(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

Il-ĦDAX-IL PARLAMENT

Laqgħa Nru. 15

l-Erbgħa, 28 ta' Jannar, 2009

Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan

Prezz €2.50

IL-ĦDAX-IL PARLAMENT

Laqgħa Nru. 15

L-Erbgħa, 28 ta' Jannar, 2009

Il-Kumitat iltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fis-7.21 p.m.

Il-Minuti tal-Laqgħa Nru. 14 li saret nhar it-Tlieta, 27 ta' Jannar, 2009 ġew konfermati.

Il-familja u l-Anzjani

THE CHAIRMAN (Onor. Edwin Vassallo): Nagħtu bidu għal din il-laqgħa tal-lum.

Illum se niddiskutu s-sinifikat tal-anzjan fil-familja, ir-relazzjoni u x'inhi l-problema tal-anzjani vis-a-vis meta ż-żwieġ ifalli?

Din il-laqgħa tal-lum għalina hija forma ta' riċerka.

Meta żwiġijiet jfallu, fir-realtà tas-soċjetà kif qegħda tgħix illum x'inhu l-istanding tal-anzjan illum sija jekk hu raġel u sija jekk hi mara?

It-trends tal-lum – sejħilhom moderni, sejħilhom li trid, ejja ngħidulhom attwali – kif qegħdin jinfluwenzaw il-ħajja tal-anzjani?

U x'tipprevedu li se tkun is-sitwazzjoni tal-anzjani fil-ġejjieni?

X'taħsbu intom?

M'hemmx bżonn tkun riċerkata u pprovata, imma l-parir tagħkom u l-ħsieb tagħkom għalina jiswa ħafna.

Din il-laqgħa hija waħda minn sensiela ta' laqgħat li qegħdin nagħmlu fejn qegħdin niddiskutu l-familja minn diversi aspetti tal-ħajja.

Illum se niddiskutu l-familja fir-relazzjoni mal-anzjani.

Aħna konna qegħdin niddiskutu l-familja vis-a-vis l-problemi soċjali fejn jista' ikollok it-tkissir tal-familja u allura qegħdin nippruvaw f'dawn id-diversi laqgħat nieħdu ħjiel dwar xi ħsara qed tiġrilha s-soċjetà tagħna meta żwieġ ifalli.

Is-soċjetà tagħna qegħda tissaħħaħ jew qegħda tiġi indebbolita?

X'inhuma l-effetti ta' dan kollu fuq is-soċjetà tagħna?

Illum qegħdin inħarsu lejn l-aspett tas-soċjetà ftit ridott għall-anzjani.

X'qed jiġri u llum kif qed tiżvolġi l-ħajja għall-anzjani tagħna?

Nixtieq li żżommu dawn f'moħħkom waqt li qegħdin titkellmu.

Nixtieq ninformakom li din il-laqgħa se tkun qegħda tiġi mxandra permezz tal-internet u allura min jidħol fuq is-sit elettroniku tal-parlament taħt Social Affairs Committee jkun jista' jisma' lilkom qegħdin titkellmu.

Nitlob responsabbiltà għax kull kelma, ladarba tingħad, ma tistax treġġagħha lura għax tkun qed tiġi recorded.

Jiena fid-dmir li ngħidilkom li qegħdin tiġu rekordjati, imma fid-dmir ukoll li ngħidulkom li qegħdin tinstemgħu immedjatament.

Forsi jekk tistgħu, ma ssemmux ismijiet ta' persuni imma jekk issemmu ċ-ċirkostanza jkun biżżejjed.

L-aħħar ħaġa rrid nirringrazzjakom talli aċċettajtu l-istedina ta' dan il-kumitat.

Nitlobkom biex min jitkellem jgħid x'ismu, mil-liema background tas-soċjetà ċivili ġej u tagħfsu l-buttuna biex il-microphone tagħkom ikun jista' jinxtegħel.

HELEN BORG BONNICI (President tal-Kunsill Nazzjonali tal-Anzjani): Mr. Chairman, jiena Helen Borg Bonnici, president tal-Kunsill Nazzjonali tal-Anzjani u miegħi għandi tliet membri mill-istess kunsill.

L-istedina li aħna, bħala Kunsill Nazzjonali tal-Anzjani, niġu f'din il-Kamra biex nagħtu relazzjoni dwar il-familja u l-anzjani ma kenitx ħaġa mistennija minna, iżda ladarba saritilna ħassejna li għandna naċċettawha.

M'huwiex il-ħsieb tagħna li nagħmlu xi preżentazzjoni akkademika, iżda x-xewqa tagħna hi li nagħtu stampa realistika dwar l-anzjani fil-familja f'pajjiżna.

Qabel xejn tajjeb li wieħed iżomm quddiem għajnejh li sa l-aħħar ta' Diċembru, 2007 skond id-Demographic Review ppubblikat is-sena l-oħra, minn popolazzjoni ta' 410,290 ruħ – li jinkludu Maltin u barranin - dawk li kellhom passaport Malti kienu b'kollox 394,830.

U huwa fuq din il-figura tal-aħħar li aħna se nikkonsidraw il-popolazzjoni Maltija u Għawdxija.

Minn dawn it-394,830 kien hemm 81,378 persuna ta' 'il fuq minn 60 sena u billi s-60 u l-61 s'issa hija l-età mandatorja tal-irtirar, allura nistgħu ngħidu li daqshekk kien hemm anzjani f'pajjiżna.

Dawn jammontaw għal kważi 20 % tal-popolazzjoni, jiġifieri wieħed minn kull ħamsa.

Huwa proprju għalhekk li l-anzjani jħossu li għandu jkollhom l-għarfien li jistħoqqilhom fis-soċjetà barra mill-fatt li kienu huma li kien bl-għaqal u l-istinkar tagħhom li pajjiżna rnexxielu jakkwista u jibni dak li għandu llum.

Li llum l-anzjani qegħdin jgħixu iżjed, jafu kulħadd.

Il-life expectancy fl-2007 kienet ta' 77.2 snin għall-irġiel u 81.8 snin għan-nisa.

Mill-anzjani ta' 60 sena u 'il fuq li jammontaw għal 81,378 hemm biss 3,484 li huma istituzzjonati.

Fid-djar tal-anzjani tal-gvern hemm 759 residenti, fid-djar tal-anzjani tal-knisja hemm 768 residenti u fid-djar tal-anzjani privati hemm 707 residenti, total ta' 2,234 anzjan.

Fir-residenza San Vincenz de Paule u l-annexe li hemm fl-isptar Monte Carmeli hemm 1,250, u din il-figura ma tinkludix residenti ta' taħt is-60 sena għax hemm madwar 69 li huma taħt is-60 sena li qegħdin hemm għal xi raġuni jew oħra.

B'kollox allura hemm total ta' 3,484.

Dan ifisser li 1% biss mill-anzjani ta' pajjiżna m'humiex qegħdin jgħixu ġo darhom.

Dawn huma fatti li wieħed tajjeb li jżomm quddiem għajnejh.

Ifisser ukoll li meta tnaqqas il-figura ta' 3,484 mill-81,378 issib li hawn popolazzjoni ta' 77,894 ruħ ta' 'il fuq minn 60 sena li jgħixu f'darhom fil-komunità.

Il-firxa tal-etajiet ta' dawn l-anzjani hija ta' bejn is-60 u 'il fuq minn 90 sena.

Irrid ngħid ukoll li n-numru ta' dawk li għalqu d-90 sena qiegħed jikber.

Bħala eżempju nixtieq nuri l-obituaries ta' The Times tat-23 ta' Jannar, 2009.

Kien hemm ħamsa obituaries li erbgħa minnhom għexu sa età venerabbli.

L-ewwel waħda kienet mara ta' 90 sena, it-tieni waħda kienet mara ta' 89 sena, it-tielet wieħed kien raġel ta' 94 sena, ir-raba' waħda kienet mara ta' 92 sena u l-iżgħar fosthom kienet mara ta' 72 sena.

M'għandniex xi ngħidu li kif jgħid il-Malti anke l-ħrief imutu qabel in-ngħaġ.

Mr. Chairman, minn 77,894 anzjani li jgħixu fil-komunità hemm dawk il-koppji li jgħixu waħedhom għax uliedhom iżżewġu u ħarġu mid-dar paterna u oħrajn romlu u sabu ruħhom assolutament waħedhom fid-dar.

Il-maġġoranza ta' din il-kategorija huma nisa anzjani.

Spiċċa ż-żmien tal-extended families li konna nafu bihom aħna madwar 60 u 70 sena ilu.

Illum il-koppji li jiżżewġu, kollha jfittxu li jakkwistaw id-dar tagħhom u n-nanniet jibqgħu jgħixu waħedhom wara li jkunu rabbew familja ta' xi erbgħa, ħamsa, sitt itfal jew iżjed.

Naturalment għan-nanniet ikun sodisfazzjon kbir li jkunu rabbew lill-uliedhom imbagħad jarawhom jippustjaw ruħhom wara li jiżżewġu.

F'din il-fażi tal-ħajja tagħhom il-koppji anzjani suppost li joqogħdu ftit bi kwiethom ġo darhom u jgawdu s-serħan u l-paċi li jixirqilhom.

Iżda veru jiġri dan meta jsiru nanniet?

Aħna b'nanniet irridu ngħidu anzjani.

Mr. Chairman, ħafna minna nafu mill-esperjenza li dan m'huwiex il-każ.

Ir-realtà hija verament il-kuntrarju.

Minn kmieni filgħodu ġieli tfal ta' sena jew sentejn jinġiebu minn ommijiethom qabel ma jmorru jaħdmu u jħalluhom man-nanniet il-ġurnata kollha sakemm jerġgħu lura d-dar mix-xogħol.

Mela n-nanna trid titma', traqqad, tnaddaf u tlibbes lit-tfal u tilgħab magħhom meta jqumu.

Dan kollu, bla dubju ta' xejn, in-nanniet jagħmluh bl-akbar għożża u mħabba imma hu żgur ukoll li dan ix-xogħol ta' kura ta' dawn it-tfal żgħar jgħejjihom ukoll għax ikunu jħossu li kibru fl-età.

Xi ngħidu mbagħad meta jkunu fdati wkoll bil-kura ta' neputijiet li bdew imorru l-iskola?

Minn kmieni tarahom jistennew it-trasport għall-iskola mat-tfal, filwaqt li oħrajn iridu joqogħdu jwassluhom sa l-iskola kull filgħodu u jerġgħu jmorru għalihom meta jiskulaw.

Mill-iskola, t-tfal jibqgħu sejrin għand in-nanniet għax il-ġenituri jkunu għadhom ma rritornawx lura mix-xogħol u hekk wieħed irid jitma lit-tfal, jilgħab magħhom u wara li jistrieħu jibda jgħinhom jagħmlu l-homework u jżommhom okkupati.

Kif qegħdin naraw, illum id-dar ta' ħafna nanniet tbiddlet fil-veru sens tal-kelma għal child daycare centre.

Għal dan ix-xogħol kollu n-nanniet qatt ma jitolbu jew jippretendu xi remunerazzjoni mingħand uliedhom.

Għall-kuntrarju, huma kontinwament idaħħlu jdejhom fil-but biex lin-neputijiet jixtrulhom ħwejjeġ biex jilbsu u ħtieġijiet oħra għall-iskola - barra mill-ħelu li ma jonqosx.

Meta jibdew jitfarfru mhux darba u tnejn li jidħlu wkoll biex jixtru xi computer għat-tfal u joffru li jħallsu għal xi lezzjonijiet ta' privat.

In-nanniet iridu jagħmlu dan kollu min-naqra tal-pensjoni billi jiċċaħdu mill-ħtieġijiet tagħhom u jgħinu lit-tfal tat-tfal.

Mr. Chairman, ma naħsibx li ħafna minna jirrealizzaw li l-workforce ta' pajjiżna ma tistax tkun dik li hi mingħajr is-sostenn u l-backup tan-nanniet.

Verament li n-nanniet jistgħu jiġu meqjusa bħala dik il-forza siekta fil-familja li qegħda ssostni tant koppji żgħażagħ miżżewġin.

Li kieku ma kienx hekk kif jistgħu nisa miżżewġin joħorġu jaħdmu biex ikunu jistgħu jħallsu lura l-loans li jkunu ssellfu mill-banek biex jakkwistaw dar fejn joqogħdu u jibnu familja wkoll?

Kemm hi ħaġa nġusta li wara l-mewt tan-nanniet xi ħaġa żgħira tal-bini li forsi huma jkunu akkwistaw f'ħajjithom b'tant għaqal u sagrifiċċju tintilef biex titħallas it-taxxa tas-suċċessjoni.

U uliedhom ma jibbenefikawx kif jixraq minn dak li jkunu wirtu.

Għal din l-għajnuna kollha li l-anzjani jagħtu lill-uliedhom u lill-ulied uliedhom, mingħand l-istat ma jirċievu ebda remunerazzjoni.

Il-kontribut prezzjuż tan-nanniet fil-familja ma jikkonsistix biss kif diġà rajna billi jieħdu ħsieb neputijiet żgħar sakemm l-omm u l-missier jirritornaw mix-xogħol.

Nafu li n-nanniet huma dawk li bil-kliem u l-eżempju jgħaddu lil uliedhom u lil ulied uliedhom il-valuri sbieħ li kienu trabbew fihom xi tletin, erbgħin jew ħamsin sena ilu.

Bħal per eżempju l-valuri tal-għożża u l-ġabra fil-familja minflok il-ġiri u l-isfrattu ta' ħbiberiji perikolużi, il-ġmiel tal-ħajja u s-sbuħija ta' l-ulied minflok il-qirda u l-mewt permezz ta' l-abort u d-drogi, l-għaqal li wieħed ifaddal xi sold għal meta jkollu bżonn minflok infieq bla rażan ta' flus mingħajr m'hemm ħtieġa u l-valur ta' l-edukazzjoni għat-tfal minflok l-injoranza u l-faqar fil-moħħ tal-bniedem.

Ix-xjuħija fi żmienna tista' tgħid li hija mifruxa fuq medda ta' tletin sena, jiġifieri mill-età ta' sittin sa disgħin sena u fuqhom.

Wara l-ewwel parti ta' dawn it-tletin sena, meta l-anzjan kien għadu tant b'saħħtu u offra servizz mill-aqwa lill-familja tiegħu, ftit ftit dan jibda jersaq għar-raba' fażi tal-ħajja tiegħu.

Dan jista' wieħed ixebbħu ma' l-aħħar kapitlu tal-ħajja ta' l-anzjan.

Minflok ma jkompli jservi u jieħu ħsieb lil ħaddieħor fil-familja jibda hu stess isir dipendenti u għandu bżonn l-għajnuna.

Naqra naqra jibda jitlef l-awtonomija tiegħu, ikollu bżonn min jgħinu, isajjarlu u jitimgħu, iżommu nadif, iwensu u jaqdih.

Imbierek l-anzjan li jsib dan l-appoġġ meħtieġ fi ħdan il-familja tiegħu stess.

U dan l-appoġġ ikun mogħti lilu b'sens kbir ta' imħabba, paċenzja, perseveranza u rispett kif jixraq, mingħajr ebda pretenzjonijiet ta' ħlas u obbligazzjonijiet oħra.

Fir-realtà però mhux dejjem jiġri hekk.

Dan nafuh minn dak li nisimgħu bih jew nosservaw jew anke ngħixu.

Il-qalb ta' l-anzjan tweġġa' ħafna meta jintebaħ li għal uliedu hu sar ta' piż li kultant mhux dejjem ikunu disposti li jerfgħu minħabba sagrifiċċju personali u familjari.

Tisma' b'familji fejn isiru arranġamenti fost l-aħwa biex meta jkun imisshom imorru jorqdu ma' l-anzjan.

F'każi oħra, l-anzjan imur hu għand uliedu, skond għand min ikun imissu.

F'każi estremi l-anzjan ġieli jkollu jħalli daru għal kollox għax uliedu jaqblu li hemm bżonn jintbagħat ġo home.

Xi jkun iħoss dak il-ħin l-anzjan li jkun għadu jgawdi moħħ luċidu, u jkun fil-pożizzjoni li jsegwi dak kollu li qiegħed jingħad u jiġri fil-familja.

