KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET SOĊJALI

(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

Laqgħa Nru. 35

It-Tlieta, 16 ta' Jannar, 2001

Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan

Prezz Lm1

Laqgħa Nru. 35

It-Tlieta, 16 ta' Jannar, 2001

Il-Kumitat iltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fl-7.20 p.m.

Il-Minuti tal-Laqgħa Nru. 34 li saret fil-21 ta' Novembru, 2000, ġew konfermati.

IĊ-CHAIRPERSON (Onor. Helen D'Amato): Qabel nibdew bid-diskussjoni, nixtieq ninforma lill-kumitat li rċevejt ittra mingħand Dr. Michael Asciak, membru ta' dan il-kumitat, fejn fiha wera l-interess li dan il-kumitat jiddiskuti r-riżultat tal-kejl tat-tniġġis ta' l-arja f'Malta, kif ukoll il-kawża u s-soluzzjonijiet biex jitnaqqas it-tinġis.

Hawn qbil li wara li neżawrixxu l-issue li qed niddiskutu bħalissa u wara li dan il-kumitat jiddiskuti t-trade schools, jew inkella l-implimentazzjoni tal-kurrikulu minimu nazzjonali, naqbdu dan is-suġġett?

L-Onor.

MICHAEL FARRUGIA: Naħseb li jkun interessanti wkoll jekk b'mod miftuħ dan il-kumitat jiddiskuti l-marda tal-BSE in vista tal-paniku li jeżisti fil-pajjiż.

U meta qed ngħid "paniku", irrid infisser il-concern li l-poplu Malti għandu dwar il-marda tal-BSE.

Naħseb li jkun interessanti jekk ikollna seduta apposta biex niddiskutu dan is-suġġett ħalli l-poplu Malti jserraħ moħħu dwar is-sitwazzjoni fil-pajjiż.

Nafu li f'diversi pajjiżi Ewropej qed jittieħdu ħafna prekawzjonijiet u f'Malta, minkejja li diġa' qed nieħdu ċertu prekawzjonijiet, jidher li se jibdew jittieħdu miżuri li huma aktar fil-linja li pajjiżi Ewropej diġa' qed jimplimentaw.

Naħseb li laqgħa bħal din tkun interessanti biex il-poplu Malti jkun jaf x'verament qed isir mill-amministrazzjoni tas-saħħa u mid-dipartiment veterinarju ħalli b'hekk jaċċerta ruħu li din il-problema – jiena inħoss li sa ċertu punt din hija wkoll problema soċjali - ma tkomplix iżżid fir-ritmu tagħha.

Naħseb li laqgħa bħal din tagħti opportunita' lill-gvern u lid-dipartimenti tiegħu jispjegaw x'passi ttieħdu s'issa u x'passi hemm il-ħsieb li jittieħdu ħalli kemm jista' jkun din il-marda tinżamm 'il barra minn pajjiżna sabiex titħares is-saħħa pubblika taċ-ċittadini tagħna.

IĊ-CHAIRPERSON: Hawn min jixtieq jgħaddi xi kumment dwar dak li għadu kif qal Dr. Farrugia?

DOLORES CRISTINA: Jien nista' nifhem li minħabba l-concern li hawn Dr. Farrugia jħoss il-ħtieġa li ssir diskussjoni iktar estensiva fuq is-suġġett, pero' sinċerament m'inix ċara fuq kemm hi lok li din id-diskussjoni ssir f'dan il-kumitat.

Safejn naf jien, il-kumitati tal-Kamra qegħdin biex joħolqu guidelines għal politika futura, waqt li d-dipartiment tas-saħħa diġa' ħareġ guidelines fuq din il-kwestjoni.

MICHAEL FARRUGIA: Il-guidelines għadhom qegħdin joħorġu.

Infatti, sa ftit ta' żmien ilu konna qed nisimgħu, anke fil-Parlament stess, li jekk iċ-ċanga li tiġi minn barra jkollha ċertifikat li jgħid li dak il-laħam kien free from disease, konna nbaxxu rasna u ngħidu that it is free.

Anzi, kienu qalulna wkoll li m'hemm l-ebda pajjiż iblah li se jibagħtilna ċanga li hija infettata għaliex jagħmel isem ħażin għal pajjiżu, imma aħna nafu x'inhu jiġri ġewwa l-Ewropa, nafu bit-trasferiment ta' ċanga li hemm minn pajjiż għal ieħor.

Jidher li l-pożizzjoni tal-gvern nbidlet fis-sens li issa se jibdew isiru testijiet anke hawn Malta.

Fil-ġurnali llum qegħdin naqraw - għalkemm mhux dejjem trid temmen dak li jingħad fil-ġurnali - li l-gvern bagħat lil xi ħadd barra minn Malta biex jiġi mħarreġ ħalli jkun jista' jagħmel it-testijiet fuq iċ-ċanga importata sabiex aħna ma nibqgħux naċċettaw b'rasna baxxuta dak li jgħidu ċ-ċertifikati fuq il-laħam importat.

Naħseb li waħda mill-affarijiet l-aktar importanti li rridu nagħmlu hija li nserrħu moħħ in-nies billi ngħidulhom b'mod ċar jekk jeżistix periklu jew le u x'passi qegħdin jittieħdu biex inżommu 'l bogħod minn din il-problema, u mhux biss mil-lat ta' saħħa pubblika imma anke mill-aspett agrikolu, eċċ. Uħud mill-affarijiet li lili qed jinkwetawni hija l-problema li qed jgħidu li qed jiltaqgħu magħha diversi produtturi taċ-ċanga, u l-kwesjtoni ta' importazzjoni.

Jien nixtieq li l-poplu tagħna jkun aktar informat għax irridu nammettu li fil-pajjiż hawn concern kbira dwar x'inhu jiġri madwarna.

Illum il-gazzetti kollha qegħdin jiffokaw u jagħtu importanza lil din il-problema.

Il-ġurnalisti jwasslu l-informazzjoni li jkollhom u allura huwa ferm importanti li jkollna first hand information ħalli l-concern li teżisti u li donnu qed tikber, titrażżan.

Nista' ngħidilkom li f'kull dar li dħalt fiha llum, iltqajt ma' persuni li ġennewni bil-mistoqsijiet li għamluli u allura naħseb li huwa dmir ta' dan il-kumitat li kemm jista' jkun iserraħ moħħ il-poplu Malti.

DOLORES CRISTINA: Jien ma tantx nemmen kulma naqra fil-ġurnali, pero' l-Ħadd li għadda kelli l-preżenza tal-Ministru Louis Deguara fuq programm tar-radju li jien nippreżenta u matul il-programm, il-Ministru spjega eżattament x'se tkun l-policy tal-gvern għall-ġimgħat li ġejjin, inkluż it-testijiet li se jibdew isiru hawn Malta.

L-unika mistoqsija li qed nagħmel hija jekk hijiex il-funzjoni ta' dan il-kumitat li jiddiskuti issue ta' dan it-tip u issue li hija immedjata.

Ma nafx meta d-diskussjoni se ssir u ma nafx kemm minn dan il-kumitat, minn bejn dawn l-erba' ħitan, se toħroġ il-possibbilta' li nserrħu moħħ il-poplu tagħna, b'mod partikolari meta lanqas biss hawn ġurnalist preżenti.

MICHAEL FARRUGIA: Veru li m'hawnx ġurnalisti preżenti u dan il-fatt jinkwetani għax jista' jinftiehem li addictive behaviour m'hijiex se tagħmel xi headline news u allura l-ġurnalisti m'għandhomx għalfejn jiġu jsegwu d-diskussjoni.

Pero' mill-banda l-oħra, kieku kellna niddiskutu l-kwestjoni tal-BSE, probabbli hawnhekk naraw numru ta' ġurnalisti biex isegwu d-diskussjoni għax forsi għalihom is-suġġett tal-BSE huwa aktar newsworthy.

Din hija l-ironija tal-ħajja.

Sfortunatament, ħafna drabi l-prijoritajiet tal-ħajja ma jkunux qegħdin jingħataw kif suppost.

Jiġi rapportat biss dak li jiġri fil-Parlament għax forsi hemmhekk jista' jingħad xi ħaġa li tista' tagħmel xi headline news, waqt li imbagħad affarijiet ta' natura soċjali mhux dejjem jingħataw daqshekk importanza.

Jien inħoss li dan is-suġġett jaqa' fl-ambitu ta' saħħa pubblika u għaldaqstant għandu jiġi diskuss f'dan il-kumitat.

Fl-opinjoni tiegħi, din il-problema ma tridx tħares lejha biss mil-lat kummerċjali imma anke mil-lat ta' saħħa pubblika.

Irridu nserrħu moħħ il-poplu tagħna li dak li qiegħed isir, qed isir b'pass imgħaġġel u fl-interess ta' kulħadd.

IĊ-CHAIRPERSON: L-Onor.

MICHAEL ASCIAK: Jien m'għandix dubju li l-Onor.

Michael Farrugia sinċerament jixtieq li ssir diskussjoni li sserraħ moħħ il-poplu, pero' ma nafx kemm diskussjoni f'dan il-kumitat tista' twassal biex jintlaħaq l-għan li qed isemmi l-Onor.

Membru għas-sempliċi raġuni li wisq probabbli, sakemm niġu biex niddiskutu s-suġġett, ikun għadda ż-żmien akut u nkunu dħalna fiż-żmien kroniku.

Barra minn hekk, jien inħoss li f'dan l-istadju l-problema hija pjuttost waħda veterinarja.

L-ewwelnett s'issa, għall-grazzja t'Alla hawn Malta ma kellna l-ebda każ ta' v.Creutzfeldt–Jakob disease u fl-opinjoni tiegħi, il-miżuri li qed jieħu l-gvern huma pożittivi.

Illum stess qrajna fil-gazzetti li l-veterinarju ewlieni tal-gvern stqarr li m'hi se tiġi importata l-ebda ċanga li tkun 'il fuq minn tmintax-il xahar u kif qal l-Onor.

Farrugia intbagħat technician barra minn Malta biex iċ-ċanga importata tiġi ttestjata.

Għaldaqstant fl-opinjoni tiegħi ma nħossx li fiċ-ċirkostanzi hemm xi urġenza biex niddiskutu dan is-suġġett darba l-gvern iddikjara li qed jieħu l-passi neċessarji fuq iċ-ċanga importata, jiġifieri li qed tittieħed in konsiderazzjoni l-eta' taċ-ċanga importata u qed isiru testijiet kemm fuq iċ-ċanga importata u kemm fuq il-merħliet Maltin.

MICHAEL FARRUGIA: Jidher li n-naħa tal-gvern ma tantx hija disposta li dan il-kumitat jiddiskuti dan is-suġġett.

Jien u l-membri l-oħra ta' l-Oppożizzjoni m'għandna l-ebda problema li niltaqgħu f'seduta apposta, jekk hemm bżonn anke din il-ġimgħa stess, biex niddiskutu dan is-suġġett.

Fl-opinjoni tiegħi, din hija kwestjoni ta' saħħa pubblika.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Nifhem il-punt ta' l-Onor.

Cristina u ta' l-Onor.

Asciak li forsi dan il-kumitat huwa aktar geared biex jippjana għal affarijiet futuri milli għal affarijiet ta' issa, imma x'hemm fil-guidelines maħruġa mill-gvern li inti jew l-Oppożizzjoni taħsbu li għadhom inċajprin, li għadhom m'humiex tajbin biżżejjed?

Jekk nidħlu iktar fid-dettall u naraw li f'ċertu aspetti hemm nuqqas ta' kjarezza, allura jien inħoss li l-Oppożizzjoni għandha kull dritt li tuża dan il-kumitat biex tiddiskuti s-suġġett fil-preżenza ta' esperti, eċċ., imma nixtieq li jkun iktar spjegat x'qed jinkwieta lill-Oppożizzjoni wara l-press release li nħarġet mill-gvern.

MICHAEL FARRUGIA: Jien inħares lejn din il-problema bħala waħda ta' saħħa pubblika u s'issa konna biss qed naċċettaw verabtim iċ-ċertifikati li kienu qed jintbagħtu maċ-ċanga importata.

Naf li qed jiġu mħarrġa nies sabiex jagħmlu t-testijiet, għallinqas hekk qrajt fil-ġurnali, imma diskussjoni f'dan il-kumitat tagħti opportunita' lill-uffiċjali nkarigati fid-dipartimenti tal-gvern biex juru pubblikament li qed jerfgħu r-responsabbilta' u permezz tal-mistoqsijiet li jsiru, tagħtihom l-opportunita' jispjegaw lill-poplu Malti dak kollu li qed isir min-naħa tal-gvern.

Naf li din hija kwestjoni akuta u għalhekk qed niddikjara li aħna lesti niltaqgħu f'xi ġurnata matul din il-ġimgħa stess ħalli niddiskutu s-suġġett u mhux noqogħdu nistennew sakemm nispiċċaw id-diskussjoni dwar l-addictive behaviour u xi suġġett ieħor barra s-suġġett interessanti li ssuġġerixxa li għandna niddiskutu Dr. Michael Asciak.

Jekk noqogħdu nistennew sakemm nikkonkludu d-diskussjoni fuq dawn is-suġġetti kollha, altru milli jkun tard wisq.

Jien inħoss li din il problema għandha tiġi diskussa b'mod apert f'dan il-kumitat.

Bħalma nafu, fl-Ewropa din il-problema wasslet għar-riżenja ta' diversi ministri minkejja li diġa' kienu qed jittieħdu l-passi kollha neċessarji.

Kif diġa' għedt, din hija problema ta' saħħa pubblika u wasslet għar-riżenja ta' ministri li kellhom x'jaqsmu kemm mal-qasam tas-saħħa u kemm mal-qasam agrikolu.

Nixtieq inkunu nafu li d-dipartimenti tal-gvern qed jieħdu bis-serjeta' l-passi neċessarji u fejn mhux qed jittieħdu, jew hemm dubji li mhux qed jittieħdu bis-serjeta' biżżejjed, nagħmlu pressjoni pubblika, u jekk hemm bzonn anke pressjoni parlamentari - wara kollox dan il-kumitat huwa wieħed parlamentari - biex l-affarijiet isiru bl-aħjar mod possibbli għall-ġid tal-poplu tagħna.

Jien m'għandix kummenti oħra xi nżid ma' dak li diġa' għedt.

Dak li għedt, għedtu in bona fide.

M'għandi l-ebda ħsieb li nieħu xi vantaġġ minn fuqu u sempliċement għedtu għax konċernat ħafna dwar dak kollu li qed jingħad barra fit-triq.

Lilna t-tobba qed isirulna ħafna mistoqsijiet, fosthom jistax jittiekel laħam, ċikkulata jew ġobon, jistax jinxtorob ħalib, eċċ. Dan kollu juri li l-poplu Malti jinsab fi stat ta' paniku u proprju għal din ir-raġuni, jien, b'mod sinċier, qajjimt dan il-punt.

Nirringrazzjakom u mhux beħsiebni nitkellem iktar fuq dan is-suġġett.

IĊ-CHAIRPERSON: Jien napprezza l-interess li qed turu fuq dan is-suġġett.

Naf li din il-problema qed tippreokkupa lil ħafna nies, pero' wara li smajt dak kollu li kellkom xi tgħidu, jien inħoss li l-idea hija li f'dan l-istadju ma jiltaqax kumitat ad hoc biex jiddiskuti din il-materja.

Minkejja dan, jien inħoss li għandna nwasslu l-preokkupazzjonijiet u l-ħsebijiet tal-membri ta' dan il-kumitat billi nibagħtu t-transcript ta' dak li ntqtal f'din il-kamra lill-Onor.

Deguara bħala l-ministru responsabbli mis-saħħa u lill-Onor.

Ninu Zammit bħala l-ministru responsabbli mill-agrikoltura biex ikunu jafu kif jaħsbuha l-membri ta' dan il-kumitat.

SERVIZZI FIL-QASAM TA' L-ADDICTIVE BEHAVIOUR

Id-diskussjoni rriżumiet mill-21 ta' Novembru, 2000.

IĊ-CHAIRPERSON: Nixtieq issa nistieden lir-rappreżentant ta' Gamblers Anonymous jagħti l-veduti tiegħu dwar addictive behaviour għar-rigward ta' gambling.

(Interruzzjonijiet) Mr Chetcuti.

