(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

Laqgħa Nru. 24

Il-Ħamis, 16 ta' Diċembru, 1999

Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan

Prezz Lm1

Laqgħa Nru. 24

Il-Ħamis, 16 ta' Diċembru, 1999

Il-Kumitat iltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fl-6.35 p.m.

Il-Minuti tal-laqgħa Nru. 23 li saret fl-14 ta' Diċembru, 1999 ġew konfermati.

DISKUSSJONI DWAR IS-SUPERSEDING CLAUSE U L-OQSMA DWAR TRADE UNIONS, INSURANCE U EDUKAZZJONI, FL-ABBOZZ TA' LIĠI DWAR OPPORTUNITAJIET INDAQS GĦAL PERSUNI B'DIŻABILITA' - ABBOZZ NRU 10

IĊ-CHAIRPERSON (Onor. Helen D'Amato): Fuq l-aġenda tal-laqgħa tal-lum għandna erba' items partikolari li nsibu fl-Abbozz ta' Liġi dwar Opportunitajiet Indaqs għal Persuni b'Diżabilita' u għaldaqstant fid-diskors tagħna għandna nillimitaw ruħna għal dawn l-erba' items li huma l-artikolu dwar l-edukazzjoni, l-artikolu dwar it-trade unions li diġa' ġie diskuss u kjarifikat fl-ewwel laqgħa li kellna, l-artikolu dwar l-insurance u s-superseding clause.

Is-superseding clause diġa' ġie diskuss pero' l-membri ta' l-Oppożizzjoni talbu li jiġi mistieden l-Avukat Ġenerali biex jagħtina r-raġunijiet għaliex il-Ministru Gonzi ngħata l-parir li s-superseding clause ma jidħolx f'din il-liġi.

Mistoqsija oħra li saret kienet jekk għandniex xi liġi li fiha nsibu superseding clause u għalhekk nibda mill-ewwel biex nistieden lil Dr. Borg Barthet, l-Avukat Ġenerali, jingħaqad magħna.

DR. ANTHONY BORG BARTHET (Avukat Ġenerali): Fl-interpretazzjoni ta' liġi hemm żewġ prinċipji ġenerali li dejjem japplikaw fl-interpretazzjoni tal-liġijiet u wieħed mill-prinċipji huwa li liġi speċjali torbot fuq liġi ġenerali.

Jiġifieri jekk għandek liġi li titkellem fuq l-employment b'mod ġenerali, u għandek liġi oħra li titkellem b'mod partikolari fuq l-employment ta' persuni b'diżabilita', u jkollok każ ta' persuna b'diżabilita', trid tħares lejn il-liġi speċjali.

Liġi li hi speċjali tirbaħ fuq liġi li hi ġenerali.

Prinċipju ieħor huwa li a posterior law derogates from a prior law.

Jiġifieri jekk diġa' hemm liġijiet u llum nagħmel liġi li tkopri l-istess affarijiet li kienu jkopru l-liġijiet l-oħra, fejn huma b'xi mod in conflict mal-liġijiet li kienu jeżistu qabel, tapplika l-liġi l-ġdida.

F'dak is-sens qed ngħid li m'hemmx għalfejn ta' superseding clause.

Jekk nagħmlu superseding clause f'din il-liġi, tkun qed tpoġġi f'dubju dan il-prinċipju li hu aċċettat minn kulħadd u kważi kważi tkun trid taqbad il-liġijiet l-oħra kollha u ddaħħal din il-klawsola f'kull waħda minnhom.

Għall-mistoqsija jekk għandniex xi liġijiet fejn hemm is-superseding clause, nista' ngħid li jien b'liġi waħda naf, l-Att Nru. XIV ta' l-1987, il-European Convention Act, Chapter 319, u r-raġuni għaliex tinsab hemmhekk, hija waħda sempliċi.

Dik il-liġi tenunċja prinċipji b'mod ġenerali, allura fil-forma tagħha hija liġi maħduma b'mod ġenerali u dik il-liġi ġenerali trid torbot anke fuq liġijiet speċjali.

Jekk għandek a special law which deals with a special subject imma li tmur kontra dan il-prinċipju ġenerali, liġi speċjali trid tbaxxi rasha għall-prinċipju ġenerali li għandek fil-European Convention of Human Rights.

IĊ-CHAIRPERSON: Onor. Karl Chircop.

KARL CHIRCOP: L-ewwelnett nirringrazzjak talli lqajt l-istedina tagħna.

Nifhem ir-raġunament tiegħek, pero' nixtieq nistaqsik jekk jistax jagħti l-każ li l-fatt li nkunu neħħejna s-superseding clause, jista' joħloq xi konflitt bejn din il-liġi u xi liġi oħra li għandha x'taqsam ma' l-interessi ta' persuni b'diżabilita' meta niġu biex ninterpretaw xi kondizzjoni partikolari.

Per eżempju, jista' jkun hemm xi ħaġa fis-Social Security Act li tkun f'konflitt ma' din il-liġi u allura tiżdied il-burokrazija u d-dewmien ta' interpretazzjoni b'detriment tal-persuni b'diżabilita'.

DR. ANTHONY BORG BARTHET: M'hemm xejn fis-Social Security Act li jitkellem fuq affarijiet li hawn f'din il-liġi.

KARL CHIRCOP: Jien semmejt is-Social Security Act bħala eżempju.

DR. ANTHONY BORG BARTHET: Jekk diġa' għandek liġi li titkellem fuq xi ħaġa li taqa' taħt din il-liġi, għax din il-liġi tiġi wara, twaqqagħhom dawk il-liġiijiet.

Twaqqagħhom awtomatikament.

Jekk għandek liġi ġenerali, anke jekk magħmulha wara, li titkellem b'mod ġenerali fuq in-nies kollha ta' Malta imma mhux fuq il-handicapped in partikolari, tapplika dik il-liġi ġenerali, pero' la din hija liġi speċjali li titkellem dwar il-handicapped, se tapplika din il-liġi speċjali għax din hija l-liġi li titkellem fuq il-qasam partikolari.

Naturalment jekk għada pitgħada ssir liġi speċjali oħra li titkellem fuq il-handicapped, dik tkun il-will tal-Parlament dakinhar - ovvjament ma tistax tgħid li ma jistgħux isiru aktar liġijiet fil-Parlament - u allura anke jekk tagħmel superseding clause f'din il-liġi u iktar il-quddiem tagħmel liġi speċjali oħra, jien ngħidlek li xorta l-aħħar liġi se tapplika u mhux dik ta' qabel.

KARL CHIRCOP: Diment li jkollna dik il-garanzija, naħseb li aħna, minn din in-naħa tal-Kamra, sodisfatti.

MARIE LOUISE COLEIRO: Jien fuq il-garanzija nixtieq nitkellem.

L-Avukat Ġenerali qed jassigurana li mhux se jkun hemm konflitt ma' liġijiet oħra minkejja li din hija liġi li titkellem fuq diversi aspetti tal-ħajja, il-qasam tax-xogħol, il-qasam edukattiv eċċ., u hemm liġijiet oħra li jirregolaw dawn l-oqsma.

Jekk hemm din il-garanzija min-naħa tiegħek li ma jkunx hemm konflitt, aħna rasna mistrieħa, imma jekk se nispiċċaw b'konflitt u xi ħadd ikollu jfittex redress mill-qrati, kif qal sieħbi Karl, se jkun hemm ħafna dewmien.

Barra minn hekk, se jkun hemm ukoll l-interpretazzjoni tal-qrati.

Anke jekk il-qrati se jagħtu kas x'kien l-animu tal-liġi meta għaddiet mill-Parlament, xorta waħda se jkun hemm ċertu dewmien u l-każ se jkun soġġett ukoll għall-opinjoni tal-maġistrat li quddiemu jkun qed jidher il-każ, sakemm ma jkunx hemm diġa' xi case law, imma naturalment dejjem se jkun hemm l-ewwel każ.

DR. ANTHONY BORG BARTHET: Din ir-regola ta' interpretazzjoni tant hija regola bażilari li mhux suppost toħloq konflitt.

Jien ma nistax ngħidlek li ħadd ma jista' jiżbalja, tista' tagħmel is-superseding clause u xorta waħda mħallef jista' jiżbalja, pero' teknikament - m'aħniex nivvintaw teoriji ġodda ta' interpretazzjoni - the way the law normally works and the way the law should work, m'għandek bżonn ta' l-ebda garanzija oħra.

Anzi, jekk se titfa' garanzija f'din il-liġi, se titfa' into doubt il-liġijiet l-oħra li diġa' jeżistu.

Jekk tistaqsini x'garanzija nista' nagħtik, ngħidlek li nista' nagħtik garanzija ta' 26 sena fil-professjoni u allura naħseb li naf il-liġi.

Kieku jien kont imħallef, kont niddeciediha b'dan il-mod u naħseb li l-imħalfin jafu l-liġi biżżejjed biex jiddeċieduha bl-istess mod.

Jiġifieri m'aħniex insemmu xi teoriji strambi.

MARIE LOUISE COLEIRO: Jien għadni m'iniex konvinta; naħseb I am a hard nut to crack!

Din il-liġi titkellem fuq il-prinċipju tad-diskriminiazzjoni u l-konċett tad-diskriminazzjoni huwa msemmi fil-Kostituzzjoni.

Ma jidhirlix li d-diskriminazzjoni per se is focused f'ħafna mil-liġijiet tagħna.

Jiġifieri vis-á-vis persuni bi bżonnijiet speċjali, din hija l-liġi li tista' tassiguralhom u tagħtihom id-dritt leġislattiv li ma ssirx diskriminazzjoni fil-konfront tagħhom.

Jekk nieħdu l-qasam tax-xogħol, wieħed se jħares lejn il-liġi li tirregola l-qasam tax-xogħol għax dik hija l-liġi speċifika fuq il-qasam tax-xogħol.

DR. ANTHONY BORG BARTHET: Dik hija l-liġi ġenerali.

MARIE LOUISE COLEIRO: Imma l-kwestjoni ta' diskriminazzjoni fil-konfront ta' persuni bi bżonnijiet speċjali fil-qasam tax-xogħol, hija ttrattata f'din il-liġi.

Jiġifieri meta hemm żewġ affarijiet lejn xiex tħares, diġa' għandek il-possibbilta' li xi ħadd li b'intenzjoni ma jridx jagħmel l-affarijiet sew, se jipprova jħawwad il-biegħa.

Dawn huma affarijiet li jiġru f'pajjiżna; min jikkwota biċċa minn hemm u min jikkwota biċċa minn hawn.

Naturalment ma nistgħux nippretendu li l-persuni fit-triq se jkunu jafu l-affarijiet daqskemm jafuhom l-avukati jew il-membri fil-Parlament u allura dejjem se jispiċċaw jiżfnu fin-nofs.

Jien inħoss li la se nagħmlu xi ħaġa ġdida, ir-responsabbilta' tagħna hi li naraw li dak li se nagħmlu jkun fl-aħjar forma possibbli biex kemm jista' jkun il-persuni u l-familji milquta, ma nagħtuhomx kedded bla bżonn.

DR. ANTHONY BORG BARTHET: Mhux suppost li jkollhom kedded.

MARIE LOUISE COLEIRO: Għar-rigward ta' liġijiet li għandhom superseding clause, qed tiġini f'rasi l-equality act ta' l-Ingilterra.

F'din il-liġi, li naturalment tittratta n-nisa u mhux persuni b'diżabilita', insibu superseding clause.

DR. ANTHONY BORG BARTHET: Jien ma nistax nagħtik parir fuq liġijiet Ingliżi għax ma studjajtx il-liġi Ingliża u l-prinċipji ġenerali tal-liġi Ingliża ma nafhomx.

Jien qed ngħid li l-prinċipji ta' interpretazzjoni tal-liġi Maltija huma kif spjegajt.

Suppost li ma jkun hemm l-ebda inkwiet jekk ma tagħmilx is-superseding clause, anzi, fl-opinjoni sinċiera tiegħi, jekk tagħmel is-superseding clause f'din il-liġi, se titfa' into doubt prinċipji ta' interpretazzjoni li ilna nużaw fil-qrati Maltin minn żmien ir-Rumani, u se titqajjem il-mistotqsija għaliex din id-darba kellha għalfejn tiddaħħal din il-klawsola.

MARIE LOUISE COLEIRO: Imma dan li qed nintroduċu f'din il-liġi hija xi ħaġa ġdida għal Malta.

Il-prinċipju tad-diskriminazzjoni li nsibu f'din il-liġi, ma nsibuhx f'liġijiet oħra.

Il-liġijiet setgħu ilhom ġejjin minn qabel ir-Rumani, imma għalija, il-punt hu li hawnhekk qed nintroduċu xi ħaġa ġdida għall-pajjiżna.

Il-konċett ta' diskriminazzjoni m'huwiex rifless f'liġijiet oħra.

F'din il-liġi huwa espress u l-ispirtu tiegħu qed jinħass right across the bill, mill-ewwel sentenza sa l-aħħar, u rridu nħarsuh.

Irridu nikkonsidraw ukoll il-mentalita' tal-poplu tagħna.

Aħna nafu li d-diskriminazzjoni hija diffiċli ħafna biex tipprovaha.

Meta xi ħadd jagħmel diskriminazzjoni fil-konfront ta' xi ħaddieħor, huwa ferm diffiċli għall-vittma biex tipprova li saret diskriminazzjoni fil-konfront tagħha.

DR. ANTHONY BORG BARTHET: Bir-rispett kollu, superseding clause mhux se jneħħilek id-diffikulta' tal-prova.

Id-diffikulta' tal-prova teżisti fiha nnifisha.

Jekk tagħmel superseding clause, m'intix se żżid fil-faċilita' kif tagħmel il-prova.

Il-fatt li din hija liġi speċifika dwar diskriminazzjoni fil-konfront ta' persuni b'diżabilita' u din il-liġi qed titkellem b'mod speċjali fuq l-impjieg u l-edukazzjoni ta' persuni bi bżonnijiet speċjali, u għandek liġijiet oħra li jitkellmu in ġenerali dwar dawn l-oqsma, allura mill-ewwel jidħol il-prinċipju bażilari li jservi għal-liġijiet kollha.

Il-qrati għandhom in-normi ta' l-interpretazzjoni, it-teoriji ta' l-interpretazzjoni li huma speċi ta' general instructions.

Bħal meta fil-computer ikollok il-basic rules - ma tantx nifhem fil-computers, twelidt kmieni f'dan is-seklu! - u mbagħad il-programmi speċjali jaħdmu fuqhom, fil-każ tal-liġi, għandna l-liġijiet ġenerali u għandna wkoll il-liġijiet speċjali.

Il-liġi ta' l-interpretazzjoni is there, it is underlined, m'għandekx għalfejn tagħmilha.

Kieku kellna naqbdu u ndaħħlu s-superseding clause, xi ħadd se jistqasi għalfejn daħħalniha f'din il-liġi partikolari u se jistaqsi jekk ir-regola ta' interpretazzjoni għadhiex tapplika għal-liġijiet l-oħra.

MARIE LOUISE COLEIRO: Din hija liġi kontra d-diskriminazzjoni.

Hija xi ħaġa ġdida għal Malta.

Il-poplu tagħna għadu mhux daqshekk aware li anke b'affarijiet pjuttost żgħar jista' jkun qiegħed jiddiskrimina.

Superseding clause ikun qed isaħħaħ din il-liġi u l-prinċipju kontra d-diskriminazzjoni.

DR. ANTHONY BORG BARTHET: L-istatement politiku, ta' policy, jista' jsir - mhux se nindaħal kif għandu jagħmlu l-gvern - b'elf mod.

Hija kwestjoni ta' how to take the message to the public imma l-interpretazzjoni tal-liġi hija ħaġa teknika.

Il-liġi mhux se tagħmel l-edukazzjoni, il-liġi tagħti redress.