Tista' sseħħ xi forma ta' vjolenza jew xi theddid fuq xi wieħed mill-aħwa li joffri li jieħu lill-missier jew lill-omm miegħu fid-dar?

Iva, dan ġieli ġara wkoll.

F'każi meta l-intenzjoni ma kenitx waħda ġenwina u retta.

Ġieli smajna b'testmenti sfurzati biex ikun hemm akkwisti inġusti fuq membri oħra ta' l-istess familja.

Mr. Chairman, mhux l-anzjani kollha għandhom uliedhom li jistgħu jgħinuhom.

Hemm min uliedu jinsabu 'l bogħod minn Malta u oħrajn li m'għandhomx ulied.

Dawn ikunu xjieħu bħala koppja flimkien waħedhom sakemm il-mewt tħalli lil ta' l-aħħar armel.

Nisa romol jgħixu waħedhom hawn iżjed minn irġiel.

Dan hu fattur demografiku kif rajna diġà f'din il-preżentazzjoni.

Ħafna minn dawn l-anzjani li jgħixu waħedhom jibqgħu jistinkaw li jgħixu f'darhom u jagħżlu li ma jmorrux f'Dar ta' l-Anzjani biex ikunu jistgħu jżommu l-indipendenza tagħhom sakemm ikun possibbli.

Minn dawn hemm bosta li jagħmlu użu ta' servizzi għall-anzjani fil-komunità bħal servizz ta' għajnuna jew kura fid-dar, telecare, meals on wheels u handyman service.

Minkejja dan kollu ċerti anzjani ħafna drabi jħossuhom imwarrba, isofru minn ċerta solitudni kemm mill-familja u kemm mis-soċjetà.

Ikollhom fuqhom dik id-dieqa għax dejjem waħedhom.

Issa li kibru u m'għadx hemm posthom fis-soċjetà, malli jidlam jispiċċaw jissakkru ġewwa għax jibżgħu li xi ħadd jidħol fuqhom biex jisraqhom.

Għalhekk il-Kunsill ta' l-Anzjani kien issuġġerixxa l-introduzzjoni ta' night shelters għall-anzjani li jixtiequ wens matul il-lejl.

L-aktar li tkun iebsa l-ħajja għall-anzjani li jgħixu waħedhom hu meta jimirdu u m'għandhomx min idur bihom.

Ix-xiri ta' mediċini għoljin jinkwetawhom ukoll jekk ma jkunux intitolati għall-mediċini b'xejn.

Ġieli jiċċaħdu minn xi affarijiet oħra biex ikunu jistgħu jixtruhom.

F'mumenti ta' mard jixxenqu iżjed għall-wens u kumpannija ta' xi ħadd li jafdaw fih.

Għalhekk hemm barka u sliem għal dawk li b'ġenerożità jibqgħu jagħtu appoġġ u juru imħabba lill-ġenituri tagħhom anzjani sakemm dawn jagħlqu għajnejhom għal dejjem u fl-istess ħin inisslu dawn is-sentimenti sbieħ f'uliedhom ukoll.

Nisperaw li b'din il-preżentazzjoni konna ta' għajnuna biex wieħed ikun jista' jifhem iżjed il-ħteġijiet u l-aspirazzjonijiet ta' l-anzjani s'issa u tal-futur.

(Interruzzjonijiet)

Onorevoli, nixtieq nirriferi wkoll għall-problema ta' familji li qed jitkissru.

Nixtieq intom tagħmlu l-interventions tagħkom għax fejn familja żagħżugħa titkisser x'jiġri?

Ħafna drabi l-partijiet jisseparaw u jsibu refuġju fid-djar ta' ommhom u missierhom.

U ġara x'ġara min hi dik l-omm li se tgħid le lill-binha jew lil bintha li sabet ruħha f'dawn iċ-ċirkostanzi skabrużi.

Dan huwa wkoll kontribut li jagħtu l-anzjani bis-sapport anke morali.

Jiena kont qed nara d-Demographic Review u sibt li n-number of single mothers qiegħed dejjem jiżdied.

Għal tfajla li ssib ruħha f'dawk iċ-ċirkostanzi Allaħares ma jkunx l-appoġġ tal-ġenituri, allavolja forsi jkunu inkurlati għaliha għall-iżball li tkun għamlet.

Imma l-ġenituri dejjem ġenituri.

IS-SUR LINO DEBONO: Jiġifieri l-pożizzjoni qiegħda li n-nanniet mhux jieħdu ħsieb lit-tfal tat-tfal imma jerġgħu lura jieħdu ħsieb lit-tfal fil-każ ta' familji mfarrkin.

Jippruvaw kemm jistgħu għar-rikonċiljazzjoni però ħafna drabi, kif naraw, ma jirnexxilhomx.

MICHAEL GONZI: L-ewwelnett prosit għax għamilt preżentazzjoni perfetta.

Li għedt inti kollu huwa minnu, u jien bħala tabib nesperjenza dak li għedt il-ħin kollu.

Naf anzjani qed jieħdu ħsieb kif għedt inti, it-tfal tat-tfal li jkunu morda.

Issa li hawn passa ta' l-influwenza kollha ma jifilħux.

Ikunu ma jifilħux u jieħdu ħsieb xorta.

Kif għedt inti wkoll, għandna ħafna tfajliet li jew jisseparaw jew ikunu single mothers, u vera hemm il-wens ta' l-ommijiet.

Illum li l-mamà tiegħi telqitna, iktar qed napprezzaha.

Issa l-papà tiegħi qiegħed waħdu u kif għedt inti, qed induru miegħu, qed nużaw is-servizzi kollha biex ngħinuh biex kemm jista' jkun jibqa' indipendenti u nippruvaw inżommuh il-Belt fid-dar tiegħu,.

Il-punt huwa li din issibha l-iktar f'Malta għax il-familja għadha fl-opinjoni tiegħi b'saħħitha.

L-ommijiet u l-ġenituri għadhom b'saħħithom ħafna.

Għall-anzjani li qed jieħdu ħsieb it-tfal, jiena ngħid li dawn jaħasra għandhom ħafna xogħol imma qatt ma jgergru.

Anzi veru ħafna minn dan huwa sagrifiċċju għalihom u naħseb jieħdu pjaċir, imma hija ħaġa naħseb ta' pajjiżna, xi ħaġa li l-familja qed iżżommha kważi magħquda.

Mill-banda l-oħra huwa veru wkoll li nsibu ċerti problemi ta' familji li jkunu jridu jpoġġu lill-anzjani ġo homes.

Issa din hija realtà.

Jien ukoll ngħix bil-klijenti u l-pazjenti tiegħi.

Xi kultant ikollhom dieqa u jien ngħid li dawn għandhom raġun.

Kif għedt inti stess fil-bidu n-nanna tieħu ħsieb it-tfal tat-tfal għax it-tfal ikunu għamlu loans u allura bilfors iridu jaħdmu.

L-istess ħaġa, meta l-anzjan jiġi f'dik il-kwarta età, il-loans ikun għadhom hemm.

U l-affarijiet ta' xogħol u problemi tat-tfal xorta jkunu għadhom hemm.

Ċerti familji jkollhom problemi speċjalment meta l-anzjan ikollu bżonn ċertu kura primarja jew kura li tkun naqra iktar sensittiva u xi kultant ikun diffiċli biex inti tagħtiha d-dar.

Aħna nixtiequ li nagħtuha d-dar imma xi kultant l-anzjan se jkun ħafna u ħafna aħjar jekk ikun ġo home.

Jien mort il-home tal-Mellieħa.

Ġieli nitla' hemmhekk għax nara lill-anzjani hemmhekk.

Dik il-home hija palazz.

Hija home f'palazz.

Tgħidli imma l-anzjan mhux aħjar id-dar?

Veru, l-anzjan aħjar id-dar imma x'tagħmel jekk l-anzjan bil-familja tiegħu stess hemmhekk xorta se jbati għax għandu bżonn il-kura u mhux qed jagħtuhielu sew għax m'għandhomx expertise?

Jekk din il-kura tista' tittieħed aħjar ġo home allura jien ma nara xejn ħażin.

L-unika ħaġa li nara ħażin hu jekk lill-anzjani moralment qisek qed timbuttahom hemmhekk.

Kif għedt inti wkoll hemm ċerti familji li lill-anzjan jarawh as a burden, imma hemm ċerti familji fejn il-ġenitur mhux a burden imma tant jixtiequ li jkun hemm il-kura sew tiegħu li ma tistax tittieħed id-dar li xi kultant aħjar ikollok a nurse in care twenty-four hours miegħu.

Kieku nistgħu nagħtuha fil-komunità naħseb ikun aħjar imma f'ċerti instances hija impossibbli.

Jien nerġa' ngħidlek prosit tal-presentation, ilqatt il-punti kollha.

THE CHAIRMAN: Jiena se nkompli ma' l-Onor.

Gonzi u wkoll nixtieq nirringrazzjak u ngħidlek li l-preżentazzjoni kienet f'waqtha.

Għoġbitni dik il-frażi eċċellenti meta għedt li l-workforce Maltija hija sostnuta mill-anzjan.

Jiġifieri fil-Press Release ta' għada dik irridu nġibuha eżatt kelma b'kelma.

(Interruzzjonijiet) Le, ta' kif il-workforce Maltija hija sostnuta min-nanniet tagħna.

Dak huwa kontribut u rridu uffiċjalment nirringrazzjawhom.

Mingħajr il-kontribut tal-persuni ta' ċerta età kieku n-nisa miżżewġa ma jkollhomx il-libertà li jaħdmu għax ovvjament in-nanna hija ċ-child care centre.

Żewġ affarijiet ħalli tagħtuna iżjed fuq xiex naħsbu meta niġu biex nagħmlu l-proposti tagħna.

Qatt ħsibtu - u hawn qed inkompli fuq il-linja ta' l-Onor.

Michael Gonzi - x'għandu l-gvern joffri bħala servizzi innovattivi iktar milli hawn fil-kura għall-anzjani fil-komunità?

S'issa donnu bħala pajjiż kellna l-ewwel servizzi ta' kura għall-anzjani li kienu innovattivi, li daħlu fuq ix-xejn biex ngħidu hekk, però dan l-aħħar ma bqajniex noħorġu b'ideat ġodda.

Jiġifieri għamilna dawn is-servizzi però ma kienx hemm żvilupp ġdid fuqhom.

X'timmaġinaw li għandu jkun hemm bħala servizzi ġodda għall-anzjani?

(Interruzzjonijiet)

Nixtieq nistaqsi wkoll dwar jekk qattx tkellimtu bejnietkom dwar kif taħsbu li s-soċjetà li ġejja ta' anzjani se tkun mibdula?

Meta qegħdin taraw illum il-familja qiegħda tinbiddel, kif taħsbu li se tkun is-soċjetà ta' l-anzjani għada pitgħada?

Jiġifieri jekk xi ħadd illum għadu żgħażugħ jinfired mill-familja tiegħu, x'tip ta' nannu jew nanna se jkun?

Jiġifieri x'nanniet, irġiel u nisa, għad nibdew naraw minn hawn u għoxrin sena oħra?

It-tielet mistoqsija u nieqaf.

Hemm nanniet li jieħdu ħsieb it-tfal imma meta jiġu fil-bżonn ma jsibu lil ħadd min jieħu ħsiebhom.

Wara li jkunu ħadu ħsieb lil kulħadd imbagħad ma jsibu lil ħadd min jieħu ħsiebhom.

Hemm iżjed pressjoni fuq il-gvern biex għada pitgħada jkollna aktar Djar ta' l-Anzjani għax issa kulħadd jaħdem.

Jekk it-tifrik tal-familji jkompli jiżdied allura x'se jiġri għan-nanniet tagħna ta' għada, iżjed milli tal-lum?

Dawn m'hu se jkollhom lil ħadd min jieħu ħsiebhom?

Jiġifieri jien qed nimmaġina soċjetà fejn il-familja tkompli titkisser, fejn it-tfal se jbatu mod u l-anzjani se jbatu mod ieħor.

Issa fuq it-tfal iddiskutejna kif jistgħu jbatu.

Jekk kollox jibqa' sejjer kif inhu, kif taħsbu li jista' jbati l-anzjan?

IS-SUR LINO DEBONO: Daqsxejn mistoqsija diffiċli.

Ji Il-presentation tagħna kienet fuq in-nanniet tal-lum.

Issa fl-immaġinazzjoni tagħkom.

IS-SUR LINO DEBONO: In-nanniet ta' għada huma t-tfal tagħna.

Jiena għandi tfal li għandhom tfal ta' 14-il sena, għaxar snin oħra se jkunu nanniet jekk kollox ikun fil-paċi.

Żgur li l-pro-neputijiet tiegħi mhux se jkollhom dik ix-xi ħaġa li qed noffru aħna lin-neputi llum.

Għaliex?

Għax jekk it-tfal tiegħi llum għandhom 40 years, għaxar snin oħra jkollhom 50 u jkunu għadhom qed jaħdmu.

Il-liġi tal-pensjoni kif qiegħda ma tippermettilhomx żgur dak il-lussu li huma stess qed jgħixu fih illum.

Il-loans per eżempju, ikunu għadhom hemm.

Dawn żgur marbutin b'loans, u żgur li m'għandu ħadd tort għax id-dinja being what it is ma tistax iżżommha.

Aħna mdorrijin ngħidu li l-mara tiegħi rabbiet erbat itfal.

Fil-fatt il-mara tiegħi għaxart itfal rabbiet, l-erba' tiegħi u s-sitt neputijiet li għandi.

Allaħares ma kienx hekk.

Kif għamilna fil-presentation daycare centre ħajja.

Per eżempju, aħna ma nistgħux nifhmu kif it-tfal joħorġu mid-dar tagħhom fis-sitta ta' filgħodu biex iġibuhom għandna, ikun maltemp, ma jkunx maltemp, ikunu jifilħu jew ma jkunux jifilħu.

Ovvjament aħna bħala nies ma nistgħux inżommu t-tfal wara s-sitta ta' filgħaxija.

Issa llum għandna ħafna single mothers, single parents families, lanqas single mothers, single parents families.

X'se jsir minnhom dawn?

Mela inti għandek it-tifel jew it-tifla għandhom tarbija miegħek, se jiżżewġu probabbli jsibu lil xi ħaddieħor b'tarbija oħra t-tnejn, u se jkollhom it-tielet ġenerazzjoni biex ngħid hekk tal-familji.

Inti qajjimt ħafna punti li ngħid għalija ma kontx ippreparat li niddiskutuhom imma huma realtà.

Forsi jkun hemm it-tieni meeting biex ikollna ċans nistudjaw il-punti li qajjimt int u nirrisponduhom.

Mr. Chairman, meta ltqajna ma' l-Onor.

Galea huwa semma d-Dar taż-Żejtun li aħna bħala għaqda konna xtaqniha ħafna.

Issa se jkun hemm l-ewwel waħda.

Ikun hemm forsi t-teething trouble jew l-iżbalji tagħha, imma t-tieni waħda żgur li se jkun hemm improvement fuqha.

Jien ngħid li għandu jkun hemm iktar day care centres.

In-nanniet li llum għandhom 65 sena rabbew ċerta esperjenza li ma ġġibha minn imkien.

L-esperjenza l-ebda textbook ma jagħtihielek.

Forsi għal dawn iċ-ċentri l-gvern għandu jistudja l-idea li joħroġ xi ħaġa lil min irid jieħu ħsieb tfal ta' ċertu età f'dawn iċ-ċentri.

Id-day care centres aħna nixtiquhom ul-pajjiż kollu jixtieqhom, imma m'intix se tagħmilhom mil-lum għal għada għax jiswew ħafna flus.

Min jaf l-idea hijiex tajba li fejn hawn in-nanniet li jistgħu joffru s-servizzi tagħhom, dan ikunu jistgħu jagħmluh against payment.

Issa l-familji tagħna żgur jagħmlu dan.

THE CHAIRMAN: Jiena bil-qalb kollha nixtieq li din il-laqgħa naġġornawha għal darba oħra biex tkunu tistgħu tiġu ppreparati.

Intom tajtu preżentazzjoni tajba fuq dak li hu attwali u fattwali llum.

