(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

Il-ĦDAX-IL PARLAMENT

Laqgħa Nru. 17

L-Erbgħa, 11 ta' Frar, 2009

Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan

Prezz €2.50

IL-ĦDAX-IL PARLAMENT

Laqgħa Nru. 17

L-Erbgħa, 11 ta' Frar, 2009

Il-Kumitat iltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fis-7.28 p.m.

Il-Minuti tal-Laqgħa Nru. 16 li saret nhar l-Erbgħa 4 ta' Frar 2009 ġew konfermati.

L-EFFETT TA' ĊERTU STIL TA' ĦAJJA BĦAL XORB, LOGĦOB TA' L-AZZARD U VIZZJI OĦRA FUQ IL-FAMIJA

THE CHAIRMAN (Onor Edwin Vassallo): Sinjuri filwaqt li nirringrazzjakom talli lqajtu l-istedina tagħna biex tiġu taqsmu magħna l-ideat tagħkom, nixtieq l-ewwel ħaġa nfakkarkom fuq żewġ punti.

L-ewwel punt huwa li din il-laqgħa qegħda tiġi trasmessa live via internet, jiġifieri m'hemmx editing, u allura wieħed joqgħod attent għax dak li tgħid ma tistax treġġgħu lura.

It-tieni punt huwa li kull suġġett li aħna qegħdin niddiskutu f'dan il-kumitat qegħdin niddiskutuh f'dak l-ambitu ta' x'inhu l-effett ta' dak is-suġġett fuq il-familja.

Dan ġara anke meta ddiskutejna l-vjolenza domestika jew il-faqar.

Ma ddiskutejniex dak is-suġġett partikolari f'iżolament minn kollox.

Għalhekk aħna qegħdin nitolbukom biex tirrelataw fuq is-suġġett tad-droga - u jiena nifhem li hawn uffiċjali kemm mill-Caritas kif ukoll mill-Oasi – biex aħna filwaqt li nisimgħu mingħandkom bħala l-esperti f'dan il-qasam, imbagħad noħorġu bil-konklużjonijiet politiċi tagħna.

Aħna rridu nkunu nafu – u b'mod ġenerali s-suġġett tal-lum se nsejjaħlu d-droga - kif din qed taffettwa lill-familja?

Kif żwieġ li jkun falla jista' jirrelata mad-droga?

Qed ngħid hekk għax aħna bl-ebda mod m'aħna xi kumitat ta' xi skrutinju fuq ħidma ta' xi ħadd.

Aħna la aħna awdituri tal-Caritas jew tal-Oasi u lanqas awditur tal-NGOs, imma l-għan tagħna huwa li nagħtu vuċi lill-NGO li tkun qed taħdem u nippruvaw indaħħlu l-eżerċizzju tas-smigħ fejn xi ħadd jaħseb li m'aħniex qegħdin nisimgħu.

Il-parlament, permezz tagħna, jimpurtah li jisma' lilkom.

Fl-ewwel parti ta' din il-laqgħa, agħtuna l-opinjonijiet u l-informazzjoni min-naħa tagħkom, imbagħad wara jkollna ħin fejn il-membri jistaqsu mistoqsijiet.

Jekk ma nagħlqux din il-laqgħa llum, allura ħudu l-ħin tagħkom u ejjew bir-risposti għall-mistoqsijiet jew l-osservazzjonijiet li aħna nkunu għamilna f'data oħra li naraw li naqblu dwarha.

'Il quddiem jekk naraw li hemm bżonn, niġu naraw aħna stess b'għajnejna, bħalma ftit ilu morna Dar Ġużeppa Debono f'Għawdex u bħalma għada se mmorru l-Wardija fi skola għal persuni b'diżabilità.

Aħna jekk inkunu mistiedna nkunu grati li dan is-suġġett inkompluh f'outreach visit biex ngħidu hekk.

Dan hu l-eżerċizzju li qed jagħmel il-parlament biex jisma'.

Se nieqaf hawnhekk biex inwettqu dan l-eżerċizzju tas-smigħ.

Grazzi lilkom.

Meta tkunu se titkellmu nitlobkom tintroduċu lilkom infuskom, bl-isem tagħkom u x'responsabbiltà għandkom.

Il-GA qegħda għal min għandu l-problema tal-logħob kumpulsiv u l-Gamonon għall-familjari jew ħbieb ta' min għandu l-problema.

Aħna as such m'għandniex leader, imma we are trusted servants u jien wieħed minn dawn it-trusted servants li nkun qiegħed f'dawk iż-żewġt ikmamar.

Fuq dak li ġejna mistoqsija biex nagħmlu, ppreparajna presentation qasira u se nitkellmu ftit fuq dak li aħna naraw u ngħixuh kuljum permezz tax-xogħol tagħna, dwar dak li jgħaddu minnu l-familji, dwar dak li jgħaddu minnu l-users stess li huma l-klijenti tagħna, u minn naħa tagħna kif naraw is-sitwazzjoni f'dan ir-rigward.

IS-SUR LAWRENCE BONELLO: Jiena naħdem fil-Prison Inmate Programme tal-CARITAS.

DUN MANUEL CORDINA: Jiena Direttur tal-Fondazzjoni OASI u miegħi għandi wkoll li s-Sur Noel Scerri li jieħu ħsieb it-treatment.

IS-SINJURA JOYCE CASSAR: Kif fil-fatt dejjem ngħidu, fil-verità l-effetti ta' kwalunkwe vizzju mhux sempliċement il-problema li wieħed se jitfa' fuq il-familja imma għandek circular effect fejn għandek is-soċjetà li taffettwa n-nukleu tal-familja u mbagħad il-familja taffettwa lil min għandu l-problema tal-vizzju.

Mela għandek ċirku.

L-addict jerġa' jaffettwa s-soċjetà u dawn kollha jagħmlu parti minn dan iċ-ċirku.

Fir-realtà, is-soċjetà hija forsi l-iktar waħda b'saħħitha, u li għandha l-iktar impatt fuq dan kollu.

Għal min iħares lejn l-addiction bħala a diseased model, fejn hemm ċerti predispożizzjonijiet eċċ, anke n-natura tal-persuna stess tista' tkun ukoll sors ta' kif l-addiction tibda.

Biss dan jiġri minħabba li dak li tagħmel is-soċjetà kultant jeffettwa persuna b'ċertu mod.

Ovvjament mhux dak li tagħmel is-soċjetà se jaffettwa lil kulħadd l-istess għax mhux kulħadd għandu l-istess predispożizzjoni.

L-effetti huma soċjali.

Hemm persuni li għandhom il-vizzji kemm tad-droga kif ukoll l-addiction għal gambling li dwaru se jitkellem is-Sur Chetcuti.

Ikollok breakdowns fil-familji u jiżdied l-aspett ta' behaviour anti-soċjali fejn tiżdied il-kriminalità u d-delinkwenza u anke jiżdied l-unemployment.

Hemm ukoll l-aspetti psikoloġiċi.

Dawn jiġu anke min-naħa tal-familja stess, li meta jiltaqgħu mal-problema f'xi wieħed min-nies li jgħixu fl-istess dar jew inkella li jiġu minnhom jesperjenzaw ħafna biżgħa u tensjoni, kif dawn in-nies jirrakkontaw.

Biex ngħid hekk l-istat sħiħ tal-problema – kemm jekk tad-droga kif ukoll ta' kwalunkwe vizzju ieħor, jista' jkun anke ta' alkoħol - li tiltaqa' magħha familja, toħloq klima pjuttost negattiva.

Irrid ngħid ukoll li by time qed naraw żieda ta' ċertu mard - u din ikkonfermajtha anke mal-psikjatri - li jiġi speċjalment b'użu eċċessiv ta' kokaina, tal-kannabis, u l-ecstasy li biha l-moħħ jista' jiġi deformed u tibqa' ħsara permanenti.

Finanzjarjament naħseb li r-realtà hija ovvja għal kulħadd.

Hemm l-użura u d-djun.

Hemm kumpanniji li huma mmexxijin minn sole traders li llum min imexxhihom hu involut fil-kokaina – li hija magħrufa bħala a richman's drug.

Għalkemm illum l-kokaina jużaha kulmin isibha, imma fil-verità min għandu ċerta dħul iktar forsi jonfoq f'dan l-aspett u dan narawh min-nies li niltaqgħu magħhom.

Mill-aspett fiżiku qed naraw li qed jitwieldu iktar methadone Babies.

Dan jfisser meta l-omm tat-tarbija tkun qegħda tuża l-eroina jew tkun fuq il-methadone, u tinqabad tqila.

Ovvjament aħna, t-tobba tad-Detox u ċ-Child Protection Services nagħmlu l-monitoring, imma jibqa' l-fatt li l-methadone għall-perijodu tat-tqala ma jinqatax mill-ewwel allura t-tfal jitwieldu bil-withdrawal systems, jidħlu s-CPU, eċċ. Dawn huma kumplikazzjonijiet mediċi li t-tobba jispjegawhom aħjar.

L-effett ta' l-alkoħol fuq it-trabi wkoll huwa xi ħaġa li tista' tallarma.

Ma' dan hemm mard ieħor marbut mad-droga.

Dan kollu jiswa ħafna lill-istat speċjalment jekk aħna ma nkunux lesti minn qabel biex naffrontawhom.

Jiġifieri l-verità hi li l-istat jonfoq ħafna iktar jekk ma jkunx qed jiffoka fuqhom biżżejjed in the long term.

In the short term narawhom bħala ħela.

Jekk xi ħadd jagħmel eżerċizzju ta' x'tiswa mara li tkun fuq il-methadone għax kienet tuża d-droga u li qed trabbi t-tfal f'dak l-ambjent u jkollok shelter jew tnejn tan-nisa - jew għall-irġiel – għax iktar mal-istat jiffinanzja għajnuna llum, inqas se jkollu expenses għada.

Dak kollu li għidt li għandhom x'jaqsmu mal-Effetti, fl-aħħar mill-aħħar isuru costs.

Jekk ma tinvestix illum biex tgħin is-sitwazzjoni li teżisti, jista' jkollok ħafna iktar expenditure bħala servizzi ta' saħħa u servizzi ta' Child Protection fil-futur.

Meta tagħmel one plus one tinduna li tiġi iktar għolja.

Dak li mhux qed jiġi investit illum, fl-aħħar mill-aħħar se nbatu r-riperkussjonijiet tiegħu in ten years time.

Għax mara li llum għandha żewġt itfal magħha, tuża d-droga, m'għandniex shelter għan-nisa, kulħadd bil-queue għall-affarijiet kollha, il-verità hi li din il-mara qed tagħmel iż-żewġt itfal iktar predisposti biex isiru iktar vulenerabbli għall-vizzji.

Ovvjament inutli noqogħdu nilludu ruħna u noqogħdu ngħidu li hawn child protection services għax kulħadd jaf ir-realtà li d-demand hija ħafna ikbar mis-supply.

IS-SUR LAWRENCE BONELLO: In-nies li jaħdmu fiċ-Child Protection huma stretched to the limit.

Dawn jispiċċaw burnt out u jbatu minn problemi simili.

IS-SINJURA JOYCE CASSAR: U filwaqt li t-tfal tan-nisa users - per eżempju fejn tidħol id-droga - qed jiġu monitored, ħafna mit-tfal tal-irġiel li huma users ma jiġux monitored.

Jiġifieri jekk għandek tifla li ommha tuża d-droga għax ommha tmur għall-methadone tkun tafha ħafna iktar milli jekk il-mara qatt m'użat droga imma l-missier imur għall-methadone.

Forsi fiċ-ċirkostanzi ta' ħajtu huwa separat mill-partner tiegħu imma fil-weekends din it-tifla tmur għandu.