MARIE LOUISE COLEIRO: Bir-rispett kollu, kultant anke l-qrati jkollhom bżonn isiru iktar aware ta' ċerti affarijiet.

Jiġifieri mhux qed nitkellem għall-poplu kollu barra l-qrati.

Il-lack of awareness dwar diskriminazzjoni teżisti kullimkien.

DR. ANTHONY BORG BARTHET: Il-qrati jsiru aware meta jkollhom il-kawżi quddiemhom u l-avukati will argue their cases before ....

KARL CHIRCOP: Ħafna mill-ittri li rċevejna mill-għaqdiet li jaħdmu f'dan il-qasam, urew tħassib dwar it-tneħħija tas-superseding clause.

Dan kollu ġej mill-fatt li nies bi bżonnijiet speċjali dejjem isibu ċertu ammont ta' tkaxkir tas-saqajn - kif insejjaħlu jien - fil-konfront tagħhom u għalhekk iridu redress f'dan is-sens.

Importanti li t-tħaddim ta' din il-liġi jkun effiċjenti.

DR. ANTHONY BORG BARTHET: Is-superseding clause ma jagħmel xejn fil-konfront tat-tkaxkir tas-saqajn.

It-tkaxkir tas-saqajn jiġi anke jekk għandek superseding clause.

L-awareness tal-pubbliku dwar x'inhi diskriminazzjoni, ma tagħmilx differenza għandekx jew le superseding clause.

Jekk tistaqsini għaliex l-organizzazzjonijiet kollha kitbu dwar is-superseding clause, ngħidlek li ma nafx min kellhom advising them on the legal field.

Jekk tagħti lil xi ħadd first draft li fiha jkun hemm xi ħaġa u mbagħad tneħħihielu għax forsi tkun rajt li fil-fatt qiegħda hemmhekk għal xejn, dan se jibda jaħseb li neħħejtlu xi ħaġa.

Jekk tistaqsini għaliex ġiet hemmhekk, ngħidlek li ġiet hemmhekk għaliex kienet fil-liġi Ingliża u min kien qiegħed jittrasporta l-liġi Ingliża fil-liġi Maltija, minkejja li kienet tifla kapaċi u ta' ċertu esperjenza - she was a very capable young girl li jien ħajjart biex tidħol taħdem fl-uffiċċju tiegħi, imma peress li kienet taħdem f'kumpannija parastatali u allura kellha paga iktar milli stajt noffrilha jien fl-uffiċċju tiegħi, ma ġietx - ma kellhiex dik l-esperjenza ta' snin ta' interpretazzjoni legali, bir-rispett kollu, li għandi jien, and she made the beginners' mistake of inserting it when there was no need for it.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

L-interpretazzjoni tiegħek kienet ċara ħafna u naħseb li issa nistgħu ngħaddu biex nisimgħu lir-rappreżentanti ta' għaqdiet hawn preżenti.

Magħna għandna tliet għaqdiet, id-Down Syndrome Association, Moviment Favur id-Drittijet ta' Persuni b'Diżabilita' u l-għaqda Disabled by Accident.

Nixtieq infakkarkom biex tibdew l-intervent tagħkom billi tgħidu isimkom u liema assoċjazzjoni jew moviment qegħdin tirrappreżentaw, u kemm jista' jkun iżżommu mas-suġġett li għandna llum.

Aħna għandna r-representations li intom bgħattu u nixtieqkom li tirriferu għal dak li ktibtulna dwaru biex tikkjarifikaw il-query tagħkom, jiġifieri mhux nibdew infajru 'l hemm u 'l hawn.

Nibda biex nistieden lir-rappreżentanta tad-Down Syndrome Association u nitlobha tagħti r-raġunijiet għaliex fl-ittra tagħhom qalu li huma jemmnu li l-paragrafu (3) ta' l-artikolu li jittratta l-edukazzjoni għandu, jew jiġi mħassar, jew inkella, biex ma jinqalax il-każ li persuna tispiċċa bla edukazzjoni xierqa, jiġi emendat billi jiddaħħal provvediment li jekk jinqala' xi każ bħal dan, għandu jinstab post ieħor sabiex l-edukazzjoni xierqa għal dik il-persuna tkun issalvagwardjata.

Nixtieqek tgħidilna x'wassalkom biex taħsbu li dan l-artikolu ma jissalvagwardjax l-edukazzjoni xierqa.

Għar-rigward ta' l-artikolu li jittratta l-unions, nista' nassigurak li l-artikolu dwar il-unions diġa' ġie thrashed out u ntqal li m'hemm l-ebda dubju li r-right of association huwa b'xi mod imxekkel.

Tkellimna wkoll dwar l-artikolu li jittratta l-insurance, pero' jekk tixtieq, tista' żżid xi ħaġa dwaru, u naturalment, dwar is-superseding clause, inti smajt l-ispjega li ta l-Avukat Ġenerali.

Nixtiequ li forsi tiffokka aktar fuq l-edukazzjoni.

KARL CHIRCOP: Nixtieq nagħmel punt ta' kjarifika.

Veru li f'dan il-kumitat hemm qbil unanimu dwar l-artikolu li jittratta l-unions għaliex wara li rajna l-liġi flimkien ġejna assigurati mill-Ministru Gonzi li fi klawsoli oħra hemm provdut dak kollu li kellna dubju dwaru, pero' rigward l-artikolu li jittratta l-insurance, assolutament li s'issa m'hemm l-ebda qbil.

Qed ngħid dan biex inkunu ċari ħalli ma niġux miżinterpretati.

IĊ-CHAIRPERSON: M'għedtx li hemm qbil.

Kulma għedt jiena huwa li dan l-artikolu ġie diskuss.

M'għedtx, bħalma għedt fil-każ ta' l-artikolu li jittratta l-unions, li hemm qbil.

MARTHESE MUGLIETTE (Public Relations Officer, Down Syndrome Association): Aħna nħossu li s-subartikolu (3) ta' l-artikolu 11, jista' jiġi mċaħħad id-dritt ta' edukazzjoni lit-tfal b'diżabilita'.

Aħna nafu li kulħadd għandu dritt għall-edukazzjoni pero' nħossu li dan is-subartikolu jista' jċaħħad id-dritt ta' l-edukazzjoni lil dawn it-tfal u allura nixtiequ li jiġi mħassar.

IĊ-CHAIRPERSON: Jiġifieri intom hekk taħsbu?

MARTHESE MUGLIETTE: Iva, aħna nippreferu li dan il-paragrafu jitneħħa.

Nixtieq inżid xi ħaġa dwar is-superseding clause.

Aħna nixtiequ li s-superseding clause jibqa', pero' jekk se jitneħħa, nixtiequ li l-gvern jintrabat li fi żmien sena jirrevedi dawk il-liġijiet li jistgħu jiġu interpretati bħala liġijiet li jmorru kontra persuni b'diżabilita'.

IĊ-CHAIRPERSON: Imma inti fhimt dak li qal l-Attorney General li skond il-prinċipju tal-liġi Maltija ...

Ħa nipprova ngħidlek x'fhimt jiena.

(Interruzzjonijiet)

EVARIST BARTOLO: Kien żbaljat fuq liġijiet oħra u jista' jkun ukoll żbaljat fuq din.

Ma noqogħdux ninfluwenzaw lil min ġie jitkellem hawnhekk li għax tkellem l-attorney general tkellem alla.

IĊ-CHAIRPERSON: Qed tagħti l-interpretazzjoni tiegħek.

Jien qed nistaqsiha jekk minn fejn kienet bil-qiegħda, setgħetx tifhem dak li kien qiegħed jingħad.

EVARIST BARTOLO: Bir-rispett kollu, Onor. D'Amato, meta jiġi xi ħadd hawnhekk jitkellem quddiemna, kull darba qed tistaqsih: "Fhemtu x'qal l-attorney general?" ...

IĊ-CHAIRPERSON: Onor. Bartolo, darba staqsejtha.

EVARIST BARTOLO: Staqsejtha darbtejn mill-anqas.

L-ewwel bdejt billi tajtha rendikont ta' x'kitbu fl-ittra tagħhom u mbagħad, meta ġejt għas-superseding clause, għedtilha: Naturalment smajt x'qal l-Attorney General, allura m'hemmx x'niddiskutu iżjed.

Aħna ma naqblux li m'hemmx x'niddiskutu iżjed.

MARTHESE MUGLIETTE: Jiena smajt dak li ntqal dwar is-superseding clause pero' jiena xorta nibqa' ngħid li jekk is-subartikolu (3) ta' l-artikolu dwar l-edukazzjoni jibqa' … Aħna ġieli ġbidna l-attenzjoni u qalulna li hemm bżonn tiġi emendata l-Education Act imma jekk tiddaħħal is-superseding clause, m'hemmx bżonn tiġi emendata l-Education Act.

Aħna nħossu li għandna naraw li kemm jista' jkun din il-liġi tiġi pinna - naturalment qatt ma tista' tkun perfetta imma almenu tkun liġi kemm jista' jkun sewwa - ħalli verament kulħadd ikollu opportunitajiet indaqs u b'hekk ma jkunx hemm bżonn immissu liġijiet oħra.

IĊ-CHAIRPERSON: Tixtieq iżżid xi ħaġ'oħra, jekk jogħġbok?

MARTHESE MUGLIETTE: Naħseb kont ċara biżżejjed.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

Insejjaħ issa lir-rappreżentanta tal-Moviment Favur id-Drittijiet ta' Persuni b'Diżabilita'.

Fl-ittra tagħkom, intom ukoll tkellimtu dwar l-Education Act.

GRACE ZERAFA (Moviment Favur id-Drittijet ta' Persuni b'Diżabilita'): Aħna wkoll bħala moviment nixtiequ li s-subartikolu (3) ta' l-artikolu 11 jitneħħa.

Ma naqblux ma' dan il-paragrafu għax inħossu li kif inhu miktub, jista' jċaħħad id-dritt ta' edukazzjoni lil persuni b'diżabilita'.

Kif fhemniha aħna, inħossu li jekk per eżempju d-dipartiment ta' l-edukazzjoni ma jkollux facilitators biżżejjed, se jiċċaħħad id-dritt għall-edukazzjoni lit-tfal b'diżabilita'.

Għalhekk aħna nixtiequ li dan is-subartikolu jew jiġi rranġat jew inkella jitneħħa.

Aħna nħossu li persuna b'diżabilita' hija ċittadina daqs persuna normali u għandu jkollha l-istess drittijiet li għandu ħaddieħor u ħadd m'għandu jiċħdilha d-drittijiet tagħha.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

L-Onor.

EVARIST BARTOLO: Jien qed nipprova nifhem x'inhu t-tħassib tagħkom u ta' għaqdiet oħra li esprimew dan l-istess tħassib.

Taħseb li kif inhu miktub l-artikolu s-settur privat u s-settur statali jistgħu joħorġu mir-responsabbilita' tagħhom li jipprovdu edukazzjoni?

GRACE ZERAFA: Iva, għax kif inhu miktub fl-abbozz ta' liġi, qiegħed jiġi miftiehem li jekk istituzzjoni m'għandhiex il-faċilitajiet jew il-mezzi, persuna b'diżabilita' tista' tiġi rifjutata milli tidħol f'dik l-istituzzjoni.

Għaldaqstant aħna nħossu li hemm diskriminazzjoni għax l-ebda persuna b'diżabilita' m'għandha tiġi miċħuda d-dritt ta' l-edukazzjoni.

Aħna nħossu li kull istituzzjoni jew skola privata għandha l-obbligu li tipprovdi l-edukazzjoni lil kull persuna b'diżabilita'.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

Nistieden issa lir-rappreżentanti ta' l-għaqda Disabled by Accident.

Fl-ittra tagħkom, barra affarijiet li m'għandhomx x'jaqsmu b'mod dirett ma' din il-liġi, intom ukoll tkellimtu dwar il-qasam ta' l-edukazzjoni.

IS-SUR PHILIP AGIUS (Direttur, Disabled by Accident): Jiena wieħed mit-tliet diretturi ta' l-għaqda Disabled by Accident.

L-għaqda tagħna tieħu ħsieb l-interessi ta' dawk li jkorru f'inċidenti tat-traffiku jew li jweġġgħu fuq il-postijiet tax-xogħol.

Peress li fil-preżent iż-żewġ diretturi l-oħra jinsabu msiefrin, ma kellniex ċans niltaqgħu flimkien ħalli niddiskutu l-aspetti ta' din il-liġi, pero' ressaqna lmenti li nixtiequ li l-kumitat jikkonsidra.

IĊ-CHAIRPERSON: Ma tixtieqx iżżid xi ħaġa oħra dwar l-edukazzjoni?

IS-SUR PHILIP AGIUS: Għalissa le.

Grazzi.

IĊ-CHAIRPERSON: Preżenti magħna hawn erba' min-nies li ġejjin mill-qasam edukattiv u nixtieq nistiedinhom jingħaqdu magħna sabiex insaqsihom iridux jgħaddu xi kummenti dwar dak li semgħu hawnhekk b'mod partikolari b'riferenza għas-subartikolu (3) ta' l-artikolu 11.

IS-SUR PAUL ATTARD (Direttur, Servizzi għall-Istudenti u Relazzjoni Internazzjonali, Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni).

L-area li naħdem fiha jien tkopri l-ispecial education u l-inclusive education.

Ma nafx jekk hemmx xi mistoqsijiet li wieħed jixtieq jagħmel biex nikkjarifikaw xi punti.

IĊ-CHAIRPERSON: Jien nixtieqkom tagħtu l-opinjoni tagħkom dwar is-subartikolu (3) ta' l-artikolu 11.

IS-SUR CHARLES MIZZI (Direttur Ġenerali, Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni): Il-filosofija tad-diviżjoni hija definittivament li kemm jista' jkun lit-tfal bi bżonnijiet speċjali nipprovdulhom is-servizz li jixirqilhom u kemm jista' jkun nipprovdulhom kulma għandhom bżonn, pero' jekk il-liġi ma jkollhiex is-salvagwardja li qed tidher hawnhekk, nistgħu niġu f'sitwazzjoni li dakinhar li tgħaddi l-liġi nkunu rridu nlaħħqu ma' ħafna affarijiet f'daqqa li ovvjament mhux bilfors inkunu nistgħu noffruhom immedjatament li tgħaddi din il-liġi.

Bħalma tafu, diġa' qed nimpjegaw nies li jenħtieġu jkunu ma' dawn it-tfal u minn sena għall-oħra, qegħdin dejjem nonfqu aktar biex nagħmlu l-bini tagħna aktar aċċessibbli għal dawn it-tfal.

Naturalment ħadd ma jista' jippretendi li l-għada li tgħaddi l-liġi se nkunu f'pożizzjoni fejn kollox ikun f'postu.

Jista' jkun li dan l-artikolu qiegħed proprju biex jgħinna fil-perijodu ta' transizzjoni sakemm nilħqu l-għanijiet tagħna.

L-affarijiet iridu jintlaħqu pass wara ieħor, pero' fl-istess waqt, il-pass mhux se jkun wieħed bil-mod għax l-għan tagħna lkoll huwa li din il-liġi tirnexxi.

Anke l-istess kurrikulu qed jgħid li l-edukazzjoni trid tkun waħda inklużiva u dan l-artikolu qed jagħtina dak in-nifs biex dan il-għan jintlaħaq.

Naħseb li l-għaqdiet li ġew jitkellmu hawnhekk, għandhom jippruvaw jifhmu li l-ispirtu ta' dan l-artikolu huwa f'dan is-sens.

IS-SUR PAUL ATTARD: Naħseb tajjeb wieħed jiftakar li filwaqt li fl-iskejjel speċjali għandna l-maġġoranza tar-riżorsi neċessarji biex jingħataw is-servizzi speċjali, bl-inklużjoni li ovvjament aħna favur tagħha u qed nagħmlu kemm nistgħu biex ninkludu lil kulħadd fil-mainstream, m'huwiex possibbli li fi żmien qasir jiġi provdut dak kollu neċessarju fl-istituzzjonijiet edukattivi kollha.