Ippruvaw aħsbu ftit u persważ li tistgħu tiġu b'iktar informazzjoni li tkun tixbaħ lill-preżentazzjoni tajba li għamiltu llum, fuq l-immaġinazzjoni tagħkom, għax kif qed tgħid inti l-ebda textbook m'hu se jagħtik soluzzjoni imma intom żgur li l-aħjar nies li nistgħu nitkellmu magħhom li jagħtuna informazzjoni ta' x'timmaġinaw li l-ħajja tista' tkun.

Issa aħna meta se nagħtu proposti ma nixtiqux nagħtu proposti għas-sitwazzjonijiet tal-lum imma għas-sitwazzjonijiet tas-soċjetà jekk tibqa' bit-trend kif inhi sejra.

Jiena nitlobkom taħsbu fl-agħar ipotesi possibbli.

Qegħdin niftehmu?

Aħsbu fl-agħar xenarju possibbli, aħjar naħsbu fil-ħażin ħalli t-tajjeb ma jonqosx.

Meta tkunu bejnietkom aħsbu fl-agħar xenarju possibbli, aħsbu fl-iktar tifrik tal-familji li jista' jkun hawn fil-pajjiż, x'tip ta' nanniet jista' jkollna, x'inhuma d-diffikultajiet li jista' jkollna ħalli aħna bħala politiċi nkunu nistgħu naħsbu għal għada dak li qed nimmaġinaw li jista' jsir illum.

L-Onor.

MICHAEL GONZI: Ħalli nagħti eżempju.

Immaġinaw is-single parents li hawn bħalissa jew dawk mhux miżżewġin u għandhom it-tfal nimmaġinawhom li huma anzjani għada.

X'se tkun il-familja għada u s-sitwazzjoni tagħhom?

Allura xi rridu nagħmlu aħna jew intom biex nevitaw dawk il-problemi meta naslu f'dak iż-żmien?

X'nistgħu nagħmlu iktar għall-anzjani direttament fil-komunità?

Per eżempju, waħda mill-ideat li jien kelli li setgħet issir anke minn grupp ta' anzjani stess hi li nagħmlu telefonati lil anzjani li jkunu waħedhom u lonely.

Xi kultant anke din tkun biżżejjed.

Forsi intom li għandkom esperjenza ta' dawn, tkunu tistgħu tissuġġerixxu lill-Kumitat biex ngħadduha aħna f'ismikom.

Jien niftakar li l-mamà tiegħi kienet tieħu pjaċir ħafna bl-università tat-terza età.

(Interruzzjonijiet) F'salt minnhom inqala' xi ħaġa u ma setgħetx tattendi iktar.

Imma din ta' l-università qed tieħu s-saħħa tagħha?

Qed ngħid dan għax ma tantx qed tiġi riklamata.

Ma tantx nisma' fuqha jien.

IS-SUR LINO DEBONO: Allaħares tmur lura.

Insejjaħ lill-Onor.

Caruana, imbagħad lill-Onor.

JUSTYNE CARUANA: Jien nammira ħafna lilkom u persuni oħra bħalkom li minkejja l-età tagħkom għandkom tant ħeġġa.

Tkun ħaġa tajba li naraw kif nużaw dan it-tajjeb u din l-enerġija li għandkom biex ngħinu.

U aħna hawnhekk niddiskutu ħafna l-aspett familjari tad-diffikultajiet, l-aspett ikrah però ovvjament min-naħa tagħkom l-enerġija tagħkom kif nistgħu nagħmlu channeling tagħha biex ngħinu lill-famijli li qed ikollhom ħafna stress li eventwalment iwassal anke għat-tifrik tal-familja?

Kif taħsbu li nistgħu nagħmlu xi ħaġa konkreta?

Għax ovvjament toħlom ħafna però trid tara konkretament x'jista' jsir.

Is-Sur Debono ssuġġerixxa tip ta' babysitting però aħna nafu li biex tiftaħ childcare centre għandek ħafna livelli għoljin u aspetti anke ta' sigurtà.

Meta qed tieħu ħsieb it-tfal tal-familja tiegħek mod però meta tkun qed tieħu ħsieb tfal ta' familji oħrajn, imbagħad ovvjament qed titkellem fuq aspett kompletament differenti, anke rigward ta' Health and Safety u responsabbiltajiet anke legali.

Jiġifieri għalhekk irridu nkunu daqsxejn realistiċi fuq kemm jista' jkun hemm involviment ta' anzjani f'Childcare centres.

Jien kieku ma kellix lill-ommi, kieku t-tifla tiegħi m'għandhiex in-nanna, kieku jien m'iniex hawn.

Qed nitkellem straight and plain u m'iniex se noqgħod indur mal-lewża.

Jiġifieri r-rwol tan-nanniet sar tant importanti u essenzjali, li rridu nikkonsidrawh ukoll f'livell aktar 'il fuq u mhux sempliċement fuq livell ta' familja.

Il-potenzjal li għandkom kif nistgħu nutilizzawh a benefiċċju tas-soċjetà in ġenerali.

THE CHAIRMAN: Nirringrazzjak.

L-Onor.

Wara tkunu tistgħu tgħaddu għall-aħħar kummenti tagħkom.

Naf li m'intomx se teżawrixxu kollox illum, imma se nħallulkom iż-żmien biex tiddiskutu dawn il-mistoqsijiet li qegħdin nagħmlulkom u imbagħad meta tgħidulna tkunu tistgħu terġgħu tiġu u tkellmuna fuq ir-risposti tagħkom.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Jien sostitut fuq dan il-kumitat, biss qed nieħu pjaċir ħafna li qiegħed hawn għax xtaqt ħafna niżvolġi dan is-suġġett u naħseb huwa l-aħjar post li nagħmilha.

Qed nieħu gost ninnota li dan il-kumitat qiegħed iħares lejn l-ġejjieni u għall-futur minħabba problemi ġenerazzjonali.

Imma jien naħseb li rridu wkoll - u naħseb li dan il-kumitat diġà għamilha - niffokaw fuq il-problemi li hemm illum għax jien nidħol f'diversi homes ta' l-anzjani tal-gvern jew privati low cost.

Home tal-knisja, in-naħa tagħna waħda hemm u ġieli dħalt fiha wkoll, għax jien naħdem fuq din l-area.

Irrid ngħid li ninnota ċertu limitazzjonijiet.

Bla dubju ta' xejn il-limiting factor hu n-nurses.

Hemm nuqqas kbir ta' nurses.

Per eżempju fid-Dar ta' l-Anzjani ta' l-Imsida u d-Dar ta' l-Anzjani fil-Furjana hemm persuna waħda.

Din m'hijiex nurse li tinbidel.

Jiġifieri jekk persuna tkun bil-leave mhux tidħol persuna oħra minflokha imma ma jkun hemm ħadd.

Jekk minn naħa l-oħra nurse kkwalifikata tkun bil-leave, tiġi nurse miċ-ċentru tas-saħħa biex per eżempju tagħmel l-injections li jkun hemm bżonn tagħmel lil persuni individwali u ma jkunx hemm carers ta' ċertu kwalifiki.

Issa jien naf li d-Dipartiment ta' l-Anzjani u anke l-ETC qegħdin jipprovdu korsijiet ta' carers u naħseb li dan huwa importanti imma hemm limitazzjonijiet kbar.

M'ilux ukoll kelli l-okkażjoni niltaqa' ma' qassis minn Ħal Tarxien li huwa responsabbli mid-Djar ta' l-Anzjani tal-Knisja.

Dan in poche parole qalli, li jekk il-Gvern mhux se jgħin lid-Djar tal-Knisja, dawn għandhom futur qasir ħafna.

Jiġifieri fil-ġejjieni, wieħed irid jipprova li dejjem jnaqqashom u hemmhekk ukoll wieħed jiġi dipendenti fuq il-gvern.

Dik hi l-problema.

Jien dan l-aħħar kelli l-okkażjoni ninnota persuna li kienet taħdem f'Kunsill Lokali biswit Dar ta' l-Anzjani.

Din il-persuna ħarġet bil-pensjoni u ddeċidiet li tieħu ħsieb waħda mill-anzjani li kienet taf, li llum għandha 102 sena.

Fil-verità tispirak din il-ħaġa għax jien naħseb forsi wieħed jista' jibda jittargitja persuni li joħorġu bil-pensjoni għax naħseb li jistgħu jsibu l-ħin biex jikkontribwixxu lejn persuni li m'għandhomx familjari.

Jien kont qed nisma' lill-Onor.

Jose' Herrera jitkellem fil-parlament u qal li fil-familja tiġi naturali li tgħin.

Jiġifieri jekk inti nanna u t-tifla, tiġik naturali li tgħin imma li wieħed joħroġ 'il barra mill-familja naħseb li hu importanti.

Grazzi.

THE CHAIRMAN: L-aħħar kummenti min-naħa tagħkom.

IS-SINJURA Jessie Ebejer: Fuq din li għadek kemm għedt inti, ma jistax per eżempju, isir inċentiv?

Ħlas żgħir, per eżempju jekk il-ġirien jorqdu għand xulxin.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Prodi, mhux dan il-gvern imma ta' qabel fl-Italja kien għamlu mezz li wieħed jipprova jistimola....(Interruzzjonijiet)

IS-SINJURA JESSIE EBEJER: Tkun young old u tmur għand waħda anzjana sewwa.

Aħna semmejna wkoll in-night shelters.

Dawn ix-shelters ikunu ideali.

Darba mort holiday għand ħabiba tiegħi l-Ingilterra u kellhom shelters bħal dawn.

Apparti minn hekk, jkollhom kamra apposta għal meta ġġib nies joqogħdu miegħek, li jkollha t-television u private bathroom.

Jikruha biss għal meta jiġu jarawk.

Speċi ta' Guest room.

U ħafna mill-anzjani il-flatlet jixtruh, forsi jkun issussidjat imma jixtruh.

Imbagħad meta l-anzjan jiġi nieqes, min imur fih jixtrih hu u jagħti l-flus lura lill-familja.

Dawn ix-shelter homes ideali ħafna, għax għalkemm ikunu qegħdin waħedhom imma moħħhom mistrieħ għax qegħdin qishom jgħixu ġod-dar.

Fl-istess ħin ikollhom is-sala communer, jiltaqgħu joħorġuhom, eċċ. Imma fl-istess ħin qegħdin privati wkoll li jekk ma jridux joħorġu, qegħdin waħedhom però moħħhom mistrieħ li malli jinqala' l-iċken ħaġa jsibu l-għajnuna u mhux qegħdin waħedhom bħal meta tkun id-dar.

(Interruzzjonijiet)

IS-SINJURA HELEN BORG BONNICI: Dwar dan aħna konna tkellimna ma' Mrs. Micallef Leyson tal-Housing Authority xi tlieta jew erba' snin ilu.

JEAN PIERRI FARRUGIA: Fil-fatt sar proġett.

Mingħalija 8 units, imma mhux communal place.

IS-SINJURA HELEN BORG BONNICI: Djar fil-ground floor li jkunu adattati biex jevitaw turġien lill-anzjani.

Per eżempju l-Belt hemm anzjani li joqogħdu f'appartamenti antiki li għandhom it-turġien, fejn mhemmx servizz ta' lifts, u dawn imsieken jispiċċaw jissakkru, qegħdin iżolati, jiddependu minn ħaddieħor.

THE CHAIRMAN: Sinjuri, ħalli nibdew nagħlqu din il-laqgħa tal-lum.

L-ewwel ħaġa ħudu nota ta' dak li se ngħidu ħalli tkunu tistgħu taħsbu fuqu.

L-ewwel ħaġa aħna se ngħaddulkom transcript ħalli anke intkom tkunu tistgħu ssegwu x'intqal.

Naħseb kif qal l-Onor.

Jean Pierre Farrugia, għandna nħarsu lejn il-lum u għada.

Jien għamilt enfasi fuq għada imma kemm l-Onor.

Michael Gonzi qegħdin jagħmlu riferenza fuq illum.

Allura nixtieqkom taħsbu f'sitwazzjoni dawramejt, jiġifieri 360 degrees, araw il-proposti u araw x'fihom tajjeb u ħażin.

Per eżempju jekk se tipproponi kif jien nista' noqgħod għandek, trid tara wkoll jekk hemmx il-biżgħa ta' min jista' jkun ftit makakk fl-intenzjoni li għandu.

Il-proposta tħalluhiex nofsha moħmija jew nofsha nejja, araw li tkunu ħaristu lejha b'mod sħiħ.

L-Onor.

Jean Pierre Farrugia semma Djar ta' l-Anzjani low-cost.

Din hija xi ħaġa li qatt ma smajtha bħala espressjoni.

Tajba kienet, qatt ma ġietni f'moħħi u qatt ma kont kapaċi ngħidha, imma x'inhi l-opinjoni tagħkom jekk għada pitgħada jibqa' jkollna Djar ta' l-Anzjani low cost.

Għandu jkollna djar ta' l-anzjani low-cost?

Jien żgur li ma nafx x'hemm fuq dan is-suġġett, dak li nisma' mingħandkom jagħtini fuq xiex naħseb.

Id-diffikultà fid-Djar ta' l-Anzjani.

Aħna se nimxu lejn policy fejn jekk jista' jkun ikollna ħafna Djar ta' l-Anzjani jew se naraw kif lill-anzjan inħalluh fil-komunità tiegħu?

Fejn hu l-aħjar kwalità ta' ħajja għall-anzjan?

L-anzjan meta jkun fid-Djar ta' l-Anzjani jispiċċa kaboċċa ħajja, fis-sens ikollu schedule ta' tiekol filgħodu, quddiesa, te', eċċ., fejn hemm attenzjoni biss lejn il-moħħ jew lejn l-istonku tal-persuna?

Qed nitkellem goff biex niftiehem żgur.

Dan jibqa' jgħix għax l-istonku huwa tajjeb u jekk ma jkunx iżjed interessat lanqas ikun jaf jekk hux it-Tnejn, it-Tlieta jew l-Erbgħa?

Kif se ngħinu lill-anzjani fid-Djar ta' l-Anzjani jibqgħu interessati lejn dak li kienu jagħmlu f'ħajjithom?

Hemm ukoll id-diffikultà tad-Djar ta' l-Anzjani tal-Knisja.

Jekk veru għandhom dawn id-diffikultajiet għada pitgħada fejn nistgħu nispiċċaw?

Iva, kif qal l-Onor.

Farrugia taħsbu fuq il-lum, imma l-problema tal-lum fil-probabbiltà hija wkoll ta' għada bit-trends li aħna sejrin illum.

Ħarsu lejn id-demographic changes u lilna għidulna jekk hijiex se tkun sitwazzjoni tal-biżgħa jekk jibqa' jiġri hekk.

Notwithstanding dak kollu li għedna, ħudu ż-żmien tagħkom imma aħna li nixtiequ huwa li terġgħu tiġu lura f'dan il-kumitat u tirrapportaw li sibtuh ta' għajnuna għalikom biex twasslu lill-awtoritajiet il-messaġġ tagħkom, il-kunsens tagħkom.

Jekk jiġri hekk allura aħna nkunu qed naqdu dmirna li nġibu kemm jista' jkun il-gvern, il-parlament qrib tagħkom anke f'dan is-settur bħala anzjani.

Nirringrazzjakom għal din l-opportunità.

Jien ħsibt li din il-laqgħa se tkun waħda minn dawk li nistgħu nibdew u nagħlqu imma bħal ħafna laqgħat oħrajn ma nistgħux nibdew u nagħlqu u allura se naġġornawha għal darba oħra.

Forsi jekk hemm xi ħadd li nafuh li għamel riċerka studjata fuq l-anzjani jkun jista' jiġri wkoll.

Aħna m'aħniex l-eżekuttiv tal-gvern allura m'għandniex il-pressjoni ta' x'nistgħu nagħmlu imma għandna l-kumdità li nistgħu naħsbu u noħolmu.

Allura aħna fil-politika ċ-ċentru tar-riċerka u ċ-ċentru ta' l-innovazzjoni.

Aħna qegħdin f'pożizzjoni tajba fejn bil-laqgħat li nagħmlu qegħdin nagħmlu r-riċerka biex noħorġu b'ideat innovattivi li mbagħad ikunu ta' sostenn għall-politiku li għandu f'idejh l-eżekuttiv.

Nirringrazzjakom mill-ġdid u nistiednukom terġgħu tiġu.

