(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

Il-ĦDAX-IL PARLAMENT

Laqgħa Nru. 3

L-Erbgħa, 15 ta' Ottubru, 2008

Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan

Prezz €2.50

IL-ĦDAX-IL PARLAMENT

Laqgħa Nru. 3

L-Erbgħa, 15 ta' Ottubru, 2008

Il-Kumitat iltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fis-7.21 p.m.

Il-Minuti tal-Laqgħat Nri.

1 u 2 li saru fis-16 ta' Lulju, 2008 u fit-8 ta' Ottubru, 2008, rispettivament, ġew konfermati.

THE CHAIRMAN (Onor. Edwin Vassallo): Nagħmel talba lilkom membri biex nippermettu lill-camera man ta' NET TV biex ikunu jistgħu jieħdu filmat ta' l-ewwel parti ta' din il-laqgħa.

Hawn xi oġġezzjoni?

(Onor. Membri: No) Għaldaqstant nistieden il-camera man ta' NET TV biex jieħu filmat ta' l-ewwel parti tal-laqgħa.

Ngħaddi għall-konferma tal-Minuti ta' l-aħħar laqgħa li saret fit-8 ta' Ottubru u wkoll, jekk m'hemmx oġġezzjoni, inkun nista' ngħaddi biex napprovahom.

Nitlob ukoll formalment li jkunu approvati l-Minuti ta' l-ewwel laqgħa wkoll.

Il-Minuti huma approvati.

THE CHAIRMAN (Onor. Edwin Vassallo): Nixtieq ngħaddi għal item ieħor li qatt ma xtaqt li kien ikun possibbli li nitkellmu dwaru.

Wara t-telfa ta' seħibna, l-Onor.

Karl Chircop, nixtieq li mhux biss bħala Kumitat ikollna opportunità li ngħaddu l-kondoljanzi tagħna, iżda nixtieq li iktar milli kondoljanzi nagħmel wegħda ċkejkna.

Wegħda ta' impenn.

Minkejja li l-Onor.

Karl Chircop fiżikament mhux se jibqa' magħna jiena bħala chairman xorta waħda se nwiegħed li kif hemm miktub fil-pjan ta' ħidma tagħna - fejn hemm il-proposti li kien ħallielna l-Onor.

Chircop fl-ewwel laqgħa tagħna - se nagħti kas li l-proposti tiegħu nġibuhom fis-seħħ u l-ispirtu tal-ħeġġa tiegħu nżommuh magħna u kemm jista' ikun ngħixuh.

Nixtieq nagħmel wegħda oħra żgħira lilkom il-membri.

Wegħda li l-proċedura ta' kif mmexxu dan il-kumitat tkun li nieħdu pjaċir fil-preżenza ta' xulxin u napprezzaw il-preżenza ta' xulxin waqt li aħna ħajjin u ma nistennewx li nitkellmu tajjeb meta jekk xi wieħed minna Allaħares qatt jonqos qabel iż-żmien.

Għax ħafna drabi l-akkoljenza u l-kliem sabiħ ta' apprezzament li wieħed jagħmel meta jonqos narah li jkun tard wisq u nixtieq li l-metodu ta' kif se naħdmu jkun metodu li anke jekk ma naqblux fuq l-idea jew fuq l-iżvolġiment ta' dak li nkunu qegħdin nagħmlu, imma xorta waħda napprezzaw id-dinjità ta' xulxin.

U għaldaqstant ma noqogħdux nistennew li xi ħadd ikun jista' jgħid kliem sabiħ fuqna wara mewtna.

Ejjew napprezzaw il-ħajja waqt li qegħdin hawn.

L-Onor.

MICHAEL FARRUGIA: Din suppost kellha tkun ir-raba' leġislatura ta' Karl Chircop bħala membru fil-Kumitat dwar l-Affarijiet Soċjali.

Kien ġie elett l-ewwel darba fl-1996 u kien appuntu minn dakinhar sal-lum illi kien membru ta' dan il-kumitat.

Bħalma tafu ħadem kontinwament f'dan il-Kumitat u għamel dak kollu possibbli biex bl-iktar mod karatteristiku tiegħu jipprova jagħmel ħiltu kollha biex imexxi l-affarijiet soċjali 'l quddiem.

L-affarijiet soċjali li kien jiltaqa' magħhom anke fil-ħidma tiegħu professjonali mhux biss dik politika.

Lil Karl inzertajt nafu tajjeb ħafna.

Hemm qabża bejni u bejnu bħala età - hemm tmien snin - biss jien u hu konna ħbieb sew.

Konna sifirna flimkien, konna noħorġu nieklu flimkien u konna, bħala koppji, noħorġu flimkien.

Meta min-naħa tar-rappreżentanti tal-mediċina riedu jagħmlulna xi lectures, imbagħad wara forsi nieklu xi ikla flimkien bejnietna t-tobba, dejjem nista' ngħid li Karl kien wieħed minn dak il-grupp.

Kellna diversi ċajt u waqtiet interessanti u sbieħ li jien u hu qsamna flimkien.

U meta niltaqgħu fil-Parlament qatt ma konna ngħidu "Kif inti ?" lil xulxin imma ħafna drabi meta konna niltaqgħu konna ngħaddu kumment lil xulxin - hemm ċajta warajha daqsxejn twila biex noqgħod nidħol għaliha - xi ħaġa li għaddejna minnha meta konna Istanbul u dik baqgħet iċ-ċajta ta' bejnietna.

Nittama li bħala kumitat inkomplu nimxu fuq il-ħsebijiet li kellu Karl, il-ħsieb li dejjem irid jara kif se jagħmel biex għajru jkun aħjar.

Li jifhem il-problemi li qed tiġi ffaċċjata bihom is-soċjetà illum il-ġurnata u li jagħmel l-aħjar li jista' ħalli dawk l-affarijiet, kemm jista' ikun, jagħmilhom aħjar.

Kien għamel diskorsi tajbin hawnhekk fil-Kumitat dwar l-Affarijiet Soċjali u kien għamel diskorsi tajbin anke fil-Kamra tad-Deputati fejn kien minn dejjem fuq quddiem fejn jidħlu diskussjonijiet relatati ma' affarijiet soċjali.

Fil-fatt l-aħħar darba li konna tkellimna qabel taħ il-ħass ħażin kien appuntu dwar xi ħaġa relatata mal-Kumitat dwar l-Affarijiet Soċjali.

Fil-fatt dan kien, meta kien se jkun hemm il-preżentazzjoni tad-dokument lill-Ministru Dalli u jien kont se nkun imsiefer u kien hu biss li seta' jattendi, minħabba li l-Onor.

Justyne Caruana dakinhar kellha xi xogħol Għawdex u ma setgħetx tattendi.

Kont tkellimt ma' Karl fit-tul dwar dak id-dokument u l-preżentazzjoni tiegħu u kif għandu jsir l-andament ta' dak id-dokument.

Sfortunatament dak kellu jkun l-aħħar diskors illi kelli ma' Karl u li kien appuntu fuq xogħol relatat mal-Kumitat dwar l-Affarijiet Soċjali.

Minn hawnhekk nixtieq, f'isem l-Oppożizzjoni u f'isem ukoll il-Kumitat ta' din il-Kamra, minn naħa ta' l-Onor.

Justyne Caruana u minn naħa ta' l-Onor.

Anthony Zammit u anke minn naħa tiegħi u persważ ukoll minn naħa tal-gvern, nagħti l-kondoljanzi lill-mara u lit-tfal tiegħu u lill-ommu li kellha l-isfortuna tgħaddi mill-istess martirju darbtejn għax sfortunatament ir-raġel tagħha miet fl-istess età tat-tifel tagħha stess.

Omm Karl għaddiet minn martirju twil u j'Alla l-Bambin iżomm idejh fuqha u fuq il-familja tiegħu.

Naħseb li huwa anke dmir u responsabbiltà mhux biss ta' dan il-Kumitat imma ta' kull deputat illi fejn ikun hemm bżonn jekk din il-familja tista' tkun għaddejja minn ċertu tbatijiet, isibuna warajhom biex inkunu nistgħu ngħinuhom.

Grazzi.

THE CHAIRMAN: Nitlob lill-Iskrivan tal-Kamra biex f'isem il-kumitat kollu jibgħat il-kondoljanzi lill-familja ta' Dr. Karl Chircop u nagħmlu ħilitna kollha biex nhar is-Sibt li ġej inkunu preżenti għall-funeral ta' seħibna.

Nitlob l-approvazzjoni tagħkom bħala Membri rigward il-kumplament tal-laqgħat ta' dan il-Kumitat.

Tqassmitilkom ċirkolari li fiha l-forthcoming meetings tal-iStanding Committee on Social Affairs kif qed tiġi updated sal-lum.

Jiġifieri nhar it-Tnejn 20 ta' Ottubru se jkollna diskussjoni fuq in-National Report on Strategies for Social Protection and Social Inclusion u l-Erbgħa 22 ta' Ottubru Diskussjoni fuq il-Vjolenza Domestika u dawn iż-żewġ laqgħat huma confirmed.

Qed tinġibidli l-attenzjoni biex il-laqgħat tal-Kumitat jibdew isiru t-Tlieta minflok it-Tnejn.

Imma dawn iż-żewġ laqgħat li huma confirmed ejja nżommuhom..… (Interuzzjoni) Għalhekk ġejna b'din il-lista llum, biex jekk jista' jkun kulħadd ikun komdu, u fil-każ nibdew nagħmlu l-laqgħat tagħna t-Tlieta u l-Erbgħa, m'għandi l-ebda oġġezzjoni.

L-ewwel data li nitolbu lil dawn l-għaqdiet tibda' tkun nhar ta' Tlieta.

Jiġifieri l-iSkrivan tal-Kamra jieħu nota biex il-laqgħat jekk jista' jkun ikunu nhar ta' Tlieta u nhar ta' Erbgħa.

Nieħu nota ta' dak li qegħdin tgħiduli u nagħmlu ħilitna kollha biex nhar ta' Tnejn nevitaw il-laqgħat.

Għaldaqstant il-laqgħa tat-Tlieta 28 ta' Ottubru hija konfermata u se jkollna diskussjoni ma' Dr Philip Carabot u l-Erbgħa 29 ta' Ottubru konfermata wkoll diskussjoni fuq Family Poverty and Social Exclusion.

Imbagħad bħala outreach visits, it-Tlieta 11 ta' Novembru fil-11.00 a.m. qegħdin nipprovaw immorru l-Appoġġ u nagħmlu visit fil-premises tagħhom u l-għada l-Erbgħa 12 ta' Novembru qed niġu mistiedna biex immorru r-Razzett tal-Ħbiberija għal żjara ta' siegħa.

Donnhom ġejjin iktar stediniet, jekk intom tagħtuna permess biex immorru dawn iż-żjarat immorru però… ...

MICHAEL FARRUGIA: Mr Chairman, waħda mill-problemi li għandna hija li l-Appoġġ jaqa' direttament taħt ir-responsabilaità ta' l-Onor.

Justyne Caruana u f'dik id-data se tkun imsiefra fuq xogħol parlamentari.

The CHAIRMAN: It-Tlieta jew l-Erbgħa ma tistax?

Mill-11 sal-15 ta' Novembru.

Ħalli nieħu nota forsi nkunu nistgħu nbidlu d-dati u nipprovaw nagħmluhom possibbli għal kulħadd minħabba dawn ir-raġunijiet li qed jgħid l-Onor.

MICHAEL FARRUGIA: Ma nafx jekk ikunx hemm id-diskors tal-budget ukoll.

The CHAIRMAN: Dawn huma tentative dates, u jiġu confirmed soġġetti għad-diskussjoni tal-budget fil-Parlament.

Jekk jogħġobkom għandna proposta oħra.

Qegħda titqassam korrispondenza li ntbagħtet mill-Ministeru għal-Politika Soċjali, fejn bil-liġi l-Ministru huwa marbut – kif se nikkwota hawnhekk mil-leġislazzjoni li twaqqaf il-Kunsill għal Volontarjat:

"..qabel ma l-Ministru jappunta l-membri tal-Kunsill, għandu minnufih jikkonsulta mal-Kumitat dwar l-Affarijiet Soċjali tal-Kamra tad-Deputati jew xi kumitat ieħor li jissostitwixxih dwar in-nomini riċevuti.

Aħna rċevejna din il-korrispondenza bl-ismijiet - li ma nixtieqx li f'dan l-istadju jkun hemm riferenza għalihom għax ovvjament dawn għadhom privati - u qegħdin niġu mitluba biex nikkonfermawhom.

L-ewwel proposta hi li jekk intom bħala Membri lesti li tikkonfermaw l-ismijiet issa, nressaq il-konferma tagħkom minnufih.

Jew inkella t-tieni proposta hi, li l-ewwel item fil-laqgħa ta' nhar it-Tnejn nistiednu hawnhekk lill-uffiċjal rappreżentant tal-Ministru konċernat kif ukoll lil Dr Kenneth Wayne, Kummissarju għal Volontarjat, u nagħmlu laqgħa in camera.

Peress li se nkunu qegħdin nitkellmu fuq nies li għadhom m'humiex maħtura, nkunu nistgħu nistaqsu mistoqsijiet fuq il-kompetenza ta' dawn il-persuni.

Liema waħda tixtiequni nirreferi għaliha, l-approvazzjoni issa jew li nhar it-Tnejn nitolbu lil Dr Wayne u uffiċjal mill-Ministeru tal-Politika Soċjali jkunu preżenti u tkunu tistgħu tagħmlu cross reference ma' dawn il-persuni fuq il-kompetenza ta' dawn il-persuni li qegħdin jitolbuna nikkonsultaw dwarhom?

Onor. MICHAEL FARRUGIA: Mr Chairman, min-naħa tiegħi naħseb aħjar li nitkellmu nhar it-Tnejn.

Waħda mill-affarijiet li nixtiequ nkunu nafu hija jekk il-persuni li huma msemmija u l-għaqda li qegħdin jirrappreżentaw, ġewx innominati mill-għaqda stess jew inkella xi ħadd għażilhom bħala isem imbagħad jirrappreżentaw l-għaqda.

Jiġifieri l-għaqda għażlithom jew intgħażlu mill-Ministeru?

The CHAIRMAN: Nipproponi li r-research analyst jikkomunika mal-Ministeru u juri mill-ewwel din it-tip ta' mistoqsija biex jiġu preparati ħalli jweġbuhom.

Nhar it-Tnejn jittieħed vot ta' konferma fuq dawn l-ismijiet u nagħtu risposta lill-Ministeru konċernat li din l-issue hi riżolta.

X'QED IKUN L-EFFETT TAL-MEDIA FUQ IL-FAMILJA?

Ngħaddu għas-suġġett tal-lum X'qed ikun l-effett tal-Media fuq il-Familja.

Bħala esperti għal din id-diskussjoni għandna lil Fr Joe Borg kif ukoll lill-Fr Carmel Tabone li se jagħtuna presentation.

Stedinna wkoll rappreżentanti tal-istazzjonijiet televiżivi jiġifieri l-PBS, Super One u NET TV biex ikunu preżenti hawnhekk.

Nifhem li għandna rappreżentant tal-PBS li qiegħed hawnhekk però s'issa jidher li għadhom ma ġewx r-rappreżentanti tas-Super One u lanqas tan-NET TV.

Nitlob lill-Fr Joe Borg jibda l-presentation tiegħu.

