L-GĦAXAR PARLAMENT

KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET BARRANIN U EWROPEJ

LAQGĦA NRU.

L-Erbgħa, 20 ta' Ġunju 2007.

Il-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Barranin u Ewropej iltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fis-7.33 p.m.

L-Onor Jason Azzopardi, President tal-Kumitat, ippresieda.

PREŻENTI: L-Onor Michael Asciak u l-Onor Jose' Herrera.

Preżenti wkoll kien hemm l-Onor Joseph Falzon u Dr Melanie Vella, research analyst mal-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Barranin u Ewropej.

Assenti: Il-Ministru għall-Affarijiet Barranin, l-Onor Evarist Bartolo, l-Onor Leo Brincat, l-Onor Mario de Marco, l-Onor Clyde Puli u l-Onor George Vella.

Il-Minuti tal-laqgħa Nru. 110 li saret fid-29 ta' Mejju, 2007, kienu konfermati.

Il-President tal-Kumitat informa lill-Kumitat li l-Iskrivan tal-Kamra kien irċieva mingħand is-Segretarju Ġenerali tal-Parlament Ewropew tnax-il riżoluzzjoni, hawn taħt indikati, li kienu ġew adottati mill-Parlament Ewropew:-

Dokument 507 Riżoluzzjoni leġiżlattiva tal-Parlament Ewropew ta' l-24 ta' April 2007 dwar il-proposta għal deċiżjoni tal-Kunsill dwar il-konklużjoni tal-Ftehima bejn il-Kommunità Ewropea u l-Gvern tal-Malasja dwar ċerti aspetti tas-servizzi ta' l-ajru (COM(2006)0619 – C6-0004/2007 – 2006/0202(CNS)) P6_TA-PROV(2007)0103 - adottata fl-24 t' April 2007;

Dokument 508 Riżoluzzjoni leġiżlattiva tal-Parlament Ewropew ta' l-25 ta' April 2007 dwar il-proposta għal deċiżjoni tal-Kunsill dwar il-konklużjoni tal-Ftehima Multilaterali bejn ir-Repubblika ta" l-Albanija, il-Bożnja u Ħerżegovina, ir-Repubblika tal-Bulgarija, ir-Repubblika tal-Kroazja, il-Komunità Ewropea, ir-Repubblika ta" l-Iżlanda, l-ex-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja, ir-Renju tan-Norveġja, is-Serbja u l-Montenegro, ir-Rumanija u l-Missjoni ta" Amministrazzjoni Temporanja tan-Nazzjonijiet Uniti fil-Kosovo dwar it-Twaqqif ta" Żona Ewropea ta" Avjazzjoni Komuni (ECAA) (COM(2006)0113 – C6-0218/2006 – 2006/0036(CNS)) P6_TA-PROV(2007)0139- adottata fil-25 t' April 2007;

Dokument 509 Riżoluzzjoni leġiżlattiva tal-Parlament Ewropew ta' l-25 ta' April 2007 dwar il-proposta għal deċiżjoni tal-Kunsill dwar il-konklużjoni f'isem il-Komunità Ewropea ta" Ftehim ta" Qafas dwar Programm Ambjentali Nukleari Multilaterali fil-Federazzjoni Russa u tal-Protokoll dwar il-Pretensjonijiet, Proċedimenti Legali u l-Indennizz għall-Ftehim ta" Qafas dwar Programm Ambjentali Nukleari Multilaterali fil-Federazzjoni Russa.

(COM(2006)0665 – C6-0475/2006 – 2006/0227(CNS)) P6_TA-PROV(2007)0141- adottata fil-25 t' April 2007;

Dokument 510 Riżoluzzjoni leġiżlattiva tal-Parlament Ewropew ta' l-25 ta' April 2007 dwar il-Green Paper dwar azzjonijiet ta' riżarċiment tad-danni għal ksur tar-regoli tal-KE dwar l-antitrust (2006/2207(INI)) P6_TA-PROV(2007)0152- adottata fil-25 t' April 2007;

Dokument 511 Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tal-25 ta April 2007 dwar relazzjonijiet transatlantiċi P6_TA-PROV(2007)0155- adottata fil-25 t' April 2007;

Dokument 512 Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tal-25 ta' April 2007 dwar ir-rapport ta' progress ta' l-2006 dwar il-Kroazja (2006/2288(INI)) P6_TA-PROV(2007)0156- adottata fil-25 t' April 2007;

Dokument 513 Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tas-26 ta' April 2007 dwar is-sitwazzjoni tan-nisa b'diżabilita' fl-Unjoni Ewropea (2006/2277(INI)) P6_TA-PROV(2007)0160- adottata fis-26 t' April 2007;

Dokument 514 Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tas-26 ta' April 2007 dwar in-negozjait ta kuntratt ta' Konċessjoni Galileo P6_TA-PROV(2007)0164- adottata fis-26 t' April 2007;

Dokument 515 Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tas-26 ta' April 2007 dwar ir-Rapport Annwali dwar id-Drittijiet tal-Bniedem fid-Dinja 2006 u l-politika ta' l-UE fir-rigward ta' dan (2007/2020(INI)) P6_TA-PROV(2007)0165- adottata fis-26 t' April 2007;

Dokument 516 Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tas-26 ta' April 2007 dwar dwar il-Finanzi Pubbliċi fl-EMU 2006 (2007/2004(INI)) P6_TA-PROV(2007)0168- adottata fis-26 t' April 2007;

Dokument 517 Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tas-26 ta' April 2007 dwar il-ħtif t'Gaża tal-ġurnalista' tal-BBC Alan Johnston - P6_TA-PROV(2007)0170- adottata fis-26 ta' April 2007; u

Dokument 518 Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tas-26 ta' April 2007 dwar iż-Żimbabwe - P6_TA-PROV(2007)0172- adottata fis-26 t' April 2007.

TAĦDITA MA' L-E.T. NICHOLAS ARCHER, KUMMISSARJU GĦOLI TAR-RENJU UNIT GĦAL MALTA, DWAR IT-TEMA: COST EFFECTIVE DIPLOMACY

L-E.

T. Nicholas Archer, li kien akkumpanjat mis-Sur Andrew Hamilton Third Secretary, fl-introduzzjoni tiegħu spjega li tradizzjonalment l-għan ta' l-ambaxxati tar-Renju Unit kien dak li jżommu u jtejbu r-relazzjonijiet bilaterali mentri minn numru ta' snin 'il hawn l-ambaxxati qed ikollhom numru ta' issues speċifiċi li jridu jaħdmu fuqhom u saħansitra r-renumerazzjoni tal-kummissarju għoli qed tkun marbuta ma' kemm l-ambaxxata tkun laħqet il-miri tagħha.

Fil-każ ta' Malta, l-E.

T. Nicholas Archer elenka dawn l-erba' prijoritajiet:

i) li jieħdu ħsieb il-bżonnijiet taċ-ċittadini tar-Renju Unit f'Malta, jiġifieri madwar 12,000

residenti kif ukoll madwar 450,000 turisti li jżuru Malta kull sena;

ii) li jikkontribwixxu biex jintlaħqu l-objettivi ta' l-Unjoni Ewropea;

iii) il-bidla fil-klima, u

iv) il-migrazzjoni.

Wara kien hemm diskussjoni.

Fit-8.35 p.m. il-Kumitat aġġorna għal data u b'aġenda li tiġi komunikata aktar tard.

SKRIVAN TAL-KUMITAT

CHAIRPERSON TAL-KUMITAT


L-GĦAXAR PARLAMENT

KUMITATI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET SOĊJALI

AVVIŻ

Laqgħa Nru. 89

It-Tnejn, 25 ta' Ġunju, 2007

L-Onor.

Clyde Puli, President tal-Kumitat dwar l-Affarijiet Soċjali javża li l-Kumitat se jiltaqa' nhar it-Tnejn, 25 ta' Ġunju, 2007 fis-7.00 p.m. fil-Kamra tal-Kumitati fil-Palazz il-Belt b'din l-aġenda:-

Preżentazzjoni mill Kummissarju tat-Tfal dwar ir-Rapport Annwali 2006 – It-Tfal Issa.

Affarijiet oħra.

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees docx


(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

L-GĦAXAR PARLAMENT

Laqgħa Nru. 89

It-Tnejn, 25 ta' Ġunju, 2007

Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan

Prezz Lm1

L-GĦAXAR PARLAMENT

Laqgħa Nru. 89

It-Tnejn, 25 ta' Ġunju, 2007

Il-Kumitat iltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fis-7:30 p.m.

Il-Minuti tal-laqgħa Nru 89 li saret l-Erbgħa t-13 ta' Ġunju 2007, ġew konfermati.

THE CHAIRMAN (Onor. Clyde Puli): Inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Preżentazzjoni mill Kummissarju tat-Tfal dwar ir-Rapport Annwali:

THE CHAIRMAN: Illum għandna preżentazzjoni mill-Kummissarju tat-Tfal.

Nilqgħek magħna.

L-ewwelnett uffiċjalment nifraħlek għar-rwol il-ġdid tiegħek u nitolbuk biex minnufih tagħmel il-preżentazzjoni tiegħek, imbagħad tagħtina ftit ħin biex inkunu nistgħu nressqu d-domandi tagħna.

CARMEN ZAMMIT (Kummissarju għat-Tfal): Onorevoli,

Nirringrazzja lill-Kumitat ta' l-istedina li għamiltuli llum sabiex niġi nippreżenta x-xogħol tal-Kummissarju għat-Tfal tas-sena li għaddiet.

Jiena ġejt maħtura Kummissarju għat-Tfal mill-Onorevoli Prim Ministru, Dr Lawrence Gonzi, f'Marzu ta' l-2007 għal tliet snin.

Jien, kif tafu, m'iniex ġdida għal dan il-qasam, għalhekk dawn it-tliet xhur li ili fil-kariga ddedikajt ħafna mill-ħin tiegħi sabiex nifhem iżjed mill-qrib il-Konvenzjoni tal-Ġnus Magħquda tad-Drittijiet tat-Tfal u kif din il-perspettiva tista' tgħin sabiex tagħti direzzjoni lill-qasam f'Malta.

Il-Liġi tal-Kummissarju għat-Tfal għaddiet mill-Parlament Malti f'Novembru 2003, u fid-19 ta' Diċembru ta' l-istess sena ġiet maħtura s-Sinjura Sonia Camilleri, Kummissarju għat-Tfal.

Hija spiċċat il-mandat tagħha proprju iżjed kmieni din is-sena u għalhekk inħossni fi dmir li nieħu din l-okkażjoni sabiex nirringrazzjaha.

Dan ir-Rapport li se nippreżentalkom huwa ta' l-2006 u tfassal mis-Sinjura Sonia Camilleri.

Għalhekk jiena ser nippreżenta – kif tirrikjedi l-liġi – ir-Rapport ta' l-2006 għalkemm dak iż-żmien ma kontx Kummissarju, u bil-permess tal-President tal-Kumitat, ser nżid ukoll il-pjanijiet li qed inħejji flimkien mal-Kunsill għat-Tfal, għat-tliet snin tal-mandat tiegħi.

Kif mitlub mil-Liġi tal-Kummissarju għat-Tfal, ir-Rapport huwa maqsum f'erba' sezzjonijiet:

Ir-rapport ta' l-attivitajiet tal-Kummissarju;

Deskrizzjoni ġenerali tal-qagħda tat-tfal f'Malta u stħarriġ ta' l-iżviluppi maġġuri li laqtu lit-tfal tul is-sena 2006;

Rakkomandazzjonijiet dwar il-ħtieġa ta' bidla ta' leġislazzjoni u policies, u

Reazzjonijiet li saru lill-Uffiċċju tal-Kummissarju.

IR-RAPPORT TA' L-ATTIVITAJIET TAL-KUMMISSARJU

Dan il-kapitlu jinkludi deskrizzjoni tal-ħidma li saret:

Fl-edukazzjoni u l-għarfien pubbliku fuq id-drittijiet għat-tfal kif ukoll fuq l-irwol tal-Kummissarju għat-Tfal.

Dan sar bi preżenza f'seminars u konferenzi, kif ukoll permezz tal-Media.

Għat-tieni sena sar kors dwar id-drittijiet tat-tfal għal żgħażagħ ta' bejn it-13 u l-15-il sena.

Din il-ħidma hi parti mix-xogħol tal-Kummissarju għat-Tfal u huwa mezz importanti sabiex tintlaħaq is-soċjetà b'mod ġenerali kif ukoll gruppi partikolari.

F'riċerka u policy.

Ix-xogħol li jsir f'dan il-qasam huwa kontribut importanti tal-Kummissarju għat-Tfal sabiex il-ħidma li tkun qed issir mill-Gvern, mill-Ġudikatura, minn organizzazzjonijiet mhux governattivi u minn entitajiet oħra iservu sabiex tiġi mħaddna l-viżjoni tal-Konvenzjoni dwar id-Drittijiet tat-Tfal filwaqt li jiġu mħarsa d-drittijiet tagħhom.

Il-proġetti prinċipali tal-Kummissarju għat-Tfal sas-sena 2006 kienu:

a. It-Tfal u l-Media: Programmi ta' Kwalità għat-Tfal

Il-Kummissarju għat-Tfal u l-Awtorità tax-Xandir fl-2005 waqqfu grupp ta' ħidma konġunt sabiex jiddiskuti u jissottometti emendi għat-taqsima fuq il-Ħarsien tal-Minorenni fl-Att dwar ix-Xandir.

Saru sensiela ta' laqgħat ma' professjonisti, Round Table Conference f'Novembru 2005 u sett ta' inizjattivi bħal-Linji Gwida għal Ipprogrammar ta' Kwalità għat-Tfal li ġew adottati mill-Awtorità tax-Xandir.

Dawn ġew maħruġa bħala Legal Notice iżjed kmieni din is-sena.

Il-Grupp ta' Ħidma fassal bid-dettall id-diffikultajiet ewlenin li magħhom professjonisti differenti jiltaqgħu magħhom.

Identifikaw ukoll l-ostakoli prinċipali li jżommu lura l-'importazzjoni' ta' programmi għat-tfal minn pajjiżi barranin.

F'Ġunju 2006 ġiet organizzata Konferenza Nazzjonali u Konsultazzjoni.

Ir-riżultat kienet Strateġija Proposta għal Ipprogrammar ta' Kwalità għat-Tfal li ntbagħtet lill-Prim Ministru u l-Ministri involuti.

Il-Prim Ministru, f'ittra lill-Kummissarju tat-Tfal f'Diċembru 2006, esprima x-xewqa tiegħu li jara lill-media tikkontribwixxi lejn żvilupp pożittiv tat-tfal.

Hu enfasizza l-importanza tat-taħriġ tat-tfal fil-mod kif jirrelataw mal-media b'mod kritiku.

F'Jannar ta' l-2007, ġie ppubblikat ktieb li jinkludi l-iStrateġija Proposta, il-Linji Gwida, il-preżentazzjonijiet u d-diskussjoni li kien hemm waqt il-Konferenza Nazzjonali u xi dokumenti oħra.

b. Tfal b'Imġiba Diffiċli Ħafna

L-iskop ta' dan il-proġett kien li jkunu suġġeriti sett ta' proposti fuq kif tfal u żgħażagħ bi mġiba diffiċli ħafna setgħu jkunu megħjuna b'mod professjonali u dinjituża.

Il-proġett kien jinkludi riċerka fuq aspetti differenti biex inkunu nistgħu nifhmu aħjar u jkollna stampa aktar kompleta qabel jitfasslu l-proposti.

F'Ġunju ta' l-2006 saret Konferenza Nazzjonali li tulha kienu ppreżentati r-rapporti tar-riċerka flimkien mal-proposti lill-Prim Ministru.

Ġew imnieda wkoll żewġ pubblikazzjonijiet 'A Fair Deal: Children and Young People with Very Challenging Behaviour' u verżjoni child-friendly bil-Malti u l-Ingliż 'Mil-Lenti Tiegħi/See it My Way'.

Dan ta' l-aħħar tqassam lil Form 1 u 2 ta' l-iskejjel kollha ta' Malta u Għawdex bil-għan li tiġi nkoraġġita diskussjoni nformata u bbażata fuq drittijiet fost iż-żgħażagħ.

Waqt il-Konferenza Nazzjonali l-Prim Ministru ħabbar li kien se jitwaqqaf grupp ta' ħidma taħt l-awspiċi tal-Ministru għall-Familja u Solidarjetà Soċjali bil-mandat li jevalwa l-proposti preżentati.

Dan il-grupp ta' ħidma twaqqaf.

Dan huwa wieħed mill-prijoritajiet ta' ħidma tiegħi, li se nkompli naħdem fuqu f'dawn it-tliet snin li ġejjin.

