KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET SOĊJALI

LAQGĦA NRU.

It-Tlieta, 19 ta' Jannar, 1999

Il-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Soċjali ltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fis-6.40 p.m

L-Onor.

Helen D'Amato, President tal-Kumitat, ippresediet.

PREŻENTI

Preżenti wkoll kien hemm il-Ministru ta' l-Edukazzjoni.

L-Iskrivana qalet it-talba.

Il-Minuti tal-laqgħa Nru. 4 li saret fid-9 ta' Diċembru, 1998 kienu konfermati.

Il-President tal-Kumitat talbet il-permess tal-membri sabiex Net Television u l-Public Broadcasting Services jieħdu xi filmati minn din il-laqgħa.

Il-permess ingħata.

Il-Kumitat stieden lil Dr Victor Zammit, Direttur, Dipartiment Assistenza Soċjali u tal-Familja; lil Ms Mona Vella, Guidance and Counselling Services u lis-Sur Francis Chircop mill-Education Welfare Unit fid-Dipartiment ta' l-Edukazzjoni; lil Dr Tony Macelli, Kap Eżekuttiv tas-Social Welfare Development Programme u Ms Yvonne Mallia miċ-Child Protection Services Unit ta' l-SWDP; lil Fr Victor Zammit McKeon, Direttur, Djar tat-Tfal; lil Dr Ruth Farrugia, u lil Dr Joe Saliba miċ-Child Guidance Clinic fl-Isptar San Luqa, jieħdu sehem fid-diskussjoni.

Dr Tony Macelli ppreżenta lill-Kumitat dokument intitolat "Children at Risk - a quantitative overview of SWDP work with children and young persons at risk and those in difficulty" datat Jannar 1999 u nforma lill-Kumitat li għal laqgħa li jmiss kien se jippreżenta statistika ta' każi ta' abbuż fuq tfal, skond l-eta'.

Fid-9.05 p.m. id-diskussjoni ġiet interrotta u l-Kumitat aġġorna għal data li kellha tiġi komunikata aktar tard.

GĦALL-ISKRIVAN TAL-KAMRA

PRESIDENT TAL-KUMITAT

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees docx


KUMITATI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

KUMITAT PERMANENTI DWAR IX-XOGĦOL TAL-KAMRA

AVVIŻ

Laqgħa Nru. 6

It-Tlieta, 26 ta' Jannar 1999, fis-6.30 p.m.

Mr Speaker, President tal-Kumitat Permanenti dwar ix-Xogħol tal-Kamra, javża li l-Kumitat se jiltaqa' nhar it-Tlieta, 26 ta' Jannar 1999, fis-6.30 p.m. fil-Kamra tal-Kumitati fil-Palazz il-Belt, b'din l-agenda:-

Xogħol tal-Kamra; u

Affarijiet oħra.

22 ta' Jannar 1999 SKRIVAN TAL-KAMRA


LAQGĦA NRU.

It-Tlieta, 26 ta' Jannar, 1999

Il-Kumitat Permanenti dwar ix-Xogħol tal-Kamra ltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fis-

L-iSpeaker, l-Onor Anton Tabone, ippresjeda.

PREŻENTI

Il-Ministru għall-Politika Soċjali u Kap tal-Kamra l-Onor.

Il-Minuti ta' Laqgħa Nru 5 li saret fil-11 ta' Jannar, 1999, kienu konfermati.

XOGĦOL TAL-KAMRA

Il-Ministru għall-Politika Soċjali informa lill-Kumitat li jekk id-diskussjoni fuq it-Tieni Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Ħabs – Abbozz Nru 1 – tintemm fis-seduta ta' dakinhar, tibda mill-ewwel id-diskussjoni fuq it-Tieni Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar Self Lokali (Stock u Titoli Reġistrati) – Abbozz Nru 15 – sabiex l-Erbgħa, 27 ta' Jannar, u t-Tnejn, 1 ta' Frar, jiġu diskussi l-Estimi tal-Korporazzjoni għax-Xogħol u Taħriġ għas-sena 1998/99.

It-Tlieta u l-Erbgħa, 2 u 3 ta' Frar, kellha ssir id-diskussjoni fuq l-estimi ta' l-Awtorita' tad-Djar għas-sena 1998/99.

Il-ħsieb tal-Gvern kien li l-estimi tal-korporazzjonijiet ikunu ġew diskussi kollha sa l-aħħar ta' Frar.

Il-Ministru Gonzi ppropona li d-diskussjoni fl-istadju ta' Kumitat fuq l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Ħabs u l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Pensjonijiet – Abbozz Nru 5 – issir fil-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi, minkejja li ż-żewġ abbozzi kienu jirrikjedu l-messaġġ tal-President.

L-Onor Joe Mizzi sostna li dejjem ikun aħjar jekk id-diskussjoni fl-istadju ta' Kumitat fuq abbozzi ta' liġi li jirrikjedu l-messaġġ presidenzjali ssir fil-Kamra, madankollu dejjem kien hemm il-possibbilta' li jintlaħaq qbil li d-diskussjoni ssir fil-Kumitat Permanenti.

Fuq punt imqajjem mill-Onor George Vella, il-Kumitat iddiskuta l-ħtieġa ta' aktar kontroll fuq id-dħul ta' membri tal-pubbliku fil-Palazz fil-ħin tas-seduti.

L-iSpeaker qal li kien se jara li ż-żewġ impjegati tal-Parlament li jkunu mal-bieb tal-Palazz jibdew joqogħdu fil-bidu tat-taraġ, fejn il-bieb tal-ħġieġ, biex ikunu jistgħu jikkontrollaw aħjar id-dħul tal-pubbliku waqt is-seduti tal-Parlament.

Barra minn hekk kellhom jibdew jiġu inforzati aktar il-proċeduri li kull min jidħol jingħata identification tag li trid tintlibes f'kull ħin.

Fis-7.02 p.m. il-Kumitat aġġorna għal data li kellha tiġi komunikata aktar tard.

SKRIVAN TAL-KAMRA


KUMITATI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

AVVIŻ

Laqgħa Nru. 7

L-Erbgħa, 17 ta' Frar 1999, fis-7.30 p.m.

Mr Speaker, President tal-Kumitat Permanenti dwar ix-Xogħol tal-Kamra, javża li l-Kumitat se jiltaqa' nhar l-Erbgħa, 27 ta' Frar 1999, fis-7.30 p.m. fil-Kamra tal-Kumitati fil-Palazz il-Belt, b'din l-agenda:-

Xogħol tal-Kamra; u

Affarijiet oħra.

16 ta' Frar 1999 SKRIVAN TAL-KAMRA


KUMITAT PERMANENTI DWAR IX-XOGĦOL TAL-KAMRA

LAQGĦA NRU.

L-Erbgħa, 17 ta' Frar 1999

PREŻENTI

Lawrence Gonzi, il-Kap ta' l-Oppożizzjoni l-Onor Alfred Sant, l-Onor Mario Galea, l-Onor Victor Galea Pace u l-Onor Joe Mizzi.

Il-Minuti ta' Laqgħa Nru 6 li saret fis-26 ta' Jannar, 1999, kienu konfermati.

XOGĦOL TAL-KAMRA

Il-Ministru għall-Politika Soċjali informa lill-Kumitat li nhar it-Tnejn u t-Tlieta, 22 u 23 ta' Frar, kellhom jiġu diskussi l-estimi tal-Korporazzjoni għas-Servizzi ta' l-Ilma għas-sena 1998/99, u l-Erbgħa, 24 ta' Frar, issir id-diskussjoni fuq l-estimi ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar għas-sena 1998/99.

Matul l-ewwel ġimgħa ta' Marzu tkompli d-diskussjoni fuq it-Tieni Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Ħabs – Abbozz Nru 1 – u tibda d-diskussjoni fuq it-Tieni Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar Self Lokali (Stock u Titoli Reġistrati) – Abbozz Nru 15 – u l-Abbozz ta' Liġi dwar Self Lokali (Nru 2), Abbozz Nru 7.

Id-diskussjoni fl-istadju ta' Kumitat kellha ssir f'Kumitat tal-Kamra kollha, wara li jintemm l-istadju tat-Tieni Qari ta' dawn it-tliet Abbozzi ta' Liġi, peress li kienx intlaħaq qbil li d-diskussjoni ssir fil-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi.

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni fakkar fis-suġġeriment li kien għamel f'isem l-Oppożizzjoni li fil-Kamra ssir diskussjoni, li tieħu żewġ seduti, dwar il-qagħda ekonomika fil-pajjiż.

Din id-diskussjoni ma tkunx marbuta ma' mozzjoni formali u għaldaqstant ma jkunx meħtieġ li jittieħed vot.

Il-Ministru għall-Politika Soċjali qal li diskussjoni fuq dan is-suġġett setgħet issir fl-isfond tad-dibattitu dwar l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar Self Lokali (Stock u Titoli Reġistrati) u l-Abbozz ta' Liġi dwar Self Lokali (Nru 2) li kienu jidhru bħala t-tieni u t-tielet items fuq l-aġenda.

Il-Kap ta' l-Oppożizzjoni informa lill-Kumitat li kien se jirriferi l-materja lill-Grupp Parlamentari tiegħu.