Nixtieq li min-naħa tagħna bħala Membri nħallu lil Fr Joe Borg jispiċċa u wara jkollna riflessjoni min-naħa ta' Fr Tabone mbagħad inkunu nistgħu nagħmlu l-mistoqsijiet tagħna lill-panel kollu.

FR JOE BORG: Mr Chairman, nirringrazzjak tal-istedina.

Il-heading li tajna "Familji bi tliet ġenituri" juri dak li rridu ngħidu u waqt li qed nitkellem nipprova nispjegah iżjed.

Xtaqtkom taraw din is-silta:

"Jekk kull siegħa aħna sfurzati biex naraw u nisimgħu ġrajjiet orribbli, se jiġri li dan id-dulluvju ta' impressjonijiet waħxija se jneżża' anke lill-iktar delikati fostna minn kull rispett lejn l-umanità."

Qawwija ħafna.

U din is-silta li ġejja qawwija wkoll:

"Tgħidulix li għandna sempliċiment inħallu lit-tfal tagħna jisimgħu kull storja li xi ħadd ifettilu jgħid u b'hekk idaħħlu f'moħħhom ideat li huma l-oppost ta' dawk l-ideat li jidhrilna għandhom ikollhom meta jikbru?"

Dawn iż-żewġ siltiet qaluhom Ċiċerun - li dak iż-żmien ma naħsibx li kien hemm television - u l-oħra qalha ħafna qablu Platun.

Għaliex qed ngħidhom dawn?

Għax hemm qisu tendenza - u nixtieq li nissuġġerixxi hawnhekk li ma tiġix segwita fl-għażliet tas-social policy li nagħmlu - li wieħed iħares lejn il-media b'mod negattiv.

Għaliex il-media għandhom jinteressaw il-policy makers?

Waħda għax huma industriji kbar.

Jimpjegaw - anke f'Malta llum - mijiet ta' nies.

Jekk il-media twessagħha biex tinkludi t-telekomunikazzjoni u r-reklamar naħseb jagħmlu eluf ta' impjiegi.

Imma huma industriji speċjali għax il-media jaħdmu fuq il-valuri tagħna, fuq is-simboli li nużaw.

Fil-fatt għalhekk isejħulhom consciousness industries.

Huma għalliema.

X'qed jgħallmuna u għax jiddevertuna?

Hemm ħafna raġunijiet għaliex il-media għandhom ikunu ta' interess għal policy makers.

L-istrateġija għall-politika soċjali għandha tkun lil hinn mill-kontenut mhux biss f'xi programmi li naraw jew x'artikli jkun hemm, imma x'post għandhom fis-soċjetà.

Din l-istrateġija għandha tkun mibnija fuq il-ħtiġijiet tal-bniedem u mhux tal-istituzzjonijiet.

Aħna f'pajjiżna għandna sitwazzjoni partikolari fejn jidħlu r-radio u t-television.

Dan għax għandna wkoll partiti politiċi li huma sidien tat-televiżjoni u fejn jidħol ir-radio anke hemm l-unions u anke l-knisja li hija sid.

Imma l-media għandhom ikunu la għas-servizz tas-sidien kummerċjali, la għas-sidien politiċi u lanqas għas-sidien ekkleżjastiċi, il-media għandhom ikunu għas-servizz tan-nies u lil hinn mill-attitudni ta' paniku.

Kif diġà semmejt f'dawk iż-żewġ siltiet tal-bidu.

F'dan l-islide naraw x'inhu importanti għall-policy makers.

Naħseb li ġejjin huma ħsibijiet komuni.

Li n-nies kultant jimxu qisha li l-media tirrappreżenta dak kollu li hu vvizzjat.

Jgħidu "għax qed jinkissru ż-żweġijiet", "l-internet taf kif inhu", "x'għarukaża x'hemm fuq it-television".

Jew inkella jkun hemm min għal kull problema li hawn fid-dinja jgħid "kieku nagħmlu packaging aħjar", "kieku nsolvuha".

Naħseb dawn huma żewġ attitudnijiet estremisti li huma żballjati.

Issa f'din l-islide qed naraw x'inhuma l-infuwenza tal-media fuq il-familja.

L-ewwel li hemm hi l-influwenza skont il-post li għandhom fl-ispazju fiżiku u soċjali tas-soċjetà u tal-familja.

Skont il-ħin li jokkupaw jiġifieri jekk nagħmel erba' sigħat kuljum nara t-television mhux bħal meta nagħmel siegħa, jekk nagħmel sitt sigħat fis-social network tal-internet mhux bħal meta qatt ma nidħol fihom.

U skont kemm nagħti kashom għax jekk stazzjon nemmnu se jinfluwenzani ħafna, jekk nemmnu ftit se jinfluwenzani inqas.

Imbagħad anke skont il-mudelli li jipproġettaw.

Il-media jipproġettaw mudelli ta' familja, mudelli ta' x'inhu tajjeb u ta' x'inhu ħażin, u ta' kif għandna nimxu fis-soċjetà u affarijiet bħal dawn.

F'din is-slide naraw dan il-heading 'Il-familja kemm tagħti importanza lill-media?'

Per eżempju, familja partikolari tuża t-television jew il-video games minflok babysitter.

Lit-tfal tkun qed tgħidilhom li l-media importanti ħafna għax qed inħallikom waħedkom.

Anke, per eżempju, tara familja bi tliet settijiet tat-television.

X'qed tgħidlek?

Qed tgħidlek li m'hemmx focus, dawn ma joqogħdux flimkien ħafna drabi u probabilment kulħadd jara t-television għalih waħdu.

Jekk familja hija media rich jew media poor, l-istess influwenza jkun hemm?

Dażgur li le.

Din familja ma ssibilhiex ktieb fid-dar u ħlief media elettronika ma jkollhiex?

Hemm esperiment interessanti ħafna Ġermaniż dwar għaliex is-subien qed iġibu inqas marki fl-eżamijiet mill-bniet.

Għamlu riċerka u nnotaw li iktar ma jgħaddi ż-żmien iktar is-subien kienu qed iġibu marki inqas tajbin mill-bniet.

Meta kellimt lil min għamel ir-riċerka qalli, li meta fid-djar bdew jiżdiedu s-settijiet tat-television fi kmamar differenti, il-computer fi kmamar differenti u l-play station f'kmamar differenti allura kulħadd kien qed ikun għar-rasu u kulħadd jara li jrid.

Qalli li l-memorja tagħna mhix bħal queue.

Dak li jolqot il-bniedem jagħmlu fil-queue li mhux daqshekk ordnat, imbagħad fil-għaxija jidħlu fil-hard disc tal-memorja u memorja li tkun storbjuża jew goffa taqbeż iktar lill-oħrajn.

Allura jista' jkun li jekk filgħaxija rajt film vjolenti din se taqbeż il-lezzjoni tas-civics ta' filgħodu jew tar-reliġjon jew tal-matematika.

U peress li s-subien itendu li jaraw materjal li jkun ixaqleb iktar lejn suġġetti li huma sesswali u vjolenti mill-bniet, allura l-memorja tas-subien tmur ħafna iktar lejn x'kien hemm fuq il-video games u fuq it-television.

U l-memorja tal-bniet tmur ħafna iktar fuq dak li għamlu l-iskola milli dak li jaraw fuq it-television.

Issa bħala statistika, kważi d-djar kollha Maltin għandhom mill-inqas sett wieħed tat-television.

L-istatisitka li għandhi hi ftit antika għax tas-sena 2003 imma iktar minn hekk ma setgħux jiżdiedu.

Iktar min-nofs id-djar għandhom żewġ settijiet jew iżjed.

Din ħafna ma jafux biha, imma 95% biss tad-djar għandhom washing machine jiġifieri hemm djar b'washing machine inqas milli hemm djar b'television.

Kif fil-fatt hemm ukoll inqas djar b'water heater u fridge freezer.

Minn naħa l-oħra fis-sena 2000 l-Internet fid-djar kien ta' 9% u fil-2005 żdied għal iktar minn 50%.

Illum iċ-ċifra tal-internet hija ħafna ogħla imma jiena ħadt ta' dawk il-ħames snin.

Djar bil-computer bejn l-2000 u l-2006 żdied minn terz tad-djar għal żewġ terzi tad-djar.

In-new media qed jidħlu ħafna għax bħala stazzjonijiet tar-radju għandna 12 nazzjonali, 26 permanenti tal-komunità u 26 b'liċenzja temporanja.

Malta għandna stazzjon tar-radio jew tat-television għal kull 9,000 persuna.

Għandna seba' stazzjonijiet tat-television, qisna s-super 5 imma n-numri kultant jindikawlna wkoll.

Għandna wkoll 16-il gazzetta bejn dailies u weeklies.

Mil-1998 sa l-2008 bejn wieħed u ieħor l-ammont ta' liċenzji tat-televison baqgħu l-istess - total ta' 122,000 – għax diġà kien hemm saturazzjoni.

Imma l-internet, minn ammont ta' 22,000 fl-1998 tela għal 107,000 fl-2008 - ara kif sploda f'għaxar snin.

U għal l-istess perjodu, l-mobile phones żdiedu minn 19,000 għal 374,000.

Jiġifieri aħna żgur soċjetà fejn il-media nagħtuha importanza għax qed nagħtuhom ħafna ħin.

Qed jagħmlu xi diviżjoni ġdida?

Statistika tas-sena 2003 turina li familja li taqla' Lm3,000 kellha average ta' 1.23 sets tat-television.

Dak iż-żmien kien għad hemm il-Video Cassette Recorders, fejn kien hemm 0.41 u computers 0.04 f'kull dar.

Araw x'differenza kien hemm dak iż-żmien fejn jidħol it-television u fejn jidħol il-personal computer!

Minn naħa l-oħra, familja li fl-2003 kienet taqla' Lm12,000, it-television huwa 1.5-il darba iktar mill-familja ta' qabel u bħala VCR huwa ta' 2.6 iktar.

Imma s-sitwazzjoni kif kienet fl-2003, bejn familja li għandha ftit u familja li għandha ħafna, hi li familji li finanzjarjament hija tajba kellha 17-il darba iktar li jkollha computer milli familji oħrajn,.

Skont statistika tas-sena 2005 - l-aħħar waħda li sibt - naraw li tfal fl-iskejjel sekondarji indipendenti kellhom computers u aċċess għall-internet mid-dar 79% iktar minn studenti fl-iskejjel tal-Gvern u minn studenti fl-iskejjel tal-knisja.

Mela l-qasma diġitali għandha elementi tagħha anke f'pajjiżna u wieħed irid jagħti kasha.

Skont l-istess statistika tas-sena 2005, l-istudenti Maltin jagħmlu online ħames sigħat fil-ġimgħa.

Illum dawn iċ-ċifri tbiddlu imma ma sibtx statisitka iktar riċenti imma huma ħafna iktar żgur.

Imma studenti fl-iskejjel indipendenti jagħmlu 9.7 siegħa on-line fil-ġimgħa filwaqt li studenti f'skejjel sekondarji (mhux Junior Lyceum) jagħmlu 3.8 siegħa on-line fil-ġimgħa.

Jiġifieri ara kemm jużaw iktar l-internet, studenti li jattendu skejjel indipendenti - għallinqas dak iż-żmien fis-sena 2005 - li kif nafu biex tmur f'skola indipendenti trid tħallas iżjed minn skejjel sekondarji.

Id-differenza hija kbira.

Meta niġu biex nitkellmu fuq l-influwenza tal-media fuq il-familja, għax kultant naħsbu li din tkun one way biss u jekk tagħmel xi ħaġa fuq it-television jew fil-gazzetti jew fuq ir-radio jew fuq l-internet kulħadd ikun jaf, imma l-familji huma karta xuga?

Meta tagħmel xi ħaġa, qisek meta titfa' ftit ilma jew linka fuq karta xuga?

Mhux neċessarjament hekk - u x'aktarx mhux hekk u fil-parti l-kbira tal-każi mhux hekk.

L-ewwelnett mhux kulħadd jaqra t-text tal-media l-istess.

Nies fi gruppi soċjo-ekonomiċi differenti u nies b'livelli ta' edukazzjoni differenti jaqrawh differenti.

Roger Silverstone juri kif il-familja tinnegozja t-tifsira tat-text skont il-kultura tagħha.

Ħalli nsemmi eżempju faċli.

Logħba football - biex insemmi eżempju li żgur naqblu fuqu u m'hemmx kontroversja – bejn l-Ingliżi u t-Taljani.

Jekk immorru fuq livell edukattiv, l-intelliġenti jgħidu li l-aħjar l-Ingliżi u l-oħrajn jgħidu li l-aħjar it-Taljani.

Kultant in-nies jifhmu dak li jkun hemm fuq it-television bil-maqlub.

Saru ħafna studji fuq dan anke barra minn Malta.

Kien hemm programm ta' ġrajjiet kurrenti fuq kwestjonijiet industrijali li kien hemm l-Ingilterra.

Dawk li kienu attivi ħafna fil-unions fehmuh differenti minn dawk li kienu fil-management.

Jiġifieri mhux kwestjoni ta' karta xuga u kulħadd jemmen kollox f'salt.

In-nies huma attivi skont x'jiddeċiedu li huma jagħżlu.

Anke per eżempju jekk tistaqsi lin-nies x'inhu l-livell ta' kredibilità li għandhom fit-television, fir-radio, fil-gazzetti, fil-politiċi, fl-ombudsman.

Tinduna li n-nies ma jemmnux lil kulħadd l-istess.

Fortunatament is-sitwazzjoni tal-media mhux f'Malta biss hi hekk, fl-Ewropa l-livell ta' index ta' kredibilità huwa baxx ukoll.

Dak ifisser li n-nies jirreaġixxu u ma jibilgħux kollox.

Il-media huma kompetitturi anke fejn jidħol il-kontenut.

Qabel il-familja kienet aġent ta' soċjalizzazzjoni b'saħħitha ħafna - Fr Tabone żgur jitkellem ħafna aħjar minni fuq dan is-suġġett - u għadha, bla dubju ta' xejn - imma l-media qegħda tikkompeti wkoll.

Fil-fatt insibu studju fejn il-valuri ta' żgħażagħ ta' pajjiż huma eqreb ta' żgħażagħ ta' pajjiż ieħor għax illum it-television sar internazzjonali bis-satellita.

Allura żgħażagħ f'pajjiż jaraw, per eżempju l-MTV iktar milli jaraw ċerti stazzjonijiet lokali.

Jiġifieri l-valuri li jkun qed jieħu u jesponi ruħu għalih żagħżugħ, huwa l-istess bħal ta' żagħżugħ ieħor f'pajjiż differenti, iktar mill-valuri tan-nies li joqogħdu fl-istess dar.

Jekk tqabbad lil xi ħadd, hu min hu, u tgħidlu jagħmel lista ta' dak li jaf u x'ma jafx mill-media.

Jiġifieri jien qatt ma mort Tokyo imma għandi idea ta' Tokyo, għandi idea tal-pulizija Amerikana li jisparaw għal kull xejn.

Issa jekk din hijiex veru jew le hija ħaġa oħra.

Meta nieħdu idea mit-television, imbagħad meta niltaqgħu mar-realtà din ma tkunx taqbel, mhux ngħidu mela aħna kellna idea ħażina imma ngħidu hawn xi ħaġa ħażina hawnhekk, mhux hekk suppost.

Tant tkun daħlet l-idea mill-media.

Il-karatterisitka fundamentali tat-television madwar id-dinja hija - l-iktar it-television kummerċjali - d-divertiment.

Kollox ridott għad-divertiment anke llum nitkellmu fuq edutainment, l-edukazzjoni trid tkun entertainment allura nagħqdu l-education u l-entertainment.