Ġieli kellna diffikulta' biex nagħtu servizzi kompleti, kif nixtiequ aħna, fis-sitt skejjel speċjali li għandna u allura rridu niftakru li l-inklużjoni tfisser li aħna rridu nagħtu servizz f'madwar 140 istituzzjoni edukattiva f'Malta.

Issa jien qed nirriferi biss għal dak li għandu x'jaqsam ma' l-Istat għax naħseb li din il-klawsola tirreferi wkoll għal skejjel tal-knisja jew privati li forsi ma jkunux f'pożizzjoni li jipprovdu s-servizzi u l-faċilitajiet neċessarji skond il-bżonnijiet ta' l-individwu.

L-intenzjoni tad-diviżjoni u tal-ministeru hija li kemm jista' jkun malajr, nipprovdu l-faċilitajiet u s-servizzi kollha neċessarji, imma naħseb kulħadd japprezza li l-affarijiet ma jsirux mil-lum għal għada.

IĊ-CHAIRPERSON: L-Onor.

MARIE LOUISE COLEIRO: Jien m'għandix dubju mill-ispirtu ġenwin tagħkom, pero' ċertu fatti li naraw madwarna jirriflettu mod ieħor.

Jien naf b'każ, kumbinazzjoni għandi l-ittra hawnhekk, ta' tifla ta' tliet snin u nofs mir-Rabat Għawdex fejn il-ġenituri tagħha qed jiltaqgħu ma' ħafna diffikultajiet ma' l-awtoritajiet ta' l-iskola u dan meta għadha m'għaddietx din il-liġi u dan l-artikolu li jagħmilha aktar faċli biex xi ħadd jiġi miċħud milli jinżamm fi skola.

Peress li din it-tifla ta' tliet snin u nofs tinsab f'wheelchair, ma tistax tidħol f'ċerti postijiet ta' l-iskola u allura l-ġenituri offrew li jagħmlu xi xogħlijiet huma, bħalma huma rampi, imma imbagħad inqalet id-diffikulta' kif se jidħlu fit-toilet ma' din it-tifla u l-ġenituri reġgħu offrew li jħallsu l-ispejjeż huma għax-xogħlijiet neċessarji u saħansitra anke ordnaw siġġu partikolari għaliha, pero' xorta waħda baqgħu jsemmulhom diffikultajiet oħra u spiċċaw biex lit-tifla kellhom jibagħtuha fl-iskola tax-Xewkija.

Din l-omm ħadet lit-tifla fl-iskola tax-Xewkija, minkejja l-fatt li kellha tidħol għal tbatijiet żejda ta' skariċċ mir-Rabat għax-Xewkija kuljum, u hemmhekk qamet il-problema tal-facilitator.

Lill-ġenituri qalulhom biex jieħdu lit-tifla l-iskola tas-Sannat, imma din it-tifla m'hijiex disabled kif inhuma t-tfal li jmorru fl-ispecial school tas-Sannat bir-riżultat li din it-tifla spiċċat biex damet ma tmur skola għal xhur sħaħ, u dan seħħ meta għad m'hemm xejn miktub iswed fuq l-abjad li istituzzjoni edukattiva li m'għandhiex faċilita' jew mezzi x'toffri għal każ partikolari, tista' tiċħad lil xi ħadd milli jidħol f'dik l-istituzzjoni.

Jien qed insemmi dan il-każ apposta għax la dawn l-affarijiet diġa' ġraw, fil-futur se jkun aktar faċli biex ikomplu jiġru.

Malli jkollna liġi li twaddab iswed fuq l-abjad li istituzzjoni edukattiva tista' tgħid: ''Le, jien m'għandix il-faċilita' jew mezzi għal dik it-tifla partikolari", se tkun iktar faċli biex tfal ma jiġux aċċettati fi skola.

Malli tgħaddi din il-liġi, ħadd ma jkun jista' jfittex redress għax tkun qiegħda fil-liġi u jiġi kkwotat is-subartikolu (3) ta' l-artikolu 11.

Fl-opinjoni tiegħi hemm bżonn li dan il-punt jiġi kkonsidrat f'aktar dettall jekk verament irridu nwettqu dak li qed ngħidu b'inclusive education.

Jien m'għandi l-ebda dubju dwar l-ispirtu ġenwin tagħkom imma l-fatti qed juru mod ieħor.

IS-SUR PAUL ATTARD: It-tifla li qed issemmi għadha m'hijiex fl-eta' ta' l-edukazzjoni obbligatorja, għalkemm xorta għandna nipprovdu għaliha.

MARIE LOUISE COLEIRO: Qiegħda fil-kindergarten.

IS-SUR PAUL ATTARD: M'hijiex obbligatorja.

Dan il-każ jien ma nafux.

(Interruzzjonijiet) Naturalment mhux qed ngħid li ma jeżistix, imma qed ngħid li aħna ma nafux b'dan il-każ.

Forsi l-iskola tar-Rabat hija waħda mill-iskejjel li proprju tiġġustifika l-eżistenza ta' subartikolu bħal dan f'din il-liġi.

Din l-iskola hija waħda mill-iskejjel l-aktar antiki li għandna u allura m'hijiex daqshekk faċli li ssir aċċessibbli, pero' kif qalet l-Onor.

Coleiro stess, it-tifla ġiet offruta tmur fi skola oħra, jiġifieri ngħatat alternattiva.

MARIE LOUISE COLEIRO: Fil-fatt, wara li ntbagħtet fit-tieni skola, reġgħet intbagħtet fi skola f'lokalita' oħra, jiġifieri kull darba ...

IS-SUR CHARLES MIZZI: Pero' Onorevoli, naħseb li aħjar naraw l-affarijiet f'kontest iktar wiesa'.

Fil-kumitat ministerjali dwar l-edukazzjoni inklużiva, din il-problema nqalgħet kemm meta kien responsabbli minnu l-Onor.

Bartolo, u kemm issa li hu responsabbli minnu l-Onor.

Ejja ma narawx każ speċifiku imma nħarsu lejn l-affarijiet minn aspett aktar wiesa'.

Għal ċertu tip ta' diżabilita', jista' jkun hemm bżonn ta' resource rooms u allura flok ma tgħid li f'kull skola għandu jkun hemm tip ta' kmamar - din għadha m'hijiex deċiża - tista' taqbad it-tfal li għandhom ċertu diżabilita' u li jkunu ġejjin minn ċertu area, u tibgħatahom fi skola li jkollha dawn ir-resource rooms.

Dan irid jiġi kkonsidrat anke minħabba r-riżorsi li għandu l-pajjiż.

Jekk fil-liġi ma jkunx hemm artikolu bħal dan li qed niddiskutu, nistgħu niġu f'sitwazzjoni diffiċli ferm.

Apparti t-tifla li qed issemmi inti li għandha diżabilita' fiżika, u allura rridu naraw l-aċċessibbilta' ta' bini antik eċċ., irridu noqogħdu attenti minn affarijiet oħra.

Aħna stess meta konna qed nippruvaw naraw x'inhu prattikabbli biex verament naqdu lil dawn it-tfal, rajna li hawn diżabilitajiet li jista' jkollhom bżonn riżorsi li m'humiex faċli tagħmilhom available fil-140 skola li għandna.

Bir-riżorsi li għandu l-pajjiż, nistgħu naslu fil-konklużjoni li jkollna ngħidu li tfal b'ċertu diżabilita' jkollhom jintbagħtu fit-tali skola li jkollha resource room adattata għal dik id-diżabilita'.

Importanti li fil-liġi jkun hawn klawsola bħal din.

Biex l-edukazzjoni inklużiva verament tkun suċċess, jenħtieġ li jkun hemm ċertu safeguards.

MARIE LOUISE COLEIRO: Jien ma jkollix problema kieku l-faċilitajiet jingħataw minn x'imkien ċentrali jekk dak huwa l-uniku mod ta' kif wieħed jista' jasal, pero' mbagħad tqum il-mistoqsija jekk dawn it-tip ta' faċilitajiet humiex se jkunu replikati f'Għawdex, per eżempju.

Jekk din se tkun is-soluzzjoni biex nassiguraw edukazzjoni lil tfal bi bżonnijiet speċjali, all right, imma s-soluzzjoni li pprovaw isibu għal din it-tifla f'Għawdex, kienet li tintbagħat ma' tfal b'abbilitajiet differenti minn tagħha bir-riżultat li ma setgħatx tiffittja ma' dak il-grupp ta' tfal.

IS-SUR PAUL ATTARD: L-iskola speċjali ta' Sannat hija parti integrali mill-iskola primarja, allura l-faċilitajiet li jipprovdu edukazzjoni lit-tfal bi bżonnijiet speċjali, huma fl-istess kumpless, jinsabu fl-istess bini ta' l-iskola primarja tas-Sannat, u allura sa ċertu punt, it-tifla tkun tista' tipparteċipa mat-tfal l-oħra fil-mainstream.

Apparti mill-fatt li ma rridux nagħtu l-impressjoni li l-iskejjel speċjali ma jistax ikollhom ukoll skop li jikkontribwixxu fl-edukazzjoni ta' tfal bi bżonnijiet speċjali, aħna, filwaqt li qed nagħmlu minn kollox biex ninkludu t-tfal bi bżonnijiet differenti fil-mainstream, qegħdin inżommu u ngħollu l-istandards ta' l-iskejjel speċjali.

Per eżempju dan is-sajf għamilna proġett fejn tejjibna ħafna u żidna b'mod sostanzjali ħafna l-faċilitajiet u r-riżorsi li għandna fl-iskola San Miguel f'St. Andrews fejn fiha jmorru wħud mit-tfal b'diżabilitajiet serji ħafna.

Aħna nqisu li la darba dawn it-tfal jenħtieġu jmorru fi skola speċjali minħabba t-tip ta' diżabilita' li għandhom, hemmhekk għandhom ikollhom l-aħjar servizz.

Nittamaw li eventwalment dawn l-iskejjel speċjali jsiru iktar bħala education resource centres li mhux biss jikkejterjaw għat-tfal li huma xi ftit jew wisq residenti hemmhekk, imma jikkejterjaw ukoll għall-bżonnijiet ta' tfal oħra li qegħdin fil-mainstream u li jkollhom bżonn xi forma ta' terapija għal ftit taż-żmien, per eżempju, darba jew darbtejn fil-ġimgħa.

Fl-iskola tal-Qrendi għandna kamra li hija attrezzata għal dawk li għandhom hearing impairment.

Din il-kamra qamet eluf kbar ta' liri biex issir u naturalment mhux possibbli li jkollna kmamar bħal dawn f'numru kbir ta' skejjel.

Aħna ngħidu li jekk kemm-il darba hemm tfal li qegħdin fil-mainstream iżda li għandhom hearing impairment u għandhom bżonn jużaw dawk il-faċilitajiet għal żmien limitat, għal ġurnata jew ftit sigħat fil-ġimgħa, għandhom imorru hemmhekk u jużaw il-faċilitajiet li diġa' jeżistu.

MARIE LOUISE COLEIRO: Jiġifieri jekk qed nifhem tajjeb, permezz ta' dan is-subartikolu intom qed tagħtu garanzija li jekk istituzzjoni edukattiva partikolari m'għandhiex faċilitajiet għal każ partikolari, id-dipartiment ta' l-edukazzjoni se jsib istituzzjoni oħra li għandha l-faċilita' li tipprovdi għall-bżonnijiet ta' dak il-każ partikolari.

Qed nifhem tajjeb?

IS-SUR PAUL ATTARD: Naturalment qed ngħidu hekk, fil-limitazzjonijiet li aħna jista' jkollna.

MARIE LOUISE COLEIRO: Jiġifieri m'hemmx assigurazzjoni.

IS-SUR PAUL ATTARD: Li nista' ngħid huwa dan.

Biex tagħmel aċċessibbilta' kompleta f'140 skola ...

MARIE LOUISE COLEIRO: Le, mhux hekk qed ngħid jien.

Intom qed tassigurawna li jekk istituzzjoni edukattiva partikolari tgħid li m'għandhiex il-faċilitajiet u l-mezzi, l-edukazzjoni ta' dik it-tifla jew tifel tingħata minn xi skola oħra li jkollha l-faċilitajiet neċessarji.

Naturalment mhux se tagħmel multi-sensory room fl-iskejjel ta' Malta kollha iżda tara li kull min għandu bżonn jagħmel użu minn dik il-faċilita', jintbagħat hemmhekk.

Jiġifieri jekk skola partikolari m'għandhiex ċertu faċilitajiet, id-dipartiment se jassigura li t-tifel jew tifla se tintbagħat fi skola oħra li għandha l-faċilitajiet meħtieġa.

IS-SUR PAUL ATTARD: Aħna ngħidu li r-riżorsi kollha li għandna, huma fejn huma, għandhom jiġu utilizzati kemm jista' jkun fl-aħjar interess ta' tfal li għandhom diżabilita' partikolari u allura għandhom bżonn dik il-faċilita' jew inkella dak is-servizz.

MARIE LOUISE COLEIRO: Jiġifieri d-dipartiment qed jagħtiha l-assigurazzjoni li t-tfal kollha ....

IS-SUR CHARLES MIZZI: Onor. Coleiro, il-liġi dwar l-edukazzjoni torbot li aħna rridu nipprovdu edukazzjoni lil kull tifel u tifla Maltija li hija bejn l-eta' ta' ħames snin u 11-il sena.

L-edukazzjoni trid tiġi pprovduta.

Barra minn hekk, aħna qed nagħmlu eżerċizzju ieħor li se nitkellmu dwaru iktar 'il quddiem, fejn permezz tiegħu qed niċċekkjaw dawk it-tfal li twieldu ħames snin ilu u li nkitbu fl-iskejjel biex naraw jekk qabżilniex xi ħadd u fil-fatt sibna każ wieħed ta' tifel b'diżabilita'.

Ommu kienet se tipprova ma tibagħtux l-iskola u aħna kkonvinċejniha li għandna faċilita' biex ngħinuh.

Aħna nħossu d-dover li kull tifel u tifla jidħlu fis-sistema, imma naturalment l-impossibbli ma tistax tagħmlu fil-pront.

Per eżempju aħna nfittxu li ndaħħlu facilitators, imma ma nsibux min jixtieq jidħol, jiġifieri l-problema m'hijiex biss waħda ta' flus.

Ġieli rċevejna lmenti li xi facilitators ma jkunux mħarrġa biżżejjed.

Bħalma tafu, ħdimna biex isir il-kors ta' taħriġ imma bħalma għedt, kultant l-impossibbli ma tkunx tista' tagħmlu minkejja li ċertu affarijiet ikunu miktuba black on white.

Li qed jingħad hawnhekk huwa biss salvagwardja biex ma niġux fi stat redikolu li ngħidu li l-affarijiet bilfors iridu jkunu hemm mil-lum għal għada, pero' iva, nagħtu assigurazzjoni li fejn hu possibbli, jingħataw u meta m'aħniex qed naslu huwa għax ma nkunux nistgħu naslu mil-lum għal għada, imma naturalment, dawn it-tfal għandhom id-dritt tagħhom.

MARIE LOUISE COLEIRO: Mela f'dan il-każ, dan is-subartikolu jista' jiġi emendat fis-sens li qed tgħidu intom.

Ovvjament ħadd ma jippretendi li l-impossibbli jsir mil-lum għal għada, imma importanti li nippjanaw minn qabel għal ċertu affarijiet.

Per eżempju jekk m'hemmx facilitators biżżejjed, wieħed jista' jibda jippjana biex f'sena, sentejn żmien, ikollna facilitators biżżejjed.

Kellna żmenijiet fejn lanqas teachers ma kellna biżżejjed u llum għandna teachers aktar milli għandna bżonn.