Il-Ministru għall-Politika Soċjali osserva li kien hemm progress fl-inforzar tal-proċeduri segwiti għad-dħul tal-pubbliku fil-Palazz waqt is-seduti tal-Parlament.

Fuq punt imqajjem mill-Onor Mario Galea, l-iSpeaker qal li l-Membri kienu se jiġu informati li min irid se jkun jista' japplika għall-faċilita' ta' l-Internet fid-dar.

Il-Ministru għall-Politika Soċjali informa lill-Kumitat li riċentement kien talab lill-Uffiċċju ta' l-Iskrivan tal-Kamra jesplora l-possibbilta' li tingħata l-faċilita' lill-Membri li jużaw il-computer mill-bankijiet tagħhom fil-Kamra.

L-iSpeaker informa lill-Kumitat li x-xogħol konness ma' l-għoti ta' din il-faċilita' kellu jsir fir-recess tas-sajf.

Fit-8.17 p.m. il-Kumitat aġġorna għal nhar it-Tlieta, 23 ta' Frar 1999, fis-7.30 p.m.

SKRIVAN TAL-KAMRA


KUMITATI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

KUMITAT DWAR L-AFFARIJIET SOĊJALI

AVVIŻ

Laqgħa Nru. 6

It-Tlieta, 23 ta' Frar 1999 fis-7.00 p.m.

L-Onor.

Helen D'Amato, President tal-Kumitat dwar l-Affarijiet Soċjali, tavża li l-Kumitat ser jiltaqa' nhar it-Tlieta, 23 ta' Frar 1999 fis-7.00 p.m. fil-Kamra tal-Kumitati fil-Palazz il-Belt b'din l-agenda:-

Children at risk - Kontinwazzjoni.

19 ta' Frar 1999 SKRIVAN TAL-KAMRA


KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET SOĊJALI

(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

Laqgħa Nru. 6

It-Tlieta, 23 ta' Frar, 1999

Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan

Prezz Lm1

Laqgħa Nru. 6

It-Tlieta, 23 ta' Frar, 1999

Il-Kumitat iltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fis-7.04 p.m.

Il-Minuti tal-laqgħa Nru. 5 li saret fid-19 ta' Jannar 1999, ġew konfermati.

IĊ-CHAIRPERSON (Onor. Helen D'Amato): Nixtieq nirringrazzjakom talli erġajtu ġejtu magħna hawnhekk biex inkomplu niddiskutu t-tfal f'riskju.

Nibda billi nagħmel resume' ta' xi punti li tqajmu fl-aħħar laqgħa biex ma nirrepetux dak li diġa' ntqal iżda nkomplu nibnu fuq dak li ntqal u noħorġu bi proposti konkreti.

L-appell tiegħi huwa li nagħmlu proposti konkreti u li ngħidu fejn qed inħossu li hemm vojt, fejn qed inħossu li għandna bżonn servizzi li f'pajjiżna għadhom ma jeżistux u kif nistgħu ntejbu s-servizzi eżistenti li għandna.

Matul l-aħħar laqgħa tkellimna dwar id-definizzjoni ta' "children at risk" u x'jikkostitwixxi "risk".

Rajna kemm hu diffiċli tiddefinixxi "children at risk" u fil-fatt ħafna organizzazzjonijiet jiddeterminaw huma x'jifhmu b'"children at risk".

U allura hawnhekk tibda tinħass il-ħtieġa li l-oqsma differenti li għandna jaħdmu fost it-tfal, jiltaqgħu iktar flimkien biex tiġi żviluppata proċedura nazzjonali ta' kif se jitmexxew is-servizzi.

Importanti li jkollna baseline ta' kif inħarsu lejn tfal f'riskju biex forsi naslu għal definizzjoni waħda u jkollna ċertu uniformita'.

Dan jista' jgħin ukoll biex ma jkunx hemm duplikazzjoni tax-xogħol, aktar u aktar meta qed nirrikonoxxu li għandna nuqqas ta' riżorsi umani.

Jekk qegħdin nidduplikaw ix-xogħol u għandna nuqqas ta' riżorsi umani, huwa ħafna iktar importanti li jkollna streamlining ħalli bir-riżorsi li għandna nilħqu firxa usa' ta' tfal.

Inħass ukoll il-bżonn ta' koordinament u ta' kooperazzjoni bejn l-aġenziji kollha li għandna fil-pajjiż.

Forsi f'ċertu każi ġieli jkun hemm diffikultajiet biex tintlaħaq din il-kooperazzjoni, pero' żgur li jenħtieġ iktar networking ta' servizzi.

Meta konna qegħdin nitkellmu fuq in-nuqqas ta' proċedura nazzjonali, qamet ukoll il-kwestjoni tal-ġbir ta' statistika.

Anke hanwhekk m'għandniex baseline fuq xiex naħdmu u jekk m'hemmx il-baseline u uniformita' fil-ġbir ta' statistika, ma nistgħux noħorġu statistika.

Waqt id-diskussjoni ħareġ il-fatt li f'pajjiżna jeżistu ċertu anomaliji fejn tidħol l-eta' li persuna tiġi meqjusa bħala tfal.

Hemm ċirkostanzi fejn l-eta' li persuna hija meqjusa bħala minorenni hija ta' 18-il sena, waqt li imbagħad fil-każ ta' care order, l-eta' hija dik ta' 16-il sena, allura f'dawk is-sentejn, bejn is-16 u t-18-il sena, x'inhuma?

Minorenni, u kif se nipproteġuhom lil dawn it-tfal?

Issemmew ukoll id-dritt ta' l-unborn child u dawk il-każijiet ta' ommijiet li huma stess għadhom tfal, tfal irabbu t-tfal.

Ta' min hija r-responsabbilta' u kif se nipproteġuhom?

Fid-diskussjoni ħareġ ukoll l-element ta' assentejiżmu mill-iskejjel li jġib ukoll riskju għat-tfal.

Issemma wkoll ir-rwol ta' diversi gruppi u ħafna ammettew li aħna iktar nirreaġixxu għall-problemi kif niġu ffaċċjati bihom, milli nippruvaw nevitaw li jinħolqu l-problemi.

Issemmiet ukoll il-ħtieġa ta' aktar multi-disciplinary teams.

Ħafna drabi aħna nitfgħu l-enfasi fuq is-social worker imma s-social worker waħdu m'huwiex biżżejjed biex jittratta ma' ħafna mill-problemi.

Issemmew ukoll l-istrutturi li għandna bżonn, uħud minnhom ġodda, pero' rridu nħarsu lejn l-istrutturi mhux mil-lat biex sempliċement ikollna struttura b'liġi, imma mil-lat ta' kemm dawn se jgħinuna fix-xogħol tagħna.

Issemmew ukoll l-at risk register, child advocacy, child ombudsman, children act u children's office, imma dawn kemm verament se jgħinu s-sitwazzjoni?

Kemm huma effiċjenti?

Kemm se nagħmluhom effiċjenti u x'se jagħmilhom effiċjenti dawn l-istrutturi?

U l-istrutturi li diġa' għandna, kemm huma children friendly?

Issemmew ukoll servizzi alternattivi, bħalma huma l-adoption u l-fostering.

Fiex wasalna f'dan il-qasam?

Nafu li għandna tfal li ma jiffitjawx ġo istituzzjoni għaliex iħarbtulek is-sistema bil-mod ta' kif huma jaġixxu u allura forsi lanqas jistgħu jiġu adopted jew fostered, imma żgur li ma jfissirx li nistgħu ninsewhom u nitilquhom f'nofs ta' triq.

Illum nixtieq li nkomplu nisimgħu dwar servizzi eżistenti li jaħdmu ma' tfal li huma f'riskju.

Nisimgħu dwar id-diffikultajiet li jiltaqgħu magħhom u nuqqasijiet li jħossu li hemm fis-servizzi eżistenti.

Nixtieq nisma' mingħandkom kif l-istrutturi li semmejna jistgħu jgħinuna biex aħna nwettqu x-xogħol li hemm bżonn isir u kif għedt, nixtieq nisma' proposti konkreti.

Nixtieq li l-presentations tagħkom tillimitawhom għal bejn wieħed u ieħor għaxar minuti biex nagħtu ċans għall-mistoqsijiet mill-membri tal-kumitat ħalli iktar nifhmu x'aħna ngħidu.

Nitlobkom tkunu konċiża u kemm jista' jkun ma tirrepetux dak li diġa' ntqal.

Nibda billi nistieden lil Miss Carmen Zammit mill-programm Fejda u naf li ġabet magħha persuna li tixtieq tagħti l-esperjenzi tagħha f'dik l-istituzzjoni.

Qabel xejn, irrid ngħid li rċevejt korrispondenza miċ-Child Protective Services Unit fl-SWDP fejn bagħtu tabella li turi l-age distribution of reported abuse cases; irċevejt rapport intitolat "Children at risk" mingħand Mrs. Sina Bugeja mill-Aġenzija sedqa, u rċevejt ittra mingħand is-Sur Peter Paul Portelli, social worker fid-Dipartiment għall-Ħarsien tal-Familja f'Għawdex.

Kopja tal-korrispondenza li rċevejna ser tiġi mqassma.

Nixtieq nerġa' nfakkarkom li meta tkunu qegħdin tagħmlu l-presentation tagħkom tiftakru li dawn huma laqgħat pubbliċi u għandna l-press preżenti.