Illum kollox huwa ridott għall-entertainment.

Imma anke jekk wieħed jagħmel analiżi.

Għax kieku kelli nidħol u ngħidilkom ħa nurikom li tisraq mhux ħażin, tgħid: dan biex ġej?

Aħna fuq it-television inkunu qed naraw stejjer u ħadd ma jiġi jgħidilna se nagħmlu lezzjoni fuq hekk, allura ma jkollix guard għax qiegħed hemmhekk biex niddeverti biss.

Imma xorta nkun qed nieħu l-valuri jew il-konsum materjali.

Allura dażgur li l-konsum materjali huwa importanti u hu valur li jagħtina l-media.

Int stmat ta' li għandek mhux talli int. Dawk b'saħħithom jirbħu l-art.

Id-dinja hija perikoluża.

L-ammont ta' vjolenza li jkun hemm.

Per eżempju, saru studji fuq nies li jaraw ħafna television u nies li jaraw ftit.

Jekk taqbad karta u lapes u tara siegħa u nofs television kuljum bl-addoċċ żgur li se tiltaqa' ma' ħafna iktar vjolenza f'dik is-siegħa u nofs milli probabilment tiltaqa' fil-ħajja ta' veru f'sitt xhur jew f'sena.

Allura dak li jkun jieħu l-impressjoni li d-dinja hija hekk.

Imbagħad hemm oħra, jien ma nistax nifhem kif dawn ta' fuq it-television dejjem isibu jipparkjaw, waħda mill-affarijiet li għandhom vantaġġ.

L-irġiel huma importanti iktar min-nisa.

Meta per eżempju tanalizza l-età tan-nisa u l-età tal-irġiel li jidhru fuq it-television tinduna li n-nisa jisparixxu miċ-ċinema jew minn fuq it-television ħafna qabel jisparixxu l-irġiel.

Allura l-messaġġ qed jgħidlek int għandek valur sa din l-età wara din l-età ma tantx għandek valur.

Imbagħad hemm l-isterjotipi kontinwi tal-ġens, tal-età u tar-razza.

Qishom jinżlu ma' l-arja li nkunu qed nieħdu.

Il-media tagħtina materjal li jista' jkun li fil-familja tagħna ma nkunux esposti għalih imma nkunu esposti għalih fil-media.

Per eżempju, terz tal-istudenti – għal Malta qed ngħid mhux għal barra – huma esposti għal materjal vjolenti, pornografiku u razzjali fuq l-internet.

Dan kien studju tal-NSO tas-sena 2005.

Id-differenza bejn is-sessi hi li s-subien jesponu ruħhom għal dan it-tip ta' materjal ħafna iktar mill-bniet.

L-inqas esposti huma l-istudenti fil-primarja tal-Gvern probabilment minħabba l-età u kif rajna qabel, l-aċċess tagħhom għall-internet -għallinqas għas-sena 2005 – li ma jkunx daqs tal-oħrajn.

Jirrifletti wkoll l-użu ikbar mit-tfal tal-iskejjel sekondarji indipendenti għax huma iktar esposti.

Jekk tistaqsi lill-ġenituri: t-tifel x'jara fuq it-television meta jkun fil-kamra waħdu, x'sites tal-internet juża?

Taħseb li t-tifel juża dawn it-tip ta' sites?

Dak li jgħidu l-ġenituri u dak li jgħidu t-tfal li jagħmlu, huwa radikalment differenti minn xulxin.

U dan issir kullimkien għax saru ħafna studji fuq hekk.

Il-media qed jipprovdu l-familji tagħna b'worldview indipendenti, sistema ta' valuri, ta' miti differenti milli aħna mdorrijin.

Jgħidulna x'inhu tajjeb jew x'inhu ħażin.

Dak kien l-argument tiegħi fil-bidu, tal-ħin u tal-post.

Jekk għandek tliet television sets fid-dar qed tgħid lil kulħadd li t-television huwa importanti ħafna, ftit hawn affarijiet li għandna tlieta minnhom.

Jekk nagħmlu ħafna ħin narawh qed ngħidu li hu importanti ħafna, allura dak li jgħidilna hu tajjeb la qed nagħtuh daqshekk importanza għax kieku ma nagħtuhx importanza.

Jgħidilna għala qed ngħixu u li s-sess u l-flus huma triq għal hena.

Biex nikkonkludi, se nitkellem fuq l-istrateġija.

Il-kwestjoni tad-digital divide li se nsemmi mhux se nidħol fiha.

Imma xtaqt ngħid xi ħaġa li f'Malta konna avvanzati ħafna fiha u anke rikonoxuti fi studji li saru riċentement mill-Unjoni Ewropea u li issa qed jieħdu dimensjoni ukoll fuq l-Unjoni Ewropea.

U din hija l-kwestjoni tal-media education.

Il-loġika tagħha hija faċli ħafna.

Jekk xi ħadd joqgħod ħdejn il-baħar x'tgħidlu?

Tagħmillu ħajt biex ma jaqax jew tgħallmu jgħum?

Jekk aħna mdawrin bil-kultura tal-media x'tagħmel?

Tgħid lin-nies biex ma jużawx, ma jarawx, ma jmorrux fuq l-internet u ma jixtrux il-magazines?

Jew tagħti lin-nies ħiliet tajbin biex jużawhom sew?

Interessanti li fl-Audio Visual Media Services Directive tal-Unjoni Ewropea - li issa trid issir parti mil-liġi tagħna sal-aħħar tas-sena d-dieħla – li għall-ewwel darba fit-television without frontier directive ma kien hemm xejn.

Issa dawn jagħtu definizzjoni ta' x'inhi media literacy, li llum hija waħda mir-recitals tad-direttiva.

Jiġifieri jiena se nkun empowered u nużahom kif irrid jien b'mod effettiv mingħajr ma jagħmluli l-ħsara.

Jidhirli li sad-19 ta' Diċembru 2011, l-istati membri jridu jagħtu lill-Kummissjoni, lill-Parlament Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni rapport fejn ikunu waslu fuq media education f'pajjiżhom, imbagħad iridu jagħtu rapport kull tliet snin fuq din il-ħaġa.

Id-direttiva tkompli tgħid hekk:

X'qed nifhmu meta qed nitkellmu fuq media literacy?

Qabel kulħadd kien jifhem meta tgħid kitba imma issa qegħdin f'kultura elettronika u f'cyber space allura trid tkun taf taqra u tikteb.

Illum jekk ma tkunx taf tibgħat sms, tista' tgħid li inti literate?

Jekk ma tkunx taf tuża computer u ma tafx tidħol fl-internet?

Illum anke ż-żgħar.

Jien għandi t-tifel tan-neputija tiegħi għandu tliet snin u seba' xhur jixgħel il-computer, għandu folder bil-favourites tiegħu, jidħol fih, imur minn wieħed għal ieħor, jipprintja.

Meta jien kelli tliet snin u seba' xhur - u naħseb intom tal-età tiegħi - konna nilgħabu fit-triq, gwerra Franċiża, ħarba u dawn l-affarijiet, jiġifieri hemm din id-differenza wkoll fl-età.

Illum jekk ikollok problema fuq l-internet u għandek tifel tgħid lilu biex isolvihielek għax huma ċittadini ta' din il-kultura.

Aħna qisna bħall-immigranti, forsi mhux illegali f'din il-kultura, imma m'aħniex iċ-ċittadini vera ta' din il-kultura.

Kif għedt, għadu kemm ħareġ studju tal-Unjoni Ewropea li rrikonoxxa li Malta hija waħda mis-seba' pajjiżi Ewropej fejn ilhom jaħdmu f'din l-area.

Fil-fatt fl-1981 fl-iskejjel tal-knisja konna bdejna billi sar taħriġ għall-għalliema u nkitbu kotba fuq hekk.

Hawnhekk se nħallielkom is-set tal-kotba li bħalissa jintuża mill-iskejjel tal-knisja.

Media Workbook Grade 4, Grade 5 u Grade 6 jintużaw f'livell primarju u Exploring Media Languages huma l-kotba li jintużaw fil-Form 1 u fil-Form 2 tas-sekondarja.

Dawn il-kotba li ktibna huma marbuta mal-ambjent Malti u nirreveduhom ta' spiss.

Meta daħal il-pluraliżmu, u daħal ħafna t-television u daħal iktar l-internet f'Malta nirreveduhom ta' spiss.

In-National Minimum Curriculum huwa obbligatorju fl-iskejjel kollha.

Hemm l-istrateġija ta' fejn jintuża suġġett bħala parti minn diversi suġġetti oħrajn.

Fl-opinjoni tiegħi din hija ftit limitata kif qed titħaddem.

Hemm l-istrateġija fejn f'pajjiżna qed tingħata importanza lil literacy fl-IT.

Imma ma naħsibx li fl-iskejjel tal-istat, il-media education qed tingħata l-importanza li jmissha.

Id-direttiva tagħmel riferenza wkoll għal media education mhux biss fl-iskejjel imma lil hinn mill-iskejjel.

Allura biex inkunu nistgħu nuruha fl-iskejjel u barra mill-iskejjel hemm bżonn ta' taħriġ għall-għalliema u għal media education barra mill-iskola permezz tal-media u permezz ta' attivitajiet għal familji.

Illum hawn Malta għandna consumer groups fejn jekk ikollok xi ħaġa ċċempilhom imma għad m'għandniex lobby u advocacy groups tal-media.

Naċċettaw kważi kollox.

Waħda mir-raġunijiet hija li peress li għandna ħafna stazzjonijiet minn fejn nagħżlu jekk stazzjon idejjaqna naqilbulu.

Darba fuq it-TVM kienu għamlu play ta' Francis Ebejer.

Din kienet play tajba ħafna imma ħafna nies dejqithom u kien qed jgħidli Mannie Spiteri - li kien hemm dak iż-żmien - li tant kellhom telefonati li l-PBX ikkrolla, ma baqax jaħdem.

Illum in-nies jaqilbu fuq stazzjon ieħor, imma naħseb li hija xi ħaġa tajba li jitwaqqfu lobby groups ta' nies li jużaw il-media mhux biex ikunu gruppi kontra l-media imma jkunu gruppi li jistabilixxu partnerships u jipprovaw jinfluwenzaw b'mod pożittiv il-media.

Grazzi.

Minkejja li tkellimtu rigward id-direttiva tal-Unjoni Ewropea ejjew inħarsu lejn l-istazzjonijiet televiżivi Maltin, il-PBS, is-Super One u n-NET fost l-oħrajn.

Nixtieq nistaqsi, intom bħala esperti x'taħsbu li qed ikun l-effett speċjalment tad-drama, ta' l-aħjar ħin wara l-aħbarijiet, fuq il-familja Maltija?

Dawn meta qegħdin jaraw kważi l-istess affarijiet f'dawn l-aħħar numru ta' snin f'ċirkostanzi totalment differenti minn xuxlin.

Għandek qtil, sess, vjolenza issa bil-Malti.

Ftit ilu kont fuq stazzjon tar-radju, ċemplet waħda u qalet li t-tfal ta' Year 4 u Year 5 ikunu jiddiskutu x'raw il-bieraħ fuq it-TV.

Mistoqsija oħra hija l-effett fuq il-komunikazzjoni tat-tfal mal-ġenituri.

X'effett għandha l-media fuq it-tfal, il-ġenituri u l-familja?

Ġenitur qalli li t-tfal lanqas għadhom jafu jitkellmu bil-Malti għax ikellmuk qishom qed jibagħtu sms.

Jiġifieri l-lingwa qed tippronunzja lilha nnifisha bħala lingwaġġ tal-media.

U nixtieq nistaqsikom, Fr Borg u Fr Tabone, jekk tħarsu lejn is-sitwazzjoni tal-familja Maltija b'riferenza tal-media, kemm jekk hija tat-television kif ukoll jekk hija tal-computers eċċ, x'jippreokkupakom l-iktar?

Bħala żewġ persuni, intom dak li intom, mhux għax inzertajtu saċerdoti imma x'jippreokkupakom l-iżjed fis-sitwazzjoni tal-lum tal-familja u l-media.

Issa nistieden lill-sħabi Membri biex jgħaddu l-mistoqsijiet tagħhom lilkom ħalli mbagħad jitkellem Fr Charles Tabone u jkun jista' jweġibkom.

MICHAEL FARRUGIA: Naħseb punt interessanti ħafna, jekk iż-żgħażagħ b'mod speċjali, u anke tfal, jekk humiex qegħdin iqattgħu iktar ħin jaraw l-internet jew humiex iqattgħu iktar ħin jaraw it-television.

Għax naħseb tagħmel differenza kbira fuq l-approach kollu.

Kemm saru studji - fuq tfal u anke fuq żgħażagħ - fejn jidħol x'jippreferu jaraw fuq it-television u l-ħin li jippreferu jaraw u fuq liema stazzjonijiet.

Semmejna l-istazzjonijiet Maltin, imma jien se mmur oltre minn hekk u nsemmi l-istazzjonijiet barranin u f'ċerti każi anke s-stazzjonijiet tas-satellita.

U anke min iħobb jara l-cartoons.

X'tip ta' cartoons?

Cartoons Ġappuniżi, cartoons oħrajn li huma iktar family friendly?

Hawn min jgħidlek li Tom and Jerry m'huwiex family friendly.

Hemm ħafna ħsibijiet u konċetti imma mbagħad hemm cartoons li fihom iktar vjolenza minn cartoons oħrajn.

X'tip ta' studji saru fuq dawn l-oqsma kollha biex wieħed jara x'influwenza kien hemm.

L-aħħar punt.

Kemm ilu għaddej dan it-tagħlim dwar il-media, sar xi studju dwar l-effett fuq it-tfal li għaddew minn din it-tip ta' edukazzjoni?

Marret għall-aħjar?

Marret għall-agħar?

Jekk inqablu dawn it-tfal li bdew jingħataw dawn il-lezzjonijiet ma' tfal oħrajn, bqajna l-istess?

Kemm sar studju dwar behaviour tat-tfal fid-diversi skejjel, speċjalment meta jkunu teenagers?

Issa jekk hijiex kriminali, jew ħaġa jew oħra hija irrelevanti, imma f'kull qasam, kien hemm ċans li wieħed jidħol fil-passat tagħhom u jara x'wassalhom biex illum qed jagħmlu dak li qegħdin jagħmlu?

L-Onor.

FREDERICK AZZOPARDI: L-ewwelnett nirringrazzjak Fr Borg għal presentation verament interessanti.

Jekk ikolli nagħmel analiżi ta' dak li għedt, naħseb li fil-qosor ngħid li l-media għandha tkun għan-nies u li l-istazzjonijiet huma industriji kbar li allura għandhom interess kummerċjali.

Xtaqt li fil-qosor tgħidilna x'għandhom ikunu jew x'għandna nagħmlu biex insibu bilanċ bejn dawn it-tnejn f'dan l-ambjent lokali.

Int semmejt il-media education u semmejt il-proposti.

Jiena nixtieq nistaqsi fuq proposti li jkunu prattiċi għal gżejjer Maltin.

JUSTYNE CARUANA: Lejn fl-aħħar parti tal-presentation għidt "lil hinn mill-iskejjel permezz ta' attivitajiet għal familji" nixtieqek tispjega għal xiex qed tirreferi eżattament.