Forsi nistgħu nemendaw dan is-subartikolu b'mod li nserrħu ras il-ġenituri u b'mod li fl-istess waqt il-liġi tkun ftit diligent, biex ngħidu hekk, mad-dipartiment ta' l-edukazzjoni li jippjana ħalli jkun hemm il-mezzi u l-faċilitajiet meħtieġa.

KARL CHIRCOP: Nixtieq inżid xi ħaġa ma' dak li qalet l-Onor.

Filwaqt li aħna qed nipprovaw nintroduċu edukazzjoni inklużiva, ma jidhrilkomx li dan is-subartikolu huwa xi ftit esklużiv?

Anke l-kliem li qed jintuża huwa ftit iebes.

Naħseb li jista' jiġi modifikat biex kif qalet l-Onor.

Coleiro nagħtu garanzija li kull tifel u tifla b'diżabilita' partikolari ser jintlaħqu u l-gvern jintrabat li jirranġalhom biex imorru fi skola fejn ikun hemm il-faċilitajiet li għandhom bżonn.

Forsi biex inkunu iktar effiċjenti nistgħu naħsbu biex naqsmu lil pajjiżna f'reġjuni, imma b'dan is-subartikolu qegħdin naqtgħu linja dritta.

Jien nifhem id-diffikultajiet, inkluż dawk finanzjarji, li jista' jkun hemm, imma biex nissalvagwardjaw l-interessi tagħna, qegħdin inkunu esklużivi wisq b'dan is-subartikolu meta qed ngħidu li addirittura l-awtorita' nvoluta tista' tiċħad jew tonqos milli tħalli li jsir id-dħul ta' studenta f'dik l-iskola.

LAWRENCE GONZI (Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali): Ippermettuli ftit nagħmel intervent.

Naħseb irid ikollna ċar quddiemna l-proċedura li qed nipprovaw nadottaw.

Aħna qegħdin fl-istadju fejn rappreżentanti ta' l-għaqdiet suppost jagħtuna l-kummenti tagħhom ħalli mbagħad dan il-kumitat jaqbad l-erba' issues li qamu waqt id-dibattitu fl-istadju ta' Tieni Qari fil-Parlament u naraw kif nistgħu nirriżolvu l-punti ta' disgwid, jew ta' nuqqas ta' qbil, li tqajmu waqt id-dibattitu li diġa' kellna.

Qed nissorprendi ftit ruħi li qbadna fuq klawsola li fil-verita' hija l-istess kif kienet fl-abbozz ta' l-Amministrazzjoni preċedenti.

Din l-istess klawsola ilha teżisti żmien, pero' ma rridx nidħol f'dan il-meritu għax jien jidhirli li issa l-membri ta' dan il-kumitat għandhom jiddiskutu s-sezzjoni ta' l-edukazzjoni - għax s'issa għadna ma ddiskutejnihiex - u forsi nagħmlu bħalma għamilna d-darba l-oħra fejn nagħtu ċans lil min qajjem id-diffikulta' fit-Tieni Qari jispjega ftit iżjed id-diffikulta' u niddiskutu u niddibattu flimkien.

Ma naħsibx li f'dan l-istadju għandna niddibattu l-issue mar-rappreżentanti tad-dipartiment jew ma' għaqdiet partikolari.

Naħseb li l-ewwel irid isir il-punt u nieħdu nota ta' dak il-punt, u mbagħad nikkonsidrawh u nagħtuh il-piż tiegħu waqt id-dibattitu li rridu nagħmlu bejnietna.

F'dan l-istadju, sa hawnhekk nistgħu naslu, imbagħad bħala kumitat nitkellmu bejnietna ħalli niċċaraw ftit id-diffikultajiet li tqajmu fl-istadju ta' Tieni Qari.

Hekk suppost li hi l-proċedura li qed nadottaw u mhux nidħlu f'dibattitu mar-rappreżentanti tad-dipartiment.

MARIE LOUISE COLEIRO: Imma jistgħu jiggwidawna u jgħidulna x'hemm in the foreseeable future biex aħna nkunu nafu eżattament x'hemm maħsub għall-futur.

LAWRENCE GONZI: Kollox sew, imma jien għandi ħafna x'inwieġeb u mhux l-idea tiegħi li niddibatti mar-rappreżentanti ta' għaqdiet.

Naturalment nieħu nota tar-rakkmandazzjonijiet u tal-preokkupazzjonijiet tagħhom, u fejn hu possibbli li niċċaraw, niċċarawh u fejn hu possibbli li nwieġbu, inwieġbu u jekk hemm bżonn li nirranġaw xi ħaġa, nirranġawha, imma daqshekk.

IĊ-CHAIRPERSON: Jien xtaqt nisma' l-opinjoni tad-dipartiment ta' l-edukazzjoni proprju biex naraw x'inhu l-animu tad-dipartiment dwar din il-klawsola.

IS-SUR CHARLES MIZZI: Forsi nista' nerġa' nagħmel il-pożizzjoni tagħna ċara.

LAWRENCE GONZI: Jien fhimt li dan il-punt partikolari kien miftiehem bejn gvernijiet differenti minn kemm ilu li nbeda x-xogħol fuq l-abbozz ta' liġi, jiġifieri madwar disa' snin ilu.

Din il-klawsola dejjem hemm kienet u qatt ma qamet diffikulta' dwarha.

MARIE LOUISE COLEIRO: Naħseb li anke dan il-punt irridu niċċarawh.

L-abbozz ta' liġi li kien hemm meta Prof. Edwin Grech kien responsabbli minn dan il-qasam, qatt ma ġie diskuss, jiġifieri.....

LAWRENCE GONZI: X'jiġifieri qatt ma ġie diskuss?

MARIE LOUISE COLEIRO: Ma kienx ġie diskuss fil-Parlament; ma kienx ġie diskuss fi stadju ta' Tieni Qari.

LAWRENCE GONZI: Fil-Parlament, le, imma saru serje ta' diskussjonijiet.

MARIE LOUISE COLEIRO: Kieku kellu jkun hemm id-dubji, kienu jitqajmu f'dak l-istadju, imma dik il-fażi ma saritx u allura ma rridux noqogħdu ngħidu li hemm qbil.

IĊ-CHAIRPERSON: Naħseb li r-rappreżentanti tad-dipartiment ta' l-edukazzjoni għamlu ċara l-pożizzjoni tad-dipartiment dwar din il-klawsola partikolari.

Hawnhekk mhux se niddiskutu kif se jaħdem id-dipartiment, forsi dak nistgħu niddiskutuh jekk inkunu qed niddiskutu affarijiet li jikkonċernaw direttament l-edukazzjoni.

Naħseb li issa nistgħu niftħu d-diskussjoni dwar din il-klawsola, bejnietna, l-membri ta' dan il-kumitat u forsi inti, Onor. Coleiro, tista' tgħidilna x'tixtieq tissuġġerixxi.

Semmejt li din il-klawsola tista' tiġi reworded.

LAWRENCE GONZI: Aħna qed nagħmlu strapp għall-proċedura normali tal-Parlament.

Din hi l-ewwel darba li ddeċidejna li wara li liġi tiġi diskussa u approvata fl-istadju ta' Tieni Qari, minflok ma jibda l-istadju tal-kumitat fil-Parlament kollu, niġu f'dan il-kumitat biex jiġu kkjarifikati l-punti li ssemmew fit-Tieni Qari li donnhom qajmu l-bżonn ta' kjarifiċi ulterjuri.

Dak kien l-iskop li qed niltaqgħu.

Nerġa' ngħid, l-abbozz li għandna llum, huwa frott ta' snin twal ta' konsultazzjonijiet u diskussjonijiet ma' l-għaqdiet kollha li għandhom x'jaqsmu mal-qasam ta' persuni b'diżabilita' f'pajjiżna, taħt żewġ gvernijiet, u allura ma nistgħux immorru lura u nerġgħu niftħu d-dibattitu mill-ġdid.

KARL CHIRCOP: Aħna ma rridux immorru lura, imma waqt li l-abbozz kien qed jiġi diskuss fl-istadju ta' Tieni Qari, beda jidħlilna ċertu feedback minn għaqdiet li kienu mħassba dwar ċerti klawsoli u kif jaf kulħadd, kienu dawn l-erba' oqsma li qed niddiskutu hawnhekk.

(Interruzzjonijiet) Aħna ma rridux intawlu u ndawru l-arloġġ lura.

Kulma rridu huwa li jekk se nagħmlu xi ħaġa, nagħmluha tajba mill-ewwel.

LAWRENCE GONZI: Jien nixtieq li nidħlu fiha ħalli niċċaraw il-pożizzjoni darba għal dejjem.

IĊ-CHAIRPERSON: Onor. Bartolo, xtaqt tagħmel xi mistoqsija?

EVARIST BARTOLO: Peress li fuqkom hemm il-piż li tamministraw u timplimentaw dak li jiġi leġislat, huwa importanti li l-lawmaker ikun jaf x'inhuma l-implikazzjonijiet prattiċi ta' dak li qed nilleġislaw.

Jekk qed nifhem tajjeb, il-fatturi ewlenin li jinkwetaw lill-amministraturi huma l-bżonn li jkollok nies imħarrġa, li jkollok il-bini aċċessibbli u li jkollok budget li jagħmel tajjeb għal dan.

Qed ngħid hekk għaliex jien nemmen li l-ikbar problema m'hijiex problema ta' amministrazzjoni pubblika, minkejja li ċertament għad għandna ċertu problemi.

Li jinkwetani hu li kif inhi l-klawsola, speċjalment fil-każ ta' l-iskejjel tal-knisja u ta' l-iskejjel privati, … Naf li diġa' nżammu diskussjonijiet dwar dan l-abbozz, jiġifieri naqbel mal-Ministru Gonzi li din m'hijiex diskussjoni tal-bieraħ jew tal-bieraħt lura, imma l-ġenituri huma mħassba u t-tħassib tagħhom dwar din il-klawsola kienu esprimewh anke fid-diskussjoni li kellna Santa Venera xi sentejn u nofs ilu.

Huma mħassba li din il-klawsola tista' tiġi wżata.

Din il-klawsola sserraħ ras min ma jridx jonora l-obbligi li l-liġi tpoġġi fuqu.

Jien waslitli li hemm amministraturi li moħħhom mistrieħ li din il-klawsola m'hijiex qed tpoġġi fuqhom dak l-onus li l-amministrazzjoni pubblika trid tipprovdi.

Nifhimha li hemm differenza bejnkom u s-settur tal-knisja u dak privat.

Dak li qed nifhem żgur ukoll, hu li l-kwestjoni tal-parental choice li nsibu fil-liġi dwar l-edukazzjoni ta' l-1988, qed ngħidulha bye, bye.

Irridu nkunu konxji li din il-klawsola hekk tfisser.

M'iniex qed nidħol fil-mertu għaliex niftakar li aħna konna ddiskutejna l-bżonn li jkollok areas differenti tal-pajjiż - iċ-ċirkostanzi u r-riżorsi hekk jippermettu - li jispeċjalizzaw f'ċertu diżabilitajiet, per eżempju, f'autism.

Dak iż-żmien kien hemm nies fil-kummissjoni li kienu wrew ċertu preokkupazzjoni dwar dik l-approach, ma nafx jekk għadhomx ta' l-istess opinjoni, pero' llum mhux dan qed niddiskutu.

IĊ-CHAIRPERSON: Nixtieqkom tibqgħu fuq il-klawsola.

Jiġifieri it is not subject to the insitution għaliex fl-aħħar mill-aħħar, l-individwu jista' jitlob lill-kummissjoni jew lill-qorti tagħti ruling dwar id-deċiżjoni li tkun ittieħdet.

(Interruzzjonijiet)

IĊ-CHAIRPERSON: Nirringrazzja lir-rappreżentanti tad-diviżjoni ta' l-edukazzjoni għall-parteċipazzjoni tagħhom u issa li smajna x'jaħseb kulħadd dwar din il-klawsola, niftħu d-diskussjoni madwar din il-mejda.

LAWRENCE GONZI: Xtaqt nagħmel introduzzjoni qasira għall-artikolu dwar l-edukazzjoni u nibda billi nirripeti xi ħaġa li diġa' għedt f'dan il-kumitat.

Din il-liġi, kollha kemm hi, kellha mudell.

Ippruvajna ma nivvintawx ir-rota mill-ġdid għaliex mill-bidunett konna nafu li qed nittrattaw suġġett sensittiv u delikat ħafna li se jkollu impatt kbir u pożittiv fuq il-persuni b'diżabilita' u fuq is-soċjeta' Maltija u li jista' jkollu wkoll impatt ekonomiku fuq is-soċjeta' Maltija.

Naturalment int ma tagħmilx liġi bħal din li tindirizza l-kwestjoni tad-diskriminazzjoni fil-pajjiż jekk b'saqajk ma' l-art ma tirrealizzax li din hija sfida kbira.

Allura ridna li dak li noħroġu u nipproponu, ikun riżultat ta' żewġ affarijiet.

Ridna li l-ewwel ikun riżultat ta' konsultazzjoni wiesgħa u mifruxa kemm jista' jkun biex ikunu l-persuni b'diżabilita', jew il-familji tagħhom, li jindikawlna l-oqsma prinċipali fejn huma jħossu li jista' jkun hemm element ta' diskriminazzjoni.

Allura kien hemm proċess ta' konsultazzjoni wiesgħa u kontinwu u tul firxa ta' snin, pero' ridna wkoll mudell, u fl-introduzzjoni li kont għamilt għal din il-liġi fil-Parlament, kont spjegajt lill-Membri li aħna kellna tliet liġijiet li ggwidawna biex noħorġu dan l-abbozz, iżda ddeċidejna li liġi waħda kellha tkun il-mudell.

Kont ipprovdejt lill-Membri tal-Kamra kopji ta' dawn il-liġijiet u kont għedt li aħna kellna quddiemna l-liġi Amerikana dwar persuna b'diżabilita', kellna abbozz ta' liġi dwar drittijiet ċivili għal persuni b'diżabilita' li f'dak il-mument, fl-1993-1994, kien għadu ma għaddhiex mill-Parlament Ingliż - eventwalment dan l-abbozz sar liġi fl-1995 - u kellna wkoll il-liġi ta' l-Awstralja, id-Disability Act ta' l-1992.

Kopji ta' dawn il-liġijiet kont poġġejthom fuq il-Mejda tal-Kamra ħalli jkunu available għal kulħadd.

Għedt ukoll li wara ċertu ħsieb, użajna l-mudell Awstraljan.

Bnejna ħafna fuq il-mudell Awstraljan.

Jekk wieħed jieħu l-briga, jagħmel sforz żgħir u jaqbad il-liġi Awstraljana ta' l-1992 - jiġifieri din il-liġi għandha l-benefiċċju ta' seba', tmien snin xogħol, ilha tapplika għal seba' snin allura għandha t-test taż-żmien - u jara l-artikolu 22, jara li kważi l-kliem kollu ta' dak l-artikolu huma riflessi u kkupjati fl-artikolu 11 tal-liġi tagħna u s-subartikolu (3) huwa prattikament meħud minn din il-liġi.

X'kien il-ħsieb wara din il-liġi?

Il-ħsieb kien li f'kull qasam, mhux fil-qasam ta' l-edukazzjoni biss imma f'kull qasam, it-test finali jrid ikun dak li huwa raġonevoli.

Id-differenzi, l-isfidi, il-problemi u d-diffikultajiet biex inti tiddeċiedi jekk fil-konfront ta' persuna b'diżabilita' hijiex qed issir diskriminazzjoni jew le, irid ikollhom il-kejl ta' dak li huwa raġonevoli, it-test of reasonableness, li mbagħad il-liġi stess testendih billi tgħid li jekk biex tneħħi dik id-diskriminazzjoni se tikkawża dak li l-liġi tiddiskrivi bħala unjustifiable hardship, piż li mhux ġustifikat, allura f'dak il-każ, m'intix obbligat li tagħmel l-ispiża neċessarja biex tkun tista' tneħħi dik id-diskriminazzjoni.