Għalhekk nixtieq li fil-futur qarib ikolli nformazzjoni dwar il-konklużjonijiet ta' l-istess Task Force.

c. Id-Dritt tat-Tfal għal-Logħob

L-implimentazzjoni ta' dan l-Artikolu kien mogħti aktar importanza f'numru ta' proġetti fis-sena 2006.

Id-dritt tat-tfal għal-Logħob ittratta wkoll l-aspetti kulturali u artistiċi ta' Artikolu 31.

saret riċerka fuq id-dritt tat-tfal għal-logħob 'Children's Right to Play: A Study of Maltese Children's Perceptions on Cultural and Recreational Activities'

sar ukoll stħarriġ fost il-Kunsilli Lokali f'Malta u Għawdex, 'Stħarriġ fuq playing fields u l-provvista ta' faċilitajiet ta' mistrieħ alternattivi'.

L-iskop ta' dan l-istħarriġ kien li jesplora l-implimentazzjoni ta' Artikolu 31 f'livell lokali u f'livell ta' governanza lokali.

L-informazzjoni mitluba mill-Kunsilli Lokali kienet kemm fuq faċilitajiet pubbliċi u kemm privati, inklużi żona ta' logħob liberu, provvista ta' faċilitajiet alternattivi ta' mistrieħ, fosthom l-arti, drama u sport u aċċessibilità għal tfal bi problemi ta' mobilità.

saru wkoll żjarat lil Sindki ta' 7 lokalitajiet mill-Kummissarju u numru ta' żgħażagħ biex jiġi diskuss l-implimentazzjoni tad-dritt tat-tfal għal-logħob fil-lokalità tagħhom.

Il-Kummissarju għat-Tfal segwiet mill-qrib l-iżviluppi f'dan il-qasam.

Dan minħabba t-tħassib dejjem jikber li s-sigurtà tat-tfal tista' tkun ipperikolata ħtija:

tal-firxa ta' materjal illegali fuq l-internet speċjalment fejn jiġu wżati t-tfal;

il-problema ta' 'online grooming'.

Il-Kummissarju għalhekk ikkollaborat f'diversi proġetti organizzati mill-Aġenzija APPOĠĠ, mill-Ministeru responsabbli għall-IT u mal-Grupp ta' Ħidma Nazzjonali għal e-Security.

Tat ukoll l-appoġġ sħiħ tagħha lil proġett ta' chatting fuq l-Internet li sar mid-Drama Unit fi ħdan id-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni.

e. Is-Saħħa u s-Sigurtà tat-tfal.

Fl-2006 dan il-qasam ingħata importanza mill-Kummissarju għat-Tfal li għamlet mezz li tagħti l-appoġġ tagħha lil inizjattivi f'dan il-qasam u kien hemm kollaborazzjoni f'diversi attivitajiet li jinkludi:

d-diskorsi prinċipali fis-seminars nazzjonali, 'Sigurtà tat-Tfal fit-Toroq Tagħna' organizzata mill-Malta Association of Public Health Medicine, u fil-Konferenza fuq is-Saħħa u s-Sigurtà tat-Tfal organizzata mit-Taqsima Saħħa u Sigurtà tal-Ministeru għall-Edukazzjoni, Żgħażagħ u Impjiegi;

il-Kummissarju wkoll issieħbet fil-proġett pilota 'Walking Bus' flimkien mal-Kunsill Malti għall-Isport, mad-Dipartiment għall-Promozzjoni tas-Saħħa, u ma' l-amministrazzjoni ta' l-iskola tas-Siġġiewi, mal-kunsill ta' l-iskola u mal-ġenituri ta' l-iskola u voluntiera oħrajn.

Il-Kummissarju żaret numru kbir ta' skejjel u bħala riżultat ta' dawn iż-żjarat semgħet x'kellhom x'jgħidu t-tfal u ż-żgħażagħ u l-edukaturi.

Ir-rapport jagħmel sensiela ta' rakkomandazzjonijiet li ġew ippreżentati lid-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni.

Hemm diversi attivitajiet oħra li saru mill-Kummissarju għat-Tfal fosthom:

attivitajiet ikklassifikati bħala edukazzjoni dwar id-drittijiet tat-tfal – 'children's rights education',

b. xogħol li sar sabiex tingħata vuċi akbar lit-tfal fis-soċjetà.

Dan kien jinkludi attivitajiet li saru ma' entitajiet oħra bħaċ-ċelebrazzjoni tal-Jum Dinji għat-Tfal u Jum iż-Żgħażagħ, u attivitajiet li ġew organizzati speċifikament mill-Uffiċċju tal-Kummissarju għat-Tfal bħal kors għaż-żgħażagħ fuq id-drittijiet tat-tfal 'Rights4U';

c. tisħiħ ta' relazzjonijiet internazzjonali b'mod partikolari man-Network Ewropew tal-Kummissarji għat-Tfal, ENOC.

b. Deskrizzjoni ġenerali tal-qagħda tat-tfal f'Malta u stħarriġ ta' l-iżviluppi maġġuri li laqtu lit-tfal tul is-sena 2006

Fis-sena 2006 id-deskrizzjoni tal-qagħda tat-tfal f'Malta saret fid-dawl ta' Artiklu 31.

Dan l-Artiklu huwa fuq id-dritt tat-tfal għal-logħob u affarijiet kulturali:

Id-deċiżjoni li ttieħdet is-sena li għaddiet kienet li l-qagħda tat-tfal f'Malta tiġi ppreżentata mil-lenti ta' Artiklu wieħed biss.

Nifhem għaliex ittieħdet din id-deċiżjoni u fil-fatt din is-sena nixtieq li kieku qegħda f'pożizzjoni li nippreżenta s-sitwazzjoni tat-tfal f'Malta kif titlob il-liġi imma dan jirrikjedi investiment ikbar fi staff u riżorsi oħra.

Il-Ministeri kollha kienu mistiedna jibagħtu informazzjoni dwar il-ħidma li għamlu mat-tfal fi ħdan il-Ministeru tagħhom.

Ir-rispons kien tajjeb ħafna, b'9 Ministeri jibagħtulna feedback fuq żviluppi li kien hemm f'oqsma li jolqtu lit-tfal.

Nispera li l-Ministeri jkomplu jikkooperaw bl-istess mod fis-snin li ġejjin.

C. rakkomandazzjonijiet dwar bidla fil-leġislazzjoni u policies.

Il-Kummissarju wkoll ressqet is-suġġerimenti tagħha dwar oqsma differenti fosthom il-qasam edukattiv, ġudizzjarju, tas-saħħa, tal-media u oħrajn.

Uħud mir-rakkomandazzjonijiet qed isir xogħol fuqhom.

Saru żewġ rapporti mill-Kummissarju li huma inklużi f'dan ir-rapport.

'Emendi Proposti mill-Kummissarju għall-Att dwar il-Kummissarju għat-Tfal: saru suġġerimenti għall-emendi fil-Liġi tal-Kummissarju għat-Tfal wara l-ewwel tliet snin ta' ħidma.

b. Kwestjonijiet Pendenti mill-Kumitat tan-Nazzjonijiet Uniti fuq il-Konvenzjoni dwar id-Drittijiet tat-Tfal, Rapport ta' Malta: saret evalwazzjoni tax-xogħol li sar b'risposta għar-rakkomandazzjonijiet li saru fis-sena 2000 mill-Kumitat tal-Ġnus Magħquda dwar ir-rapport ta' Malta dwar id-Drittijiet tat-tfal.

Hemm numru ta' issues li ġew indirizzati mill-Gvern f'dan il-qasam, però għad jibqa' numru sostanzjali ta' oqsma li għad iridu jiġu indirizzati.

Dawn ir-rapporti qed iservu ta' gwida fit-tfassil ta' policies u strateġiji fuq it-tfal.

D. reazzjonijiet li saru lill-uffiċċju tal-kummissarju skond l-att dwar il-kummissarju għat-tfal.

Il-każijiet li tressqu għall-attenzjoni tal-Kummissarju kienu ta' 155.

Dawn il-każijiet laqtu l-oqsma ta' l-edukazzjoni, il-ġustizzja, is-saħħa u s-servizzi soċjali.

Il-każijiet kienu jinvolvu 176 tifel u tifla li minnhom 80 kienu taħt l-10 snin, filwaqt li 96 kellhom bejn l-10 snin u t-18-il sena.

Il-maġġoranza assoluta ta' l-ilmenti waslu mingħand adulti, filwaqt li 3 ilmenti biss waslu direttament mingħand it-tfal.

Il-pjanijiet tiegħi bħala Kummissarju għat-tliet snin li ġejjin

Nixtieq naqsam magħkom xi pjanijiet u proġetti li għandi għal tliet snin li ġejjin.

Dawn il-pjanijiet ġew diskussi wkoll mal-Kunsill għat-Tfal.

Ċerti proġetti diġà nbdew, għal proġetti oħra bħal website qed infittxu mezzi ta' finanzjament.

Proġetti oħrajn bħar-'roadshow' ser jinħadmu bl-appoġġ mal-Ministeru ta' l-Edukazzjoni.

Filwaqt illi hemm għadd ta' focus areas illi se nkomplu nsegwuhom mill-viċin u nagħtu l-kontribut tagħna fejn ikun hemm bżonn.

Għażilna li niffokaw fuq:

L-iżvilupp ta' Osservatorju tat-Tfal.

Dan għandu jservi kemm bħala ċentru ta' dokumentazzjoni fuq l-affarijiet kollha li għandhom x'jaqsmu mat-tfal, kif ukoll ċentru li jippromwovi u jagħti direzzjoni lil riċeka li tkun qed issir fil-qasam fuq it-tfal.

Nittama li dan ikun mezz sabiex ikun hemm ġbir ta' statistika speċifika għat-tfal u li tiġi aġġornata b'mod regolari.

Il-qasam tal-Looked After Children.

Dan huwa qasam illi għandi esperjenza twila fih.

Inħoss li f'dawn it-tliet snin nista' nagħti kontribut sabiex titjib kemm il-kwalità ta' ħajja fl-ambjent residenzjali, kif ukoll l-opportunitajiet tat-tfal għall-aftercare.

Il-ħsieb tiegħi hu li ssir riċerka estensiva u komprensiva li twassal eventwalment għal tfassil ta' politika nazzjonali għal 'Looked after children'.

Attivitajiet għal wara l-ħin ta' l-iskola u ħin ta' kwalita' flimkien għall-familji.

L-għan ta' dan il-proġett ikun li nesploraw flimkien ma' Ministeri oħra l-possibbiltà li jiġu maħluqa attivitajiet fil-ħin ta' wara l-iskola fil-komunità stess.

L-Użu u s-Sigurtà tat-Tfal fuq l-Internet, huwa qasam relattivament ġdid, li qed jiżviluppa b'mod mgħaġġel u qed joħloq kemm opportunitajiet u perikli ġodda għat-tfal.

Inkomplu nikkollaboraw ma' l-entitajiet u l-Ministeri kkonċernati sabiex l-użu ta' l-Internet isir dejjem iżjed sigur għat-tfal.

Fil-qasam ta' tfal b'diżabilità saru ħafna żviluppi importanti f'dawn l-aħħar snin.

Se nkunu qed naħdmu flimkien mal-Kummissarji u Ombudsman Ewropej sabiex noħorġu stqarrija dwar id-drittijiet tat-tfal b'diżabilità.

Se nkun qed naħdem mill-qrib mal-Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilità u hemm il-ħsieb, dejjem jekk jinstabu l-fondi neċessarji, li jiġi organizzat kors tad-drittijiet tat-tfal li jiffoka prinċipalment fuq id-drittijiet tat-tfal b'diżabilità.

Grupp ta' tfal oħra li qegħdin f'sitwazzjoni diffiċili huma t-tfal jew minuri akkumpanjati u mhux akkumpanjati illi jkunu f'pajjiżna.

Aħna se naħdmu, fid-dawl ta' ħarsien tad-Drittijiet tat-Tfal, flimkien ma' l-entitajiet li diġà qegħdin joffru servizzi f'dan il-kamp.

L-aħħar tliet oqsma huma kontinwazzjoni tal-ħidma li diġà kienet qed issir qabel.

Dawn huma:

It-tfal b'Imġieba Diffiċli Ħafna

Id-Dritt tat-Tfal għal-Logħob

Programmi ta' Kwalità għat-Tfal fil-Media.

Minbarra dawn il-proġetti, matul dawn it-tliet snin li ġejjin se nkun qed nissokta l-ħidma fit-tixrid ta' informazzjoni fuq il-Kummisssarju għat-Tfal u fuq id-Drittijiet tat-Tfal kif titlob il-Liġi tal-Kummissarju.

Għalhekk minbarra preżenza kontinwa fuq il-media u leaflets ta' informazzjoni, beħsiebni nibnu website illi tkun adattata għat-tfal ta' etajiet differenti kif ukoll għall-adulti, bħall-ġenituri, edukaturi u professjonisti.

Nafu kemm illum il-ġurnata kemm tista' tilħaq nies b'website u b'mod partikolari lit-tfal.

Għalhekk inqis li wieħed mill-proġetti prinċipali tiegħi se tkun proprja din il-website.

Din il-website m'hiex se tkun biss għall-professjonisti, imma se tkun maqsuma u ddisinjata b'modi differenti għal tfal ta' etajiet differenti.

Nemmen li permezz ta' din il-website se nkun nista' nilħaq anke lil tfal li qegħdin fil-marġini tas-soċjetà.

Naturalment importanti li jkun hemm l-appoġġ ta' l-għalliema fil-klassijiet sabiex it-tfal jiġu mħeġġa jużaw dan il-website li se tkun tinkludi logħob, informazzjoni u links għal siti oħrajn.

Il-Ministeru ta' l-Edukazzjoni se jkun wieħed mill-isħab ewlenija sabiex tiġi mifruxa l-użu ta' din il-website fost it-tfal fl-iskejjel.

Nieħu l-opportunità biex nirringrazzja lill-Ministeru ta' l-Edukazzjoni li diġà qiegħed jieħu l-passi sabiex isir secondment ta' impjegat ma' l-Uffiċċju tiegħi.

Ix-xewqa tiegħi hija li l-użu ta' din il-website tinfirex anke ma' għaqdiet mhux-governattivi li għandhom kuntatt mat-tfal li għal xi raġuni jew oħra ma jmorrux l-iskola u b'hekk inkunu qed nilħqu dejjem aktar tfal.

Proġett ieħor li sar fi snin li għaddew, u beħsiebni nkompli, huma l-korsijiet fuq id-drittijiet tat-tfal għaż-żgħażagħ.

Fis-sena li ġejja, dejjem jekk jinstabu l-fondi, qed nippjanaw li ninvolvu liż-żgħażagħ Għawdxin iżjed, billi anke nagħmlu kors Għawdex.

Bdejna naħdmu wkoll fuq Manifest fuq id-Drittijiet tat-Tfal li għandu jiġi ppreżentat lill-partiti politiċi sabiex il-qasam tat-tfal ikun inkluż fil-manifesti tagħhom.

Minħabba li nħoss il-bżonn li jkolli iktar informazzjoni mill-grassroots qed tiġi esplorata l-possibbiltà li jitwaqqfu diversi gruppi oħra, per eżempju Kunsill għat-Tfal magħmul minn tfal ta' etajiet differenti, kif ukoll Kunsill ta' Ġenituri u Tfal u nwaqqfu Gruppi Ad Hoc fuq issues li jinqalgħu minn żmien għal żmien.

L-Uffiċċju tal-Kummissarju għat-Tfal ġie mwaqqaf biex jippromwovi l-ħarsien tat-tfal u l-qbil mal-Konvenzjoni dwar id-Drittijiet tat-Tfal tal-Ġnus Magħquda.

Jien se nibqa' naħdem fl-oqsma kollha fl-aħjar interess tat-tfal.

Nirringrazzjakom.

THE CHAIRMAN: Grazzi ħafna ta' dik il-preżentazzjoni pjuttost komprensiva u issa nitolbok tippermettilna nagħmlulek xi ftit domandi.

L-Onor.

MARIE LOUISE COLEIRO PRECA: L-ewwelnett nirringrazzjawk talli għoġbok tagħtina anke insight tax-xogħol tiegħek u nawguralek li jkollok xogħol siewi għaliex għad hemm ħafna u ħafna affarijiet li jeħtieġ li nindirizzaw fl-aħjar interess tat-tfal Maltin.

Forsi wkoll nieħdu l-opportunità biex dan il-kumitat, b'mod uffiċjali, jirringrazzja lis-Sinjura Sonia Camilleri.

Għalkemm kellna xi opportunitajiet oħra, imma forsi dan huwa l-mument ukoll li rridu nirreġistraw il-ħidma qawwija u l-istatura li tat lil din il-pożizzjoni ġdida f'pajjiżna.