Nappellalkom biex toqogħdu attenti kif issemmu ċerti każijiet jew nies li jistgħu jiġu identifikati.

Naturalment il-press jagħrfu li dan huwa suġġett sensittiv u nixtieq nirringrazzjahom għall-mod kif ikkooperaw meta kien hemm ċertu affarijiet li ma xtaqniex li jiġu misquoted out of context.

Nirringrazzja ħafna lill-membri tal-media għall-kooperazzjoni tagħhom, pero' anke aħna rridu noqogħdu attenti.

Malli tibdew tagħmlu l-intervent tagħkom, nitlobkom tgħidu isimkom u l-qasam li tirrappreżentaw u dan għal skopijiet ta' transcription tal-laqgħat.

CARMEN ZAMMIT (Dipartiment għall-Ħarsien tal-Familja): Jiena naħdem bħala principal social worker fid-Dipartiment għall-Ħarsien tal-Familja u bħalissa qiegħda manager tal-programm Fejda li huwa programm terapewtiku għat-tfajliet ta' bejn l-14 u d-19-il sena li jkollhom problemi emozzjonali u psikoloġiċi u li jkunu jirrikjedu terapija kontinwa.

Għal snin twal jien kont segretarja tal-bord konsultattiv dwar it-tfal u ż-żgħażagħ u allura għandi idea tal-każijiet ta' tfal li jkunu ġew imqegħda taħt ordni ta' ħarsien, jiġifieri każijiet li huma gravi ħafna, każijiet ta' tfal li l-abbuż tagħhom ikun ġie verifikat u li jkunu għaddew minn trawmi kbar ħafna.

L-esperjenza tiegħi ma' dawn il-każijiet hi li ħafna drabi s-social worker tagħmel assessment tal-każ u minħabba l-problema gravi li jkun hemm fil-familja, it-tfal ma jkunux jistgħu jibqgħu fil-familja, u allura jiġi deċiż li tinħareġ ordni ta' ħarsien biex it-tfal jittieħdu mingħand il-ġenituri tagħhom.

Ħafna drabi tasal biex tieħu tifel jew tifla minn ħdan il-familja u minħabba n-nuqqas kbir ta' riżorsi li għandna, kemm biex isir assessment u kemm biex tingħata t-terapija lit-tfal u l-familja tagħhom biex jerġgħu jingħaqdu flimkien, kważi kważi ngħid li nkunu qegħdin inpoġġu lil dawk it-tfal fi stat ta' abbuż ieħor għax ma nkunux nistgħu naraw sew xi bżonnijiet għandhom sabiex noffrulhom dak li għandhom bżonn.

Naħseb li rridu nibdew nikkontemplaw u naraw kif lit-tfal li nieħdu minn eta' żgħira taħt ordni ta' ħarsien, u li ħafna drabi jgħaddu snin twal f'dar tat-tfal, noffrulhom alternattivi oħra biex ikunu jistgħu jiżviluppaw b'mod normali, f'ambjent li jekk mhux tal-familja tagħhom, jixbaħ ħafna dak ta' familja.

U għalhekk nenfasizza l-importanza li jiġi żviluppat il-foster care.

Xi tlieta jew erba' snin ilu mort in-Norveġja u rajt li fuq livell internazzjonali kważi m'għadhiex tissemma iżjed ir-residential care, imma tissemma l-foster care bid-diversi sfumaturi tagħha biex jinstab post adattat għat-tfal li ma jistgħux jibqgħu fil-familji naturali tagħhom.

Nixtieq ngħid xi ħaġa dwar il-programm Fejda.

Bħalissa f'dan il-programm għandna 12-il persuna, pero' peress li l-post jesa' biss disgħa, qed nużaw ukoll iż-żewġt ikmamar għall-crisis intervention.

Il-problemi ta' dawn it-tfal huma gravi ħafna u l-maġġoranza tagħhom jew qegħdin taħt ordni ta' ħarsien, jew ikella ġew b'ordni tas-Sekond'Awla tal-Qrati.

Huma tfal li għandhom problemi kbar u li għaddew minn trawmi kbar.

Xi wħud minn dawk li huma taħt ordni ta' ħarsien, ittieħdu minn mal-familja tagħhom meta kienu għadhom żgħar, allura għaddew ħajjithom fi djar tat-tfal, u issa spiċċaw fil-programm Fejda.

Naturalment mhux kollha jispiċċaw hekk, pero' għandna ħafna mit-tfal li kienu ġew abbandunati mill-ġenituri tagħhom meta kienu żgħar.

Li qegħdin nagħmlu fil-programm tagħna huwa li noffrulhom counselling individwali u counselling group sessions, u noffrulhom ukoll ambjent fejn iħossuhom li huma maħbubin u fejn jista' jkollhom models fuqiex jistgħu jimmedeżimaw ruħhom għaliex f'ħajjithom hemm il-bżonn li jkollhom model.

Xi wħud mit-tfajliet li jiġu fil-programm Fejda, tant ikunu mfarrkin u mweġġgħin li għalkemm jagħmlu progress ikollhom bżonn żmien twil sakemm jissuperaw dik il-weġgħa li jkunu sofrew.

Irrealizzajna wkoll li meta tfajla tasal għall-eta' ta' 18-il sena, minħabba l-istil ta' ħajja li tkun għaddiet, assolutament ma tkunx għadha tista' tgħix waħedha u jekk tħalliha tgħix waħedha, tkun qed terġa' titfagħha f'nofs ta' triq.

Jien għandi esperjenza ta' dan għax kellna tfajliet, anke taħt ordni ta' ħarsien, li ma kellniex fejn inpoġġuhom u spiċċaw f'nofs ta' triq drogati u prostituti.

Wieħed irid jibda ma' dawn it-tfal minn meta jkunu għadhom żgħar pero' ovvjament jenħtieġ numru ta' riżorsi biex jintlaħqu l-bżonnijiet individwali tagħhom.

Lakuna kbira li qed inħossu li għandna fil-preżent, hija fil-konfront tas-subien.

Filwaqt li l-problema tal-bniet b'xi mod qed insolvuha - għalkemm forsi iżjed 'il quddiem id-dar li għandna se tkun żgħira wkoll għax diġa' bdiet tkun full-up - għas-subien għad m'għandna xejn.

Subien li jkunu fid-djar residenzjali u jilħqu l-eta' ta' 13 u 14-il sena, jistgħu jibdew jippreżentaw problema ta' imġieba gravi li jista' jkollha riperkussjonijiet negattivi fuq tfal oħra, pero' m'għandniex fejn inpoġġuhom lil dawn is-subien.

Diġa' għandna numru ta' subien, anke bil-care order, li qegħdin jiġru fit-toroq.

Jiġifieri allavolja tfal ikunu taħt ordni ta' ħarsien, jekk dar ma jkollhiex il-possibbilta' - u jien nifhem li jkun hemm diffikultajiet kbar - li żżommhom, dawn jispiċċaw ma jmorrux skola u forsi jmorru lura għand il-ġenituri tagħhom li forsi jkunu qegħdin iġegħluhom jisirqu bir-riżultat li jispiċċaw quddiem il-juvenile court u anke l-ħabs.

Diġa' għandna numru ta' subien li qegħdin f'din is-sitwazzjoni u allura hemm bżonn enormi li tinfetaħ dar li toffri programm terapewtiku għas-subien.

Miegħi ġibt tfajla li qiegħda fil-programm Fejda ...

IĊ-CHAIRPERSON: Miss Zammit, jekk trid, din it-tfajla tista' ma turix isimha.

CARMEN ZAMMIT: Naħseb li huwa importanti ħafna li nisimgħu lit-tfajliet stess x'għandhom x'jgħidulna għax fuq kollox huma jkunu għaddew mill-esperjenzi u allura huma jafu x'ħassew.

It-tfajla li qiegħda magħna qatt ma għexet fil-familja iżda għaddiet ħajjitha tgħix fid-djar tat-tfal.

Forsi nista' nistaqsiha xi mistoqsijiet ħalli tkun iżjed faċli għaliha li tirrispondi.

Nixtieqha tgħidilna ftit l-esperjenza tagħha, kif ħasset li kienet ħajjitha u x'tixtieq li sar minflok dak li fil-fatt sar f'ħajjitha.

ŻAGĦŻUGĦA: Jien inħoss li meta l-ommijiet jew il-ġenituri ma jagħtux kas it-tfal tagħhom u jitfgħuhom f'xi istitut, m'għandhomx jibqa' jkollhom dritt għat-tfal.

Jekk hemm familja li trid tadottak jew tieħdok għal fostering, la l-omm ma tkunx tat kas uliedha, m'hemmx bżonn ifittxuha għal firem jew għal xi affarijiet oħra.

Anke jekk it-tifla tkun trid issiefer, la l-omm ma tatx kas …

IĊ-CHAIRPERSON: Tista' tgħidilna xi ħaġa dwar l-għajnuna li inti sibt f'ħajtek, jew l-għajnuna li xtaqt li kellek?

Meta inti kont qiegħda tgħix f'istitut mas-sorijiet ...

ŻAGĦŻUGĦA: M'għoġbitnix il-ħajja meta kont ngħix mas-sisters.

IĊ-CHAIRPERSON: Imma xi xtaqt inti?

Kieku kellek tagħżel, xi xtaqt?