Allura l-liġi stess taħseb biex l-istruttura, li tista' tkun il-kummissjoni jew qorti, tiddeċiedi x'inhu ġustifikat jew le.

Huwa żbaljat kompletament min qed jipprova jgħid li b'xi mod jew ieħor, dan l-artikolu jippermetti li ssir diskriminazzjoni.

Din l-istess bħalma kellna fil-każ tal-qasam ta' l-insurance.

Assolutament żbaljat min qed jaħseb hekk.

L-artikolu qed jgħid li f'dan il-każ, il-piż tal-prova huwa fuq l-istituzzjoni edukattiva.

L-istituzzjoni edukattiva trid tmur quddiem l-awtorita' kompetenti - il-Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilita' jew qorti - u hi, l-istituzzjonni edukattiva, u mhux il-persuna b'diżabilita', trid iġġib il-prova li dak li qed jintalab minnha qed jikkawża piż li mhux ġustifikat taħt iċ-ċirkostanzi.

M'hijiex l-istituzzjoni edukattiva imma l-qorti jew il-kummissjoni li trid tiddeċiedi jekk hemmx unjustifiable hardship.

U l-qorti żgur li se tgħid li biex tagħmel rampa m'huwiex se jikkawżalek xi piż mhux ġustifikat.

Żgur li r-rampa trid issir għaliex billi tagħmel rampa m'huwiex xi piż mhux ġustifikat.

Jew inkella xi skola li għandha turnover ta' Lm0.5 miljun tgħid li ma tridx tagħmel lift ta' Lm5,000 jew ta' Lm10,000.

Dak m'huwiex piż mhux ġustifikat allura jrid isir, pero' istituzzjoni li tiġi quddiemi u tgħidli li riedet tagħmel lift iżda l-Awtorita' ta' l-Ippjanar ma tagħthiex permess, hija problema which is uncontrollable; m'hemmx x'tagħmel.

Dan l-argument ma jgħoddx biss għall-qasam ta' l-edukazzjoni.

Nerġa' nirrepeti li dan il-konċett huwa across the board, jinfirex mal-liġi kollha.

Per eżempju, sid ta' ħanut li qiegħed il-Belt u li għandu erba' tarġiet u allura qed irrendi dak il-ħanut mhux aċċessibbli għal persuna b'diżabilita', ma jistax jiġi quddiemi u jgħidli li ma jistax jagħmel rampa għaliex din se tiswielu Lm100.

Irid jagħmilha dik ir-rampa, imma sid ta' ħanut li biex jagħmel rampa se jfisser li nofs il-ħanut se jitteħidlu bir-rampa u mhux se jkollu spazju minn fejn ibigħ, jista' jkun li jiġi deċiż li għal dik il-persuna, li tagħmel rampa jkun an unjustifiable hardship taħt iċ-ċirkostanzi.

Irridu nifhmu li dan it-tip ta' kejl m'huwiex kejl li vvintajnih aħna f'Malta imma huwa kejl li l-liġi Awstraljana wżat u naħseb li l-esperjenza tul dawn it-tmien snin kemm ilha fis-seħħ il-liġi Awstraljana, uriet li fl-Awstralja mxew 'il quddiem, imma mxew b'pass li jkun raġunat taħt iċ-ċirkostanzi.

Dan hu l-ħsieb komplut.

L-aħħar kumment tiegħi huwa dwar punt li diġa' għamilt.

Ma naħsibx li għandna nerġgħu niftħu l-kotba fuq l-affarijiet li diġa' ftehimna dwarhom.

Safejn naf jien, m'huwiex is-subartikolu (3) li tkellem dwaru l-Onor.

Chircop waqt id-dibattitu fit-Tieni Qari, m'iniex ċert u jekk qed niżbalja jikkorreġini l-Onor.

Chircop, imma safejn naf jien, ħadd ma kkummenta fuq dan is-subartikolu.

IĊ-CHAIRPERSON: L-Onor.

Chircop qed jikkonferma li ma kienx dak l-artikolu li kkummenta dwaru.

LAWRENCE GONZI: Nifhem li ma kienx dan għaliex iż-żewġ abbozzi ta' liġi li saru taħt iż-żewġ gvernijiet, saru b'riżultat ta' firxa wiesgħa ta' konsultazzjonijiet u ovvjament li ttieħdu into consideration il-preokkupazzjonijiet tal-ġenituri, pero' dehrilna li l-għaqal, taħt ċertu ċirkostanzi, huwa li nipprovdu proċess li jippermetti li xi ħadd oġġettivament jiddeċiedi jekk il-piż huwiex ġustifikat jew le.

Jekk xi ħadd għandu raġun jgħid li ma jistax jagħmel ċerti affarijiet, alright, iżda jekk ma għandux raġun, iġġiegħlu jneħħi dak l-ostakolu li jkun qed jikkawża d-diskriminazzjoni.

Jien nixtieq li naqbdu l-punt li ma ftehmniex fuqu fit-Tieni Qari u nipprovaw nittrattawh.

Jien fhimt li l-punt li ma ftehmniex fuqu fit-Tieni Qari, huwa t-tneħħija ta' artikolu 12 mill-abbozz ta' liġi ta' l-Amministrazzjoni preċedenti.

Jien nixtieq li għall-benefiċċju tagħna lkoll, naqra dan l-artikolu ħalli nifhmu għaliex ħadt id-deċiżjoni li dan l-artikolu nneħħih minn din il-liġi.

Ħalli nagħmilha ċara mill-ewwel.

Għamilt hekk mhux għaliex huwa artikolu ħażin għax ma tistax tmeri l-kontenut ta' dan l-artikolu.

Dan l-artikolu kien jgħid:

- u din is-section, ħalli nkunu nafu x'qed ngħidu, kienet titkellem fuq it-test of reasonableness u l-unjustifiable hardship; jiġifieri iva, taħt ċerti ċirkostanzi jippermetti li tirrikonoxxi li xi ħaġa hija impossibbli li tagħmilha -

- naqbel, pero' din m'hijiex issue ta' diskriminazzjoni.

Dan dritt li joħroġ mill-Education Act -

Naqblu wkoll, imma din m'hijiex liġi li toħloq il-policies, din liġi kontra d-diskriminazzjoni.

Allura ndaħħal artikoli bħal dawn fuq l-employment u fuq is-servizzi kollha inkella nkun qed nikkontradixxi lili nnifsi fuq prinċipju kardinali, ċioe', li l-prinċipju ta' l-inclusion in the mainstreaming ifisser li jekk għandi education act, għandha tkun l-education act li taħseb għall-bżonnijiet ta' persuni b'diżabilita' u mhux liġi għal persuni b'diżabilita'.

Allura rridu nagħmlu liġi dwar l-edukazzjoni għall-persuni b'diżabilita', liġi dwar l-employment għall-persuni b'diżabilita', liġi dwar is-saħħa għall-persuni b'diżabilita', eċċ. Tridu li nagħmlu hekk?

Ma naqbilx, kompletament ma naqbilx.

L-artikolu jkompli:

- "strive" tfisser jipprova, jitħabat u mhux "oblige" -

Naqbel ukoll, mela le, għandna nagħmlu sforz.

Iż-żewġ gvernijiet jaqblu li l-proċess biex f'pajjiżna ndaħħlu sistema ta' edukazzjoni inklużiva hija xi ħaġa pożittiva, pero' din il-liġi titkellem fuq l-eliminazzjoni tad-diskrimazzjoni, mhux fuq dawn l-affarijiet.

L-inclusive education għandha tkun kwestjoni ta' policy u hi kwestjoni ta' policy approvata u aċċettata minn gvernijiet differenti u safejn naf jien, gvernijiet differenti u amministrazzjonijiet differenti, għamlu ħilithom - l-Onor.

Bartolo qiegħed hawn u dan li qed ngħid jgħodd għalih bħalma jgħodd ukoll għall-ministru llum responsabbili mill-edukazzjoni - u għamlu sew biex idaħħlu l-inclusive education, but here we are talking about discrimination u diskriminazzjoni fil-konfront ta' xi ħadd għaliex għandu diżabilita'.

Purament dwar hekk qed nitkellmu.

L-artikolu jkompli:

Fine, agreed; din hi klawsola pinġuta għall-Education Act.

J'Alla naslu fil-viċin li dan l-artikolu ndaħħluh fl-Education Act, pero' fl-Education Act irridu ndaħħluh u mhux fil-liġi kontra d-diskriminazzjoni.

It-tieni subartikolu ta' dan l-artikolu jgħid:

Anke ma' dan is-subartikolu naqbel.

Ma' nistax nikkontesta dan li qed jingħad, imma postu mhux f'din il-liġi u nirrepeti, fuq prinċipju ngħid li postu m'huwiex f'din il-liġi.

Ejjew nitħabtu lkoll kemm aħna biex dan l-artikolu jinqala' minn hawn u jmur fl-Education Act.

F'dak il-każ, issibuni kompletament warajkom, pero' f'din il-liġi li speċifikament tattakka d-diskriminazzjoni, m'għandniex bżonn dan l-artikolu.

Jekk inħallu prinċipju bħal dan f'din il-liġi, nibża' li bħala prinċipju nkunu qed nikkontradixxu lilna nfusna u qed nammettu li jrid ikollna liġi għall-persuni b'diżabilita' biex tipprovdilhom servizzi li wara kollox għandhom id-dritt li jieħdu taħt il-liġijiet ġenerali ta' pajjiżna.

Forsi mill-erba' punti li tqajmu fid-dibattitu waqt l-istadju tat-Tieni Qari, għalija, dan huwa l-uniku punt ta' prinċipju li huwa kardinali u l-istramberija ta' dan il-punt, tafu x'inhi?

Filwaqt li naqbel perfettament ma' l-istatements li jagħmel dan l-artikolu, bħala prinċipju, ma naqbilx li għandu jkun parti minn din il-liġi li tattakka d-diskriminazzjoni, imma għandu jkun taħt il-liġi li tirregola l-edukazzjoni.

Ma nafx jekk irreaġġixxejtx għall-punt li kont semmejt int waqt id-dibattitu fl-istadju tat-Tieni Qari.

KARL CHIRCOP: Jien nixtieq nissottolinja dak li għedt int, Ministru, ċioe' li fid-diskors tiegħi waqt it-Tieni Qari m'għamiltx riferenza għall-artikolu 11 imma għamilt riferenza għat-tneħħija ta' l-artikolu 12, u dan għamiltu għas-sempliċi raġuni li ridt niffoka fuq l-aspett filosofiku ta' dan l-artikolu.

Anke l-aspett ta' investiment soċjali qed jiġi abolit mill-abbozz preżenti.

Jiddispjaċini ngħid li ma naqbilx mal-line of thought tiegħek, Onor. Gonzi, għaliex jekk din hija liġi li qed tiġi mwaqqfa proprju biex niġġieldu d-diskriminazzjoni li persuni b'diżabilita' jistgħu jiltaqgħu magħna, anke fil-qasam ta' l-edukazzjoni, il-gvern gandu jkun l-entita' li permezz ta' din il-liġi jipprovdi l-edukazzjoni inklużiva.

Fl-opinjoni tiegħi, din trid tiġi sottolinejata f'din il-liġi u għalhekk aħna ħriġna all out kontra t-tneħħija ta' l-artilolu 12 li kien jinsab fl-abbozz preċedenti.

Jien nifhem ir-raġunar tiegħek li dan l-artikolu jiddaħħal fl-Education Act imma jekk aħna qed nitkellmu fuq persuni b'diżabilita', allura l-aspett edukattiv se naqtgħuh barra?

Jekk qed nitkellmu fuq l-aspett edukattiv għall-persuni b'diżabilita', iva, għandna nitkellmu fuq edukazzjoni inklużiva, xejn iżjed u xejn inqas, u għandha tiġi stipulata fil-liġi.

Ħalli tiddaħħal ukoll fl-Education Act, why not?

Naqbel perfettament u f'dak il-każ inkunu warajkom nappoġġjawkom kompletament, imma li titneħħa minn din il-liġi għaliex nistgħu ndaħħluha f'liġi oħra, għalija, ma tagħmilx sens.

Jiddispjaċini, imma ma naqbilx.

LAWRENCE GONZI: Jiddispjaċini, imma min-naħa tiegħi se nagħmel statement kategoriku li konċettwalment fuq prinċipju ma naqbel xejn ma' dak li għedt għaliex għalija, dan jikkontradixxi l-ħsieb kollu wara l-proċess ta' mainstreaming u inklużjoni ta' persuni b'diżabilita'.

Issa jew nemmnu f'dan il-prinċipju u mbagħad nattwawh fil-prattika … Jien ma nistax inkun ħati ta' kontradizzjoni.

Jien irrid nagħmel ħilti li l-persuni b'diżabilita' jkunu integrati fil-ħajja kollha normali u allura ninsisti li min hu responsabbli jerfa' fuq spallejh il-piż li jara li hu jipprovdi s-servizz mhux biss għal min m'għandux diżabilita', imma anke għal min għandu diżabilita'.

Allura jien ninsisti li jekk għandi dipartiment tas-saħħa, id-dipartiment tas-saħħa għandu jkun li jaħseb li jipprovdi s-servizz lil kulħadd, kemm lil min għandu diżabilita' u kemm lil min m'għandux diżabilita'.

Jekk jien għandi min hu responsabbli għax-xogħol f'pajjiżna, huwa responsabbli li jipprovdi servizzi kemm għal min m'għandux diżabilita' u kemm għal min għandu diżabilita'.

Bħala leġislaturi li qed nagħmlu l-liġijiet f'pajjiżna, irridu noqogħdu attenti li l-messaġġi ma jkunux konfliġġenti.

Irridu noqogħdu attenti li ma nwasslux messaġġi ħżiena.

Il-messaġġ tagħna għandu jkun li jekk għandna education department regolat bl-Education Act, hija l-Education Act li trid taħseb għall-firxa kollha tas-soċjeta' tagħna, inklużi persuni b'diżabilita'.

Ma rridux noqogħdu nistennew li jkun hawn liġi għall-persuni b'diżabilita' li tiggarantixxi l-edukazzjoni, li tiggarantixxi l-employment, li tiggarantixxi s-servizzi kollha!

Inkella jkollna set-up komplut għall-persuni b'diżabilita'!

Nagħmlu a virtual Dar tal-Providenza biex ikollna liġijiet u sistemi għall-persuni b'diżabilita'!

Imma din x'integrazzjoni hi?!

U jien neħodha bi kbira għaliex dan juri li f'dan il-pajjiż, il-prinċipji għadna ma fehemnihomx.

Għadna ma fehemniex x'qed nagħmlu u sempliċement għadna nitkellmu.

Ifhimni Onor. Chircop, teħodnix b'mod ħażin imma qed nitbaqbaq dwar dan il-prinċipju għaliex kollox jitwieled minnu.

Kollox jitwieled minn dan il-pinċipju.

Forsi tidher xi ħaġa innoċenti, imma m'hijiex.

Jien jinkwetani l-fatt li m'aħniex qed nagħrfu s-serjeta' ta' dak li qed ngħidu, jiġifieri lanqas m'aħna nirrikonoxxu r-raġuni.

Kif diġa' għedt, jien m'għandi xejn kontra dan l-artikolu.

Ma nistax nikkritika l-kontenut ta' dan l-artikolu, anzi, issibni warajh inġorr il-bandiera, imma dan l-artikolu m'għandux jidħol f'din il-liġi.

Dan ifisser special schools, special education, special training u special employment.

Allura għidli fejn hu "special" meta fl-istess nifs qed ngħidu mainstreaming, inclusion, eċċ. Nixtieq li tipprova tifhem dan il-punt għaliex huwa kardinali u l-ħsibijiet tagħna fuq dan il-prinċipju jridu jkunu mibnija.