Allura xorta qed tiġi esposta għall-użu tas-sustanzi.

U ħafna minn dawn għandhom cross addictions jiġifieri ma neskludux li xi ħadd li juża d-droga qed jilgħab jew qed jixrob u l-affarijiet l-oħrajn kollha.

Allura dawn it-tfal li llum għandhom ħames snin, sitt snin, għaxar snin minn jaf x'se jiswew lill-pajjiż minn hawn u ħames snin, għaxar snin jew 15-il sena oħra!

Għalhekk naħseb li ma nistgħux inkunu short sighted.

Mr. Chairman, l-addictive behaviour għandu effetti negattivi fuq il-familja.

Imma bil-kontra jeżisti wkoll li s-soċjetà u l-familja jħalli l-marka tagħhom fuq l-individwu.

Dawk li huma fir-riskju l-iktar, huma dawk li għandhom predispożizzjoni għal behaviour addictive iktar għolja għal ħafna fatturi u li hawnhekk m'għandniex ċans noqogħdu nidħlu fid-dettalji tagħhom.

X'inhuma l-affarijiet li naħsbu li huma l-iktar ta' ħsara fis-soċjetà?

L-ewwel ħaġa sar għandna aċċess ħafna iktar faċli għal kwalunkwe sustanza illegali.

Anke mir-riċerka li hawn tindunaw li r-realtà hekk.

Irrid inżid ukoll li minn rapport li ħareġ fl-2007 għad-droga, jindika xi ħaġa li fl-opinjoni tiegħi hija ftit ta' min jistaqsi dwarha.

Fis-sena 2005 u 2006 kien hemm żieda fil-consumption tad-droga fil-gżejjer Maltin.

Imma filwaqt li fis-sena 2005 inqabdu kwantita kbira ta' eroina, kokaina, cannabis, ecstasy eċċ, fis-sena ta' wara nqabdu ħafna inqas ħlief għall-cannabis.

Meta tqabbel tara li fis-sena 2005 il-pulizija qabdu bejn wieħed u ieħor 15,000 gramma ta' eroina u fis-sena ta' wara nqabdu 1,800 gramma.

Jiġifieri hija xi ħaġa ta' min jistaqsiha għax is-sena ta' wara żdied il-konsum tal-eroina.

Li qed ngħid hu li ma qabdux inqas għax hawn inqas available għax id-droga bħala użu baqgħet tiżdied.

In-numri baqgħu jiżdiedu, u mhux tagħna biss.

Rigward il-kokaina fl-2005 kien hemm qbid ta' 6,000 gramma u fuqhom, filwaqt li s-sena ta' wara nqabdu 4,000 gramma.

Tagħmel sens?

Ma naħsibx.

Social events li huma iktar open għal social drugs bħal per eżempju parties eċċ. L-Olanda biex jevitaw li jkun hemm użu eċċessiv għax jafu li f'rave parties jiżdiedu, għamlu ħafna regolamenti biex kważi jirrestrinġu l-faċilità li xi ħadd jagħmel party.

Hawn Malta hawn regolamenti, imma l-implimentazzjoni ta' dawn ir-regolamenti trid tiġi iktar inforzata.

L-Italja, per eżempju, fit-toroq apparti t-testing għall-alkohol għal min qed isuq, żiedu wkoll il-livell ta' drug use wara party u jwaqqfuhom.

Dan mhux qed ngħiduh biex in-nies jiġu penalizzati imma biex l-istat ikun aware li għandu bżonn iktar postijiet ta' rehabilitation u kemm għandu bżonn jinvesti direttament jew indirettament f'dan il-qasam through funds li jagħti lill-NGOs biex inkunu nistgħu ngħinu ir-riabilitazzjoni ta' dawn is-sitwazzjonijiet.

Rigward il-gambling facilities ma naħsibx li hija xi ħaġa ġdida li se ngħidha hawnhekk imma dawn faqqsu madwar Malta.

Il-liberalizzazzjoni f'dan il-kontest tagħmel sens?

Meta aħna pajjiż ta' 316 kilometru kwadru u l-gambling hu wieħed mill-ikbar fatturi li qed jiżdied?

Jekk tmorru u taraw fejn hemm l-iskejjel tkunu tafu l-problema kemm se taggrava ruħha meta dawn l-istudenti li llum għandhom 18-il sena u għada pitgħada se jkollhom 25 sena u jkollhom familja.

Dawn se jkollhom impatt fuq il-familja tagħhom.

Hemm fattur ieħor li hemm tnaqqis f'dak li huwa valur ta' familja.

IS-SUR LAWRENCE BONELLO: L-aħħar punt li qegħdin nagħmlu, kif qegħdin taraw, hemm "Decline in family values".

Fejn qabel żagħżugħ kien isibha faċli biex idur għall-ġenituri tiegħu jew għal xi family structure għal support, illum minħabba li dawn il-family structures qegħdin bil-mod il-mod jittieklu qed isibha iktar diffiċli u qed jirrikorri għal affarijiet esterni bħal droga, logħob u l-alkohol.

Dak huwa il-punt li qegħdin nipprovaw nagħmlu hawnhekk.

IS-SINJURA JOYCE CASSAR: Ħaġa oħra li ta' min jinnota u jħares lejha bis-serjetà hi li qed naraw żieda ta' koppji li qegħdin jiżżewwġu bi żwieġ ċivili jew jikkoabitaw.

Qabel diġà kellna sitwazzjoni fejn kien hemm courses ta' Kana biex anke jekk koppja qed trabbi, se jkollha informazzjoni.

Lil dawn il-koppji li qegħdin jiżżewwġu bi żwieġ ċivili jew jikkoabitaw, ħadd ma jikkejterja biex jagħtihom xi forma ta' formazzjoni.

Issa jekk il-courses ta' Kana humiex ineffettivi jew ħżiena – kif jgħidu ħafna nies - imma dawn huma l-uniku sors biex meta tiġi biex tifforma familja qed jipprovdi din l-informazzjoni.

Aħna qegħdin nistaqsu jekk aħniex qed inkunu short sighted.

U jekk l-aspetti finanzjarji u ekonomiċi sarux prijorità fuq il-miżuri li huma family friendly.

THE CHAIRMAN: Iddeskrivi ftit, għall-fini ta' min mhux qiegħed għal din id-diskussjoni, x'jiġifieri family friendly measures.

Għax jista' tkun li tinftiehem bħala family friendly measures ekonomiċi.

IS-SINJURA JOYCE CASSAR: Mela, ħalli nġib eżempju.

Jiena naf li hawnhekk kien hawn Dr. Charles Azzopardi li tkellem fuq il-fatt ta' fatherlessness, dwar l-aspetti ta' care centres eċċ. Huwa fatt li aħna riżultat ta' familja tradizzjonali, l-omm id-dar u l-missier jaħdem.

Il-verità hija li llum aħna nippromwovu, għan-neċessità, li mara trid taħdem.

Anzi ngħidu li t-tnejn iridu jaħdmu.

Issa jiena mhux qed nitkellem jekk il-mara għandhiex toqgħod id-dar jew ir-raġel għandux joqgħod id-dar imma d-demands ekonomiċi saru tali li t-tnejn iridu jitilqu 'l barra.

Id-demands ekonomiċi saru li anke jekk il-mara u r-raġel qed jaħdmu, xi ħadd minnhom irid iżid is-sigħat tax-xogħol.

L-impatt qed ikun, li t-tfal mhux qed ikollhom biżżejjed imħabba anke jekk ikollhom il-materjal kollu li jridu.

Il-konsegwenzi huma dak li huma.

Il-psikoloġiċi u anke r-riċerka turi hekk.

Aħna mhux qed nitkellmu fuq demands partikolari.

Qed ngħidu li xi ħadd biex jixtri dar irid iħallas loan, u biex iħallas il-loan irid jagħmel ċerti ħinijiet ta' xogħol u l-effett qed ikun anke fuq it-tfal.

Ovvjament hemm aspetti oħrajn li qed jaffettwaw lill-familja stess, li jkollok tkissir ta' familji, broken marriages u l-effett tagħhom huwa fatherlessness fit-tfal jew in-nuqqas ta' preżenza tal-omm jew it-tfal qishom nomads jiġru minn post għall-ieħor jew filli qegħdin man-nanna eċċ.

MICHAEL GONZI: Mit-tfal li jkollkom tieħdu ħsieb u mill-intervisti li tagħmlu, ħarġet li minħabba finanzi, l-omm u l-missier iridu jaħdmu u mhux qed jagħtu kas...

IS-SINJURA JOYCE CASSAR: Aħna bħala Caritas, qed naraw tfal li huma diġà konsegwenza ta' sitwazzjonijiet simili fejn kellek l-omm qed taħdem....

Din il-problema tad-droga u tal-logħob fit-tfal hija dik?

IS-SINJURA JOYCE CASSAR: Le, qed ngħidu dik plus il-predispożizzjoni.

Allaħares kull min għandu ommu u missieru li ħarġu jaħdmu qiegħed f'xi vizzju għax kieku qegħdin fi stat allarmanti.

Imma dawk li għandhom diġà predispożizzjoni, li huma l-high risk factors, dawn iktar qegħdin inpoġġuhom fir-riskju.

Plus li t-tfal li qegħdin jitrabbew illum, li aħna ovvjament għad m'għandniex ir-riżultat tagħhom, għalhekk għedna li qed inkunu short sighted għax mhux qed nindunaw bl-impatt fuq il-familja u fuq it-tfal stess.

IS-SUR LAWRENCE BONELLO: Naħseb li dan nistgħu ngħaqqduh mal-punt li għamilt iktar 'il quddiem, meta għidt li qed iduru lejn il-familja u ma jsibux is-support.

Issa qed jiġri hekk, għax mhux neċessarjament il-familja tkun broken down imma anke għax il-missier ma jkunx id-dar għax qed jaħdem ħinijiet twal.

Għax iż-żewġ partners joħorġu jaħdmu t-tnejn u jħallu t-tfal man-nanna jew maz-zija jew mal-babysitter u dawn it-tfal m'għandhomx għal min iduru.

Imbagħad jibdew imorru l-iskola, jibdew il-problemi u eventwalment they mushroom into xi ħaġa iktar serja u eventwalment jispiċċaw quddiemna.

MICHAEL GONZI: Issuġġerejtu soluzzjoni għaliha?

Aħna qegħdin nitkellmu fuq tfal ta' ċerta età fejn l-ewwel punt li se jkollhom dawn il-problemi huwa l-iskola.

Per eżempju tagħmlu diskussjonijiet mat-teachers u mal-Education Department biex dan il-messaġġ importanti tgħadduh, speċjalment lit-teachers?

Wara kollox it-teachers huma l-ewwel nies li se jaraw problemi f'dawn it-tfal.

Is-sur LAWRENCE BONELLO: Il-messaġġ jingħata.

Il-Caritas stess għandna l-Prevention Unit li xogħlha huwa li tmur u they pinpoint dawn l-issues fl-iskejjel.

Kemm mal-istudenti kif ukoll mal-ġenituri.

Isiru courses ta' parenting skills għall-ġenituri.

Jiġifieri dażgur bħala organizzazzjoni dan isir.

MICHAEL GONZI: Ikollkom response għall-parenting skills?

IS-SUR LAWRENCE BONELLO: Mhux dejjem ikun daqskemm nixtiequ.

Jekk jista' jkun nilħqu lil kulħadd, aħjar, imma ovvjament mhux dejjem ikun daqskemm wieħed jixtieq.

IS-SINJURA JOYCE CASSAR: Tkellimna fuq iċ-changes li jiġru fil-familja.

Ħalli ngħid xi ħaġa sempliċi.