U naħseb il-fatt li mill-bidu kellna Kummissarju daqshekk effettiva kienet xi ħaġa verament importanti biex nistabilixxu dan l-ispazju ċar għat-tfal tagħna, almenu anke mill-aspett ta' kultura u perċezzjoni.

F'dan il-mument jien aktar se nikkonċentra fuq dak li għedtilna.

Irridek tieħu l-affarijiet li se ngħid bi spirtu ġenwin 'il hinn minn kwalunke politika partiġġjana, għax dan mhux qasam li għandu b'xi mod ikun mimsus.

Se nipprova wkoll nagħmel ftit mistoqsijiet.

Naturalment mhux qed nippretendi tweġibiet.

Però nixtieq li dan li se ngħid 'il quddiem, twaddbu taħt il-lenti u taħt il-konsiderazzjoni tiegħek, għaliex nemmen mill-hands-on tiegħi fil-komunità u minn membri numerużi tas-soċjetà li nagħmilha u niltaqa' magħhom, li qed immiss ċerti problemi u diffikultajiet.

Ħadt gost li per eżempju wieħed mill-focuses li se jkun hemm min-naħa tiegħek bħala Kummissarju għat-Tfal huwa rigward it-tfal b'diżabilità.

Dan huwa wieħed mill-gruppi vulnerabbli f'dan il-pajjiż.

Però nixtieq li kieku jkun hemm aktar focus fuq issue li unfortunately qed narawha tikber, l-issue tal-faqar fost it-tfal.

Il-faqar fost it-tfal huwa reali.

Mill-indikaturi soċjali li aħna kellna fis-sena 2000 permezz tal-Household Budgetary Survey ġie stabbilit li wieħed jew waħda minn kull ħames tfal Maltin u Għawdxin f'dan il-pajjiż qegħdin f'riskju tal-faqar.

Mill-aħħar indikaturi soċjali li kellna permezz tas-survey fuq l-Income and Living Conditions li sar fis-sena 2005, fuq bażi ta' ħames snin il-faqar fost it-tfal minn 20% tela' għal 22%.

Qed nitkellmu fuq l-istadju ta' indikaturi ta' dak li huwa faqar materjali.

Jekk imbagħad m'aħniex se nindirizzaw fejn għandek il-kwistjoni ta' faqar materjali, żgur li għandek esklużjoni u ħafna aspetti oħra soċjali li jirrikreaw jew rather they emanate minn sitwazzjonijiet ekonomiċi.

Imbagħad hemm per eżempju l-kwestjoni tal-website.

Importanti li jkollna website li tkun fornuta bid-dettalji kollha.

Qed nieħu gost li qed tħares lejn l-involviment ta' l-NGOs, u jien ngħid li fil-website irid ikun hemm iktar NGOs.

Mhux qed ngħid li fil-website ma jkunx hemm gvern u istituzzjonijiet tal-gvern imma hemm bżonn li jkun hemm NGOs, biex ma nibqgħux biss niffidjaw dak li l-istabbiliment qiegħed jippreżenta, imma nkunu nafu wkoll mill-NGOs li huma hands-on fil-grass roots u b'hekk ikunu jistgħu jersqu 'l quddiem ċerti issues.

Anke għalina stess il-politiċi u leġislaturi ta' dan il-pajjiż, niġu aktar sensibilizzati fuq ċerti sitwazzjonijiet.

Minkejja li you are looking forward li din il-websites tista' tkun milħuqa minn ħafna, imma min hu fqir m'għandux kompjuter, u lanqas jista' jkollu aċċess għall-internet.

Dejjem jekk mhux se jkun hemm xi spazju ġo l-iskola fejn dan it-tifel jew din it-tifla tista' tmur.

Mela min hu fqir se jkun eskluż mill-website li se jkun hemm min-naħa tal-Kummissarju għat-Tfal.

Imbagħad hemm il-kwestjoni ta' l-istress li qed toħroġ mis-sistema edukattiva.

Din hija sitwazzjoni reali.

L-istress mhux biss qed ikun fuq it-tfal imma qed ikun fuq il-familja kollha.

Jien ma nafx kellkomx l-opportunità matul dawn l-aħħar jiem tiltaqgħu ma' parents imkissrin għaliex it-tifel jew it-tifla tagħhom m'għaddewx għall-Junior Lyceum għal suġġett wieħed.

U l-biża' kbira li għandhom għax se jkollhom jibagħtuhom ġo Area Secondary School fejn għandhom storja kerha u ta' dwejjaq, ta' bullying, ta' harassment, ta' tfal li jidħlu b'ċertu mod ġo dawn l-iskejjel u jsiru bullies biex ma jkunux bullied huma, eċċ. Jiġifieri dawn huma tfal li sfortunatament minkejja x-xewqa li jimxu 'l quddiem u minkejja li kellhom ċertu motivazzjoni matul l-aħħar snin fil-primarja, unfortunately id-daqqa tal-Junior Lyceum apparti l-istress kollu ta' l-eżamijiet se tkun illejbiljata.

Qed insemmi l-iskejjel tal-Junior Lyceum għaliex huwa wieħed mill-ewwel demarcations tagħna ta' fejn tara l-istress viżibbli.

Imma l-istress fuq it-tfal minħabba s-sistema edukattiva li għandna qed ikun regolari u qed iħalli effetti koroh mhux biss fuq it-tfal - li fil-fehma tiegħi l-effett huwa ħafna akbar - imma qed ikun rippled ukoll ġo l-istess familja.

U anke problemi ta' saħħa mentali.

Jien naf per eżempju, tfal b'panic attack fuqhom, u anke tfal li l-parents tagħhom kellhom iġibulhom it-tabib u they were prescribed ukoll drugs, eċċ. So we need to have a sort of approach.

Hemm ukoll il-kwestjoni tal-vuċi tat-tfal fil-proċeduri legali.

Jien unfortunately ikolli niġbed l-attenzjoni għal din il-kwistjoni.

Iltqajt ma' każijiet li lanqas nista' nemmen li seħħew ġo dan il-pajjiż.

Irid isir xi ħaġa biex l-avukat tat-tfal isir tassattiv ġol-qorti.

Biżżejjed insemmi każ partikolari li ġara madwar 15-il ġurnata ilu, fejn anke saħansitra jien qlajt lill-istess Ministru Cristina minn ġo konferenza minħabba deċiżjoni li ttieħdet fil-qorti.

Din it-tifla – li bħalissa qegħda under psychological therapy minn psikoloġista tat-tfal - qed tirriġektja lil ommha b'mod komplet.

Hi qed tgħix b'ħafna imħabba ma' missierha u ma' l-extended family tagħha.

Imma kien hemm deċiżjoni, li t-tifla tittieħed minn dar missierha mill-marixall tal-qorti u bi tliet pulizija biex l-omm jkollha aċċess għaliha.

Din it-tifla għad għandha għaxar snin.

Din ġrat u għalkemm il-każ ġie għandi imma ppruvajt nitlob l-għajnuna ta' kulħadd, bħal l-Appoġġ b'permezz ta' Joe Gerada.

Qed insemmi d-dettalji apposta biex ma taħsbux li qed nivvinta.

Kieku din it-tifla ġiet imsejħa bil-permess ta' l-avukat tat-tfal, u b'xi mod kienet tittrażmetti x-xewqat jew l-aspirazzjonijiet u d-dwejjaq tagħha, forsi din it-tip ta' deċiżjoni ma kenitx tittieħed.

Din it-tifla, ttieħdet fiżikament mid-dar ta' missierha ġo għassa tal-pulizija biex in-nannu - li t-tifla tiegħu tiġi l-mamà ta' din it-tifla - jkun jista' jeħodha għand il-mamà tagħha biex taqta' x-xewqa tagħha, whatever is the whole implication u tara din it-tifla.

Din it-tifla hija bla vuċi.

Bħal dan il-każ naf b'każijiet oħrajn.

Jiġifieri tfal per eżempju, abbużati li jispiċċaw ġo l-istitut, jew saħansitra jispiċċaw anke b'diżabilità bis-swat li qalgħu, tfal abbużati sesswalment u vjolentament u mbagħad ma jkunx hemm alternattiva oħra imma jerġgħu jmorru ġod-dar ta' ommhom u ta' missierhom.

U għax kien hemm każijiet il-qorti, l-omm u l-missier saħansitra intervenew u bagħtu lil din it-tifla ġo Mount Carmel.

Proċess ta' tmien snin u din it-tifla ma nstemgħet qatt.

U llum reġgħet qiegħda f'dan il-gwaj kollu.

Jiġifieri jien inħoss li l-kwestjoni tal-vuċi tat-tfal fi proċeduri legali hija xi ħaġa mill-aktar urġenti u jekk vera rridu l-konvenzjoni tal-Ġnus Magħquda nagħtuha effett bis-serjetà.

Tinkwetani wkoll il-kwestjoni tal-fondi, speċjalment meta rbatha ma' tfal Għawdxin.

It-tfal Għawdxin jien inqishom bħala tfal li rridu nħarsu lejhom b'ċertu attenzjoni, anke għall-fatt li huma maqtugħin mill-mainland.

Forsi hemm affarijiet fiżiċi u kważi kważi loġistiċi neqsin u rridu nagħtuhom ċertu attenzjoni.

U l-aħħar punt.

Importanti wkoll, li t-tfal tagħna mhux biss inkellmuhom fuq id-drittijiet imma anke fuq is-sens ta' obbligu li għandu jkollhom.

Waħda mill-affarijiet li jien kontinwament nisma' mill-għalliema, minn parents u nies li huma all out biex it-tfal Maltin u Għawdxin hu li jkollhom id-drittijiet tagħhom.

Imma minkejja li qed ikunu ħafna iktar informati fuq id-drittijiet, però ftit huma dawk li attwalment iħarsu wkoll lejn l-obbligi li suppost għandhom.

Grazzi.

THE CHAIRMAN: Kummissarju, nitolbok tieħu nota għaliex se jista' jkun hawn kummenti fuq numru ta' affarijiet.

U xi kummenti forsi jallaċċjaw ma xulxin biex imbagħad tkun tista' tagħti r-reazzjonijiet u t-tweġibiet tiegħek.

Ħalli nallaċċja ma' l-aħħar punt li qalet l-Onor.

Ovvjament se ngħidu for the record, għax diġà għedtu fil-Kunsill tat-Tfal.

Naħseb li issa anke wasal iż-żmien li l-Kummissarju u l-Kunsill tat-Tfal jibdew jitkellmu anke fuq id-dmirijiet tat-tfal.

Jien nemmen ħafna fil-kunċett no rights without responsibility.

Jiġifieri naħseb li wasal iż-żmien li ma nibqgħux nagħtu forsi l-impressjoni li l-affarijiet jiġu hekk u ma jġorrux ukoll l-implikazzjonijiet magħhom.

Ovvjament il-problemi li nistgħu niddentifikaw f'dan il-qasam tant delikat, jistgħu jkunu bosta.

Nistgħu nagħmlu lista twila li ma tieqaf qatt.

Però fl-opinjoni tiegħi anke jekk inħares lejn dak li ġara fil-passat, forsi anke sforz l-entużjasmu tal-bidu pprovajna nitkellmu fuq ħafna affarijiet mingħajr m'għamilna l-focus neċessarju.

Allura kultant tibda titlaq ħafna affarijiet.

Naħseb illi l-Kummissarju u l-Kunsill tat-Tfal irid jibda jipprioritizza mbagħad jiffoka fuq ċerti affarijiet.

Jidher imma li inti qed tagħti focus lejn l-affarijiet.

Jiena naqbel li wieħed irid iħares - anke kif qalet l-Onor.

Coleiro Preca - lejn dawk li qegħdin f'riskju ta' faqar, mhux faqar biss, imma importanti li ngħidu li f'riskju ta' faqar.

Hemm 20%.

Però anke minn dak li ppreżentajtilna inti, huwa ċar li ma tistax tinjora t-80% l-oħra għaliex jekk iġġebbidha u tagħtiha definizzjoni oħra li mhux neċessarjament assoluta – kif ħafna drabi tħobb tingħata wkoll f'dan il-kumitat li mhux preċiżament dejjem naqbel magħha – hemm affarijiet oħra.

Jekk qed nagħmlu numru ta' attivitajiet li jagħtu numru ta' ħiliet lit-tfal – anke lil dawk it-80% li skond l-istatistika m'humiex fir-riskju ta' faqar – naħseb li hija xi ħaġa utli ħafna u naħseb li ma nistgħux ninjorawha mill-prioritajiet tagħna.

Mhux biss se insemmi l-ħin u allura l-awareness li rridu nagħtu dwar il-ħin għal-logħob u anke għall-aċċess illi konna qegħdin nitkellmu qabel, imma anke dwar il-website.

Il-website – kif qed nifhem jien – m'hijiex sempliċement website biex turi x'inhu jsir imma tgħaddi ħiliet lit-tfal, hux hekk?

Anke l-logħob, huwa ntenzjonat biex jgħaddi ħiliet lil dawn it-tfal.

L-awareness tad-drittijiet narahom ukoll f'dan is-sens.

L-istess qed nara l-konsum tat-tfal tal-media.

Din ovvjament tolqot kważi lil 100%, lil dawk it-80% li m'humiex fir-riskju tal-faqar u dawk l-20% li qegħdin.

L-istess il-kwestjoni ta' l-internet u l-kwalità ta' ħin flimkien mal-familja.

Tista' tkun miljunarju imma tkun nieqes minn dawn l-affarijiet.

Hawnhekk hawn numru ta' priorities li naħseb li huma ssettjati tajjeb u bi ħsieb.

U togħġobni ħafna wkoll l-idea ta' l-Osservatorju tat-Tfal.

Naħseb għandna bżonn inżidu r-riċerka biex inkunu nistgħu nitkellmu u nidentifikaw iktar problemi u nkunu nistgħu nsolvuhom.

Jiena iktar kelli kummenti x'nagħmel milli domandi, ovvjament għax ħafna domandi – għal kuntrarju ta' sħabi - kelli l-opportunità li nagħmilhom dirett.

Imma nagħlaq kif bdejt.

Nemmen u naqbel ħafna ma' l-Onor.

Coleiro Preca illi l-konċett tad-dmirijiet ta' dawn iċ-ċittadini żgħar, li għada pitgħada se jkollhom ir-responsabbiltajiet tagħhom u tal-pajjiż, naħseb li ma jistgħux jitwarrbu fil-ġenb.

L-Onor.

FREDERICK AZZOPARDI: Nibda biex l-ewwelnett nirringrazzjak tal-presentation li għamiltilna.

Nixtieq nagħmillek xi mistoqsijiet.

Semmejt it-Task Force u wrejt ix-xewqa li fil-futur qarib jagħtuk iktar informazzjoni.

Tista' tgħidilna fiex waslet u jekk wasalx biex jiġi konkluż dan it-Task Force?

Semmejt ukoll il-kwestjoni ta' l-internet u t-tħassib tiegħek li dejjem jikber dwar is-sigurtà tat-tfal.

Forsi tgħidilna x'proposti għandek biex l-internet ikun iżjed sigur għat-tfal.

Naqbel ukoll ma' l-Onor.

Puli dwar l-osservatorju tat-tfal.

Naħseb hija inizjattiva ta' min jinkoraġġiha.

Forsi tkun tista' tgħidilna xi ħsebijiet għandek dwar kif se jaħdem dan l-osservatorju.

Semmejt ukoll proġett ieħor li se tagħmlu għaż-żgħażagħ Għawdxin.

Tista' tgħidilna jekk fi żmienijiet oħra sarux xi korsijiet għall-Għawdxin jew jekk hux dan l-ewwel wieħed li se jsir?

Semmejt ukoll il-problema tal-fondi.

Nisperaw li ma tkunx problema u l-fondi jiġu minn x'imkien biex l-Għawdxin ukoll ikollhom dan it-tip ta' kors.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

FRANCO GALEA: Is-sena l-oħra jidhirli li kont tkellimt ukoll mal-Kummissarju Camilleri meta staqsejtha dwar it-tfal li għandhom diffikultajiet mentali u li qegħdin fl-isptar Monte Carmeli.

Tista' tgħidilna jekk għadx hemm tfal hemmhekk?

Fil-każ ta' fejn jidħlu dawn it-tfal darba kont tkellimt dwar a well being centre - imma ma nafx x'kien sar għax imbagħad għadda ż-żmien – imma hemm xi ħsieb li tfal b'dawn il-problemi jinġabru ġo dar partikolari?

U jekk aħniex ninkoraġixxu tipo ta' Pet Care Therapy.

Nixtieq nistaqsik ukoll dwar id-dritt tat-tfal għal-logħob.

Nafu li f'diversi lokalitajiet ta' Malta hemm iċ-children's playground - dawk li nafuhom bħala l-bandli - li huma fi stat perikoluż ħafna.