Jien naħseb li jkun żball kbir jekk il-liġi li proprju qed tindirizza l-issue ta' diskriminazzjoni għaliex temmen li għandu jkun hemm mainstreaming, tkun hi stess li terġa' tittimbra uffiċjalment li mhux mainstreaming irid ikollok imma liġi speċjali biex tkopri d-drittijiet ta' persuni b'diżabilita' għar-rigward ta' edukazzjoni.

IĊ-CHAIRPERSON: L-Onor.

JEAN PIERRE FARRUGIA: L-ewwelnett nixtieq nirreġistra li jien ma kontx preżenti għall-aħħar laqgħa ta' dan il-kumitat, għaliex proprju fl-istess ħin li kienet qed tinżamm il-laqgħa, ommi kellha inċident id-dar bir-riżultat li tista' titlef id-dawl minn għajn waħda.

Veru li fil-liġi dwar is-sigurta' soċjali nsibu definizzjoni ta' xi tfisser persuna b'diżabilita', u persuna li ma tkunx għamja miż-żewġ għajnejn, m'hijiex ikkonsidrata persuna b'diżabilita', pero' m'għandix dubju li persuna li titlef id-dawl minn għajn waħda, ikollha diżabilita'.

Jien nsostni li wieħed ma jistax jorbot fuq dan il-konċett mal-qasam ta' l-edukazzjoni biss għax jekk inħarsu lejn l-artikolu 12 taħt it-Titolu 3 - Dħul, b'mod partikolari subartikolu (2)(b), naraw li hawnhekk qed jingħad:

"it-tibdil li jsir f'dak il-post jew faċilitajiet jimponi piż mhux ġustifikat fuq kull min jista' jkun meħtieġ li jipprovdi dak id-dħul,".

Mela hawnhekk m'aħniex nirriferu biss għall-iskejjel imma qed nirriferu għall-konċett tad-dħul f'postijiet minn persuni b'diżabilita'.

Dan l-argument jirrepeti ruħu fil-konċett ta' servizzi taħt it-Titolu 4 - Għoti ta' Oġġetti, Faċilitajiet jew Servizzi.

L-istess raġunar narawh fis-subartikolu 13(3), u fil-fatt l-għaqda Equal Partners Foundation li għamlet is-sottomissjonijiet tagħha, ma rreferitx biss għal dak li jirrigwarda l-edukazzjoni, imma għal dak li jirrigwarda aċċess li allura wieħed isibu taħt it-Titolu 3 u t-Titolu 4.

Jiġifieri dan huwa argument li jirrepeti ruħu kemm għal dak li jirrigwarda aċċess, kemm għal dak li jirrigwarda għoti ta' servizzi, u kemm għal dak li jirrigwarda akkomodazzjoni.

Jien inħossni verament urtat għaliex matul id-diskussjoni fl-istadju ta' Tieni Qari ta' dan l-abbozz ta' liġi, jien semmejt dan il-punt mhux biss għar-rigward ta' aċċess għal skejjel imma anke għar-rigward ta' oqsma oħra bħalma huma akkomodazzjoni u għoti ta ' servizzi.

Mela tajjeb, għall-oqsma l-oħra ma ndaħħluhiex u ndaħħluha biss fejn jidħlu l-iskejjel.

Jew se nagħmlu l-affarijiet b'viżjoni totali jew inkella se nagħmlu l-affarijiet b'mod piecemeal.

Importanti li nifhmu - u se nirrepeti dak li għedt fl-istadju tat-Tieni Qari ta' dan l-abbozz ta' liġi - li l-persuni b'diżabilita' m'humiex biss it-tfal li jitwieldu bi problemi konġenitali, imma anke persuni ta' ċertu eta' li jkollhom inċident meta jkunu diġa' adulti.

Fil-fatt, l-għaqda Disabled by Accident, bagħtet ukoll is-sottomissjonijiet tagħha.

Ħafna mill-membri ta' din l-għaqda huma adulti li jkollhom problemi kbar għal dak li jirrigwarda aċċess, dħul ġewwa postijiet, u għal dak li jirrigwarda għoti ta' servizzi.

Jeżistu wkoll persuni li jiżviluppaw mard mhux b'mod konġenitali imma li jiżviluppawh meta jkunu adulti.

Filwaqt li jien nissimpatizza mal-ġenituri ta' tfal b'diżabilita', wisq nibża', u din għedtha diversi drabi u sfortunatament ikolli nerġa' nsostniha llum, li l-għaqdiet jenfassizzaw l-aktar fuq dak li jirrigwarda ġenituri ta' tfal b'diżabilita' u għaldaqstant qed ikun hemm imbalance bejn l-edukazzjoni u l-oqsma l-oħra.

Fl-opinjoni tiegħi, liġi m'għandhiex tkun imbalanced, imma jrid ikollha viżjoni totali li fl-aħħar mill-aħħar ma tagħfasx iżjed fuq qasam wieħed milli fuq oqsma oħra għaliex persuni b'diżabilita' jistgħu jkunu kemm tfal u kemm adulti.

Grazzi.

IĊ-CHAIRPERSON: L-Onor.

EVARIST BARTOLO: Biex nipprovaw niċċaqalqu mill-pożizzjoni, hemm xi ħjiel fil-pjan leġislattiv tal-gvern meta se tiġi aġġornata l-Att ta' l-1988 dwar l-Edukazzjoni?

Ħafna mill-affarijiet jistgħu jiġu riżolti jekk tiġi emendata l-liġi dwar l-edukazzjoni għaliex ċertament li issa l-liġi saret kompletament antikwata, kemm fid-dawl tal-kurrikulu l-ġdid u kemm fid-dawl ta' l-obbligi ġodda li qed inpoġġu fuqha.

Ċertu affarijiet li qed ngħidu, diġa' huma ta' kontradizzjoni mal-liġi ta' l-1988.

IĊ-CHAIRPERSON: Infatti, ċerti affarijiet qed jiġu attwati minkejja li m'humiex fil-liġi ta' l-1988.

LAWRENCE GONZI: Jien ma nafx inwieġbek off the cuff, imma nista' nivverifika u nwieġbek aktar 'il quddiem, imma naħseb li hekk hu.

EVARIST BARTOLO: Ċerti għaqdiet u ġenituri huma mħassba għax ċertu affarijiet irridu nieħdu ħsiebhom permezz tal-liġi ta' l-edukazzjoni li m'hijiex aġġornata.

Jien naqbel li m'għandniex noħolqu ghettos ġodda billi nagħtuhom tiċpisa sabiħa biex taparsi jkunu differenti mill-kerrejja ta' qabel, imma rridu naħsbu f'emendi għal-liġi dwar l-edukazzjoni għax inkella l-ġenituri se jibqgħu inkwetati.

LAWRENCE GONZI: Naqbel perfettament u naħseb li l-proċess ta' updating tal-liġi dwar l-edukazzjoni jkun jinkludi wkoll update fid-dawl ta' l-esperjenza tagħna fid-dawl ta' dak li qed ngħidu.

Naturalment tieħu pjaċir tisma' lil kulħadd jitkellem fuq edukazzjoni inklużiva.

Dik hija d-direzzjoni li rridu nieħdu u hemm qbil dwar dan, imma kulħadd jaf li għandna diffikultajiet prattiċi.

B'saqajna ma' l-art, kulħadd jaf l-isfidi u l-problemi biex tasal għal din il-mira u Allaħares ma nsemmuhomx għaliex inkella nkunu qed nidħku bin-nies.

Nirrikonoxxu d-diffikultajiet kbar li għandna quddiemna, pero' waqt li jien nirrikonoxxi dawk id-diffikultajiet, nidħol għal dawk id-diffikultajiet biex insolvihom.

Għalhekk ngħid li nqbadt f'morsa, jew aħjar skiżofrenija, f'din l-issue dwar l-edukazzjoni għaliex minn banda rrid ngħid li l-konċetti ta' dan l-artikolu huma konċetti li jien naqbel magħhom, u fl-istess nifs li ngħid hekk, qed ngħid li posthom mhux f'din il-liġi.

Allura l-mistoqsija li qed jistaqsi l-Onor.

Bartolo, jidhirli li hija rilevanti ħafna u żgur li wieħed jista' jara li meta jsir dan il-proċess, naċċertaw ruħna li jkun jinkludi wkoll din il-viżjoni.

IĊ-CHAIRPERSON: Din it-trend wieħed jaraha wkoll fl-ispirtu tan-national minimum curriculum u allura verament jenħtieġ li jsiru ċerti bidliet.

Hemm iktar kummenti fuq l-artikolu dwar l-edukazzjoni ħalli nkunu nistgħu nagħlquh?

Jidher li m'hawmx aktar kummenti.

L-Onor.

LAWRENCE GONZI: Sinjura President, nixtieq li mmorru lura għall-artikolu li jittratta l-insurance.

IĊ-CHAIRPERSON: Fil-fatt hekk kont se nissuġġerixxi.

LAWRENCE GONZI: Ħalli niffriskaw ftit il-memorja fuq l-artikolu li jittratta l-insurance.

Bażikament, id-differenza bejn it-test ta' l-artikolu dwar l-insurance kif inhu fil-liġi llum, artikolu 16, u

l-artikolu 18 fil-liġi li kienet qed tiġi diskussa mill-Amministrazzjoni preċedenti, kienet li l-artikolu 18 ma kienx jippermetti li aġenzija ta' l-insurance tirrifjuta li toħroġ policy, pero' kien jippermettilha li tagħmel il-kondizzjonijiet li jidhrilha hi, dejjem soġġett għat-test ta' l-istatistika, l-actuarial data, li l-artikolu stess kien jipprovdi.

Mentri l-artikolu kif propost illum, jgħid li aġenzija ta' l-insurance tista' jew tirrifjuta li tagħti polza ta' assigurazzjoni, jew tagħmel kondizzjonijiet differenti għall-polza ta' assigurazzjoni, pero' dejjem jekk dik id-deċiżjoni tkun ibbażata fuq statistika u actuarial data li tiġġustifika dik id-deċiżjoni.

Meta tkellimna fl-aħħar laqgħa, jien kont spjegajt li dak li insurance agency tagħmel illum ma' kulħadd, jinvolvi proprju ċertu ammont ta' diskriminazzjoni.

Per eżempju, jekk jien inpejjep u mmur napplika għal-life insurance, l-aġenzija ta' l-insurance tista' tagħmel għażla, tista' tgħidli li ma tridx tkoprini jew inkella tista' tgħidli li se tkoprini imma se tagħmilli premium "X".

Jekk jien anzjan ta' 70 sena u mmur għand insurance agency u ngħidilha li rrid life insurance, din se tgħidli "le".

Allura l-aġenzija ta' l-assigurazzjoni qed tiddiskrimina?

Ma nkunux ġusti jekk ngħidu hekk.

L-insurance hu business mibni fuq kalkoli ta' riskju u allura meta l-aġenzija ta' l-assigurazzjoni tgħidlek "le, ma rridx ninxurjak", qed tgħidlek hekk għax hi għandha kalkolu tar-riskju involut u tkun iddeċidiet li dak ir-riskju mhux worth it li tinvesti fih.

Dan hu s-sens wara l-business ta' l-insurance.

Dan hu business mibni fuq kalkolu ta' riskju u d-deċiżjoni ta' l-insurance toffrix servizz jew le, tkoprix jew ma tkoprix lil xi ħadd, tittieħed fuq dan il-kalkolu.

Dan hu l-prinċipju u aħna ma nistgħux noħolqu prinċipju differenti.

Din m'hijiex kwestjoni ta' diskriminazzjoni għaliex jekk l-insurance tittratta ma' kulħadd l-istess, mhux qed tiddiskrimina.

X'jiġifieri tittratta ma' kulħadd l-istess?

Jiġifieri jekk lili, Lawrence Gonzi li m'għandix diżabilita', l-aġenzija ta' l-insurance tgħidli "le, ma rridx ninxurjak" u anke lil xi ħaddieħor li għandu diżabilita' tgħidlu li ma tridx tinxurjah, s'hemmhekk biss, l-insurance qed tittrattana t-tnejn l-istess; m'hijiex qed tiddiskrimina.

Pero' issa x'qed tagħmel il-liġi u x'qed jagħmel dan l-artikolu li sal-lum ħadd f'Malta m'għandu?

Illum, jien li m'għandix diżabilita', jekk immur quddiem aġenzija ta' l-insurance u ngħidilha tinxurjawni għax se nsiefer, tista', jew ma tinxurjanix, jew inkella tinxurjani u teħodli Lm10,000, u jien m'għandix rikors x'nagħmel għal din id-deċiżjoni.

Jien ma nistax immur f'qorti nikkontesta lil dik l-aġenzija ta' insurance.

Jien ma nistax neħodha l-qorti u ngħid li qed tiddiskrimina fil-konfront tiegħi, pero' b'din il-liġi, lill-persuna b'diżabilita' se nagħtuha dritt li ħaddieħor m'għandux.

Jekk aġenzija ta' l-insurance lil persuna b'diżabilita' tgħidilha li ma tridx tinxurjaha, jew se tinxurjaha imma se twaħħalha premium għaxar darbiet iktar milli twaħħal lil ħaddieħor, il-persuna b'diżabilita' tista' tgħidilha: "Stenna daqsxejn; il-liġi li telimina d-diskriminazzjoni fil-konfront ta' persuni b'diżabilita', tgħidlek li d-deċiżjoni li lili qed tittrattani b'mod differenti milli qed tittratta lil ħaddieħor, trid tiġi ġustifikata billi ġġibli d-data li wasslitek biex tieħu d-deċiżjoni tiegħek.

Int trid tipprovaha u mhux jien persuna b'diżabilita'."

L-aġenzija ta' l-insurance trid iġġib d-data biex tiġġustifika d-deċiżjoni tagħha.

Dan li qed jgħid l-artikolu.

Jiġifieri b'din il-liġi, qed nagħtu dritt lill-persuna b'diżabilita' li f'dan il-pajjiż ħaddieħor m'għandux, u ċioe' qed nagħtu dritt lill-persuna b'diżabilita' tikkontesta deċiżjoni ta' insurance agency li trid tipprova d-deċiżjoni tagħha a bażi ta' actuarial data.

Issa fejn qamet id-diffikulta' bejn in-naħa tal-Gvern u n-naħa ta' l-Oppożizzjoni?

In-naħa ta' l-Oppożizzjoni trid li nneħħu l-artikolu fil-liġi li jippermetti li aġenzija ta' insurance tista' tirrifjuta li tkopri persuna b'diżabilita'.

Jekk inneħħuh, ikun ifisser li insurance agency tkun obbligata, bilfors, li tikkwota.

Fl-aħħar laqgħa jien għedt li rridu noqogħdu attenti dwar x'qed ngħidu għaliex inkella nkunu qed nidħku bin-nies.

Għax insurance agency, minflok ma tgħidlek li ma tridx tinxurjak, tista' tgħidlek li se tinxurjak imma li inti trid tħallasha premium ta' Lm50,000.

Ma jistax ikun li nidħku bin-nies b'dan il-mod u allura argumentajt favur li nżommu l-artikolu kif inhu, dejjem, bl-overriding condition li l-insurance agency trid tiġġustifika d-deċiżjoni tagħha.

Insurance agency ma tistax kapriċjożament tgħid lil xi ħadd li ma tridx tinxurjah.

Dik id-deċiżjoni tista' tiġi challenged u l-insurance agency għandha tiġġustifika d-deċiżjoni tagħha u l-artikolu hekk miktub.

Jien xorta waħda erġajt tajt daqqa t'għajn lejn l-artikolu kif inhu propost u ħriġt b'wording differenti, pero' li jżomm dejjem id-dritt ta' rifjut.

Ma nħossx li għandi nneħħi d-dritt li insurance tirrifjuta li tkopri.