Ejja nieħdu x'ġara f'pajjiżi oħrajn 20 sena ilu rigward records Ewropej ta' fejn jidħol juvenile delinquency, addiction eċċ. Jekk nieħdu dik bħala mera ma jkollniex għalfejn nagħmlu test drive tagħna għax is-sitwazzjoni diġà jkun esperjenzaha xi ħadd li l-proċess tiegħu kien qabilna.

Jekk inħarsu lejn dawn nistgħu nagħmlu ftit assessment ta' minn xiex għaddejja l-Ingilterra u l-problema li għandhom il-Ġermanja.

Naħseb dan jagħtina ftit dawl fuq dawn l-affarijiet.

Fis-site ta' l-Unjoni Ewropea ssib ħafna minn dawn ir-riċerki.

F'din l-slide qed naraw x'jgħidu l-familji.

Kemm familji jbatu minħabba problemi li jkollhom minħabba l-istigma li teħel magħhom u mat-tfal tagħhom minħabba l-użu ta' kwalunkwe sustanza u tal-gambling!

Allura jkollok iżjed unemployment għax nies li forsi missew kemm mad-droga kif ukoll mal-gambling kellhom implikazzjonijiet legali li jispiċċaw bi problema tax-xogħol.

U jkollok anke social emargination li mbagħad toħloq vicious circle għax jibqgħu mal-klikka tagħhom u r-rehabilitation tagħhom ikun iktar diffiċli.

Ikollna problema kbira ta' nies li jirriabilitaw ruħhom u wara li joħorġu mir-rehabilitation jibda proċess ieħor ta' Qorti li jkun beda sitt snin qabel.

Dik naħseb hija waħda mill-ikbar feriti.

IS-SUR LAWRENCE BONELLO: Nixtieq ngħid xi ħaġa fuq din, peress li naħdem fil-programm li jikkejterja għan-nies li ġejjin mill-ħabs.

Dawn joħorġu mill-programm, ikunu clean, jiftħulhom każ ta' erba' snin jew ħames snin qabel u jerġgħu jispiċċaw il-ħabs.

Nafu li fil-ħabs hemm preżenza qawwija ta' droga, inutli noqogħdu nippruvaw ngħoddsu rasna fir-ramel u ngħidu li m'hemmx, għax hemm.

U dawn in-nies jerġgħu jsibu ruħhom back to square one.

Hemm tkaxkir, kemm fil-proċessi ġudizzjarji kif ukoll fil-metodoloġija tal-ftuħ ta' każi antiki.

Jien ikolli laqgħat mal-familji ta' residenti li għandi fil-Prison Mates Programme darba fi ħmistax.

Ġimgħa ilu għedtilhom li se nkun hawnhekk u staqsejthom jekk jixtiqux li nwassal messaġġ tagħhom hawnhekk f'isimhom.

U dawn li ġejjin huma l-punti li ħarġu u waħda minnhom kienet din.

Dawn huma l-weġgħat tal-familji.

Kultant għandna realtajiet soċjo-ekonomiċi li jwasslu għal relapse li bniedem jerġa' jaqa' wara li jkun għadda minn programm.

Imbagħad l-aħħar punt li ħareġ mil-laqgħa li kelli mal-familji kien li kultant huma jħossuhom imweġġgħin għax jaraw żbilanċ bejn is-sentenza li jingħata bniedem li mexxa d-droga għall-profitt tiegħu u sentenza li jingħata bniedem li jinqabad bid-droga forsi biex jiffinanzja daqsxejn il-vizzju tiegħu u jbiegħ ammonti żgħar.

Dik hija xi ħaġa li tweġġagħhom ħafna.

Apparentament għadhom jinħassu l-effetti tal-liġi l-antika għax dawn huma n-nies li qegħdin on the field li jħossu l-effetti.

DUN MANUEL CORDINA: Kollox jiddependi fl-interpretazzjoni tal-ġudikant u skond ix-xhieda li jkunu nġabru.

MICHAEL GONZI: Meta konna qegħdin niddiskutu bejn pusher u user, waħda mill-affarijiet li konna rranġajna fil-liġi kienet meta kien inqala' dak il-każ fejn xi ħadd ikun qiegħed b'overdose, u dak li jkun ta d-droga, jibża' jikkuraha għax ikun se jeħel daqskemm tagħtih l-assistenza u għalhekk kienet inbidlet dik il-liġi.

Wieħed mill-argumentazzjonijiet li niftakar kien inqala' u kont qajjimtu jien kien li jekk xi ħadd joffri d-droga lit-tifel tiegħi, l-liġi kienet se tgħid dawn jistgħu jkunu sharing.

Allura dak li jkun ta d-droga lit-tifel tiegħi l-ewwel darba, se joħroġ scott free meta fil-fatt qiegħed litteralment pushing the drug.

Għalhekk kien hemm din il-bidla fil-liġi fejn il-ġudikant ikollu diskrezzjoni tas-sentenza, u għalkemm m'iniex avukat u m'għandix esperjenza daqskom, fl-opinjoni tiegħi, kienet ħaġa tajba.

Issa intom qed tgħidu li hija ħaġa ħażina.

DUN MANUEL CORDINA: Mhux xi ħaġa ħażina imma fis-sens li fir-realtà qed ikun hemm ħafna disparità fis-sentenzi mogħtijin u kultant huma skandalużi li jqajmu emozzjonijiet negattivi mill-ġenituri.

Dawn meta jaraw li bniedem bl-eluf jew baruni, mhux traffikant, jingħata sena jew sentejn, u għax ikun user jagħtuh sena jew 18-il xahar ukoll.

U dan il-user forsi għal xi raġuni jew oħra, kellu 100 jew 150 pillola fuqu.

Imbagħad tgħid jekk wieħed inqabad b'100 pillola ħa 18-il xahar, l-ieħor li nqabad b'50,000 kemm suppost ħa?

Hemmhekk hemm disparità li trid tiġi riveduta.

Naqbel miegħek, imma dawn first offenders ikunu u jingħataw 18-il xahar.

Is-sur LAWRENCE BONELLO: Altru li m'aħniex ngħidu li ħażina.

THE CHAIRMAN: Ikollok ċans, Dun Manwel, kompli isħaq u spjegah dan il-punt.

Kien punt magħmul tajjeb għax jista' jiġi studjat bħala proposta.

Nitlob biex min-naħa tal-Caritas tagħlqu l-presentation tagħkom.

IS-SINJURA JOYCE CASSAR: Wasalna għar-rakkmandazzjonijiet.

L-ewwelnett naħsbu li iktar ma jiżdied l-investiment fil-prevenzjoni u fir-riabilitazzjoni fl-aħħar mill-aħħar il-pajjiż se jiffranka ħafna spejjeż fil-futur fejn jidħlu l-aspetti soċjali u ta' saħħa plus li jinkoraġġixxu li joħolqu soċjetà b'ambjent iktar safe.

Nirrikmandaw iktar surveillance fejn għandek iktar żoni ta' riskju bħal m'huma parties u hawnhekk qed ninkludu wkoll il-Faċilitajiet Korrettivi ta' Kordin.

Nemmnu li għandha ssir ħafna iktar surveillance mhux biex jiġu penalizzati n-nies imma biex nevitaw.

Naħseb lis-Sur Joe Chetcuti se jżid xi ħaġa dwar il-gambling.

IS-SUR JOE CHETCUTI: L-iktar ħaġa li tweġġa' l-membri tagħna, li huma wkoll parti minn familja, huwa n-numru kbir ta' outlets li qegħdin ifaqqsu madwar Malta kollha.

Hija ironija u kważi traġedja li l-erba' casinos li hawn f'Malta, skont "The Sunday Times" mhux tal-Ħadd li għadda imma ta' qabel, ilmentaw mal-Ministru tal-Finanzi li dawn l-outlets qegħdin jiftħu mingħajr ebda regolamentazzjoni.

Il-Ministru Tonio Fenech ġie kkwotat li qal li jinsab inkwetat ħafna li se jkollna pajjiż ta' gamblers.

Jien ngħid li diġà għandna pajjiż tal-gamblers.

Dan l-aħħar tant qegħdin niżdiedu, li aħna bħala Gamblers Anonymous, qegħdin inġibu siġġijiet iżjed mis-soltu fil-kmamar.

Din hija xi ħaġa li statisitka dwarha m'hemmx imma meta nibda nqabbel kemm kienu jiġu għall-għajnuna, per eżempju, ħames snin ilu jew għaxar snin ilu nara li hemm qabża kbira.

THE CHAIRMAN: Għajnuna għal xiex?

Ir-recovery programme li għandu l-GA taħt il-kappa tal-Caritas, mhux kontra l-gambling as such imma biex wieħed jieqaf jilgħab.

Il-Ministru Tonio Fenech qal ukoll li inkwetat ħafna bis-social implication ta' dan kollu.

Qed jgħid li s-soċjetà, il-familja qed ikollha effett diżastruż fuqha.

Dawn l-outlets jagħmlu wkoll reklamar.

Illum stess kien hemm reklamar tagħhom fl-Economic Update u qegħdin jitolbu biex in-nies jinvestu għax hemm higher income, lower operating costs u maximum profitability.

U povru raġel jew mara li qed jipprovaw jagħmlu mill-aħjar to recover mill-addiction!

Meta jiġu d-darba ta' wara li jkunu waqgħu minħabba dawn l-outlets ma nagħtihomx raġun, imma f'qalbi ngħid għandhom raġun.

Aħna rridu nkunu.

Imma fil-fond ta' qalbi naf li human nature being what it is, aħna nies fraġli u dawn huma nies fraġli iktar.

Joyce u Lawrence tkellmu fuq id-droga.

Din hija droga wkoll imma m'hemmx sustanza, għax qiegħda fil-moħħ, tibda fil-moħħ u tispiċċa fil-moħħ.

Dawn huma nies li l-moħħ ma jistgħux jikkontrollawh.

Moħħhom jikkontrollhom, u ħafna drabi qed insibu li l-isforzi li nagħmlu biex nerġgħu nibnulhom il-karattru, naħdmu t-Twelve Spiritual Steps, nuruhom il-bżonn li wieħed ikollu higher power, u l-bżonn li jattendu regolament qed jiġi mfixkel minn dawn l-outlets li nfetħu.

Illum m'għadx għandna sitwazzjoni ta' erba' casinos trid taqbad il-karozza u tmur ma nafx fejn, issa kif jgħidu huma stess "kważi f'kull triq" u qegħdin jiżdiedu.

Fejn noqgħod jien naħseb li se jinfetaħ ieħor għax mit-tip ta' żebgħa li qed jinżebgħa ġewwa li jidher minn barra, jidher ċar li l-attrazzjoni qiegħda hemm.

DUN MANUEL CORDINA: Apparti li jkun hemm oħrajn li qegħdin fil-moħbi, dawk li m'humiex legali.

IS-SUR JOE CHETCUTI: Ġieli jattendu wkoll it-tfal.

Naf postijiet fejn jattendu tfal u hemm il-kmamar tal-logħob.

IS-SINJURA JOYCE CASSAR: Biex nagħlqu, fl-Italja - bħalma f'Malta għandna warning mill-Health Department fuq is-sigaretti - bdew jaddottaw l-istess sistema fuq il-gambling fejn jgħidu "giocare in eccesso ti rovina la vita" u anke qed jagħmluha fuq il-media.

Biex wieħed jirikonoxxi l-problema, aħna d-drinking age huwa ta' 17-il sena, lokalment il-casinos ma tidħolx qabel 25 sena imma mbagħad il-halls 18-il sena u d-driving licence hija wkoll ta' 18-il sena.

Jiġifieri hemm affarijiet li m'humiex daqshekk ta' periklu.