Nafu li xi wħud mill-Kunsilli Lokali kienu neħħew xi logħob perikoluż, imma minn naħa ta' l-uffiċċju tagħkom qed tagħmlu pressjoni biex dawn il-parks jew l-affarijiet li huma perikolużi u li qegħdin jitneħħew jiġu replaced b'affarijiet iżjed safe?

Nista' ngħidlek li hemm lokalità partikolari fejn hemm żewġ skejjel għat-tfal bi bżonnijiet speċjali u lanqas għandhom dik in-naqra rokna fejn jista' ikun hemm xi tip ta' logħob għat-tfal

Hemm issue oħra, dik tat-tfal ta' l-immigranti li jiġu unaccompanied or accompanied .

How are we following it up li qegħdin jieħdu t-tagħlim neċessarju?

Jekk humiex qegħdin imorru skola?

Kif inhu l-well being tagħhom?

Kif inhu l-medical care, il-clothing u n-nutrition tagħhom?

Tista' tgħidilna jekk hux qed isir xi koordinament mal-Kunsilli Lokali – there again, naf li semmejt xi ħaġa fuqha u l-Kummissarju preċedenti kienet iltaqgħet ma' xi seba' kunsilli lokali – dwar l-issue tal-play grounds u jekk jistgħux jintużaw xi uffiċini wara l-ħin ta' l-uffiċċju biex isiru xi attivitajiet oħra għat-tfal.

Ma nafx jekk għandkomx xi ħaġa in mente bħalissa u jekk għamiltux xi follow up tagħha?

CARMEN ZAMMIT: Il-playing fields, kienet waħda mill-affarijiet li ħsibt ħafna fuqhom.

U anke avviċinawni xi nies u staqsweni dwarha minħabba safety.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

KARL CHIRCOP: Nirringrazzjak talli għoġbok tkun preżenti għal dan il-kumitat.

Li se ngħid illejla huma affarijiet illi nużahom kemm bħala missier ta' erbat itfal kif ukoll minn xogħli bħala tabib.

Ta' kuljum niltaqa' ma' familji li xi wħud minnhom ikollhom ċertu diffikultajiet u allura nista' nqabbel familja ma' oħra.

L-ewwel ħaġa hi l-pressjoni esaġerata li t-tfal tagħna qegħdin jiġu esposti għaliha mill-iskejjel.

Nemmen illi l-Kummissjoni għandha jkollha l-jedd illi twaqqaf din il-proliferazzjoni ta' pressjoni, għax iktar ma jgħaddi ż-żmien iktar qed tiżdied.

Nemmen li ma jistax ikun nibqgħu sejrin f'din id-direzzjoni.

Illum fl-iskola, hija tal-biki li li tara student ta' seba' snin jiġi mogħti eżerċizzji li konna nagħmlu aħna meta kellna 10 jew ta' 11-il sena.

Ma jistax ikun illi t-tfal tagħna jibqgħu jiġu esposti għal din il-pressjoni kollha, għaliex qed nispiċċaw biex naħarqulhom proprju t-tfulija tagħhom.

Nieħu gost nara kotba bħal ta' Valerie Sollars bl-isem ta' "Children's Right to Play".

U hekk nemmnu; li t-tfal tagħna għandhom mhux biss ikollhom id-dritt li jilagħbu, imma jridu jiġu mogħtija ċ-ċans li jilagħbu, għaliex il-logħob jiżvolġi fi kreattività u l-kreattività hija mportanti ħafna fl-iżvilupp tal-karattru tat-tfal tagħna, ħafna iktar importanti mill-achievement akkademiċi speċjalment ta' dik l-età.

Tajjeb allura li iktar 'il quddiem nidħlu fid-dettall fuq dan id-dokument u naraw forsi jekk anke hemmx xi studju kronoloġiku biex naraw jekk it-tfal hux qed ikollhom inqas u inqas ċans li jilagħbu, u dan iċ-ċans – li fl-opinjoni tiegħi, qiegħed dejjem jonqos - kemm fil-fatt iqiegħed iseħħ.

Naraw sarx studju f'dan is-sens għax hekk biss nistgħu niġġudikaw kemm fil-fatt it-tfal huma lacking f'dan l-aspett illum il-ġurnata, meta mqabbla ma' dawk ta' qabilhom.

Xi ħaġa oħra li tinkwetani hija proprju l-lakuna li teżisti f'pajjiżna f'dak li għandu x'jaqsam ma' servizzi psikoloġiċi.

Nafu li għandna ammont kbir ta' tfal illi għandhom bżonn ta' back up psikoloġiku u għalkemm dan jeżisti fis-sistema governattiva, imma sfortunatament il-waiting lists tant huma esaġerati li s-sitwazzjoni hija tad-daħk.

In-nies qegħdin ngħidulhom: Morru fittxu l-privat.

U kif jaf kulħadd, biex tmur għand il-privat, session ta' siegħa llum il-ġurnata trid tħallas medja ta' bejn Lm12 u Lm17 mal-psikologu jew psikologa.

Issa jien mhux qiegħed nattakka l-fees tal-psikologi.

Imma minn naħa l-oħra ma nistax nifhem kif familji li diġà qegħdin magħsurin u għandhom l-ispending power tagħhom diġà mittiefes, kif jistgħu jaffordjaw dawn it-tip ta' fees meta nafu li minn naħa tas-CDAU hemm waiting lists twal ħafna?

Fl-opinjoni tiegħi nemmen illi hawn Malta hemm bżonn illi ninvestu ħafna iktar f'dan l-aspett.

Biżżejjed nieħdu per eżempju suġġett speċifiku li huwa d-dyslexia.

Nafu kemm saru avvanzi f'dan il-qasam.

Per eżempju l-Amerika sar studju - bħalma hu l-Connecticut study - fejn ġew evalwati madwar 500 student illi kienu deħlin l-iskola u kienu f'età ta' bejn is-sitt u s-seba' snin.

Huwa stmat illi fl-Amerika, hemm medja ta' wieħed minn kull ħamest itfal li b'xi mod jew ieħor, għandhom reading and learning difficulties u fil-maġġoranza nistgħu nikklassifikawhom fil-coinage ta' dyslexia.

Fl-istess ħin nafu kemm hawn Malta għandna problema ta' illitteriżmu, u l-mistoqsija tiġi waħedha: Imma r-rata ta' illitteriżmu hija minħabba xi nuqqas ta' investiment edukattiv minn naħa tal-gvernijiet sussegwenti jew inkella għandna dawn il-problemi li qegħdin magħna u m'aħniex qegħdin niddentifikawhom kmieni biżżejjed?

Nafu li if you are born a dyslexic you will live a dyslexic, imma bil-mezzi moderni tal-lum ħafna minn dawn it-tfal – li wara kollox huma gifted children – jiġu 'il quddiem ħafna u jkunu leaders ukoll fis-soċjetà.

Imma sfortunatament nemmen illi f'pajjiżna m'aħniex qegħdin nagħmlu biżżejjed biex ngħinuhom ħalli nagħtuhom dik il-platform li jkunu jistgħu jiżviluppaw il-pluses li jkollhom ħalli jagħmlu tajjeb għal minuses.

Ma rridx ninstema' politiku hawnhekk, imma sinċerament din il-problema tinkwetani u anke tkellimt fuqha f'diversi nterventi tal-budget tiegħi.

Din hija l-problema taċ-children's allowance versus is-surcharge li qed ikun hemm fuq il-kontijiet tad-dawl u l-ilma.

Qiegħed nitolbok sinċerament biex b'xi mod jew ieħor tuża l-pressure tiegħek fuq il-gvern biex naraw x'nistgħu nagħmlu f'dan ir-rigward.

Kif jaf kulħadd, għal diversi raġunijiet iċ-children's allowance naqset b'mod drastiku.

Issa jista' jkun forsi għax kien hemm min qed jabbuża minnha, jew li as you go along il-fertilità dejjem qed tonqos, imma huwa fatt magħruf li s-surcharge li qed tiġi imposta fuq id-dawl u l-ilma qed tiġi imposta b'mod lineari.

Ifisser li familja li m'għandhiex ulied se tikkonsma 2x amount ta' units ta' dawl u ilma, familja li għandha tifel wieħed se tikkonsma 3x amount, familja li għandha żewġ ulied se tikkonsma 4x amount u tibqa' sejjer hekk.

Allura jfisser li qegħdin nintaxxaw lil dawk il-koppji li għandhom il-kuraġġ li jġibu t-tfal fid-dinja.

Nisimgħu ħafna tbaqbiq miż-żewġ naħat li għandna problema ta' nuqqas ta' fertilità u din il-problema qed iġġib magħha problemi fid-demografija, problemi fis-sostenibilità tas-sistema tal-welfare eċċ., allura għandu jkun il-gvern li jaħseb minn qabel biex jinvesti b'dan il-mod.

Ma jistax ikun li għax familja għandha erbat itfal tiġi ntaxxata erba' darbiet iktar minn ħaddieħor minħabba s-surcharge kif inhu llum.

B'xi mod jew ieħor trid tinstab formola ta' tax holidays relativa ta' kif qed tiġi mitfugħa l-pressjoni fuq il-familji minħabba dawn il-kontijiet.

Persważ li bħala deputati, lkoll kemm aħna ta' kuljum nduru l-familji u niltaqgħu ma' dawn il-problemi.

Illum il-ġurnata ġejna f'sitwazzjoni fejn anke koppja li jkunu jaħdmu t-tnejn, imma m'għandhomx a very well paid jobs u jkollhom minn tifel sa tnejn kważi kważi minħabba dawn l-imberkin kontijiet tad-dawl u ta' l-ilma qegħdin jiġu fil-limitu tal-faqar.

Din hija s-sitwazzjoni llum il-ġurnata u mhux qed inkun esaġerat hawnhekk.

Qed nitkellem minn qalbi u nkun apolitiku.

Qed nitkellem b'dak li nara b'għajnejja u nħoss ta' kuljum bħala tabib.

Hemm bżonn, li b'xi mod jew ieħor, il-Kummissjoni tuża pressure biex is-surcharge tiġi riflessa mhux bl-ammont assolut tagħha imma b'xi mod jew ieħor min għandu ħafna tfal irid jiġi aġevolat.

Għax min-naħa qed tonqos iċ-children's allowance u min-naħa l-oħra qed jiżdiedu l-kontijiet.

Importanti u nappellalek biex tieħu nota.

FRANCO GALEA: Mistoqsija oħra li nixtieq insaqsi hija, waħda mill-affarijiet li tinkwetani hi fejn ikun hemm ċirkostanza ta' xebbiet li jkollhom tarbija u jgħidu "father unknown".

Naf li hemm makkinarju legali iżda ninkwieta ħafna li jista' jkun hemm xi tfajliet li jkunu f'sitwazzjoni mhedda biex ma jiżvelawx min hu l-missier.

Min-naħa tiegħek bħala Kummissarju qed tagħmel xi ħaġa fuqha jew hemm xi pjan li jsir xi ħaġa?

THE CHAIRMAN: Għandek serje ta' domandi għax ovvjament l-ewwel darba li qiegħda hawn.

Il-kummenti għandek teħodhom li huma jiġifieri miż-żewġ naħat għax meta wieħed jikkummenta jkun qed jagħti l-opinjoni personali tiegħu wkoll.

Hemm affarjiet li ma jkunx hemm qbil tal-Kumitat kollu, speċjalment dwar il-kumment ta' jekk is-surcharge hijiex taxxa lineari jew le.

Għalija, per eżempju, kien il-meter charge lineari ta' l-1998 mhux din.

Imma ovvjament dawk kienu l-kummenti imma d-domandi u l-ispirtu tagħhom, naħseb li jaqbel magħhom kulħadd.

MRS CARMEN ZAMMIT: Nibda biex inwieġeb il-mistoqsija li għamlet l-Onor.

Meta ġejt maħtura Kummissarju, waħda mill-prijoritajiet tiegħi - għax jiena ġejja minn dak il-kamp - kienet kif se nagħmel biex nilħaq it-tfal li ħafna drabi ma jintlaħqux.

Ħsibt li bil-website filwaqt li nilħaq il-maġġoranza tat-tfal, għax imorru l-iskola, però jkun hemm il-possibilità - u għalhekk anke għamilt kuntatti mal-Ministeru ta' l-Edukazzjoni - li fil-ħin ta' l-iskola, b'xi mod dawn it-tfal ikollhom ħin li jidħlu fil-website u għedt dak ikun l-ewwel pass.

Dak ma jilimitax li jiena nagħmel kuntatti ma' għaqdiet li jiġbru dawn it-tfal biex jien inkun nista' nwassalhom l-informazzjoni sal-website.

Jiġifieri l-mira tiegħi kienet biex nilħaq dawn it-tfal li huma emarġinati.

Naf li hawn ħafna, u għar-raġunijiet differenti, però naf li hawn.

Rigward l-istress fis-sistema edukattiva.

Diġà kien hemm xi ġenituri li qaluli u f'dawn it-tliet xhur li ili fil-kariga għad ma kellix iċ-ċans li nara kif nagħmel biex niftaħ diskors mal-Ministeru ta' l-Edukazzjoni.

Però lili jinkwetani wkoll l-istress li t-tfal qegħdin għadejjin minnu.

Dwar il-vuċi legali tat-tfal.

Bħalissa hemm żewġ avukati li ġew appuntati biex jiddefendu u jsemmgħu l-vuċi tat-tfal.

Dawn jaħdmu part-time u jkopru kemm lil Għawdex kif ukoll Malta u konxja li hu daqsxejn diffiċli biex jilħqu l-każijiet kollha.

Għax hu importanti ħafna li fis-sistema ġudizzjarja speċjalment fejn jidħlu t-tfal, dawn ikunu verament jistgħu jsemmgħu l-vuċi tagħhom.

Din xi ħaġa li f'dawn it-tliet snin li ġejjin, nixtieq li jkolli l-opportunità u nkellem lill-ġudikatura u nara x'nistgħu nagħmlu biex it-tfal kollha verament ikunu jistgħu jinstemgħu u ma jsirux affarjiet jew jittieħdu deċiżjonijiet li jistgħu jagħmlulhom ħsara.

Dwar Għawdex, diġà bdejna u kellna diversi laqgħat ma' gruppi ta' volontarji li lesti li jgħinu għal dan il-kors ta' "Rights for You".

Din is-sena ħassejt li rridu naraw kif nagħmlu u nagħtu opportunità ikbar lit-tfal Għawdxin.

Is-sena li għaddiet il-maġġoranza kienu tfal Maltin imma kien hemm xi tfal Għawdxin ukoll.

Però din is-sena, qegħdin nippjanaw li dan il-kors - u diġà sar xi xogħol – isir f'Għawdex u qed nittama - u m'għandiex qalbi maqtugħa - li l-fondi jinstabu.

Aħna qed nistiednu wkoll dawk it-tfal Maltin li jkunu jridu jipparteċipaw, li ikunu jistgħu jiġu wkoll għal dan il-kors.

Dwar id-dmirijiet.

Malli ħadt il-kariga, ħassejt l-importanza li t-tfal mhux ngħidulhom biss li għandhom ħafna drittijiet, imma mad-drittijiet hemm ukoll ir-responsabiltajiet u d-doveri.

Nifhem li hemm ċerti drittijiet li huma bażiċi u li qegħdin fil-konvenzjoni u t-tfal għandhom dritt għalihom per eżempju, id-dritt ta' l-ikel, li jkunu b'saħħithom, tal-logħob.

Però hemm drittijiet oħra li jġibu responsabilità u doveri għalihom.

Nemmen li t-tfal - anke l-konvenzjoni tgħid l-istess ukoll - barra d-drittijiet għandhom doveri li jikkorrespondu għal età li jkunu fiha.

Però hemm drittijiet fundamentali li t-tfal għandhom dritt għalihom u għalhekk li l-Uffiċċju tal-Kumissarju huwa mwaqqaf.

It-Task Force diġà bdiet tiltaqa', imma għadhom m'humiex fl-istat li jagħtuni rendikont tax-xogħol li sar.

Dan huwa proġett għal qalbi ħafna jiġifieri dak tat-tfal bi problemi kbira ta' imġieba u diġà għamilt kuntatt maċ-Chairperson li qed imexxi dan it-Task Force u naf li qegħdin jaħdmu.

Però għad ma kellix feedback bil-miktub dwar dak li qed isir.

Qed nikkollaboraw u jkollna laqgħat mal-pulizija u mas-Cyberlink, biex naraw kif nistgħu nagħmlu l-Internet iżjed safe għat-tfal.

Dwar il-Conservatorium.

L-ewwelnett li kelli f'moħħi hu li jkun hemm post fejn jinġabru d-dokumentazzjonijiet kollha bħal statistika u kulma jirrigwardja lit-tfal, jiġifieri jista' jkun hemm dokumenti, policies, strateġiji u anke li jkunu on-line.