IS-SUR JOE CHETCUTI: Nixtieq ikolli ċans nirrispondi għal xi mistoqsijiet li kienu saruli mill-membri tal-kumitat fl-aħħar laqgħa peress li dakinhar ma kellix ċans nirrispondihom minħabba li kienet intalbet votazzjoni fil-Kamra tad-Deputati u għaldaqstant id-diskussjoni kellha tiġi interrotta.

IĊ-CHAIRPERSON: Mingħalija li kont ikkonkludejt l-intervent tiegħek.

Baqagħlek xi punti li xtaqt tressaq?

IĊ-CHAIRPERSON: Ħalli l-ewwel insejjaħ lir-rappreżentant ta' Gamblers Anonymous jagħmel il-preżentazzjoni tiegħu, imbagħad warajh insejjaħ lilek.

IĊ-CHAIRPERSON: Thank you Mario.

Fit-8.05 p.m. il-Kumitat kien sospiż minħabba sejħa għal quorum fil-Kamra tad-Deputati u rriżuma fit-8.12 p.m.

Fit-8.45 p.m. il-Kumitat aġġorna għal nhar it-Tlieta, 30 ta' Jannar 2001, fis-7.00 p.m. bl-istess agenda.


KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET SOĊJALI

LAQGĦA NRU.

It-Tlieta, 16 ta' Jannar, 2001

Il-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Soċjali ltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fis-7.20 p.m

L-Onor.

Helen D'Amato, President tal-Kumitat, ippresediet.

PREŻENTI

L-Iskrivana qalet it-talba.

Il-Minuti tal-laqgħa Nru. 34 li saret fil-21 ta' Novembru, 2000 kienu konfermati.

Iċ-Chairperson informat lill-Kumitat li kienet irċeviet ittra mingħand l-Onor Michael Asciak fejn talabha li l-kumitat jiddiskuti r-riżultati tal-kejl tat-tniġġis fl-arja.

L-Onor Michael Farrugia talab li l-kumitat jiddiskuti l-marda tal-BSE in vista tal-preokkupazzjoni li teżisti fost il-poplu.

Il-kumitat qabel li t-traskrizzjoni ta' din il-laqgħa fejn tqajjem il-punt dwar il-problema tal-BSE, tintbagħat lill-Ministru ta' l-Agrikoltura u Sajd u lill-Ministru tas-Saħħa.

Il-Kumitat irriżuma mill-21 ta' Novembru 2000 id-diskussjoni dwar servizzi fil-qasam ta' l-addictive behaviour.

Il-Kumitat stieden lis-segretarju ta' Gam Anon jieħu sehem fid-diskusjoni u ppreżenta lill-kumitat tagħrif dwar il-compulsive gambling f'Malta.

Fit-8.45 p.m. kien hemm sejħa għal quorum fil-Kamra tad-Deputati u għaldaqstant il-Kumitat aġġorna għal nhar it-Tlieta, 30 ta' Jannar 2001 fis-7.00 p.m. bl-istess aġenda.

PAULINE ABELA GĦALL-ISKRIVAN TAL-KAMRA

PRESIDENT TAL-KUMITAT

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees docx


KUMITATI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

KUMITAT DWAR L-AFFARIJIET SOĊJALI

AVVIŻ

Laqgħa Nru. 36

It-Tlieta, 30 ta' Jannar 2001 fis-7.00 p.m.

Il-Kumitat dwar l-Affarijiet Soċjali ser jiltaqa' nhar it-Tlieta, 30 ta' Jannar 2001 fis-7.00 p.m. fil-Kamra tal-Kumitati fil-Palazz il-Belt b'din l-aġenda:-

Servizzi fil-qasam ta' l-addictive behaviour - kontinwazzjoni.

30 ta' Jannar 2001 SKRIVAN TAL-KAMRA


(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

Laqgħa Nru. 36

It-Tlieta, 30 ta' Jannar, 2001

Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan

Prezz Lm1

Laqgħa Nru. 36

It-Tlieta, 30 ta' Jannar, 2001

Il-Kumitat iltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fis-7.14 p.m.

IĊ-CHAIRPERSON (Onor. Helen D'Amato): Hawn xi korrezzjonijiet għall-Minuti?

L-Onor.

MICHAEL FARRUGIA: Fil-Minuti ta' l-aħħar laqgħa, naħseb li wara t-tielet paragrafu għandu jitniżżel li l-kumitat ma qabilx li għandha ssir diskussjoni dwar il-marda tal-BSE fil-Kumitat dwar l-Affarijiet Soċjali, u naħseb ukoll li minflok il-kliem "Il-Kumitat qabel li t-traskrizzjoni" fir-raba' paragrafu, għandu jintqal li "Iċ-Chairperson qablet li t-traskrizzjoni".

IĊ-CHAIRPERSON: Naqbel li għandha tiddaħħal is-sentenza li t-talba biex tiġi diskussa l-marda tal-BSE ma ntlaqgħetx, pero' ma kontx jiena waħdi li qbilt mas-suġġeriment.

Jidhirli li meta jien ressaqt dak is-suġġeriment, kien hawn qbil; ma kienx hawn oġġezzjoni.

MICHAEL FARRUGIA: Naħseb li għandu jidħol il-fatt li l-kumitat ma qabilx .....

IĊ-CHAIRPERSON: Iva, jien naqbel li għandha tidħol is-sentenza li għedt int, li l-kumitat ma qabilx li għandha ssir diskussjoni dwar il-BSE f'dan il-kumitat, pero' fl-opinjoni tiegħi, ir-raba' paragrafu għandu jibqa' kif inhu.

Il-Minuti ta' l-aħħar laqgħa, kif emendati, jistgħu jiġu approvati?

Il-Minuti tal-laqgħa Nru. 35 li saret fis-16 ta' Jannar 2001, kif emendati, kienu konfermati.

IĊ-CHAIRPERSON: Qabel nibdew il-laqgħa tal-lum nixtieq li f'isem il-kumitat nagħti l-kondoljanzi tagħna lill-Onor.

Francis Agius, membru ta' dan il-kumitat, peress li l-bieraħ ġie nieqes missieru.

Illum l-Onor.

Agius jinsab assenti minħabba li l-funeral ta' missieru sar illum stess.

Filwaqt li diġa' ġew estiżi lilu l-kondoljanzi min-naħa tal-Kamra kollha, nixtieq li f'isem il-kumitat kollu nestendi l-kondoljanzi tagħna lejn l-Onor.

Francis Agius u l-familja tiegħu.

MICHAEL FARRUGIA: Din in-naħa tal-Kumitat tassoċja ruħha ma' dak li qalet iċ-Chairperson.

It-telfa ta' ġenitur huwa mument ta' dieqa.

GĦaddejt minn din l-esperjenza 11-il xahar ilu u naf kif tħossha persuna li tkun għaddejja minn dawn il-mumenti.

Naħseb li jkun sewwa u xieraq li nwasslu l-kondoljanzi tagħna lill-kollega tagħna Dr. Francis Agius.

IĊ-CHAIRPERSON: Nirringrazzjak u issa nagħtu bidu għas-seduta tal-lum.

SERVIZZI FIL-QASAM TA' L-ADDICTIVE BEHAVIOUR

Id-diskussjoni rriżumiet mis-16 ta' Jannar, 2001.

IĊ-CHAIRPERSON: Nixtieq nistieden lis-Sur Joe Chetcuti li f'isem l-GĦaqda Ġenituri Nħarsu 'l Uliedna xtaq iwieġeb għall-mistoqsijiet li kienu sarulu mhux fl-aħħar laqgħa imma fil-laqgħa ta' qabel peress li ma kellux ċans iwieġeb dakinhar minħabba li kienet intalbet votazzjoni fil-Kamra u allura kellna naġġornaw id-diskussjoni.

IS-SUR JOE CHETCUTI (Ġenituri Nħarsu 'l Uliedna): Fil-fatt fl-aħħar laqgħa jien ħsiebt li kont se nwieġeb għall-mistoqsijiet li kien għamilli l-Onor.

IĊ-CHAIRPERSON: L-intenzjoni tagħna kienet li tiġi msejjaħ fl-aħħar laqgħa, pero' inti taf kif svolġiet dik il-laqgħa u llum huwa l-ewwel ċans li għandna biex inti tkun tista' tagħti r-risposti tiegħek.

IS-SUR JOE CHETCUTI: L-Onor.

Chircop kien staqsieni x'qegħdin nagħmlu aħna bħala assoċjazzjoni.

F'dawn l-aħħar tliet snin u nofs minn kemm ilna mwaqqfa, aħna nafu x'biża' jkollhom il-ġenituri ta' tfal ta' ċertu eta' li jkunu qed jiddevertu barra.

Nafu li waqt li ż-żgħażagħ ikunu qed jiddevertu, se jixorbu jew se jiġu mħajra jixorbu ċertu ammont ta' alkoħol u mbagħad se jiġu lura d-dar jew isuqu huma, jew inkella rekbin ma' ħaddieħor li jkun ukoll xorob.

Jien, kif diġa' kelli okkażjoni ngħid qabel, għaddejt minn esperjenza personali li għall-grazzja t'Alla ma kenitx qarsa daqs kemm setgħet kienet, u mill-ewwel, flimkien ma' oħrajn, bdejna naħdmu biex inkabbru l-awareness tal-ħsara tax-xorb fost iż-żgħażagħ.

L-ewwel ħaġa li għamilna kienet li bl-għajnuna tal-ministeru responsabbli miż-żgħażagħ ħriġna poster li qassamnih fl-iskejjel kollha u f'diversi ċentri li huma frekwentati minn żgħażagħ.

GĦamilna xi 2,500 kopja ta' dan il-poster għax dehrilna li hawn Malta għandna nuqqas ta' dan it-tip ta' tagħlim.

Bi pjaċir ngħid li din l-inizjattiva kienet suċċess u nixtiequ li nies li jonfqu ħafna flus matul il-festi tal-Milied jgħinuna noħorġu posters ta' din ix-xorta.

Nixtiequ li dan il-messaġġ ma jkunx promoted darba fis-sena biss imma jkun ongoing is-sena kollha.

Bħalma diġa' għedt, aħna m'għandniex ir-riżorsi biex nagħmlu ċerti affarijiet u jkollna mmorru nittalbu biex nagħmlu xi ħaġa.

Ħaġa oħra li għamilna kienet li ħriġna newsletter lill-ġenituri fejn fiha għedna li l-problema ta' xorb żżejjed ma titfaċċax meta ż-żgħażagħ tagħna jkollhom 18-il sena u jibdew isuqu, imma tkun ġiet minn qabel, minn meta t-tfal isiru teenagers.

Ma jistax ikun li ngħidulhom li ma jistgħux jixorbu għax iridu jsuqu lura d-dar, imma rridu naraw għaliex iż-żgħażagħ tagħna waslu fl-istat li biex jieħdu pjaċir, iridu jixorbu ammont ta' alkoħol.

Nafu kemm isiru reklami minn bar owners, fosthom open bars, two for one, parties u alcohol promotions anke għal min m'għandux eta', biex iħajru ż-żgħażagħ tagħna jixorbu l-alkoħol.

Irridu naħsbu għaliex it-tfal tagħna waslu fl-estremita' li kull meta joħorġu jridu jiddamdmu, b'periklu serju għalihom u għal ħaddieħor meta jibdew isuqu.

Nafu li fattur li jwassal għal ċertu diżgrazzji, hija l-għejja li jkollhom żgħażagħ li jdumu barra u għalhekk għedna li l-aħjar hu li niffokaw fuq l-awareness fost iż-żgħażagħ.

GĦamilna wkoll national poster drawing competition fejn bil-permess u l-għajnuna tad-dipartiment ta' l-edukazzjoni, b'mod partikolari bil-kooperazzjoni tal-guidance unit infiltrajna l-iskejjel kollha ta' Malta u qassamna lill-iskejjel kollha it-tagħrif dwar din il-poster drawing competition li kienet maqsuma f'żewġ kategoriji; kategorija għal żgħażagħ ta' bejn il-11 u l-14-il sena u kategorija oħra għal żgħażagħ ta' bejn il-15 u s-17-il sena.

Bi pjaċir ngħid li l-kompetizzjoni kienet suċċess u ffurmajna kalendarju li fih 13-il paġna, b'dawn il-posters bil-kulur li jwasslu messaġġi dwar sewqan, xorb u drogi.

Qassamna wieħed minn dawn il-kalendarji f'kull klassi fl-iskejjel tal-gvern, tal-privat u tal-Knisja.

Qassamna wkoll kopja tiegħu lill-girl guides u lil ħafna għaqdiet li huma frekwentati minn żgħażagħ.

L-intenzjoni kienet li dan ikun xogħol tat-tfal b'messaġġi li jagħtuhom huma stess lil sħabhom.

Naturalment biex stampajna 6,000 kopja, infaqna somma ta' flus sostanzjali u allaħares ma kenux xi dipartimenti tal-gvern li għenuna għaliex kieku ma konniex nistgħu nagħmluh.

Id-dipartiment ta' l-edukazzjoni li ħa żewġ paġni mill-kalendarju, ħa ħsieb iqassmu fl-iskejjel tal-gvern waqt li d-Dipartiment għall-Promozzjoni tas-Saħħa, li wkoll ħa żewġ paġni, qassmu fl-iskejjel privati u tal-Knisja.

L-għan ta' din l-inizjattiva kien li nippruvaw nilħqu kemm jista' jkun żgħażagħ.

Jiddispjaċina ngħidu li minkejja li l-Aġenzija sedqa u d-Dipartiment għall-Promozzjoni tas-Saħħa jagħmlu ħafna xogħol, donnu li l-messaġġ mhux qed jasal għand iż-żgħażagħ tagħna.

Jien għandi s-suspetti tiegħi għax biżżejjed ngħidilkom li minn 85 skola li marret għandhom iċ-ċirkolari dwar il-poster drawing competition, 17 biss kienu l-iskejjel li ppreżentaw tpinġijiet.

Wieħed jista' jaħseb li jrid, imma l-fatt dejjem jibqa' li kemm it-tfal jieħdu sehem f'kompetizzjonijiet, jiddependi mill-amministrazzjoni ta' l-iskola.

Irnexxielna nġibu rigali sbieħ, fosthom bank accounts, book tokens u fitness machines, imma sfortunatament donnu jidher li f'ċertu skejjel m'hemmx dik il-ħeġġa biex il-problema tiġi tackled b'mod sew.

Noħorġu wkoll newsletters li nibgħatuhom lill-membri tagħna u lil numru ta' organizzazzjonijiet, u dan l-aħħar konna impenjati biex niġbru petizzjoni fost il-ġenituri biex l-eta' għal min jista' jixrob u jpejjep, togħla minn 16 għal 18-il sena.

Din il-petizzjoni diġa' ġiet iffirmata minn 1,100 ġenitur, u għadna qegħdin niġbru aktar firem.

Aħna jidhrilna li wasal iż-żmien li mill-analisi tas-sitwazzjoni ngħaddu għall-azzjoni.

Donnu l-affarijiet hekk isiru hawn Malta, dejjem nagħmlu l-istudji u qatt ma nieħdu azzjoni.

Bħala assoċjazzjoni kellna okkażjoni niltaqgħu ma' membri parlamentari u ministri biex inwasslu l-ideat tagħna.

Aħna bl-ebda mod m'aħna niskulpaw il-ħtija tal-ġenitur, jekk ikun hemm ħtija, jew aħjar, ir-responsabbilta' tal-ġenitur, imma aħna jidhrilna li l-liġi trid tkun hemm.

Ma nistgħux nieħdu defeatist attitude.

Ma nistgħux nirraġunaw li la l-liġi eżistenti li tapplika għal min għandu 16-il sena lanqas biss hija inforzata, allura kważi għal xejn jekk ngħollu l-eta' għal 18-il sena.

Kif inhi l-liġi llum, jiena bħala ġenitur ma nistax immur nirrapporta lill-grocer għax qed ibigħ l-alkoħol u t-tabakk lil żgħażagħ taħt it-18-il sena, għax bil-liġi jista' jbigħilhom dawn il-prodotti.

Ma nistax immur Paceville jew x'imkien ieħor u nopponi li tfal ta' 16, jew 17-il sena jidħlu fil-postijiet tal-kbar għax bil-liġi, jistgħu.

Aħna jidhrilna li l-liġijiet iridu jkunu hemm.

L-inforzar tal-liġi hija ħaġa oħra u mbagħad naħdmu fuqha wkoll, imma ġenitur għandu jkollu l-backing tal-liġi.