Fit-8:15 pm id-diskussjoni fuq dan is-suġġett kienet interrota u l-Kumitat qabel li diskussjoni fuq l-istess suġġett għandha tkompli f'data li għandha tiġi kkomunikata iktar tard


KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET SOĊJALI

LAQGĦA NRU 15

L-Erbgħa, 28 ta' Jannar, 2009

Il-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Soċjali ltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fis-7.21 p.m.

L-Onor Edwin Vassallo, President tal-Kumitat, ippresieda.

Is-Sur James Carabott, Research Analyst mal-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Soċjali fil-Kamra tad-Deputati attenda għal din il-laqgħa.

Il-President tal-Kumitat qal it-talba.

Il-Minuti tal-Laqgħa Nr 14 li saret nhar it-Tlieta 27 ta' Jannar 2009 ġew konfermati.

Il-familja u l-Anzjani

L-Onor Edwin Vassallo, President tal-Kumitat stieden lis-Sinj Helen Borg Bonnici, President tal-Kunsill Nazzjonali ta' l-Anzjani, s-Sur Lino Debono, rappreżentant ta' l-Għaqda Pensjonanti tal-GWU, s-Sur Aldo Portelli, rappreżentant ta' l-Università tat-Tielet Età u s-Sinj Jessie Ebejer, rappreżentanta ta' l-Għaqda Veterani Laburisti, u kollha membri tal-Kunsill Nazzjonali ta' l-Anzjani biex jagħtu preżentazzjoni fuq is-suġġett.

Wara kien hemm diskussjoni.

Fit-8:05 pm id-diskussjoni fuq dan is-suġġett kienet interrota u l-Kumitat qabel li diskussjoni fuq l-istess suġġett għandha tkompli f'data li għandha tiġi kkomunikata iktar tard.

SKRIVANA TAL-KUMITAT

PRESIDENT TAL-KUMITAT

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees docx


IL-ĦDAX-IL PARLAMENT

KUMITATI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

AVVIŻ

Laqgħa Nru. 16

L-Erbgħa, 4 ta' Frar, 2008

L-Onor Edwin Vassallo, President tal-Kumitat dwar l-Affarijiet Soċjali javża li l-Kumitat se jiltaqa' nhar l-Erbgħa, 4 ta' Frar, 2009 fis-7:15 p.m. fil-Kamra tal-Kumitati fil-Palazz il-Belt b'din l-aġenda:-

Il-Qorti tal-Familja.

Diskussjoni mas-Sur Aldo Testone, Director Civil Courts and Tribunals, is-Sur Ben Bugeja, mis-Segretarjat tal-Ministeru għall-Ġustizzja u Intern, Ms Carmen Borg, Family Mediator Coordinator u Ms Mary Lourdes Lautier, Deputy Registrar.

Affarijiet oħra.


(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

Il-ĦDAX-IL PARLAMENT

Laqgħa Nru. 16

l-Erbgħa, 4 ta' Frar, 2009

Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan

Prezz €2.50

IL-ĦDAX-IL PARLAMENT

Laqgħa Nru. 16

L-Erbgħa, 4 ta' Frar, 2009

Il-Kumitat iltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fis-7.25 p.m.

Il-Minuti tal-Laqgħa Nru. 14 li saret nhar it-Tlieta, 27 ta' Jannar, 2009 ġew konfermati.

THE CHAIRMAN (Onor. Edwin Vassallo): Nibda billi npoġġi fuq il-mejda tal-Kumitat dokument tal-EU li ntbagħat minn Working Group 1.

Il-Qorti tal-Familja

THE CHAIRMAN: F'din id-diskussjoni se nkunu qegħdin nitkellmu fuq il-qorti tal-familja.

Se nħalli f'idejkom sabiex tagħtuna l-introduzzjoni tagħkom.

Irrid minnufih nirringrazzjakom tal-parteċipazzjoni tagħkom u talli lqajtu din l-istedina.

Infakkarkom biss li din il-laqgħa tkun trasmessa live fuq l-internet u allura wieħed irid joqgħod attent jekk se jsemmi lil xi persuni li mhumiex hawn għax ladarba l-kelma tkun ħarġet, m'hemmx mod kif tista' treġġagħha lura.

Nitlobkom biss li min jitkellem jgħid ismu u minn fejn ġej.

IS-SUR ALDO TESTONE: Nixtieq nieħu l-okkażjoni sabiex ninforma lil kumitat li omm is-Sur Ben Bugeja mill-Ministeru tal-Ġustizzja u Intern ħallitna llejla u b'hekk ma setax ikun magħna.

Għaldaqstant nixtieq li ngħaddu l-kondoljanzi lilu u lill-familja tiegħu.

THE CHAIRMAN: Jiena ningħaqad magħkom u nagħti l-kondoljanzi lis-Sur Bugeja u lill-familja tiegħu għat-telfa ta' ommu.

Nitlob ukoll lill-Iskrivan tal-Kamra sabiex jibgħat il-kondoljanzi lis-Sur Bugeja.

MARY LOURDES LAUTIER (Deputy Registrar): Jiena in charge mill-Family Court Registry u l-proċess tal-medjazzjoni.

Il-Qorti tal-Familja ġie set up fis-16 ta' Diċembru, 2003 permezz tal-Avviż Legali 397.

Fil-mument għandna tliet imħallfin jaħdmu fil-Qorti tal-Familja.

Hemm l-Imħallef Noel Cuschieri li huwa l-President tal-Qorti tal-Familja u huwa full time, jiġifieri jagħmel biss xogħol with regards to family cases.

Imbagħad hemm l-Imħallef Joseph Azzopardi li bħalissa qiegħed phasing out mill-Family Court biex jieħu over iċ-ċivili fil-Prim'Awla u fl-istess ħin dieħla bil-mod il-mod l-Imħallef Anna Felice.

Fil-fatt din qiegħda tnaqqas miċ-ċivili fil-prim Awla u żżid tal-familja.

Barra minn hekk għandna diversi esperti li jaħdmu fi ħdan din il-Qorti, fosthom żewġ avukati tat-tfal u diversi medjaturi.

Għandna medjaturi li qegħdin fuq roster li jinħatru skond is-sigħat li jaħdmu magħna u hemm oħrajn li jiġu appuntati privatament.

Jitqabdu wkoll esperti bħal social workers, psikologi u psikjatri, li jiġu kemm mill-Aġenzija Appoġġ kif ukoll bħala freelance.

Jitqabdu wkoll esperti tekniċi, forensiċi, komputisti u periti.

L-imħallfin f'dan il-qorti - biex innaqqsu l-formalità u peress li aħna qegħdin f'bini separat mill-qorti prinċipali - ma jilbsux toga u lanqas l-avukati ma jilbsu toga.

Fir-reġistru tal-qorti tal-familja jiġu ppreżentati dawn il-proċeduri: rikorsi ġenerali, ittri u noti f'medjazzjoni, rikorsi ġuramentati - dawk li qabel konna ngħidulhom ċittazzjonijiet, il-kawżi, rikorsi ta' revoka, ittri uffiċjali, mandati u eluf ta' rikorsi.

Id-drittijiet li jitħallsu fil-qorti tagħna huma nofs dawk li jitħallsu fiċ-ċivili prim'awla.

Ir-rikorsi ġenerali huma tip ta' rikorsi li hemm ċerta urġenza fuqhom u li m'hemmx skop li jmorru medjazzjoni.

Fost dawn is-suġġetti li jidħlu fihom u li jistgħu jiġu appuntati għas-smiegħ insibu l-passaporti ta' minuri, safar ta' minuri, dokumenti tal-ivvjaġġar għar-refugjati, treatment order, international child abduction li tidħol fiha s-Central Authority, il-kura u l-kustodja tat-tfal (f'dan hemm limitu), aċċess għat-tfal, biex isir il-ħlas tal-manteniment meta jittieħdu mill-pagi biss, il-paternità u d-denegata paternità wara ittri uffiċċjali u riċerka għall-istudenti.

Nibdew mill-Passaporti ta' minuri. per eżempju l-missier, ma jkunx irid jaċċetta li jiffirma l-passaport tal-minuri.

F'dak il-każ m'hemmx għalfejn tibgħathom medjazzjoni għax ikun hemm time limit minħabba s-safar u allura jsiru hemmhekk.

Dokumenti tal-ivvjaġġar għar-refugjati jinħalfu għandna u jinħarġilhom dokument li mhuwiex passaport.

Min-naħa tagħna nagħmlu kuntatt mar-Refugee Committee sabiex inkunu ċerti li dawn verament huma każi ġenwini.

THE CHAIRMAN: Aħna hawnhekk qegħdin naraw l-istatistika imma min qiegħed jismagħna mhux qed jaraha.

Għalhekk nitolbok jekk tistax tagħmel riferenza għaċ-ċifri li qegħdin naraw hekk kif tkun qiegħda titkellem.

Grazzi.

MARY LOURDES LAUTIER: Mela l-kura u l-kostudja f'ċirkostanzi partikolari biss, bħal meta jkollok per eżempju, tfal maħqurin minn xi ġenituri jew inkella jkunu taħt xi care order.

Ġieli jkollna zijiet u nanniet li jidħlu biex jieħdu ħsieb dawn it-tfal u ma tkunx xi ħaġa bejn il-ġenituri.

Naturalment dawn huma każijiet partikolari ħafna.

Għall-aċċess l-istess ħaġa.

Per eżempju, ikollok nanniet li jkunu jridu jaraw lin-neputijiet tagħhom minħabba li jkun hemm piki bejn il-ġenituri u allura huma ma jitħallewx jaraw lin-neputijiet tagħhom.

Meta qed tagħmel talba fuq manteniment suppost li tmur through mediation imma jkollok każi partikolari fejn ir-raġel mhux iħallas u inti jkollok indikat fil-kuntratt tas-separazzjoni li dan il-ħlas għandu jitnaqqas direttament mill-paga tiegħu.

U allura biex taqbad u teħodlu l-manteniment mill-paga trid tidħol f'rikors ġenerali.

Xorta jordna notifika u titmexxa l-proċedura normali imma ma jmorrux medjazzjoni.

Per eżempju, f'din l-istatistika naraw kemm żdied ix-xogħol fuq il-passaporti tat-tfal fejn ma jiffirmawx fuqu ż-żewġ ġenituri għax xi ħadd minnhom ma jkunx irid.

Meta tikkompara l-2004 mas-sena l-oħra ssib li meta twaqqaf il-Qorti tal-Familja, kien hemm 52 filwaqt li sal-aħħar tas-sena 2008 kien hemm 95.

Safar ta' minuri.

Dawn ikollhom il-passaporti imma ma jkollhomx permess biex isiefru.

Jew inkella jkollok ġenitur li jrid iwaqqaf is-safra tat-tifel jew tifla tiegħu, jew inkella ġieli kellna tfal li jkunu taħt care order u l-foster carers tagħhom ikunu jridu jsifruhom.

Minn dawn il-każijiet kellna żewġ każijiet fl-2004 u 20 fl-2008.

Treatment order fejn ikollok minuri li jirrifjuta li jieħu ċerta kura għal ċerti kondizzjonijiet bħal per eżempju, id-diabetes jew droga.

Dawn ikunu telqu mid-dar u allura tidħol il-qorti biex tieħu ħsieb dawn l-affarijiet.

Ġieli anke s-CGMO – iċ-Chief Government Medical Officer - jordna li dawn it-tfal jittieħdu għall-kura.

Minn dawn kien hemm 3 każi fl-2004 u 6 fl-2008.

Fl-2004 kellna 27 każ ta' Kura u kustodja tat-tfal filwaqt li żdiedu għal 34 fl-2008.

Dawn dejjem kienu f'kontest partikolari ħafna għax mill-bqija l-ġenituri jridu jmorru medjazzjoni.

Aċċess għat-tfal bqajna qisu fl-istess livell, fejn fl-2004 kellna 25 każ u fl-2008 kellna 22.

Rigward l-istadju tal-medjazzjoni tkun tista' tkompli telabora l-kollega tiegħi s-Sinj Carmen Borg.

Ir-rikorsi ġuramentati.

Dawn qabel konna ngħidulhom ċitazzjonjiet, fejn koppja jkunu attendew għall-medjazzjoni u din ma tirnexxix.

Ladarba jkunu attendew għaliha, l-imħallef jagħti l-awtorità sabiex imorru għal kawża.

Imma ma jistgħux imorru għal kawża jekk ma jkunux marru għal medjazzjoni.

Fil-medjazzjoni hemm ċerta suġġetti biss li jidħlu fihom u dawn huma s-separazzjoni personali li ġejja mill-medjazzjoni, il-kura u l-kustodja tat-tfal, l-aċċess għat-tfal, il-manteniment u kull tibdil fil-kuntratt tas-separazzjoni.

Mela l-ewwel iridu jmorru għal medjazzjoni u jekk ma jirnexxux imorru għal kawża.

Mhux kull min ġie awtorizzat biex imur għal kawża jiftaħ il-kawża, u dan minħabba diversi raġunijiet.

Fosthom l-ispejjeż li jkun hemm jew inkella għax ikunu rranġaw xi affarijiet u allura jibqgħu għaddejjin b'ħajjithom kif kienet qabel.

Hemm rikorsi ġuramentati li ma jmorrux assolutament għal medjazzjoni u dawn huma fejn jidħlu l-filjazzjoni, id-denegata paternità fejn ġenitur jew it-tfal stess li jgħidu li dak huwa missierhom, u l-annullamenti.

L-annullamenti ma jmorrux f'medjazzjoni.

Hawnhekk se naraw li f'separazzjonijiet personali – issa dawn se jkun hemm ċifra oħra li jkunu rnexxew f'medjazzjoni biex jisseparaw - meta jisseparaw bonaria, toħroġ fil-mediation.

Mela fil-kuntenzjuż fl-2004 kien hemm 154 separazzjoni filwaqt li fl-2008 kellna 134 u allura nistgħu ngħidu li qisna bqajna fl-istess ilma.

Imma ma ninsewx li fil-bonarji hemm il-medjazzjoni.

Fl-2004 kien hemm 186 annullamenti bħalma kellna fl-2008.

Kura u kustodja tat-tfal.

Din tiġi minħabba li jew ikunu single parents li ma jkunux waslu bil-medjazzjoni jew inkella jkunu ġenituri li qed jikkontestaw separazzjoni bonarja minn qabel u jaqbdu biss fuq dak il-punt.

Fl-2004 kien hemm 3 każijiet minn dawn u fl-2008 kellna 27.

Bħala kustodja tat-tfal kellna biss każ wieħed fl-2004 imma jista' jkun li bħala suġġett dan jinqabad mal-kura u l-kustodja tat-tfal.

THE CHAIRMAN: Dan ifisser li jista' jkun hemm persuni li jidhru f'aktar minn issue waħda f'din l-istatistika?

MARY LOURDES LAUTIER: Aħna nduruhom u jekk is-suġġett huwa l-kustodja, aħna nieħdu l-ewwel talba li jkun hemm.

Separazzjoni personali tkun waħda mit-talbiet u l-probabilità hi li jitolbuk il-manteniment, il-kura u l-kustodja u l-aċċess.

MARY LOURDES LAUTIER: Le mhumiex double entries imma huma każijiet differenti.

THE CHAIRMAN: Każijiet differenti imma jkunu tal-istess persuni?

Meta għandek kura u kustodja tat-tfal jista' jkunu ta' single parents u allura ma jidħlux f'separazzjoni personali.

THE CHAIRMAN: Nagħmlu mod jekk ngħodd l-istatistika ta' kull suġġett fir-Rikorsi Ġuramentati li ġew introdotti fl-2008, fejn għandek 134, 186, 27, 3, 19, 1, 42 u 36 każ, dawk l-ammonti kollha huma kawżi li żgur inqatgħu fl-2008?

MARY LOURDES LAUTIER: Dawk huma kawżi li ġew ippreżentati.

THE CHAIRMAN: Jiġifieri għal fini ta' statistika nista' ngħid li fl-2008, fil-qorti tal-familja, dawk il-każijiet kollha huma ta' koppji jew persuni individwali?

MARY LOURDES LAUTIER: Iva kienu ta' ġenituri single.

THE CHAIRMAN: U allura jekk niġborhom kollha flimkien ikolli t-total ta' kemm il-kawża daħlet fil-qorti tal-familja?

MARY LOURDES LAUTIER: Fir-reġistru eżatt.

Imbagħad hemm l-issue tal-manteniment.