Bħalissa, għandha dritt li tirrifjuta ma' kulħadd, pero' konċett importanti ħafna huwa li dan tista' tagħmlu biss jekk hi tiġġustifika d-deċiżjoni tagħha u pprovajt noħroġ b'wording li dan il-konċett joħroġ iktar ċar.

Jien għandi t-text ta' l-artikolu kif reworded, tkunu tistgħu tagħtuh daqqa t'għajn, u nittama li meta tqabblu dan it-test mat-test tal-liġi kif inhi llum, joħroġ ftit iżjed ċar il-fatt li d-deċiżjoni ta' l-insurance trid dejjem tkun ġustifikata b'actuarial data, b'data teknika li verament tiġġustifika dik id-deċiżjoni.

KARL CHIRCOP: Sakemm isiru l-photocopies ta' din l-emenda proposta, forsi nista' ngħid kif żvolġa l-argument mill-punto di vista tiegħi.

Bħala tabib, jien niltaqa' ma' diversi każi ta' nies b'diżabilita' li ma tkunx diżabilita' fiżika, imma li sfortunatament f'pajjiżna għadha teżisti ċertu taboo dwarha, per eżempju, l-epilepsy.

Kif employer isir jaf li ħaddiem minn tiegħu jbati mill-epilepsy, jew jagħmillu ħajtu diffiċli biex iġiegħlu jitlaq mix-xogħol, jew inkella jaqbad u jkeċċih mill-ewwel.

B'dan kollu at the back of my mind, jien li tant u tant niltaqa' ma' nies li jbatu minħabba din it-tip ta' diskriminazzjoni, xtaqt li fuq il-kwestjoni ta' l-insurance coverage jibqa' l-artikolu kif kien propost fl-abbozz ta' liġi ppreżentat mill-Prof.

Meta wieħed jaqra dan l-artikolu għall-ewwel darba, ma' l-ewwel daqqa t'għajn forsi ma tantx jiftiehem għaliex hemm double negative, kif konna qed ngħidu l-aħħar darba, pero' kif kien propost qabel, kien qiegħed jiggarantixxi li insurance broker bilfors irid jinxurja persuna b'diżabilita'.

Ħalli jkun hemm il-possibbilta' li l-broker jgħolli l-premium, imma anke din trid tkun within limits; m'hemmx għalfejn insemmu somom fenominali ta' Lm50,000 jew ta' miljuni ta' liri kif issemmew l-aħħar darba.

Naħseb li kif kienet, kienet iktar raġonevoli.

Illum, klawsola 16, qed tgħid hekk:

- jiġifieri insurance broker -

- jiġifieri persuna b'diżabilita' -

Hawnhekk qegħdin nagħtu l-possibbilta' li insurance broker jirrifjuta li jinxurja persuna b'diżabilita' on the grounds of disability.

Jiġifieri jirrifjuta mhux għal xi raġuni partikolari iżda speċifikament minħabba diżabilita'.

Din lili tinkwetani.

Jekk aħna qed noffru u nressqu quddiem il-poplu liġi għall-ġid ta' persuni b'diżabilita', liġi li tissalvagwardja l-interessi tagħhom, kif imbagħad se nressqu dan l-artikolu fejn qed nispeċifikaw black on white, li insurance broker jista' jirrifjuta li jinxurja persuna b'diżabilita' on the grounds of disability?

(Interruzzjonijiet) Hekk qed jgħid.

Dan l-artikolu qrajtu ħafna drabi u hekk qed jgħid.

LAWRENCE GONZI: Kollox sew, imma l-wording hekk kien ukoll fl-abbozz tal-Prof.

LAWRENCE GONZI: Taf x'kienet id-differenza?

Id-differenza kienet li l-liġi kienet tgħid li iva, tista' tiddiskrimina billi tagħmel terms and conditions differenti on the grounds of disability.

L-istess argument tiegħek.

(Interruzzjonijiet) Imma trid tkun konsistenti.

Il-liġi tal-Prof.

Grech kienet tgħid:

KARL CHIRCOP: F'dik il-liġi qed ngħidu "for insurance coverage".

Hemmhekk qiegħda l-istress, "for insurance coverage".

LAWRENCE GONZI: Ma naqbilx ma' l-argument kif qed tpoġġih.

Int qed toġġezzjona għall-wording ...

LAWRENCE GONZI: Mhux fuq dak li kont qed toġġezzjona?

Mhux dak il-kliem li kien qed idejqek?

KARL CHIRCOP: Appuntu; qed noġġezzjona li l-kelma "for" tneħħiet.

Kif kienet, kienet qed tiggarantixxi li insurance broker bilfors irid jinxurja.

LAWRENCE GONZI: Mela forsi ma fehemtekx jien.

Ħalli nara jekk fehemtekx tajjeb.

Jien fehemt li kien qed idejqek il-wording li prattikament ifisser li inti tista' tiddiskrimina fil-konfront ta' xi ħadd għaliex għandu diżabilita'.

Hekk kont qed tenfasizza fil-presentation tiegħek.

Jien qed ngħidlek li kemm il-liġi tal-Prof.

Grech, kif ukoll din il-liġi, f'dan is-sens għandhom l-istess wording.

X'inhi l-unika differenza bejniethom?

Id-differenza hi li l-liġi ta' l-Amministrazzjoni preċedenti kienet tgħid biss for insurance coverage, waqt li l-liġi li għandna llum, tippermetti r-refusal u tippermetti terms and conditions differenti.

Din hija d-differenza, imma l-wording huwa l-istess; l-istess preċiż.

KARL CHIRCOP: Jiddispjaċini, imma jien ma naqbilx miegħek.

LAWRENCE GONZI: Jien għandi t-text quddiemi.

(Interruzzjonijiet)

LAWRENCE GONZI: Tridx tara t-text il-ġdid?

KARL CHIRCOP: Jien kont qed nispjega x'ġara sa meta ltqajna l-aħħar darba.

(Interruzzjonijiet) Issa narah it-text il-ġdid u forsi nissospendu għal żewġ minuti sakemm naraw il-klawsola kif reworded.

MICHAEL ASCIAK: Dan l-argument huwa interessanti ħafna u fil-Kunsill ta' l-Ewropa kien hemm xi deċiżjonijiet - kont qed naqrahom fid-dettall - dwar dawn it-tip ta' problemi u fil-fatt ġew għall-konklużjoni li fl-aħħar mill-aħħar, in-natura ta' l-insurance kif taħdem, hija tali li trid teżamina sew lil min se tinxurja.

Jiġifieri persuna b'diżabilita' tista' titlob għal spejga oġġettiva għaliex insurance agency iddeċidiet li ma tinxurjahiex.

M'hijiex kwestjoni li persuna b'diżabilita' tmur għand insurance agency u din għax forsi kellha xi esperjenza ħażina, tirrifjuta li tinxurjaha ħalli ma jkollhiex liabilities.

B'din il-liġi, insurance agency ma tistax tagħmel hekk, anzi, b'din il-liġi, min hu b'diżabilita' se jirbaħ dritt li ħaddieħor m'għandux għaliex min hu b'diżabilita' jista' jgħid lill-kumpannija ta' l-insurance turih kif wasal għal dik id-deċiżjoni u xi kriterji uża, u jekk il-kriterji li tagħtih ma jkunux jogħġbuh, jista' jirriferi l-każ lill-kummissjoni jew quddiem il-qorti.

IĊ-CHAIRPERSON: L-Onor.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Kif qal il-Ministru Gonzi, wieħed irid joqgħod attent għaliex fl-aħħar mill-aħħar, insurance agency ma tagħmilx diskriminazzjoni biss għaliex persuna għandha diżabilita', imma tista' tagħmilha wkoll kontra persuna li m'għandhiex diżabilita' u tagħmilha minħabba kriterji oħra.

Jien naf b'każ ta' persuna li għax jipprattika sport li huwa perikoluż, il-paragliding, għollewlu l-premium tal-life assurance tiegħu.

Jiġifieri m'hijiex biss kwestjoni ta' diżabilita'.

Fl-aħħar mill-aħħar, insurance agency tista' tiddiskrimina mhux biss bejn persuna b'diżabilita' u oħra li m'għandhiex, iżda anke fuq it-tip ta' diżabilita'.

Ejjew ma niġġeneralizzawx anke fejn tidħol diżabilita'.

Naħseb dan hu l-iżball li qed isir.

Hawn tipi differenti ta' diżabilita'.

Kull kondizzjoni għandha l-prognosis tagħha u l-prognosis ta' mard bħal multiple sclerosis, jew motor-neuro disease, m'hijiex l-istess bħal kondizzjonijiet li wieħed ikun ġarrab wara xi inċident, jew kondizzjonijiet li wieħed ikun twieled bihom u m'humiex terminali.

Per eżempju l-prognosis tad-Down Syndrome, kondizzjoni li wieħed jitwieled biha, minħabba li jkun hemm congenital heart problem assoċjata magħha, ir-riskju huwa ikbar, allura hija ovvja li insurance agency tiddistingwi bejn diżabilita' u oħra.

Mhux id-diżabilitajiet kollha għandhom l-istess riskju mil-lat ta' saħħa.

Barra minn hekk, hemm ukoll il-kwestjoni ta' performance.

Kif jista' wieħed jinxurja bniedem li għandu vista batuta ħafna, biex isuq?

Kważi kważi, dan ikun periklu għas-soċjeta'.

Din il-liġi hija intiża biex tneħħi kull forma ta' diskriminazzjoni kontra persuni b'diżabilita' imma m'hijiex intiża biex taħrab ir-realta' tas-sitwazzjoni.

Dawn huma l-punti li xtaqt li jiġu enfasizzati.

Nerġa' ngħid, wieħed ma jridx jiġġeneralizza għax hemm differenzi kbar bejn diżabilita' u oħra u allura anke insurance agency, sew għal dik li hi life insurance u sew għal insurances oħra, tista' tiddistingwi bejniethom.

Ovvjament, il-liġi ma tistax b'xi mod taħrab ir-realta' tas-sitwazzjoni.

Għalkemm tista' tikkumpensa u tagħmilha diffiċli ħafna li wieħed ikollu b'xi mod jagħmel diskriminazzjoni fil-konfront ta' persuni b'diżabilita', ir-realta' hija dik li hi.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

Nixtieq il-kummenti tagħkom dwar l-artikolu 16 kif ġie reworded.

KARL CHIRCOP: Jien nixtieq nissottolinja l-fatt li xorta waħda għadni m'iniex kuntent kif l-artikolu ġie re-worded, pero' se nirriżerva d-dritt tagħna li nieħdu parir legali.

Wara kollox, xorta għad irridu niddiskutu dan l-abbozz, inkluż dan l-artikolu, fil-Parlament.

Prima facie, m'huwiex qed jogħġobni kif inhu.

(Interruzzjonijiet)

LAWRENCE GONZI: Il-wording ta' dan l-artikolu wrejtu lill-Avukat Ġenerali, jiġifieri mil-lat ta' legal drafting, qiegħed sew, pero' naturalment arawh sewwa u jekk nistgħu ntejbuh, aħjar.

Il-pożizzjoni tiegħek hija li insurance agency għandha tkun obbligata li toħroġ polza.

Dan hu l-punt tiegħek.

Il-pożizzjoni tiegħi hi li ma naqbilx ma' dan il-ħsieb, kemm mill-aspett prattiku u kemm minn aspetti oħra.

L-Onor.

Jean Pierre Farrugia għadu kif ta eżempju tajjeb ħafna - ma għaddilix minn rasi - dwar xi ħadd nieqes mid-dawl jew għandu vista batuta ħafna, li jmur biex japplika għall-insurance ħalli jsuq karozza.

Jiġifieri inti qed tgħidli li għandi nobbliga lill-aġenzija ta' l-insurance li bilfors toħroġlu polza?

Jiġifieri trid tobbliga lil xi insurance li toħroġ life insurance lil xi ħadd bl-AIDS, jew lil xi ħadd bil-kanċer?

KARL CHIRCOP: Ippermettili, għall-eżempju li ta l-Onor.

Jean Pierre Farrugia, fl-abbozz ta' l-Amministrazzjoni tagħna, kien hemm provdut li jrid ikun hemm ukoll backing b'ċertifikat ta' speċjalista.

Dik ukoll ġiet imneħħija.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Inti semmejt każ ta' epilepsija.

Bniedem li jbati mill-epilepsy, tista' tagħtih aċċessjoni f'nofs ta' baħar jew f'nofs ta' triq.

Tista' tagħtih kullimkien.

Ma tistax tiġġeneralizza u lill-insurance torbotha bilfors.

LAWRENCE GONZI: Ejja nieħdu eżempju ieħor.

Eżempju ta' persuna b'diżabilita' li tmur għand insurance company biex tinxurjalaha d-dar kontra s-serq, policy normali ta' insurance kontra s-serq.

L-aġenzija ta' l-insurance, bħalma tagħmel fi kwalunkwe każ ieħor, se tmur fid-dar ħalli tara kif inhuma l-affarijiet u jekk tara li m'hemm l-ebda security, m'hijiex se toħroġ insurance.

KARL CHIRCOP: Imma fil-prattika ma jiġrix hekk.

LAWRENCE GONZI: Allura inti trid li nagħmlu liġi li tippermetti lill-persuna b'diżabilita' tmur għand l-insurance u tgħidilha li ma jimpurtahiex li għandha d-dar bit-twieqi miftuħin u tgħidilha li trid tinxurjaha bilfors?

Imma dan x'sens jagħmel?

KARL CHIRCOP: Il-premium ta' insurance tad-dar kontra s-serq, jagħmluhielek u l-premium jiddependi għandekx ħġieġ biss, għandekx ħġieġ li jillokkja, għandekx il-purtelli ta' l-injam wara l-ħġieġ jew għandekx pregnant windows fuq quddiem.

Naturalment il-premium jonqos iktar ma jkollok miżuri ta' sigurta'.

(Interruzzjonijiet)

LAWRENCE GONZI: Le, ippermettili, jirrifjutalek.

Hawn hi d-differenza.

KARL CHIRCOP: Imma jekk jirrifjutalek wieħed, tista' tmur għand ieħor u hawn japplika l-prinċipju tal-kompetittivita'.

IĊ-CHAIRPERSON: Mhux anke dan jista' jiġi applikat għall-argument tal-liġi?

KARL CHIRCOP: Jien għadni qatt ma ltqajt ma' persuna li marret biex tinxurja darha u ma sabet lil ħadd min jinxurjahilha.

(Interruzzjonijiet)

IĊ-CHAIRPERSON: Per eżempju, jien jidhirli li min ikun 'il fuq minn 70 sena, ħadd ma jinxurjahom minkejja li ħafna minnhom jistgħu jkunu b'saħħithom aktar minni u minnek.

KARL CHIRCOP: Jien inħoss li rridu noqogħdu attenti fid-diskors tagħna u mhux ngħidu "to refuse".

LAWRENCE GONZI: Imma rridu noqogħdu attenti li ma nagħmlux liġi li ma tagħmilx sens.

IĊ-CHAIRPERSON: Permezz ta' dan l-artikolu, fl-ebda mument m'huwa jingħad li inti tista' ma tinxurjax, fullstop.

Kieku qed jingħad li aġenzija ta' l-assigurazzjoni hija permessa ma tinxurjax persuna, fullstop, ngħidlek, "iva, għandek raġun", imma dik is-sentenza titkompla, u jekk tirrifjuta, l-aġenzija ta' l-assigurazzjoni trid iġġib il-provi hi biex turik għala qed tgħidlek "le".

Issa inti qed taċċetta li jkun hemm kondizzjonijiet diskriminatorji, issa fuq l-istess argument ta' l-actuarial data … Naturalment mhux se tagħmel kondizzjonijiet diskriminatorji b'mod frivolu u għalhekk qed jingħad li dawn il-kondizzjonijiet diskriminatorji jridu jkunu marbuta ma' actuarial data.

Bl-istess argument, ir-refusal irid ikun marbut ma' actuarial data, jiġifieri m'intix sempliċement qed tgħid li aġenzija ta' l-assigurazzjoni tista' tiddiskrimina.