Issa kif qed nimmaġina jien, irid jkun hemm post fiżiku, fejn ikun hemm dawn l-affarijiet però irid ikun hemm persuna li jżommu up to-date.

Dan ma tistax tagħmlu darba u tħallih hemm, imma irid ikun hemm persuna li kontinwament taħdem biex taġġornah.

Dan il-Conservatorium ikun utli ħafna għar-riċerki u jkun tà informazzjoni.

U min ikun irid jagħmel riċerka fuq it-tfal ikun jista' jagħmilha għax naħseb li għadna lura ħafna f'dik li hija statistika li tirrigwardja lit-tfal.

It-tfal li qegħdin f'Mount Carmel, eżattement l-YPU.

Attendejt xi meetings, għax kont id-Direttur ta' żewġ residenzi li jżommu tfal b'imġieba diffiċli - fejn kienet preżenti wkoll is-Sinjura Sonia Camilleri - u li ħareġ minn dawk il-laqgħat kien li se jinfetaħ post li se jkun jismu Kids u se jieħu numru limitat ta' tfal b'diffikultajiet żgħar ta' mġieba.

Dan se jkun immexxi fuq livell professjonali ħafna u probabilment se jinfetaħ fil-futur qrib ħafna.

Id-dritt tat-tfal għal logħob nemmen fih u l-fatt ta' l-istress joħroġ minnu wkoll.

Kelli l-opportunità li mmur l-iskola ta' San Ġwann u tmur fejn tmur it-tfal jgħidulek li jridu iżjed ħin biex jilagħbu.

Lesti li anke joqogħdu iżjed wara l-ħin ta' l-iskola basta jilagħbu.

Min-naħa tiegħi nixtieq nimpenja ruħi mal-Ministeru ta' l-Edukazzjoni biex naraw kif nistgħu nsibu soluzzjoni.

Qed jitwaqfu Kulleġġi Ġodda li huma mmirati biex ineħħu parti mill-istress tat-tfal billi ma jkunx hemm diskriminazzjoni u t-tfal ma jitpoġġewx f'kategoriji.

Però naħseb li hemm lok ta' diskors mal-Ministeru ta' l-Edukazzjoni biex insibu mod kif it-tfal ikollhom l-opportunità li jiżviluppaw akkademikament mingħajr ma jkun hemm dak is-stress kollu.

Jien ħdimt ftit mat-tfal ta' l-immigranti u naf kif inhi s-sitwazzjoni tagħhom.

Bħala Kummissarju għat-Tfal u l-Uffiċċju tiegħi diġà kellna kuntatti ma' Dar l-Immigrant biex naraw x'nistgħu nagħmlu biex intejbu s-sitwazzjoni tat-tfal.

Mill-informazzjoni li għandi, l-maġġoranza tat-tfal li bħalissa qegħdin residenti ġod-djar, per eżempju fid-djar ta' Ħal Balzan, Dar Liedna u Dar il-Qawsalla, ġew integrati fl-iskola.

Jiġifieri l-problema m'hijiex daqshekk gravi li ħadd minnhom m'hu qed imur l-iskola.

Però hemm xi ħaġa li għad irrid nidħol fiha sew, biex naraw kif ngħinu dawk it-tfal li huma daqsxejn kbar.

X'għajnuna qegħdin nagħtuhom biex ngħinuhom jintegraw mal-mainstream ta' l-iskola tagħna?

Hemm lakuna kbira ta' servizzi psikoloġiċi.

Din hija verità u nixtieq niddiskutiha.

Naf li xi servizzi qegħdin jingħataw mill-Appoġġ u hemm unit ta' psikoloġi però għandhom waiting list twila.

Naf li xi ġenituri qed jagħmlu sagrifiċċji kbar u uliedhom qegħdin imorru għand psikoloġi privati bi prezzijiet li semma' l-Onor Chircop.

Però nixtieq li din l-issue nistudjaha sew, kemm mal-Ministeru tal-Familja u Solidarjetà Soċjali kif ukoll mal-Ministeru ta' l-Edukazzjoni biex flimkien naraw jekk nistgħux insibu soluzzjoni għaliha, għax naf li hija problema.

KARL CHIRCOP: Waħda mid-diffikultajiet li għandi hija fejn qed jispiċċaw l-gradwati tal-psikoloġija, għax qed ikun hemm gradwati.

Imma anke naraw dipartimenti oħra tal-gvern fejn huma meħtieġa bħall ETC li ma jimpjegawx psikoloġi.

Naħseb li d-dipartiment għandu bżonn jimpjega ħafna iktar mill-ammont li hemm illum, għalhekk mhux qed ilaħqu mad-domanda.

MRS CARMEN ZAMMIT: Il-problema hija komplessa.

Jiġifieri ma naħsibx li l-Ministeru ta' l-Edukazzjoni ma jridx jimpjiega psikoloġi, imma għax ma jsibx lil min jimpjiega.

U kultant għar-raġunijiet li wieħed jifhem għaliex.

L-Appoġġ għandu servizz għal unmarried mothers, u naf li meta aħna jkollna każijiet bħal dawn ġeneralment nirreferuhom lilhom.

Li nista' nagħmel hu li nara ftit x'tip ta' servizz qegħdin jagħtu l-Appoġġ u jekk hemmx lok li jitjieb is-servizz li diġà hemm.

FRANCO GALEA: Dwar l-unmarried mothers, jien qed ngħid li jista' jkun hawn każijiet li l-missirijiet, jistgħu jkunu aggressiv, jekk l-omm ifettlilha tgħid li l-missier huwa tali.

Għalkemm hija kriminali ma nafx x'qed isir f'dak l-ambitu u kemm qed tiġi nfurzata.

Ta' min jaħseb iżjed fuq dan il-kontest għax nemmen li ħafna minn dawn il-każijiet jistgħu jkunu relatati ma' dawn l-affarijiet.

MRS CARMEN ZAMMIT: Naf li hija komplessa ħafna u r-raġunijiet jistgħu jkunu varji.

L-Appoġġ jagħti servizz ta' counselling u ta' support, anke morali.

Kultant ikunu t-tfajliet stess li ma jixtiequx li jiġi rikonoxxut il-missier u kultant il-missier ma jkunx irid.

U veru ġieli jkun hemm forza b'aggressività.

Però parti mis-servizz li jagħti l-Appoġġ, huwa biex jgħin lit-tfajla tieħu l-aħjar deċiżjoni fl-interess tagħha u tat-tarbija.

Imma nidħol fiha iżjed, għax naf li hemm servizz però ma nafx x'tip ta' servizz qed jingħata.

The CHAIRMAN: Grazzi ħafna għat-tweġibiet tiegħek.

Għalkemm mhux fl-agenda imma bħas-sena l-oħra kont tlabt lir-rappreżentanti tal-Ministeru tal-Familja u Solidarjetà Soċjali biex ikunu magħna biex jekk ikun hemm xi domandi li wieħed xtaq jagħmel nagħmluhom dirett mhux imbagħad jgħaddi ż-żmien.

Ma jidhirx li hawn iktar domandi.

Jidher li r-risposti tiegħek kienu sodisfaċenti.

Nirringrazzjak.

Awguri għal ħidma tiegħek u looking forward li s-sena d-dieħla tkun hawnhekk biex niddiskutu l-pjan.

Il-Kumitat huwa aġġornat.

Fid-8:40p.m. il-Kumitat aġġorna għal data li kellha tiġi komunikata iktar tard.


KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET BARRANIN U EWROPEJ

(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

L-GĦAXAR PARLAMENT

Laqgħa Nru. 112

L-Erbgħa, 27 ta' Ġunju, 2007

Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan

Prezz Lm1

L-GĦAXAR PARLAMENT

Laqgħa Nru. 112

L-Erbgħa, 27 ta' Ġunju, 2007

Il-Kumitat iltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fis-7.40 p.m.

Il-Minuti tal-Laqgħa Nru. 111 li saret fl-20 ta' Ġunju, 2007 kienu konfermati.

PREŻENTAZZJONI TA' KARTI

THE CHAIRMAN (Onor. Jason Azzopardi): Ninforma lill-Kumitat li l-Iskrivan tal-Kamra rċieva mingħand is-Segretarju Ġenerali tal-Parlament Ewropew tliet riżoluzzjonijiet, hawn taħt indikati, li kienu ġew adottati mill-Parlament Ewropew:

Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew ta'1-10 Mejju 2007 dwar il-kontribut tal-politka reġjonali tal-ġejjieni għall-kapaċita' ta' innovazzjoni ta' l-Unjoni Ewropea (2006/2104(INI)) P6_TA-PROV(2007)0184- adottata fl-10 ta' Mejju 2007; u

Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew ta'1-10 Mejju 2007 dwar it-tisħiħ tal-leġislazzjoni Ewropea fil-qasam ta' l-informazzjoni u tal-konsultazzjoni mal-ħaddiema P6_TA-PROV(2007)0185- adottata fl-10 ta' Mejju 2007.

LAQGĦA MA' PROF.

MAREK BELKA, KAP TAL-UNITED NATIONS ECONOMIC COMMISSION FOR EUROPE (UNECE) U EX-PRIM MINISTRU TAL-POLONJA, BIT-TEMA: THE UNITED NATIONS ECONOMIC COMMISSION FOR EUROPE – STRENGTHENING ECONOMIC COOPERATION IN EUROPE

Fit-8.37 p.m. il-Kumitat aġġorna għal data oħra.


L-GĦAXAR PARLAMENT

LAQGĦA NRU.

L-Erbgħa, 27 ta' Ġunju 2007.

Il-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Barranin u Ewropej iltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fis-7.40 p.m.

L-Onor Jason Azzopardi, President tal-Kumitat, ippresieda.

Preżenti wkoll kien hemm Dr Melanie Vella, research analyst mal-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Barranin u Ewropej.

Assenti: Il-Ministru għall-Affarijiet Barranin, l-Onor Evarist Bartolo, l-Onor Clyde Puli u l-Onor George Vella.

SKUŻAT

L-Onor Leo Brincat kien imsiefer fuq xogħol parlamentari ieħor.

Il-Minuti tal-laqgħa Nru. 111 li saret fl-20 ta' Ġunju, 2007, kienu konfermati.

Il-President tal-Kumitat informa lill-Kumitat li l-Iskrivan tal-Kamra kien irċieva mingħand is-Segretarju Ġenerali tal-Parlament Ewropew tliet riżoluzzjonijiet, hawn taħt indikati, li kienu ġew adottati mill-Parlament Ewropew:-

Dokument 520 Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew ta'1-10 Mejju 2007 dwar il-kontribut tal-politka reġjonali tal-ġejjieni għall-kapaċita' ta' innovazzjoni ta' l-Unjoni Ewropea (2006/2104(INI)) P6_TA-PROV(2007)0184- adottata fl-10 ta' Mejju 2007; u

Dokument 521 Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew ta'1-10 Mejju 2007 dwar it-tisħiħ tal-leġislazzjoni Ewropea fil-qasam ta' l-informazzjoni u tal-konsultazzjoni mal-ħaddiema P6_TA-PROV(2007)0185- adottata fl-10 ta' Mejju 2007.

LAQGĦA MA' MAREK BELKA, KAP TAL-UNITED NATIONS ECONOMIC COMMISSION FOR EUROPE (UNECE) U EX-PRIM MINISTRU TAL-POLONJA, BIT-TEMA: THE UNITED NATIONS ECONOMIC COMMISSION FOR EUROPE – STRENGTHENING ECONOMIC COOPERATION IN EUROPE

Is-Sur Belka għamel preżentazzjoni dwar l-istruttura, l-għanijiet u l-ħidma tal-United Nations Economic Commission for Europe b'referenza wkoll għall-proġetti u l-inizjattivi ta' relevanza partikolari għal Malta.

Wara kien hemm diskussjoni.

Fit-8.37 p.m. il-Kumitat aġġorna għal data u b'aġenda li tiġi komunikata aktar tard.

SKRIVAN TAL-KUMITAT

CHAIRPERSON TAL-KUMITAT


L-GĦAXAR PARLAMENT

KUMITATI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET SOĊJALI

AVVIŻ

Laqgħa Nru. 90

It-Tlieta, 3 ta' Lulju, 2007

L-Onor.

Clyde Puli, President tal-Kumitat dwar l-Affarijiet Soċjali javża li l-Kumitat se jiltaqa' nhar it-Tlieta, 3 ta' Lulju, 2007 fis-7.30 p.m. fil-Kamra tal-Kumitati fil-Palazz il-Belt b'din l-aġenda:-

Diskussjoni dwar l-Ekonomija ta' l-Għarfien (Knowledge Economy): Ir-Riċerka, l-Iżvilupp u l-Innovazzjoni – Preżentazzjoni minn Dr Chris Scerri, Project Manager l-MCST.

Affarijiet oħra.


(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

L-GĦAXAR PARLAMENT

Laqgħa Nru. 90

It-Tlieta, 3 ta' Lulju, 2007

Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan

Prezz Lm1

L-GĦAXAR PARLAMENT

Laqgħa Nru. 90

It-Tlieta, 3 ta' Lulju, 2007

Il-Kumitat iltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fis-19:45 p.m.

Il-Minuti tal-laqgħa Nru 89 li saret fil-25 ta' Ġunju 2007, ġew konfermati.

THE CHAIRMAN (Onor. Clyde Puli): Qabel ma ngħaddu għall-aġenda tal-laqgħa tal-lum, se nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Korrispondenza ndirizzata liċ-Chairman tal-Kumitat għall-Affarijiet Soċjali u datata 23 Mejju 2007, mibgħuta minn Ms Anna Záborská biex tirringrazzja lill-Kumitat għal-laqgħa li saret fis-7 ta' Mejju 2007 mad-Delegazzjoni mill-Kumitat għad-Drittijiet tan-Nisa u għall-Ugwaljanza bejn il-Ġendru tal-Parlament Ewropew; u

li qiegħed hawn ukoll għad-dispożizzjoni tal-membri.

Illum il-kumitat se jiltaqa' għall-kontinwazzjoni tad-diskussjoni dwar l-Ekonomija ta' l-Għerf, Riċerka, Żvilupp u Innovazzjoni u magħna biex jagħtina preżentazzjoni hawn Dr. Christian A Scerri, Project Manager ta' l-MCST.

Merħba f'dan il-kumitat Dr Christian Scerri u mal-ewwel nistiednek biex tagħtina l-preżentazzjoni tiegħek u mbagħad tagħtina ftit kummenti għad-domandi tagħna.

Diskussjoni dwar

l-Ekonomija ta' l-GĦarfien

(Knowledge Economy):

Ir-RiĊerka, l-IŻvilupp u

l-Innovazzjoni

Il-Kumitat irriżuma d-diskussjoni fuq dan is-suġġett mit-13 ta' Ġunju, 2007.

DR. CHRISTIAN A. SCERRI: L-ewwelnett nirringrazzjakom talli tajtuna din l-opportunità.

Fil-verità l-preżentazzjoni hija meħuda minn fuq write-up li kont għamilt jien flimkien ma' Pierre Schembri-Wismayer li kien ġie anness bħala consultation qabel ma sar l-R & D strategy document.

Fil-fatt lis-Sur James Carabott tajtu kopja tad-dokument u tistgħu tagħmlu użu minnu kif tridu.

Kif għidt se nitkellem fuq il-bioteknoloġija.

L-ewwelnett ippruvajt insib definition ta' x'inhi "biotechnology" u l-eħfef definizjoni ta' biotechnology hija l-użu ta' materjal bioloġiku jew proċessi għall-bżonnijiet umani.

Aħna naħsbu li l-bioteknoloġija hija xi ħaġa li bdiet forsi għaxra jew ħmistax jew għoxrin sena ilu, imma fil-fatt il-bioteknoloġija hija ixjeħ minn hekk.

Meta l-bniedem beda jsib pjanti għall-ikel, meta beda jagħmel hybrids għall-qamħ, jagħmel l-imbid, il-birra, jew meta ukoll beda jagħmel in-breeding ta' l-annimali bħal klieb, u hekk, dawn kollha huma bioteknoloġija.

Jiġifieri qed ngħidu fuq medda ta' eluf ta' snin.

Fil-fatt minn dawn l-eluf ta' snin, illum wasalna billi għandna varjazzjonijiet enormi fit-tipi ta' qamħ u ta' ikel u fit-tipi ta' annimali li aħna nrabbu.

S'hemmhekk hi l-bioteknoloġija l-antika, li fil-fatt ftit nies jaħsbu li hija bioteknoloġija.

Illum ovvjament il-bioteknoloġija nbidlet fl-isem jew fil-kunċett tagħha.