Fl-2004 fis-separazzjonijiet personali xorta jkollok l-issue tal-manteniment imma f'dan il-każ tkun daħlet bħala manteniment waħidha.

Fl-2004 kien hemm 4 każijiet ta' manteniment u fl-2008 kien hemm 19-il kawża.

Emenda Kuntratt - li jkunu se jbiddlu ammont sostanzjali minn dak li jkunu ftiehmu fuqu bonarjament - fl-2004 kellna 3 talbiet filwaqt li fl-2008 kien hemm każ wieħed biss.

Per eżempju, fil-Kura u l-Kustodja tat-Tfal għalfejn Emenda Kuntratt hemm waħda biss?

Għax jekk ikunu qabdu fuq issue waħda biss, tidħol fuq il-Kura u l-Kustodja tat-tfal.

ONOR JUSTYNE CARUANA: X'inhi l-kawża għall-Emenda tal-Kuntratt?

Jien nifimha x'inhi imma l-kollegi tiegħi, u forsi min qed jismagħna, ma jkunux jistgħu jifhmuna.

MARY LOURDES LAUTIER: Dawn ikunu diġà sseparaw bonarjament jew inkella permezz tas-sentenza u at one point in time ma jkunux qablu fuq il-kuntratt jew ma jkunux baqgħu leali lejn il-kuntratt li jkunu ffirmaw.

B'hekk iqumu kwestjonijiet fuq Manteniment u fuq Kura u Kustodja tat-Tfal, u allura l-ewwel imorru għal medjazzjoni.

Dan mhux se jbiddel il-kondizzjonijiet tas-separazzjoni tagħhom imma se jbiddel dak li jirrigwardja t-tfal.

Min ikollu t-tfal li marru joqgħodu ma' xi ħadd differenti, min il-manteniment irid jgħollih u ħafna affarijiet bħal dawn speċjalment fuq it-tfal, allura jidħlu taħt suġġetti differenti.

Imma Emenda Kuntratt biex tbiddel radikalment l-issues tal-kuntratt kien hemm waħda biss.

Issa dan ma jfissirx li fejn kellek il-Kura u l-Kustodja tat-tfal, dawn mhumiex ġejjin minn emenda Kuntratt ukoll għax ikun hemm min jaqbad fuq dik il-ħaġa biss.

Fl-2004 fuq il-filjazzjoni kellna 21 ċitazzjoni filwaqt li fl-2008 kellna 42.

Fuq id-denegata paternità fl-2004 kien hemm 20 każ filwaqt li fl-2008 kellna 36.

THE CHAIRMAN: Tista' jekk jogħġbok tispjegalna daqxejn xi tfisser filjazzjoni u denegata paternità?

MARY LOURDES LAUTIER: B'filjazzjoni nifhmu meta omm – innotaw li mhux qed ngħidu miżżewġa - tgħid li t-tifel huwa tat-tali.

Per eżempju fuq iċ-ċertifikat tat-twelid ikollha mniżżel unknown father.

Riċenti kien hemm żviluppi fil-medjazzjoni fejn l-imħallfin bdew jagħtu kas taċ-ċertifikat tat-twelid tat-tfal.

Issa kif tista' omm titlob il-manteniment jekk fuq iċ-ċertifikat tat-twelid għandek imniżżel unknown father?

Li se jiġri hu li dawn l-aħħar żewġ issues se jikbru żgur biex jagħmlu s-sitwazzjoni tagħhom legally in order.

Ma jistax missier jitlob li jkollu aċċess meta fuq iċ-ċertifikat tat-twelid għandek imniżżel unknown father.

U allura qegħdin nistennew li kemm il-filjazzjoni u kemm d-denegata paternità se jikbru.

Id-denegata paternità qiegħda fejn ikollok koppja miżżewġa u l-mara jkollha tarbija minn xi ħadd ieħor li mhuwiex ir-raġel tagħha.

B'hekk ir-raġel tal-mara jkollu jagħmel dik il-proċedura għax inkella jkollu bilfors iħallas il-manteniment għal dik it-tarbija.

Hawnhekk għamilt l-aktar issues li hemm jaħarqu bħalissa fir-Reġistru.

Mela personal seperations fl-2004 ġew deċiżi 77 filwaqt li fl-2008 kellna 47.

Fl-2004 kellna 193 annullament u fl-2008 kellna 182.

ONOR JUSTYNE CARUANA: Ma nafux kemm hemm pendenti quddiem il-qorti tal-Familja?

MARY LOURDES LAUTIER: Hawnhekk m'għandiex imma jekk tkunu triduha, I will pass it on.

THE CHAIRMAN: Nixtieq nerġa mmur lura għall-islide ta' qabel fejn inti għidt in-numru ta' kemm kienu ppreżentati rikorsi għal separazzjonijiet.

Għedtilna li hemm 134 separazzjoni li ġew introdotti ġodda plus oħrajn pendenti carried on since 2004.

Jekk imbagħad naraw l-islide ta' wara, naraw li ġew deċiżi 47.

Allura kif tispjega d-differenza bejn dawn in-numri?

Inti għedtilna li fl-2008 ġew introdotti 134 u ġew deċiżi 47.

Għalfejn huwa daqshekk żgħir in-numru tal-kawżi li ġew deċiżi?

MARY LOURDES LAUTIER: Fil-bidu għedtilkom li hemm eluf ta' rikorsi, meta fiċ-ċivili prim'awla ġieli anqas jidħol rikors wieħed fil-proċess.

L-ammont ta' rikorsi li jidħlu huwa minħabba li jkollok a mini kawża fl-istess kawża.

Tant hemm piki kbar li l-proċess isir volumi sħaħ.

Jekk inti qed tagħmel xi talbiet u mbagħad toqgħod timpika, qatt ma tasal għas-sentenza għax dejjem jinħolqu l-affarijiet fuq xhiex jimpikaw.

Għandna proċessi li fuq każ wieħed biss hemm 3 u 4 volumi.

L-imħallef ikollu jiddeċiedi fuq dawk ir-rikorsi biss u din mhux xi ħaġa plain sailing għax irid jara l-provi u jmexxi.

Along the way l-ammont kbir ta' rikorsi li jidħlu huwa esaġerat.

THE CHAIRMAN: Taf tgħidilna kemm hu l-minimu taż-żmien – ġimgħat, xhur jew snin - li ddum kawża ta' separazzjoni biex tinqata'?

MARY LOURDES LAUTIER: Dan jiddependi mill-koppja nvoluti.

Hemm kawżi li jinqatgħu fi żmien sentejn u anke inqas, dejjem skont kemm ikun hemm piki bejniethom.

ONOR MICHAEL GONZI: Hemm limitu għal dawn ir-rikorsi?

Jiġifieri l-maġistrat jista' jgħid li dan qed jipprova jtawwal il-każ għal xejn b'xejn?

MARY LOURDES LAUTIER: Ikun hemm, imma ma tistax ma tagħtix każhom.

La t-talba tkun saret, l-Imħallef irid jagħti digriet.

Fl-aħħar mill-aħħar kien hemm Imħallfin li għamlu multa minħabba t-telf ta' ħin fil-qorti.

IS-SUR ALDO TESTONE: L-imħallef għandu s-setgħa li jagħmel dik is-sanction.

Jekk jara li hu frivolu u vessatorju, jista jimmultah.

MARY LOURDES LAUTIER: Aktar 'il quddiem ġejja slide u se tkunu tistgħu taraw in-numru.

ONOR MICHAEL GONZI: Jiġifieri meta jsir rikors wara rikors wara rikors, isir biex itawwal il-każ jew inkella għax ikun hemm raġuni?

Jagħmluh biex jaqtgħu qalb il-partner tagħhom jew għax jafu li hemm il-flus fiha?

ONOR JUSTYNE CARUANA: Kull talba li parti trid tagħmel waqt kawża, trid tagħmilha permezz ta' rikors.

Issa tista' tkun talba żgħira u tista' tkun talba kbira, però xorta trid tagħmilha.

Il-parti l-oħra jkollha dritt tirrispondi u mbagħad l-imħallef, at the end of the day irid jiddeċiedi provisorjament għax imbagħad id-deċiżjoni finali jagħtiha fis-sentenza.

Imma xi kultant, jekk tkun trid lit-tifla/tifel għal aktar ħin għax ikollok bżonn teħodhom x'imkien, jew inkella trid issefirhom miegħek jew trid tagħtihom xi tilqima u l-parti l-oħra toġġeżżjoni, kollox irid isir bit-talbiet.

Ma tistax taqbad u tiddeċiedi waħdek.

Jekk il-parti l-oħra ma taqbilx miegħek, trid tieħu l-affari l-qorti permezz ta' rikors u mbagħad tkun il-qorti li tiddeċiedi.

MARY LOURDES LAUTIER: Ikollok rikorsi fejn ikun hemm allegazzjonijiet, bħal per eżempju, vjolenza domestika jew kull tip ta' abbuż fuq it-tfal li l-imħallef ma jistax jinjorahom.

Allura l-ewwel ma jordna hija n-notifika u jekk ikun vera każ urġenti, dak il-ħin stess li jara r-rikors, jappuntah dak il-ħin.

Dan isir anke permezz tat-telefon jekk l-imħallef ikun diġà telaq id-dar.

Inċemplulu u jappuntah minn fuq it-telefon.

Din hija xi ħaġa li nagħmluha aħna biss fir-reġistru tal-qorti tal-familja, nċemplu lill-avukati biex navżawhom li dak ir-rikors ġie appuntat ħalli ma nitilfux ħin.

Ma' tistax twarrabhom dawn l-allegazzjonijiet.

Imbagħad meta tidħol ir-risposta, jordna l-esperti fihom.

Issa mhux qed ngħidlek in-nies tekniċi imma għal dawk li huma aktar family oriented bħalma huma s-social workers, il-psikologi, il-psikjatri u l-avukati tat-tfal.

Meta jidħlu rikorsi dwar vjolenza domestika jew ikun fl-interess suprem tal-minuri, dawn jiġu appuntati immedjatament, inċemplu lill-avukati jew lill-prokuratur legali dwar dan biex ma jintilifx ħin.

Anke jekk ikunu t-tlieta jew l-erbgħa ta' wara nofsinhar x'ħin imexxu x-xogħol.

F'dawn il-każijiet jgħodd ħafna meta mar-rikorsi jiġu ppreżentati rapporti li jkunu saru fl-għasses tal-pulizija jew inkella rapporti mediċi.

ONOR MICHAEL GONZI: Kemm hemm persentaġġi minnhom li jkunu vera vjolenza domestika u mhux sempliċement allegazzjonijiet jew inkella biex jagħmlu l-ħsara lill-partner tagħhom?

MARY LOURDES LAUTIER: Meta inti għandek ċertifikat mediku ma tistax tinjorah.

Lanqas meta għandek rapport l-għassa tal-pulizija ma tistax tinjorah.

Ġieli jkun hemm każijiet li jkollok erba' rapporti.

Hemm minnhom li qatt ma jkunu marru jagħmlu rapport.

Ikunu jibżgħu ħafna imma mbagħad jiġi mument fejn bilfors ikollhom jagħmlu l-ewwel rapport l-għassa jew ċertifikat tat-tabib.

Naturalment dawn l-affarijiet ma tistax tinjorahom.

Ikun hemm każijiet fejn l-imħallef jisma' lill-minuri personalment fil-preżenza tad-deputat reġistratur.

Ikun hemm ħafna drabi li l-Imħallef jisma' t-tfal.

Dan isir meta jħoss li m'għandux għalfejn iqabbad l-avukat tat-tfal u meta jkun hemm raġunijet biżżejjed li joħorġu mir-rikors li għandu jisma' t-tfal.

B'hekk ma joqgħodx jiddelega x-xogħol kemm lill-avukati tat-tfal jew iqabbad social worker imma jismagħhom direttament hu.

l-imħallef jismagħhom in camera u nkunu aħna d-deputati reġistraturi biss miegħu, ma jinkiteb xejn u nassiguraw lit-tfal li m'aħna niktbu xejn u li jingħad hemm ġew ma jkunux jafuh la l-ġenituri tagħhom u lanqas l-avukati tagħhom.

L-imħallef tant ikun irid jaċċerta lit-tfal li hu qiegħed hemm biex jgħinhom, li lit-tfal nagħtuhom in-numru tat-telefon tad-deputat li dak il-ħin ikun mal-Imħallef.

Dan biex jekk it-tfal, meta joħorġu minn hemm jerġgħu jħossu li għandhom jerġgħu ikellmu lill-imħallef, ma jkollhomx għalfejn javżaw lill-ġenituri tagħhom jew lill-avukati tal-ġenituri, imma jgħaddu direttament għand id-deputat reġistratur li jagħmlilhom appuntament mal-imħallef.

Inti qiegħda tgħidilna li dawn l-affarijiet jistgħu jsiru, imma kemm-il darba qegħdin isiru?

Tista' tagħtina ħjiel ta' kemm hu kbir dan is-suċċess?

Mill-kawżi li nstemgħu tista' tagħtina ħjiel ta' kemm qiegħda taħdem din is-sistema?

IS-SINJ MARY LOURDES LAUTIER: Statistika m'għandiex, imma nisimgħu minnhom dawn mhux ħażin.

THE CHAIRMAN: "Mhux ħażin" x'jiġifieri?

IS-SINJ MARY LOURDES LAUTIER: Hemm numru kbir, l-aktar fejn ikun hemm każi ta' vjolenza domestika.

Inti għat-tfal qed tgħid hux?

Jiena ngħidlek li jkollna once u twice a week fejn it-tfal jinstemgħu.

Kif imħallef iħoss xi ħaġa li mhux qiegħda sew, ikun irid jisma' lit-tfal.

Barra minn hekk noqgħodu attenti li jekk se nġibu lit-tfal, inġibuhom meta jkunu bil-vakanzi jew f'ċerta ħinijiet biex anqas intelfulhom skola wkoll.

THE CHAIRMAN: Il-ġenituri jkunu jafu li t-tfal se jinstemgħu?

Ikollna każijiet fejn jidħlu s-social workers.

Per eżempju, fejn ikun hemm kwestjonijiet fejn naħsbu li hemm abbuż tat-tfal.

Ġieli qabbadna s-social workers li jieħdu t-tfal mill-ġeneturi tagħhom.

THE CHAIRMAN: Hemm każijiet li t-tfal jiġu minn rajhom mingħajr il-kunsens tal-ġenituri?

Konna qabbadna l-Aġenzija Appoġġ biex tibgħat lis-social worker addetta ma' dak il-każ, tiltaqa' mat-tifla mill-iskola, ikun hemm kuntatti mal-iskola wkoll għax f'din il-biċċa tax-xogħol jidħlu anke l-iskejjel.

Il-headmistresses, is-social workers u t-teachers li jkun hemm fil-klassi jindunaw li jkun qed isir ċertu abbuż, kemm mentali u kemm fiżiku, fuq it-tfal.

THE CHAIRMAN: Il-qorti kif tipproteġi dawk it-tfal, kif kienet qed tgħid l-Onor.

Justyne Caruana, biex il-ġenituri ma jippersegwitawx lill-uliedhom?

IS-SINJ MARY LOURDES LAUTIER: Jekk ikun hemm bżonn, jitpoġġew ukoll temporjanjament f'homes.

THE CHAIRMAN: L-Onor.

MICHAEL GONZI: Jiena xtaqt nagħmel żewġ mistoqsijiet.

Taħseb li l-ambjent tal-in camera tal-qorti hija ideali sabiex tagħmel intervista lit-tfal?

It-tieni mistoqsija forsi hija aktar delikata.

Taħseb li l-imħallef huwa mħarreġ sabiex jagħmel mistoqsijiet lit-tfal mingħajr ma jkun hemm il-preżenza taċ-child psychologist jew tas-social worker?

THE CHAIRMAN: U meta l-imħallef jgħajjat lit-tfal u dawn iridu jwieġbu għall-mistoqsijiet tiegħu, mhijiex trawma għalihom?

IS-SINJ MARY LOURDES LAUTIER: Nista' niggarantilek li hija xi ħaġa pożittiva.

JUSTYNE CARUANA: Mhux dejjem pożittiva.

Għandek ċerti membri tal-ġudikatura li għandhom in-know how eċċellenti mat-tfal imma għandek oħrajn li huma bruski għax imdorrijin jagħmluha ma' nies kbar f'xogħolhom.