U tinkwetani din il-kwestjoni, għax meta fil-familja għandek ġenitur li wara li jiġi mix-xogħol minflok jiddedika l-ħin biex jikkomunika mat-tfal tiegħu u jsir jaf it-tfal tiegħu, jintefa' quddiem it-television u allura qed jostakola l-proċess ta' bonding bejn il-ġenituri u t-tfal.

L-effett li qed ikollu dan l-aġir fuq il-familja as a whole jiġifieri l-komunikazzjoni bejn raġel u mara mbagħad vis-à-vis it-tfal.

Kif isir eżerċizzju biex il-ġenituri jassiguraw li bl-ebda mod u manjiera materjal televiżiv jew awdioviżiv li jkollhom ma jispiċċax għad-dispożizzjoni tat-tfal.

Dan qed ngħidu għax fil-professjoni tiegħi kelli każ ta' familja fejn kien hemm DVD ta' cartoon però ma kienx cartoon għat-tfal imma cartoon għal adulti.

Però x'ħin ġie f'idejn it-tifla u bdiet tarah, bdiet tara cartoon però l-kontenut ma kienx addattat għat-tfal.

Issa meta qed nara "attivitajiet għal familji", l-ġenituri jridu jkunu konxji tal-ħsara kbira li materjal bħal dan jista' jagħmel fuq it-tfal, speċjalment meta għandek cartoons u li l-cartoons huma intiżi għat-tfal.

Niftakar meta kont żgħira kien hemm cartoon partikolari li llum meta kbirt u qrajt fuqu, sirt naf li kien hemm materjal suġġestiv b'konotazzjoni sesswali fih.

Meta kont żgħira ma kontx nirrealizza dawn l-affarijiet, imma llum li kbirt qed nifhem.

Allura hemm bżonn li jkun hemm iktar għarfien, iktar kuntatt mal-familji biex jekk ma jafux dawn l-affarijiet isiru jafuhom u eventwalment jevitaw id-dannu fuq it-tfal.

Ħaġa oħra li ridt ngħid hi li rridu nirresponsabilizzaw ukoll lill-adulti dwar il-mod kif jitkellmu fuq programmi li jkunu raw tard fil-għaxija jew meta t-tfal jkunu reqdin.

Forsi jkun hemm xi attività tal-familja l-Ħadd, jinġabru l-familjari flimkien u joqogħdu jirrakontaw, forsi fini ta' xejn, affarijiet li filwaqt li t-tfal tagħhom ma jħalluhomx jarawhom indirettament ikunu qed jgħidulhom x'raw u x'ma rawx.

Naħseb li f'dawn l-attivitajiet tal-familja nistgħu nieħdu l-opportunitajiet li nispjegaw dawn l-affarijiet, ħalli nimminimizzaw l-impatt fuq l-imħuħ.

Kif għedt fil-caption introduttorja tiegħek, x'ħin it-tfal se tesponihom għal xi ħadd, se jeħel ma' moħħhom u meta tkun ta' età żgħira l-karta xuga taħdem ħafna iktar minn meta tkun ikbar.

ANTHONY ZAMMIT: Fil-fatt għalija l-media qiegħda hemmhekk biex twassal l-informazzjoni u tistimula l-immaġinazzjoni.

Fil-fatt hemm prinċipju li jgħidlek li l-prodott huwa tajjeb daqskemm inti jirnexxilek tbiegħu.

U li qed jiġri hu li there is a change, fejn qabel kien hemm il-fireplace li jġib il-familja together, l-media issa ħadet il-post tal-fireplace.

Imma issa minflok qed iġġibhom flimkien qiegħda tisparpaljahom.

Forsi hemm skuża wkoll għax il-parents m'għandhomx ħin biżżejjed għat-tfal.

Forsi wkoll jippruvaw jgħidulhom għax inti mill-media, jew il-computer.

Ma nafx għaliex, imma l-computer suppost il-ktieb.

Il-ktieb kont nieħu gost naqrah.

Dan iż-żmien it-tfal lanqas jaqrawhom il-kotba.

Qegħdin hemmhekk quddiem il-computer, jiġu influwenzati minn dak kollu li jgħid il-computer, iktar mit-television għax iktar għandhom naħseb ċans jew ħin jintefgħu quddiem il-computer milli qegħdin jintefgħu quddiem it-television.

Issa whereas li t-television kellu l-post fil-kċina allura se jġib lill-familja wkoll flimkien, dan iż-żmien it-tfal għandhom il-computer fil-kamra tas-sodda tagħhom.

U l-ġenituri m'għandhom l-ebda kontroll fuq dak li qed jaraw it-tfal.

Imbagħad joħorġu b'ideat it-tfal li mbagħad xi minn daqqiet iktar iġibu kwestjonijiet fil-familja milli għaqda.

U hawn mhux il-familja biss imma anke l-iskola, trid tara x'qed jiġri, tara jekk dan it-tifel hux qed jiġi b'ċerti ideat, eċċ., u qed joħloq problemi.

Anke meta mbagħad niġu għall-affarijiet sesswali.

Il-konfrontazzjoni ta' dawn it-tfal fuq is-sesswalità qed tkun too early li huma ma jifhmux ċerti affarijiet u safejn għandek tasal.

Is-sesswalità hija xi ħaġa sabiħa, li tispiċċa billi ġġib tarbija fid-dinja, żżid il-familja, tkabbar il-familja u tkabbar is-soċjetà.

Mentri dan iż-żmien, is-sesswalità fil-familja qed jintuża ejja se mmorru, it is there for my pleasure and leisure.

U din hija l-problema ta' l-individwi.

Minn dik irridu noqogħdu naqra attenti kif se tidħol fil-familja tagħna.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

MICHAEL FARRUGIA: Għandi punt żgħir wieħed biss xi ngħid.

Ħafna drabi jista' jkollok film li jiddependi mill-ispettatur li qed jarah u kif se jinterpreta dak il-film.

Riċentament mort nara film fis-cinemas, li bażikament kien jittratta l-white human trafficking - kont rajt ukoll film ieħor li kien jismu attwalment 'Human trafficking'.

Meta tara film, ħafna drabi ssib li fih ammont ta' vjolenza u abbli wkoll issib parti li hija sesswali.

Fir-realtà jekk inti tħares lejn żgħażagħ, per eżempju, ta' tnax-il sena li forsi mhux suppost imorru jarawh dan il-film, kważi kważi jien inħossni ngħidilhom morru arawh, għax qed iħares lejh minn ċertu perspettiva.

Qed iħares minn perspettiva ta' x'inhu l-periklu hemm barra, x'inhu l-periklu hawn Malta, x'inhu l-periklu barra minn Malta meta inti ssiefer u fejn inti trid toqgħod attent għax tista' b'mod mill-iktar innoċenti ssib ruħek vittma ta' human trafficking.

Fil-fatt jekk tarah l-film, il-ħin kollu joqtol 'l hemm u joqtol 'l hawn, idaħħal sikkiena lil dak u lil ieħor, imma fir-realtà, l-messaġġ oriġinali ta' x'suppost juri l-film huwa tajjeb.

U hija idea tajba li jkollok tfajla u forsi tgħidilha biex tmur tarah ħalli tkun taf ċerti perikli li tista' tiltaqa' magħhom u fiex tista' ssib ruħha.

Jiġifieri filwaqt kemm jien xuga għal dan il-film, liema parti tax-xuga se nkun, il-parti tax-xuga tal-vjolenza li għaddejja, il-parti xuga tas-sesswalità u l-atti sesswali li għaddejjin jew inkella x-xuga ta' x'qed nitgħallem minn dak l-oġġett li qed nara biex ma naqax jien stess vittma tal-messaġġ li qed jipprova jwassal il-film.

Fl-aħħar tal-film "Human Trafficking" fil-fatt jgħidlek li wara d-droga, l-human trafficking, speċjalment white human trafficking, hija waħda mill-iktar industriji li jrendu finanzi kbar madwar id-dinja.

Hawnhekk se jkollok il-messaġġ.

Imma x-xuga, rigward il-film x'se tgħid, kemm qatel nies, kif qatilhom, kif għamel, kemm dik il-persuna kienet ħelwa.

Jew se tgħid isma' huwa importanti li t-tfal imorru jarawh għax minn dan se jieħdu xi ħaġa.

U naħseb li l-mod - diffiċli biex ngħid - għax inkella titlef l-oġġett tal-film.

Imma min-naħa l-oħra l-messaġġ li jista' jkun jiddependi l-mentalità ta' min imur jara dak il-film.

Personalment films bħal dawn, jistgħu jkunu sixteen jew seventeen, kważi kważi jekk ikun hemm żgħażagħ li huma maturi, kważi kważi ngħidilhom biex imorru jarawh għax hemm xi ħaġa x'titgħallmu minnu.

THE CHAIRMAN: Nirringrazzjak u nirringrazzja wkoll lil sħabi kollha tal-mistoqsijiet li għamlu.

Naħseb jekk irridu nagħlqu fid-9.00 hemm ħin biżżejjed biex Fr. Tabone u imbagħad Fr. Borg, jikkonkludu bir-risposti u r-rimarki tagħkom.

U immedjatament nistaqsi lis-Sur Albert Debono dwar l-esperjenza tiegħu fil-PBS – għalkemm mhux bilfors b'riferenza għall-PBS imma anke b'riferenza ta' l-esperjenza tiegħek fix-xandir lokali – jekk trid tista' tirrimarka jew tirrispondi.

Sta għalik għandek il-libertà kollha biex tkun tista' tirrispondi.

Ħalli jibda' Fr. Tabone biex imbagħad ikompli Sur Debono ma' dak li tkun qed tgħid, jekk forsi ma taqbilx ma' xi ħaġa għal li jkun qal.

Imma tajjeb li nisimgħu xi ħadd mis-suq lokali kif jaħsibha fuq dawn il-mistoqsijiet kollha li ressqu sħabi membri ta' dan il-kumitat.

Carmel TABONE: L-ewwel nett nixtieq nirringrazzjakom tal-istedina, esperjenza sabiħa ħafna li naqsmu magħkom anke r-riċerka u r-riflessjonijiet tagħna.

Nixtieq nuri l-apprezzament tiegħi lil dan il-kumitat li agħżel il-familja biex jiffoka l-attenzjoni tiegħu, almenu għall-programm ta' din is-sena.

Huwa importanti ħafna għax l-influwenza tal-familja fis-soċjetà Maltija għadha qawwija ħafna.

Fil-fatt, nhar il-Ġimgħa se tiġi difiża teżi ta' dottorat ġol-università tagħna dwar l-orjentament taż-żgħażagħ tagħna lejn l-istudju u lejn il-karriera.

U din it-teżi reġgħet sabet li minkejja li qed ngħixu f'soċjetà individwali - mhux bilfors individwalista, imma individwali fejn nagħtu l-importanza lill-individwu u kull individwu jista' jsegwi l-orjentament tiegħu b'mod indipendenti mingħalina aħna għax għandu ħafna opportunitajiet li jista' jaqbadhom f'idejh u jaħdimhom kif irid - fil-każ ta' Malta speċjalment, il-familja għandha influwenza qawwija anke fl-orjentament dwar x'se tistudja u anke dwar x'karriera se tieħu 'l quddiem.

Jiġifieri din hija xi ħaġa li lili mmeraviljatni, għax llum is-soċjoloġija tgħidli kemm qed ngħixu f'soċjetà individwali, kemm l-individwu jista' jkun is-surmast tiegħu nnifsu, li jiddeċiedu hu x'se jagħmel b'ħajtu.

U fl-istess ħin immeraviljatni u ħadt pjaċir li nara kemm hija qawwija l-familja fis-soċjeta tagħha għax hija xi ħaġa pożittiva.

Issa jien irrid neħodkom fuq xena oħra.

Is-suġġett tal-lum huwa l-familja u l-media.

Tħadditna fuq il-media, u wieħed mill-esperti li għandna f'Malta hu Fr. Joe.

Jien illum nixtieq li nirriflettu ftit fuq il-familja u x'qed nifhmu b'familja.

U se neħodkom mill-ewwel għall-konklużjoni.

Fid-dinja tal-lum li hija dinja pluralista, multi-formi, insejħilha jien kalejdoskopika għax b'ħafna kuluri, eċċ., jinħtieġ li fil-politika soċjali jkollna parametri ċari, inkella mhux se naslu.

Din hi l-konklużjoni tiegħi.

Jien inħobb nagħmel il-konklużjoni l-ewwel, ħalli mbagħad inkun nista' nispjegha, nikkorraborha u niftħu diskussjoni.

Allura x'qed ngħidu?

Qed ngħidu l-influwenza tal-media fuq il-familja; imma fuq liema familja qed nitkellmu?

Ma tistax tgħid fuq "il-familja".

Jien is-singular m'għadniex nużah, m'għadniex nitkellem 'mill-familja Maltija', qed nitkellem 'mill-familji Maltin'.

Għax m'għadhiex teżisti l-familja Maltija.

Jista' jkollna ideal li rridu naslu għalih.

Allura aħna fil-politika soċjali nistgħu ngħidu li all right, għandna diversi tipi ta' familja, però jista' jkollna ideal lejn xiex irridu naslu u allura nippromwovuh, fil-politika, fil-leġislazzjoni, fil-prattika, fil-media.

Imma rridu nkunu ċari.

Allura jien qed ngħid – mhux eżatt jien imma qed ngħidu - li għandna bżonn politika għall-familja.

Politika għall-familja li tkun pożittiva, jiġifieri diretta, miktuba, li nistgħu niddiskutuha, niddibattuha u matul iż-żmien inbiddlu fiha wkoll.

Imma qiegħda hemm.

Issa din qed issir, anzi saret.

Fil-leġislatura ta' qabel din jien kont membru tal-Kummissjoni Nazzjonali Familja u qabel spiċċajna mal-battâla, aħna lestejna dokument li għadda minn diversi stadji ta' drafting.

Għamilna konsultazzjoni mal-pubbliku, ma' għaqdiet interessati, ma' esperti, biex wasalna għal dan id-dokument li huwa abbozz ta' politika għall-familja.

Allura l-iskop tal-Kummissjoni Nazzjonali Familja kien - anke bil-mandat tal-Ministru tal-Politika Soċjali li xtaq ħafna jitwieled dan id-dokument u li titwieled din il-politika soċjali bil-politika għall-familja - li nibdew inpoġġu l-parametri ħalli nkunu nafu fejn qegħdin, fejn sejrin, fejn nistgħu mmorru.

Jien naħseb li fis-sitwazzjoni li qed ngħixu, fejn l-iskop tal-politika soċjali huwa l-inklużjoni - fil-fatt dejjem nitħadtu fuq inklużjoni u esklużjoni - hija li ninkludu lil kulħadd u nipproteġu lil kulħadd.

Anzi fil-politika soċjali ngħidu speċjalment lil dawk li jaqgħulna mix-xibka tal-ħarsien - mis-safety net - lil dawk irridu niġbru u nieħdu ħsieb.

Xi ħaġa bħal din illi ma tkunx sempliċement dokument jien qed ngħid, imma mid-dokument ta' politika soċjali joħroġ programm ta' ħidma.

Kif wara kollox, huwa l-iskop ta' dan il-kumitat.

Fil-fatt nhar l-Erbgħa li għaddew, ħadt pjaċir insegwi dak li kien qed isir f'din il-Kamra.

Jiġifieri importanti ħafna.

Jiġifieri diġà hemm min qed jara l-importanza tiegħu, u jien nixtieq anke lilkom nentużjażmakom b'din l-importanza għal xi ħaġa bħal din.