Aħna nħossu li trid tittieħed azzjoni u mhux nibqgħu nagħmlu biss survey wieħed wara l-ieħor u nraqqu l-ħsara li tiġri.

IĊ-CHAIRPERSON: Aħna napprezzaw ħafna dak li għadek kif għedtilna u nifhem l-impenn li intom turu.

Il-ħsieb tiegħi kien li kif nispiċċaw din is-sensiela ta' laqgħat nittrattaw it-trade schools, imbagħad wara, dan il-kumitat jiltaqa' biex proprju jiddiskuti l-problema ta' l-alkoħol.

Niddiskutuha waħedha, jiġifieri mhux parti minn addictive behaviour, biex naraw fejn jeħtieġ li bħala kumitat nagħmlu l-pressure tagħna, biex wara li nkunu smajna d-diversi interventi tagħkom, naraw jekk hemmx xi liġijiet li jinħtieġu tibdil u nagħmlu l-pressure li hemm bżonn.

Il-ħsieb tiegħi kien li nġibu magħna lill-Ministru Tonio Borg, forsi l-iktar wieħed li huwa nvolut biex isir ċertu tibdil, u lill-Ministru Louis Deguara, biex flimkien, madwar din il-mejda, forsi mhux b'mod formali ħafna, niddiskutu fejn nistgħu nħallu effett fejn jidħol dan l-aspett.

IS-SUR JOE CHETCUTI: Ma rridx ninsa ngħid li għamilna wkoll 10,000 folder li qassamnihom lill-istudenti kbar permezz tal-guidance teachers fl-iskejjel.

F'dawn il-folders iffokajna fuq traffic safety.

Daħħalna l-aspett tax-xorb u s-sewqan imma ma ffokajniex fuq dan l-aspett biss biex ma tkunx daqshekk ovvja.

Aħna nippruvaw nagħmlu mill-aħjar li nistgħu, imma kif diġa' għedt, aħna m'għandniex riżorsi u dejjem nittalbu għall-flus, fil-fatt dawn il-folders għamilhomlna l-RMF.

Naħseb billi nsemmih ma jimpurtax.

IĊ-CHAIRPERSON: Lanqas xejn, anzi tajjeb li wieħed juri l-apprezzament tiegħu lejn l-isponsors ta' dawn l-inizjattivi.

IS-SUR JOE CHETCUTI: Qabel nagħlaq nixtieq nippreżenta lill-kumitat:

- poster maħruġ mill-Assoċjazzjoni Ġenituri Nħarsu 'l Uliedna bl-għajnuna tas-Segretarjat tas-Segretarju Parlamentari għaż-Żgħażagħ, Sport, Kultura u Arti, bil-kliem "Better Sober than Sorry … or Dead!";

- kalendarju għas-sena 2000 maħruġ mill-Assoċjazzjoni Ġenituri Nħarsu 'l Uliedna bl-għajnuna ta' diversi dipartimenti tal-gvern, magħmul mit-tpinġijiet ta' studenti li ħadu sehem fil-kompetizzjoni mniedija mill-istess assoċjazzjoni, b'messaġġi dwar sewqan, xorb u droga;

- kopja ta' erba' newsletters li ħarġet l-Assoċjazzjoni Ġenituri Nħarsu 'l Uliedna bejn Novembru 1999 u Novembru 2000;

- petizzjoni li qed tinġabar mill-Assoċjazzjoni Ġenituri Nħarsu 'l Uliedna dwar proposta li l-eta' legali għax-xiri u konsum ta' alkoħol u tabakk togħla għal 18-il sena; u

- folder li jagħti messaġġi ta' traffic safety.

IĊ-CHAIRMAN: L-Onor.

MARIE LOUISE COLEIRO: Bla dubju ta' xejn irridu nirrikonoxxu l-isforz u l-inizjattivi li qed tieħu l-għaqda tagħkom, minkejja l-limitazzjonijiet li kif ġie spjegat, għandkom, pero' mingħajr ma ninstema' xettika, minkejja d-diversi inizjattivi li jittieħdu - issemmiet l-Aġenzija sedqa, il-Health Promotion Department u anke l-Maria Bugeja Foundation li naf li għandhom programm għall-istudenti li huma fil-primarja - donnu li dawn l-inizjattivi kollha m'humiex koordinati biżżejjed.

Naħseb irridu nindirizzaw il-punt li semma s-Sur Chetcuti fis-sens kemm fil-fatt il-messaġġ qed jinżel l-isfel.

Naqbel perfettament miegħu li m'għandniex nindirizzaw biss liż-żgħażagħ ta' 18-il sena għax dak huwa the end of the line.

F'dak l-istadju l-affarijiet ikunu diġa' daħlu sewwa 'l ġewwa, imma rridu naqbdu lit-tfal minn mindu jkunu għadhom żgħar ħafna, forsi anke mil-livell ta' kindergarten.

Wara kollox qed nitkellmu fuq l-għaġna ta' lifestyle għat-tfal u ż-żgħażagħ tagħna.

Naqbel ma' dak li għadha kemm qalet iċ-Chairperson li l-pass li jmiss huwa li dan il-kumitat jistieden lill-Ministri ta' l-Intern u tas-Saħħa, imma naħseb li jrid ikollna magħna wkoll il-Ministru ta' l-Edukazzjoni.

Jekk verament irridu nħarsu 'l quddiem u għat-tul, bilfors li l-parti preventiva trid tieħu kważi kważi l-ikbar focus.

Ovvjament ma rridx ninftiehem li s-short term li tiffoka fuq żgħażagħ ta' 18 u 16-il sena ma tiġix tackled b'ċertu urġenza wkoll, imma żgur li ma nistgħux nibqgħu nonfqu b'dan il-mod.

Ir-riżorsi li jintużaw m'humiex biss dawk umani, imma hemm involuta spiża u din l-ispiża qed noħorġuha lkoll kemm aħna mit-taxxi tagħna.

Irridu naraw li l-parti preventiva tiġi ndirizzata lit-tfal meta jkunu għadhom ta' eta' verament żgħira.

Naħseb li nistgħu nkunu ferm aktar effettivi jekk l-inizjattivi kollha li jittieħdu mill-aġenziji tal-gvern, NGOs, għaqdiet tal-Knisja, inkluż il-Caritas li taħdem fuq dawn it-tip ta' diffikultajiet, jiġu koordinati.

Hemm bżonn li jkollna networking, focus u koordinament assolut ħalli nassiguraw li l-effett ikun qed jilħaq il-livell ta' isfel.

Suġġeriment li nixtieq nagħmel huwa li qabel ma jkollna l-laqgħa li ssuġġeriet iċ-Chairperson, bħala kumitat nagħmlu xi tip ta' fieldwork fejn ikollna exchange ma' żgħażagħ biex nisimgħu lilhom stess jgħidulna x'jaħsbu dwar dan il-fatt.

U meta qed ngħid "żgħażagħ", m'iniex nirriferi biss għal żgħażagħ ta' 18-il sena, imma anke għal żgħażagħ ta' 16, 14 u 13-il sena.

Jien niltaqa' ma' ġenituri li jgħiduli li għandhom tfajla ta' 13-il sena li kull nhar ta' Sibt tkun trid tmur Paceville.

Naturalment biex wieħed jixrob mhux neċessarjament irid imur Paceville, imma aħna għandna l-vizzju li dejjem insemmu Paceville.

Jien naħseb li kieku qabel nagħmlu l-laqgħa mal-ministri konċernati nieħdu ftit feedback hands on mingħand tfal permezz ta' exchanges, aħna stess inkunu aktar informati ta' x'qed jiġri verament madwarna u b'hekk il-proposti tagħna jkunu iktar iffokati.

Qabel nagħlaq nixtieq insemmi punt li jorbot ma' l-emenda fil-liġi li l-eta' għax-xiri ta' alkoħol u sigaretti togħla minn 16 għal 18-il sena.

Nixtieq insemmi l-punt dwar bejgħ ta' alkoħol u sigaretti minn ħwienet madwar l-iskejjel tagħna.

Dan is-suġġeriment kont għamiltu s-sena li għaddiet waqt seminar li organizzat l-OASI ġewwa GĦawdex fejn it-tema tas-seminar kienet simili għal dak li qed niddiskutu hawnhekk.

Bħalma nafu, l-iskejjel tagħna huma mdawrin bi ħwienet u confectionaries li l-prodotti ta' bejgħ tagħhom jinkludu l-alkoħol u s-sigaretti, u għalija, dawn qed joffru a higher risk mill-ħanut tal-grocer għax il-probabbilta' hi li t-tfal jidħlu fil-ħanut tal-grocer meta jibagħtuhom il-ġenituri biex jixtrulhom xi ħaġa, mentri fil-ħwienet ta' madwar l-iskejjel, jidħlu ma' sħabhom kważi kuljum.

Fil-fehma tiegħi, matul il-ħin ta' l-iskola dawn it-tip ta' ħwienet għandhom ikunu projbiti, bħalma huwa projbit it-traffiku madwar l-iskejjel f'ċertu ħinijiet, milli jbigħu alkoħol u prodotti tat-tabakk.

Mhux qed ngħid li dawn il-ħwienet għandhom jingħalqu, ħalli nkun ċara, imma għandu jkun projbit il-bejgħ ta' dawn il-prodotti fil-ħin li t-tfal ikunu qed jistennew biex jidħlu l-iskola jew biex jirkbu x-xarabanks ħalli jmorru lura d-dar.

Dan suġġeriment li jien inħoss għandu jingħata attenzjoni u għandu jingħaqad ma' dak li qed tgħid l-għaqda tagħkom.

IS-SUR JOE CHETCUTI: Naqbel perfettament ma' dak li qed tgħid inti.

Infatti ftit ilu meta konna għadna Kordin, qabel ma morna l-Marsa, is-sid tal-ħanut minn fejn kont nixtri l-gazzetta, li taf li jiena nvolut f'dan il-qasam, kienet staqsietni jekk huwiex minnu li għall-home economics it-tfal jiġu mitluba jieħdu magħhom l-inbid.

It-tfal imorru jixtru flixkun inbid u jgħidulhom li għandhom bżonnu għal home economics!

Naturalment mhux veru li l-istudenti jiġu mitluba jġibu l-inbid.

Jien staqsejt lill-home economics teacher biex inkun ċert imma ara t-tfal safejn jaslu biex jakkwistaw dak li jridu.

IĊ-CHAIRPERSON: L-Onor.

MICHAEL FARRUGIA: La darba fil-Kumitat se niddiskutu l-problema ta' l-alkoħol, jien naħseb li jkun interessanti jekk nistiednu wkoll għaqdiet ta' studenti żgħażagħ.

Naħseb huwa importanti li mhux biss nisimgħu kif jaħsbuha l-politiċi u nies ta' ċertu eta', imma li nisimgħu wkoll kif jaħsbuha ż-żgħażagħ stess.

Iż-żgħażagħ għandu jkollhom leħen.

Apparti minn hekk, punt ieħor li jien naħseb ħafna dwaru, u niltaqa' ma' ħafna każi ta' dan it-tip, huwa li l-ġenituri stess jagħtu l-alkoħol lil uliedhom.

Il-ġenituri għandhom responsabbilta' kbira fil-mod kif irabbu lil uliedhom u barra li normalment il-ġenituri jixorbu quddiem it-tfal tagħhom, iltqajt ma' ħafna każi fejn il-ġenituri stess jagħtu l-alkoħol lil uliedhom.

Hawnhekk hawn xi erba' jew ħames tobba preżenti u żgur li kollha jistgħu jikkonfermaw li ltaqgħu ma' każi ta' ommijiet li lit-tarbija li għadha titwieled ibillulha l-gażaża fil-whisky ħalli toqgħod bi kwietha!

Nafu li dawn l-affarijiet jiġru u nafu li din hija waħda mill-agħar affarijiet li tista' tagħmel lil tarbija f'eta' daqshekk tenera.

Jien ma ngħidx li l-ġenituri għandhom ftit tar-responsabbilta', imma ngħid li l-ġenituri għandhom ħafna responsabbilta' u qatt ma nistgħu nfarfru r-responsabbilta' minn fuq spallejna.

Punt li jqum f'kull kwestjoni huwa għandekx l-ewwel tħarrax il-liġijiet u mbagħad tinfurzahom, jew inkella għandekx l-ewwel tinforza l-liġijiet eżistenti mbagħad tħarraxhom skond il-ħtieġa.

Jien inħoss li jekk se jkun hemm xi forma ta' tibdil fil-liġijiet eżistenti - għalissa mhux se nidħol fil-mertu jekk għandhomx isiru jew le - fl-istess ħin għandu jkun hemm struttura ta' infurzar.

Kieku wieħed kellu jistaqsi lill-awtorita' responsabbli kemm kien hemm persuni taħt is-16-il sena li nqabdu jiksru l-liġi talli kkonsmaw alkoħol, naħseb li jġib għajnejh wara widnejh jekk iqabbel l-informazzjoni li tingħatalu ma' dak li verament jiġri madwarna.

Naħseb li ħaġa oħra li rridu nikkonsidraw hija minn fejn jinbiegħ u jiġi kkonsmat l-alkoħol.

Naqbel ħafna ma' dak li qalet il-kollega tiegħi l-Onor.

Marie Louise Coleiro u bħalma għamilna fil-każ tad-drogi fejn il-gravita' ta' l-att tikber jekk id-droga tinbiegħ fil-viċinanza ta' skejjel u ta' postijiet li jattiraw numru ta' żgħażagħ, jien naħseb li dan il-fattur jista' jiddaħħal ukoll fil-każ ta' bejgħ ta' alkoħol.

Punt li tkellimna dwaru meta konna qed niddiskutu r-regolamenti u l-ħinijiet ta' discos u ta' postijiet ta' divertiment, kien li llum qed tidħol it-tendenza, u kulma jmur qed taqbad aktar art u rajniha wkoll fil-perijodu ta' l-Ewwel tas-Sena, li grupp ta' żgħażagħ jiltaqgħu flimkien f'post, fi flat jew f'xi hall, fejn m'hemmx għajn ta' kontroll fuq dak li jkun qiegħed jiġri.

Dan in-nuqqas ta' kontroll jista' jwassal biex iż-żgħażagħ jixorbu alkoħol kemm iridu.

U hawnhekk nenfasizza r-responsabbilta' li għandhom il-ġenituri biex jaraw fejn ikunu sejrin uliedhom u mhux jiġu jaqgħu u jqumu fejn ikunu marru u ma marrux.

Jien naħseb li l-gvern, hu min hu, għandu jerfa' fuq spallejh ir-responsabbilta' ta' ċertu affarijiet, imma fl-istess waqt ma nistgħux min-naħa l-oħra nnaqqsu mir-responsabbilta' li għandhom il-ġenituri.

Naħseb li l-problema ta' kif għandhom jiġu tackled ċertu vizzjijiet, ma jistax jerfagħha l-gvern waħdu imma l-ġenituri jridu jerfgħu r-responsabbilta' daqs, jekk mhux aktar, milli jerfagħha l-gvern.

Veru li l-gvern għandu l-forzi tas-sigurta' li huma responsabbli jaraw li ma jsirux affarijiet li m'għandhomx isiru, imma kemm hawn ġenituri li jafu fejn marru jixorbu uliedhom?

Kemm hawn ġenituri li jafu min ta alkoħol lill-uliedhom minkejja li mhux suppost jagħtuhom alkoħol, u minkejja dan kollu, xorta baqgħu idejhom fuq żaqqhom u m'għamlu l-ebda rapport ħalli jittieħdu l-passi kollha neċessarji?

Nagħlaq bl-aħħar punt.

Naħseb li fatt li qed naraw jitfaċċa f'kull qasam, huwa li l-messaġġ mhux qiegħed jasal fejn għandu jasal.

Din m'hijiex isseħħ biss fil-qasam tax-xorb, jew fil-qasam tat-tipjip, jew fil-qasam tad-drogi, imma qed isseħħ f'kull qasam.

Il-messaġġ m'huwiex jasal.

Xi ħaġa m'hijiex sejra tajba.

Jekk wieħed jara l-Economic Survey li tqassam ma' l-aħħar budget li ppreżenta l-gvern u jħares lejn is-sigaretti, jara li l-infiq li sar fuq is-sigaretti bejn Jannar u Settembru ta' l-2000, żdied bi 23%.