ŻAGĦŻUGĦA: Li kelli familja jew li ġejt adopted.

IĊ-CHAIRPERSON: Jiġifieri inti xtaqt li kellek iċ-ċans li tiġi adottata.

X'jogħġbok u xi jdejqek fil-programm Fejda?

Għidilna l-verita'; aħna mill-verita' ma nibżgħux, anzi nippreferu li inti tgħidilna l-verita' ħalli jekk hemm xi affarijiet li jistgħu jiġu rranġati, jiġu rranġati u tgawdi int u sħabek li għad iridu jgħaddu mill-programm Fejda.

Toqgħodx tiddejjaq li hawn Miss Zammit ħdejk, għidilna dak li inti verament tħoss.

ŻAGĦŻUGĦA: L-istaff ta' hemmhekk alright, imma wħud mit-tfal idejquni.

Jien għandi 18-il sena u akbar mill-oħrajn li hemm fil-programm.

Ftit minnhom għadhom naqra lura u jdejquni.

IĊ-CHAIRPERSON: Forsi ma tintegrawx daqshekk minħabba li hemm differenza fl-eta' bejnietkom, differenza li tinħass fl-eta' bejn l-14 u t-18-il sena.

Forsi xi wħud għadhom naqra childish u inti tħossok akbar minnhom, imma hemm xi affarijiet li tixtieq tara li jseħħu fil-programm Fejda?

ŻAGĦŻUGĦA: Li jkun hemm iktar attivitajiet.

MARIE LOUISE COLEIRO: Meta qed tgħid "attivitajiet", x'tip ta' attivitajiet qed tirreferi għalihom?

ŻAGĦŻUGĦA: Bħal sports u affarijiet hekk.

IĊ-CHAIRPERSON: M'għandkomx faċilitajiet sportivi?

X'tip ta' attivitajiet sportivi tagħmlu?

Ejja l-ewwel naraw x'hemm u mbagħad naraw x'jonqos.

ŻAGĦŻUGĦA: Tiġi mara tagħmlilna counselling sessions.

IĊ-CHAIRPERSON: U fejn jidħlu attivitajiet li tieħdu pjaċir bihom, per eżempju, daqq ta' mużika jew ħruġ, x'tagħmlu?

ŻAGĦŻUGĦA: Outings ikollna.

MARIE LOUISE COLEIRO: Nista' nistaqsik kif tqattgħu ġurnata normali fost il-ġimgħa?

ŻAGĦŻUGĦA: Jiena ma naħdimx pero' nixtieq li naħdem.

Filgħodu ngħinhom jagħmlu l-cleaning up, imbagħad xi wħud minna jgħamlu it-tisjir; daqshekk.

Jien ġeneralment noqgħod nara t-television ...

IĊ-CHAIRPERSON: Ikollkom il-counselling sessions.

ŻAGĦŻUGĦA: Imma mhux jiena, l-oħrajn ikollhom.

IĊ-CHAIRPERSON: Forsi għax inti ilek hemmhekk, diġa' għaddejt minnhom il-counselling sessions.

ŻAGĦŻUGĦA: Iva.

MARIE LOUISE COLEIRO: Tistgħu toħorġu filgħaxija?

ŻAGĦŻUGĦA: Iva.

MARIE LOUISE COLEIRO: Jeżistu indoor games?

CARMEN ZAMMIT: Għandna gym żgħir fil-post.

Huma jieħdu sehem ukoll fl-organizzazzjoni tal-post.

Per eżempju, darba fil-ġimgħa jkollhom il-community meeting fejn jorganizzaw ħafna affarijiet, jiddeċiedu fuq menu, roster u fejn iridu jmorru.

Barra minn hekk, f'dawn il-meetings għandhom l-opportunita' jgħidu dak kollu li jixtiequ lil management.

Il-meeting tmexxih ir-residential social worker li llum ma tiflaħx; infatti għalhekk ma ġietx hawnhekk.

Naturalment ikollhom counselling u affarijiet oħra li jkollhom bżonn isiru individwalment.

Ikollhom ħafna social work intervention mis-social worker.

MARIE LOUISE COLEIRO: Is-Sinjorina qed tgħid li għandha 18-il sena u ma taħdimx.

Forsi din għadha l-ewwel esperjenza tagħkom li jkollkom tfajliet ta' 18-il sena għax il-programm Fejda għadu pjuttost programm ġdid, iżda qegħdin taraw kif tistgħu tiżviluppaw xi tip ta' koordinament ma' l-ETC, per eżempju?

CARMEN ZAMMIT: Iva, saru ħafna diskussjonijiet ma' l-ETC, pero' l-problema m'hijiex li ma jsibux xi tip ta' xogħol, għax xogħol isibu, u din it-tfajla diġa' ppruvat diversi tipi ta' xogħol, pero' l-problema hija l-instabbilita' tal-persuna li hija dovuta għall-problemi passati li wieħed ikun għadda minnhom.

Jiġifieri sakemm waħda ssib xogħol li lesta toqgħod fih, trid ħafna u ġieli jgħaddu minn disa' tipi ta' xogħol qabel ma jissettiljaw f'xi job.

IĊ-CHAIRPERSON: Jiġifieri d-diffikulta' m'hijiex li mhux qed isibu xogħol.

CARMEN ZAMMIT: Le, ma' l-ETC hemm rapporti tajbin ħafna u qed jgħinuna ħafna fuq dan il-livell.

IĊ-CHAIRPERSON: L-Onor.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Kemm ilha fil-programm it-tfajla?

CARMEN ZAMMIT: Minn mindu beda l-programm, jiġifieri f'Lulju ta' l-1997, ilha hemm sena u nofs.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Għal dak li jirrigwarda studju, hemm min jiggwidahom, b'mod partikolari lit-tfajliet iżgħar?

CARMEN ZAMMIT: Hemm minnhom li għadhom imorru l-iskola.

Isiru sforzi, pero' minħabba l-problemi li t-tfajliet ikunu għaddejjin minnhom, tkun trid tagħmel sforzi enormi.

Kellna anke volontiera li ġew biex jagħtuhom xi lezzjonijiet, jiġifieri jimpenjaw ruħhom għal ċertu ħin jew għal ċertu żmien, imma tkun diffiċli ħafna li jkomplu.

Mil-lat ta' sports, aħna ninkoraġġuhom ħafna li jieħdu sehem f'xi attivita' sportiva għax nafu li l-isports huwa importanti, u saħansitra bħalissa għandna tfajla li qiegħda tittrenja fil-futboll.

Għandna wkoll volontier li qiegħed fis-social work li ġieli joħroġhom.

Dan it-tip ta' ħruġ huwa wkoll importanti biex inwessgħulhom iċ-ċirku ta' ħbieb.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Għandkom xi librerija żgħira u personal computer?

CARMEN ZAMMIT: Iva, għandhom computer u jħobbu jilgħabu fuq il-computer pero' rigward kotba, ma tantx jaqraw.

IĊ-CHAIRPERSON: Imma hemm librerija?

IĊ-CHAIRPERSON: Voldieri lanqas jekk iridu jaqraw, ma jistgħux.

CARMEN ZAMMIT: Imma ġieli ġibnilhom kotba.

Huwa diffiċli ħafna li joqogħdu bil-qiegħda, jiftħu ktieb u jaqrawh.

IĊ-CHAIRPERSON: Pero' tajjeb li l-kotba jkunu available biex forsi b'xi mod jitħajru jibdew jaqraw għax jekk m'għandekx kotba available, żgur li m'intix se tipprova taqra.

Sinjorina, hemm xi affarijiet oħra li qegħdin fuq l-istonku tiegħek u tixtieq tgħidhom?

ŻAGĦŻUGĦA: Le.

CARMEN ZAMMIT: Hemm xi affarijiet li tixtieq tgħidhom biex forsi jgħinu lil tfal oħra li se jgħaddu mill-istess esperjenza li għaddejt minnha int?

ŻAGĦŻUGĦA: Le.

MICHAEL ASCIAK: Kemm għandkom residenti bħalissa?

CARMEN ZAMMIT: Bħalissa qegħdin 12 u tnejn minnhom qegħdin fil-crisis intervention.

MICHAEL ASCIAK: Fejn qiegħda d-dar?

CARMEN ZAMMIT: Id-dar, li hija mexxija minn lay people, qiegħda f'Santa Venera u hija parti mill-Konservatorju Vinċenzo Bugeja, pero' qisna qegħdin f'dar għalina.

IĊ-CHAIRPERSON: L-Onor.

Rita Law tixtieq tagħmel xi mistoqsija.

RITA LAW: X'kienu l-problemi tat-tfal li qegħdin fil-programm Fejda?

CARMEN ZAMMIT: Fil-programm Fejda, il-maġġoranza tat-tfal kienu mqiegħda taħt ordni ta' ħarsien jew minħabba abbuż fiżiku, jew inkella minħabba neglect.

Xi wħud minnhom qegħdin hemm minħabba t-tip ta' imġieba tagħhom għax ma setgħux jibqgħu iżjed fid-djar residenzjali fejn kienu qegħdin jgħixu.

Meta ngħid "imġieba", qed nirreferi għal manifestazzjoni ta' aggressivita', vjolenza lejn l-istaff, eċċ.

IĊ-CHAIRPERSON: L-Onor.

MARIE LOUISE COLEIRO: Hemm a live-in set-up, bħala management?