Ir-rakkmandazzjoni ġenerali tagħna hija li jekk mhux se nagħtu kas l-affarijiet li verament qegħdin joħolqu ġerħa se jkollna konsegwenza mhux immedjata imma jista' jkun li hija fit-tul.

Kif kien qed jgħid is-Sur Joe Checuti l-gambling jista' jitqies bħall-addictions l-oħrajn, bħal patoloġija u l-iżvilupp tal-patoloġija allura naħseb li l-familja qatt ma tista' tissaħħaħ għax in-numri juru li in the next ten years ħafna mill-familji jistgħu jkunu mimsusin b'xi forma ta' vizzju.

Naħseb li hija ħażina għall-familja u għas-soċjetà għax il-familja hija parti integrali tas-soċjetà.

THE CHAIRMAN: Nirringrazzja l-uffiċjali tal-Caritas.

Naħseb li issa nistgħu ngħaddu għal OASI.

L-Onor.

MICHAEL GONZI: Nixtieq ngħid żewġ affarijiet.

L-ewwelnett, naf familja fejn it-tifla hija gambler u minħabba l-użura l-business tagħhom kważi sfaxxa għal kollox.

It-tieni punt li ridt nagħmel huwa li wieħed mir-rigali li rajt għand żgħażagħ ta' 14-il sena hija poker game biċ-chips b'kollox.

Dawn meta tkun qed tkellimhom tinduna dwar kemm jafu fuq din il-logħba.

Dawn huma żewġ kummenti li hija t-tip ta' soċjetà li qegħdin fiha.

IS-SUR JOE CHECUTI: Kumment żgħir fuq dak li qal l-Onor.

Wieħed mill-ilmenti li jgħidu l-membri huwa li ninsabu bbumbardjati bir-riklami fuq ir-radio u television.

U anke stations tar-radio reliġjużi, jiġifieri mhux biss ċivili.

Darba minnhom Mons. Victor Grech f'nofs il-programm tiegħu daħħlulu reklam u ċemplu ħafna nies u miskin inqabad fuq sieq waħda.

Dan kollu għax hemm il-flus involved.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Inti ġej minn Għawdex u nixtiequ li dak kollu li tgħid tgħidulna mill-perspettiva Għawdxija u tirrelata maċ-ċirkostanza li għandna.

Persważ li kapaċi tagħmilha.

DUN MANUEL CORDINA: L-ewwelnett nirringrazzja r-rappreżentanti tal-Caritas u tal-Gambling Anonymous talli rnexxielhom jagħtu stampa inġenerali li kważi tinkorpora ħafna mill-affarijiet li jiena kelli f'moħħi.

Il-preżentazzjoni tagħna hija ftit differenti.

Aħna se nagħmlu preżentazzjoni fuq ix-xogħol tagħna inġenerali mbagħad naslu għat-tema li għaliha ltqajna llum.

Noel u jiena dehrilna li għandna nagħtukom xi tfisser bejn wieħed u ieħor l-addiction, xi tfisser li tkun dipendenti ħalli jkollkom il-concepts kemm tal-Unjoni Ewropea kif ukoll kif għandna nħarsu lejha.

Nixtieq nibda billi nagħti d-definizzjoni tal-problem of drug abuse skond kif taraha l-Unjoni Ewropea.

Il-problema tad-droga hija definita mill-EMC DDA, li hija l-organu tal-Unjoni Ewropea li għandu x'jaqsam ma' dan is-suġġett bħala:

Mela d-definizzjoni tal-Unjoni Ewropea tirrestrinġi biss drug use fil-policy imma safejn naf jien, m'hijiex estiża fuq addictions oħra.

Id-definition ta' addiction kif narawha aħna, hija dipendenza qawwija, hija kondizzjoni primarja, progressiva, kronika u potenzjalment fatali.

Xi tfisser primarja?

Inutli għandek familja li għandha problema tad-droga u tittratta l-konsegwenzi tagħha.

Inti ma tistax tmur tixxotta l-ilma u qatt ma tagħlaq il-vit li qed iqattar.

Illum il-ġurnata l-addiction hija marda primarja, għandha ħafna effetti fuq il-familja, tibda fl-individwu u tara l-konsegwenzi tagħha ħerġin fl-ambjent ta' madwarha, huma x'inhuma dawn l-ambjenti.

Din hija karatterizzata għax għandek an external jew an internally induced biochemical inbalances.

Fil-bniedem li jkollu addiciton huwa jew jieħu s-sustanzi minn barra jew minn ġewwa billi l-ġisem tiegħek stess jista' jipproduċi kondizzjoni biokemikali.

Dawn huma kollha sitwazzjonijiet fejn l-addiction tikkaratterizza ruħha billi l-moods jinbidlu mil-lum għal għada anzi minn sekonda għall-oħra u allura fil-familja għandek frustration.

Għandek ukoll mental obsession, poor judgement and a mental mismanagement li tkompli tiggravalek is-sitwazzjoni.

Mela hawn għandek problema fejn l-ewwel għandek sistema li minn barra tieħu droga jew minħabba l-intern tiegħek li jġiegħlek tbiddel il-burdati tiegħek u l-emozzjonijiet tiegħek, allura filli qiegħed sew u filli m'intix.

Naturalment l-addiction tiżolak allura għandek iżolament intern, spiritwalment u anke esternament man-nies ta' madwarek.

Għandek il-physical addiction, li nistgħu naqsmuha fejn għandek sustanzi u għandek il-psychological dependence on particular behaviours and objects.

Mela, għandek il-physical addiction li taffettwalek il-psychological side u l-emotional side, imma għandek kwestjoni ta' dipendenza li hija psikoloġika li awtomatikament issir a motor reaction - ħaġa li tagħmilha mingħajr m'għandek kontroll fuqha.

Mr. Chairman, x'tip ta' addictions jeżistu?

Normalment mill-ewwel naħsbu fuq il-kwestjoni ta' alcohol u droga u issa ssemma wkoll il-gambling imma hemm diversi addictions.

Hemm l-alkohol, hemm il-prescribed drugs li wieħed jista' jqishom hekk illum il-ġurnata, għandek l-istreet drugs li nafu x'inhuma l-cocaine eċċ, għandek in-nikotina, s-sigaretti, li għandha effett kbir fuq il-burdati u fuq affarijiet ta' saħħa apparti l-emozzjonijiet tiegħek, hemm il-kafeina li llum il-ġurnata l-ħin kollu qegħdin joħorġu aħbarijiet ġodda mill-mediċina u mix-xjenza, il-gambling li diġà semmejnih, għandek il-problema tal-overspending fejn hemm ħafna nies li għandhom ħafna djun u problema oħrajn.

L-addiction ma tħallikx tirrelata, jiġifieri ma jkollokx relationship b'mod normali u forsi naraw iktar dettalji 'l quddiem.

Is-sess sar ukoll pervers b'tali mod li sar addiction u r-raġunijiet huma għax is-soċjetà tal-lum għandha tant pressure fuqha u tant għandha stimoli varji u kultant perversi, li s-sess sar magna, xi ħaġa li tixtriha, tmur għaliha, tuża lil kulħadd oġġett, tgħaddi minn fuq kulħadd biex takkwistah.

Araw iż-żgħażagħ tagħna ta' 16-il sena f'liema ambjent qegħdin jitilgħu.

Imbagħad naraw il-pedofolija u dawn l-affarijiet minħabba s-sess.

Għandek ukoll ix-xogħol li minħabba raġunijiet li diġà semmewhom il-grupp tal-Caritas, illum kemm-il mara kif ukoll ir-raġel iridu joħorġu jaħdmu.

Jista' jkun hemm ukoll extra time fuq ix-xogħol.

Filwaqt li qabel kien ikun ir-raġel li jkun assenti, illum ir-raġel sar iktar assenti u miegħu ġiet assenti l-mara wkoll, allura l-emozzjonijiet li t-tfal suppost jingħataw fl-ewwel 12-il sena huma neqsin.

Ħafna drabi qegħdin jeħduhom għand in-nanniet li xi drabi lanqas ikunu għadhom jifilħu għat-tfal.

Hawn tfeġġ il-problema fil-familja ta' min se jikkmandahom, min se jgħallimhom, min se jgħinhom, min se jkun ir-role mode.

Dawn se jkunu n-nanna, in-nannu li jħobbu t-tfal tat-tfal iktar minn qatt ħabbew it-tfal tagħhom għax qegħdin f'dak l-istadju?

Ix-xogħol ukoll qed isir addiction minħabba li l-bniedem jidra.

L-eċċitament, ħafna drabi l-isport qed jiġi promoted bħala a thrill u dik il-ħaġa ta' thrill issir mhux sempliċiment passatemp imma tagħmel id-differenza mentalment.

Rigward it-treatment response li hawn Malta, hemm is-Sedqa li hija n-national drug agency, hemm is-SATU li jaħdem fil-kamp tal-ħabs, hemm id-Dual Diagnosis Unit li qiegħda parti mill-mental u għandek il-Corradino Correctional Facilities li jaħdmu flimkien.

Hemm ukoll il-Caritas u l-OASI li jaħdmu bħala NGOs.

Apparti li hemm tobba li jaħdmu fl-ambitu privat tagħhom li jagħmlu terapija, kura li m'hemm ebda kontroll fuqha jew statistika tagħha.

Mr. Chairman, saret riċerka mis-Sedqa bl-għajnuna tal-Caritas, l-OASI u l-aġenziji li jaħdmu f'dan il-qasam fuq persuni bejn it-18-il sena u l-24 sena li huma studenti post sekondarji u universitarji.

Issa jekk ma noqogħdux attenti din ir-riċerka tista' timmiżlidjana għax dawk li ma baqgħux is-sekondarja ma ġewx segwiti, ma nafux x'sar minnhom, ma nafux x'qed jikkontribwixxu, humiex aħjar mill-istudenti jew agħar mill-istudenti anke universitarji.

Hemm statistika li tgħid li għandek 64% tal-istudenti bejn it-18-il sena u l-24 sena jabbużaw jew għandhom relazzjoni qawwija mal-alkohol.

Insibu li 30% tal-istudenti kienu current smokers, 22% tal-istudenti jużaw il-cannabis, 12% jużaw anabolic steroids, 11% jużaw il-magic mushrooms - dan narah perċentaġġ kbir f'pajjiżna - u 10% jużaw tranquillisers biex jistudjaw.

Issa dawn żgħażagħ edukati taħt sistema li suppost tagħmel minnhom ċittadini iktar responsabbli.

Hija kerha meta tirrealizza li dawn qegħdin fl-università meta għandek l-avukati, t-tobba, l-politikanti u n-nies tax-xjenza li se jmexxu s-soċjetà għada pitgħada u huma diġà addicted.

IS-SINJURA JOYCE CASSAR: Dun Manuel, tajjeb li ngħidu li hemm differenza bejn dak li jabbuża d-droga u dak li huwa addict.

Jista' jkun għandek familja li lit-tfal tagħha tibqa' timbuttahom għall-achievement.

Għalhekk dawn biex jilħqu dak li jridu jilħqu jkollhom bżonn ċertu stimolu u jridu jibqgħu għaddejjin għax il-familja mhux kuntenta b'3 imma trid 1.

Naħseb li dak huwa effett ieħor li jista' jkollhom l-istudenti universitarji.

DUN MANUEL CORDINA: Hemm pers entaġġi oħrajn imma semmejtilkom fuq fuq.

Fl-eta ta' 16-il sena diġà hemm l-alkohol, it-tabakk u inhalants li hija xi ħaġa komuni, jużawha bejniethom b'mod soċjali.

Bejn is-16-il sena u s-17-il sena hemm il-cannabis, l-ecstasy, amphitamines u kokaina.

Minn 18-il sena 'l fuq hemm it-tranquillisers, LSD u eroina li jidħlu bħala l-ewwel sustanza f'dik l-età.