IS-SINJ MARY LOURDES LAUTIER: Aħna qegħdin nitkellmu mal-imħallfin addetti mal-qorti tal-familja u nista' nassigurak li m'humiex hekk.

JUSTYNE CARUANA: Qed nitkellmu fuq il-qorti tal-familja bħala xi ħaġa ġdida imma din il-qorti ilha teżisti u nafu li mhux dejjem kien hemm l-istess tip ta' imħallfin u nafu li mhux kollha jiddiljaw l-istess mat-tfal.

Nafu wkoll li kemm-il darba kien hemm bżonn ta' esperti imma mhux dejjem instabu.

Nafu wkoll li t-tfal ma jistgħux jaqbdu u javviċinaw membru tal-ġudikatura għax għandhom problema, għax it-tfal m'għandhomx aċċess għall-qrati.

Jekk qed tgħid li tagħtuhom it-telephone number biex jekk wara li jkun sar il-kollokju jagħmel kuntatt kollox sew, imma qabel, jekk it-tifel jew it-tifla fl-istadju ta' separazzjoni tal-ġenituri jkunu jridu jintervjenu ma jistgħux għax m'għandhomx locus standi.

Meta qed tgħid lit-tfal li intom ma qed tiktbu xejn ħalli tipproteġuhom, f'dak l-istadju tista' taffordja ċerta protezzjoni, imma meta jkun hemm ir-rapporti tal-esperti u tal-avukati tat-tfal, dawk ikunu available.

IS-SINJ MARY LOURDES LAUTIER: Mhux f'kull każ.

JUSTYNE CARUANA: Mhux f'kull każ ikun available, imma nista' nassigurak li minn hawn u minn hemm, ikunu jafu x'fihom.

U nista' nassigurak li l-ħsara li ssir fuq it-tfal hija kbira għax jekk dawn jazzardaw jgħidu xi ħaġa fuq xi ġenitur, dak il-ġenitur se jibda jaħseb li se jitlef il-kawża minħabba dak li qalu fuqu t-tfal.

IS-SINJ MARY LOURDES LAUTIER: It-tfal ma jinstemgħux fl-awli imma fis-sigrieta.

THE CHAIRMAN: Din hija xi kamra tal-biża'?

IS-SINJ MARY LOURDES LAUTIER: Le mhijiex tal-biżgħa.

Din il-kamra hija uffiċċju b'mejda u siġġijiet and we try to put them at ease.

IS-SINJ CARMEN ZAMMIT (Kummissarju għat-Tfal): Din is-sitwazzjoni tal-involviment tat-tfal fil-kawżi hija preokkupazzjoni kbira għaliha u qed nirċievi ħafna complaints fl-uffiċċju tiegħi fuq it-trawmi enormi li qegħdin jgħaddu minnhom it-tfal meta l-ġenituri jiddeċiedu li jisseparaw għax it-tfal mhux qed ikollhom il-possibilità li jwasslu leħinhom.

Nemmen li kull tifel u tifla għandu jkun involut fil-kawża tas-separazzjoni.

Il-fatt kif inhu magħmul l-qorti – veru sar progress kbir fih – fejn għandek il-qorti tal-familja fejn hemm ambjent aħjar milli kien qabel, però m'hemmx ambjent li huwa għat-tfal.

Biex jirnexxilek tagħmel rapport sinifikattiv mat-tfal li jkunu kapaċi jgħidulek dak li qegħdin iħossu jew dak li jkunu għaddejjin minnu, ma tistax tagħmlu f'darba jew f'darbtejn.

U allura jrid ikollok ambjent akkoljenti għat-tfal.

Per eżempju, m'hemm l-ebda kamra li fiha l-ġugarelli ħalli x'ħin jidħlu fiha t-tfal se jieħdu gost u jħossuhom at ease biex jibdew jitkellmu.

Fuqha din hemm diffikultà enormi.

Barra l-fatt li hemm limitazzjoni fejn l-Imħallef jistenna jekk it-tifel iridx ikellmu u mhux awtomatikament f'kull kawża ndaħħlu lit-tfal sabiex jgħidu tagħhom.

THE CHAIRMAN: Ħalli nagħmel kumment fuq dak li għadha kif qalet il-Kummissarju għat-tfal.

Laqatni l-punt meta għedt li hija trawma għat-tfal meta l-ġenituri jidħlu f'separazzjoni.

Jekk m'iniex sejjer żball inti għedt li hija trawma għax ma jkollhomx opportunità li jitkellmu u jgħidu tagħhom.

Kif smajtek daħluli żewġ dubji.

It-trawma se tibqa' fuqhom għal dejjem?

Hija trawma għax il-ġenituri daħlu għal separazzjoni jew hija trawma għax l-ulied ma jistgħux jitkellmu?

It-tieni osservazzjoni hija li dak li qed titlob prima facie jidher li huwa ġust.

Imma ma taħsibx li qabel ma jingħata dak li qed titlob inti, jiġifieri d-dritt tas-smiegħ, l-ewwel trid tipproteġi lil dawk it-tfal mill-ġenituri egoisti għax it-trawma se tikber kemm-il darba l-missier jew l-omm jispiċċaw iduru kontra t-tfal tagħhom jekk dawn jitkellmu b'xi mod jew ieħor kontra tagħhom?

Jien qiegħed noqgħod attent ferm qabel ma nitlob lill-qorti tal-familja – issa kkummentaw intom l-esperti - li b'mod awtomatiku nġiegħlu lit-tfal kollha jitkellmu għax naħseb li t-trawma diġà hija kbira hekk kif il-missier u l-omm jidħlu għal separazzjoni.

U allura rridu noqgħodu attenti li ma nżidulhomx mat-trawma li jkollhom billi nġiegħlu lit-tfal jitkellmu għax kif kienet qed tgħid l-Onor.

Justyne Caruana, jista' ikun li l-konfront bejn l-ulied u l-ġenituri jkun wieħed kbir.

X'se jsir mill-evidenza ta' dak li jkun intqal mit-tfal, naħseb li hija ta' prijorità.

Sinjura Zammit nixtieq li tpoġġi l-istatement tiegħek ftit aktar ċar għax ovvjament ma nixtieqx li tħallih nofsu nej għax hemm barra jekk jittieħed u jitkisser, nagħmlu l-ħsara.

IS-SINJ CARMEN ZAMMIT: Jiena qiegħda ngħid li hija trawma fuq it-tfal malli jkunu jafu li l-ġenituri tagħhom se jisseparaw.

U jekk tistaqsihom dejjem jgħidulek li huma jixtiequ jgħixu m'ommhom u ma' missierhom.

Naħseb dik ħadd ma' jista' jneħħiha minn fuqhom, imma li t-tfal ikunu jafu li l-ġenituri tagħhom se jisseparaw u huma m'għandhom l-ebda mod ta' kif jistgħu jesprimu dak li qed iħossu, aktar se żżidilhom it-trawma.

Fil-proċess kollu li għandna m'hemmx il-possibilità li t-tfal jkunu parti minnu.

Issa mhux qed ngħid li tagħmilha b'mod li t-tfal tkabbrilhom it-trawma tagħhom, imma trid tagħmilha b'tali mod li t-tfal ikunu jistgħu jesprimu dak li qed iħossu.

Ma nafx jekk intomx qegħdin tifhmu imma ħafna t-tfal jgħidulek li l-ġenituri tagħhom se jisseparaw u huma jkollhom biża' kbir għax ikunu fid-dlam.

Per eżempju, anke li t-tfal ikollhom il-possibilità li huma, jekk iridu, imorru l-qorti.

Dan l-aħħar kelli każ fejn tfajla xtaqet li hi tagħmel rikors biex tkun tista' tgħid dak li qed tħoss.

U din la xtaqet tmur għand ommha u lanqas għand missierha imma l-Qorti tal-Familja ma tagħtiex din il-possibilità.

U allura hemmhekk għandna lakuna.

THE CHAIRMAN: It-tfal, meta jkollhom l-opportunità li jinstemgħu, għal kull talba li jkun hemm jew inkella waqt il-proċess tas-separazzjoni biss?

Meta l-missier jew l-omm jitolbu li jkollhom aċċess għat-tifel jew għat-tifla, it-tfal ma jkollhomx iċ-ċans li jinstemgħu biex forsi jgħidu li ma jridux imorru ma' missierhom jew inkella ma jridux imorru ma' ommhom?

Ftit ilu ltqajt ma' każ fejn il-qorti tal-familja ordnat aċċess għall-minuri anke sfurzat.

Il-qorti bagħtet social worker u żewġ karozzi mobile biex jieħdu tifel ta' erba' snin!

X'ħin rajt ir-ritratt ta' tifel ta' erba' snin imqabbad m'ommu u social worker tiġbed lit-tifel, bil-pulizija bil-karozzi tal-mobile, b'marixxall tal-qorti u bit-tifel jgħajjat, nista' ngħid li sal-ġurnata tal-lum għadni impressjonat b'dak ir-ritratt.

Nista' ngħid li dak ir-ritratt lili għamilli ħsara emmozzjonali.

IS-SINJ MARY LOURDES LAUTIER: Dak huwa każ partikolari u qabel ma tgħid dawk l-affarijiet ikun aħjar jekk tiġi tara l-file.

IS-SUR ALDO TESTONE: Hemm proċeduri quddiem l-imħallef fuq każ simili.

U ma nafx jekk huwiex l-istess każ.

JUSTYNE CARUANA: Hawnhekk mhux se nidħlu fil-mertu ta' każ pendenti imma li qed jistaqsi ċ-Chairman huwa jekk f'każi bħal dawn, meta jkollok dawn iċ-ċirkostanzi ta' ordni ta' aċċess u l-minuri ma jkunx irid imur, x'jista' jagħmel dak il-minuri?

Ovvjament digriet ma tistax tmur kontrih għax dak ifisser ordni tal-qorti u allura għandek il-konsegwenzi tad-disprezz.

U għandek ukoll il-proċeduri kriminali jekk tonqos milli tosserva dak id-digriet.

Issa x'jista' jagħmel dan il-minuri biex jipproteġi lilu nnifsu?

IS-SINJ MARY LOURDES LAUTIER: Dik l-omm li jkollha t-tifel magħha, tmur l-għassa biex tagħmel rapport u minn hemmhekk jitqabdu l-esperti.

Issa jekk qed tgħid li qed tagħmel ħsara direttament lill-minuri, mhux ma tridx tmur għax just ma tridx tmur, hemmhekk jitqabdu l-psikologi.

JUSTYNE CARUANA: Imma taf li sakemm ikun hemm digriet pendenti li ma jiġix revokat, il-parti li ma tieħux l-aċċess għax il-minuri ma jkunx irid imur, indipendentement mir-rapporti li jsiru u tmur l-għassa kemm tmur l-għassa, xorta waħda min ma jgawdix l-aċċess għandu d-dritt li jmur jagħmel rapport lill-pulizija.

Imbagħad ikun hemm proċeduri kriminali fil-konfront tal-ġenitur l-ieħor, bil-konsegwenza ta' ħabs.

Sakemm ikollok id-digriet pendenti, minkejja raġunijiet validi, xorta hemm il-proċeduri kriminali.

Kombinazzjoni l-ġimgħa li għaddiet kellna dibattitu fuq digrieti bejn koppji mhux miżżewġa rigward il-manteniment u waqt id-diskussjoni konna qegħdin insemmu l-fatt tas-sospensjoni, fejn il-qrati kriminali jistgħu jissoprasjedu u jissospendu sakemm ikun hemm digriet finali mill-qorti tal-familja.

Imma xorta sakemm ikun hemm din l-emenda fil-liġi, u sakemm ikun hemm id-digriet finali, id-digriet oriġinali jgħodd u jekk parti tonqos milli tonora jew taderixxi għad-digriet hemm proċeduri kriminali kontra l-persuna li tikser.

U m'hemm l-ebda rimedju.

Jekk it-tifel tiegħi ma jridx imur mar-raġel tiegħi, inti qiegħda tgħidli li biex nipproteġi lili nnifsi, għandi mmur nagħmel rapport lill-puliziija.

Nista' ngħidlek li dan mhux biżżejjed.

Għax ir-raġel tiegħi se jmur jagħmel rapport hu wkoll u l-pulizija se jressqu lili – bħala omm - il-qorti.

U jien imbagħad irrid nara kif se nispjega u nara kif ma mmurx il-ħabs, għax it-tifel tiegħi ma jridx imur ma' missieru.

IS-SINJ MARY LOURDES LAUTIER: Qabel semmejna li jsiru l-medical certificates.

Jekk tmur għand tabib u dan jagħmillek ċertifikat li din is-sitwazzjoni qed tikkawża trawma fuq it-tifel, dik diġà għandek x'jipproteġik u mbagħad il-qorti timxi minn hemm.

MICHAEL GONZI: Ċertifikat mediku li t-tifel għaddej minn trawma?

IS-SINJ MARY LOURDES LAUTIER: Aħna qed ngħidu li t-tifel ma jridx imur u mhux li l-omm ma tridx tagħtih.

MICHAEL GONZI: Jekk jien tabib kif nista' nagħmel ċertifikat?

JUSTYNE CARUANA: Tista' tagħmel ċertifikat, imma x'effett se jkollu?

MICHAEL GONZI: Iċ-ċertifikati tat-tobba kultant jiżżefnu fin-nofs.

JUSTYNE CARUANA: Jien nista' niġi għandek bħala tabib u ngħidlek li t-tifel tiegħi kull darba li jmissu l-aċċess ma' missieru qed ikollu psychosomatic disfunctions b'effett tad-dwejjaq li qed ikollu għax ma jridx imur.

U inti tista' tagħmilli ċertifikat.

MICHAEL GONZI: U jien se nagħmillek ċertifikat fuq dak li qed tgħidli inti.

JUSTYNE CARUANA: Issa jien x'se nagħmel bih dak iċ-ċertifikat?

Legalment ma nistax ngħid li mhux qed nagħti t-tifel lill-missieru għax għandi dan iċ-ċertifikat, għax sakemm għandi digriet li lili jordnali li t-tifel irrid nagħtih lill-missieru, jien ma nistax immur kontra dak id-digriet.

U jekk immur kontra dak id-digriet, missier it-tifel jista' jagħmilli rapport lill-pulizija u jressquni quddiem il-qorti kriminali.

U f'dan il-każ għandi anke piena ta' ħabs.

MICHAEL GONZI: Il-qorti ma tidħolx fis-sens ta' ħsara psikoloġika li din il-proċedura se jkollha fuq it-tifel?

Meta jkun hemm dan id-digriet li qed issemmi l-Onor.

Justyne Caruana, u jinqala' dan il-każ simili li semma' l-Onor.

Vassallo… Mela jiena ngħid se noħroġ dan id-digriet, x'se jkun l-effett fuq it-tifel?

L-effett se jkun wieħed tajjeb jew ħażin?

Jekk dan it-tifel se jmur ma' missieru, il-qorti tidħol fiha jew inkella bħal kwalunkwe ħaġa legali hija biss paper work u daqshekk?

IS-SUR ALDO TESTONE: Id-diffikultà tal-qorti tkun biex jiġi pprovat il-fatt li qed jiġi allegat.

Jista' jkun li t-tifel jesprimi ruħu tajjeb quddiem il-psikjatra jew quddiem it-tabib u t-tabib ikun kapaċi joħroġ ċertifikat li l-qorti tieħdu bħala prova.

MICHAEL GONZI: Fuq każ simili ta' dak li qed isemmi l-Onor.

Vassallo, il-qorti tkun għamlet intervista mat-tfal u allura tkun iddeċidiet…

JUSTYNE CARUANA: Dik hija l-problema li għandna.

L-ewwelnett mhijiex tassattiva mandatorja li t-tfal jinstemgħu u mhux ta' kull età jinstemgħu.

Fil-fatt jinstemgħu x'ħin ikunu mfarfrin sew.

Meta t-tfal ikunu żgħar… Issa safejn naf jien, fil-Ġermanja anke tfal ta' sentejn, tliet snin jinstemgħu.

Fil-fatt iġibu esperti li jgħinu lil dawn it-tfal minħabba l-communication skills u minħabba l-baby language imma xorta waħda jisimgħuhom filwaqt li Malta ma nagħmlux hekk.

U mbagħad nisimgħu b'dawn il-każi.