MARIE LOUISE COLEIRO: Dawn huma nies li jinbidlu, nies li jaħdmu b'sistema ta' shift, jew hemm koppja jew familja li tgħix magħhom?

CARMEN ZAMMIT: Le, m'hemmx koppja jew familja li tgħix magħhom.

GĦal wara nofsinhar hemm ħames carers li jagħmlu shift bejniethom, waqt li filgħodu hemm waħda li dejjem tkun magħhom and she is very good magħhom.

Din tgħinhom iżommu d-dar nadifa, tagħmel ix-xiri li jkun hemm bżonn u tieħu magħha lil min ikun qiegħed id-dar biex jitgħallem jixtri.

Barra minn hekk, ġejjin u sejrin bit-tfal l-isptar, inġibulhom il-pilloli u l-mediċini li jkollhom bżonn.

Per eżempju, illum stess ħafna minnhom marru d-dental clinic.

Ir-roster ta' wara nofsinhar jibda mis-2.30 p.m. sat-8.30 a.m. ta' l-għada, u jkun hemm żewġ carers magħhom.

Imbagħad bħala back-up, bil-lejl ikun hemm ir-residential social worker u jekk jinqala' xi ħaġa, anke jien disponibbli.

IĊ-CHAIRPERSON: L-Onor.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Minn dawn it-12-il persuna, kemm minnhom ġew minn familja normali, "normali" fis-sens li ġew minn dar?

U nista' ngħid li d-differenza tkun tidher.

Mill-esperjenza tiegħi kemm ilha li twaqqfet id-dar, id-disturb ta' tfajliet li jiġu minn ambjent ta' familja, allavolja jkun ambjent problematiku, ma jkunx daqshekk profond daqs ta' dawk li jkunu rejected u qatt ma għexu f'familja.

IĊ-CHAIRPERSON: L-Onor.

Marie Louise Coleiro, l-aħħar kumment jekk jogħġbok.

MARIE LOUISE COLEIRO: Bażikament qed nitkellmu fuq numru ta' tfal li għexu ħajjithom kollha, jew il-biċċa 'l kbira ta' ħajjithom, fi djar residenzjali u mbagħad, b'xi mod, qed jispiċċaw fil-programm Fejda.

Mill-informazzjoni li qed tagħtina Miss Zammit, jidher li l-maġġor parti ta' dawn it-tfal ġejjin minn dan is-set-up u allura l-ironija hija li dawn it-tfal qed jerġgħu jispiċċaw ġo dar, u għaldaqstant naħseb li toħroġ aktar il-ħtieġa li l-pajjiż iħares bis-serjeta' lejn fostering u adozzjoni.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Il-ħsieb tagħkom huwa li dawn it-itfal jerġgħu jmorru ġol-familja li kienu fiha?

CARMEN ZAMMIT: Dażgur; l-iskop tagħna huwa li kollha jirritornaw fil-familja imma ħafna minnhom ma jistgħux jirritornaw fil-familja għax qatt ma kellhom familja.

Id-diffikulta' hi li tippreparahom joqogħdu fuq saqajhom ħalli jkunu jistgħu jgħixu weħidhom.

JEAN PIERRE FARRUGIA: U simultanjament, il-ġenituri jkunu qegħdin jiġu trained?

Aħna naħdmu ħafna mal-ġenituri, jew permezz ta' counselling li jsir mir-residential social worker tagħna li taħdem full-time, jew inkella nirriferuhom lil family therapy unit ta' l-SWDP.

Miċ-ċentru hawn ukoll is-Sur Godwin Steer li naħseb jista' jiżviluppa iktar is-sitwazzjoni ta' subien bi problemi.

IĊ-CHAIRPERSON: Nixtieq naqbad ma' dak li semmejt inti dwar il-ħtieġa ta' alternative care, bħalma huma l-fostering u l-adoption.

Hawnhekk għandna magħna lil Mr. John Rolé li żgur jista' jikkumplimenta dak li għadek kif għedt inti.

CARMEN ZAMMIT: Sinjura President, nixtieq nippreżenta lill-Kumitat statistika, rapporti u informazzjoni relevanti għal dan is-suġġett.

IĊ-CHAIRPERSON: Nirringrazzjawk Miss Zammit u nirringrazzjaw ukoll lit-tfajla li ġibt miegħek għall-intervent tagħha.

IS-SUR JOHN ROLÉ (Social worker, Fostering Unit, Social Welfare Development Programme): Naħseb li meta nisimgħu dak li qed nisimgħu hawnhekk, verament nibdew naraw illi għal dawn it-tfal li jsibu ruħhom f'sitwazzjonijiet diffiċli minn meta jkunu għadhom żgħar, huwa iktar aħjar illi jsibu familji alternattivi fejn ikunu jistgħu jiżviluppaw b'mod naturali milli jgħaddu ħafna snin f'istituzzjonijiet.

Pero' fl-istess waqt bl-ebda mod ma wieħed irid jinsa d-dedikazzjoni li kien hemm min-naħa tar-reliġjużi f'pajjiżna u n-numru ta' tfal li għaddew minn taħt idejhom.

Jiena għandi esperjenza ta' 20 sena ġewwa St. Patrick's u niltaqa' ma' ħafna żgħażagħ illi minkejja li għaddew minn ħafna trawmiet, xorta waħda jirnexxielhom ikollhom il-familja tagħhom bi tfal.

Fil-fatt għad għandi kuntatt magħhom u sa ġimgħatejn ilu konna qed nilagħbu l-futboll flimkien.

Huwa żgur il-bżonn li l-konċett tal-fostering, kemm min-naħa ta' organizzazzjoni u kemm min-naħa ta' mentalita', jiġi żviluppat.

Il-ġenituri naturali ġieli ma jifhmux xi jfisser eżattament il-kunċett tal-fostering u allura hemm bżonn li nqajmu awareness biex dawn jifhmu illi t-tfal tagħhom għandhom ukoll id-dritt li jgħixu ġo familja.

Pero' mhux il-ġenituri naturali biss għandhom bżonn jifhmu x'inhu l-fostering imma anke dawk il-ġenituri li jkunu jixtiequ jżommu lit-tfal.

Bażikament l-għan tal-fostering huwa li familja tgħin lil familja oħra ħalli jekk ikun possibbli, it-tfal jirritornaw għand il-ġenituri naturali tagħhom, pero' jekk ma jkunx possibbli li dan isir, ikun hemm żewġ options - jew long-term fostering, jew inkella adozzjoni.

F'dawn l-aħħar sentejn sar ħafna xogħol minn interagency team magħmul miċ-Ċentru Ħidma Soċjali, iċ-Children's Homes u l-SWDP biex flimkien nikkreaw moviment li jippromwovi l-fostering.

Pjanijiet saru u naħseb li lkoll kemm aħna, inklużi l-Onor.

Marie Louise Coleiro, nafu x'sar, pero' nafu wkoll li għad baqa' ħafna xogħol xi jsir.

Aktar ma jkollna malajr a fostering agency, aktar aħjar.

Fil-preżent hawn tliet aġenziji iżda n-numru ta' nies u l-ammont ta' ħin li jagħmlu fuq dan ix-xogħol, huwa ftit.

Fil-preżent għandna 26 foster carer u minkejja li qegħdin jagħmlu xogħol siewi, ħafna minnhom lanqas biss huma trained biex jagħmlu dan ix-xogħol ta' fostering u f'dawn l-aħħar sentejn għamilna training programme speċifikament għall-foster carers ħalli jkunu jafu għal xiex deħlin għaliex qed insibu li ħafna drabi dawn jibdew b'sempliċement social contact u ma jkunux jafu eżattament għal xiex deħlin.

Il-każijiet li għandna huma każijiet verament tqal u ħafna mill-foster carers ma kellhomx is-support li suppost ikollhom u dan proprju minħabba nuqqas ta' riżorsi umani.

F'dawn l-aħħar sentejn għamilna seba' korsijiet u ttrejnjana mhux biss prospective foster carers, imma anke care workers, social workers u studenti tas-social work.

L-awareness tal-fostering trid tkun globali u totali, ħalli jekk għada pitgħada se tħaddem social workers f'dan il-qasam, huma wkoll ikunu jafu xi jfisser il-fostering.

Bħalissa hemm 15-il koppja li qed jistennew biex jiġu assessed u kieku m'għamilniex it-training din is-sena, kieku konna nispiċċaw biex lanqas konna nsibu t-trained social workers li qed jagħmlulna l-assessments.

Aħna qed naħdmu biex kulħadd, is-social workers, il-foster carers u l-ġenituri naturali, jifhmu xi jfisser eżattament il-kunċett tal-fostering.

Per eżempju llum wara nofsinhar, tarbija ta' sena għadha kemm ġiet placed.

Preżenti kien hemm l-omm naturali tat-tarbija, il-foster carer u s-social worker u nispera li bil-mod il-mod nibdew xi ħaġa li dejjem konna noħolmu li ssir, ċioe' li kemm l-omm naturali u kemm il-foster carers, ikunu trained u jafu għal xiex deħlin.

Jekk m'aħniex se nimxu f'din id-direzzjoni, se nibqgħu niġbru l-biċċiet.

Irridu noqogħdu bil-qiegħda u naraw xi pjan hemm bżonn li jsir, pero' bla dubbju hemm bżonn li jkollna n-nies għax mingħajr ir-riżors uman ma nagħmlu xejn.