L-aħħar darba smajtkom tgħidu li intom Onorevoli Membri m'intomx eżekuttivi, imma intom membri parlamentari miż-żewġ naħat tal-Kamra li għandkom il-piż tagħkom f'dik li hija l-politika tal-pajjiż.

(Interruzzjonijiet) Hux hekk?

Jiġifieri jien nixtieq nagħmel dan l-appell ġentili u li fl-istess ħin niddiskutu u nifhmu kemm hu importanti li jkollna parametri ċari.

Qed ngħidu l-influwenza tal-media fuq il-familja.

Fuq liema familja?

Fuq liema familji?

Id-diversi tipi ta' familji kif se jintlaqtu minn din id-diversità ta' media?

Aħna bħala politika għandna nippromwovu xi tip ta' familja?

Liema huma l-valuri tal-familja li aħna għandna nippromwovu?

Għax fil-media qed jiġi promoss kollox.

Jiġifieri aħna nistgħu ngħidu li qed jiġi promoss dan, imma għalina u għas-soċjetà tagħna għandu bżonn jiġi promoss dan, dan u dan?

Speċjalment soċjetà fejn il-familja Maltija għadha qawwija u għadha nfluwenti fejn naħseb - u inti tikkonfermali u tgħidli - li ħafna drabi kemm dak li jsir fl-iskejjel u kemm dak li jiġi trasmess permezz tal-media jekk ma jiġix konfermat mill-familja, kultant ma jreġix.

Jiġifieri l-familja fl-aħħar mill-aħħar trid tikkonfermha.

U jien mill-esperjenza tiegħi nara, li ż-żgħażagħ tagħna jgħaddu mill-problemi kollha.

U jekk ikollhom trobbija tajba tiskanta jerġgħu jiġu f'tagħhom.

Mhux mill-punto di vista pastorali reliġjuż qed ngħid, imma anke mill-punto di vista pastorali soċjali.

Jiġifieri wara dik il-burraxka li jgħaddu minnha sforz tal-influwenzi li għandhom fis-soċjetà pluralista post moderna li qed ngħixu fiha, jekk it-trobbija tkun tajba ż-żgħażagħ wara ċertu żmien jiġu f'posthom.

Aħna ngħidu jrabbu l-għaqal u nwaħlu għax ġuvni sab tfajla tajba jew għax tfajla sabet ġuvni tajjeb.

Fittixt, irriċerkajt u sibt li fil-fatt, il-familja hi kollox.

Qabel, tradizzjonalment bejn wieħed u ieħor meta konna nitkellmu fuq familja konna nafu x'inhi u xm'hijiex din il-familja imma llum ma nafux.

Illum irridu ngħidu din hija r-realtà.

Imma rridu noqogħdu attenti.

Per eżempju waħda mill-problemi li kellna fid-drafting tal-politika għal familja kienet, x'qed nifhmu b'familja, biex żgur ma neskludu lil ħadd.

Għalkemm ma rridux neskludu lil ħadd u rridu ninkludu lil kulħadd, hemm xi forma ta' familja fuq livell ideali li aħna nixtiequ li nindirizzaw għaliha?

Per eżempju, huwa fl-interess tal-pajjiż li r-relazzjonijiet permanenti jkunu pubbliċi u ordinati, jiġifieri biż-żwieġ.

Għax jista' jiġrilek li f'soċjetà, dawn ir-relazzjonijiet permanenti u mhux permanenti ma jkunux formali, u ma jiġux formalizzati biż-żwieġ.

Allura jibqgħulek hekk.

Imma nafu x'taħwid hemm f'pajjiżi oħra.

Allura, jista' jkollna politika, u għandna jkollna politika għal familja li tippromwovi ż-żwieġ?

Issa hawnhekk qed nitħadded fuq żwieġ ċivili għax din hija soċjetà sekulari jiġifieri l-ewwelnett iż-żwieġ ċivili.

Mhux qed ngħid kontra jew f'antagoniżmu maż-żwieġ tal-knisja imma bħala żwieġ li jkun istituzzjoni matrimonjali.

Jekk ikollna l-affarijiet ċari allura bħala pajjiż qed nikkonfermaw li l-politika għal familja tagħna se tippromwovi l-istituzzjoni taż-żwieġ għax qed naraw li hija fundamentali għal ħarsien tal-familja tagħna.

Issa din kif se tiġi riflessa fil-media?

Jista' jkun hemm xi watchdog, xi ħaġa fil-media li jekk din mhux qed jaraha riflessa, almenu jiġbed l-attenzjoni?

Imbagħad nibdew il-programmazzjoni u nibdew naraw kif nistgħu naslu għal dawn l-ideali li għandna.

Il-konklużjoni tiegħi hija li rridu naslu b'xi mod, biex inkunu anke effettivi f'dak li nagħmlu, u dan billi jkollna parametri ċari li jkollna politika għal familja - a family policy - li ma tkunx sempliċiment f'moħħna.

Issa jien qed nara li wasalna f'punt, li hu avvanz kbir, li l-politika soċjali qed tkun iktar ibbażata fuq riċerka u fuq bżonnijiet li qed narawhom reali.

Għamilna żmien – u naħseb kulħadd japrezzaha din – li l-politika soċjali tagħna kienet ibbażata fuq l-impressjoni - jidhrilna li hemm bżonn hekk.

Illum qed isiru riċerki qabel nilleġislaw.

Il-pass li jmiss hu - speċjalment jekk qed niffokaw fuq il-familja - li jkollna politika għal familja, a family policy, li tkun miktuba, approvata, dejjem soġġetta għal bidliet skont iż-żmien, imma li tkun hemm u tkun il-barometru tagħna fejn irridu naslu.

Jien fuq din nista' nitħadded għax m'iniex espert tal-media.

IS-SUR ALBERT DEBONO: Mr Chairman, nixtieq nkompli mal-punt interessanti ħafna li għamel l-Onor.

Farrugia dwar id-drama għax aħna mmissuha b'idejna regolarment.

Kultant ikollna għażla nagħmlux drama purament kummerċjali li tkun ibbażata fuq il-valuri tal-lum jew b'xi mod jew ieħor nippakkeġjawha b'tali mod li tgħaddi valuri li huma konsidrati aħjar u iktar tradizzjonali.

Imma kultant ma tkunx kapaċi tagħmilha.

Jiġifieri aħna kellna każi – speċjalment kellna każ partikolari - fejn drama popolari ħafna li llum qegħda fuq stazzjon ieħor ġiet irrifjutata internament mill-istazzjon għax il-bord dehrlu li ma kenitx tirrifletti l-valuri tradizzjonali li għandu jirrifletti stazzjon nazzjonali.

Issa minħabba dik id-deċiżjoni ovvjament tlifna ċerta udjenza.

Jiġifieri dawn huma affarijiet li aħna nħabbtu wiċċna magħhom regolarment.

Nixtieq ngħid ukoll li kultant il-ħażin hu iktar attraenti mit-tajjeb.

Jiġifieri anke meta nħarsu lejn il-programmi tat-tfal u naraw is-surveys tal-Broadcasting Authority, insibu li t-tfal iridu jaraw cartoons bħal SpongeBob li jidher fuq in-Nickelodeon, li biex inkun konservattiv u diplomatiku m'għandu l-ebda valur.

Jiġifieri hemm imbuttatura mit-tfal stess li jridu jaraw dawn it-tip ta' programmi u mhux il-programmazzjoni li nipprovaw noffru aħna li huwa iktar tradizzjonali.

Dawn l-affarijiet inħabbtu wiċċna magħhom kuljum u rridu noqogħdu attenti li nibqgħu relevanti.

Jiġifieri jekk aħna ma jarana ħadd inutli jkollna programmazzjoni u mhux faċli ssib dan il-bilanċ bejn li tibqa' relevanti u tipprova tgħaddi l-messaġġ.

Punt ieħor li xtaqt naqsam magħkom huwa fuq xi ħaġa li għaddejt minnha jien personalment meta kont għadni l-iskola.

Kien ħareġ is-soap opera Dallas u kif beda jintwera, is-surmast ta' l-iskola primarja li kont nattendi – li kienet tal-knisja -ddeċieda jagħmel kwestjonarju mal-istudenti kollha.

Kien hemm 'l fuq minn elf student, u ried ikun jaf min qed jara Dallas.

Kiteb lil kull ġenitur ta' dawk li qalu li qed jaraw Dallas biex jgħidilhom li dan huwa ħażin u għandu l-valuri kollha ħżiena.

Fid-dinja tal-lum huwa relevanti dan it-tip ta' azzjoni?

Għandna nibqgħu nirregolaw b'dan il-mod?

X'inhu r-rwol tal-ġenitur u tal-edukatur?

Naħseb li tajjeb nirrisponduha din id-domanda.

FR JOE BORG: Mr Chairman, se nipprova naqbad ftit punti għax tqajmu ħafna punti interessanti.

Huwa normali li meta nibdew nitkellmu fuq il-media nibdew nitkellmu fuq il-problemi li toħloq il-media.

Il-media hija fantastika.

Jiġifieri jien bla television ngħaddi imma mingaħjr internet ma ngħaddix, niġġennen.

Meta nipprova nidħol fl-e-mails jew nidħol fl-internet u l-computer jeħel ftit, tkun se tagħtini rasi.

L-affarijiet li huma tajbin u pożittivi huma ħafna u ma rridux ninsewhom għalhekk irridu noħolqu ambjent fejn il-pożittiv joħroġ ħafna iktar.

Illum il-kwestjoni hija ta' edukazzjoni mhux ta' ċensura.

Min hu tal-età tiegħi probabilment jiftakar il-kontroversja li kienet qamet fuq il-film li kien ħadem stazzjon tat-television Ingliż jismu "Death of a Princess".

Dan kien ambjentat is-Saudi Arabia dwar xi prinċipessa li kienet ħarbet ma' commoner u qatgħulhom rashom.

U kienu ħadmu din id-drama.

Il-Gvern tas-Saudi Arabia kien qal lill-Gvern Ingliż biex ma jħalluhx juruh.

Il-Gvern Ingliż staqsih kif se jżommu milli jurih u l-Gvern tas-Saudi Arabia ma setax jifhem kif ma jżommux milli jurih u kien anke rtira l-ambaxxatur tas-Saudi mill-Ingilterra.

Fil-fatt kont il-Libya għand wieħed Malti u daħħal dan il-video u rajtu hemm.

Jiġifieri s'issa l-Maltin għadhom jaraw l-istazzjonijiet lokali iktar minn dawk barranin imma qed tinbidel u jgħidulek li jekk ma jarawx dak li jridu, jaraw xi ħaġa oħra.

Għalhekk irid ikollna programm qawwi ta' edukazzjoni għal-istudenti u għal-adulti biex jien inkun kapaċi nagħżel dak li hu sabiħ, dak li huwa teknikament u estetikament maħdum tajjeb.

Tagħmel differenza jew le l-media education?

Jien naf b'żewġ teżijiet.

Waħda minnhom li għamlet Maryanne Lauri li qegħda l-Università ta' Londra u l-oħra li saret fl-Università ta' Malta minn under-graduate.

U iva jidher li hemm differenzi, l-iktar fejn tidħol media language proprja.

Issa rridu nqisu li l-programm tal-Media Education mhux mifrux daqskemm irridu, imma allura jekk immorru għall-iktar edukazzjoni fuq iċ-ċensura, għax iċ-ċensura llum se ssir out dated.

Illum it-teknoloġija qed issir kważi mhux possibbli.

Illum qed insemmu t-television, dan kif se jiżviluppa iktar?

Illum kollox fuq computer bħal dan - u dan li hawn huwa mudell antik allura ma jagħmilx dak kollu li ngħid.

Jiġifieri nista' nieħu video ta' din il-kamra, nibagħtu fuq U-tube minn hawn stess u nsir broadcaster.

Minn hawn naqbad l-internet, nara t-television.

X'ma tagħmilx illum?

Illum ħafna jaraw it-television minn fuq il-computer mill-internet, jiġifieri ma jarawhx mis-sett tat-television.

Anke mis-sett tat-television illum tista' tisma' r-radio, anke tista' taqbad l-internet fuq ċerti settijiet.

Illum qegħdin nitkellmu fuq mobile TV jiġifieri stazzjonijiet tat-television jkunu magħmulin apposta għal mobile.

Illum hemm ħafna iktar stazzjonijiet tar-radio fuq l-internet u stazzjonijiet tat-television fuq l-internet milli hemm stazzjonijiet tat-television li taqbadhom bis-satellita jew b'mod ieħor.

U anke l-gazzetti huma online.

Illum tant qed tinbidel it-teknoloġija, li l-edukazzjoni hija l-futur, mhux iċ-ċensura.

Issemma' ħafna – u ġustament - li l-kbar u ż-żgħar jaraw il-films flimkien u ma jifhmuhomx bl-istess mod għax kulħadd jifhem skont il-background tiegħu.

Allura tajjeb li l-ġenituri jiddiskutu mat-tfal biex jaraw jekk humiex qed jifhmu l-istess ħaġa u jiddiskutu.

Imma x'jiġri ħafna drabi?

U dan li hu negattiv.

Għax b'diversi settijiet tat-television f'diversi kmamar iktar kibret il-problema u fil-familja m'aħniex nitkellmu bejnietna.

Naħseb li m'aħniex 'il bogħod ħafna - jekk mhux diġà bdiet - li mhux fl-uffiċċju biss qed nikkomunikaw bl-e-mails bejnietna imma naħseb anke fil-familja se jibdew nikkomunikaw bl-e-mails u bl-sms.

Dak ikun diżastru għax aħjar mill-komunikazzjoni fil-familja … Għaliex familja m'għandhiex tiddeċiedi u tgħid: "Le se noħorġu x'imkien" jew "Se nagħmlu hekk flimkien."

Naħseb din qed tonqos u dak li hu fl-opinjoni tiegħi, negattiv.

Hemm bżonn riċerka u għalhekk qed nieħu gost bix-xogħol ta' dan il-Kumitat u anke biex intom tagħmlu l-influwenza tagħkom, għax fejn tidħol il-media lokali m'għandniex riċerka biżżejjed, ftit hemm riċerka.

Qegħdin noqogħdu fuq riċerka barranija għax riċerka lokali tagħna biex nuru n-nies kif qegħdin, m'hemmx.

Issemmiet ħafna, per eżempju, id-drama.

Għaliex in-nies jaraw din id-drama u mhux din?

Hemm tipi differenti ta' nies, li jaraw tipi differenti ta' drama?

Meta jarawhom, kif qegħdin jifhmuhom?

Insemmi eżempju.

Hemm ktieb interessanti dwar esperimenti li saru fuq Dallas f'diversi komunitajiet f'Iżrael.

Kien hemm komunità ta' Lhud li twieldu iżrael, komunità ta' Għarab li huma ċittadini ta' Iżrael, Lhud li ġew mill-iStati Uniti u dawn urewhom l-istess episodji.

Meta bdew jiddiskutuhom indunaw li dawn qishom ma rawx l-istess film.

Per eżempju, l-gruppi li ġew minn kultura fejn in-nies joqogħdu flimkien għax huma miżżewġin interpretaw li t-taħwid kollu li kien hemm għax dawk kienu kollha nies miżżewġin.

Għax meta taqra t-text huma ma jaqrawx m'hemmx għalfejn tgħidli li dak miżżewweġ.

L-oħrajn li ġew mill-iStati Uniti qalu hemm taħwid, hemm tbażwir u tġerfix u l-oħrajn qalu: x'taħwid hu?

X'qed tgħidu?