Dan juri li l-attakk li qed isir kontra t-tipjip, l-attakk li qed isir kontra x-xorb u l-attakk li qed isir kontra t-teħid ta' droga - din mit-triq nafuha; m'hemmx bżonn ta' ċertu statistika - mhux qed iwassal il-messaġġ li rridu nwasslu.

Mela iktar milli naraw il-liġijiet u l-enforcement tagħhom, aktar għandna naraw għaliex il-messaġġ m'huwiex jasal.

Ħaġa waħda biss se ngħid.

Wieħed jinnota li fl-aħħar tlieta jew erba' snin, talli fil-perijodu ta' qabel il-Milied u l-Ewwel tas-Sena fuq il-media kollha kellna attakki l-ħin kollu biex wieħed ma jixrobx u jsuq, ma kellniex inċidenti tat-traffiku.

J'Alla ma jkollniex inċidenti tat-traffiku s-sena kollha, imma dik il-kampanja ħalliet il-frott għaliex huwa fatt li matul dak il-perijodu, l-għadd ta' inċidenti tat-traffiku naqas.

Dan juri kemm huwa importanti dan it-tip ta' targeting.

Il-messaġġ irridu nwassluh kemm lit-tfal fl-iskejjel u kemm lill-ġenituri.

Jekk il-messaġġ m'huwiex jasal, bir-rispett kollu nkunu qegħdin sempliċiment inlabalbu.

Naf li qed tagħtu s-sehem tagħkom billi toħorġu leaflets, brochures, eċċ, imma l-messaġġ, minkejja dak kollu li qed jagħmel il-gvern, u minkejja dak kollu li qed jagħmlu l-għaqdiet mhux governattivi, inkluż il-Knisja permezz tal-Caritas, m'huwiex jasal fejn għandu jasal, jew inkella m'huwiex jasal biżżejjed b'saħħtu.

Naturalment din m'hijiex kwestjoni ta' twerwir imma kwestjoni ta' edukazzjoni biex ikollna soċjeta' iktar b'saħħitha.

IS-SUR JOE CHETCUTI: Aħna qegħdin niġġieldu l-kultura tal-pajjiż u l-fatt li ftit ftit il-kultura qed tinbidel, hu mertu ta' min qiegħed jaħdem f'din id-direzzjoni, pero' ma nistgħux nippretendu li l-kultura tista' tinbidel overnight.

Kif qed tgħid inti, erba', ħames snin ilu, ma kontx tisma' fuq ir-radio u l-media kollha dawn it-tip ta' kampanji kontra x-xorb u s-sewqan u kien ikollna tnejn jew tliet inċidenti fix-xahar, mentri llum mhux hekk.

Illum qed tintuża l-media biex twassal il-messaġġ kontra x-xorb u s-sewqan.

Forsi veru hemm lok li tintuża aktar u li tkun ongoing imma almenu sar xi tibdil minn ftit tas-snin 'il hawn.

GĦar-rigward li għedt inti li rridu wkoll naħdmu mal-ġenituri, jien inħoss li meta nkunu qed naħdmu mat-tfal, inkunu qed naħdmu mal-ġenituri ta' għada.

Ħaġa oħra li xtaqt ngħid dwar il-liġijiet hija li minkejja li d-divertiment żviluppa b'mod tremend f'dawk l-aħħar snin, il-liġijiet ma żviluppawx bl-istess ritmu.

GĦad għandna liġijiet antikwati.

Aħna ma rridux liġijiet biex nikkontrollaw biss lit-tfal, imma liġijiet biex nikkontrollaw ukoll lill-kbar, il-kbar li qed jagħmlu l-alkoħol u s-sigaretti available liż-żgħar.

Il-kbar iridu jifhmu li meta l-alkoħol jew is-sigaretti jittieħdu minn tfal żgħar, dik id-droga ssir illegali.

U għalhekk naqbel ħafna mas-suġġeriment li fejn l-iskola ma jkunx hemm ħwienet li jbigħu dawn il-prodotti għax dawn huma illegali għat-tfal.

Hemm ħafna x'għad irid isir.

IĊ-CHAIRPERSON: L-Onor.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Filwaqt li napprezza ħafna x-xogħol li qed iwettqu l-għaqdiet kollha li għandna fil-pajjiż, inħoss li f'dan il-kumitat qed naqbdu suġġetti li b'xi mod huma relatati bir-riżultat li qed nirrepetu ħafna affarijiet.

Naħseb li wieħed irid jipprova ma jirrepetix dak li ntqal fid-diversi laqgħat li kellna, fosthom meta konna qed niddiskutu l-ħinijiet ta' ftuħ ta' diskoteki u meta konna qed niddiskutu t-tfal f'riskju.

Dawn huma kollha argumenti li diġa' tqajmu u llum qegħdin sempliċement nerġgħu nirrepetu dak li għedna qabel.

Billi nirrepetu ma fiha xejn, imma jien naħseb li rridu nipprovaw naslu għal xi konklużjonijiet.

Per eżempju darba jien kont Londra mat-tifel tiegħi li dakinhar kellu seba' snin u meta dħalt f'restaurant li kien qisu bar, ġo train station, point blank qaluli li t-tifel ma jistax jidħol f'dak il-post.

L-istess jiġri f'bars ta' airports.

Żgħażagħ ta' 14-il sena ma jistgħux joqogħdu mal-bar.

Issa aħna hawnhekk qegħdin iż-żewġ partiti politiċi rappreżentati fil-Parlament, naqblu li għandna nilleġislaw li tfal ta' 16-il sena jew inqas, ma jidħlux f'bars?

L-Onor.

Michael Farrugia semma' l-infurzar tal-liġijiet.

Jien nista' ngħid li minn mistoqsija parlamentari li għamilt dwar kemm tressqu l-qorti traffikanti tad-droga tul l-aħħar snin, irriżulta li fis-sena 2000 tressqu l-qorti 128 persuna, id-doppju ta' kemm tressqu l-qorti ħames snin qabel.

Jiġifieri hemm żieda fil-ġlieda kontra t-traffikar tad-droga.

Jien m'għandix dubju dwar dan.

Issemma' wkoll ix-xogħol li tagħmel l-Aġenzija sedqa.

Minn mistoqsija parlamentari oħra li għamilt, irriżulta li fis-sena 2000 in-numru ta' persuni li fittxew is-servizzi ta' l-Aġenzija sedqa, żdied.

Dan juri li s-servizzi qegħdin jinfirxu ma' ħafna aktar nies u ħafna aktar nies qed ifittxu s-servizzi ta' l-Aġenzija sedqa.

Jien m'għandix dubju li kemm l-għadd ta' servizzi offruti, kif ukoll l-infurzar tal-liġijiet, qiegħed jiżdied.

M'għandix dubju wkoll li jeżisti ċertu titjib fil-livell tas-servizzi offruti.

Minn mistoqsija parlamentari oħra li ġiet imwieġba llum jirriżulta li s-sena li għaddiet kien hemm sitt persuni li kienu riabilitati mill-Aġenzija sedqa u li l-ETC sabitilhom impjieg.

Forsi tgħiduli li sitt persuni huma ftit, imma personalment ma naħsibx li huma daqshekk ftit.

Kumment ieħor li rrid nagħmel - u hawn żgur se nirrepeti għax dan id-diskors għedtu sentejn ilu meta konna qed niddiskutu t-tfal f'riskju, imma nħoss li għadu ma nbidel xejn minn dakinhar 'il hawn - huwa dwar l-assenteiżmu fl-iskejjel.

X'jiġifieri li fil-pajjiż għandna tfal ta' 13-il sena li ma jmorrux l-iskola u d-dipartiment ta' l-edukazzjoni għandu records dwarhom, u għaqdiet bħalma hija l-SWDP li tista' tkun aktar speċifika fuqhom, ma tarax li dawn it-tfal jiġu targeted aktar?

Nafu u xbajna naqraw li dawn it-tfal huma l-iktar prone għal ċertu problemi.

Jekk se nibqgħu biss ngħidu l-istess affarijiet mingħajr ma tittieħed azzjoni konkreta, inħoss li nkunu qed naħlu l-ħin ta' ħafna nies li qegħdin hawn u li għandhom tant x'jagħmlu.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

L-Onor.

KARL CHIRCOP: Jien napprezza x-xogħol li qed isir mill-għaqda tagħkom biex tgħin lill-uliedna jkollhom futur aħjar, iżda fl-opinjoni tiegħi inħoss li bħala pajjiż, m'aħniex naqbdu l-problema mill-għeruq tagħha.

Veru li kif qal is-Sur Chetcuti t-tfal tal-lum se jkunu l-ġenituri ta' għada, imma llum għandna wkoll ġenituri u kultant nieħu l-impressjoni li l-ġenituri tal-lum m'humiex ġenituri tajbin.

B'daqshekk ma rridx ngħid li l-ġenituri tal-lum ma jħobbux lil uliedhom, pero' nħoss li pjuttost qed iħobbuhom b'mod ħażin.

Jien persważ li l-kollegi tiegħi fuq dan il-kumitat bħali jidħlu f'ħafna djar u bħali jinnutaw li f'ħafna djar it-tfal ikollhom it-television fil-kamra tas-sodda tagħhom, u dan il-fatt qed jiżdied.

Għalija, dan il-fatt hu xokkanti biex ma ngħidx ħaġa oħra.

Fil-ħajja mgħaġġla tal-lum, normalment l-uniku ftit ħin li l-familja tgħaddi flimkien biex forsi tiddiskuti l-problemi ta' kuljum, huwa proprju quddiem it-televiżjoni.

Jekk il-missier jidħol id-dar tard filgħaxija u t-tifel tiegħu jkun jixtieq jitkellem ma' missieru fuq xi problema li jkollu, dak hu l-uniku ħin li l-familja tkun flimkien u allura m'huwiex sewwa li lit-tfal tagħna nħalluhom jaraw it-televiżjoni waħedhom, magħluqin ġol-kmamar tas-sodda tagħhom.

M'huwiex l-aħjar mod kif it-tfal tagħna jieħdu l-edukazzjoni tagħhom u kif jistgħu jiffurmaw ċertu ideat għall-futur tagħhom.

U dan l-argument iġibni għall-ikbar preokkupazzjoni li għandi fuq din il-problema.

Fl-opinjoni tiegħi, il-ġlieda tagħna m'hijiex targeted lejn min l-iktar li għandu bżonn.

Jekk aħna nemmnu fil-prevenzjoni, f'ġieħ is-sewwa, importanti li l-ewwel ma nedukaw huma l-ġenituri.

Irridu niffokaw fuq il-ġenituri u l-problemi tagħhom.

In-nuqqas ta' edukazzjoni li forsi jkollhom il-ġenituri tista' twassalhom biex jesprimu l-imħabba tagħhom lejn uliedhom b'mod ħażin, allura jekk niffokaw fuq il-ġenituri naħseb li l-problema nkunu qed intaffuha b'mod multiplikat.

Jekk aħna nattakkaw direttament lit-tfal, se jkollna nifirxu r-riżorsi li għandna fuq aktar nies, għax naturalment hawn aktar tfal minn ġenituri, bir-riżultat li mhux se nattakkaw il-problema bl-aħjar mod.

Tajjeb li jingħad ukoll li l-problemi li għandhom it-tfal tagħna m'humiex biss problemi ta' alkoħol jew ta' sigaretti jew ta' abbuż ta' droga, imma jeżistu problemi oħra, jeżistu problemi ta' attitudni, problemi ta' bullying, problemi ta' pedofelija.

Proprju l-ġimgħa l-oħra kont qed nara programm fuq it-television fuq stazzjon barrani fejn kien qed jintqal li fl-Ewropa nqabad ring ta' paedophiles u waħda mill-pre-rekwiżiti biex wieħed isir membru ta' din l-għaqda, kienet li kull membru jrid ikollu ta' l-inqas 5,000 ritratt pornografiku li juri abbuż fuq it-tfal.

Dawn huma affarijiet xokkanti imma huma fatti li jeżistu anke f'pajjiżna.

Hawn Malta għandna minn dawn il-problemi u sfortunatament qegħdin jiżdiedu.

Fattur ieħor huwa l-internet li aktar ma jmur aktar qed jidħol fid-djar tagħna, u sfortunatament illum il-ġurnata għandna wkoll aċċess għal magazines pornografiċi.

Iva, dawn qegħdin hemm u se jimminaw l-istituzzjoni li hija tant għażiża għalina lkoll, il-familja.

U l-punt li nixtieq nagħlaq bih huwa li jekk aħna bħala soċjeta', bħala politiċi u bħala għaqdiet mhux se jirnexxielna naħdmu flimkien biex nippreservaw il-familja Maltija li proprju għenet lil pajjiżna jimxi 'l quddiem, se nitkissru.

IĊ-CHAIRPERSON: L-Onor.

MARIE LOUISE COLEIRO: Smajna diversi drabi li l-ġenituri għandhom responsabbilta' biex irabbu lil uliedhom sew.

M'hemmx dubju li l-maġġoranza tal-ġenituri Maltin jixtiequ jtellgħu lill-uliedhom tajjeb, jiġifieri l-will qiegħed hemm, imma fl-opinjoni tiegħi, il-problema hija li ħafna minnhom m'għandhomx biżżejjed parental skills, jew inkella l-parental skills li għandhom, m'humiex aġġornati.

Il-maġġoranza tal-ġenituri jrabbu lill-uliedhom bl-istess mod kif huma ġew imrobbija mill-ġenituri tagħhom pero' l-iżvilupp kontinwu li qed iseħħ madwarna jitlob focus aktar qawwi fuq parental skills għall-ġenituri.

Il-kollega tiegħi l-Onor.

Chircop semma' l-internet, imma kemm qed nisimgħu fuq parental controls ta' l-internet?

Jien kont nistenna li d-dipartiment ta' l-edukazzjoni, permezz ta' l-iskejjel jew tal-kunsilli lokali, jidħlu fuq dan l-aspett għaliex illum l-internet sar the order of the day.

Bħal kull ħaġa oħra, l-ewwel nibdew nisimgħu fuq xi ħaġa ġdida, imbagħad ftit wara tibda dieħla bil-mod fid- djar tagħna u sa ftit taż-żmien wara, tidħol qisha b'gaffa ġo darna.

U hekk qed jiġri bl-internet imma sadanittant, filwaqt li qed nagħmlu dawn il-bidliet li huma pożittivi, għaliex m'hemmx dubju li l-aċċess għall-informazzjoni huwa pożittiv, m'aħna nilqgħu xejn għalih.

Imbagħad, malli jibdew ifeġġu problemi ġodda fit-tfal tagħna, jew anke fil-ġenituri stess, naraw kif se nsolvu l-problemi li jkunu sparaw ma' wiċċna.

Sfortunatament aħna għandna t-tendenza li mill-ewwel nifirħu b'xi ħaġa ġdida mingħajr ma nħarsu lejn l-angoli kollha ta' dik ix-xi ħaġa.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Jien naħseb li l-internet qed inaqqas min-numru ta' żgħażagħ li jiffrekwentaw il-bars.

MARIE LOUISE COLEIRO: Ma rridx niġi miżinterpretata; li qed ngħid huwa li l-aċċess għall-informazzjoni huwa pożittiv, pero' sadanittant lill-ġenituri rridu nagħtuhom il-ħila ta' kif ikollhom ċertu kontroll.

Aħna nafu li l-internet huwa pożittiv u qed inaqqas milli żgħażagħ imorru fil-bars, imma sorry, jien lanqas ma rrid li t-tifla tiegħi jkollha aċċess għall-internet u f'daqqa waħda, ma' l-għafsa tal-buttuna għandha kollox f'idejha.

Dan hu li qed nipprova ngħid, u rrid li dan li qed ngħid jitħalla kif inhu u kif qed ngħidu.

Jien qed nagħmel enfasi fuq il-ħtieġa ta' parental skills lill-ġenituri u li kontinwament naġġornawhom bit-tibdil li jkun qed iseħħ u ngħinuhom ikunu kapaċi jilqgħu għat-tibdil li jista' jkollu effetti negattivi.

Fil-ħajja kollox għandu t-tajjeb u l-ħażin tiegħu.

Jekk l-internet għandu ħafna tajjeb, għandu wkoll l-aspetti negattivi li nistgħu nilqgħu għalihom biex innaqqsu l-effett negattiv minn fuq it-tfal.

It-tieni punt li nixtieq nagħmel huwa dwar il-ħwienet li jbigħu xorb u sigaretti f'distanza ta' 200 metru mill-iskejjel.