MICHAEL GONZI: Dawn il-każi mhumiex sbieħ għax il-feriti li jħallu fuq it-tfal huma enormi.

Jekk hemm xi affarijiet li dan il-kumitat jista' jirranġa…

JUSTYNE CARUANA: Onor. Gonzi għandna każi ta' abbużi sesswali li qegħdin quddiem il-qrati kriminali u xorta waħda, il-qrati ċivili ma jissospendux id-digriet tal-aċċess.

JUSTYNE CARUANA: Għandi jien personali.

IS-SINJ MARY LOURDES LAUTIER: L-ewwelnett meta jinħarġu medical certificates fuq tfal, inti tmur għand it-tabib tal-familja.

Mela jekk inti veru tabib ta' dik il-familja, se tkun taf li dawk it-tfal verament għaddejjin minn dik it-trawma.

Allura mhux se tmur fil-poliklinika u joħroġlok dak iċ-ċertifikat.

THE CHAIRMAN: Ħalli nagħmel mistoqsija fuq osservazzjoni li saritli.

Jiena kont qiegħed nitkellem fuq każ attwali li lili kellmitni fuqu persuna li toqgħod fejn sar il-każ.

Fil-fatt din il-persuna wrietni r-ritratti ta' dak li kien qed jiġri mingħajr ma kienet taf x'se jkun l-eżitu tagħha.

Ir-rimarki li rrid nagħmel huma dawn; il-qorti tista' toħroġ digrieti u sentenzi għal dawn it-tip ta' rikorsi fuq meta missier irid jara lill-ibnu jew lit-tifla tiegħu immaterjalment jekk it-tfal ikunux iridu jew inkella jkunux jifilħu jew le?

Jiġifieri jkunu rikorsi sforzati?

Issa dawn huma jew mhumiex deċiżjonijiet tal-Qorti?

IS-SINJ MARY LOURDES LAUTIER: Naħseb li inti qiegħed taqbad ma' dan il-każ partikolari.

THE CHAIRMAN: U nixtieq li bħal dan il-każ ma jkollnix aktar.

IS-SINJ MARY LOURDES LAUTIER: Inti stess qed tgħid li kienu lesti bil-cameras.

Dak il-każ nafu eżatt u aħjar ma nidħlux f'dak il-każ partikolari.

Ikun hemm sfida kbira li jmorru kontra digrieti tal-Qorti.

IS-SINJ MARY LOURDES LAUTIER: Mela jingħata wkoll servizz tal-avukati tat-tfal fejn hemm żewġ avukati.

Bħala numru ta' avukati mhuwiex biżżejjed.

Issa l-istatistika li għandi hija fuq kemm tqabdu l-avukati fl-istadju ta' rikorsi ġenerali u f'medjazzjoni.

M'għandix statistika taċ-ċitazzjonijiet għax din għadha ma tinżammx, però din is-sena ħloqna sistema biex din l-istatistika tibda tinżamm ukoll.

Fis-sena 2006 dawn l-avukati tqabbdu 23 darba, fis-sena 2007 tqabbdu 36 darba u fis-sena 2008 tqabbdu 42 darba.

THE CHAIRMAN: Meta qiegħda tgħid tqabbdu 42 darba jfisser li tqabbdu fuq 42 każ?

IS-SINJ MARY LOURDES LAUTIER: Iva għal każijiet qiegħda ngħid.

Meta għedtilkom dwar in-numru kbir ta' rikorsi li ġew ippreżentati, fis-sena 2007 ġew ippreżentati 2,402 rikors.

THE CHAIRMAN: Ħalli nistaqsik mistoqsija.

Kif tafu jien m'għandix background tal-liġi imma meta qiegħda tgħid 2,402 rikors x'jiġifieri dan?

Ifisser li kien hemm 2,402 każi fejn kien hemm diżgwid familjari?

Xi tfisser għall-pajjiż dik l-istatistika?

IS-SUR ALDO TESTONE: Dan ifisser li jkunu talbu l-qorti tagħti deċiżjoni fuq punt li ma jkunx hemm qbil fuqu.

Issa jista' jkun li fuq każ wieħed ikollok għaxar rikorsi.

THE CHAIRMAN: Mela biex tkunu tafu n-natura tal-mistoqsijiet li qed nagħmlu hawnhekk, irrid ngħid li aħna m'aħniex sempliċiment qegħdin nagħmlu eżerċizzju ta' awditjar tal-qorti tal-familja imma, kif għedt f'okkażjonijiet oħra, aħna qegħdin niddiskutu l-familja in ġenerali.

U allura qegħdin inħarsu lejn x'jiġri mill-qorti tal-familja għax dan huwa aspett wieħed tal-familja.

Issa minn dan il-mezz li jinteressana huma t-tfal u hawnhekk qegħdin nipprovaw niskopru x'inhi s-sitwazzjoni f'dan il-pajjiż f'dak li huwa t-tkissir tal-familji.

U dan qed nagħmluh permezz tal-istatistika li intom qegħdin tippreżentawlna.

Aħna qegħdin nistaqsu ċerta mistoqsijiet fuq x'ifissru dawn in-numri għax għalikom dawk ifissru rikorsi imma aħna, minn dawk ir-rikorsi, irridu nipprovaw naqraw realtajiet differenti.

L-interess tagħna huwa li nisimgħu l-preżentazzjonijiet li jsirulna u minnhom noħorġu realtà vis-a-vis is-sitwazzjoni tal-familja f'dan il-pajjiż.

Naturalment dan it-tip ta' preambolu kien imissni għamiltha qabel.

MICHAEL GONZI: Dawk it-3,000 rikors, x'impressjoni għandek ta' persentaġġi li kienu rikorsi għal xejn u li allura kienu ħela ta' ħin għall-qorti u b'workload akbar għalikom.

Apparti li mbagħad il-każi idumu ma jinqatgħu.

IS-SUR MARY LOURDES LAUTIER: Ikun hemm minn kollox.

Ikun hemm każijiet li verament ikunu ġenwini għax ma jibqgħux jagħtu jew iwaqqfu l-manteniment.

Dwar aċċess u affarijiet bħal dawn.

MICHAEL GONZI: Jiġifieri inti jidhirlek li l-parti l-kbira minn dawn it-3,000 rikors li ġew ippreżentati fis-sena 2008 kienu ġenwini?

IS-SINJ MARY LOURDES LAUTIER: Iva ġenwini.

FREDERICK AZZOPARDI: Meta tgħid b'urġenza x'inhu dak li jagħmel il-każ partikolari bħala wieħed urġenti?

IS-SINJ MARY LOURDES LAUTIER: Meta jippreżentaw ir-rikors ikun hemm li dan qed isir b'urġenza.

Issa aħna naqraw ir-rikors kollu.

Jekk l-Imħallef ma jkunx hemm inċemplulu u naqrawhulu dak il-ħin jew jekk ikun hemm neħduh quddiemu mal-ewwel.

Inti tkun taf jekk rikors huwiex urġenti jew le.

Jekk tiġi mara quddiemek u tgħidlek li se ssiefer f'Awissu li ġej u nkunu għadna fi Frar, inti taf li m'hemm l-ebda urġenza u li l-każ jiflaħ jissapporti sal-għada filgħodu.

Imma jekk ikollok ċertu tip ta' rikorsi fejn hemm allegazzjonijiet ta' tfal jew ta' xi ħadd mill-miżżewwġin li qegħdin batuti kemm mentalment kif ukoll fiżikament, speċjalment fejn jidħlu t-tfal, aħna nieħdu azzjoni dak il-ħin stess.

L-ewwelnett inċemplu lill-avukati kif ikollna digriet anke minn fuq it-telefon.

Onor FREDERICK AZZOPARDI: mela intom tiddeċiedu?

IS-SINJ MARY LOURDES LAUTIER: Jien ma niddeċiedi xejn imma huwa l-imħallef li jiddeċiedi.

Naqrawhulu u jekk jgħidilna biex immexxu dak il-ħin, anke jekk ma jkunx imħallas, inċempel dak il-ħin jew lill-avukat jew lill-PL biex jieħu azzjoni mill-ewwel.

Anke jekk ma jappuntahx, jordna notifika biss biex joħroġ.

Jekk ikun hemm ċerta urġenza, jiena nwaqqaf il-marixxall biex jiġu għalih biex joħroġ dak il-ħin.

Għandna sistema minn step għal oħra, jekk ikun imħallas, joħroġ within the next half hour minn idejna.

Mhux se jkun każ ta' passaport u noħorġu u nwaqqaf lil kulħadd biex noħroġ xi ħaġa bħal dik, imma fejn hemm tfal jew nies li qegħdin f'periklu, immexxuh mill-ewwel.

Fis-sena 2007 kellna 257 rikors b'urġenza u fis-sena 2008 ġew ippreżentati mat-3,000 rikors, li minnhom kien hemm 320 b'urġenza.

Jekk ikun hemm minn dawn ir-rikorsi li jiġu appuntati, fejn hemm domestic violence jew tfal f'periklu, dawk jiġu appuntati mill-ewwel.

L-imħallef jordna notifika dak il-ħin stess u, per eżempju, jagħti a short term skont l-urġenza.

Ġieli anke 24 siegħa risposta u dak il-ħin stess jappuntah u niġru bihom fil-veru sens tal-kelma.

U meta jappuntahom l-imħallef jagħti mill-inqas siegħa għal dak ir-rikors u jekk ikun hemm bżonn, jinstemgħu t-tfal ukoll.

Fejn jidħlu r-rikorsi, aħna għandna sistema fejn intellgħuhom kull ġimgħa.

Issa żgur li hemm inqas minn hekk.

Issa mit-26 January ikun għad hemm minnhom li jkunu ġejjin mis-sena 2008.

Jiġifieri dawk li jkunu daħlu f'Diċembru 2008.

Min-naħa tiegħi xtaqt niċċara xi affarijiet fuq kif inhi s-sistema u l-work practice li għandna fir-reġistru.

Is-sistema preżenti għall-assenjazzjoni ta' kull każ hija ntiża biex jiġi evitat dak li ngħidulu l-forum shopping.

Kull xahar ikun hemm imħallef tal-għassa għall-mediation u għar-rikorsi ġenerali.

Dan apparti l-mandati.

Mediation u rikorsi ġenerali jeħodhom xi ħadd mill-imħallfin li qegħdin fil-qorti ċivili fis-sezzjoni tal-familja.

Il-mandati - minbarra l-inibizzjonijiet ta' tfal - imorru tal-għassa li jinbidlu kull 15-il ġurnata fiċ-ċivil prim'Awla.

L-inibizzjonijiet tas-safar tal-minuri jittieħdu xahar b'xahar bħala mediation mill-imħallef li jkun hemm fil-qorti tal-familja.

Allura rikorsi ġenerali, l-awtorizzazzjoni għal medjazzjoni u mandati tal-inibizzjoni ta' safar tal-minuri jiġu assenjati lil dak l-imħallef li hemm għassa.

Dawn jirranġaw bejniethom min se jeħodha in-turn..

Ir-rikorsi ġuramentati - dawk li konna ngħidulhom iċ-ċitazzjonijiet - jittellgħu bix-xorti kull ġimgħa, kull nhar ta' Tnejn minn żewġ membri tar-reġistru.

Fejn ikun hemm jien u ntella' lil xi ħadd differenti mill-istaff.

Dawn jitilgħu bil-pedini.

Nagħtu numru fuq il-files u ntellgħuhom.

B'hekk f'din il-ħaġa żgur li m'hemmx forum shopping fiha.

(Interruzzjonijiet)

L-atti li jridu jiġu mħallsa jqumu nofs il-prezz ta' kemm jitħallas għalihom fir-reġistru tal-qorti ċivili fil-prim'Awla.

Ittri u noti f'medjazzjoni u servizz ta' medjaturi fuq il-lista tal-gvern u l-avukati tat-tfal huma b'xejn.

Kull att li jidħol, sal-għada filgħodu jkun mar quddiem l-imħallef.

Kull paper work jitmexxa sal-għada filgħodu.

F'każ ta' rikorsi b'urġenza dan jintbagħat mill-ewwel lill-imħallef u f'każ li l-imħallef ma jkunx il-qorti, id-deputat reġistratur iċempel lill-imħallef minnufih biex jinformah u jaqrahulu.

Mill-istadju ta' medjazzjoni, jekk xi parti ma tonorax id-digriet, tista' titressaq mill-parti l-oħra quddiem il-Maġistrat Anthony Vella permezz tal-kwerela.

Rikorsi dwar vjolenza domestika jew abbuż ta' natura urġenti u fl-interess suprem tal-minuri jiġu appuntati fi żmien erbat ijiem u jgħin ħafna meta dawn jiġu ppreżentati magħhom ċertifikati mediċi u rapporti, speċjalment tal-pulizija.

Meta ssir allegazzjoni ta' abbuż fuq minuri, il-qorti tinforma liċ-child protection unit fi ħdan l-Aġenzija Appoġġ bl-inkarigu li jagħmlu rapport preliminari mill-aktar fis, liema rapport jibqa' mistur sakemm jiġi eżaminat mill-qorti, li min-naħa tagħha sussegwentement tirregola ruħha skont il-kontenut tar-rapport, l-età tal-minuri u x-xewqat tal-minuri.

Il-qorti tisma' lill-minuri direttament jew indirettament.

In-numru ta' avukati tat-tfal huwa żgħir ħafna tenut kont tal-fatt li l-minuri jkunu jridu jinstemgħu.

Isiru nomini ta' esperti bħal social workers u psikologi biex isiru l-investigazzjonijiet mill-aktar fis.

F'kull stadju l-imħallef jista' jisma' lit-tfal hu stess flimkien mad-deputat reġistratur u bħalma għedtilkom qabel, jekk ikun hemm bżonn li t-tfal ikunu jridu jerġgħu jkellmu lill-imħallef, jingħatalhom in-numru tat-telefon tad-deputati li jkunu mal-imħallef dak il-ħin.

Il-minuri jinstemgħu invarjabilment fil-proċeduri u anke f'każ ta' separazzjoni bonarja jekk il-partijiet jiftiehmu u l-imħallef, wara li jkun ra li dak stabbilit ma jmurx kontra l-interessi tat-tfal, japprovah għax ir-rwol tal-imħallef mhux li jidderiġi l-ħajja tal-partijiet.

F'separazzjonjiet bonarji l-imħallef jagħti attenzjoni partikolari lill-kwestjonijiet tal-manteniment tat-tfal, u fejn il-mara ma taħdimx, anke għall-manteniment tal-mara.

Iżda dan ta' l-aħħar, tenut kont li dak li jistabilixxi l-artikolu 3 li ż-żewġ ġenituri għandhom jikkontribwixxu għall-bżonnijiet tal-familja u fejn hu l-każ, il-mara trid tagħti sehemha billi toħroġ taħdem.

Fejn manteniment ikun baxx jintalbu l-FS3s tal-aħħar sentejn u ċ-ċertifikati tas-social worker jekk ikunu fuq is-social assistance.

Jiġu kkonsidrati wkoll l-ispejjeż li l-parti li se tħallas il-manteniment se jkollha tagħmel minħabba s-separazzjoni, bħal per eżempju, il-kiri ta' residenza oħra, kontijiet tad-dawl u l-ilma u tat-telefon.

F'kull stadju f'din il-qorti huwa importanti li l-qorti tirregola l-pożizzjoni dwar l-aċċess u dan billi tiffissa ġranet u ħinijiet sabiex il-partijiet, u anke l-minuri jkunu jistgħu jirregolaw aħjar il-ħajja tagħhom.

Dan huwa indispensabbli li jsir sabiex il-minuri jkollu stabilità fil-ħajja tiegħu.

Is-supervised access visits (SAV) m'għadhomx ikunu n-norma.

L-attitudni fir-rigward tal-SAVs bdiet tkun aktar riġida min-naħa tal-imħallfin u tingħata biss fil-każi fejn verament ikun hemm bżonn.

Dan ukoll biex is-servizzi ta' superviżjoni ma jiġux imġebbda inutilment u jiġu meqjusa bħala ineffiċjenti.

Il-kura u l-kustodja tiġi fdata lill-ġenitur li jkun fl-iżjed pożizzjoni li jieħu ħsieb il-kura tal-minuri u għalhekk m'hemm l-ebda regola ta' prattika li l-minuri jiġu fdati lill-omm.