U anke hawnhekk, ftit nies jafu li l-biotechnology minnha nfisha mhijiex xi ħaġa li qed tagħmel xi xogħol imma hija an enabling technology.

Dan bħalma huma l-computers, li waħedhom ma jagħmlu xejn, imma jridu xi ħaġa oħra.

Hemm indikazzjonijiet ċari li l-enabling technology se tkun splużjoni kif kienet l-isplużjoni tal-computers, anke minħabba l-għajnuna tal-computers.

F'din l-islide qed naraw din il-lista: computers, health, space technology, marine services, agriculture u environmental remediation, u tista' tibqa' sejjer.

Irridu nifhmu li mhux il-computers qed jgħinu lill-biotechnology imma l-biotechnology qed tagħmel il-computers.

Illum hemm sistemi fejn viruses qegħdin jiġu modifikati biex jiffurmaw cables tal-computer.

Jiġifieri minflok tagħmel cable bil-magni, tibni virus u l-virus jibni l-cable.

Vantaġġ huwa li l-cable jkun irqaq u jkunu jistgħu jidħlu iktar transistors.

Kif rajtu fil-lista hemm ukoll is-saħħa, it-teknoloġija spazjali, l-agrikoltura u l-ambjent.

Għar-remediation ta' l-ambjent, illum qed tintuża ħafna l-bioteknoloġija.

Jekk per eżempju jkun hemm għalqa li għandha ħafna heavy metals, waħda mill-metodi sempliċi biex tneħħihom huwa li tiżra' jew tħawwel fiha pjanti li jidhru l-heavy metals għandhom.

Dan il-crop tiġbru u tista' taħarqu u tużah għall-enerġija u l-irmied li jibqa' jkun fih il-heavy metals, u tkun tista' terġa' tbiegħu.

Jiġifieri din hija ċirku li nistgħu nagħmlu.

It-tliet areas li jmorru ma' xulxin u li qed ikunu wkoll importanti ħafna fil-qasam ekonomiku huma l-ICT, in-Nanotechnology - li qed infissru wkoll il-micro-electronics - u l-bio-teknoloġija.

Dawn huma tliet areas li d-dinja qed tara bħala l-futur.

Issa jekk niġu għal biotechnology, għaliex saret din l-isplużjoni u x'kien li beda jew li qajjem dan ir-riħ kollu?

L-ewwel ħaġa l-mapping tal-human genome.

Forsi kif tafu, bażikament id-DNA huwa l-instruction booklet li għandna ġewwa fina biex jgħidilna kif naħdmu.

Dak illum ġie moqri kollu.

Issa meta qed ngħid "moqri" dan inqabblu ma' kif xi ħadd jagħtina ktieb bir-Russu; l-ittri bir-Russu naqrawhom imma ma nifmuhomx.

Illum qegħdin f'din is-sitwazzjoni, għandna l-ittri kollha imma qed nifhmu biss forsi 5% minnhom.

Id-differenza bejn il-bniedem u l-ġurdien, daqshekk kulma qed nifhmu biss.

Jiġifieri baqagħlna ħafna u ħafna x'niskopru.

Imma din il-push enormi to map a human genome għenet biex il-bioteknoloġija tisplodi.

Apparti minn hekk, il-bioteknoloġija ma setgħetx tisplodi kieku ma kellniex l-informatika.

Bl-isplużjoni ta' l-informatika llum ħafna mix-xogħol tiegħi huwa quddiem computer u mhux quddiem test-tubes u laboratorju, imma litteralment quddiem computer.

Jiġiferi l-bio-informatika hija xi ħaġa importanti ħafna.

Hemm ukoll qasam li qajjem ċertu diskussjoni u argumenti: l-istem cell technology, u hawnhekk qed nitkellmu fuq both types of stem-cells.

Naħseb li qrajtu biżżejjed fuqhom dawn, hemm żewġ tipi ta' stem cells, hemm l-embryonic stem cells – pluripotents - u l-istem cells li ġejjin mill-organi.

Ħaġa oħra li qajmet diskussjoni, ukoll minħabba l-ammont ta' finanzi biex il-bio-teknoloġija ġiet 'il fuq huwa l-GMOs, il-Genetically Modified Crops, u hawnhekk nixtieq nagħmel differenza wkoll.

Ħafna nies iqajmu l-argument li jekk bejn żewġ tipi ta' maize tagħmel hybrid, din tkun a genetically modified organism.

Fil-fatt mhijiex vera, a genetically modified organism huwa meta ddaħħal biċċa gene minn speċi totalment oħra ta' annimal.

Issir hybrid meta taqbad żiemel ma' ħmar u jkollhom iż-żgħar, dawn l-istess speċi inkella ma jistax ikollhom.

Fil-genetically modified crops taqbad biċċa virus jew biċċa baktirja u qed indaħħlu, dik hija definizzjoni importanti wkoll.

U l-aħħar ħaġa imma mhux l-inqas kienet il-push tal-gvern li jiżviluppa l-bio-teknoloġija.

Waħda mill-ikbar areas fejn il-bioteknoloġija qed tiżviluppa hija l-Ewropa.

Rapport magħmul fl-2005 bażikament jgħid li chemicals - fine kif ukoll bulk - bio-plastics u bio-pesticides - u dawn huma importanti għaliex huma easily recyclable - bio-fuels u anke enzymes, huma kollha affarijiet li jistgħu jintużaw.

Kif qed naraw il-bioteknoloġija ma tagħtiniex affarijiet, mhux qed tagħmel karozza biex issuqha, imma tagħmel affarijiet biex tagħmel xi ħaġa oħra.

Tagħmel il-bio-fuels biex tista' ssuq karozza, tagħmel il-bio-pesticides biex tkun tista' toqtol pests mill-ambjent.

U Malta m'aħniex inqas.

Ftit tfittix mill-internet, naraw li l-ewwel rapport fejn ssemmiet il-bioteknoloġija kien fl-1994, jiġifieri twelve years ago.

Fl-2003 kienet ukoll parti min-National Foresight Programme u s-sena li għaddiet kienet iddaħħlet kemm fin-National Strategic Plan for Research and Innovation 2007 and 2010, kif ukoll fil-pjan tal-gvern anke ta' l-iStructural Fund.

F'din l-islide hawn xi ftit figuri minn Malta.

Dawn huma meħudin mill-NSO fejn qed naraw l-oqsma ta' l-R, D & I. Fil-fatt l-areas tan-Natural Sciences, l-Engineering and Technology, il-Medical and Agriculture Sciences kollha se jkollhom xi parti jew ftit minnhom bħala bulk technology u kollha fihom bioteknoloġija.

U kif qed taraw l-ammonti żdiedu.

Jekk tistaqsu lil xi ħadd jekk hux biżżejjed, żgur li se jgħid le, imma għallinqas hemm xi ħaġa, m'aħniex qed ngħidu xejn.

Dawn il-figuri huma l-ammonti ta' kemm nefaq il-gvern u li huwa tajjeb hu li hemm ħafna flus li ġew ukoll bħala partners minn proġetti ta' l-Ewropa.

Fil-privat sfortunatament hemm ftit.

Fir-write-up ippruvajna nagħmlu a swot analysis u niżżilna l-istrengths ta' Malta fil-bioteknoloġija li huma maqsuma fi tliet areas, Health li hija Red Biotechnology, Environmental Biotechnology li hija Green, u Industrial Biotechnology li hija White.

F'din l-islide naraw li Malta għandha areas importanti ħafna.

Nieħdu l-health.

Aħna poplu żgħir, u faċli nieħdu l-ġenetika tagħna.

Vera niftaħru li aħna għandna 7,000 sena ta' storja, imma fil-fatt fiż-żmien l-Għarab hemm qasma ta' 200 sena fl-istorja tagħna.

F'dak iż-żmien ma kienx fadal iktar nies Maltin hawnhekk.

Il-Maltin reġgħu bdew jiżdiedu wara dak iż-żmien.

U l-iktar li żdiedu kien fi żmien il-kavallieri.

Mal-wasla tal-kavallieri f'Malta, kien hawn 17,000 ruħ jgħixu.

Il-kavallieri ġabu 3,000 ruħ oħra magħhom li l-maġġoranza kienu rġiel.

Dawn l-iktar li ġew mill-Italja u minn Sqallija.

In those one hundred years imbagħad ġew nies mill-Italja biex jibnu l-Belt u qagħdu hawnhekk, ġew nies oħrajn bħala baħrin u qagħdu hawnhekk, uħud minnhom għal ftit snin u wħud minnhom għal tul ta'żmien, u dawn kollha ħallew l-input ġenetiku tagħhom.

Minħabba dan l-input ġenetiku, Malta għandha ħafna ġenetika stramba.

Hemm ħafna mard li forsi jinstab biss Malta u ma jinstabx f'postijiet oħra u hemm mard li jinstab f'postijiet oħra u jinstab f'Malta wkoll.

Dan bħall-mard tal-qalb u l-mard tas-coeliac.

Il-genes li jagħmluha huma ftit genes.

U allura bi ftit familji u bi ftit flus wieħed jista' jsib numru ta' genes f'temp qasir u once li ssib il-genes issib il-pathway u once li ssib il-pathway tista' ssib mod tat-treatment.

Dak huwa l-ħsieb.

Jiġifieri dan huwa oġġett importanti ħafna.

Mgħaqqad ma' dan, għandna l-health care.

Bil-problemi kollha li hemm, jekk tikkomparah ma' pajjiżi oħra – għax aħna niltaqgħu ma' nies barranin - għandna health care tajjeb.

U huwa tajjeb għas-sempliċi raġuni li huwa kkonċentrat u ċċentralizzat fi sptar wieħed.

Dik biss ukoll tagħmlu tajjeb għal dan il-qasam.

Imbagħad nistgħu ngħidu wkoll li għandna nies u fakultajiet tajbin u li lesti jaħdmu.

Fl-environment pjuttost l-istess ħaġa.

Bħala gżejjer, kulħadd żgur jaf li għandna l-gremxula ta' Fifla, l-gremxula ta' Kemmuna, ta' Malta u ta' Għawdex.

Għaliex?

Għax huma gżejjer u qatt ma tħalltu.

U tista' wkoll issib affarijiet li ma ssibx f'postijiet oħra.

Per eżempju, f'Malta hawn algae żgħira li tgħix f'konċentrazzjoni qawwija ta' melħ - xi 30% salt – li ħadd ma jgħix iktar fih ħlief din.

U jekk titfagħlha l-melħ din tipproduċi prodott li jissejjaħ il-beta carotene - dak li aħna nħalltu mal-luminati biex nagħmluh aħmar.

Dan tista' tużah ukoll għal affarijiet oħra mediċi.

Vera aħna m'għandniex art kbira, imma għandna baħar kbir li jista' jgħinha u għandna wkoll ix-xemx.

Illum hawn ħafna prodotti magħmulin by photo-chemistry li jistgħu jaħdmu, jiġifieri hemmhekk għandna area tagħna.

Min-naħa ta' l-industrija, għandna l-farmaċewtika u allavolja hi generic imma within the next twenty years il-farmaċewtika se tibda tiġi iktar pharma co-genetics, kważi kważi tipproduċi pillola għall-ġenetika ta' dak li jkun.

Allura dik hija area li rridu naħsbu fiha.

U dawn il-pharmaceutical sectors se jkunu jipprovdu faċilitajiet ta' training u ta' labs.

Għandna wkoll il-qasam importanti tal-fermentazzjoni, l-imbid u l-birra.

Id-differenza bejn li tagħmel l-imbid u l-birra u l-antibiotics hija żgħira ħafna.

Bi ftit ħsieb, fi tliet ġimgħat jew erba' ġimgħat tipproduċi antibiotics at a value added daqskemm tipproduċi birra f'sena, bl-istess sistemi u bl-istess apparat.

All right ma tistax tagħmilhom fil-breweries imma t-training u l-apparat huwa l-istess.

Hemm l-IT li qed nagħtuh ħafna importanza u naħseb diġà qed naraw ċertu xogħol.

Hemm ukoll il-multi-lingual aspect speċjalment fl-Ingliż, imma hemm ukoll it-Taljan u l-Franċiż u anke sa ċertu punt l-Għarbi.

Hemm ukoll it-temp sabiħ, fejn xi wħud min-nies jiġu hawn Malta għat-temp.

Per eżempju jippreferu jiġu Malta mill-Ingilterra allavolja t-tnejn English speaking għax Malta t-temp huwa iktar stabbli, biex ma ngħidux ukoll, li llum ukoll għandna post safe, għax m'għandniex splużjonijiet ta' karozzi u l-ebda bombi.

Dawk huma l-istrengths.

Biss hemm wkoll xi weaknesses.

Bħala weaknesses hemm in-nuqqas ta' post-graduates fil-bioteknoloġija u n-nuqqas ta' postijiet ta' riċerka kemm fl-industrija kif wkoll fl-Universitajiet.

Din imbagħad tirrifletti f'nuqqas ta' capabilities ta' riċerka u developments.

Weakness oħra hi t-time lag, li ndumu naħsbuha.

Aħna poplu - inkluż jien - li ndumu naħsbuha u naħseb li dik hija kontrina.

Ħaġa importanti ħafna li m'għandniex hija l-IP, Intellectual Property.

M'għandniex sistema kif wieħed jista' jipproteġi l-Intellectual Property tiegħu.

Dan id-diskors kien intqal is-sena li għaddiet u llum naf li hemm ċerti regolamenti għaddejjin u probabbilment din se titranġa ma ddumx.

Hemm ukoll il-problema tal-finanzi tal-gvern.

Aħna ngergru li m'għandniex biżżejjed flus, imma mil-lat l-ieħor nifhmu li hemm ċertu ammont ta' flus u dak l-ammont irid jinqasam u jista' jkun hemm il-prioritajiet.

U dik tagħtina ċertu weakness.

Jista' jkun li hemm nuqqas ta' targeting ta' kumpanniji biex jiġu hawn Malta.

Qed ngħid hekk għax il-kumpanniji li jiġu hawn Malta f'dan il-qasam huma iktar kumpanniji barra l-komunità Ewropea.

Il-kumpanniji fil-komunità Ewropea m'għandhom xejn x'jiġbidhom lejn Malta kemm b'mod ta' finanzi kif ukoll bħala xogħol għax pjuttost isibu li Malta hija iktar għolja minn per eżempju l-Eastern Countries.

Allura Ġermaniż illum jippreferi jmur l-Ungerija jew iċ-Ċekoslovakia.

Imma jekk jiġi xi ħadd Malta min-naħa ta' l-Amerika, l-vantaġġ huwa fejn iktar jista' jmur?

Minħabba l-lingwa jew jibqa' Malta, jew imur l-Ingilterra jew l-Irlanda jew Ċipru.

Din tista' tkun area li wieħed jista' jiġbed lejh dawn il-postijiet.

L-isfortuna hi li jekk Amerikan jgħid ġejt minn Malta, jgħidulu Malta fejn hi.

Jew inkella min jafha, jafha biss bħala post ta' turiżmu, post ta' xemx u baħar, mhux post li tista' tagħti l-opportunitajiet.

Hawnhekk naħseb li għandna ftit weakness.

Bażikament l-opportunitajiet tagħna huma li aħna parti mil-Ewropa, qegħdin Objective One, għandna test bed importanti ħafna fejn wieħed jista' jagħmel clinical trials għax il-poplu tagħna huwa easily available u mhux 'il bogħod.

U jista' jkollok ukoll il-Bioinformatics peress li għandna l-IT fil-popolazzjoni tagħna.

Hemm it-threats, li ta' min jieħu ħsiebhom.

In-neighbouring countries tagħna qed jaħdmu f'dan il-qasam, anke pajjiżi min-North Africa telgħin u jistgħu jaqbżuna.

Ħaġa importanti ħafna u li qed tagħtina ġewwa hija l-brain drain.

Illum aħna nagħmlu student, intellgħuh sa l-Università, jiggradwa, inħallsu minn butna t-taxxa biex hu jilħaq u mbagħad fejn imur?

Imur il-Ġermanja.

U l-Università Ġermaniża tieħu gost għax ma ħalsitx penny, ġabritu u tagħtih l-flus biex joqgħod u żżommu hemmhekk.

Jekk iddaħħlu ftit ismijiet Maltin f'search engines, anke fil-Google Scholars, jitilgħu eluf ta' nies Maltin li għandhom patents jew li qegħdin fir-riċerka imma inqas minn 10% minnhom jgħixu f'Malta.

U rridu nippruvaw nżommuhom hawnhekk.

Threat oħra li hija importanti ħafna u li ftit jafu biha hija l-Bioresource Dispersal.

Ħa nagħtikom eżempju.

Il-Gvern Malti jibgħat kwantità ta' samples ta' demm barra għat-testing kuljum mingħajr ma jagħti kas li jagħmel kondizzjoni miktuba li dawn is-samples se jintbagħtu barra għal dak it-test biss u imbagħad jintremew.