Anke aħna, iż-żgħażagħ u l-kbar, naħseb ikunu qed nitbiegħdu wkoll mit-tip ta' affarijiet li qisu importanti grupp u mit-tip ta' affarijiet li qisu importanti grupp ieħor.

Jekk tmorru fuq il-Hi 5 jew fuq il-facebook hemm mal-50,000 Malti u għalihom kważi qisha – u għalhekk jgħidulha social network – xi ħaġa privata u jagħmlu ħafna ritratti li tgħidilhom: taf li dak pubbliku?

Il-media aħna qed nagħtuha ċerta eżistenza.

Għalhekk nerġa' nenfasizza dawn l-affarijiet: edukazzjoni mhux ċensura, iktar riċerka lokali u iktar investiment fi programmi tajbin b'mod partikolari fl-istazzjoni ta' servizz pubbliku.

Jekk ma jkunx hemm investiment ta' flus biżżejjed fih, ma nistgħux.

Insemmi l-programmi tat-tfal.

Kemm is-sena li għaddiet u din is-sena, l-PBS kien l-iktar stazzjoni - meta tqabblu mal-istazzjonjiet l-oħrajn Maltin - li nvesta fi programmi tat-tfal.

Il-programmi tat-tfal qed tieħu ħsiebhom persuna ta' età żgħira li qed tagħmel il-Ph.D. fis-suġġett jiġifieri qed ikun hemm riċerka wkoll.

Imma meta hawn Malta tagħti Lm300 għal programm ta' nofs siegħa, ekwivalenti għal €700 jew €800, tkun tajt ħafna.

Jien kellimt ħabib tiegħi l-BBC u staqsejtu: kemm tħallas il-BBC għall-programmi tat-tfal?

Dan iċċekkjali u qalli li bħalissa l-programmi l-irħas - per eżempju, kwizz li jkollhom erbgħa wara xulxin - ma jonfqux ħafna xi STG28,000 ta' kull nofs siegħa jiġifieri mhux ta' sensiela sħiħa.

Imbagħad ta' drama, ikollhom STG150,000 ta' kull nofs siegħa.

Aħna bit-STG28,000 nagħmlu.… Jiġifieri jekk ma jsirx investiment bis-serjetà mill-istat fuq ix-xandir pubbliku minn issa, naħseb li l-problema tikber mhux tiċkien.

FR CHARLES TABONE: Naqbel iktar ma' spots edukattivi, naqbel iktar ma' dik id-diskussjoni wara dik id-drama li mill-qrib jista' jgħidlek kfi ġiet interpretata milli sempliċiment tgħid din aċċettajtha.

(Interuzzjonijiet)

Irid ikollna parametri ċari, ma nistgħux nibqgħu hekk, qisna ma nafux x'se nagħmlu.

Għalhekk qed ngħid li hemm bżonn politika għal familja għax din hija s-sitwazzjoni.

ANTHONY ZAMMIT: Il-familja hija n-nucleus tas-soċjetà u dak huwa importanti għax jekk se ssaħħaħ il-familja se ssaħħaħ is-soċjetà u trid tqis li l-post fejn jiġu irrealizzati l-affarijiet tas-soċjetà huwa hemm.

The CHAIRMAN: Ħalli nkompli – imma biex nikkonkludi – ma' dak li qed jgħid l-Onor.

Anthony Zammit, insaħħu l-familja nsaħħu s-soċjetà.

L-aħħar kummenti telegrafiċi kif is-soltu nkun fuq xi programm jgħiduli biex nikkonkludi imma qatt ma jirnexxili.

Bil-media kif inhi llum, intom donnkom ftit liberali u allura l-impressjoni li jekk għada jidħol xi ħadd fuq il-website tal-Parlament u jisma' dan il-programm, hija l-opinjoni li għandu seħibna l-Onor.

Anthony Zammit u jgħid dawn huma miftuħin però l-media, hi kif inhi, qiegħda ssaħħaħ il-familji Maltin?

FR JOE BORG: M'għandniex riċerka.

Imma jekk ikolli nirreaġixxi għal din is-sentenza ngħid, li l-isfortuna kbira tal-media b'mod ġenerali anke internazzjonali hi, li l-media saru magni li jagħmlu l-flus għall-investituri.

Allura jaqgħu u jqumu.

L-udjenza tagħhom m'għadhiex iċ-ċittadin imma hija s-suq.

Jiġifieri lili jħarsu lejja bħala a market mhux a citizen allura dik hija problema kbira.

The CHAIRMAN: Jekk b'riżultat ta' dan il-meeting tagħna hawnhekk, joħroġ il-fatt li f'dan il-pajjiż hawn bżonn li jkun hawn lobby group - bħal tal-għaqdiet tal-konsumaturi – ta' għaqdiet favur media aħjar, inti qed titfa' lil dawn in-nies, li jistgħu jibdew jaħsbu li joħolqu dawn il-lobby groups, f'abbiss tremend li huwa ikbar minn tal-għaqdiet tal-konsumaturi normali.

Għax dawn se jiġġieldu l-isponsors tal-programmi televiżivi li qatt ma jistgħu jirbħu.

FR CHARLES TABONE: Hemm xi ħaġa iktar faċli li nistgħu nagħmlu.

MICHAEL FARRUGIA: Jien ma narahiex hekk.

Jien ma narax li l-media Maltija għandna nitfgħuha biex torjenta ruħha għal ċerti sitwazzjonijiet, għax jien kull ma nagħmel, naqleb fuq stazzjon Taljan.

Naħseb li l-iktar fattur li f'kull qasam se nkunu qed niddiskutu huwa l-edukazzjoni.

Jekk aħna nwasslu l-edukazzjoni ta' kif wieħed għandu jagħrbel dak li qed jara, jagħrbel dak li jisma', jagħrbel dak li qed jaqra allura naslu fejn irridu naslu.

Billi l-istazzjonijiet Maltin inġibhom jorjentaw ruħhom kif irridhom, ngħaġġinhom kif nixtieq li jaslu, allura kull ma nagħmel hu li nfittex stazzjon ieħor u narah.

FR CHARLES TABONE: Għalhekk irridu nużaw l-media kif jaqbel.

Għandna strument f'idejna.

Ħalli nagħtikom eżempju.

30 sena ilu kont Ruma u llum meta nixgħel is-switch speċjalment tal-enerġija għadu jiġini f'rasi proverbju li kien jingħad bħala spot ta' promozzjoni biex insalvaw l-enerġija elettrika.

Niftakar fuq it-television dak iż-żmien dan ir-reklam kien jgħid "l-enel ci ricorda che rispamiare l'energia elettrica si puo'" u dan daħal fija u baqa' fija.

Kemm jiswa biex nagħmlu spots favur il-valuri familjari universali?

Id-distinzjoni bejn familja tradizzjonali u familja progressiva spiċċat.

Hemm valuri universali li japplikaw għal kull żmien.

Ċensura mhux edukazzjoni.

Spot bħal din tajba, trid ħafna rjus u ħafna enerġija biex tipproduċiha, imma once li toħroġ, dik tidħol f'ras in-nies u tibqagħlek hemm u tkun wasalt x'imkien.

is-sur ALBERT debono: Huwa iktar faċli tagħmel spot biex ma tixrobx żejjed milli tagħmel dan it-tip ta' spot li qed tgħid int.

The CHAIRMAN: Nasal biex nikkonkludi din il-laqgħa tagħna llum.

It-tliet punti li nista' ngħid ħarġu mid-diskussjoni li kellna kienu li: li l-edukazzjoni hija l-futur u mhux iċ-ċensura; li m'għandniex riċerka lokali u jeħtieġ li jkollna u li hemm bżonn ta' investiment biex ikollna programmi ta' kwalità aħjar.

Ovvjament nawgura li din id-diskussjoni, filwaqt li llum tieqaf hawnhekk minħabba l-ħin tal-Parlament imma tkompli mis-soċjetà tagħna.

Dan biex tara kif eventwalment tirresponsabilizza lilha nnfisha biex teduka aħjar u kif tuża għodda daqshekk indispensabbli u daqshekk importanti bħalma hi l-media.

Dan biex il-familji Maltin javvanzaw u almenu ngħidu li d-dinjità tal-bniedem tkun imħarsa biex il-bniedem ma jkunx suġġett u vittma tal-media imma jkun hu li kapaċi juża l-media għall-aħjar avvanz tiegħu.

Nirringrazzjakom.

Intom inawgurajtu din is-sensila ta' laqgħat u nawgura li nitgħallmu kif nagħmlu l-aħjar użu ta' dan il-ħin u tal-media f'dawn il-laqgħat.

Qabel ma nispiċċaw, is-Sur John Vella li llum huwa l-iskrivan tagħna, filwaqt li nirringrazzjah talli kien hawn, jiddispjaċini għat-telfa ta' missierek.

Kultant telfa fil-familja hija nuqqas kbir.

Nirringrazzjkom u nitlob li l-Kamra wkoll tibgħat il-kondoljanzi lill-familja tiegħek bħala llum skrivan ta' dan il-Kumitat.

Grazzi u niltaqgħu fis-seduta li jmiss.

Fid-8:54 p.m. il-Kumitat aġġorna għal nhar it-Tnejn 20 ta' Ottubru, 2008.


IL-ĦDAX-IL PARLAMENT

KUMITATI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

KUMITAT PERMANENTI DWAR IX-XOGĦOL TAL-KAMRA

AVVIŻ

Laqħa Nru. 3

Il-Ġimgħa, 17 ta' Ottubru 2008 fil-11.45 a.m.

Mr Speaker, President tal-Kumitat Permanenti dwar ix-Xogħol tal-Kamra, javża li l-Kumitat se jiltaqa' nhar il-Ġimgħa, 17 ta' Ottubru 2008, fil-11.45 a.m. fil-Kamra tal-Kumitati fil-Palazz il-Belt, b'din l-aġenda:

Xogħol tal-Kamra;

Affarijiet oħrajn.

13 ta' Ottubru 2008 AĠENT SKRIVAN TAL-KAMRA

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees docx


IL-ĦDAX-IL PARLAMENT

Laqgħa Nru. 3

Il-Ġimgħa, 17 ta' Ottubru 2008

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

IL-ĦDAX-IL PARLAMENT

Laqgħa Nru. 3

Il-Ġimgħa, 17 ta' Ottubru 2008

Il-Kumitat iltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fin-12:00 p.m.

Il-Minuti tal-Laqgħa Nru. 2 li saret il-Ħamis 18 ta' Settembru, 2008 ġew konfermati.

MR SPEAKER (Onor. Louis Galea): Nistieden lill-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Affarijiet Barranin u Kap tal-Kamra biex jinfurmana ftit fuq it-tieni item tal-aġenda: Xogħol tal-Kamra.

XOGĦOL TAL-KAMRA

TONIO BORG (Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Affarijiet Barranin): Aħna għandna, bħala diskussjoni prinċipali, riżoluzzjoni biex il-Korporazzjoni Enemalta tittrasferixxi b'ċens għal 33 sena proprjetà f'Bengħajsa, limiti ta' Birżebbuġa, li qed nimmaġina li se teħdilna żewġ seduti oħra, però naħseb li sa nhar it-Tlieta għandna nagħlquha, jiġifieri nhar it-Tlieta f'dak il-każ wieħed jieħu l-vot fuq ta' Bengħajsa.

L-Erbgħa mbagħad inkomplu bl-aġenda li fadal li huma żewġ liġijiet pjuttost tekniċi u relatati ma' xulxin, li se jressaqhom il-Ministru tal-Ġustizzja.

MR SPEAKER: Liema huma?

TONIO BORG: L-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi tal-Kummerċ (Abbozz Numru 10) li qiegħed għas-Second Reading u l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Awtorità Maltija dwar l-iStandards (Abbozz Numru 11) li huwa relatat, li qiegħed għall-kontinwazzjoni tas-Second Reading.

Dawk għal Wednesday.

It-Tnejn u t-Tlieta se nagħmlu r-riżoluzzjoni.

Taħsbu li sa nhar it-Tlieta nagħlquha din ir-riżoluzzjoni dwar trasferiment ta' proprjetà f'Bengħajsa?

Naħseb nistgħu għax għandna żewġ seduti sħaħ fuqha.

MR SPEAKER: Hawn din ir-riżoluzzjoni.

Nixtieq li, jekk jista' jkun, ikollna ċar f'moħħna jekk ngħidux żewġ seduti u nagħlquha.

JOE MIZZI: Nifhem li wieħed jixtieq li jkun jaf u dejjem xtaqna li nkunu nafu minn qabel, imma qatt jista' jkun possibbli għax kull Membru għandu dritt jitkellem.

Jien ma nistax inżomm lil xi ħadd milli jitkellem, però jien dejjem tajt indikazzjoni u nibqa' nagħti indikazzjoni.

Meta qed ngħid li jista' jkun it-Tlieta u l-Erbgħa diġà tajt indikazzjoni ċara, jiġifieri qed inkun prattiku ħafna.

Jien se nipprova nasal għat-Tlieta, imma ma nistax inwiegħed bilfors li din tkun it-Tlieta.

TONIO BORG: Issa li m'għandniex pairing, se nibdew ukoll li lanqas inkunu nafu meta se nikkonkludu?

JOE MIZZI: Le, bir-rispett kollu, din ma naċċettahiex.

TONIO BORG: Jekk m'hemmx pairing għallinqas nipprogrammaw.

MR SPEAKER: Titkellmux f'daqqa għax ma jiġix recorded tajjeb.

JOE MIZZI: Jimporta tara daqsxejn x'kienet l-aġenda li tkellimna fuqha fl-aħħar laqgħa li kellna?

L-aġenda li kellna nbidlet, hawn affarijiet li ma kenux fuq l-aġenda tal-aħħar darba, fosthom l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi tal-Kummerċ.

Nerġa' ngħidlek,J jmporta naraw daqsxejn x'kienet l-aġenda tal-aħħar darba u x'iddiskutejna fil-Parlament f'dawn l-aħħar erbat ijiem.

TONIO BORG: Li ġara hu li saru żewġ stqarrijiet u bejn l-istqarrijiet u d-domandi li jsiru wara, dawn ħadu seduta, allura kollox spostja ruħu.

JOE MIZZI: Veru kollox spostja ruħu, imma issa għandna liġijiet li ma kenux inklużi qabek.

Dawk ma spustjawx ruħhom bid-diskussjoni tal-istqarrijiet.

Bir-rispett kollu, jien mhux qed infittex, imma biex ma nilagħbuhiex tal-qaddisin.

Aħna qegħdin nipprovaw nirranġaw, imma mhux nipprovaw nilagħbuha tal-fidili, qisu aħna m'aħniex qegħdin inħallukom taħdmu jew li aħna ...

MR SPEAKER: Nieħdu kollox bil-kalma u nevitaw ċertu tip ta' diskors.

Meta ltqajna fil-Kumitat dwar ix-Xogħol tal-Kamra, dak li ftehemna li se nagħmlu, l-Att dwar il-Portijiet Ħielsa, mexa u għalaqnieh.

Jien nifhem li inti jinqalgħulek ċirkostanzi, pereżempju l-istqarrijiet li semma l-Ministru Borg jew inkella ċirkostanzi oħra kif kellna, li jbiddlu l-pjan.

F'dan l-istadju x'qegħdin nipprovaw ngħidu?

Jekk illum, għall-argument, qegħdin niftiehmu li nagħmlu tnejn jew tliet seduti fuq suġġett, imma mbagħad se jinqala' xi ħaġa gravi u seduta minnhom nitilfuha, evidentement allavolja hawnhekk inkunu għedna hekk, inbiddlu ftit l-affarijiet.