Hawnhekk għandi wkoll xi data li toħroġ mis-servizzi tagħna.

Fil-familji ta' 58% tal-klijenti tagħna diġà għandhom konoxxenza tal-problema, jiġifieri huma wirtu l-abitutdni.

Dawn għandhom xi tip ta' addiction li huma familjari magħha u hija pattern.

L-addiction għandha pattern wieħed, tuża liema tuża sustanza u tabbużaha, meta tabbużaha u l-moħħ jirreġistraha għandek deterioration komuni fi kwalunkwe addiction li jkollok.

Il-contributing factors huma varji u jistgħu jinqasmu f'diversi.

Għandek l-individwu fejn il-bniedem minnu nnifsu jista' jkollu genetic make-up tiegħu li ma' jkunx kuntent bih per eżempju bioloġikament ikun twil, oħxon jew qasir.

Hemm ukoll il-personalità, forsi goff jew m'għandux edukazzjoni.

L-expectations jew il-mood state meta tkun bil-burdati.

Meta għadek fl-adoloxxenza tagħmel differenza, għandek il-problemi fuq ix-xogħol, il-pressures eċċ.

Imbagħad għandek ukoll affarijiet li they trigger l-addiction.

Naturalment hemm ukoll l-effett soċjali, il-grupp li jiċċapsu miegħu, għandek il-familja jekk għandhiex użu ta' xi ħaġa jew oħra bħal drogi, alkohol jew over spending.

Għandek ukoll il-kultura.

Altru titwieled Għawdex u Kemmuna jew altru titwieled Kemmuna jew Malta għar-raġuni li l-post fejn titwieled għandu iktar tradizzjoni, kultura fejn xejn m'hu xejn.

M'inix se nsemmi areas, semmejt bħala gżejjer, imma fi kwalunkwe gżira għandna l-areas li huma vulnerabbli u hemmhekk fejn we have to target ċerti azzjonijiet.

Għandek is-social pressures u relationships u għandek l-availability.

Fis-social pressures għandek il-media.

Ċerti programmi fuq it-television jistigawk biex tkun pervers, biex tkun anti-social, biex tkun anarkiku, biex tmur kontra l-awtorità meta l-awtorità qiegħda hemmhekk biex tisimgħek, biex tgħinek u ssolvilek il-problemi kemm jekk hija knisja u kemm jekk huwa l-istat, kemm jekk huwa parlament, membri parlamentari, kemm aħna saċerdoti, teachers u oħrajn jiġifieri rridu noqogħdu attenti.

Hawnhekk hawn data oħra li wieħed jara f'liema droga l-iktar instabu l-kwestjoni tal-primary drug.

IS-SUR NOEL XERRI: F'din l-islide qed nuru li 45% ta' nies li jiġu għandna jiġu bil-problema tal-eroina, 30% qegħdin jiġu bil-problemi tal-alkohol.

Però nies bil-problemi ta' cannabis, meta nafu li l-cannabis hija pjuttost komuni, m'humiex qegħdin jirrikorru.

Ħafna min-nies li jabbużaw mill-ħaxixa, mill-ecstasy u minn ċerti tipi ta' speeds ma jirrikorrux għax forsi qed jaħsbu li l-problema m'hijiex daqshekk kbira.

Inħoss li din li jimminimizzaw hija problema fil-pajjiż.

Nies li ġew bi-problemi tal-ecstasy primarja 0.79%, hallucinogens ma ġew b'xejn, eroina 45%, inhalants ħadd ma ġie, psycho active medication 0.59%, speeds 0.59% u methadone 0.2%.

THE CHAIRMAN: Jiġifieri jista' jkun li ma ġewx għandek għax ma jafux li dik hija droga problematika?

MICHAEL GONZI: Dawn il-persentaġġ huma ta' dawk li ġew għal kura?

IS-SUR NOEL XERRI: Iva dawn ġew għall-kura.

DUN MANUEL CORDINA: Per eżempju l-pilloli tal-ecstasy tant ikunu popolari li ħadd minnhom ma jikkonsidra li hija perikoluża, li għandu bżonn il-kura.

Jista' qed imur għaliha b'mod regolari u ma jindunax.

Dan ifisser li m'hemmx tagħlim biżżejjed?

THE CHAIRMAN: Ippermettili, Dun Manuel, ħalli nifhmuk eżatt u nkompli mal-mistoqsija tal-Onor.

Inti li qed turina statistika ta' klijenti li jiġu l-OASI u you listed them skont id-drogi differenti li jużaw.

DUN MANUEL CORDINA: Le, huma meta ġew qalulna x'problema għandhom.

Jiġifieri bħala problema ta' primary drug ġew l-OASI.

Imbagħad per eżempju tinduna li mhux l-użu tal-cannabis biss għandu imma issib li kellu problema tax-xorb

THE CHAIRMAN: Meta qed titkellem bħala OASI dawn huma klijentela Għawdxija?

DUN MANUEL CORDINA: Il-maġġoranza huma minn Malta.

THE CHAIRMAN: Ma nistgħux inkunu nafu x'differenza tgħaddi bejn l-użu tad-droga f'Għawdex mill-Għawdxin u l-użu tad-droga f'Malta mill-Maltin?

DUN MANUEL CORDINA: Tista' tieħu indikazzjoni biss, imma tiġi mqarraq.

IS-SINJURA JOYCE CASSAR: Aħna għandna klijenti Għawdxin u huma għandhom klijenti Maltin.

THE CHAIRMAN: Qed nagħmel din il-mistoqsija għax waqt li qegħdin titkellmu, jien il-ħin kollu nkun qed naħseb dwar xi proposti li nistgħu noħorġu biex inwieġbu għal dak li qegħdin tgħidu.

Meta f'kull diskursata li jkollna mal-Għawdxin dejjem jgħidu "ħudu ħsieb l-esperjenza Għawdxija", tajjeb li f'xi ħin inkunu nafu xi proposti jista' jkun hemm varji li jistgħu jkunu għal Għawdex iktar milli għal Malta.

Jew forsi f'liema prijoritajiet tista' titfa' ċerti ċirkostanzi f'Għawdex iżjed minn ta' Malta.

Illum inzerta għandna lilek, Dun Manuel, li ġej mill-esperjenza Għawdxija u jekk inkunu tant tajbin li nagħmlu lista ta' proposti, imma speċifikament għal Għawdex għandna żieda ta' dawn il-proposti.

Qed ngħidlek dan biex meta terġa' tiġi darb'oħra tiġi iżjed ippreparat u iffokat fuq is-sitwazzjoni ta' Għawdex biex jekk forsi jkun hemm proposti li nistgħu nressqu fuq l-esperjenza Għawdxija - għax kif għedt inti kull gżira għandha d-dinamika tagħha - aħna nkunu nistgħu nagħmluhom.

Il'quddiem nista' nistaqsi lill-Caritas dwar x'kampanji edukattivi jew x'ħidma qed jipproponu li jagħmlu f'ċerti bliet u komunitajiet.

IS-SINJURA JOYCE CASSAR: Jekk tara r-rapport għandek indikaturi tajbin fejn tista' tagħmel dawn il-kampanji.

THE CHAIRMAN: Irrid lilkom titkellmu fuq dak ir-rapport, għax intom l-esperti.

IS-SINJURA JOYCE CASSAR: Nixtieq inżid xi ħaġa fuq dak li kien qed jgħid Dun Manuel.

Tajjeb li f'dan l-istadju ngħidu - u forsi Dun Manuel jaqbel miegħi - li hemm differenza bejn l-addict u dak li jabbuża.

Naħseb il-problema li hemm li ma tantx qed ikollna nies li jiġu minħabba użu tal-ecstasy, għax l-ecstasy ma jqisuhiex bħala xi ħaġa li jsiru addicts għaliha imma hija secondary drug.

Mela per eżempju jkunu addicts tal-kokaina jew tal-alkohol u jieħdu l-ecstasy bħala social drug.

Ma nistax ngħidlek jekk l-addiction tagħha huwiex għoli daqskemm huwa tal-kokaina u tal-eroina, però jista' jkun li din hi r-raġuni li minkejja li hemm numru kbir li jużaw l-ecstasy, in-numru ta' dawk li jiġu għandna huwa daqshekk baxx.

DUN MANUEL CORDINA: L-esperjenza tiegħi partikolari mal-familja hi li l-ġenituri huma preokkupati.

Kważi kważi, aħna għadna m'aħniex preokkupati, m'aħniex nagħtuha importanza u m'hemmx promozzjoni ta' prevenzjoni qawwija fuqha.

Issa meta wieħed jidħol fl-internet isib ħafna riċerka fuqha li hija allarmanti.

Hawn Malta għad m'għandniex.

Għandek, per eżempju, riċerka li turi li l-cannabis hija l-iktar waħda harmful.

L-Ingilterra reġgħu tellgħuha fil-gradazzjoni tagħha għax hija kontributtiva għal mental depressions.

Il-ħaxixa hija kalmant li lilek traqqadlek il-funzjonijiet tiegħek kollha u tibnilek tensjoni.

Hawnhekk hawn it-tobba li forsi jistgħu jikkonfermaw dak li qed ngħid.

MICHAEL GONZI: Għadni ma fhimtx il-values u ngħidlek għaliex.

Int qed tgħid li dawk it-30% li ġew għandkom bil-problema tal-alkohol, jew huma n-nies li qed jgħidu li m'għandhomx problema tal-alkohol?

DUN MANUEL CORDINA: Le, ġew għandna bil-problema ta' l-alkoħol.

MICHAEL GONZI: F'din l-istatistika l-eroina għandha 45% u l-alkohol hemm 30% allura naf fejn in-nies, il-familji jew iż-żgħażagħ m'humiex qed jagħtu kas u qed jgħidu this is not important.

Per eżempju dwar il-cannabis ġew għandkom 6.14% meta nafu li l-cannabis it's more open in the market.

Huwa hemm fejn irridu nittargitjaw.

Aħna forsi narawha iktar ċara għax nafu x'qegħdin ngħidu.

Mr. Chairman, hemm 14.26% jgħixu waħedhom u dawk li jgħixu mal-ħbieb tagħhom 0.59%.

Dawk li jgħixu mal-partner tagħhom u m'għandhomx tfal 3.76%, imbagħad dawk li huma miżżewġin u qed jgħixu bit-tfal magħhom qegħdin 11.88%.

Dan juri dak li semmiet Joyce dwar l-effett li jista' jkollok meta jkollok l-addiction fil-familja.

Dawk li ġew għandna u huma homeless huma ftit inqas minn 1% u dawk li jgħixu bit-tfal biss magħhom għandek 2.8%.

Mal-familja oriġinali għandek 3.76%, imbagħad with parents jiġifieri l-ġenituri tagħhom jistgħu jkunu kbar għandek 45.45%.

Jiġifieri l-effett fuq il-familja meta għandek il-parents u tensjonijiet li se naraw wara, huma qawwijin.

Mr. Chairman, hawnhekk ġbarna ftit informazzjoni b'mod skematiku fuq l-emotional poverty u x'inhuma l-effetti.

Għandek helplessness, meta għandek il-familja ma tafx x'se taqbad tagħmel.

Għandek ukoll sexual frustration, meta drug addict daqqa jiffunzjona u daqqa ma jiffunzjonax allura l-partners ma jafux fejn qegħdin ma' xulxin fl-emozzjonijiet tagħhom.

Imbagħad għandek l-anxiety, għandek ix-shame għax għandek l-istigma, mbagħad tiġi r-resentment li jirriżulta f'affarijiet oħra.

Għandek ukoll il-financial problems, għandek loss of employment, debts, bankruptcy, criminal activities, u tista' tagħmel lista twila.