Jekk tieħu 300 sample ikollok sample tajjeb tal-popolazzjoni Maltija jiġifieri xi ħadd jista' jkollu bank tal-popolazzjoni Maltija u jista' jbiegħ dik l-informazzjoni.

Dik hija threat li ftit tingħaraf imma qiegħda hemmhekk.

Threat oħra tista' tkun il-biodiversità, jonqsu l-pjanti u l-annimali minħabba development kemm għax taqla' l-bini kif ukoll minħabba t-trab li jkun hemm mill-kostruzzjoni ta' bini u t-toroq eċċ.

F'din l-islide qed naraw it-targets għal futur.

Il-funding diġà semmejnih.

Għan ieħor li jista' jsir min-naħa tal-Health huwa a national human biobank.

Jiġifieri bank fejn jintrefgħu ċertu materjal uman, jista' jkun demm, jew ċelloli, jew DNA.

Dan il-bank ikollu wkoll informazzjoni medika.

Illum nisperaw li bl-isptar il-ġdid se jkollna informazzjoni medika li tkun diġà komputerizzata għax illum m'hijiex.

Jien biex għamilt studju fuq il-Parkinson Disease ħadt l-isbaħ sitt ġimgħat għax kelli niġbor 500 file u narahom wieħed wieħed biex niġbor 200 minnhom.

Kieku kienu in e-format kienet tkun iktar ħafifa.

Imma dik ġejja wkoll.

Dan il-bank ikun b'saħħtu, għax malli jkollok iċ-ċelloli tad-demm jew DNA, informazzjoni medika u database tal-family trees ta' Malta kollha flimkien, nistgħu nkunu nafu kif niġu minn xulxin u minn hemm tista' tkun taf kif tfittex għal genes, it is much easier biex tagħmilha.

Bħala eżempju nistgħu nieħdu l-Islanda.

L-Islanda għandhom tliet affarijiet, għandhom biobank, għandhom medical history li huwa in e-format u għandhom il-family trees li jmorru sa l-ewwel Viking li mar ġewwa l-Islanda, again on e-format.

F'Malta dawn it-tnejn diġà qed isiru.

L-Università għandha biobank tad-DNA, fejn parti minnu huwa anonymous, jiġifieri jinġabar id-demm mill-cord bloods tat-trabi li jitwieldu u hu just a sample ta' normal population u l-parti l-oħra huwa fuq mard li jintiret.

Dan ta' l-aħħar trid tieħdu bil-consent tal-pazjent u bil-proċeduri kollha għax m'huwiex anonymous.

Fil-Mediterranean Institute l-Università, hemm min qed jaħdem fuq database tal-family trees li jmur lura sa madwar l-1400.

U llum, safejn naf jien, bejn wieħed u ieħor 20% jew 25% minnha hija lesta.

Dan huwa proċess li tajjeb li jsir.

Dan il-proċess tad-database ilu għaddej għaxar snin.

Ħaġa oħra fil-qasam tal-health, li hi interessanti u ta' min jagħtiha support huma l-clinical trials.

Clinical trials għandna bżonnhom kemm bħala informazzjoni għall-generic medicine kif ukoll għan-non-generics.

Ħafna drabi m'hemmx għalfejn li l-mediċina tkun magħmula Malta, għax tista' tkun magħmula l-Ġermanja.

Tiġi kumpannija, taqbad grupp ta' nies, tpoġġihom f'lukanda għal ftit jiem, tagħtihom ikel li trid, teħdilhom id-demm u tittestjahom.

Dak huwa kif jaħdem clinical trial.

Allura din ukoll tista' tkun opportunità kif il-lukandi Maltin jużaw il-faċilitajiet li għandhom fix-xitwa meta jkunu vojta.

Jiġifieri m'hemmx għalfejn li l-post ikun sptar.

Jekk kumpannija tipproduċi l-panadols din trid turi li l-Panadols tagħha huma importanti u b'saħħithom daqs il-Panadols normali, allura tagħti panadol lil xi ħadd u teħodlu ftit demm for a period of time, for two or three days not more.

Jiġifieri m'hemmx affarijiet kbar.

Irid ikun hemm affarijiet ta' emerġenza fil-building imma mhux xi ħaġa kbira.

L-istess jista' jingħad għal biodiversità, fejn hemm bżonn li jinfetaħ bank ta' endemic flora and fauna.

Din hija importanti għalina għax għandna ċans li nitilfu ċerti pjanti u annimali li jgħixu f'areas partikolari u li jekk inqalbulhom il-ħamrija nistgħu nitilfuhom u allura ta' min jagħmilha.

Żewġ targets oħra huma s-support għal micro propogation programmes speċjalment għal dawn ir-rare species u t-tfittix għal prodotti importanti f'dan il-qasam.

Eżempju ta' dan, hemm fabbrika fil-Mosta Technopark li tipproduċi sustanza li toħroġ mill-Padina pavonica li hija alga tal-baħar u li hi tajba għal għadam.

F'din il-fabbrika joħorġu ukoll sustanza mill-bajtra tax-xewk li taħdem kontra l-istress.

Dawn huma affarijiet li wieħed jista' jara, apparti li hemm ħafna affarijiet li wieħed jista' jsib u min jaf x'hemm iktar li aħna għadna ma nafux bihom.

L-Aquaculture hija l-istess ħaġa, bid-differenza li fuq il-ħut.

Oġġett li forsi ftit jafu huwa, li mill-alga, kemm alga kbira kif ukoll microalgae, tista' tipproduċi biofuels.

Ma tkunx qed tagħmel modification tal-genoma, jiġifieri kulma qed tagħmel huwa qed tfittex l-aħjar algi li jipproduċu l-iktar xaħmijiet f'ċertu proċess, u dan ix-xaħam tista' tużah biex tagħmel il-biodiesel.

Il-biodiesel li nużaw illum jiġi mix-xaħam veġetali.

Issa jekk huwiex feasible jew le hija ħaġa oħra, imma imbagħad wieħed irid jistudja biex jara jekk hemm feasibility biex tagħmel dan il-proċess.

Tkellimt ftit ukoll fuq il-Biogenerics.

Il-probabilità hi li l-generic industry f'Malta għandha time limit u mhux se tkun hawnhekk għal dejjem.

Hemm 15 to 20 years window u jekk inħalluha biss bħala generics se tiċċaqlaq u tmur x'imkien ieħor.

Oġġett interessanti wkoll huwa l-Contract R&D. Hemm kumpanniji barra minn Malta li m'għandhomx biżżejjed faċilita biex jagħmlu r-riċerka tagħhom u imbagħad dawn jagħtu x-xogħol tagħhom on subcontracting lil-laboratorju barra minn pajjiżhom.

U this is what it means Contract R&D: li jkun hemm laboratorju, jkollu spazju biex jagħmel ċerti testijiet u jikri l-ispazju u l-ħin għat-testijiet minn barra.

Jew jikri l-ispazju biex jipproduċi affarijiet ta' barra, per eżempju, fermentation għal kumpannija bħal m'hi r-Roche jew il-Merck.

F'din l-islide hawn dik li sejjaħtilha The Biotech Rose għax għandha l-forma tal-compass rose.

M'hijiex ikkumplikata daqskemm tidher.

Fin-nofs għandek tliet ċrieki tal-bioteknoloġija, hemm areas ta' overlaps fejn jistgħu jidħlu u ċ-ċrieki l-blue huma tliet areas li rajna li huma importanti u hemm is-strengths ta' Malta fihom.

Imbagħad x'hemm bżonn li jsir biex dawk l-opportunities verament insaħħuhom, imbagħad it-tliet areas ta' barra huma l-areas fejn wieħed jista' jieħu prodott ekonomiku minnhom.

Irridu niftakru li l-biotech m'hijiex waħedha.

Policies fuq il-biotech, overlap ma' policies oħrajn, ta' IT, finanzi, turiżmu, enerġija, xogħol, saħħa u ambjent.

Nispera li tajtkom pillola żgħira ta' informazzjoni, il-bioteknoloġija m'hix ħafifa, la biex tispjegaha u lanqas biex tgħidha kollha.

Ippruvajt inkun qasir, imma naħseb li hija area li wieħed għandu jaħseb fuqha.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Kienet preżentazzjoni interessanti ħafna u li tatna overview li spjegat sew.

Kif għedtlek qabel, forsi tagħtina ftit ħin li wieħed jagħmel xi domandi.

L-Onor.

Għall-ewwel mistoqsija se nilgħabha ta' l-avukat tax-xitan.

Billi aħna pajjiż żgħir ma taħsibx li l-aħjar ħaġa għal pajjiżna hi li nidħlu f'joint ventures ma' pajjiżi oħrajn?

DR CHRISTIAN SCERRI: Mhux qed tagħmilha ta' l-avukat tax-xitan, imma qed tgħid soluzzjoni tajba.

Bejn Novembru u Frar kont qiegħed bħala external expert ġewwa r-research council ta' Luxembourg u konna qegħdin inħarsu lejn ir-Research and Development tagħhom in the next 20 years.

Luxembourg għandha s-size ta' Malta, 400,000 ruħ u bl-istess problemi ta' Malta.

Jiġifieri it is service oriented bħalna wkoll u m'għandhomx critical mass.

Meta kont hemmhekk, waħda mill-proposti li tajt barra my official capacity, għedtilhom li huma jitkellmu li m'għandhomx Critical Mass, aħna nitkellmu li m'għandniex Critical Mass, Ċipru jitkellem li m'għandux Critical Mass imma jekk naħdmu flimkien il-Critical Mass nagħmluha.

Dawn l-affarijiet li għadna kemm rajna m'humiex affarijiet li bilfors isiru mill-Maltin waħedhom bil-bandiera Maltija biss, anzi għandna nfittxu dawn il-partners li jistgħu jgħinuna bħalma qed isir bħalissa mal-Fraunhofer.

Il-Fraunhofer through the Euro-MEDITI project hija partner ma' Malta imma huma mitfugħin iktar fuq engineering u fuq IT.

Semmejt il-Parkinson's. Biex dan l-istudju kellu statistical power kellna bżonn 1,000 ruħ u l-ebda pajjiż ma seta' jkun li jkollu dan in-numru.

Fil-fatt konna ħames pajjiżi u kull pajjiż ġabar 200 ruħ, biex kellna l-ammont meħtieġ.

Jiġifieri importanti li naġevolaw dawn il-partnerships.

MICHAEL GONZI: Mistoqsija fuq il-clinical trials, għax naħseb li Malta għandha potenzjal qawwi hawnhekk.

Min jikkontrollahom jew min jorganizzahom?

Smajt li hemm kumpannija barra minn Malta li kienet ċentralizzata u kienet tiddeċiedi hi fuq liema prodott isiru l-clincal trials.

Jew inkella jkun hemm xi Professur minn Malta li jkun irid jagħmel clinical trial fuq xi mediċina jew l-kumpannija tagħmel ir-riċerka ?

Niġi għall-aħħar mistoqisja.

Fuq il-biotechnology kollha, kemm ta' Malta, kif ukoll ta' barra eċċ, hemm xi tip ta' checks and balances?

Għax bil-biotechnology tista' per eżempju tinbidel il-flora kollha ta' Malta bħalma tista' tikkura z-zokkor.

Jiġifieri tista' tagħmel il-ħsara.

F'Malta, qed nikkontrollaw x'qed isir minn dawn il-kumpanniji?

DR CHRISTIAN SCERRI: Nibda bil-clinical trials.

Ħafna drabi biex isir clinical trial tajjeb, irid ikollok kumpannija li tieħu ħsieb it-trial.

Għax għat-trial hemm liġijiet ta' l-etika, u ta' wieħed x'jista' jagħmel u ma jagħmilx.

Imma apparti l-liġijiet għandek ukoll il-kontrolli tal-kwalità.

Jiġifieri li ddaħħal persuna f'lukanda, jagħmel tlett ijiem ġewwa u f'dawn it-tlett ijiem tagħtih ikel ikkontrollat biss.

Jiġifieri din il-persuna se tkun litteralment ġewwa ħabs, u la tista tiekol ikel minn ta' x'imkien ieħor u ma tistax tara lil xi ħaddieħor.

Lanqas tħallih jara lil tal-familja għax probabilment idaħħlu xi ħaġa ta' l-ikel u jagħtuhielu minn taħt.

Allura jrid ikun bħal ta' grande fratello magħluq fil-kamra, kważi bil-cameras fuqu biex tkun ċert li dan ma kiel xejn ħlief l-ikel li tajtu inti.

Għax skond l-ikel li nieklu jkun hemm differenza fl-absorption.

Dawn l-affarijiet huma ta' kwalità anke l-laboratorju fejn isir it-test irid ikun certified u jrid ikollu l-iso.

Inkella l-kumpannija ma jkollhiex f'idejha xi ħaġa li tista' turi.

Biex tagħmel trial, irid ikollok Research Company.

Hawn Malta kien hawn xi ħadd li fetaħ kumpannija fuq trials biss imma ma nafx jekk għadhiex teżisti.

Onor Gonzi, ma fhimtx jekk għidtx jekk hawn xi kumpannija waħda fid-dinja li tagħmel it-trials.

MICHAEL GONZI: Jiena ħadt l-Unjoni Ewropea, għax kelli l-impressjoni li kien hemm kumpannija waħda ċentralizzata li tirregola hi l-clinical trials li jsiru.

DR CHRISTIAN SCERRI: Li jkun hemm kumpannija waħda kbira li jkollha interessi u subgħajha mdaħħlin f'ħafna affarijiet, probabilment iva bħal kull oġġett ieħor fid-dinja imma mhux għax hija struttura apposta.

L-Unjoni Ewropea għandha d-directives tagħha fuq clinical trials u dawn iridu jiġu obduti bilfors.

Għax minnhom, il-Unjoni Ewropea jew l-FDA - fil-każ ta' l-Amerikani - iridu jagħtu rendikont, u jagħtu l-go ahead għad-drug jekk tidħolx fis-suq jew le.

F'Malta għandna wkoll – u mhux hawn biss – the ethical background, jiġifieri meta tagħmilha trid tieħu an ethical approval.

Fejn tidħol il-bioteknoloġija, dejjem irid ikun hemm iċ-checks and balances.

Hemm areas ta' bioteknoloġija fejn m'għandekx għalfejn tagħmel checks and balances kbar, speċjalment fejn qed tagħmel a genetic study fejn they are just ethical u l-persuna tgħidilha li se teħodilha d-demm jew le.

Imma fejn qed tagħmel proċedura....

Issa f'Malta ma nistgħux nipproduċu genetically modified organisms u personalment lanqas nagħti parir li jsiru.

Fir-rapporti kollha li kelli s'issa mal-MEPA dejjem tajt a negative view on this għax għadna ma nafux eżatt x'isir, and I would move away from GMO.

L-algae li semmejt mhux qegħdin nitkellmu fuq GMO.

Għax prattikament tkun qed taqbad il-baħar u qed timmultiplika l-organism li hemm fih u imbagħad iżżid il-melħ.

At 30% salt l-organiżmi l-oħra kollha jmutu u tibqa' din l-algae biss li diġà qiegħda fil-baħar u mhux ivvintajtha jiena.

Jiġifieri fil-laboratorju kulma rrid nagħmel huwa li nżid jew innaqqas xi sustanzi biex din il-pjanta nitfagħha under stress - f'kelma waħda nittorturaha - u joħroġ il-prodott minnha.

MICHAEL GONZI: Jiġifieri qed tvarja l-external influence mhux qed tvarja l-genetic...

DR CHRISTIAN SCERRI: Fl-ebda każ.

Jekk irrid nara l-prodott mill-bajtra tax-xewk, irrid insib l-iktar bajtra tax-xewk li fiha dak il-prodott.

Allura malli nsib waħda, neħodha u nibda nippropogaha.

Għalhekk trid toqgħod attent, għax id-diversità tridha.

Jekk jirnexxili neqred il-bajtar tax-xewk kollu ta' Malta u nipproduċih b'mod wieħed, ma nafx f'dak il-bajtar tax-xewk kollu li qridt kienx hemm xi ħaġa.

Din nista' naqbad u nagħmilha jien?

DR CHRISTIAN SCERRI: Illum iva.

MICHAEL GONZI: Dak il-punt li rrid nieħu, li llum nista' nagħmilha with no control whatsoever.

DR CHRISTIAN SCERRI: L-isfortuna hi l-istess bħal ma hija ta' l-istem-cells u l-embryos - imma mhux se nidħlu f'dik l-area llum- li iva llum m'hemmx kontroll.

Dawn huma affarijiet li wieħed irid jaħseb għalihom biex jagħmel kontroll u biex laboratorju jkun jista' jiġi spezzjonat u jkun hemm anke kontroll kif qed jintremew il-prodotti biex ma jitħallewx imorru fl-ambjent.