Fil-fehma tiegħi, il-mod applikat fil-każ ta' traffikar tad-droga, għandu japplika wkoll fil-każ ta' bejgħ ta' tabakk u xorb alkoħoliku lil tfal taħt l-eta'.

Pero' rridu nkunu realistiċi wkoll, għax minkejja li għandna s-safeguards fil-liġi għal dak li għandu x'jaqsam ma' pushing ta' droga, xorta waħda qed isir pushing minn ħdejn l-iskejjel.

Jien naħseb li kieku kellna nagħmlu survey - qed nitkellem minn impressjonijiet li għandi imma mhux minn impressjonijiet fl-arja iżda minn esperjenza li għandi fil-kostitwenza tiegħi - u naraw fejn l-aktar qed isir pushing ta' droga, insibu li minkejja l-liġijiet kollha li għandna, l-aktar pushing qed isir minn ħdejn l-iskejjel.

Jien fuq Ħal Qormi nista' nitkellem imma nista' ngħid li nitkellem ma' ħafna ġenituri li jilmentaw li l-pushing qawwi tad-droga isir proprju minn ħdejn l-iskejjel.

Il-frażi li jużaw hija li d-droga tinbiegħ qisha ċikkulata u jsemmulek ukoll in-nies.

Mela minkejja li għandna s-safeguards fil-liġijiet, m'aħniex naslu biżżejjed.

Mhux qed ngħid li mhux qed isiru sforzi u m'għandix dubju li qed isiru sforzi kbar u dak li qal l-Onor.

Jean Pierre Farrugia dwar tweġibiet li ngħatawlu għal mistoqsijiet parlamentari huwa minnu, imma għad m'aħniex nilħqu l-għanijiet tagħna.

Dawn l-affarijiet qed isiru fid-dawl tax-xemx waqt li t-tfal ikunu deħlin l-iskola.

Jekk irridu nagħmlu xi ħaġa bis-sens, bilfors irridu naraw li l-implimentazzjoni tal-liġijiet tkun waħda effettiva.

L-Onor.

Jean Pierre Farrugia semma ħafna punti li jien naqbel magħhom perfettament.

Naqbel li wara d-diskors kollu li ilna ngħidu issa wasal il-mument biex nieħdu l-azzjoni.

M'għandix dubju li f'dan il-qasam m'hemmx diverġenzi ta' politika partiġjana.

L-għawġ u l-gwaj fuq uliedna ma jaqax fuq il-Laburisti jew fuq in-Nazzjonalisti biss, imma jiġi fuq kulħadd u m'għandix dubju li lkoll kapaċi nogħlew 'il fuq mill-politika partiġjana u flimkien nagħmlu dak li hemm bżonn isir.

L-Onor.

Jean Pierre Farrugia semma wkoll punt partikolari li nixtieq nerġa' nirreferi għalih.

Huwa semma l-assenteiżmu fl-iskejjel u qal li d-dipartiment ta' l-edukazzjoni huwa konxju ta' dan l-assenteiżmu, allura għala informazzjoni bħal din ma tgħaddix lil xi aġenzija tal-gvern, per eżempju l-SWDP?

U dan jerġa' jwassalni għall-punt li qanqalt aktar kmieni dwar in-nuqqas ta' koordinament u networking.

Dan l-istess punt qam ukoll meta konna qed niddiskutu t-tfal f'riskju meta hawnhekk kellna numru ta' rappreżentanti ta' dipartimenti, aġenziji, NGOs eċċ., u kollha kemm huma qalulna li huma għandhom ċertu inizjattivi għaddejjin.

Kulħadd qiegħed jiġbor l-istatistika imma m'humiex jiltaqgħu flimkien biex ix-xogħol tagħhom ikun focused ħalli aspetti partikolari jiġu targeted bl-aktar mod effettiv.

Jekk kulħadd qed jiġbor l-istatistika bil-mod li hu jaħseb hu l-aħjar u imbagħad ħadd m'hu qed jgħaqqad l-istatistika miġbura, kif qatt xi darba f'dan il-pajjiż se jkollna national indicators biex inkunu nafu eżattament mil-liema eta' t-tfal qed jiltaqgħu ma' problemi?

Kieku jkollna indicators ċari, kieku nkunu nistgħu niffokaw fuq aspett partikolari biex forsi niskopru x'inhu jwassal għall-problema u forsi nsibu soluzzjoni permezz tal-prevenzjoni.

M'għandniex networking, m'għandniex koordinazzjoni u jekk mhux se naħdmu fuq dan il-lat, m'aħniex se naslu.

Issemma wkoll li l-messaġġ mhux qed jasal fejn għandu jasal.

Jien semmejt l-Aġenzija sedqa, Maria Bugeja Foundation u l-Health Promotion Department u nifhem li kulħadd qed jagħmel l-isforzi tiegħu, pero' naħseb li mhux kulħadd qed juża medium li huwa effettiv mat-tfal.

U se nsemmi bħala eżempju lit-tifla tiegħi li għandha tmien snin.

Hi tmur fi skola tal-Knisja fejn regolarment iżuruhom nies minn Maria Bugeja Foundation bil-karattru ta' Żelu ta' Veru u anke tawhom cassettes b'mużika li togħġob lit-tfal u allura jien, fis-6.45 a.m. fi triqti lejn l-iskola tat-tifla f'Tas-Sliema, nispiċċa nkanta ''Saħħa, saħħa'' u l-kanzunetti l-oħra li hemm fuq il-cassette.

Pero' xi ħaġa pożittiva hija li qed nagħmel ħilti kollha biex ma nibqax inpejjep ghax hija redikola li l-ewwel inkanta ''Saħħa, saħħa'' u mbagħad inpejjep!

It-tifla tiegħi tieħu gost tkanta mal-cassette b'mod speċjali għax xi ħadd qalilhom li l-kor ta' tfal li jkanta fuq il-cassette huwa huma stess.

Jiġifieri l-medium li qed tuża din il-fondazzjoni huwa effettiv.

Kif qal tajjeb l-Onor.

Michael Farrugia, fil-ġranet ta' qabel il-Milied u l-Ewwel tas-Sena kien qed ikun hemm kampanja sħiħa fuq it-television kontra x-xorb u s-sewqan u f'dawn l-aħħar snin naqsu ħafna l-inċidenti fatali li żgur huwa riżultat tal-kampanja intensiva li kien qed ikollna f'dawk iż-żmenijiet ta' festi.

Dan juri kemm it-television huwa medium effettiv.

Illum mhux stazzjon tat-television wieħed għandna, imma numru ta' stazzjonijiet tat-televiżjoni u tar-radju u jien naħseb li l-media għandha dover lejn is-soċjeta'.

M'għandhiex tħares biss lejn il-kumpanniji biex tiġbor ir-reklami mingħandhom, imma trid tagħti xi ħaġa lura lis-soċjeta'.

Ir-reklamar huwa bżonjuż għall-finanzjament ta' kull stazzjon imma l-media għandha tgħaddi xi ħaġa lura lill-konsumaturi.

Il-konsumaturi qed jixtru l-prodotti li huma reklamati permezz tal-media allura huma stess qed isostnu l-istazzjonijiet.

Jien naħseb, u dan is-suġġeriment għamiltu kemm-il darba, li l-aġenziji u min jaħdem f'dan il-qasam għandhom jiġu offruti, mingħajr ebda ħlas, slots.

Għandha tkun ir-responsabbilta' tal-media li tgħaddi xi ħaġa lura lis-soċjeta' li qed tgħinha ssostni ruħha finanzjarjament permezz tar-reklami.

Fl-opinjoni tiegħi, il-medium li jintuża huwa importanti.

Illum huwa diffiċli ġġiegħel żgħażagħ jaqraw leaflet meta għandhom tant materjal x'jaqraw, imma żgur li slot ta' 10 sekondi fuq it-televiżjoni se jħalli impatt fuqhom.

Il-viżiv huwa effettiv immens.

IĊ-CHAIRPERSON: Insejjaħ issa lill-Onor.

Michael Farrugia li xtaq jagħmel kumment, imbagħad nagħmel kumment jien qabel nagħlqu din il-parti tad-diskussjoni ħalli wara nistieden lir-rappreżentant ta' l-Aġenzija sedqa li hu nkarigat mill-qasam ta' l-alkoħol.

MICHAEL FARRUGIA: Ħaġa li wieħed jinnota f'dawn it-tip ta' laqgħat, hija li minkejja li f'Malta għandna l-ogħla persentaġġ ta' għaqdiet volontarji meta mqabbel mal-popolazzjoni ta' pajjiżna - sa ċertu punt mhux ħażin li jkollna daqstant għaqdiet - hawn nuqqas ta' koordinament bejn l-għaqdiet.

Din tista' tkun waħda mir-raġunijiet għaliex mhux dejjem qed jirnexxielna nwasslu l-messaġġi kif nixtiequ nwassluhom.

Wara kollox l-importanti hu li l-messaġġi nwassluhom b'tali mod li jħallu riżultat.

Ħames, sitt snin ilu jien kont spokesperson fuq il-qasam tal-politika soċjali u waħda mill-affarijiet li kont dejjem nisħaq fuqha fil-laqgħat li kien ikolli ma' l-għaqdiet mhux governattivi, kien il-bżonn li l-għaqdiet volontarji li għandhom l-istess għan jingħaqdu flimkien bi sforz wieħed fi ġlieda waħda.

Normalment l-għan tad-diversi għaqdiet ikun l-istess, ikun biss il-karattru li jkun differenti imma dan ifisser li r-riżorsi umani li għandna jkunu mxerdin, ma jkunux kollha konċentrati fuq il-qasam partikolari.

U naturalment ir-riżorsi umani li għandna f'pajjiżna b'popolazzjoni ta' 370,000 ruħ, m'humiex bla limitu.

Naħseb li dan huwa punt importanti li jrid jiġi kkonsidrat.

L-aħħar punt li nixtieq nagħmel huwa dwar każi ta' persuni li jinqabdu jittraffikaw id-droga.

Veru li jinqabdu numru ta' persuni li jkollhom fil-pussess tagħhom id-droga jew li jkunu qed jittraffikaw id-droga, imma nafu li kif jispiċċa wieħed mis-suq, l-għada, jekk mhux dak il-ħin stess li jinġabar xi ħadd mill-pulizija, ikun hemm xi ħadd ieħor li jidħol minfloku.

Mela ultimately m'hijiex biss kwestjoni ta' kemm qed jiġu arrestati persuni - dik hija importanti wkoll - imma l-ħtieġa li nidħlu aktar fil-fond.

Naħseb li s'issa, il-ġlieda għadna m'aħniex nirbħuha.

Sa ċertu punt qegħdin nirbħuha, imma nista' ngħidlek li jekk tiġi fil-pjazza tan-Naxxar jew fil-pjazza tal-Mosta, m'hemmx fejn tmur iżjed.

IĊ-CHAIRPERSON: Naqbel ma' dak kollu li ntqal hawnhekk.

M'hemmx dubju li rrepetejna xi affarijiet waqt li konna qed niddiskutu suġġetti differenti u biex ma nirrepetix jien ukoll, mhux se nagħmel xi diskors twil.

Jien ukoll nixtieq nenfasizza l-importanza tal-koordinament.

Xbajna nisħqu kemm hu importanti l-koordinament.

Jiddispjaċini li llum m'hawnx magħna Dr. Richard Muscat li huwa ċ-Chairman tal-Kummissjoni Nazzjonali għall-Abbuż ta' Droga, Alkoħol u Dipendenzi Oħra għax naf li x-xogħol ta' koordinament qed jingħata importanza fi ħdan il-kummissjoni u wieħed jittama li d-diskors kollu li għedna matul dawn is-sentejn iħalli l-frott.

Veru li xi kultant nirrepetu ruħna, imma ma jimpurtax.

Wara kollox, waħda mill-modi kif jasal il-messaġġ hija proprju permezz ta' repetizzjoni.

Veru li rrepetejna ruħna meta konna qed niddiskutu diversi suġġetti u forsi għadna ma bdejniex inħossu l-effett tar-repetizzjoni tagħna u allura forsi qed inħossuna li qed nagħsqu fl-ilma, imma nittama li x-xogħol li qed tagħmel il-kummissjoni jħalli l-effetti mixtieqa.

M'ilux kellna seminar dwar dak li għamlet il-kummissjoni, seminar li attendew għalih l-għaqdiet kollha, u matul is-seminar ħarġet ħafna l-ħtieġa ta' koordinament.

Fis-seminar intwera wkoll il-goodwill li jeżisti fost id-diversi għaqdiet għax wara kollox il-kummissjoni ma tistax tagħmel ix-xogħol waħedha.

Jien naħseb li l-goodwill qiegħed hemm u l-kwestjoni ta' l-istatistika qiegħda tiġi tackled mill-għaqdiet kollha flimkien u allura nittamaw li fi ftit żmien ieħor nibdew naraw ċertu riżultati.

Naturalment m'aħniex se naraw l-istampa minn sewda ssir bajda imma iva, jien naħseb li x-xogħol li qed tagħmel il-kummissjoni jista' jagħti l-frott mixtieq.

Insejjaħ issa lir-rappreżentant ta' l-Aġenzija sedqa jagħti l-preżentazzjoni tiegħu fuq il-qasam ta' l-alkoħol.

Ma nixtieqx li ntawlu wisq jew li nirrepetu dak li diġa' ntqal.

Ovvjament aħna se nerġgħu niltaqgħu; illum mhux se nesawrixxu s-suġġett imma nixtieq li meta niġu hawnhekk, niġu b'suġġerimenti konkreti, suġġerimenti li huma backed minn fatti biex aħna jkollna f'idejna l-forza biex inkunu nistgħu naġixxu.

Se ngħidha ċara lil kulħadd; ma nixtieqx nerġa' nisma' dwar il-problema ta' l-alkoħol fuq il-ġenituri u t-tfal, imma rrid nisma' dwar miżuri konkreti li jistgħu jittieħdu, jew li diġa' qegħdin jittieħdu.

IS-SUR JESMOND SCHEMBRI (Manager, Prevention Division, Aġenzija sedqa): Illum jien manager fil-Prevention Division imma sa Settembru li għadda kont social worker fl-Alcohol Unit fl-Aġenzija sedqa.

IĊ-CHAIRPERSON: Nixtieq li tagħtuna r-reazzjonijiet tagħkom għal dak li smajtu waqt din id-diskussjoni u forsi tagħtuna xi ħjiel ta' proposti konkreti li intom li taħdmu f'dan il-qasam, tixtiequ taraw li jiġu mwettqa.

Bħalma diġa' għedt, nixtieq li ma ntawlux iżżejjed, pero' fl-istess waqt irridu dejjem inżommu f'moħħna li din m'hijiex l-aħħar darba li se niltaqgħu.

DR. GEORGE GRECH (Clinical Director, Detox Centre, Aġenzija sedqa): Fid-Detox Centre aħna iktar niffokaw fuq trattament u riabilitazzjoni waqt li Jesmond Schembri huwa nkarigat mis-sezzjoni tal-prevenzjoni.

IĊ-CHAIRPERSON: At this stage, nippreferi li nisimgħu mil-lat preventiv milli mil-lat ta' trattament as such.

Nixtieqkom tieħdu into consideration ir-riflessjonijiet li tqajmu matul id-diskussjoni li kellna.

IS-SUR JESMOND SCHEMBRI: Meta niġu għall-prevenzjoni importanti li ngħidu li l-approach tagħna m'huwiex wieħed fejn sempliċement ngħidu "le" għad-droga imma huwa wieħed aktar pożittiv lejn il-problema.

Kif kien qed jgħid l-Onor.

Chircop u membri oħra ta' dan il-kumitat, aħna nemmnu li trid tibda billi tindirizza lit-tfal minn meta jkunu għadhom ta' eta' żgħira u tant hu hekk, li l-programmi tagħna jibdew mit-tieni sena tal-kindergarten, jiġifieri meta t-tfal ikun għad għandhom biss erba' snin.

Fis-sistema edukattiva għandna wkoll it-taqsima tas-secondary prevention li taħdem ma' sixth formers u żgħażagħ li qegħdin fil-Junior College u lil dawn ngħallmuhom coping skills.

Aħna nafu li meta tagħti informazzjoni dwar x'inhi d-droga u x'inhu l-ħażin tad-droga, tkun qed tindirizza biss parti mir-realta' tal-prevenzjoni.