Issa l-kollega tiegħi se tkompli fuq il-mediation.

THE CHAIRMAN: Il-ħin huwa d-9.00 p.m. u għalhekk naħseb li l-aħjar ħaġa hija li naġġornaw.

Issa jkollna kopja ta' dak li qrajtilna u nagħtuha lill-membri sabiex darb'oħra niġu ppreparati b'mistoqsijiet li nkunu nistgħu nagħmlulek fuq dak li għadek kemm qrajtilna llum.

Min-naħa tagħkom ftiehmu ma' James Carabott u Anna Coleiro fuq il-ġurnata li fiha tridu li nerġgħu niltaqgħu.

Naturalment il-ġurnata trid tkun jew it-Tnejn jew it-Tlieta.

Dan huwa suġġett li nixtieq li neħduh b'ċerta attenzjoni.

Filwaqt li nirringrazzja lis-Sinjura Carmen Zammit bħala l-Kummissarju għat-Tfal talli kienet magħna llum, naħseb li jkun tajjeb li d-darba li ġejja terġa' ġġib magħha l-esperti li kellha magħha, biex inkomplu fuq il-punti li għamilna llum.

Nixtieq nitlob lil min se jkompli jagħmel il-preżentazzjonijiet sabiex jifhem f'liema kontest qegħdin niddiskutu din l-istatistika u l-preżentazzjoni.

Jekk hu possibbli, nixtieq nitlob minn issa xi ftit informazzjoni li tistgħu ġġibu magħkom.

Nixtiequ nkunu nafu x'inhu l-finanzjament tal-qorti tal-familja, kemm tiswa il-qorti tal-familja kollha kemm hi? ħalli forsi xi darba nibdew nagħmlu eżerċizzju ta' kemm qiegħda tiġi tiswa in tax payers money it-tkissir tal-familja.

Araw tistgħux tagħtuna - mingħajr ma tidħlu fid-dettal - mill-każi kollha li ġew maqtugħa u deċiżi, x'kienet l-kawża tas-separazzjonijiet kollha li daħlu għandkom.

Minħabba infedeltà...

JUSTYNE CARUANA: Ma tistax tagħmel hekk.

THE CHAIRMAN: Mela agħmel il-mistoqsija inti Onor. Justyne Caruana għax taf x'aħna niddiskutu.

Nixtieqek tagħmel il-mistoqsija tiegħi bi ftit aktar ċarezza legali.

JUSTYNE CARUANA: Sur President, dak li qed titlob inti huwa daqsxejn impossibbli.

Hemm sezzjoni ġenerika li nużawha fir-rikorsi ġuramentati tas-separazzjonijiet li fiha tinkludi kollox.

U allura xħin qed issemmi adulterju, eċċ., f'kull kawża se ssibha u mhux neċessarjament għax ikun hemm adulterju.

Din hija xi ħaġa ġenerika.

THE CHAIRMAN: Mela ħalli nuża kliem ieħor għall-istess mistoqsija li għamilt.

B'mod ġeneriku intom li tifhmu l-każi, tistgħu b'xi mod tgħidulna bejn wieħed u ieħor x'inhuma l-kawżi tas-separazzjonijiet li qiegħed ikollna?

JUSTYNE CARUANA: Ma tistax tistaqsi hekk u ħa ngħidlek għalfejn.

Mhuwiex ir-rwol tas-sinjuri li għandna quddiemna li jkunu jafu x'fih kull proċess.

THE CHAIRMAN: Hawnhekk se jkollna rapport fuq il-medjazzjoni u allura ħsibt li n-nies tal-medjazzjoni jkunu bejn wieħed u ieħor esperti fil-qasam u jkunu jafu x'inhuma l-indikazzjonijiet.

JUSTYNE CARUANA: L-ewwelnett fil-medjazzjoni m'hemm xejn bil-miktub u allura m'hemmx records.

Meta s-Sinjura ppreżentat l-elenku ġenerali ta' x'jistgħu jkunu dawk it-tip ta' każi, hemmhekk setgħet.

Imma meta tidħol fil-kawża propja, mill-provi jirriżultalek jekk huwiex adulterju, swat jew affarijiet oħra.

Ovvjament huma mhux se joqgħodu jidħlu f'dawn l-affarijiet għax l-ewwelnett ma jistgħux jagħmlu hekk u anke għaliex huwa impossibbli li jsir.

L-annullamenti ċivili forsi għandek il-grounds ġeneriċi għax anke meta tidħol fis-sentenzi tara jekk huwiex diffett ta' diskrezzjoni, imma dejjem ġenerali.

Madankollu xorta m'għandekx garanzija li se jkun dak.

Meta tagħmel kawża mhux ground wieħed se titlob imma se titlob tlieta jew erbgħa u mbagħad tispara biex tolqot.

Sfortunatament hekk nagħmlu.

Tagħmel is-section ġenerika u mbagħad skont x'jirriżulta mill-provi.

Ħafna drabi jkollok separazzjoni mingħajr assenjazzjoni ta' ħtija għax ħadd minnhom ma ġie dikjarat ħati.

THE CHAIRMAN: Sinjuri nifhem li l-mistoqsija li għamilt ma tistax tiġi mwieġba.

JUSTYNE CARUANA: Naħseb li jistgħu jgħidilna u li x'aktarx ikun utli għalina huwa kemm jidħlu ittri għall-medjazzjoni u kemm minnhom jirnexxu – jiġifieri jkun hemm rikonċiljazzjoni - u kemm minnhom ma jirnexxux.

Eżerċizzju ieħor importanti huwa fejn ikollok medjazzjoni li tirnexxi, kemm minnhom ikunu riċedivi?

Jiġifieri kemm minnhom jerġgħu jiġu wara għall-medjazzjoni?

Naħseb li dik l-informazzjoni tkun utli għalina għax inkunu nistgħu ngħidu li kellna dak l-ammont ta' medjazzjonijiet li rnexxew imma kemm damu.

Naħseb li għal-lum nistgħu nieqfu hawnhekk u nirringrazzjakom.

Fid-9:05 pm id-diskussjoni fuq dan is-suġġett kienet interrota u l-Kumitat qabel li diskussjoni fuq l-istess suġġett għandha tkompli f'data li għandha tiġi kkomunikata iktar tard.


KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET SOĊJALI

LAQGĦA NRU 16

L-Erbgħa, 4 ta' Frar, 2009

Il-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Soċjali ltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fis-7.25 p.m.

L-Onor Edwin Vassallo, President tal-Kumitat, ippresieda.

PREŻENTI: L-Onor Frederick Azzopardi, l-Onor Justyne Caruana, l-Onor Michael Gonzi.

Is-Sur James Carabott, Research Analyst mal-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Soċjali fil-Kamra tad-Deputati attenda għal din il-laqgħa.

Il-President tal-Kumitat qal it-talba.

Il-Minuti tal-Laqgħa Nr 15 li saret nhar l-Erbgħa 28 ta' Jannar 2009 ġew konfermati.

Il-President tal-Kumitat, f'ismu u f'isem il-Membri tal-Kumitat, talab lill-iSkrivana tal-Kumitat biex twassal il-kondoljanzi lill-familja tas-Sur Ben Bugeja mill-Ministeru tal-Ġustizzja u Intern li kien se jkun wieħed mill-kelliema.

L-Onor Edwin Vassallo, President tal-Kumitat, poġġa fuq il-Mejda tal-Kumitat dokument ta' l-EU, li ntbagħat minn Working Group 1 għal informazzjoni biss.

Il-Qorti tal-Familja

L-Onor Edwin Vassallo, President tal-Kumitat stieden lis-Sur Aldo Testone, Director Civil Courts and Tribunals, lis-Sinj Carmen Borg, Family Mediator Coordinator u lis-Sinj Mary Lourdes Lautier, Deputy Registrar biex jagħtu preżentazzjoni fuq is-suġġett.

L-Onor Vassallo stieden ukoll lis-Sinj Carmen Zammit, Kummissarju għat-Tfal u lil Dr Ruth Farrugia, Konsulent ma' l-istess Kummissjoni biex jitkellmu fuq is-suġġett.

Wara kien hemm diskussjoni.

SKRIVANA TAL-KUMITAT

PRESIDENT TAL-KUMITAT


IL-ĦDAX-IL PARLAMENT

KUMITAT PERMANENTI DWAR IL-PRIVILEĠĠI

LAQGĦA NRU.

It-Tnejn, 9 ta' Frar, 2009

Il-Kumitat Permanenti dwar il-Privileġġi ltaqa' fil-Palazz, il-Belt, Valletta fis-6.10 pm.

PREŻENTI

Il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Affarijiet Barranin, l-Onor Owen Bonnici, l-Onor Anġlu Farrugia, l-Onor Beppe Fenech Adami u l-Onor Francis Zammit Dimech.

Kienu preżenti wkoll il-Ministru għall-Infrastruttura, Trasport u Komunikazzjoni u l-Onor Alfred Sant.

Il-Minuti tal-laqgħa Numru 2 li saret fit-13 ta' Jannar, 2009 kienu konfermati.

KAŻ TA' KSUR TA' PRIVILEĠĠ MILL-ONOR ALFRED SANT KONTRA L-MINISTRU GĦALL-INFRASTRUTTURA, TRASPORT U KOMUNIKAZZJONI - KONTINWAZZJONI

Il-Ministru għall-Infrastruttura, Trasport u Komunikazzjoni kien assistit minn Dr Joseph Zammit Maempel waqt li l-Onor Alfred Sant kien assistit minn Dr Pawlu Lia.

Dwar il-ftehim milħuq fl-aħħar laqgħa biex iż-żewġ konsulenti legali jipprovaw isibu soluzzjoni aċċettabbli għaż-żewġ naħat, l-Onor Austin Gatt informa lill-Kumitat li l-proposta li huwa rċieva mingħand il-konsulent legali tal-Onor Alfred Sant ma kenitx aċċettabbli għalih waqt li l-kontroproposta tiegħu ma kenitx aċċettabbli għall-Onor Alfred Sant.

L-Onor Austin Gatt informa lill-Kumitat li għal-laqgħa li jmiss xtaq itella' tnejn jew tliet xhieda, fosthom xi ħadd mill-MITTS u mill-maltatoday.

Fit-6.45 p.m. il-Kumitat aġġorna għal nhar it-Tnejn, 2 ta' Marzu 2009 fis-7.00 pm.

SKRIVAN TAL-KAMRA


IL-ĦDAX-IL PARLAMENT

KUMITATI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

KUMITAT PERMANENTI DWAR IL-PRIVILEĠĠI

AVVIŻ

Laqgħa Nru. 3

It-Tnejn, 9 ta' Frar, 2009 fis-6.00 p.m.

Mr Speaker, l-Onor Louis Galea, President tal-Kumitat Permanenti dwar il-Privileġġi, javża li l-Kumitat ser jiltaqa' nhar it-Tnejn, 9 ta' Frar 2009 fis-6.00 p.m. fil-Kamra tal-Kumitati fil-Palazz il-Belt b'din l-agenda:-

Konsiderazzjoni tal-każ ta' privileġġ imqajjem mill-Onor Alfred Sant fis-Seduta nru 42 tal-14 ta' Ottubru 2008 – Kontinwazzjoni.

30 ta' Jannar 2009 SKRIVAN TAL-KAMRA


IL-ĦDAX-IL PARLAMENT

KUMITATI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

KUMITAT PERMANENTI DWAR IX-XOGĦOL TAL-KAMRA

AVVIŻ

Laqħa Nru. 7

L-Erbgħa, 11 ta' Frar 2009 fis-6.45 p.m.

Mr Speaker, President tal-Kumitat Permanenti dwar ix-Xogħol tal-Kamra, javża li l-Kumitat se jiltaqa' nhar l-Erbgħa, 11 ta' Frar 2009, fis-6.45 fil-Kamra tal-Kumitati fil-Palazz il-Belt, b'din l-aġenda:

Xogħol tal-Kamra.

Affarijiet oħra.

6 ta' Frar 2009 SKRIVAN TAL-KAMRA


IL-ĦDAX-IL PARLAMENT

LAQGĦA NRU.

L-Erbgħa, 11 ta' Frar 2009

Il-Kumitat Permanenti dwar ix-Xogħol tal-Kamra ltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.55 pm.

PREŻENTI

Il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Affarijiet Barranin, l-Onor David Agius, l-Onor Anġlu Farrugia u l-Onor Joe Mizzi.

Il-Minuti tal-laqgħa Nru 6 li saret fit-28 ta' Jannar 2009 kienu konfermati.

Xogħol tal-Kamra

Il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Affarijiet Barranin informa lill-Kumitat li l-Parlament ma kienx se jiltaqa' fit-23, fl-24 u fil-25 ta' Frar 2009.

Wara diskussjoni dwar in-numru ta' seduti li kien għad baqa' jittieħdu fuq il-mozzjoni ta' proċedura li tirregola x-xogħol tal-Parlament, il-Kumitat qabel li l-Kamra kellha tkompli tiddiskuti din il-mozzjoni għall-erba' seduti li jmiss, ċioe', fis-16, 17 u 18 ta' Frar u fit-2 ta' Marzu 2009, bil-vot jittieħed fl-aħħar tas-seduta ta' nhar it-Tnejn, 2 ta' Marzu 2009.

Il-Kumitat qabel li l-mozzjoni ppreżentata mill-Onor Joe Mizzi biex jitħassru tliet avviżi legali dwar it-tariffi tad-dawl u l-ilma, tiġi diskussa nhar it-Tlieta, 10 u l-Erbgħa, 11 ta' Marzu.

Il-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Affarijiet Barranin informa lill-Kumitat li fit-3, l-4 u d-9 ta' Marzu l-Kamra tiddiskuti fi stadju ta' Tieni Qari l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Taxxa tar-Reġistrazzjoni ta' Vetturi bil-Mutur - Abbozz Nru 18 – u l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar ix-Xandir – Abbozz Nru 19.

Il-Kumitat ikkonsidra li l-istadju ta' kumitat tal-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili – Abbozz Nru 17 – jista' jibda jiġi diskuss fis-16, 17 u 18 ta' Marzu.

Affarijiet Oħra

Mr Speaker informa lill-Kumitat li skond l-Ordni Permanenti Nru 157 kien irċieva ittra mingħand l-Onor Anthony Zammit fejn infurmah li hu kien assenti mill-Parlament mit-2 ta' Diċembru 2008 minħabba raġunijiet mediċi.

Mr Speaker informa wkoll il-Kumitat li l-Assemblea Parlamentari għall-Mediterran iddikjarat il-21 ta' Marzu bħala Jum il-Mediterran u d-delegazzjoni parlamentari għall-Assemblea Parlamentari għall-Mediterran immexxija mill-Onor Jesmond Mugliett, qed tipproponi li l-Parlament jorganizza attività fil-Kamra tal-Arazzi nhar il-Ġimgħa, 20 ta' Marzu filgħodu.

Il-Kumitat qabel ma' din il-proposta.

Il-Membri tkellmu dwar in-nuqqas ta' sigurtà li teżisti fil-Parlament.

Mr Speaker qal li din il-materja trid tkompli tiġi diskussa, inkluż fil-welfare committee.

Mr Speaker informa lill-Whips li huwa kien qed jistenna tweġiba mingħandhom dwar meta jista' jiltaqa' l-welfare committee.

Fis-7.28 pm il-Kumitat aġġorna għal nhar it-Tnejn 16 ta' Marzu fis-6.45 pm.

SKRIVAN TAL-KAMRA


IL-ĦDAX-IL PARLAMENT

KUMITATI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET SOĊJALI

AVVIŻ

Laqgħa Nru. 17

L-Erbgħa, 11ta' Frar, 2009

L-Onor Edwin Vassallo, President tal-Kumitat dwar l-Affarijiet Soċjali javża li l-Kumitat se jiltaqa' nhar l-Erbgħa, 11 ta' Frar, 2009 fis-7:15 p.m. fil-Kamra tal-Kumitati fil-Palazz il-Belt b'din l-aġenda:-

X'inhu l-effett ta' ċertu stil ta' ħajja fuq il-familja, bħax-xorb, logħob ta' l-ażżard u vizzji oħra?

Diskussjoni ma' Caritas Malta u Fondazzjoni OASI, Għawdex.

Affarijiet oħra.