Jiġifieri l-appell tiegħi huwa li wieħed ifittex kemm jista' jkun mod ta' operat li jwassalna.

L-Onor.

Joe Mizzi.

JOE MIZZI: Sur President, naċċertak li min-naħa tagħna dejjem hekk imxejt, però hawnhekk daħlu liġijiet li lanqas biss konna iddiskutejniehom hawnhekk, imma m'għedna xejn, biex nurik kemm aħna qegħdin nipprovaw naħdmu.

Dakinhar ma tkellimniex fuq ċerti liġijiet u xorta għamilniehom f'dan il-perijodu, biex nurik kemm aħna qegħdin nikkollaboraw.

Mhux dak hu l-argument.

Jien għandi esperjenza kbira f'dan il-kumitat u la l-ammonti ta' kelliema ma kienu jingħatawli u lanqas meta naħseb li nistgħu nispiċċaw, xejn, però jien ma nħarisx lejn dik l-esperjenza biex nagħmel l-istess, imma ngħid kemm batejt u ma stajniex naħdmu.

Aħna nipprovaw nikkollaboraw.

Jien naf li għandi ammont ta' kelliema u naħseb li ma nlestux sat-Tlieta.

Jien se nagħmel sforz biex nipprova li nlestu sat-Tlieta imma jista' jkun li jkollna nkomplu l-Erbgħa.

Naħseb issa drawni għax jien dejjem din is-sistema wżajt.

Issa f'daqqa waħda qishom mhux qed jifhmuha.

Għalhekk qed nitkellem ċar u tond.

TONIO BORG: Diġà ħadna biċċiet minn seduti għal din ir-riżoluzzjoni u fadal żewġ seduti, li jfisser ħames sigħat.

Jien nappella li nqassmu l-kelliema b'mod li jiffittjaw f'ħames sigħat.

Issa jekk hemm bżonn li minflok 40 minuta wieħed jieħu 35 minuta, jieħu 35 minuta, imma jiffittjaw f'ħames sigħat.

Jien qed ngħid li jekk pairing m'hemmx, imma għallinqas nipprogrammaw.

MR SPEAKER: Fuq dan il-punt naħseb li qed tittieħed nota ta' dan l-appell u mbagħad iż-żewġ whips bejniethom ikomplu bil-kooperazzjoni magħrufa tagħhom.

Qabel tkompli Ministru, xtaqt nistaqsi fuq ir-riżoluzzjoni tal-Korporazzjoni Enemalta.

Kien beda jintroduċi r-riżoluzzjoni s-Segretarju Parlamentari Jason Azzopardi li kien baqa' in possession teknikament.

JOE MIZZI: Fuq dak ftehemna li issa jitkellem il-Ministru Tonio Fenech min-naħa tagħkom.

DAVID AGIUS: Issa Jason Azzopardi ġie lura, jiġifieri nhar it-Tnejn jibqa' in possession.

JOE MIZZI: Mela jibqa' in possession.

La għadu ma tkellem ħadd jista' jibqa' in possession.

DAVID AGIUS: Jista' jkompli l-Onor.

MR SPEAKER: Allura la qiegħed f'Malta baqa' teknikament in possession u nhar it-Tnejn jkompli d-diskors tiegħu l-Onor.

Jason Azzopardi u d-dibattitu jipprosegwixxi b'mod normali.

TONIO BORG: Sur President, imbagħad jifdal il-ġimgħa ta' wara fejn hemm il-ħsieb li l-Kamra tiddiskuti r-reform programme li ma nafx jekk ġiex ippubblikat.

(Interruzzjonijiet)

DAVID AGIUS: Mhux is-social inclusion, ir-reform programme.

TONIO BORG: Sur President, jifdal il-budget.

Jien għadni ma nistax nagħti d-data tal-budget lill-Oppożizzjoni.

MR SPEAKER: Rigward id-dokument tar-reform programme, qegħdin tippjanaw li dan ikun il-ġimgħa ta' wara?

L-ewwel nagħmlu l-abbozzi li semmejna iktar kmieni.

Qed nittama li dawk nagħmluhom l-Erbgħa.

ANĠLU FARRUGIA: Jekk ma nispiċċawx l-Erbgħa nkomplu t-Tnejn.

TONIO BORG: Jekk ma nispiċċawhomx l-Erbgħa nkomplu t-Tnejn, imbagħad naqbdu r-reform programme.

Wara naraw x'jiġri.

Sur President, jien ċempilt lill-Ministru tal-Finanzi biex nara nistax nikkomunika d-data tal-baġit.

Ma nistax nikkonfermaha, però żgur li se tkun fl-ewwel nofs ta' Novembru.

Tista' tkun fl-ewwel ġimgħa jew fit-tieni ġimgħa, ma nistax ngħidha għax kieku kont ngħidhielek.

Malli jien ikolli l-konferma tad-data nkun nista' nagħtik il-programm ta' kif se jinqasam ix-xogħol tal-Kamra fi stadju tal-Kumitat.

JOE MIZZI: L-ewwel inti għamilt il-punt li wieħed tajjeb li jkun jaf kemm se nieħdu ġranet biex niddiskutu r-riżoluzzjoni, u għalhekk jien tajt indikazzjoni.

Issa min-naħa tiegħi qed nitlob l-istess, jiġifieri biex inkunu nistgħu nikkollaboraw magħkom ovvjament irrid inkun naf bejn wieħed u ieħor, mhux id-data eżatt.

Tinsiex li hemm ammont ta' dekasteri li għandna problema fuqhom din id-darba.

MR SPEAKER: Ministru, jekk tippermettili, tistgħu tiddiskutu bejnietkom mingħajr id-data biex tkunu tistgħu taraw ...

TONIO BORG: Sur President, din dejjem hekk ġrat u s'issa dejjem ftehemna u allaħares ma niftehmux issa li għandna inqas ministeri.

Il-probabbiltà hi li bħas-soltu se jkun it-Tnejn, iwieġeb il-Kap tal-Oppożizzjoni t-Tnejn ta' wara, l-Erbgħa jkun hemm ir-replika tal-Prim Ministru, imbagħad nieħdu l-vot biex immorru fl-istadju ta' kumitat, mill-għada stess nibdew seduti fil-għodu u fil-għaxija.

F'nofs id-diskussjonijiet tal-baġit se jkollna ż-żjara tal-Gvernatur Ġenerali tal-Awstralja li għadha kif ġiet appuntata fil-5 ta' Settembru.

Din se tkun fuq tour fl-Ewropa u ġejja f'pajjiżna.

Allura se naqbżu seduta filgħaxija biex ma nfixklux il-proċeduri tal-Kamra.

Malli jkolli l-konferma tad-data nikkomunika l-programm mill-ewwel u niddiskutuh għaliex hemm inqas ministeri u forsi … Jekk hemm tmien ministeri fi tmint ijiem nagħmluha.

MR SPEAKER: L-Onor.

Joe Mizzi.

JOE MIZZI: Il-problema hi li se jkollna bżonn inżidu iktar ħin bilfors għax ...

ANĠLU FARRUGIA: Monday ikun il-budget day, mhux hekk?

TONIO BORG: M'hemm xejn li jgħidlek Monday, ġieli għamilnieh l-Erbgħa, pero' l-indikazzjoni hi li se jkun it-Tnejn għax it-Tnejn tiffittja aħjar bħala aġenda.

ANĠLU FARRUGIA: Għandek Monday the 3rd ...

TONIO BORG: Pereżempju jekk ikun Monday the 3rd il-Kap tal-Oppożizzjoni jwieġeb Monday the 10th u l-Prim Ministru jwieġeb on the 12th.

ANĠLU FARRUGIA: Inti għedt fl-ewwel ġimagħtejn, jiġifieri m'intix qed teskludi Monday the 3rd lanqas.

Jekk hija Monday the 3rd għandna nispiċċaw fid-19 ta' Novembru.

ANĠLU FARRUGIA: Id-dibattiti dwar il-baġit?

ANĠLU FARRUGIA: Jekk il-baġit jitressaq Monday the 10th inżidu ġimgħa.

Però ma tistax tagħtina l-ebda waħda minn dawk id-dati?

TONIO BORG: Però early next week naħseb inkun nista' ngħid.

Jien illum stennejt li ġej bid-data.

TONIO BORG: Imma nistax nagħtik id-data jekk m'għandix id-data.

MR SPEAKER: Hawn xi informazzjoni oħra jew kummenti dwar il-kwestjoni tax-xogħol tal-Kamra?

L-Onor.

Joe Mizzi.

JOE MIZZI: Fil-fatt hemm Private Members Bill.

Jiġifieri meta jkollna l-budget se niftiehmu jekk hux se jkollna question time filgħodu, jekk ikollniex sessions filgħodu u filgħaxija ...

TONIO BORG: Sur President, meta s-seduti jkunu ta' tliet sigħat ikun hemm il-question time, meta naqbżu t-tliet sigħat ma jsirx il-question time.

JOE MIZZI: Dik ħalliha għax jista' jkun li se jkollna bżonn iktar ħinijiet.

Nitkellmu bħalma għamilna l-aħħar darba u niftiehmu ...

MR SPEAKER: Fuq din tal-budget ejja nikkonkludu li se jsiru diskussjonijiet bejn iż-żewġ naħat biex niftiehmu fuq skeda bħalma ġara f'okkażjonijiet oħrajn.

ANĠLU FARRUGIA: Kif dejjem ġara.

DAVID AGIUS: Inkluż l-Aġġornamenti.

JOE MIZZI: Dak niftiehmu biex ma jkunx hemm Aġġornamenti meta jkunu itwal.

Dak naraw aħna.

MR SPEAKER: Il-punt tal-Onor.

Mizzi dwar il-mozzjoni tal-Onor.

TONIO BORG: Mhux bill għax jiena ħsibt li se jkun hemm il-bill, imma meta fittixt sibt li kienet mozzjoni.

MR SPEAKER: Hemm xi ħsieb Ministru Borg?

JOE MIZZI: Hemm xi ħsieb biex tiġi diskussa?

(Interruzzjonijiet) Iva, imma nippretendi li bħala Private Members Bill trid tiġi diskussa fil-ġurnata tal-Private Members Bill, li hija l-Ħamis.

Jekk wieħed jara kemm-il Ħamis hemm … Issa tinsiex li fiż-żmien tal-baġit hemm ...

TONIO BORG: Jekk ikun hemm vot fuqha rrid nara meta nista' ndaħħalha anke minħabba l-pairing.

Tridu tiċċekkjaw l-affarijiet u mbagħad naraw.

TONIO BORG: S'issa kull Private Members Motion kważi dejjem ġiet diskussa ħlief dawk li ġew amalgamati, pereżempju, f'liġi.

Jekk qed tipproponili emenda għall-Criminal Code u jiena se nagħmel Criminal Code (Amendment) Bill ....

Tiegħi waqqajtuhomli mal-leġiżlatura, pereżempju.

Domt sena u erba' xhur nistenniehom tiegħi.

Mizzi kelli żewġ Private Members Bill, lanqas biss għall-kirjanza qaluli: Dik qed nikkonsidrawha.

Imma nsomma dik issa preskritta, għaddew għaxar snin.

JOE MIZZI: Imma tinsiex li dak iż-żmien ridtu tagħmlu l-ġurnata intom, mhux nagħtukom il-ġurnata aħna.

TONIO BORG: Anzi jien lest, għamilt il-proposta li sitt darbiet fis-sena l-Oppożizzjoni tagħżel l-aġenda hi.

Ilna erba' snin… (Interruzzjonijiet)

JOE MIZZI: Jien għażilthom tiegħi imma qatt ma ġew diskussi.

TONIO BORG: Jaħasra kieku l-Private Members Bill lanqas niddiskutuha iktar.

Tiffissaw l-aġenda intom.

JOE MIZZI: Kien hemm tnejn li damu madwar sentejn u ma ġewx diskussi.

TONIO BORG: Forsi jekk taċċettaw dik inkunu nistgħu nagħmlu Private Members Bill sitt darbiet fis-sena.

MR SPEAKER: Fuq din il-Kumitat ikollu informazzjoni fi stadju ulterjuri.

Nixtieq ninforma lill-Kumitat li f'xi kumitat bħal dan irridu niddiskutu l-Ombudsplan.

Għandna bżonn xi seduta u għalhekk l-Aġent Skrivan tal-Kamra tkun tista' tikkomunika magħkom biex insibu dan il-ħin.

Jekk m'hawnx iktar kummenti fuq Xogħol tal-Kamra ngħaddu għal item 3 dwar l-Ordni Permanenti 13.

Kif ilkoll nafu, l-Onor.

Anġlu Farrugia bejn ġimgħa u nofs u 15-il ġurnata ilu waqt li l-Onor.

Charles Mangion invoka l-Ordni Permanenti 13 biex tiġi aġġornata l-Kamra ħalli tiġi diskussa materja definita ta' importanza pubblika u urġenti, qanqal il-punt - wara li jiena, jekk m'iniex sejjer żball, kont diġà tajt id-deċiżjoni - li l-Ordni Permanenti 13 jipprovdi li meta l-Membru jinvoka dik l-ordni u jispjega r-raġuni għaliex qiegħed jinvokaha, is-Sedja trid titlob jekk hemmx għaxar membri li jappoġġjaw dik it-talba.

Meta qam dan il-punt wara li r-ruling fuq il-mertu kien diġà ngħata, id-deċiżjoni tiegħi dak il-ħin kienet li jiena qed naġixxi skont il-prassi li segwa l-Parlament matul iż-żmenijiet.

Però jien ukoll nifhem li l-punt jirrikjedi diskussjoni tant li ftit wara li ġejt mitlub inservi bħala Speaker jien qajjimt il-punt anke mal-Aġent Skrivan tal-Kamra.

Allura fhimt li jkun aħjar jekk preliminarjament niddiskutu dan il-punt ftit fil-Kumitat Permanenti dwar ix-Xogħol tal-Kamra biex naraw kif se nsegwu.

Jiena tlabt lill-uffiċċju tal-Parlament taħt id-direzzjoni tal-Aġent Skrivan u tal-Assistent Skrivan is-Sur Ray Scicluna - xogħol prinċiparjament tas-Sur Ray Scicluna - biex jiġbor x'inhi s-sitwazzjoni, u mir-riċerka li saret jirriżulta li ġeneralment segwejna l-prassi fejn is-Sedja l-ewwel teżamina t-talba tissodisfax il-kriterju tal-urġenza, jekk ma tissodisfax il-kriterju tal-urġenza allura l-kwestjoni tieqaf hemm.

Jekk tissodisfa l-kriterju tal-urġenza allura kien hemm okkażjonijiet fejn il-Kamra ġiet aġġornata dak il-ħin biex issir id-diskussjoni u f'xi okkażjonijiet ġieli kien hemm anke xi ftehim bejn iż-żewġ naħat tal-Kamra.

Jirriżulta wkoll li kien hemm xi okkażjonijiet fejn il-kwestjoni tal-għaxar membri wieħed kien irrikorra għaliha fi żmien l-iSpeaker Lawrence Gonzi.

(Interruzzjonijiet)

Ejja nagħmlu diskussjoni f'dan l-istadju, għallinqas preliminari għax jista' jagħti l-każ li tħossu li tridu tirriflettu ftit iktar fuq il-materja Onor. Farrugia, anke in vista tal-informazzjoni li qed nagħtukom.

Però nixtieq preliminarjament nisma' ħalli mbagħad tiggwidawni ftit kif l-aħjar nitrattawha din.