Il-bażi tal-prevenzjoni hija li lit-tfal u ż-żgħażagħ tagħna tgħinhom biex f'ħajjithom isibu dak li huwa pożittiv.

Jekk qed nitkellmu fuq coping skills, qed nitkellmu fuq kif lit-tfal ngħallmuhom jesprimu ruħhom, ngħallmuhom jagħrfu min huma dawk il-ħbieb li jgħinuhom u min huma dawk il-ħbieb li qed jagħmlulhom ċertu pressure negattiva fil-ħajja tagħhom u ngħallmuhom jiddjalogaw mal-ġenituri.

L-Onor.

Marie Louise Coleiro semmiet programm li jittella' minn Maria Bugeja Foundation u naħseb li programm simili li nagħmlu aħna huwa dak li nagħmlu ma' tfal ta' Year 3 fil-primarja li jissejjaħ BABES.

Dan il-programm juża' seba' hand puppets differenti, b'karattru differenti, u permezz ta' storja nippruvaw ngħinu lit-tfal jifhmu x'inhuma coping skills, fosthom x'jiġifieri li jkollhom stima lejhom infushom, u liema huma dawk il-partijiet tal-ġisem li huma privati.

Min jista' jmissni f'ċerti partijiet tal-ġisem u min ma jistax u għal liema raġunijiet.

Jiġifieri għal dak li għandu x'jaqsam ma' prevention, ma ngħidux biss ''le", għad-droga; "le", għall-alkoħol; "le", għat-tabakk, imma ngħallmu x'inhuma dawk il-ħiliet li kull tifel u tifla għandhom bżonn ikollhom biex għada pitgħada meta jiġu wiċċ imb'wiċċ ma' dawn is-sustanzi, jgħidu "le", pero' m'huwiex biżżejjed li tgħid "le".

IĊ-CHAIRPERSON: Inti għedt li għandkom programm immirat għat-tfal fl-iskejjel primarji.

Nixtieq nistaqsik jekk hux l-iskejjel primarji kollha huma targeted.

Tolqtu biss xi skejjel partikolari, jew inkella f'xi mument matul is-sena taraw lit-tfal kollha?

Ħadt gost li semmejt ukoll is-secondary prevention li hemm ġol-Junior College għaliex kien proprju permezz ta' waħda mil-laqgħat li kellna f'dan il-kumitat li ħareġ li fil-Junior College - mhux se ngħid li ma kien qed isir xejn - kien hemm nuqqasijiet u allura ġie żviluppat u koordinat il-programm Storm.

Din kienet xi ħaġa pożittiva li ħarġet wara punt li tqajjem f'dan il-kumitat, pero' jien naf li Storm qiegħed għas-second year students u naf li hemm problemi u hemm bżonn ta' iktar diskussjonijiet mad-diriġenti tal-Junior College u naf li dawn id-diskussjonijiet se jsiru biex dan il-programm jinfirex fuq numru ikbar ta' studenti, pero' kif qegħdin jintlaħqu l-iskejjel primarji u sekondarji?

Qegħdin jintlaħqu kollha, across the board, jew għad għandna skejjel li m'humiex qegħdin jintlaħqu?

IS-SUR JESMOND SCHEMBRI: Importanti li l-ewwel ngħidu kif jaħdmu l-programmi tagħna.

Aħna għandna programm partikolari għall-iskejjel primarji li jissejjaħ TFAL, Tfal Favur Ambjent Liberu - BABES huwa programm għal sena partikolari - li jibda mit-tieni sena tal-kindergarten u jibqa' sejjer sas-sitt sena tal-primarja.

Apparti fil-Year 3 meta jmorru l-facilitators tagħna fl-iskejjel, dan il-programm jitħaddem billi t-teachers jgħallmu l-materjal li jingħatalhom.

Fost il-materjal hemm colouring books b'ċertu messaġġi u kotba fejn it-tfal iridu jagħżlu liema attitudni hija pożittiva u liema hija negattiva.

Dawn huma kollha kotba indirizzati għat-tfal tal-primarja.

Fil-livell tal-primarja, l-approach tagħna huwa wieħed iktar formattiv.

Assolutament li fil-primarja ma nitkellmux fuq drogi u alkoħol, imma nitkellmu fuq life skills bażiċi.

Għall-iskejjel sekondarji għandna programm li jissejjaħ JeaNS, Jien Ngħozz Saħħti.

Dan il-programm huwa indirizzat lejn tfal ta' l-ewwel, it-tieni u t-tielet sena ta' l-iskola sekondarja u dan il-programm, aktar milli huwa programm fih innifsu, jindirizza l-issue tat-tabakk fil-ktejjeb għall-istudenti tal-Form I, jindirizza l-issue ta' l-alkoħol fil-ktejjeb għall-istudenti tal-Form II u jindirizza l-issue tad-droga fil-ktejjeb għall-istudenti tal-Form III.

F'dawn is-snin, l-approach tagħna huwa aktar wieħed ta' global approach.

X'jiġifieri?

Jiġifieri t-teacher mhux se tgħid lill-istudenti tagħha biex ipoġġu bil-qiegħda ħalli tagħmlilhom lezzjoni fuq ix-xogħol li twettaq l-Aġenzija sedqa, imma l-messaġġ se jgħaddi billi meta l-istudenti jmorru għal-lesson tal-Franċiż, fil-ktieb se jsibu lesson bil-Franċiż li hija relatata ma' l-issue ta' l-alkoħol jew tat-tabakk jew tad-droga.

Imbagħad wara l-Form III għandna dawk li jissejħu l-peer leadership fejn ċertu tfal iqattgħu weekend flimkien li matulhom jiġu mħarrġa f'leadership skills.

Niġi issa għall-mistoqsija tiegħek jekk jintlaħqux l-iskejjel kollha.

Li nista' ngħid hu li l-kotba jmorru fl-iskejjel kollha imma b'daqshekk ma jfissirx li l-iskejjel kollha qegħdin isegwuhom.

Dalgħodu, jiena u sħabi flimkien ma' Ms Sina Bugeja, iċ-Chief Executive ta' l-Aġenzija sedqa, kellna laqgħa mal-President ta' Malta l-Eċċellenza Tiegħu Prof. Guido de Marco u waħda mill-affarijiet li tkellimna dwarha miegħu kienet li sfortunatament il-kultura tagħna fl-iskejjel hija li dak li għandu x'jaqsam mal-kurrikulu, dak li se jiġu eżaminati fuqu l-istudenti, huwa importanti, waqt li dawk l-affarijiet l-oħra li forsi m'humiex se jinsabu fil-karta ta' l-eżami, ma jingħatawx importanza.

Il-kotba inqassmuhom lill-iskejjel kollha imma x-xewqa tagħna hi li jkollna kuntatt aktar dirett ma' l-għalliema u l-kapijiet ta' l-iskejjel biex naraw li l-materjal li nqassmu qed jiġi segwit.

Ċertu skejjel jitolbuk huma biex tagħtihom il-materjal pero' sfortunatament, minn informazzjoni li għandna, anke minn teachers stess, nista' ngħid li hawn skejjel li ma jużawhx il-materjal li nagħtuhom.

IĊ-CHAIRPERSON: Hija ħela ta' riżorsi, ta' flus u anke ta' enerġija u hija ħasra jekk għandna materjal li huwa available ġo l-iskejjel u ma jintużax.

Jien inħoss li l-Aġenzija sedqa jeħtieġ li tagħmel stocktaking biex tara x'feedback qed ikollha mill-materjal li qed tippubblika u tqassam.

Trid tara x'materjal qed jintuża u x'effett qed iħalli.

Veru li tista' tuża l-materjal u b'danakollu ma jħallix effett, għax jekk inti ma tużahx tajjeb ma jkollux effett, pero' tajjeb inkunu nafu kif il-materjal qed jintlaqa' mat-tfal.

IS-SUR JESMOND SCHEMBRI: Fil-fehma tiegħi, l-effett fil-qasam preventiv jieħu fit-tul ħafna.

Trid tgħaddi ġenerazzjoni biex tara ċertu attitudnijiet.

M'hijiex kwestjoni ta' statistika sempliċi ta' min għamel il-programm.

Hija waħda ta' attitudnijiet iktar milli riżultat li tara dak il-ħin stess.

IĊ-CHAIRPERSON: Meta semmejt il-feedback, kont qed nirreferi għal kif it-tfal jirreaġixxu għal dak li jkunu qed jiġu mgħallma, mhux x'effett se jħalli in the long term.

Ma nistgħux nistabbilixxu llum l-effett li se jħalli in the long term, imma nistgħu naraw x'inhija r-reazzjoni tat-tfal.

Per eżempju nistgħu nkunu nafu jekk xi ħadd, wara li ra ċertu stampa jew puppet show, fetaħx qalbu li għandu problema d-dar.

Xi ħaġa ta' dan it-tip kelli f'moħħi.

IS-SUR JESMOND SCHEMBRI: Dan li qed tgħid int jiġri fil-programm BABES fejn il-facilitators tagħna jmorru fl-iskejjel u jagħtu lezzjoni fuq l-alkoħol u d-droga u lezzjoni oħra fuq l-importanza tal-ġisem privat.

Mhux l-ewwel darba li wara dawn iż-żewġ lezzjonijiet il-facilitators jiġu għandi u għand il-kollegi tiegħi u jgħidulna b'każi konkreti ta' tfal li qalulhom li l-ġenituri tagħhom messewhom f'ċertu partijiet ta' ġisimhom, jew li missierhom jixrob u qalulhom x'jagħmel lill-ommhom wara li jkun xorob.

Bil-kooperazzjoni tal-kap ta' l-iskola, ħafna drabi dawn il-lezzjonijiet kienu opportunita' biex stajna ngħinu b'mod konkret familji li kellhom ċertu problemi.

Il-ġenituri ġew megħjuna permezz ta' uliedhom stess.

IĊ-CHAIRPERSON: Dr. Grech, xtaqt tgħid xi ħaġa?

DR. GEORGE GRECH: Naħseb tajjeb jekk f'dan l-istadju ssejjaħ lil Mr Albert Bell li jista' jagħti ċertu dettalji.

IS-SUR ALBERT BELL (Manager Policy and Service, Development Division, Aġenzija sedqa): Fl-1997 kienet inħasset il-ħtieġa li iktar milli niġbru informazzjoni dwar is-servizzi li toffri l-aġenzija tagħna, aktar nibdew inħarsu lejn l-aspett evalwattiv.

Fil-fatt f'dik is-sena stess konna nedejna l-ewwel studju evalwattiv tas-servizzi ta' kura u bqajna napplikaw dan l-istudju sal-ġurnata tal-lum u llum għandna stampa komparattiva kif is-servizzi tagħna qegħdin jintlaqgħu mill-klijenti u kemm is-servizzi verament qed jindirizzaw il-ħteġijiet tal-klijent.

Fil-qasam preventiv, kif qal tant tajjeb Mr Schembri, m'huwiex faċli li tagħmel studju evalwattiv għax inti m'intix qed toffri servizz dirett, imma qed toffri programm u allura l-effett tiegħu huwa ħafna iktar diffiċli biex tkejlu.

Minkejja dan, din is-sena qed inwettqu proġett pilota ta' evalwazzjoni fl-iskejjel fejn jiġu implimentati l-programmi tagħna u bħalissa qed nippruvaw l-għodda tal-metodoloġija tagħna biex naraw kemm hi applikabbli, bl-iskop li lejn il-bidu tas-sena skolastika li jmiss, inkunu nistgħu nimplimentaw proġett wiesgħa ta' evalwazzjoni fuq livell nazzjonali biex inkejlu l-impatt tal-programmi preventivi tagħna.

Tajjeb ngħid ukoll - ma nafx il-kumitat jafx diġa' dwar dan - li bħalissa l-Ministeru għall-Politika Soċjali beda jniedi studju evalwattiv bejn l-erba' aġenziji prinċipali f'dan il-qasam bl-iskop li jkun hemm ħafna iktar koordinament bejn l-aġenziji kollha u kemm jista' jkun tinqata' d-duplikazzjoni jew ħela ta' riżorsi.

Punt ieħor li xtaqt insemmi hu li l-Kummissjoni Nazzjonali għall-Abbuż ta' Droga, Alkoħol u Dipendenzi Oħra qiegħda fil-proċess li tniedi studju dwar prevalenza fuq livell nazzjonali.

Bħalissa għandna indikaturi tal-prevalenza ta' l-alkoħol u d-droga, mid-domanda għat-trattament u mil-ġbir ta' informazzjoni li nagħmlu, imma issa se jkun hemm social survey li se jindirizza l-problema fuq livell nazzjonali.

Jiġifieri għall-ewwel darba, għalkemm naturalment hemm limitazzjonijiet, se nkunu f'pożizzjoni li jista' jkollna stampa sħiħa tas-sitwazzjoni.

Dan se jkun self report study.

Ovvjament, jekk se tmur fuq xi ħadd u tistaqsih jekk qattx ħa droga, kemm ilu jeħodha u x'tip ta' droga jieħu, ma tantx se jagħtik informazzjoni imma n-nies li se jagħmlu dan is-survey se jiġu mħarrġa biex kemm jista' jkun l-eżerċizzju jkun wieħed xjentifiku u r-riżultat ikun wieħed effettiv.

IĊ-CHAIRPERSON: Dr. Grech, xtaqt iżżid xi ħaġa?

DR. GEORGE GRECH: Dan li semmew sħabi huwa importanti ħafna anke meta niġu biex niżviluppaw servizzi oħra.

Jekk ma nevalwawx dak li nkunu qed nagħmlu, inkunu qisna mexjin fl-għama, pero' aħna nħossuna wkoll responsabbli tal-finanzjament li jagħtina l-gvern.

Naturalment il-bottomline huwa dejjem il-klijent, allura jekk il-programmi u l-kotba jkunu jidhru sbieħ, imma ma jkunux qed jindirizzaw verament il-problema .… Poster effettiv ħafna li pproduċejna f'saħna ta' mument, kien wieħed dwar il-festi u nista' ngħid li ntlaqa' tajjeb ħafna.

Min-naħa tat-trattament konna qed ninnutaw li fil-festi kien qed ikun hemm shift.

Barra l-abbuż eċċessiv ta' l-alkoħol minn żgħażagħ ta' bejn it-13 u l-15-il sena, bdiet dieħla d-drawwa li waqt il-marċijiet tal-festi tintuża l-ecstasy, allura mil-lat ta' trattament morna għal-lat preventiv u immedjatament ħriġna dak il-poster li għallinqas tefa' naqra ħsieb.

IS-SUR ALBERT BELL: L-Onor.

Farrugia semma l-problema li hemm fin-Naxxar u l-Mosta u nixtieq ngħid li fil-fatt qed isiru diskussjonijiet bejn il-partijiet kollha involuti fis-settur soċjali biex permezz ta' software li jgħidulu GIS - geographic information system - li jintuża' fil-qasam ta' l-ippjanar, jiġu demarkati d-diversi problemi soċjali f'pajjiżna fuq livell ta' lokalita', fuq livell reġjonali, liema problemi jinkludu problemi relatati ma' droga u ma' abbuż tat-tfal, s'intendi, problemi li jiġu rapportati lill-aġenziji tal-gvern.

Wara suppost li jkollna stampa aktar ċara ta' kif il-problemi huma ko-relati f'diversi lokalitajiet.

Per eżempju żgur li toħroġ mil-lokalatijiet tan-Naxxar u l-Mosta, hi l-problema ta' traffikar ta' klandestini, imigranti llegali.

U mingħajr ma ninstema' razzista għax żgur li m'iniex, żgur li l-influs tagħhom f'ċertu postijiet ħolqot ħafna iktar klima għat-tifrix ta' ċertu abbuż f'dawk il-lokalitajiet.

MICHAEL FARRUGIA: Ma naqbilx kompletament ma' l-aħħar statement tiegħek.

Ma naħsibx li hija kwestjoni ta' razziżmu, naħseb hija iktar ta' persuni, pero' ma nħossx li għandi nsemmiha b'mod pubbliku.

Naturalment jekk tridu, nistgħu nitkellmu wara.

Nixtieq nagħmel mistoqsija.

Jekk xi ħadd ikun se jiġi mpjegat ma' l-Aġenzija sedqa u wara li jsir ċertu assessment jinstab li għandu tip ta' addiction, x'passi jittieħdu mill-aġenzija?

DR. GEORGE GRECH: Ma nafx li qatt kellna każ ta' dan it-tip.