Naturalment hemm ukoll il-bżonn ta' finanzi.

Mhux qed ngħid li l-foster carers għandhom jitħallsu l-belli liri, imma li qed ngħid hu li l-Istat għandu għallinqas jirrikonoxxi x-xogħol siewi li qed jagħmlu dawn in-nies għaliex inkella, financially, ikun impossibbli għalihom li jkomplu jwettqu x-xogħol li qed jagħmlu.

Illum ssib familji li minkejja li għandhom żewġt itfal jew tlieta, qegħdin jagħmlu wkoll fostering.

Jiena verament nammirahom lil dawn il-familji, pero' hemm bżonn li jsir xi ħaġa għalihom.

Per eżempju koppja li taqla' aktar minn Lm10,000 fis-sena, ma tibqax tieħu ċ-children's allowance.

Issa llum kulħadd jaf li biex tixtri żarbun trid tonfoq xi Lm25, u allura koppja se tixtri żarbun lit-tfal tagħha u ma tixtrix ieħor lil fostered child?

Allura qed nispiċċaw biex lil dawn in-nies li qed jagħmlulna pjaċir qed nitfgħulhom piż ieħor fuqhom.

Fi ftit kliem inħoss li l-ewwelnett irridu nibdew mil-lat ta' manpower, inwaqqfu l-aġenzija li hemm bżonn li titwaqqaf, u bil-mod il-mod, l-affarijiet l-oħra will follow.

Tajjeb jingħad li pjanijiet konkreti diġa' hemm.

IĊ-CHAIRPERSON: L-Onor.

MICHAEL FARRUGIA: Safejn naf jien, f'Malta ma teżisti l-ebda liġi dwar il-fostering, hux hekk?

IS-SUR JOHN ROLÉ: Speċifikament fuq fostering, le.

MICHAEL FARRUGIA: Mingħalija - ikkoreġini jekk jien żbaljat - lanqas fil-liġi dwar is-sigurta' soċjali, ma jidħol il-konċett ta' fostering.

IS-SUR JOHN ROLÉ: Li hemm fil-liġi huwa li jekk ikun hemm care order fuq tifel jew tifla u l-Istat jiddeċiedi li jibgħat .… (Interruzzjonijiet) Hemmhekk l-Istat hu obbligat li jħallas.

MICHAEL FARRUGIA: Iva, imma l-fatt hu li ħafna drabi tifel li jkollu care order jitqiegħed f'post biex jieħdu ħsiebu.

Issa legalment, billi ma teżisti l-ebda liġi dwar il-fostering …

IS-SUR JOHN ROLÉ: Kulma tgħidlek il-liġi hija li persuna tista' tiġi appuntata biex tieħu ħsieb lil dak it-tifel jew tifla li jkollu care order.

MICHAEL FARRUGIA: Jiġifieri meta intom tagħtu għal fostering xi ħadd li jkollu care order, tiġi applikata wkoll bejn il-partijiet li jkun hemm ...

IS-SUR JOHN ROLÉ: Suppost li tiġi applikata pero' l-problema li hemm fil-preżent hi li ħafna min-nies li qed jagħmlu l-fostering, kienu bdew b'social contact.

Kienu jmorru għand is-sorijiet u fil-weekend jieħdu tifel id-dar, u mbagħad jgħidulek: Issa ilu dan iż-żmien kollu magħna, se nibagħtuh lura?

Aħna qed ngħidu li din is-sitwazzjoni hemm bżonn tinbidel b'mod li dawn in-nies jiġu trained ħalli jkunu jafu eżattament għal xiex deħlin imbagħad id-deċiżjoni li tittieħed tkun deċiżjoni ta' familja u b'hekk nipprevenu ċerti diffikultajiet li qed jinħolqu llum.

MICHAEL FARRUGIA: Tiltaqgħu ma' problemi minħabba li ma teżistix liġi dwar il-fostering?

Il-persuni li jagħmlu fostering - nafu li l-fostering huwa differenti minn adoption, huma żewġ konċetti kompletament differenti - jiltaqgħu ma' xi tip ta' problemi mal-ġenituri naturali tat-tfal?

IS-SUR JOHN ROLÉ: Kultant xi ġenituri ma jifhmux x'inhu l-fostering b'mod li jsiru aggressivi ...

MICHAEL FARRUGIA: Fejn għandek care order huwa mod, imma fejn m'għandekx care order, għandek sitwazzjoni kompletament differenti.

IS-SUR JOHN ROLÉ: Jiena ngħidlek li l-problema iktar tinqala' meta jkun hemm care order.

Ċerti ġenituri jkunu tant possessivi tat-tfal tagħhom li lanqas biss jagħtu kas l-interess ta' uliedhom u jpoġġu l-ewwel l-interessi tagħhom. minbarra li jġibu lill-foster carers f'sitwazzjonijiet verament diffiċli, per eżempju joqogħdu jagħmlulhom ħafna telefonati, eċċ. U għalhekk irid ikollna proċeduri u aġenzija li tara illi l-foster carers jiġu protetti minn ċerti abbużi li ġenitur jista' jaqla'.

Jekk mhux se jkollna xi ħaġa konkreta, se nispiċċaw biex minkejja x-xogħol kollu li jkun sar, il-foster carer se jgħidlek li ma jistax ikompli jżomm tfal.

IĊ-CHAIRPERSON: L-Onor.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Kemm ikollkom każi ta' care orders f'sena?

IS-SUR JOHN ROLÉ: Ma naħsibx li jiena l-persuna li nista' nirrispondi din il-mistoqsija.

MICHAEL FARRUGIA: Safejn naf jien ma konniex noħorġu numru kbir ta' care orders, imma ħafna drabi l-problemi li kien ikollna kienu jkunu problemi jaħarqu.

Niftakar li kien hemm każ li kont dħalt fih jien bħala ministru, fejn wieħed mar jixtri revolver u beda jhedded lin-nies b'dan l-imbierek revolver.

Min jiffirma l-care orders, jgħaddi minn ħafna diffikultajiet, pero' bħala numru, u hawnhekk qed nara lil Dr. Zammit li jista' jikkoreġini jekk żbaljat, ma konniex noħorġu ħafna, kienu jingħaddu fuq l-idejn.

IĊ-CHAIRPERSON: L-Onor.

MARIE LOUISE COLEIRO: Jien naħseb li d-diffikultajiet iqumu mhux biss minħabba n-nuqqas ta' liġi, imma minħabba l-problemi emozzjonali tal-ġenituri naturali.

Aħna dejjem nisimgħu dwar ġenituri li abbandunaw lit-tfal tagħhom imma jista' jkun hemm ukoll każijiet ta' ġenituri li jkollhom diffikultajiet li forsi ma jkollhomx kontroll fuqhom u allura they will have to give up their children.

Jien naħseb li anke dan l-aspett irridu nżommuh f'moħħna bħala parti mill-framework li qed nitkellmu fuqu.

Il-fatt li l-konċett ta' fostering m'għandux ilqugħ b'liġi u regolamenti u m'għandniex ukoll programm regolari biex jittrenja emotionally, kemm lill-foster carers kif ukoll lill-ġenituri naturali li se jkollhom jagħtu lit-tfal tagħhom minħabba diversi diffikultajiet, taraha bħala problema?

IS-SUR JOHN ROLÉ: Permezz tal-programm li qed nagħmlu, żgur li qegħdin nilħqu lill-foster carers, lil prospective foster carers u lil dawk li għandhom social contacts ma' tfal li jeħduhom id-dar tagħhom fil-weekend.

Permezz ta' dan il-programm qed nagħmluhom konxji ħafna ta' kif jiġu dawn it-tfal u kif għandna nilqgħu lil dawn it-tfal.

Il-programm jikkonsisti f'sitt sessions ta' tliet sigħat il-waħda, jiġifieri dan il-programm huwa pjuttost intensiv.

Barra minn hekk aħna nipprovaw naraw min huwa interessat li jidħol għal dan ix-xogħol, immorru nkellmuhom id-dar, ngħidulhom b'dan il-progamm, inħallu ftit taż-żmien jgħaddi biex nagħtuhom ċans jaħsbu u mbagħad nerġgħu mmorru nkellmuhom.

Jiġifieri mill-esperjenza li ġbarna, qed nippruvaw nevitaw proprju dan.

Permezz ta' programmi fuq ir-radio u permezz ta' metodi oħra, trid tibda tagħmel lin-nies konxji tad-diffikultajiet li jistgħu jiltaqgħu magħhom dawn it-tfal.

Fortunatmanet ikollok okkażjonijiet biex titkellem fuq ir-radio u naħseb li iktar ma l-kelma "fostering" tidħol f'widnejn in-nies, iktar aħjar ħalli aktar nies jibdew jaħsbu li anke huma jistgħu jagħtu sehemhom.

Anke l-ġenituri naturali jridu jibdew jifhmu li t-tfal tagħhom għandhom ċerti drittijiet u jistgħu jsibu persuna li tista' tgħinhom.

Il-foster carers se jkunu preparati pero' ħafna drabi jkun hemm ġenituri li jaħsbu li jekk se jagħtu lit-tifel tagħhom għall-fostering, se jeħduhulhom.

Din hi l-mentalita' li hawn fil-preżent.