Semmejna l-prostituzzjoni kemm tal-irġiel kif ukoll tan-nisa.

Biex tmur u takkwista d-droga b'xejn allura tmur u tipprostitwixxi lilek innifsek.

Hemm ukoll il-black market ta' ħafna affarijiet u l-użura fil-gambling.

Hemm ir-robberies - armed u m'humiex, il-petty theft, il-qtil taħt l-effett, money laundering u trafficking u inċidenti oħrajn li jiġru.

Rigward l-effetti bħala familja hemm il-vjolenza u l-abbużi morali.

Ikollok ukoll kliem żejjed.

Jgħid xi ħaġa li jinnegaha l-għada lill-mara jew il-mara lir-raġel għax ikun totally blackout.

Isiru wkoll physical u sexual abuses mingħajr mal-addict ikun konxju.

Barra dawn imbagħad għandek il-health problems bħal depressions, sexually transmitted diseases, il-hepatitis, l-HIV, cirrhosis tal-fwied, il-heart and lung cancer, il-premature dental decay, premature babies u l-affarijiet li ssemmew qabel.

Jiena ħadt pjaċir li semmewhom ukoll il-Caritas.

Is-social problems jikkonsistu f'neglect of family duties, nuqqas ta' hygiene, ikel u edukazzjoni u marriage breakdowns.

Rigward iż-żweġijiet tagħna qed naraw li t-talbiet għal separazzjonijiet qed jikbru u f'ħafna minnhom ikun hemm ix-xorb apparti affarijiet oħra.

Id-droga tkun diġà hemm qabel iż-żwieġ imbagħad tinkixef wara.

Issib ukoll neighbourhood insecurities, il-prostituzzjoni, is-sexual slavery u l-imprisonment.

Naraw li l-ħabs mimli bi drug related problems.

Għandek ukoll min hu responsabbli biex jara dawn l-affarijiet.

Hemm id-drug prevention and treatment institutions bħalma semmejna qabel, hemm l-enforcement - il-pulizija u l-qrati, il-gvern, il-knisja, l-edukaturi u l-familja.

Dawn huma responsabbli u kollha rridu jiltaqgħu ma' xulxin u jiddiskutu u jerfgħu r-responsabilità u ħadd m'għandu jitfagħha fuq ħadd imma kulħadd jagħmel il-parti tiegħu.

We are all involved in this, ma nistgħux nitfgħu l-ħtija fuq il-knisja jew fuq l-istat, u l-familji jippretendu li l-istat jieħu over il-ħinijiet li t-tfal ikunu d-dar.

L-istess fl-edukazzjoni.

Issa nixtieq nagħmel xi practical suggestions.

Fil-postijiet tax-xogħol hemm bżonn ikun hemm iktar awareness on addiction for safety and health.

Huwa importanti li bniedem ma jibżax li se jitlef il-job jekk imur għall-kura.

Ħafna minnhom ikollhom problemi kbar biex jiġu għat-treatment.

Hemm bżonn li din tidħol parti mill-curriculum tat-tfal fis-sekondarji.

L-Italja għamluha.

Hemm bżonn li din nagħmluha mill-iktar fis għax meta tiltaqa' ma' diżabilità u ma' drug addicts tibda taħseb fuqek innifsek u tgħid ma rridx niġi hekk.

Din importantissima u safejn naf jien ma ssirx.

Il-ftit riżorsi li hemm għandhom ikunu mqassma b'mod ekwu u ġust għax inkella l-ftit li jkun hemm jistgħu jaqtgħu qalbhom jew ifallu.

Aħna lanqas biss niltaqgħu, lanqas biss niġu kkonsultati ħlief darba fil u meta niġbru d-data.

Hemm bżonn ta' implementation of evaluation reports, re-ongoing updating of policies, co-ordination, system restructuring and practices… (Interruzzjonijiet)

THE CHAIRMAN: Liema kummissjoni?

Nirringrazzjak talli ġbidt l-attenzjoni għax hemm ħafna commissions u in-nies ma jkunux jafu liema hi din l-Kummissjoni Nazzjonali.

Isiru ħafna evaluation reports u studji, imma ma jiġux attwati u biċċiet minnhom ikunu tajbin ħafna.

Imma nqattgħu u ma sar xejn.

Min huwa involut f'dan il-qasam rigward l-istat jaf li hemm bżonn naraw il-practices fl-addiction.

Il-Kummissjoni jew il-ministeru għandhom responsabbilità li jidħlu fiha, ikunu jafu min qed jagħti.

U jekk ikunu privati, għandhom jiġu inklużi biex jagħtu d-data u l-kliniċi profit making għandhom jiġu involuti?

Għax inkella l-istatistika li qegħdin niġbru ma tkunx veritiera għax hemm nuqqas.

Iltqajna l-università, ġibna l-barranin, ġibna l-Amerikani u għadna ma wasalniex.

Daħħalna l-qorti tal-familja u kienet a good move imma jkun tajjeb ukoll li jkun hemm bniedem li jara l-problema tad-droga bil-kumplessità kollha tagħha u li l-Avukat Ġenerali jkun jaf fejn għandu jibgħat jew ma jibgħatx bejn każi li huma ta' traffikar li jaqgħu taħt il-kriminali u oħrajn li huma a social case allura tibagħtu fid-drug courts.

Illum dawn huma użati f'ħafna pajjiżi.

M'int se tirbaħ xejn billi bniedem ta' 18-il sena tibagħtu l-ħabs skond il-liġi kriminali.

Barra minn hekk hemm ċerti affarijiet li trid tieħu in konsiderazzjoni.

Jekk għandek problema ta' addiction is-sentenza fil-ħabs se tħarraxlu l-kondizzjoni u l-istat x'ħin joħroġ se jkun agħar.

(Interruzzjonijiet) Nistgħu niġu iktar 'il quddiem u nagħtukom dettalji dwar x'inhi d-drug court fil-kontest internazzjonali.

Għandu jkun hemm spazju għal probation officers Għawdex biex f'każi li l-maġistrat ikollu bżonn iktar dawl ma jagħmilx sentenza ta' ħsara iktar milli ta' ġid.

Fejn qegħdin nitfgħuhom iż-żgħażagħ?

Għandna ħafna problemi li they drop out kmieni.

Tfal ta' 12-il sena jew ta' 10 snin li qegħdin fuq id-droga se titfagħhom ma' min għandu 30 sena esperjenza biex f'dak li ma jafx jiġi mgħejjun jesperimenta?

Fejn se titfgħu?

Titfgħu l-ħabs?

IS-SINJURA JOYCE CASSAR: Ir-realtà hija li ġieli jidħlu nies clean fil-ħabs u joħorġu mhux clean.

Jiġifieri ara tagħmilx sens li tfal taħt it-18-il sena nitfugħhom hemm.

DUN MANUEL CORDINA: Hemm bżonn l-introduzzjoni tal-community care lil addiction related sentencing for rehabilitated individuals.

Għax taħdem u tgħin fil-fejqan.

Li huma jagħtu xi ħaġa, isiru attivi u ma jibqgħux passivi hija ħaġa li tgħin fil-fejqan.

Jitolbu huma biex jagħmlu xogħol volontarju speċjalment mad-disabled.

Nixtieq nagħlaq fuq il-gender issue.

Males li ġew għandna kienu 79% waqt li females kienu 21%.

Aħna bħala OASI taħt l-istess saqaf, we treat all addictions, mhux sustanzi, mhux behaviours imma dejjem nillimitaw il-primary li ġeneralment ikunu drugs and alcohol related.

Magħhom ikun hemm il-gambling.

S'issa għandi żewġt ikmamar allura għandi kamra għal tliet persuni u kamra ta' erbgħa.

Allura jekk iddaħħal tfajla se tiġi waħedha ma' erba' irġiel.

Jekk jiġuk ħafna rġiel li jridu jidħlu jkollok problema.

IS-SINJURA JOYCE CASSAR: Dun Manwel ħalli nżid xi ħaġa għax importanti.

Biex raġel imur l-OASI u jrid ikun clean u mingħajr methadone jew jidħol San Blas jista' jew ikun qiegħed fix-shelter li għandhom il-Caritas jew imur id-DDU jew Dar l-Impenn.

Tfajla li trid tasal l-OASI għandha ċans biex toqgħod clean sebat ijiem, massimu għaxra Dar l-Impenn, il-bqija trid tagħmilha mit-triq, għax shelter tan-nisa m'hawnx.

At worst tiġi mibgħuta Female Ward 1 Mount Carmel meta l-problema tagħha hija tad-droga.

DUN MANUEL CORDINA: u trid tkun single.

Issa jekk tkun mara bit-tfal?

IS-SINJURA JOYCE CASSAR: Qatt ma jistgħu jiġu f'sitwazzjoni ta' għajnuna konkreta għax ma teżistix.

Il-finanzi biex tmexxi shelter tal-irġel għandek so much, biex tmexxi shelter tan-nisa għandek so much.

Allura hemm iktar irġiel bil-problema allura mmexxu shelter għall-irġiel M'hijiex kwestjoni, San Blas indaħħlu nisa u rġiel bir-repercussions bħalma jdaħħlu nisa u rġiel l-OASI u Santa Marija.

Imma idealment minħabba r-related issues huwa importanti li at the beginning stage, ikunu separati.

DUN MANUEL CORDINA: Imbagħad irridu iktar komprensjoni mill-media u mill-awtoritajiet minħabba l-kwestjoni tas-suċċess.

Aħna li naħdmu f'dan il-qasam – naħdmu għas-suċċess.

Mela bniedem daħal l-isptar bil-bronchitis, mhux se terġa tibgħatu l-isptar għax ma jżżommuhx, għax kien traskurat.

Bniedem li għandu problema biz-zokkor jgħidulek naraw x'nagħmlu, l-istess.

Imma fil-każ ta' drug addict, għax għadna narawh li huwa vizzju u mhux kondizzjoni llum il-ġurnata?

Il-maturità trid iż-żmien fid-drug addict.

Meta jibda juża d-droga ta' 12-il sena dan jieqaf fil-maturità ta' 16-il sena, u jiġi għandek ta' 25 sena.

Allura għandek raġel b'emozzjonijiet li għadhom tat-tfal.

U rridu nagħtuhomlu lura mill-aħjar li nistgħu.

Ħafna drabi dawn ikunu jridu aftercare twila li it is very expensive and we need professional people għax dawn filli hekk u filli hekk.

Hemm ħajjithom fin-nofs.

Huma tfal ta' kulħadd.

Min ma ċċapasx għandu joqgħod attent li ma jkunx preġudikat għax jista' għandu t-tfal tiegħu jew it-tfal tat-tfal li qegħdin hemm wara l-bieb u ma jafx.

Jiena għandi neputijiet allura nxomm tiegħi wkoll.

Irrid noqgħod b'seba' għajnejn allavolja qassis u m'għandix tfal tiegħi imma xħin nara li hemm ħbieb tiegħi u ħuti għandhom neputijiet bilfors niġi influwenzat.

THE CHAIRMAN: Nirringrazzjak.

Għandna issa persuna li tixtieq tibqa' anonima li tixtieq tgħid xi ħaġa wkoll.

Fil-qosor mingħajr ma tgħid ismek forsi tgħaddielna l-messaġġ tal-preokkupazzjoni tiegħek bħala omm.

Inti qiegħda membru attiv ta' organizzazzjoni, mhux se nsemmu minn fejn ġejja, imma l-impenn tagħna hu li nisimgħuk taqsam magħna l-preokkupazzjonijiet tiegħek.

PERSUNA ANONIMA Membru tal-GA: Jiena nixtieq nitkellem fuq il-gambling.

Tkellmu ħafna fuq id-droga u alkohol, imma l-gambling huwa l-istess sintomu tad-droga.