Parti mix-xogħol preventiv tagħna huwa li mmorru fuq il-postijiet tax-xogħol sabiex nagħmlu l-employers assistance programme u allura aħna nagħmlu dak li nippriedkaw lill-aġenziji oħra, jiġifieri li nippruvaw ngħinu lil min għandu bżonn l-għajnuna.

Jekk ikollna każ bħal dak li semmejt u l-persuna tkun qed tagħmel xogħol direttament ma' klijenti, titwaqqaf milli tkompli taħdem mal-klijenti u tingħata ċ-ċans ta' trattament normali.

Aħna nemmnu li din il-problema tista' tiġri lil kullħadd.

Tista' tiġri lil xi ħadd li jkun qed jaħdem fl-aġenzija, tista' tiġri lil membru parlamentari, tista' tiġri lil membru fil-korp tal-pulizija, insomma, tista' tiġri lil kulħadd.

Mill-firxa ta' servizzi li nagħtu f'dak li huwa alkoħol u droga, nista' ngħid li niltaqgħu ma' kull tip ta' nies.

Ovvjament jekk dik il-persuna tkun qed taħdem fuq xogħol perikoluż, aħna nippruvaw inħeġġuha tieqaf minn dak ix-xogħol għaż-żmien li tkun qed tieħu l-kura li għandha bżonn, imma assolutament m'hijiex eskluża milli mbagħad tkompli taħdem f'dak il-qasam.

IS-SUR ALBERT BELL: Fil-proċess ta' reklutaġġ issir evalwazzjoni, speċjalment fil-każ ta' persuni li jkunu se jaħdmu fil-qasam tat-trattament.

F'dak il-każ isir assessment psikoloġiku minn nies li huma speċjalizzati f'dan il-qasam, għalkemm naturalment qatt ma tista' tilqa' għall-potenzjal li xi ħadd jiżviluppa xi forma ta' addiction.

Barra minn hekk, aħna għandna l-prassi li ma' l-aġenzija nħaddmu ex-users għaliex hija ovvja li f'ċertu oqsma tista' tasal aktar permezz tagħhom milli tista' tasal b'nies li m'għandhomx idea tat-triq.

MICHAEL FARRUGIA: Napprezza l-aħħar kumment għax huwa importanti li wieħed jagħmel użu minn persuni li jkunu għaddew minn ċertu vizzji.

Wieħed li jkun għadda minn ċertu affarijiet żgur li se jifhem aktar lil dak li jkun għaddej mill-istess sitwazzjoni li jkun diġa' għadda minnha hu.

X'pariri tagħtu lill-employers ta' ħaddiema li jinqabdu bil-vizzju tad-droga jew ta' l-alkoħol?

Nafu wkoll li f'ċertu setturi, anke governattivi, min jinqabad b'ċerti tip ta' vizzji, jitkeċċa mingħajr ebda paroli, jitkeċċa mingħajr ma jinstablu impjieg alternattiv.

Qed nirreferi l-iktar għall-forzi tas-sigurta' fejn persuna ma tingħatax a second chance; jekk tinqabad, titkeċċa.

Min-naħa tagħkom, x'pariri tagħtu lill-employers?

L-employers jikkomunikaw magħkom?

Nista' nsemmi per eżempju x-Shipbuilding li kont tabib magħha u naf li persuni li kellhom drug addiction bdew jiġu mħajra jersqu 'l quddiem huma ħalli jingħataw il-kura.

Naf li kien hemm il-kooperazzjoni kollha ta' min kien qiegħed jimpjega u kienet inċentiv għall-ħaddiem li jersaq 'il quddiem għaliex kien jaf li wara li jieħu l-kura ma kienx se jispiċċa fit-triq.

Kif tħarsu lejn dawn l-aspetti?

IS-SUR JESMOND SCHEMBRI: L-ewwelnett kif diġa' semma Dr. Grech, aħna bħala aġenzija noffru l-employers assistance programme, li aħna nsejħulu s.a.f.e., substance abuse free employees.

F'dan il-programm, waħda mill-attivitajiet li nagħmlu hija li nservu ta' konsulenti tal-management tal-post tax-xogħol u ta' l-unions, biex fil-collective agreement jew fil-policy ġenerali tal-post tax-xogħol, ikun hemm policy ta' kif il-management ikun se jimxi ma' ħaddiema li jiskopru li għandhom problema ta' l-alkoħol jew tad-droga.

Fost l-oħrajn, aħna nippruvaw nidentifikaw żewġ persuni minn fuq il-post tax-xogħol u nħarrġuhom biex il-ħaddiema li jkollhom il-problema jkunu jistgħu jirrikorru lejhom.

Jiġifieri l-ħaddiema mhux se jmorru għand Ċikku l-poplu imma għand żewġ persuni li huma jkunu jafu li huma mħarrġa u li se jirreferuhom.

Barra minn hekk, mal-management nippruvaw nagħmlu wkoll policy kif il-ħaddiema jistgħu jiġu megħjuna.

Naturalment aħna mhux se ngħidu li lil dawn għandek tħallihom jieħdu kemm iridu, imma jkun hemm stipulat b'mod ċar x'jista' jagħmel il-management ma' dawn il-ħaddiema, fosthom li joffrilhom il-kura.

Jekk il-persuna ma tkunx trid kura, jista' jkun li l-management isib alternattivi oħra.

Aħna m'aħniex extension ta' l-unions u x-xogħol tagħna huwa biss favur il-ħaddiem.

Nafu li f'ċertu postijiet tax-xogħol persuna taħt l-effett tad-droga jew ta' l-alkoħol tista' tkun ta' periklu għall-kollegi tagħha u aħna dik ma rriduhiex.

Xi ħaġa oħra li nista' ngħid mill-esperjenza tiegħi meta kont naħdem bħala social worker fl-alcohol unit, hija li nsibu ħafna kooperazzjoni min-naħa ta' ċertu employers.

Per eżempju ma' l-Air Malta kellna partnership tajjeb kemm ma' l-union kif ukoll mal-management.

Ċertu employers kienu jressqu lill-ħaddiema tagħhom lejn it-trattament filwaqt li kienu jżommulhom l-impjieg tagħhom miftuħ.

Kellna ħafna esperjenzi pożittivi ma' l-Enemalta u mad-Drydocks biex insemmi xi wħud.

Irrid ngħid ukoll li l-employers jiġu għandna b'mod volontarju.

Jien ma nistax immur għandhom u ngħidilhom li se nagħmlilhom l-employers assistance programme.

Ħafna drabi, qabel ma jsir il-programm ikun hemm diskussjoni bejn il-partijiet sabiex jiġi miftiehem liema partijiet minnu huma aċċettati pero' fl-aħħar mill-aħħar, il-policy hija the culmination tal-proċess kollu.

MICHAEL FARRUGIA: Jiġifieri jekk qed nifhmek tajjeb, intom bħala Aġenzija sedqa tfittxu postijiet tax-xogħol u jkollkom diskussjonijiet mal-management ħalli l-management jaċċetta li jdaħħal dawn it-tip ta' proġetti fi ħdan il-kumpannija tiegħu, imbagħad wieħed jitlaq minn hemmhekk.

Ħafna drabi l-impjegat, għalkemm ikun imħajjar jersaq 'il quddiem, jibża' li jekk se jidħol għall-programm jew se jmur għall-metadone - jekk ikun fuq l-eroina se jkollu jmur għall-metadone - l-employer tiegħu se jsir jaf u forsi se jkeċċih mix-xogħol.

Naħseb dan huwa inċentiv biex l-employer, hu min hu, meta jsir jaf li impjegat tiegħu għandu ċertu problemi, ma jsibx l-iskuża, ix-xoqqa f'moxxtha, li jgħid ....

IS-SUR JESMOND SCHEMBRI: Din hija kwestjoni ta' kultura ta' l-employers, pero' sakemm l-employer twasslu biex tikkonvinċih jimxi b'dan il-mod ma' impjegati li għandhom il-problema, trid tinvesti ħafna.

Aħna li nagħmlu huwa li l-ewwel nidħlu b'exhibition biex l-impjegati u l-management jaraw x'servizzi noffru, imbagħad nagħtu serje ta' laqgħat lill-ħaddiema fuq l-effetti tad-droga u l-alkoħol, u mbagħad fit-tielet fażi noffru taħdidiet lil middle u higher management.

Mela allura f'dan l-istadju nkunu aktar qrib li naslu għal ftehim ta' policy.

Ħafna drabi l-mentalita' ta' l-employer tkun l-istess mentalita' li għandhom ċerti nies fit-triq; fis-sens li lil dawn għandek taqfilhom u tarmi ċ-ċavetta.

Ħafna jgħidulek ''Mela ma nżommilhomx il-post!'', imma bil-mod il-mod, wara proċess ta' edukazzjoni, l-employers jaslu biex jifhmu li għalihom jaqblilhom jekk l-impjegati bi problemi jintbagħtu jagħmlu programm u wara li jlestu l-programm jiġu lura, u mhux li jitkeċċew 'il barra, għax inkella jridu jħarrġu lil xi ħadd ġdid, eċċ. Hemm serje ta' affarijiet li aħna nagħmlu.

MICHAEL FARRUGIA: Għamiltu xi forma ta' studju jew survey biex tidentifikaw xi jwassal lill-impjegati, jew anke lill-istudenti, li jirrikorru għad-droga jew għall-alkoħol?

X'inhija r-raġuni li dawn in-nies fittxu li jsibu s-soluzzjoni għall-problemi permezz tad-droga jew l-alkoħol?

U jekk kien hemm xi survey, x'kienu r-riżultati?

IS-SUR ALBERT BELL: Studju fuq riċediviżmu kien sar fl-1994 minn Eric Baumer, Amerikan, liema studju kien ġie ppublikat fil-journal American Association of Criminology.

Minn dan l-istudju ħareġ li kien hemm ħafna fatturi, iktar mill-aspett kriminaloġiku, li wasslu għal recidivism, fosthom in-nuqqas ta' opportunitajiet ta' xogħol għal nies kriminali.

Ħafna min-nies kriminali jkollhom background ta' addiction u darba li jerġgħu lura fil-komunita', kemm jekk ikunu skontaw sentenza ta' ħabs u kemm jekk ikunu lestew programm, isibuha diffiċli jsibu impjieg.

Dik hija problema kbira fejn jidħol recidivism.

Apparti minn hekk, teżisti wkoll stigma fil-komunita' Maltija.

Individwu li b'xi mod ikun miss difru mal-liġi, diffiċli biex joħroġ minn dak iċ-ċirku minħabba l-pressjonijiet soċjali li jeżistu u dan ma jgħinx ix-xogħol kbir li jsir mill-aġenzija tagħna u minn aġenziji oħra bħal Caritas, eċċ.

Għall-mistoqsija tiegħek dwar x'jikkawża li wieħed jirrikorri għad-droga, aħna għamilna ħafna studju dwar prevalenza u indikaturi, imma fejn jidħol causality, jien inħoss u naqbel miegħek, li għadna lura.

Fil-letteratura internazzjonali hemm diversi fatturi kemm fuq livell individwali, bħalma huma self esteem u raġunijiet psikoloġiċi, u kemm fuq livell soċjali.

Punt li xtaqt nagħmel li għandu x'jaqsam ħafna mar-rwol tagħkom ta' politiċi, hu li dawn it-tip ta' problemi soċjali .… Żgur li iktar ma titnaqqar il-fibra ta' l-istituzzjonijiet tal-pajjiż, inkluż tal-Parlament, bir-riżultat li jispiċċaw ir-role models għaż-żgħażagħ, aktar se jkun hemm distabbilizzazzjoni soċjali u dan iktar se jiftaħ lejn lifestyles alternattivi.

Ma nafx hux qed ninftiehem.

L-impetus għal dan it-tip ta' aġir trasgressjonali jista' jkun jew psikoloġiku, soċjali jew bijoloġiku, jew inkella fuq livell ħafna aktar wiesgħa soċjali.

Meta jitkissru l-istituzzjonijiet, jitkisser dak kollu li jżommna flimkien allura wieħed ikun ħafna iktar prone li jirrikorri għall-aġir li f'għajnejn is-soċjeta' jitqies bħala anti-soċjali.

Din hija xi ħaġa li kulħadd, inkluż l-aġenziji u l-klassi politika, irid iġorr il-piż tiegħu.

IĊ-CHAIRPERSON: Nirringrazzjak.

L-Onor.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Mill-1994 sal-lum, kull sena kien hemm żieda fin-numru ta' persuni li fittxew is-servizz ta' l-Aġenzija sedqa minħabba abbuż tad-droga.

Il-fatt li n-numru qiegħed dejjem jiżdied, għalikom huwa inkwetanti jew ifisser li intom qegħdin tilħqu aktar nies?

Fl-istess waqt, il-flus ivvotati u n-numru ta' impjegati fl-aġenzija, qegħdin jiżdiedu proporzjonalment man-numru ta' nies li qegħdin ifittxu s-servizz tagħkom?

Aktar kmieni smajna li kien hemm sitt persuni li kienu riabilitati mill-Aġenzija sedqa u li nstabilhom impjieg permezz ta' l-ETC.

Fl-opinjoni tagħkom, dan in-numru huwa baxx, huwa raġonevoli, jew jista' jitjieb?

Minn mistoqsija parlamentari tal-bieraħ ħareġ li matul l-2000 kien hawn 14-il test li rriżulta HIV positive, pero' dan in-numru ma jeskludix testijiet li saru aktar minn darba allura n-numru attwali ta' persuni li huma HIV positive jista' fil-fatt ikun anqas.

Ħareġ ukoll li bejn l-1990 u l-2000, kien hawn 37 persuna li ġew notifikati bl-AIDS u tul dawn is-snin, in-numru ta' każijiet fis-sena dejjem baqa' ta' inqas minn ħamsa.

Dan juri li almenu s'issa, il-problema qiegħda taħt kontroll.

Xtaqt inkun naf żewġ affarijiet.

Il-fatt li t-test ta' l-HIV m'huwiex notifiable, huwa pożittiv, jew peress li t-testijiet jistgħu jsiru f'xi laboratorju privat - illum hawn numru mhux ħażin minnhom - jista' jfisser li għandna problemi li ma nafuhomx?

Intom tkunu tafu x'inhu jiġri fil-laboratorji privati?

Punt ieħor li nixtieq nagħmel huwa dwar l-għoti ta' siringi miċ-ċentri tas-saħħa.

Forsi tajjeb li addict m'għandux għalfejn jirritorna s-siringa użata biex ma jinqabadx f'sitwazzjoni li jrid jiddobba xi siringa mingħand ħaddieħor, imma mill-banda l-oħra, l-għoti ta' siringi miċ-ċentri tas-saħħa qed ifisser li qed ikun hawn aktar siringi jiġru mas-saqajn u allura iktar nies qed jiġu wiċċ imb'wiċċ ma' din il-problema.

L-aħħar punt tiegħi huwa dwar l-isports.

Intom tittrattaw każijiet ta' użu ta' steroids fl-isports?

Barra l-isteroids, il-problema tad-drogi fl-isports hija kbira f'pajjiżna?

DR. GEORGE GRECH: Se nipprova nkun kemm jista' jkun skematiku, telegrafiku.

Fuq il-kwestjoni ta' l-HIV, kif għedt, illum l-HIV m'għadhiex a notifiable disease, hija l-full blown AIDS li hija notifiable (Interruzzjonijiet) Il-WHO neħħitha; mhux biss hawn Malta m'għadhiex notifiable.

Lill-klijenti Maltin li jattendu s-servizzi tagħna ta' riabilitazzjoni fid-Detox, kemm aħna u kemm il-unit tal-ħabs, kull sitt xhur nagħmlulhom it-testijiet ta' l-HIV u tal-Hepatitis C. Qabel jagħmlu t-testijiet, dawn dejjem ikollhom pre-test counselling, jiġifieri hemm proċess.

Ma naqbdux u nagħmlu t-test ċum bum.

U dan nagħmluh biex għallinqas il-klijent ikun ippreparat.

Il-maġġoranza tad-drogati li jattendu għas-servizz tagħna jkollhom screening għallinqas ta' darba fis-sena, pero' l-problema tagħna huma l-klijenti barranin.

M'għandix l-istatistika ta' kemm ikollna klijenti, imma mingħalija, minn xi 600 li jiġu d-Detox, 60 jew 70 minnhom huma barranin, ġejjin jew minn Sqallija jew minn pajjiżi Għarab.