Aħna lill-foster carers nippreparawhom u fil-fatt l-aħħar training session li nagħtu lill-foster carers hija proprju "letting go".

Minkejja li tkun ilek tieħu ħsieb tifel għal sena, sentejn jew anke aktar, jekk ikun fl-interess tat-tifel li jmur għand il-ġenituri naturali tiegħu, irid imur.

Pero' bħalma qalet is-Sinjorina Carmen Zammit dwar il-programm Fejda, irridu nżommu f'moħħna li jekk mhux se jkollna nies jaħdmu mal-ġenituri naturali, se tispiċċa ċikkubriku.

Hemm bżonn ta' social workers li jaħdmu biex jippreparaw lill-foster carers u jagħmlu assessment u follow-up tagħhom, imma mbagħad hemm bżonn ukoll ta' social workers li jaħdmu għall-familja naturali ta' dawk it-tfal li qed jiġu fostered.

Per eżempju,

jista' jkun hemm bżonn ta' family therapy.

Il-foster carers se jkollhom link mal-familja naturali tat-tifel li qed jiġi fostered u ħafna drabi jkunu qed jaħdmu flimkien biex dak it-tifel ma jħossux barra minn postu.

U bil-mod il-mod, aktar ma nitkellmu dwar xi jfisser il-fostering, aktar se tibda tinbidel il-mentalita' li hawn fil-preżent.

Bażikament, il-fostering huwa att kristjan fejn familja verament tgħin lil familja oħra, mhux b'mentalita' paternistika, imma fuq il-kunċett ta' sharing of skills.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi, Mr Role'.

Jidher li m'hawnx mistoqsijiet, għaldaqstant nistieden lil Fr. Vella minn St Patrick's School.

Nixtieq nerġa' nfakkarkom iżżommu l-presentation tagħkom fil-qosor ħalli jkollna ħin għal diskussjoni.

Skond l-istatistika li rċevejna mill-SWDP u dik li tatna Miss Zammit, jidher li b'kollox, din is-sena nħarrġu 16-il care order.

STEPHEN VELLA (Head of Care, St Patrick's School, Sliema): Din is-sena għalaqna 100 sena mill-ewwel ġebla tal-fondazzjoni ta' St Patrick's u bħalissa qed nipprovdu servizz lil 150 tifel, 50 minnhom huma residenti waqt li l-100 l-oħra jiġu għad-day care service.

GĦandna 15-il tifel li ġej mill-Qorti jew li għandu care order.

Aħna nipprovdu servizz ta' skola b'mod speċjali għal tfal li għaddew mill-kura residenzjali u għal tfal li nkunu nistgħu nirriabilitawhom u nintegrawhom lura fil-familja, inżommuhom bħala day care biex b'hekk jibqa' jkollna kuntatt magħhom.

Ma' dawn il-150 tifel, qegħdin 50 ħaddiem naħdmu magħhom u ħafna mill-enerġija tagħna tmur fuq it-tagħlim fl-iskola; għandna kemm skola primarja u kemm skola sekondarja peress li l-eta' tat-tfal tagħna tvarja minn disgħa sa 16-il sena.

Is-servizzi li nipprovdu lit-tfal residenzjali huma varji.

It-tfal jiġu maqsuma f'sitt units, f'sitt homes differenti, u hemm care worker ma' kull seba' jew tmient itfal.

Għandna wkoll tfal li minkejja li huma residenti, ma jattendux l-iskola tagħna għax sakemm aħna nipprovdu l-kura residenzjali li għandu bżonn it-tifel, nipprerferu li jekk jista' jkun jibqa' jżomm kuntatt mal-lokalita' tiegħu.

Għandna wkoll każ ieħor li ġej mill-Young People's Unit li huwa nkarigat minnu Dr. Saliba u li tkellimtu miegħu l-aħħar darba, u issa bdejna servizz ma' subien li jkunu jixtiequhom jintegraw lura fis-soċjeta'.

Dawn is-subien jgħaddu ċertu żmien għandna sabiex aħna nipprovdulhom il-kura qabel ma jintegraw ruħhom lura fil-familja.

Tqajmu diversi punti li xtaqt nirreferi għalihom u wieħed minnhom kien proprju l-punt li tqajjem mill-Onor.

Farrugia meta staqsa dwar xi jsir minn dawk it-tfal li huma at risk imma li fl-istess waqt ikunu ta' riskju għal tfal oħra.

Dik hija dilemma li aħna jkollna naffrontaw u f'dawn l-aħħar tliet snin kellna tliet każi partikolari ta' tfal li jkunu ta' periklu kbir mil-lat morali u mil-lat etiku, għal tfal oħra.

F'dawn is-sitwazzjonijiet insibu ruħna dahrna mal-ħajt għax bl-istruttura eżistenti tagħna, ma nistgħux nipprovdu servizz għalihom.

IĊ-CHAIRPERSON: Fix-xogħol tagħkom ta' kuljum, x'inhuma l-problemi li tiltaqgħu magħhom, b'mod partikolari f'dak li huwa koordinament ma' aġenziji oħra meta titolbu l-għajnuna?

Fejn tħossu li m'għandkomx ħajt ta' kenn?

STEPHEN VELLA: Naħseb li l-akbar problema hija n-nuqqas ta' riżorsi li wieħed ikun jixtieq li jkollu f'idejh, riżorsi biex jiġi provdut is-servizz ta' counselling u assessment tat-tfal.

Għal kull tifel, aħna nifformulaw care plan li nipprovaw inżommu biex inwettqu l-pjan ta' kura.

Ovvjament inqas ma tifel idum għandna, iktar aħjar għax ikun juri li l-għan tagħna, li huwa dak ta' riabilitazzjoni, ikun intlaħaq.

Problema partikolari li niltaqgħu magħha hija meta nfasslu pjan ta' kura għal xi tifel u mbagħad ċerti visits jew ċerti bżonnijiet ma jiġux segwiti bir-riżultat li t-tfiel jibqa' dejjem pending.

Ħafna drabi tifel li ma jagħtix ħafna problemi huwa l-iktar tifel li jiġi traskurat mis-sistema ġenerali u allura jibqa' jkaxkar.

Ġeneralment dan it-tip ta' tifel ikun beda f'istitut tas-sorijiet meta kien għadu żgħir u sa 16-il sena, jibqa' drifting; he just drifts.

Dik hi ħaġa li aħna u s-sorijiet li naħdmu flimkien fuq xi każijiet, irridu li ma sseħħx.

Infatti aħna stess ninkoraġġixxu li jekk jista' jkun, tifel jiġi inserit f'familja, anke billi jiġi fostered.

Nafu li jeżistu każijiet ta' tfal li ma jkunux jistgħu jitqiegħdu f'familja għax ikunu mweġġgħin ħafna u jekk jitpoġġew f'familja li m'hijiex preparata, hemm il-probabilita' li dik il-familja titfarrak.

Aħna rajna familji jitfarrku għax ma jkunux ippreparati sew għat-tifel li jkun ġie fdat f'idejhom.

Rajna familji li kważi spiċċaw biex isseparaw għax it-tifel li ġie fdat f'idejhom kien too much for them to handle.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

L-Onor.

MARIE LOUISE COLEIRO: Jien qed nifhem li f'St Patrick's tilqgħu subien li jkollhom sa 16-il sena, allura x'jiġri minnhom wara dak il-perijodu?

STEPHEN VELLA: Uffiċjalment inżommuhom sa 16-il sena, pero' għandna każijiet ta' tfal li għandhom aktar minn 16-il sena.

Sakemm aħna nsibulhom xogħol u post fejn joqogħdu - xi wħud minnhom joqogħdu fi flat u oħrajn joqogħdu f'akkomodazzjoni li jiġi provdut max-xogħol stess li nkunu sibnilhom - jibqgħu St Patrick's, pero' hemm problema għaż-żgħażagħ ta' bejn is-16 u t-18-il sena.

Meta jirnexxielna mmexxuhom sa 18-il sena, huma jiġu trasferiti għal Osanna Pia Salesian Youth hostel.

MARIE LOUISE COLEIRO: Kemm tesa' Osanna Pia?

STEPHEN VELLA: Tesa' 12-il tifel u bħalissa hemm xi disgħa.

IĊ-CHAIRPERSON: L-Onor.

JEAN PIERRE FARRUGIA: St. Patrick's School hija miftuħa għal kulħadd, jew hija ristretta għal tfal bi problemi?

STEPHEN VELLA: Minn sentejn 'il hawn ftaħniha anke għal tfal li jkunu ġejjin minn familji normali, pero' intbaħna li ħafna mit-tfal li ġew fl-iskola tagħna, kienu tfal li kienu bullied fl-iskola li kienu ġejjin minnha.

U meta pprovajna naraw it-tip ta' servizz li rridu nipprovdulhom, sibna li dawn it-tfal kienu mweġġgħin ħafna u kellna nużaw ħafna enerġija magħhom biex ikunu ta' influwenza tajba għat-tfal tagħna.

Fil-fatt din is-sena fformajna care team biex proprju jieħu ħsieb lit-tfal li daħħalna.

JEAN PIERRE FARRUGIA: It-tfal li jmorru lura fil-familji tagħhom, jibqgħu jieħdu t-tuition tagħhom f'St. Patrick's?