M'hijiex qiegħda hekk, u jekk aġenzija tgħidlek li m'hijiex se tinxurjak, inti għandek redress.

KARL CHIRCOP: Jiddispjaċini imma jien għandi r-riżervi tiegħi dwar l-artikolu kif ġie ppreżentat mill-Ministru.

Naħseb l-aħjar that we sleep on it, imbagħad naraw.

IĊ-CHAIRPERSON: Kollox sew, imma jekk tisposta l-istess argument fuq il-kondizzjonijiet li jistgħu jkunu diskriminatorji, l-istess kejl qed jintuża.

LAWRENCE GONZI: Forsi dan il-punt li qed issemmi s-Sinjura President, tajjeb li nenfasizzawh u tajjeb li kif qal l-Onor.

Karl Chircop we sleep on it, u forsi jekk nieħdu ftit kamomella jagħmlilna tajjeb ukoll!

Biex nagħlqu ftit ir-riflessjonijiet tagħna fuq dan il-punt, tajjeb inżommu quddiem għajnejna x'irridu nattakkaw.

Aħna rridu nattakkaw id-diskriminazzjoni, jiġifieri trattament differenti, trattament mhux ġustifikat fil-konfront ta' persuna għax għandha diżabilita'.

Dan hu the overriding condition, u naħseb li huwa kruċjali għall-punt li qed issemmi inti.

Issa huwiex refusal għal insurance policy jew different terms and conditions, il-punt importanti huwa li b'din il-liġi qed nagħtu dritt lill-persuni b'diżabilita', li ħaddieħor m'għandux.

Qed nagħtuhom dritt li jikkontestaw id-deċiżjoni ta' aġenzija ta' insurance li tirrifjuta jew li tagħmel terms and conditions differenti.

U hemm raġuni għaliex qed nagħtu dan id-dritt lill-persuni b'diżabilita'.

U r-raġuni hi li dan huwa l-uniku mod kif tista' tistabbilixxi jekk hemmx diskriminazzjoni jew le.

Dan hu l-uniku mod; billi tikkontesta deċiżjoni li tkun ittieħdet mill-aġenzija ta' l-insurance.

Trid turik l-actuarial data li tiġġustifika d-deċiżjoni għax hekk biss tista' tivverfika jekk hemmx każ ta' diskriminazzjoni.

Jista' jkollok tanker taż-żejt, u b'xi mod jew ieħor l-insurance tgħidlek li ma tridx tinxurjak.

IĊ-CHAIRPERSON: Ma nafx, forsi se ngħid xi ħaġa żejda, pero' bil-mod kif qiegħda miktuba fil-liġi tal-Prof.

Edwin Grech, filwaqt li ma jissemma xejn dwar jekk tirrifjutalek, jiġifieri l-kelma "refuse" m'hijiex hemm, qed tgħidlek li tista' tirrifjuta għaliex dik hija l-bażi ta' kif taħdem insurance.

Jiġifieri l-fatt li m'hijiex imsemmija, ma jfissirx li permezz ta' dak l-artikolu ma tistax tirrifjuta u l-bażi huwa s-safeguard ta' l-actuarial data, kemm għal wieħed u kemm għal ieħor.

KARL CHIRCOP: Jiddispjaċini, imma ma naqbilx.

LAWRENCE GONZI: Sinjura President, naħseb li qed tagħmel punt tekniku tajjeb.

IĊ-CHAIRPERSON: Imkien m'hemm fejn qed jgħidlek li jista' ma jagħtikx insurance coverage għaliex il-kliem "for insurance coverage" ifisser li tista' tiddiskrimina fir-rati ta' l-insurance coverage.

Aġenzija ta' l-insurance tista' tirrifjuta kull persuna, mela allura you are not covering that instance, mentri kif inhi l-klawsola llum, qed taċċerta li jekk inti tiġi rifjutat insurance coverage, inti protett għax l-aġenzija trid tipprovdi l-actuarial data.

KARL CHIRCOP: Imma trid tinxurja bilfors.

IĊ-CHAIRPERSON: M'hemm xejn f'dik il-klawsola li tgħidlek hekk.

Sleep on it u mbagħad erġa' araha.

Jien naħseb li l-punti li kellna nagħmlu, għamilnihom.

LAWRENCE GONZI: F'dan il-kumitat, prattikament iddiskutejna l-erba' punti li ssemmew matul id-diskussjoni fl-istadju ta' Tieni Qari ta' dan l-abbozz ta' liġi.

Irċevejna wkoll rakkmandazzjonijiet u sottomissjonijiet minn għaqdiet involuti f'dan il-qasam li wkoll nistgħu nirriflettu fuqhom, u jien nibqa' miftuħ għas-suġġerimenti li jixtiequ jagħmlu l-kollegi tiegħi.

Jekk għandhom xi punti li jixtiequ jressquli, jistgħu javviċinawni any time, m'hemmx għalfejn nerġgħu niltaqgħu f'dan il-kumitat.

Għada, il-Parlament se jaġġorna għall-vaganzi tal-Milied u l-arranġament tiegħi ma' l-Onor.

Vella kif imħabbar ukoll fil-Kamra, huwa li malli nerġgħu nibdew niltaqgħu wara l-vaganzi tal-Milied, dejjem jekk ma jinqalax xi ħaġa iktar urġenti, nibdew l-istadju tal-kumitat ta' dan l-abbozz ta' liġi fil-Kamra kollha, u f'żewġ seduti nkunu nistgħu ngħaddu din il-liġi.

Naħseb li għall-mument nistgħu niefqu hawn u jekk hemm xi punti jew xi mistoqsijiet oħra, ħossukom fil-liberta' li tavviċinawni fi x'ħin tridu.

Naħseb li x-xogħol ta' dan il-kumitat, nistgħu ngħidu li għalaqnih.

IĊ-CHAIRPERSON: Kif qal il-Ministru, l-erba' punti li kellna fuq l-agenda tagħna ġew thrashed out u smajna l-kummenti kollha li kull wieħed minna seta' jagħmel.

Jien nixtieq nirringrazzja lil kull min ta sehmu biex dawn iż-żewġ laqgħat li kellna jkunu fruitful.

Id-data u s-suġġett tal-laqgħa li jmiss, ikunu komunikati aktar tard.

Grazzi u l-lejl it-tajjeb lil kulħadd.

Fit-8.28 p.m. il-kumitat ikkonkluda d-diskussjoni fuq l-erba' oqsma ta' l-Abbozz ta' Liġi dwar Opportunitajiet Indaqs (Persuni b'Diżabilita') u aġġorna għal data li kellha tiġi komunikata aktar tard.


KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET SOĊJALI

LAQGĦA NRU.

Il-Ħamis, 16 ta' Diċembru, 1999

Il-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Soċjali ltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.35 p.m

L-Onor.

Helen D'Amato, President tal-Kumitat, ippresediet.

PREŻENTI

L-Iskrivana qalet it-talba.

Il-Minuti tal-laqgħa Nru. 23 li saret fl-14 ta' Diċembru, 1999 kienu konfermati.

DISKUSSJONI DWAR IS-SUPERSEDING CLAUSE U L-OQSMA TA' TRADE UNIONS, INSURANCE U EDUKAZZJONI, FL-ABBOZZ TA' LIĠI DWAR OPPORTUNITAJIET INDAQS (PERSUNI B'DIŻABILITA') - ABBOZZ NRU 10

Il-Kumitat stieden lil Dr Anthony Borg Barthet, Avukat Ġenerali, jikkarifika l-punt dwar is-superseding clause.

Il-Kumitat stieden ukoll lil Ms Marthese Mugliett, Public Relations Officer, fid-Down Syndrome Association; lil Ms Grace Zerafa mill-Moviment Favur id-Drittijiet ta' Pesrsuni b'Diżabilita'; lis-Sur Philip Agius mill-Assoċjazzjoni Disabled by Accident; lis-Sur Charles Mizzi u lis-Paul Attard, Direttur Ġenerali u Direttur, Servizzi għall-Istudent u Relazzjonijiet Internazzjonali, rispettivament, fid-Diviżjoni ta' l-Edukazzjoni, jieħdu sehem fid-diskussjoni.

Fit-8.28 p.m. il-Kumitat ikkonkluda d-diskussjoni fuq l-erba' oqsma ta' l-Abbozz ta' Liġi dwar Opportunitajiet Indaqs (Persuni b'Diżabilita') u aġġorna għal data li kellha tiġi komunikata aktar 'il quddiem.

PAULINE ABELA GĦALL-ISKRIVAN TAL-KAMRA

PRESIDENT TAL-KUMITAT

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees docx


KUMITATI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

KUMITAT PERMANENTI DWAR IX-XOGĦOL TAL-KAMRA

AVVIŻ

Laqgħa Nru. 24

It-Tnejn, 10 ta' Jannar 2000, fil-5.30 p.m.

Il-Kumitat Permanenti dwar ix-Xogħol tal-Kamra se jiltaqa' nhar it-Tnejn, 10 ta' Jannar 2000, fil-5.30 p.m. fil-Kamra tal-Kumitati fil-Palazz il-Belt, b'din l-agenda:-

Xogħol tal-Kamra; u

Affarijiet oħra.

7 ta' Jannar 2000 SKRIVAN TAL-KAMRA

15 ta' Settembru 1999

Nispera li tinsab tajjeb u li rnexxielek tgawdi xi ftit jiem ta' mistrieħ li hu tassew mistħoqq.

Ħsibt li jkun xieraq li ftit jiem qabel ma jerġa' jiltaqa' l-Parlament, jiltaqa' l-Kumitat Permanenti dwar ix-Xogħol tal-Kamra biex b'hekk ikun jista' jiġi diskuss il-programm tax-xogħol parlamentari għall-ġimgħat li ġejjin.

Għaldaqstant, jekk hu konvenjenti għalik, ġentilment nistiednek tattendi għal-laqgħa tal-Kumitat nhar l-Erbgħa, 22 ta' Settembru 1999, f'nofsinhar.


LAQGĦA NRU.

It-Tnejn, 10 ta' Jannar 2000

Il-Kumitat Permanenti dwar ix-Xogħol tal-Kamra ltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta,

fil-5.34 p.m.

PREŻENTI

Il-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali, l-Onor Carmelo Abela, l-Onor Mario Galea, l-Onor Victor Galea Pace u l-Onor Joe Mizzi.

Il-Minuti ta' Laqgħa Nru 23 li saret fit-3 ta' Novembru, 1999, kienu konfermati.

XOGĦOL TAL-KAMRA

Il-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali ta indikazzjoni li matul il-ġimgħat li ġejjin il-Kamra se tiltaqa' f'seduti li jsiru t-Tnejn fil-għaxija, u t-Tlieta u l-Erbgħa fil-għodu u fil-għaxija.

Huwa informa lill-Kumitat ukoll li kien lest li jilqa' suġġerimenti sabiex isiru seduti itwal minflok is-seduti ta' fil-għodu.

Il-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali informa lill-Kumitat li l-ħsieb tal-Gvern kien li l-Kamra tibda bid-diskussjoni fl-istadju ta' Kumitat fuq l-Abbozz ta' Liġi dwar Opportunitajiet Indaqs għal Persuni b'Diżabilita' - Abbozz Nru 10 – li, skond kif miftiehem f'korrispondenza li kienet għaddiet bejnu u bejn l-Onor George Vella, kellha tieħu żewġ seduti.

Immedjatament malli tispiċċa dik id-diskussjoni kellu jibda d-dibattitu fuq it-Tieni Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta – Abbozz Nru 27 – l-Abbozz ta' Liġi li jemenda ċ-Ċittadinanza Maltija – Abbozz Nru 31 – u l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Sanzjonijiet tal-Kunsill tas-Sigurezza tan-Nazzjonijiet Uniti – Abbozz Nru 26.

Kellha tibda wkoll id-diskussjoni fuq ir-Riżoluzzjoni dwar l-għoti b'ċens ta' art lill-MIDI p.l.c. ta' art f'Manoel Island u Tigne' u l-Oppożizzjoni ġiet mitluba tindika l-għadd ta' seduti li tinħtieġ għal dan id-dibattitu.

Tqajjem il-punt dwar il-ħtieġa ta' laqgħa tal-Kumitat sabiex jiġi diskuss l-Ombudsplan għas-sena 2000.

Fil-5.45 p.m. il-Kumitat aġġorna għal data li kellha tiġi komunikata aktar tard.

SKRIVAN TAL-KAMRA


KUMITATI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

AVVIŻ

Laqgħa Nru. 25

It-Tlieta, 1 ta' Frar 2000, fis-6.30 p.m.

Il-Kumitat Permanenti dwar ix-Xogħol tal-Kamra se jiltaqa' nhar it-Tlieta, 1 ta' Frar 2000, fis-6.30 p.m. fil-Kamra tal-Kumitati fil-Palazz il-Belt, b'din l-agenda:-

Xogħol tal-Kamra;

Affarijiet oħra.

28 ta' Jannar 2000 SKRIVAN TAL-KAMRA


KUMITAT PERMANENTI DWAR IX-XOGĦOL TAL-KAMRA

LAQGĦA NRU.

It-Tlieta, 1 ta' Frar 2000

fis-6.34 p.m.

Mr Speaker, l-Onor Anton Tabone, ippresjeda.

PREŻENTI

Il-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali, l-Onor Carmelo Abela, l-Onor Mario Galea, l-Onor Victor Galea Pace, l-Onor Joe Mizzi u l-Onor George Vella.

Il-Minuti ta' Laqgħa Nru 24 li saret fil-10 ta' Jannar 2000, kienu konfermati.

XOGĦOL TAL-KAMRA

Il-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali informa lill-Kumitat li l-ħsieb tal-Gvern kien li wara li tintemm id-diskussjoni fuq it-Tieni Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi dwar ir-Rifuġjati – Abbozz Nru 46 – kellha tibda d-diskussjoni fuq it-Tieni Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Dazju tas-Sisa (Emenda Nru 2) – Abbozz Nru 51 – id-diskussjoni fuq it-Tieni Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi dwar Drittijiet dwar Proprjeta' Intellettwali (Miżuri Intrakonfini) – Abbozz Nru 50 – u d-diskussjoni fuq it-Tieni Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi dwar it-Tismija ta' Ministri f'Diversi Liġijiet – Abbozz Nru 47.

Huwa semma l-possibbilta' li jitressqu xi riżoluzzjonijiet dwar trasferiment ta' proprjeta' lil għaqdiet sportivi jew volontarji.

Il-Kumitat stieden lis-Sur Joseph Sammut, Ombudsman, sabiex jieħu parti fil-Kumitat ħalli jikkummenta b'mod ġenerali kif ukoll iwieġeb għal xi mistoqsijiet jew osservazzjonijiet li jistgħu jsirulu fuq l-Ombudsplan 2000 li tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra tad-Deputati fis-27 ta' Settembru 1999.

Il-Kumitat ikkonkluda d-diskussjoni u rrakkommanda li wara li t-traskrizzjoni ta' din il-laqgħa tiġi ċirkolata lill-Membri tal-Kamra, il-Kamra tapprova l-Ombudsplan kif ippreżentat.

Fit-8.43 p.m. il-Kumitat aġġorna għal data li kellha tiġi komunikata aktar tard.

SKRIVAN TAL-KAMRA


KUMITATI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

KUMITAT DWAR L-AFFARIJIET SOĊJALI

AVVIŻ

Laqgħa Nru. 25

It-Tlieta, 15 ta' Frar 2000 fis-7.00 p.m.

Il-Kumitat dwar l-Affarijiet Soċjali ser jiltaqa' nhar it-Tlieta, 15 ta' Frar 2000 fis-7.00 p.m. fil-Kamra tal-Kumitati fil-Palazz il-Belt b'din l-aġenda:-

7 ta' Frar 2000 SKRIVAN TAL-KAMRA