Lil dawn aħna ma nagħmlulhomx it-testijiet għaliex m'għandniex ċans nagħmlulhom il-pre-test u l-post-test counselling u aħna marbutin li ma' dawk it-testijiet nagħmlu l-counselling.

Ovvjament jista' jkun, anzi għandna inkling, li dawn qed imorru fi clinics privati biex jagħmlu dawn it-testijiet.

Jiġifieri aħna qed nirċievu klijenti u aħna armati .… ''Armati'' fis-sens li nittrattaw kull klijent li jiġi bħala potential HIV positive u allura nieħdu l-prekawzjonijiet kollha.

Imma jekk dawn il-barranin huma verament HIV positive, min qed isegwihom hawn Malta?

Nafu li barra minn Malta jsir tracing ta' dawn il-klijenti, imma jekk dawn jiġu klassifikati bħala positive hawn Malta, qed tingħatalhom xi għajnuna biex ma jferxux il-problema tagħhom?

Din hija inkwetanti u hija inkwetanti wkoll il-Hepatitis C li mil-lat ta' saħħa għadna ma bdejniex niddiskutuha.

Din hija marda li numru mid-drogati tagħna se jkollhom u jekk mhux se nagħtu kasha, se tkun problema ħafna ikbar mill-HIV u t-trattament tagħha jiswa ħafna flus.

Fil-futur se jkollna numru ta' nies li missew mad-droga u laqtu l-Hepatitis C f'eta' relattivament żgħira u jekk mhux se jiġu trattati, fi żmien 10, 12-il sena oħra - diġa' qed naraw minnhom illum - se jmutu.

Għar-rigward il-koordinament bejn l-aġenziji, nista' naċċertakom li at grass roots level, il-koordinament bejn id-diversi aġenziji jeżisti u jeżisti b'mod kostanti.

Per eżempju ma' l-SWDP, fuq child issues, imxejna ħafna 'l quddiem.

Imma anke mil-lat ta' xogħol sar breakthrough kbir bl-għajnuna ta' l-ETC għax iż-żgħażagħ li jkunu messew mad-droga ma baqgħux biss fil-jobs tradizzjonali.

Ma baqgħux jaħdmu bħala dishwashers jew f'bars, imma llum qed jitgħallmu l-computer, l-informatika, biex għallinqas, jekk isibu impjieg fil-leisure industry, ikunu jafu jħaddmu l-computer.

Ikunu jistgħu jsibu impjieg ta' receptionist f'hotel, mhux dejjem iridu jispiċċaw bħala dishwasher.

Hemm min ta l-''O'' levels u hemm ukoll min ta l-''A'' levels.

Infatti fil-ħabs kien hemm każ klassiku.

Qed nagħmlu qabża mhux biss fil-kwantita' imma anke fil-kwalita'.

U għalija din hija milestone.

IS-SUR ALBERT BELL: Ta' min jirrimarka wkoll li minn studji komparattivi li nagħmlu ma' riżultati miksuba fl-Ewropa, Malta figures very well ta' kemm id-drogati tagħna jirnexxielhom iżommu impjieg meta mqabbla ma' pajjiżi oħra Ewropej.

Mit-treatment demand surveys li għamilna tul dawn l-aħħar ħames snin, aħna dejjem konna minn ta' quddiem għar-rigward ta' kemm għandna drogati li jżommu impjieg u dak huwa importanti għax jekk dawn in-nies jispiċċaw fit-triq se jkollok splużjoni ikbar ta' kriminalita'.

Jekk inti jirnexxilek iżżomm lil dawn in-nies inklussivi fis-soċjeta', se tgħin biex tittaffa' l-problema.

DR. GEORGE GRECH: Punt ieħor li semma l-Onor.

Farrugia kien dwar is-siringi.

Nista' ngħidilkom li qed isiru diskussjonijiet dwar id-disposal of used syringes.

S'issa għandna free syringe distribution, imma m'għandniex sistema ta' kollezzjoni lura.

Kuljum nirċievu telefonati minn ġenituri li jilmentaw li sabu xi siringi barra fit-triq, imma l-problema hija li sal-lum, the possession of a used syringe tista' tinġieb mill-pulizija bħala evidenza fil-qorti.

Dan l-aħħar, bil-kooperazzjoni tal-pulizija, saret riċerka fuq il-każijiet kollha dwar droga li kien hemm din l-aħħar sena fil-qorti u rajna kemm-il każ minnhom kien jinkludi used syringe bħala evidenza, u minn ma nafx kemm-il mitt każ kien hemm, f'xi żewġ każijiet biss kien hemm a used syringe bħala evidenza.

Allura xi ħaġa li tista' ssir hija li lil dawk li huma reġistrati bħala drogati jingħatawlhom safe disposal bins li huma containers apposta fejn jitpoġġew is-siringi użati.

Imbagħad dawn id-disposal containers jintremew fid-dustbins li jkun hemm apposta ħdejn il-polikliniċi.

Miżura bħal din tkun qabża 'il quddiem għax sfortunatament nisimgħu b'każi ta' nies li kienu per eżempju fuq ir-ramel u ttaqqbu b'siringa wżata.

Naħseb li wasal iż-żmien li nibdew naħsbu fuq dawn l-affarijiet.

Issemma wkoll l-għadd ta' nies li qed jiżdiedu f'dak li huwa trattament.

Wieħed mill-indicators internazzjonali huwa r-retention of client.

Meta tiġi biex tagħmel assessment dwar is-servizzi tiegħek, inti tara kemm inti kapaċi żżomm lill-klijenti tiegħek.

Naturalment aħna nixtiequ li l-klijenti tagħna jfiequ, imma l-fatt li l-klijent jibqa' f'kuntatt mat-trattament anke meta jfieq, huwa pożittiv u għalhekk tara li l-għadd ta' klijenti kiber.

Irridu niftakru li hawnhekk qed nitkellmu on a chronic relapsing condition.

Jekk tistaqsi bniedem li jkun ilu abstinant from alcohol għal 10 jew 15-il sena, jgħidlek that he is a recovering alcoholic minkejja li ma jkunx mess alkoħol għal dak iż-żmien kollu.

L-istess għal min ikun abbuża bid-drogi.

Jista' jkun hemm trigger points li jwaqqgħuh.

L-għadd ta' nies li jkunu fis-servizz jirrifletti wkoll kemm hu tajjeb is-servizz.

Il-budget ta' l-aġenzija jagħtihulna l-gvern u aħna nafu li rridu naqsmu ma' aġenziji oħra li għandhom l-aġenda tagħhom li hija wkoll importanti, pero' fit-tħaddim tal-budget jidħol ħafna l-accountability, fis-sens li jekk aħna nafu li xi ħaġa m'hijiex qed taħdem, għandna nwaqqfuha.

Għandu jkollna l-kuraġġ biżżejjed li attraenti kemm hi attraenti xi ħaġa li niedejna, jekk il-messaġġ ma jkunx qed jasal inwaqqfuha u nagħmlu affarijiet li huma aktar effettivi.

Punt ieħor daqstant importanti huwa l-cost effectiveness ta' dak kollu li nagħmlu.

L-aħħar punt li semma l-Onor Farrugia kien dwar l-isports.

L-isports huwa għal qalbi ħafna, pero' sfortunament il-problema tad-droga fl-isports teżisti.

L-attitudni tagħna bħala aġenzija, u naħseb anke ta' NGOs oħra, hija li noqogħdu attenti li ma nibagħtux il-problema underground u jekk inkunu nafu b'każijiet, noffru l-għajnuna.

M'hemmx dubju li f'ċerti dixxiplini, per eżempju l-bodybuilding, qed jintużaw l-isteroids u ma neskludix li l-istimulanti jintużaw wkoll f'ċertu dixxiplini sportivi.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Inti taħseb li l-gvern għandu jiffinanzja d-doping tests li jsiru fuq l-isportivi?

DR. GEORGE GRECH: Il-Malta Football Association jagħmlu d-doping tests at random u bħalissa hemm diskussjonijiet għaddejjin mal-ministeru responsabbli mill-isports biex dawn jiġu standardised.

Il-problema kbira hija fl-interpretazzjoni tar-riżultati.

Per eżempju m'hawnx aktar minn 20 certified laboratories fid-dinja kollha.

Trid toqgħod attent meta ssib riżultat pożittiv għaliex jista' jkollok false positives u din hija serja għax tkun sallabt sportiv li forsi kien qed jibbaża l-karriera tiegħu fuq dik il-kompetizzjoni jew attivita' sportiva.

Qabel ikollna l-istrutturi in place bil-fakulta' li wieħed jista' jerġa' jagħmel it-test, irridu noqogħdu ħafna attenti.

IĊ-CHAIRPERSON: Nirringrazzjakom.

Sar il-ħin, għaldaqstant id-diskussjoni hija aġġornata għal data oħra li tiġi komunikata aktar tard.

Fid-9.00 p.m. il-Kumitat aġġorna għal data li kellha tiġi komunikata aktar tard.


KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET SOĊJALI

LAQGĦA NRU.

It-Tlieta, 30 ta' Jannar, 2001

Il-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Soċjali ltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fis-7.14 p.m

L-Onor.

Helen D'Amato, President tal-Kumitat, ippresediet.

PREŻENTI

L-Iskrivana qalet it-talba.

Fuq punt imqajjem mill-Onor Michael Farrugia, il-Kumitat qabel li fit-tielet paragrafu ta' l-aħħar minuti, wara l-kliem "li teżisti fost il-poplu." għandhom jidħlu l-kliem "iżda l-kumitat ma qabilx li d-diskussjoni dwar il-marda tal-BSE issir fil-Kumitat dwar l-Affarijiet Soċjali.".

Il-Minuti tal-laqgħa Nru. 35 li saret fis-16 ta' Jannar, 2001, kif emendati, kienu konfermati.

Il-President tal-Kumtiat, l-Onor Helen D'Amato, tat il-kondoljanzi tagħha u tal-membri tal-Kumitat lill-Onor Francis Agius għall-mewt ta' missieru, is-Sur Paul Agius, li ġrat fid-29 ta' Jannar 2001.

L-Onor Michael Farrugia, f'isem il-Membri ta' l-Oppożizzjoni, ingħaqad mas-sentimenti murija.

SERVIZZI FIL-QASAM TA' L-ADDICTIVE BEHAVIOUR

Il-Kumitat irriżuma mis-16 ta' Jannar 2001 id-diskussjoni dwar servizzi fil-qasam ta' l-addictive behaviour.

Il-Kumitat stieden lis-Sur Joseph Chetcuti mill-Assoċjazzjoni Ġenituri Nħarsu 'l Uliedna jwieġeb għal xi mistoqsijiet li kienu sarulu f'laqgħa preċedenti u ppreżenta lill-Kumitat:-

- poster maħruġ mill-Assoċjazzjoni Ġenituri Nħarsu 'l Uliedna bl-għajnuna tas-Segretarjat tas-Segretarju Parlamentari għaż-Żgħażagħ, Sport, Kultura u l-Arti, bil-kliem "Better Sober than Sorry … or Dead!";

- kalendarju għas-sena 2000 maħruġ mill-Assoċjazzjoni Ġenituri Nħarsu 'l Uliedna bl-għajnuna ta' diversi dipartimenti tal-gvern, magħmul mit-tpinġijiet ta' studenti li ħadu sehem fil-kompetizzjoni mniedija mill-istess assoċjazzjoni, b'messaġġi dwar sewqan, xorb u droga;

- kopja ta' erba' newsletters li ħarġet l-Assoċjazzjoni Ġenituri Nħarsu 'l Uliedna bejn Novembru 1999 u Novembru 2000;

- petizzjoni li qed tinġabar mill-Assoċjazzjoni Ġenituri Nħarsu 'l Uliedna dwar proposta li l-eta' legali għax-xiri u konsum ta' alkoħol u tabakk togħla għal 18-il sena; u

- folder li jagħti messaġġi ta' traffic safety.

Il-Kumitat stieden lil Dr George Grech, lis-Sur Jesmond Schembri u lis-Sur Albert Bell mill-Aġenzija sedqa, jieħdu sehem fid-diskussjoni.

Fid-9.00 p.m. il-Kumitat aġġornat għal data li kellha tiġi komunikata aktar tard.

PAULINE ABELA GĦALL-ISKRIVAN TAL-KAMRA

PRESIDENT TAL-KUMITAT


KUMITATI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

KUMITAT PERMANENTI DWAR IX-XOGĦOL TAL-KAMRA

AVVIŻ

Laqgħa Nru. 38

L-Erbgħa, 31 ta' Jannar 2001, fil-5.30 p.m.

Il-Kumitat Permanenti dwar ix-Xogħol tal-Kamra se jiltaqa' nhar l-Erbgħa, 31 ta' Jannar 2001, fil-5.30 p.m. fil-Kamra tal-Kumitati fil-Palazz il-Belt, b'din l-agenda:-

Xogħol tal-Kamra.

30 ta' Jannar 2001 SKRIVAN TAL-KAMRA


LAQGĦA NRU.

L-Erbgħa, 31 ta' Jannar 2001

Il-Kumitat Permanenti dwar ix-Xogħol tal-Kamra ltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta,

fil-5.32 p.m.

Mr Speaker, l-Onor Anton Tabone, ippresjeda.

PREŻENTI

Il-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali, l-Onor Carmelo Abela, l-Onor l-Onor Mario Galea, l-Onor Victor Galea Pace, l-Onor Joe Mizzi, l-Onor George Vella.

Il-Minuti ta' Laqgħa Nru 37 li saret fl-10 ta' Jannar 2001, kienu konfermati.

XOGĦOL TAL-KAMRA

Fuq punt imqjjem mill-Onor Joe Mizzi dwar l-Abbozz ta' Liġi dwar il-Protezzjoni ta' l-Annimali mressaq mill-Kap ta' l-Oppożizzjoni, wara diskussjoni qasira l-Kumitat qabel li l-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali u l-Whip ta' l-Oppożizzjoni kellhom jindagaw fiex waslu l-konsiderazzjonijiet tad-draft ta' l-Abbozz ta' Liġi propost mill-Gvern u dak propost mill-Oppożizzjoni.

Il-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali, informa lill-Kumitat li l-ħsieb tal-Gvern kien li x-xogħol fil-Kamra jimxi f'din l-ordni:

(i) Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Dazji ta' Importazzjoni - Abbozz Nru 97 - Tieni Qari u Kumitat;

(ii) Abbozz ta' Liġi dwar il-Kontroll tal-Pestiċidi - Abbozz Nru 33 - Tieni Qari u Kumitat; u

(iii) Abbozz ta' Liġi dwar l-Ippjanar ta' l-Iżvilupp - Abbozz Nru 43 - Tieni Qari u Kumitat.

Il-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali informa lill-Kumitat li l-ħsieb tal-Gvern kien li nhar it-Tlieta, 6 ta' Frar 2001 tiġi diskussa r-riżoluzzjoni tal-Ministru għall-Ambjent dwar ir-ratifika tal-Ftehim bejn il-Komunita' Ewropea u Malta dwar il-parteċipazzjoni ta' Malta fl-Agenzija Ewropea għall-Ambjent u n-Network Ewropew għall-Informazzjoni u Osservazzjoni, u li se jersqu għad-diskussjoni l-Mozzjoni ta' l-Onor Karmenu Vella għat-tħassir ta' Avviż Legali Nru 14 ta' l-2001; il-Mozzjoni ta' l-Onor Gavin Gulia u l-Onor Angelo Farrugia għat-tħassir ta' Avviżi Legali Nri 261 u 262 ta' l-2000; il-Mozzjoni għall-Approvazzjoni ta' l-Estimi ta' l-Awtorita' dwar it-Turiżmu ta' Malta għas-sena 2001, u l-Mozzjoni ta' l-Onor Michael Farrugia u l-Onor Noel Farrugia dwar il-marda tal-BSE u l-ħtieġa ta' protezzjoni lill-industrija lokali taċ-ċanga.

Rigward il-proposta għal tħejjija ta' smoking policy għall-Parlament, Mr Speaker talab liż-żewġ naħat tal-Kamra jindikaw rappreżentant sabiex flimkien mal-Health Promotion Unit, ikunu jistgħu jsiru diskussjonijiet dwar f'liema areas tal-Parlament għandu jkun projbit it-tipjip.

Fis-5.53 p.m. il-Kumitat aġġorna għal data li kellha tiġi komunikata aktar tard.

SKRIVAN TAL-KAMRA