Meta bniedem ikun compulsive gambler, ikollu l-istess sintomu li jkollu bżonn imur jilgħab daqslikieku qed jieħu l-eroina.

Ikun muġugħ bl-istess uġigħ ta' eroina.

Ħadd ma jista' jgħid li bniedem qam filgħodu u qal irrid nagħżel din il-ħajja ta' gambler.

Il-gambling hija marda bħal kwalunkwe marda oħra fil-moħħ.

Is-Sinj Joyce Cassar qalet li qed inkunu shortsighted rigward id-droga, meta diġà hemm xi ħaġa fid-droga.

Imma qed inkunu shortsighted ħafna iktar fejn jidħol il-gambling.

Dawn l-outlets li qegħdin jiftħu huma terribilment perikolużi għal kulħadd.

U hawn m'aħniex qegħdin insemmu t-tfal tagħna imma qed insemmu anke lill-ġenituri tagħna li huma pensjonanti.

FREDRICK AZZOPARDI: Ippermettili, nagħmel mistoqsija waħda.

Tista' tinformani jekk hemmx forma ta' regolamentazzjoni fuq dawn il-ħwienet li qegħdin jiftħu tal-gambling?

PERSUNA ANONIMA MEMBRU TAL-GA: Dan l-aħħar qrajt li hemm minnhom li m'għandhomx permessi, hemm minnhom li għandhom il-permessi li suppost ħarġu mill-Awtorità tal-Lotteriji, u hemm min għandu permess minn x'imkien mill-Finanzi, imma l-biċċa l-kbira huma bla permess.

Dawn sa ħames xhur ilu kienu jistaħbew taħt l-isem ta' internet cafès.

Kont tidħol tara l-computers, mingħalik li hu internet cafè u meta tidħol ġewwa ssib kullimkien kaxxi.

Illum open air, miftuħin, bit-tabelli barra ta' x'gambling joffru.

Is-soċjetà qed titkisser.

Qegħdin ngħidu għal shelters ta' nies bid-droga, irridu naħsbu 'l quddiem għal shelters ta' nies bil-gambling.

Ma nistgħux nieqfu hawnhekk u naħsbu u ngħidu għax dawn l-outlets qegħdin iħaddmu n-nies.

Jekk qegħdin iħaddmu żewġ persuni, qegħdin ikissru mill-inqas 20 familja.

Jekk outlet wieħed qed iħaddem żewġ persuni – li l-biċċa l-kbira tagħhom iħallsuhom part-time għax jaħdmu bix-shifts - imma qegħdin ikissru familji kbar.

Jiena rajt b'għajnejja deħlin f'dawn l-outlets nisa bit-tfal ta' ħames snin u seba' snin magħhom.

Inti tgħidli nuqqas ta' responsabilità tal-ġenituri.

Jiena ngħidlek le, m'hijiex, għax dik il-mara, dik l-omm kienet fi stat ta' meta bniedem qed jieħu d-droga u nafu x'kontroll bniedem li jieħu d-droga jista' għandu fuqu nnifsu.

Daqshekk kellha kontroll fuqha dik il-mara.

Il-kontroll huwa nieqes mill-awtoritajiet.

Dawn in-nies għandhom ħafna power ukoll.

Mela għandna ban li ma nistgħu npejpu mkien - u jiena naqbel miegħu 100% - imma dawn f'gabubiet ta' tliet metri b'żewġ metri, idaħlulek għaxar magni tal-logħob u f'dawn il-gabubi jkun hemm għaxra min-nies kollha jpejpu.

Toħroġ minn hemmhekk riħa ta' majjali u ħadd ma jista' jkellimhom.

Il-liġi tgħidlek li jistgħu jidħlu over 18 years.

Jekk dik l-omm li daħħlet it-tfal magħha tgħid li hi bniedma irresponsabbli, kemm hu iktar irresponsabbli dan il-bniedem li ħalla lil dik il-mara tidħol b'uliedha li suppost ma daħħalhomx qabel 18-il sena?

Dawn in-nies tant għandhom saħħa, tant m'għandhomx kontroll mill-pulizija, mill-awtoritajiet, mill-istat, tant qed jagħmlu li jridu, li moħħhom mistrieħ li ħadd m'hu se jersaq fuqhom u jiċċekkjahom.

Mr. Chairman, fejn immur jien, jiġu ommijiet jibku u jgħidulek li t-tifel ilu jilgħab minn meta kellu 12-il sena.

Dan it-tifel ta' 12-il sena kif kien jilgħab?

Illum għandu problema kbira.

Illum għandu 20 sena u għandu Lm16,000 dejn.

Tafu x'jiġifieri Lm16,000 dejn fuq bniedem ta' 20 sena?

Biex taraw x'isarrfu dawn l-outlets!

U mhux dawn l-outlets biss hawn.

Bniedem jaħdem xogħolu fuq barra, sempliċiment ikun driver jew xogħlu jkun fuq barra, jieqaf jixtri ħobża biex jieħu break kif jidħol għand ħanut tal-kafe għandek il-magni.

Mela dak sakemm kiel il-ħobża, il-ġurnata xogħol tilifha.

Qabad €20 jew €40 u f'ħames minuti telqet.

Il-faqar kbir li jeżisti huwa moħbi għax l-istigma hija kbira.

Il-faqar kbir u l-użura kbira li teżisti minħabba l-gambling hija kbira ħafna.

Irridu ninsistu ħafna fuq dawn l-outlets li qegħdin jiftħu.

Dawn se jagħmlu ħsara kbira 'l quddiem, u din mhux issa se narawha, imma fi ftit żmien ieħor.

U taħsbux li se tieħdu għaxar snin biex tarawhom dawn l-affarijiet.

Fil-familja tiegħi din ma kenitx ilha għaxar snin.

F'ħames snin spiċċajna bla saqaf fuq rasna, la karozza u lanqas proprjetà.

F'ħames snin kellna r-rovina ta' familja.

Jiġifieri ara l-awtoritajiet x'responsabilità deħlin fiha jekk m'humiex se jieħdu ħsieb dawn l-outlets.

Tgħidli l-bniedem xorta jsib fejn irid imur jilgħab, għax hemm l-internet.

Imma l-internet ma tistax iżżommu.

Issa ma nafx jekk l-awtorità hijiex qed taħseb li biex tħaddem in-nies trid tagħmel il-gambling outlets.

Meta mmorru aħna fl-għaqda jidħku bija meta ngħidilhom aħjar 20 casino milli għandna dawn l-outlets għax bniedem ħareġ mweġġa', tilef somma flus u ġie banned għal sena, imma hemm ma tistax tagħmilha din il-biċċa xogħol.

Mela dan saħħa li m'għandu għajnuna minn ħadd, is-soċjetà m'hijiex tgħinu, ħadd m'hu jagħti kasu, mediċina m'għandux x'jieħu, m'għandux fejn imur u b'dawn l-outlets anke din il-ħaġa li seta' jibbanja ruħu għal sena waqqafnilu.

IS-SUR JOE CHETCUTI: Illum hemm liġijiet li wieħed jista' jibbannja ruħu għal sena mill-erba' casinos li hawn.

Tibbannja ruħek f'wieħed u jinformaw lil xulxin u ma tidħolx, imbagħad wara sena trid terġa' tapplika.

Dan huwa tajjeb.

Fir-riklam li għandhom dawn l-outlets jissemma casino equipment, allura dawn huma casinos żgħar.

Fil-fatt kif għedt ftit qabel, il-casinos il-kbar qegħdin jilmentaw fuq dawn il-casinos iż-żgħar.

Meta jkollna l-laqgħa, u anke fuq it-television, in-nies dejjem fil-gvern u fl-istat iwaħħlu, imma jiena ma nkunx nista' nitkellem għax ngħidilhom li t-terms of reference tiegħi qegħdin biex ngħin lil min għandu l-problema tal-logħob.

Qegħdin jitolbu, pleading, li almenu jkun hemm banning f'dawn l-outlets bħalma hemm fuq il-casinos.

PERSUNA ANONIMA membru tal-GA: Jiddispjaċini, imma jien ma naqbilx.

THE CHAIRMAN: Ħalli nibdew nagħmlu l-mistoqsijiet ħali nikkonkludu.

Nixtieq li għada jinħarġu żewġ press releases, waħda fuq l-informazzjoni li ngħatat hawnhekk rigward l-addictions inġenerali u oħra rigward il-gambling.

Dan biex jibdew jaslu l-ewwel messaġġi biex lanqas nistennew sakemm nagħmlu r-rapport.

Jekk sħabi hawnhekk jaqblu, nifirdu ż-żewġ press releases daqslikieku smajna żewġ suġġetti differenti.

Niġu għal mistoqsijiet.

Nixtieqkom tieħdu nota tagħhom, m'intomx se tirrisponduhom illum, però ejjew ippreparati fl-inqas żmien possibbli għax ovvjament l-informazzjoni li tajtuna timlini bir-responsabilità.

Mhux għax ma kontx qed inħossha imma grazzi lilkom nimtela bi ftit responsabilità iktar mis-soltu u allura għalkemm għandna ħafna rapporti x'noħorġu u ovvjament fir-rapport ikun hemm miktubin il-proposti, nixtieq li ma ntawlux.

Però ħalli nibda jiena biex sħabi jkunu jistgħu jippreparaw tagħhom ukoll.

Rigward id-drug courts, nitlobkom tiġu bi ftit iktar spjegazzjoni u iktar informazzjoni ħalli tispjegaw x'inhuma l-benefiċċji ta' dawn id-drug courts u anke kull informazzjoni oħra li jista' jkollkom relatata magħhom.

Qed ngħid hekk biex fir-rapport inkunu nistgħu npoġġu l-informazzjoni li tagħtuna intom u b'hekk ngħinukom twasslu aħjar il-messaġġ tagħkom.

Rigward il-loġistika tar-rehabilitation - u qed nitkellem l-iktar għal addiction tad-droga - x'nuqqasijiet taraw at face value llum f'dan il-pajjiż?

Xi żvilupp taraw f'dik li hija loġistika għar-rehabilitation tal-addictions għal dak li huwa immedjat u għal dak li huwa long term?

DUN MANUEL CORDINA: Nagħmlu l-prijoritajiet.

THE CHAIRMAN: Rigward il-commission.

Forsi għal laqgħa li jmiss inkunu nistgħu nistiednu membri mill-commission u anke membri mill-Korp tal-pulizija ħalli meta qegħdin jisimgħu r-risposti jkollna nies li npoġġuhom flimkien.

Nixtieq informazzjoni fuq kif taħsbu li tista' tkun ikkordinata aħjar il-ħidma ta' kulħadd.

Meta għidt li l-commission mhux qed taħdem, x'jiġifieri?

Allura jkun tajjeb li jkun hawn min jista' jirrispondi.

Ġietni kurżità meta inti, Dun Manuel, kont qed tagħti lista ta' min huma l-klijenti tagħkom.

Jiena naqbel magħkom dwar kemm ħadd m'hu qed ikun id-dar.

Bħal-lum sena jew ftit qabel kont qed nagħmel il-house visits.

Ma tistax tmur filgħodu għax ma ssib lil ħadd ħlief lill-anzjani, ma tistax tmur wara n-nofsinhar kmieni għax kulħadd għadu qed jaħdem, ma tistax tmur f'ċerti ħinijiet għax kulħadd ġej mid-duttrina.

Minn għaxra li tħabbat f'ċerti żoni residenzjali ġodda, issib każ wieħed li jkun hemm xi ħadd id-dar.

Allura meta ħadd m'hu qed ikun id-dar kif jista' jkun hemm il-ġenituri li jevalwaw l-emozzjonijiet tat-tfal?