Trid toqgħod attent speċjalment meta titkellem fuq żerriegħa li ma tinferix fejn mhux suppost.

Mhux li ma tħallihiex, għax dik hija ħażin, imma tħalli bil-kontrolli li hemm bżonn.

U jista' jkun hemm kumpanniji li qegħdin jagħmlu l-inspections.

Postijiet oħra hemm, jiġifieri din m'hijiex xi ħaġa li qed nivvintawha aħna.

Imma bħalissa f'Malta m'hemmx, imma trid tidħol maż-żmien.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

KARL CHIRCOP: Nirringrazzjak, Dr Scerri, tal-parteċipazzjoni tiegħek.

Sa ċert punt nistqarr li llum kważi daħħaltna f'atmosfera ta' fantaxjenza.

Għalkemm jiena tabib napprezza kemm din l-isfera avvanzat 'il quddiem.

Dik ir-rose li wrejtna mad-daqqa t'għajn hija kumplikata u nemmen li minħabba l-critical mass tagħna forsi m'aħniex daqshekk adapted li nistgħu niddiljaw ma' kollox.

Kieku personalment ikollok tagħżel, bħala pajjiż, fejn tara li l-iktar nistgħu nkunu effiċjenti minn dawn l-oqsma kollha?

DR CHRISTIAN SCERRI: Ma naqbilx miegħek għax għażilna l-areas fejn nafu li jew hemm critical mass jew kważi se jkun hemm.

Jekk naraw ftit il-Biotech Rose, fil-Health kull m'hemm Family Trees, Disease Information u Genetic Information u dawk għandna critical mass biżżejjed għalihom.

Nixtiequ li jkun hemm iktar ħaddiema li jaħdmu f'dan il-qasam biex inkunu nistgħu nagħmlu ħafna iktar xogħol, imma bħala materjal qiegħed hemmhekk u se jsir.

Min-naħa ta' l-isptar, id-Disease Information se tkun komputerizzata, u kif għidt kemm il-family trees u anke l-genetic information qed isiru.

Jekk imbagħad inħarsu lejn in-naħa tal-Environment għandna t-tissue/cell culture fejn għandna l-Micropropogation Centre ta' Ħal-Lija li qed jaħdem diġà.

DR CHRISTIAN SCERRI: Dr Simon Mercieca - u qed insemmih b'ismu għax dan hu xogħolu - qabad ir-records tat-twelid, żwiġijiet, u imwiet kemm governattivi - jiġifieri records notarili - kif ukoll tal-Knisja.

Issa kull record jarawh wieħed wieħed u iqabbluhom ma' xulxin.

Dan il-proċess ilu għaddej fuqu mil-1996.

Diġà hemm xi areas, u irħula lesti.

Is-south jiġifieri l-area ta' l-Inner Harbour lest u jekk m'iniex sejjer żball anke l-area ta' Ħaż-Żebbuġ lesta.

It is a painstaking process għax trid tmur fl-atti notarili, fir-reġistru pubbliku, u fil-knejjes u hemm biżibilju ta' informazzjoni u kollha qed ikunu komputerizzati.

KARL CHIRCOP: Il-pubbliku jista' jaċċessjahom?

Trid tħallas?

DR CHRISTIAN SCERRI: Għalissa l-pubbliku ma jistax jaċċessjahom għax they are not on a public domain.

Dan huwa studju ta' Dr Simon Mercieca u ta' l-istudenti tiegħu, imma il-probabilità hija li jekk xi ħadd jistaqsih naħseb li mhux se jgħidlu le.

Kważi kważi b'xi mod jew ieħor kull ċirku diġà għandu l-massa, bħal, affarijiet finanzjarji u Pharmaceutical Industries.

Dawn huma ċrieki fejn diġà għandna il-critical mass.

U jekk m'għandniex, kull m'għandna bżonn huwa li nsibu partner ieħor biex inkunu nistgħu nagħmluha.

Ovvjament ma tistax tagħmel bioteknoloġija kollha.

U noqogħdu attenti lanqas m'aħna qed ngħid li mmorru on the frontier tar-riċerka, jiġifieri nipprova nivvinta antibiotiku ġdid from scratch.

Naħseb li għandna lura għax m'għandniex il-finanzi u l-mezzi.

Fiex aħna tajbin?

Fis-Servizzi.

Mela nużaw dak li aħna tajbin fih biex nagħtu servizz lill-bioteknoloġija.

Mhux se noħroġ ħafna patents għax lanqas jinteressani.

Jien li fil-competitivity index issib kemm il-numru ta' patents ħarġu, fl-opinjoni tiegħi, hija żbaljata.

Li jinteressana huwa li naqilgħu l-flus min-naħa ta' l-ekonomija, issa nġibuhx bil-patents jew inġibuhom għax nagħtu servizz lil ħaddieħor mhux importanti.

Dik hi l-opinjoni tiegħi għalkemm ħafna xjentisti oħrajn ma jaqblux miegħi.

The CHAIRMAN: Naqbad ma' l-aħħar punt.

Peress li llum id-diskussjoni hija iktar fuq bioteknoloġija imma mil-lat ta' Knowledge Economy, Research and Development, kemm tara potenzjal - ma nafx qattx fl-istudju tagħkom ħriġtux xi ammont - li tista' tiġġenera impjiegi?

Tgħidli limitless, skond l-immaġinazzjoni.

Imma hemm xi pronostiċi x'imkien li jgħidu li f'dawn l-oqsma nistgħu, per eżempju, tal-generics tgħid dawn għandhom timeframe minn 15 sa 25 sena u jispiċċaw.

Ovvjament dawn jistgħu jkunu affarijiet li jibdew jiġu replaced.

Nista' nagħmel fabbrika tal-bioteknoloġija f'din il-kamra u li tkun tiġġenera turnovers li ma nibqax niġi meqjus bħala a small or medium enterprise - għax ikun qed naqbeż il-Lm50 miljun turnover - imma se nħaddem għaxar min-nies.

Imma min ikun impjegat ikun qed jaqla' iktar, allura d-domino effect se jikber.

Għax mhux se jiżbogħ hu imma se jġib bajjad, jista' jkun li jsuq hu imma se jsib driver.

Il-bioteknoloġija m'hijiex industrija tal-massa, jiġifieri m'intix se ssib fabbriki b'100, b'200 jew b'300 persuna.

Hemm fabbriki kbar mhux m'hemmx.

Per eżempju hemm in-Novartis li għandha qasam ġewwa l-iSvizzera fejn tħaddem mijiet ta' nies f'New Research.

Imma kull grupp ta' ħamsa jew sitta min-nies qed jagħmlu riċerka fuq drug partikolari

M'aħniex qed ngħidu li dan għandu jkun pillar ta' l-industrija daqskemm għandu jkun is-settur tat-turiżmu.

Żgur li le.

Jekk għandi mezz kif inġib lejn Malta l-R&D ta' l-industrija farmaċewtika, għandi iktar ċans li l-industrija farmaċewtika li qed tipproduċi d-drugs tibqa' Malta u mhux taħrabli lejn in-North Africa.

Għaliex?

Għax tkun stabbilit ruħha, għandha riċerka u production line.

Hemm fabbriki li jħaddmu ammont ta' nies u hemm oħrajn li l-ammont dirett ikun ftit, imma dejjem se jkollok ammont indirett li jaħdmu magħhom.

Bħala perċentwali eżatt ma nistax ngħid, imma naħseb żgur tista' tagħtina dawk il-3% jew 4% ta' employability.

Issa b'3% qed ngħidu bejn wieħed u ieħor 2,000 ruħ imma dawk l-2,000 ruħ se jdaħħlu flus daqskemm iddaħħal fabbrika oħra li forsi timpjega b'kollox 10,000 ruħ.

Just to give you an indication, biex wieħed ipoġġi a drug on the market irid jagħmel volumi kbar ta' informazzjoni.

THE CHAIRMAN: L-aħħar domanda, m'għandhiex taqsam daqshekk ma' l-ekonomija imma iktar mas-soċjetà.

It-teorija ta' information power semmejt affarijiet bħal banking, databases eċċ, taħseb se jkun hemm ħafna iktar poter f'idejn l-istat li ma jkunx il-bogħod minn teoriji oħra?

DR CHRISTIAN SCERRI: L-istat ibeżżagħni ftit jew wisq imma mhux daqshekk, għax m'għandu l-ebda poter.

Iktar milli l-istat, il-poter ta' biża' li jista' jkolli huwa li nipprova napplika għal-job u l-employer il-ġdid isib li għandi terz kuġin x'imkien li għandu riskju li jmut b'qalbu ta' 50 sena.

U peress li jiena niġi minnu u għandi l-istess genetics fid-database l-oħra, jgħidli int ukoll għandek riskju li tmut b'qalbek ta' 50 sena.

Dawn id-databases huma databases separati, u qatt u imkien fid-dinja u l-ebda ethics board m'hu se jkollu l-permess li dawk id-databases jagħqadhom.

Id-databases tista' tagħqadhom b'mod limitat, b'informazzjoni limitata għal dak li jkollok bżonn.

Per eżempju, aħna m'għandniex bżonn inkunu nafu l-isem tal-persuna u minflok nagħtuha ittra.

Imma nkunu nafu li persuna "a" tiġi minn persuna "b" u nafu li "A" u "B" għandhom l-istess marda.

U għalina dak huwa biżżejjed, u m'għandniex għalfejn inkun naf li hu Christian Scerri.

THE CHAIRMAN: Jiġifieri diġà għandkom xi ħaġa legali x'imkien?

DR CHRISTIAN SCERRI: Minħabba l-Etika.

Għax tkun qed tgħaqqad dik l-informazzjoni flimkien, legali m'hemmx imma etika żgur, id-Data Protection Act.

Id-Data Protection Act hija legali u ma tħallikx tagħqad dawk id-databases flimkien.

L-informazzjoni f'idejn l-insurances tbeżżagħni iktar milli tkun għand il-gvernijiet għax il-gvernijiet għandhom iċ-checks and balances tagħhom, li l-insurances m'għandhomx.

THE CHAIRMAN: Grazzi.

Fid-20:40p.m. il-Kumitat aġġorna sine die.


L-GĦAXAR PARLAMENT

KUMITATI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET BARRANIN U EWROPEJ

AVVIŻ

Laqgħa Nru. 113

Il-Ħamis, 5 ta' Lulju 2007 fn' 12.00 p.m.

Il-President tal-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Barranin u Ewropej, javża li l-Kumitat se jiltaqa' nhar il-Ħamis, 5 ta' Lulju 2007 fn' 12.00 p.m. fil-Kamra tal-Kumitati fil-Palazz il-Belt b'din l-aġenda:-

Laqgħa ma' Jacques Barrot, Viċi President tal-Kummissjoni Ewropea u Kummissarju responsabbli mit-Trasport.


(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

L-GĦAXAR PARLAMENT

Laqgħa Nru. 113

Il-Ħamis, 5 ta' Lulju, 2007

Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan

Prezz Lm1

L-GĦAXAR PARLAMENT

Laqgħa Nru. 113

Il-Ħamis, 5 ta' Lulju, 2007

Il-Kumitat iltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fn' 12.15 p.m.

Il-Minuti tal-Laqgħa Nru. 112 li saret fis-27 ta' Ġunju, 2007, kienu konfermati.

THE ACTING CHAIRMAN (Onor. Clyde Puli): Hawn il-permess tal-Kumitat sabiex cameraman tan-NET Television ikun jista' jieħu filmat ta' l-ewwel parti tal-laqgħa?

Il-permess ingħata.

PREŻENTAZZJONI TA' KARTI

THE ACTING CHAIRMAN: Ninforma lill-Kumitat li l-Iskrivan tal-Kamra rċieva mingħand is-Segretarju Ġenerali tal-Parlament Ewropew 13-il riżoluzzjoni, hawn taħt indikati, li ġew adottati mill-Parlament Ewropew:

Riżoluzzjoni leġislattiva tal-Parlament Ewropew tat-22 ta' Mejju 2007 dwar il-proposta għal regolament tal-Kunsill dwar il-konklużjoni tal-Ftehim bejn il-Komunità Ewropea u l-Gvern tal-Federazzjoni Russa dwar il-koperazzjoni fil-qasam tas-sajd u l-konservazzjoni tar-riżorsi ħajjin tal-Baħar Baltiku (COM(2006)0868 – C6-0052/2007 – 2006/0309(CNS)) P6_TA-PROV(2007)0186 - adottata fit-22 ta' Mejju 2007;

Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tat-22 ta' Mejju 2007 dwar it-Twaqqif tat-telf tal-Bijodiversità sa l-2010 (2006/2233(INI)) P6_TA-PROV(2007)0195 - adottata fit-22 ta' Mejju 2007;

Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tat-22 ta' Mejju 2007 dwar L-Ewropa Globali: l-aspetti esterni tal-kompetittività (2006/2292(INI)) P6_TA-PROV(2007)0196 - adottata fit-22 ta' Mejju 2007;

Dikjarazzjoni tal-Parlament Ewropew dwar it-twaqqif ta' ekonomija ta' l-idroġenu favur l-ambjent u t-tielet rivoluzzjoni industrijali fl-Ewropa permezz ta' sħubija ma' reġjuni u bliet impenjati, SMEs u organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili P6_TA-PROV(2007)0197 - adottata fit-22 ta' Mejju 2007;

Riżoluzzjoni leġislattiva tal-Parlament Ewropew tat-23 ta' Mejju 2007 dwar il-proposta għal deċiżjoni tal-Kunsill dwar il-konklużjoni tat-Tieni Protokoll Addizzjonali għall-Ftehim dwar Partenarjat Ekonomiku, ta' Kordinazzjoni u ta' Koperazzjoni Politika bejn il-Komunità Ewropea u l-Istati Membri tagħha, min-naħa waħda, u l-Istati Uniti Messikani, min-naħa l-oħra, biex jittieħed kont ta' l-adeżjoni tar-Repubblika tal-Bulgarija u r-Rumanija fl-Unjoni Ewropea (16522/2006 – COM(2006)0777 – C6-0077/2007 – 2006/0259(CNS)) P6_TA-PROV(2007)0200 - adottata fit-23 ta' Mejju 2007;

Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tat-23 ta' Mejju 2007 dwar l-impatt u l-konsegwenzi tal-linji politiċi strutturali fuq il-koeżjoni ta" l-Unjoni Ewropea (2006/2181(INI)) P6_TA-PROV(2007)0202 - adottata fit-23 ta' Mejju 2007;

Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tat-23 ta' Mejju 2007 dwar ir-rapport annwali mill-Kunsill lill-Parlament Ewropew dwar l-aspetti prinċipali u l-għażliet bażiċi tas-CFSP, inklużi l-implikazzjonijiet finanzjarji għall-baġit ġenerali ta' l-Unjoni Ewropea - 2005 (2006/2217(INI)) P6_TA-PROV(2007)0205 - adottata fit-23 ta' Mejju 2007;

Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tat-23 ta' Mejju 2007 dwar il-promozzjoni tax-xogħol deċenti għal kulħadd (2006/2240(INI)) P6_TA-PROV(2007)0206 - adottata fit-23 ta' Mejju 2007;

Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew ta' l-24 ta' Mejju 2007 dwar l-elezzjonijiet reċenti fin-Niġerja P6_TA-PROV(2007)0210 - adottata fl-24 ta' Mejju 2007;

Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew ta' l-24 ta' Mejju 2007 dwar it-tqegħid ta" l-għarfien fil-prattika: strateġija għall-innovazzjoni msejsa fuq bażi wiesgħa għall-Ewropa (2006/2274(INI)) P6_TA-PROV(2007)0212 - adottata fl-24 ta' Mejju 2007;

Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew ta' l-24 ta' Mejju 2007 dwar il-Kashmir: sitwazzjoni kurrenti u prospetti għall-futur (2005/2242(INI)) P6_TA-PROV(2007)0214 - adottata fl-24 ta' Mejju 2007;

Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew ta' l-24 ta' Mejju 2007 dwar l-Estonja P6_TA-PROV(2007)0215 - adottata fl-24 ta' Mejju 2007; u

Riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew ta' l-24 ta' Mejju 2007 dwar id-drittijiet tal-bniedem fis-Sudan P6_TA-PROV(2007)0218 - adottata fl-24 ta' Mejju 2007.

LAQGĦA MA' JACQUES BARROT, VIĊI PRESIDENT TAL-KUMMISSJONI EWROPEA U KUMMISSARJU RESPONSABBLI MIT-TRASPORT

JACQUES BARROT (Viċi President tal-Kummissjoni Ewropea u Kummissarju responsabbli mit-Trasport): Thank you, Mr Chairman.

Fn' 12.50 p.m. il-Kumitat aġġorna għal data oħra.