L-Onor.

Anġlu Farrugia.

ANĠLU FARRUGIA: Inti ovvjament qed tagħti din l-informazzjoni dwar l-iStanding Order 13 fuq dak li qajjimt jiena wara li int tajt ruling.

U inti kont korrett meta għedt li inti tajt ir-ruling u mbagħad qomt jiena.

Issa li qed tgħaddili l-materjal ovvjament irrid nara x'għandek u m'għandekx hawn u nħoss li għandi nerġa' nagħmel replika fuqha għar-raġuni li - and I stand to be corrected - dak li tlabt jien effettivament kien hawn każ bħalu.

M'iniex ċert jekk hux taħt l-iSpeaker Farrugia jew taħt l-iSpeaker Gonzi, imma żgur f'dak il-perijodu.

Allura ma nħossx li qiegħed f'pożizzjoni - għax issa qed narahom dawn quddiemi - li nagħmel kummenti fuqhom.

MR SPEAKER: L-Onor.

TONIO BORG: Sur President, il-kwestjoni kollha, jekk fhimt sew, hija jekk din hijiex stadju wieħed jew żewġ stadji.

Jiġifieri meta xi ħadd taħt l-Ordni Permanenti 13 li jqajjem kwestjoni li tant hija urġenti u importanti li l-Parlament għandu jieqaf milli jiddiskuti x'qed jiddiskuti u jiddiskuti l-materja mqajma mill-Onor.

Membru, dak huwa dritt tal-membru u tal-għaxra min-nies, li jekk għandu għaxra jissapportjawh iwaqqfu l-aġenda, jew inkella hija maqsuma f'żewġ stadji?

Jiġifieri, l-ewwel l-iSpeaker jgħaddiha mill-mangnu biex jara jekk hemmx l-urġenza u anke l-importanza - l-urġenza l-iktar ħaġa importanti - imbagħad, kif ġara f'xi darba jew darbtejn, ngħaddu għal diskussjoni u l-aġenda tieqaf.

Pereżempju hemm strike u allura wieħed irid jiddiskuti l-istrike u tieqaf l-aġenda.

Inkella hijiex li jekk għaxra min-nies iqumu u jgħidu li jridu jossospendu l-aġenda, tieqaf l-aġenda, li allura fl-opinjoni tiegħi tiġi diżordni kbir fil-Parlament, jekk tiġi interpretata hekk, għax ma naf bl-ebda pożizzjoni f'dawn l-aħħar snin li ma kellhiex għaxar membri kemm jekk kienet Nazzjonalista kif ukoll jekk kienet Laburista.

Jiġifieri kuljum l-Oppożizzjoni, jekk ikollha għaxra min-nies jappoġġjaw dik il-pożizzjoni, tista' tqajjem kwestjoni ta' urġenza u twaqqaf l-aġenda u l-iSpeaker ma jista' jindaħal f'xejn, għax din hija l-interpretazzjoni l-oħra li s'issa rarissimu, kważi qatt, ma ġiet segwita mill-iSpeakers.

Jiena ma naħsibx li dan l-Ordni Permanenti għandu jgħid hekk.

Tant hu veru li interessanti li fir-riċerka li nġabret hemm inċident li jmur lura 52 sena, fejn l-Onor.

Ġużé Maria Camilleri kien talab li jiġu sospiżi l-Ordnijiet tal-Ġurnata għax kien hemm xi qassis quddiem San Ġakbu l-Belt u l-pulizija ħadulu poster.

Deherlu li dan huwa inċident biżżejjed urġenti u importanti li għandu jieqaf il-Parlament, fl-eqqel tal-integration, milli jkompli jiddiskuti l-affarijiet, u l-iSpeaker ta' dak iż-żmien, jidhirli Laiviera, kien qal li din mhijiex kwestjoni urġenti u waqfet hemmhekk.

U s'issa dejjem ġiet segwita dik il-prassi.

Il-punt mhuwiex għax dejjem ġiet segwita dik il-linja, imma jekk ma tiġix segwita dik il-linja dan ifisser li kull oppożizzjoni li mqar għandha għaxar membri - u jista' jkollna aktar minn partit wieħed fl-oppożizzjoni li jkollu għaxra, jista' jkollna tlieta - tista' twaqqaf kuljum l-Ordnijiet tal-Ġurnata, mingħajr ħadd ma jindaħlilha u mingħajr ħadd ma jista' jgħidilha li qed tagħmel tajjeb jew qed tagħmel ħażin, għax tgħid li hemm dik il-mozzjoni u trid tiġi diskussa.

MR SPEAKER: L-Onor.

Joe Mizzi.

JOE MIZZI: L-istorja hija din.

Jien niftakar li kien hemm każi li tqiesu li kellhom urġenza u oħrajn li ma tqisux li kellhom urġenza.

Meta jingħata ruling ħafna drabi jingħad li qed nimxu skont il-prassi, imma f'dan il-każ hemm il-prassi ta' meta l-iSpeaker kien waqqaf l-aġenda għax kien hemm għaxar membri favur il-mozzjoni, u hemm il-prassi ta' meta l-iSpeaker iddeċieda li ma kienx hemm urġenza u ma ssospendiex l-aġenda.

Kien hemm drabi oħra li meta tqajmet il-kwestjoni li dejjem imxejna fuq dik il-prassi, l-iSpeaker kien ta ruling li mhux il-prassi tgħodd, imma l-iStanding Orders.

Ma nistgħux nibqgħu mexjin hekk f'dan il-Parlament, meta rridu ngħidu li nimxu skont il-prassi - mhux qed ngħid għalik, Sur President, qed ngħid x'ġara f'dan il-Parlament - u meta rridu ngħidu nimxu skont l-iStanding Orders.

Bir-rispett kollu, meta jkun hemm xi ħaġa li mhijiex ċara għandna mmorru fuq l-Erskine May.

Din il-kwestjoni ġieli qamet u mhumiex ċari l-affarijiet imma nista' nifhem x'għandu jsir.

Imma l-kwestjoni hi li meta rridu nżeffnu l-prassi u meta rridu nżeffnu l-iStanding Orders.

Hemm ħafna rulings li fihom ittieħdet deċiżjoni skont il-prassi, imma meta s-Sedja dehrilha li kellha tinjora l-prassi qalet li l-iStanding Orders jgħoddu.

Jien naħseb li iktar irridu noqogħdu attenti meta għandna nimxu skont il-prassi jew meta għandna nimxu skond l-iStanding Orders, għax imbagħad jekk m'hemm xejn irridu nirriferu għall-Erskine May.

Naħseb li fuq dan irridu niggwidaw ruħna.

Wara kollox, anke fl-Erskine May hemm ċerti affarijiet li aħna m'għandniex.

Ċerti affarijiet li jiġru f'dan il-Parlament ma jistgħux jiġru hemmhekk, u ma ġrawx hemmhekk.

Anke hemmhekk irridu noqogħdu attenti issa.

Aħna noqogħdu ngħidu li rridu nimxu skont l-iStanding Orders u fil-każ li ma naslux nirreferu għall-Erskine May, imma naħseb issa wasal iż-żmien li ngħidu li nimxu skont il-prattiċi tagħna u jekk hemm bżonn indaħħluhom fi ktieb għalih.

Naħseb li tajjeb li nagħmlu dan.

MR SPEAKER: Il-Ministru Borg.

TONIO BORG: Sur President, din hija kwestjoni li Speakers ta' perżważjonijiet differenti, b'politika differenti u taħt amministrazzjonijiet differenti, dejjem interpretawha l-istess.

Pereżempju, biex ma nsemmux biss il-każ tal-qassis li qajjem l-Onor.

Ġużè Abela kien talab mozzjoni ta' dan it-tip minħabba li l-madum tal-Insinwa kien qed jiċċaqlaq.

Issa l-kwestjoni m'hijiex ta' x'inhi l-materja, imma xi proċedura ġiet adottata, kemm jekk inhi ħaġa serja u urġenti u kemm jekk m'hijiex.

Dejjem hemm żewġ stadji, u jien ngħid bilfors hekk trid tiġi interpretata għax jekk ma tiġix interpretata hekk iġġib il-kaos fil-Parlament.

Wieħed ma jridx jieħu s-sitwazzjoni tal-lum li għandna partit wieħed fl-Oppożizzjoni.

Aħna f'dan il-pajjiż ġieli kellna erba' partiti fl-Oppożizzjoni.

Mela dawn jekk kull wieħed minnhom għandu għaxar membri, daqqa wieħed u daqqa ieħor jistgħu jħarbtu l-Ordnijiet tal-Ġurnata.

Dan ikun abbuż, imma ħadd ma jkun jista' jikkontrollah dan l-abbuż, għax jekk iqumu għaxra jistgħu jwaqqfu l-aġenda.

Mela jekk għandek għaxra min-nies tista' twaqqaf l-aġenda tal-gvern kuljum.

Għalhekk mela Speakers differenti matul dawn l-aħħar 50 sena dejjem interpretawha hekk.

(Interruzzjonijiet)

ANĠLU FARRUGIA: Mela Oppożizzjoni serja se titlob biex noqogħdu niddiskutu l-madum jew il-kwestjoni tal-qassis!

Jiġifieri issa se nivvintaw xi ħaġa li kienet paċifika f'50 sena ta' storja parlamentari, biex ma ngħidx iktar għax mill-1947.

F'60 sena dejjem ġiet interpretata hekk.

Issa jista' jkun li ngħidu li ta' qabilna kollha ħmir u aħna l-bravi.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

Mizzi.

JOE MIZZI: Sur Presdient, dan mhuwiex il-każ għax kieku riedet l-Oppożizzjoni kellha jumejn ċans u kienet tikkontesta r-ruling tiegħek.

Il-kwestjoni hi li fir-regolamenti hemm affarijiet li mhumiex ċari.

Jiena nista' nsemmillek każ fejn darba aġġornajna x-xogħol tal-Kamra fil-ħin tal-Aġġornament.

Dak mhux il-ħin tax-xogħol tal-Kamra, imma kienet aġġornat il-Kamra.

Mela allura fuq dik il-prassi se nimxu?!

Mhix tajba, m'hemm xejn li jkopri dan fir-regolamenti.

(Interruzzjonijiet) Infakkar li m'ilux fil-ħin tal-Aġġornament l-Onor.

Jason Azzopardi ried ipoġġi dokumenti fuq il-Mejda tal-Kamra u jien waqqaftu.

Dan qed ngħidu biex nurik li l-affarijiet irridhom jimxu sew.

Imma l-argument huwa li wasal il-mument li nagħmluha ċara: Jekk irridu nimxu skont il-prassi ngħidu li għandna nimxu skont l-prassi, u jekk rridu nimxu skont l-iStanding Orders ngħidu li għandna nimxu skont l-iStanding Orders.

Imma mhux daqqa ngħidu skont il-prassi u daqqa ngħidu skont l-iStanding Orders, skont kif jaqblilna.

Naħseb li wasal ukoll il-mument li qabel nirriferu għall-Erskine May – għax tal-Erskine May huma affarijiet diġà deċiżi - naraw x'inhuma l-prattiċi tagħna.

Aħna għandna l-Parlament tagħna, għandna ċirkostanzi differenti.

Allura l-ewwel irridu naraw x'inhuma l-prattiċi tagħna, inżommu mal-prattiċi tagħna, imbagħad wara, jekk ma nsibu xejn, immorru għall-Erskine May.

TONIO BORG: Din mhijiex kwestjoni ta' prassi, imma kwestjoni ta' interpretazzjoni.

Qisu il-prassi tmur kontra l-iStanding Orders.

L-iStanding Order ġie interpretat hekk.

MR SPEAKER: L-aħħar punt mingħand l-Onor.

Anġlu Farrugia.

ANĠLU FARRUGIA: Kif weġibt fil-bidu nett, nixtieq li dan l-item jerġa' jidħol fl-aġenda ħalli nkun nista' nagħmel ir-rimarki tiegħi.

U hemm raġunijiet validi, għax anke fil-House of Commons kien hemm okkażjonijiet fejn din ma ġietx followed.

Imma rrid nagħmel ir-riċerka tiegħi ħalli nkun nista' nkun f'pożizzjoni aħjar.

MR SPEAKER: Jien biex nagħlaq nixtieq niċċara dan il-punt.

L-ewwel nett naħseb li l-manjiera li rridu nsegwu fuq dan il-punt li tqanqal huwa li tajjeb li jien nisma' l-fehmiet differenti hawnhekk fil-Kumitat dwar ix-Xogħol tal-Kamra.

Eventwalment jista' jkun il-każ li jingħata ruling formali fil-Kamra fuq il-kwestjoni kollha kemm hi, però, kif kien anke qed jalludi l-Onor.

Tonio Borg, għandna s-Select Committee wkoll li biċċa mix-xogħol tiegħu - u hija suppost xi ħaġa li qed naħdmu fuqha proprju f'dawn il-ġranet - hija li aħna ntejbu l-Ordnijiet Permanenti tal-Kamra.

Għalhekk nittama li ż-żewġ naħat, jekk jista' jkun fil-ġranet li ġejjin, insibu xi ftit tal-ħin biex inkunu nistgħu anke nirriflettu fuq dawn il-punti.

Iktar ma jkollna l-Ordnijiet Permanenti tagħna ċari, li jagħtuna direzzjoni ċara, iktar aħjar.

Iktar kemm nistrieħu fuq is-sorsi legali nazzjonali huwa dejjem iktar aħjar.

Però d-diskussjoni issa tkompli f'laqgħa oħra meta nerġgħu niltaqgħu.

AFFARIJIET OĦRA

Taħt l-item Affarijiet Oħra xtaqt ninforma lill-Kumitat li għandna talba mill-Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilità biex jorganizzaw diskussjoni li normalment tkun fil-Kamra tal-kumitati fl-okkażjoni tal-World Human Rights Day.

Għalhekk nistaqsi jekk il-kumitat għandux diffikultà li ssir din il-laqgħa.

ANĠLU FARRUGIA: Min-naħa tagħna naqblu.

Jagħmluh hawnhekk huma stess, mingħajr ma jkunu involuti d-deputati?

Jiġu mistiedna l-Membri Parlamentari.

Ħafna drabi f'okkażjoni bħal din jiġi l-Ministru u x-Shadow Minister li jkunu responsabbli mis-settur u l-Whips jistgħu jintervjenu.

It-talba hija magħmula mis-Sur Joseph Camilleri il huwa ċ-Chairman tal-Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilità.

Jekk m'hawnx xi ħaġa oħra li tixtiequ tqanqlu allura l-Kumitat qed jiġi aġġornat għal data u b'aġenda li tiġi kkomunikata aktar tard.

Grazzi.

Fi 12.35 p.m. il-Kumitat aġġorna għal data li kellha tiġi komunikata aktar tard.


IL-ĦDAX-IL PARLAMENT

KUMITATI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET SOĊJALI

AVVIŻ

Laqgħa Nru. 4

It-Tnejn, 20 ta' Ottubru, 2008

L-Onor Edwin Vassallo, President tal-Kumitat dwar l-Affarijiet Soċjali javża li l-Kumitat se jiltaqa' nhar it-Tnejn, 20 ta' Ottubru, 2008 fis-7:15 p.m. fil-Kamra tal-Kumitati fil-Palazz il-Belt b'din l-aġenda:-

Konsultazzjoni b'riferenza għal ħatra ta' membri fuq il-Kunsill għas-Settur tal-Volontarjat.

Affarijiet oħra.