Irrid messaġġ lill-ġenituri.

Ħalli nagħtikom eżempju, meta tkunu qed tirrisponduna m'intomx tirrispondu lill-parlament biss imma bit-tweġibiet tagħkom qegħdin nitkellmu wkoll mas-soċjetà.

Nixtieq li l-proposti tagħna ma jkunux proposti lill-ministri biss jew lill-eżekuttiv tal-gvern biss, imma jkunu lis-soċjetà Maltija.

Fil-proposti tagħkom tiktbux biss x'jista' jagħmel il-gvern imma x'jista' jagħmel il-gvern bħala awtorità u anke x'tista' tagħmel is-soċjetà mas-soċjetà.

Jinteressani li nibgħat messaġġi li jgħoddu għal kulħadd inkluż għall-ġenituri.

Nixtieq inkun naf mingħandek, Dun Manuel, jekk hemmx xi prijoritajiet minn dik il-lista li tajtna ta' proposti li huma iżjed adegwati għal Għawdex.

Nixtieq inkun naf ukoll l-effett tal-media fuq il-familja.

Ilqatni meta għedt li l-media f'ċerti programmi qed toħloq anarkija.

Mingħajr ma ssemmi stazzjonijiet jew programmi, kif tara l-istazzjonijiet Maltin u l-prodotti televiżivi?

Forsi nistgħu nirranġaw xi ħaġa mal-producers Maltin.

Kif tara relazzjoni bejn il-programmi li qegħdin jidhru fuq l-istazzjonijiet lokali u d-domanda għall-addictions?

Hemm effett ta' dawk il-programmi fuq il-familja?

Illum ukoll xtaqt li magħna jkun hawn xi ħadd li huwa espert fuq il-pornografija biex ikollna wkoll laqgħa dwar dan is-suġġett, li forsi hija addiction silenzjuża li qed tkissrilna l-familja bla ma nkunu nafu.

Jekk tistgħu, forsi tistgħu taqduna billi tipprovdulna xi ismijiet ta' esperti li qegħdin jaħdmu f'dan il-qasam.

Għidulna għax nixtieq li jkollna laqgħa partikolari x'inhu l-effett ta' din l-addiction fuq il-familja.

Kontu tajbin ħafna biex tinstigaw fina kuxjenza - speċjalment il-Persuna Anonima- meta għedtu biex ma nistennewx x'se jiġri f'għaxar snin oħra imma anke ħames snin oħra għax jista' jkollna ċerta rovina.

Minn dak li għaddejjin illum bħala esperjenza, x'tipprevedu li s-sitwazzjoni tal-lum se toħloq jekk inkomplu bl-istess patterns.

Aħna ma niddejqux jekk ikun hemm ftit matematika involuta anke rigward il-gambling.

Jekk għandna 40 post u dawn jistgħu joħolqu tkissir ta' familja oħolqu suppożizzjonijiet matematiċi.

Jekk ikunu ftit fażulli ma ġara xejn imma biex inġiegħlu lis-soċjetà tifhem kemm jista' jkun drammatiku l-effett tal-gambling.

Naħseb dan il-kalkolu tistgħu tagħmluh anke fuq tad-droga.

Intom kontu tajbin ħafna li tgħidu 58% huma second generation.

Bejn illum u ħamsa jew għaxar snin x'inhi l-projection tagħkom rigward żieda fid-domanda?

Kieku jiena pusher nipproġetta li għada pitgħada se jkolli żieda fid-domanda?

Ma nafx għandhomx projections ta' din il-kwalità Nitlobkom biex ma tidħlux fil-profondità li ddumu xi sena biex tiġu tirrisponduna għax jiena ngħix mil-lum għal-lum.

L-esperjenza tagħkom noqgħod fuqha iżjed aħjar.

Fil-qosor, x'inhu t-tagħlim li għandna llum fis-sistema edukattiva kontra l-addictions?

Veru pproponejtu ċerti suġġetti imma iżjed minn dawk li pproponejtu, idħlulna f'iktar dettal kontra dawn l-addictions kollha li jista' jkollna fis-soċjetà, illum li għandna dan id-dibattitu fuq ir-riforma fis-sistema edukattiva x'nistgħu niproponu lill-Ministeru f'dan ir-rigward?

(Interruzzjonijiet) Irrid xi ħaġa iktar profonda minn dik.

Dik lili ma pperswaditnix li tgħidli fit-tertiary.

X'jiġifieri life skills?

Issemmiet żieda ta' sorveljanza f'ċerti risk zones.

Faċli, imma mingħand ċerti esperti rrid iktar minn hekk, jiġifieri mhux li tgħidli poġġi l-pulizija f'Paceville jew ix-Xlendi fis-sajf.

Nixtieq inkun naf f'liema lokalitajiet il-problema hija iżjed minn lokalitajiet oħrajn.

Dan huwa l-mument.

Nitlobkom bħala esperti tagħtu rapport lil dan il-parlament - li mbagħad jitpoġġa fuq il-mejda tal-Kamra - li jkun jirrigwarda stocktake ta' x'inhi l-problema tad-droga llum.

IS-SINJURA JOYCE CASSAR: Ikollna ftit ta' problema minħabba li ċerta informazzjoni tkun taħt data protection.

THE CHAIRMAN: Agħtuni l-informazzjoni li permezz tagħha tridu tagħmlu ġid lil dan in-nazzjon.

Issa dak li żżommu għalikom jibqa' tagħkom.

Użaw ir-regolamenti kif tridu ħalli ma ngħidx iksru r-regolamenti imma jiena n-numri ma jimpurtanix minnhom.

Li nixtiequ huwa li tagħtuna action plan mal-proposti li diġà poġġejtu ta' kif il-gvern u l-oppożizzjoni jifhmu aħjar x'inhi s-sitwazzjoni tad-droga llum u kemm is-soċjetà, kemm jekk il-ġenituri, jekk kemm l-edukaturi se jifhmu aħjar x'inhi s-sistema.

Meta se jaqraw it-transcript u npoġġu dan ir-rapport fuq il-mejda tal-Kamra kulħadd irid ikun jaf kollox.

Għandkom ftit ġranet jew ftit sigħat, iktar ma tiġu kmieni, iktar nistgħu aħna nitkellmu f'isimkom.

Huwa tort tagħkom li għandkom dawn il-ħafna mistoqsijiet għax tant kontu tajbin fil-preżentazzjoni tagħkom.

Kieku ma kontux daqshekk effettivi fil-preżentazzjoni ma kontux tqajmu fina daqshekk kurżità.

IS-SINJURA JOYCE CASSAR: Naqbel li se tagħmel il-press releases separati għax filwaqt li d-droga ma tiġix pubbliċizzata direttament, il-gambling ħafna minnu huwa pubbliċizzat b'mod dirett.

THE CHAIRMAN: Inti parti mill-media u preżentatriċi.

L-ewwelnett nirringrazzjak tas-suġġetti u bħalek nirringrazzja 'l ħafna preżentaturi oħrajn li jqanqlu suġġetti ta' natura soċjali allura l-media hemmhekk tkun pożittiva għax qiegħda tgħinna biex inkunu edukaturi u fl-aħħar mill-aħħar anke aħna bħala kumitat, aħna riċerkaturi tal-verità biex noħolqu l-innovazzjoni fil-proposti tagħna.

Irrid nagħmel l-appell tiegħi lil dawk kollha involuti fil-media biex dawn is-suġġetti jeħduhom at face value u jkomplu d-diskussjoni dwarhom.

M'hijiex biżżejjed, kif konna qegħdin ngħidu qabel, li għandna daqshekk food for thought jekk ma noħolqux il-momentum permezz tiegħu.

Huwa ħażin jekk l-informazzjoni tagħtuha lilna biss u aħna nżommuha għalina biss għax is-soluzzjoni għas-soċjetà trid tiġi mis-soċjetà.

Aħna m'aħniex is-soċjetà, aħna parti mis-soċjetà imma hemm ħafna nies hemm barra li jridu jagħmlu kontribuzzjoni għas-soluzzjoni allura nagħmel dan l-appell biex in-nies tal-media jkomplu jqanqlu interess lejn is-soluzzjonijiet.

Jiena se nieqaf hawn, nirringrazzjakom, naf li l-Għawdxin iridu jmorru biex jaqbdu l-vapur.

Kull meta jkollna l-Għawdxin il-laqgħat ikollhom jieqfu hesrem bħalma se tieqaf din.

Naġġornaw għal laqgħa oħra meta l-informazzjoni tkun lesta.

Nirringrazzjakom.

Fid-9:16 pm id-diskussjoni fuq dan is-suġġett kienet interrotta u l-Kumitat qabel li diskussjoni fuq l-istess suġġett għandha tkompli f'data li għandha tiġi komunikata iktar tard.


KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET SOĊJALI

LAQGĦA NRU 17

L-Erbgħa, 11 ta' Frar, 2009

Il-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Soċjali ltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fis-7.28 p.m.

L-Onor Edwin Vassallo, President tal-Kumitat, ippresieda.

PREŻENTI: L-Onor.

Ċensu Galea u l-Onor.

ASSENTI: L-Onor.

Is-Sur James Carabott, Research Analyst mal-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Soċjali fil-Kamra tad-Deputati attenda għal din il-laqgħa.

Il-President tal-Kumitat qal it-talba.

Il-Minuti tal-Laqgħa Nru. 16 li saret nhar l-Erbgħa 4 ta' Frar 2009 ġew konfermati.

L-EFFETT TA' ĊERTU STIL TA' ĦAJJA BĦAL XORB, LOGĦOB TA' L-AZZARD U VIZZJI OĦRA FUQ IL-FAMIJA

L-Onor Edwin Vassallo, President tal-Kumitat stieden lis-Sinj Joyce Cassar, Head of Community Service – Outreach Caritas; is-Sur Lawrence Bonello, Manager - Prison Inmate Programme; is-Sur Joseph Chetcuti, Head of Gamblers Anonymous; Fr. Manuel Cordina, Direttur Fondazzjoni OASI u s-Sur Noel Scerri, Programme Manager OASI biex jagħtu preżentazzjoni fuq is-suġġett.

Bil-permess tal-Kamra, tkellmet ukoll persuna - li xtaqet tibqa' anonima - dwar l-esperjenza personali tagħha u li qed tagħmel il-programm sabiex tfieq mid-dipendenza tal-logħob tal-ażżard.

Fl-aħħar tal-laqgħa, l-Onor.

Edwin Vassallo ordna sabiex apparti l-press release li tinħareġ wara kull laqgħa, tinħareġ press release oħra speċifikament li tkun tirrigwarda dak li ntqal fuq il-vizzju tal-logħob.

Wara kien hemm diskussjoni.

Fid-9:16 pm id-diskussjoni fuq dan is-suġġett kienet interrotta u l-Kumitat qabel li diskussjoni fuq l-istess suġġett għandha tkompli f'data li għandha tiġi kkomunikata iktar tard.

SKRIVANA TAL-KUMITAT

PRESIDENT TAL-KUMITAT

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees docx


IL-ĦDAX-IL PARLAMENT

KUMITATI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

AVVIŻ

Laqgħa Nru. 18

L-Erbgħa, 18 ta' Frar, 2009

L-Onor Edwin Vassallo, President tal-Kumitat dwar l-Affarijiet Soċjali javża li l-Kumitat se jiltaqa' nhar l-Erbgħa, 18 ta' Frar, 2009 fis-7:15 p.m. fil-Kamra tal-Kumitati fil-Palazz il-Belt b'din l-aġenda:-

Il-Bżonn ta' Edukazzjoni għal Relazzjoni Aħjar fil-Familji Maltin (bil-parteċipazzjoni ta' Dr. Angela Abela); u

Affarijiet oħra.