JEAN PIERRE FARRUGIA: X'inhu l-achievement ta' dawn it-tfal fir-rigward ta' "O" level exams?

STEPHEN VELLA: Mil-lat ta' academic achievement, l-istandard ma tantx huwa għoli.

F'dawn l-aħħar ħames snin neħħejna t-tagħlim ta' snajja' għax sibna li t-tfal ta' 11 jew 12-il sena konna qegħdin inderruhom sengħa b'ċertu mod u mbagħad meta jaslu għall-eta' ta' 16-il sena jsibu li dak li jkunu tgħallmu, ikun inbidel kompletament minħabba l-avvanz li jkun sar matul is-snin u allura enfasizzajna aktar fuq computing u għamilna wkoll computer lab.

Aħna nagħtu lit-tfal individual attention għaliex uħud minnhom are below standard u minkejja li jkunu qed jattendu fi klassi, ma jkunux jafu x'inhu għaddej madwarhom.

Enfasizzajna ħafna fuq remedial classes, daħħalna d-drama, għamilna adventure groups u għandna l-judo classes u bi ftaħir ngħid li wħud mit-tfal tagħna anke ħadu n-national title u qegħdin fin-national team tal-judo.

Uħud minnhom jilagħbu l-waterpolo u kull nhar ta' Tnejn imorru għat-training fil-pixxina.

F'St. Patrick's norganizzawlhom ħafna attivitajiet, norganizzawlhom camps, ħruġ barra, safar, eċċ; m'humiex neqsin mil-lat ta' attivitajiet.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Nimmaġina li over the years ikollhom riżultati sodisfaċenti, pero' meta t-tfal joħorġu minn hemm, isibu fejn jaħdmu?

Meta jikbru, dawn it-tfal jibnu familja?

STEPHEN VELLA: Is-Sur John Role' jista' jitkellem ħafna iktar minni dwar dan għaliex qatta' 20 sena hemmhekk waqt li jien ilni biss erba' snin, pero' nista' ngħid li r-rata ta' suċċess hija pjuttost għolja.

Ħafna miż-żgħażagħ jirnexxu fil-ħajja u jiġu jarawna bil-familji tagħhom, pero' hemm ukoll oħrajn li spiċċaw il-ħabs.

Ħafna drabi m'hijiex tort tas-sistema li jinsabu hemmhekk iżda tort tagħhom infushom għaliex qatt ma riedu lil xi ħadd li jipprova jifhem is-sitwazzjoni tagħhom, li ovvjament tkun diffiċli ħafna.

Dwar nuqqas ta' servizzi, naħseb li l-iktar ħaġa diffiċli hija meta nirriferu xi każijiet għal psychological assessment u jibqgħu jkaxkru.

Jekk appuntament jingħata għal xahrejn jew tliet xhur wara, ifisser li lit-tifel ikunu sarulu biss xi erba' assessments f'sena, u jien ma naħsibx li dan huwa l-mod effettiv ta' kif wieħed ikun jixtieq jaħdem mat-tifel.

IĊ-CHAIRPERSON: L-Onor.

KARL CHIRCOP: Inti semmejt in-nuqqas ta' riżorsi umani.

Qatt ħsibtu biex żgħażagħ li jkunu rnexxew fil-ħajja u integraw lura fis-soċjeta', jgħinukom huma stess?

Naħseb li dawn huma l-iktar nies adatti biex jgħinukom.

Jien naf persuni li kienu magħkom u llum il-ġurnata huma miżżewġa u għandhom il-familja tagħhom, naf li dawn jiġu jżurukom, anke bħala sinjal ta' rikonoxximent għal dak kollu li intom għamiltu magħhom, allura ma titħajrux tużaw is-servizzi tagħhom biex jgħinukom?

STEPHEN VELLA: Fil-fatt tnejn mill-ħaddiema tagħna huma past pupils, wieħed huwa teacher u l-ieħor huwa care worker.

Naturalment din hija xi ħaġa pożittiva għax huma stess jistgħu jgħidu kif ħassewhom meta kienu f'sitwazzjoni simili.

Teżisti wkoll assoċjazzjoni tal-past pupils u l-membri ta' din l-assoċjazzjoni jiltaqgħu regolarment f'St. Patrick's stess u jorganizzaw ħafna attivita' bejniethom.

Jorganizzaw parties, laqgħat, logħob tal-football, eċċ. Jiġifieri hemm ħafna attivita' fuq dak il-livell.

Hemm uħud li bnew business bejniethom, imxew fuq dak il-livell u għenu lil xulxin.

Dejjem kien hemm sistema ta' għajnuna, after care, lil dawn iż-żgħażagħ u fil-fatt f'St. Patricks's se niftħu uffiċċju proprju għal past pupils ħalli huma jkunu jistgħu jitolbu biex iħaddmu tfal tagħna stess.

IĊ-CHAIRPERSON: L-Onor.

FRANCIS AGIUS: Fr. Vella, xi kriterji jintużaw biex tfal jidħlu fl-iskola tagħkom?

Issir xi forma ta' screening fuq it-tfal li jkunu se jidħlu?

Kellkom każi ta' tfal li għal xi raġuni kellhom jiġu rifjutati milli jidħlu magħkom?

STEPHEN VELLA: Nagħmlu distinzjoni bejn tfal residenti u dawk li ngħidulhom day care.

Fir-rigward ta' residenti, minn Jannar nibdew nibagħtu ittri lis-social workers, lid-dipartimenti u anke lid-djar tat-tfal, fejn nitolbuhom jgħidulna bil-każijiet li jridu jidħlu għandna f'Settembru ta' wara sabiex nagħmlu screening tagħhom matul is-sajf.

Nistiednu lit-tfal stess jiġu għandna u jibdew isiru l-case conferences fuq it-tfal ħalli b'hekk wieħed jibda jipprepara għalihom minn qabel ma jidħlu.

Sfortunatament ikun hemm każijiet li ma nkunux nistgħu nipprovdu servizz għalihom, u dawn jinkludu tfal li huma physically disabled jew psychologically severely disabled.

Ma nistgħux naħdmu fuq dak il-livell.

Persentaġġ kbir ta' tfal li għandna, huma vittmi u allura noqogħdu attenti li ma ndaħħlux perpetrators fosthom.

Jekk tifel ikun jipprovdi ħafna diffikulta' fil-kuntest li għandna bħalissa, u ma jkunx jiffittja fl-ambjent tagħna, ngħidu li jkun aħjar li nagħmlu żball u nirrifjutawh, milli nagħmlu żball u nġibu tifel li jispiċċa jabbuża minn tfal oħra.

Fir-rigward ta' day care, meta ftaħna l-iskola kellna biżibilju ta' applikazzjonijiet biex tfal jidħlu bħala day pupils.

Kellna xi 60 applikazzjoni u ridna nagħżlu biss xi 20 minnhom.

Kien hemm demand kbira u l-problema li għandna bħalissa hi li qed nibżgħu li l-għadd ta' day pupils jissupera l-għadd ta' residenti, pero' dan għandu l-benefiċċju tiegħu għaliex jidħol a high level of standard u jkun hemm iktar kompetizzjoni għat-tfal tagħna.

Anke mil-lat ta' imġieba u ta' indafa, it-tfal residenti jibdew joqogħdu aktar attenti fis-sens li issa m'għadhomx biss bejniethom.

Allura jkun hemm livell għoli, pero' fl-istess ħin, bħalma għedt qabel, jekk ma jkunx hemm follow-up ta' ċertu tfal - u tfal li jkunu f'familji normali jipprovdu d-diffikultajiet tagħhom ukoll - jista' jiġri li ma jkollniex limitu ta' dixxiplina fuq dak il-livell għat-tfal tagħna.

IĊ-CHAIRPERSON: Int semmejt li ġieli jkollkom tgħidu "le" għaliex tifel ma jkunx jiffittja s-sistema u nixtieq nisma' lis-Sur Godwin Steer jgħid xi ħaġa fuq din il-problema.

Jekk tifel ma jiffittjax is-sistema ta' St. Patrick's, xi jsir minnu?

IS-SUR GODWIN STEER (Socio-Legal Unit, Dipartiment għall-Ħarsien tal-Familja): Dik hija problema li ma niffaċċjawhiex aħna biss, imma tiġi ffaċċjata wkoll fil-każ ta' żgħażagħ li jidhru quddiem il-qorti tal-minorenni.

Fil-fatt nixtieq insemmi każ partikolari li ġara s-sena l-oħra ...

IĊ-CHAIRPERSON: Irridu noqogħdu attenti qabel ma nsemmu każijiet speċifiċi.

IS-SUR GODWIN STEER: M'iniex se nsemmi ismijiet, pero' kellna tifel ta' 16-il sena li kellu jispiċċa l-ħabs.

Il-qorti ġiet dahra mal-ħajt; riedet tpoġġih x'imkien imma ma kienx jeżisti post secure għal żgħażagħ b'dawk it-tip ta' problemi.

Jien responsabbli mit-taqsima soċjo-legali fid-dipartiment tal-welfare u aħna l-aktar li naħdmu huwa ma' żgħażagħ, mhux ma' tfal.

Kif tafu tajjeb, hawn Malta wieħed huwa legalment responsabbli minn għemilu, minn disa' snin 'il fuq, pero' l-age bracket li l-iktar tagħtina trouble hija dik ta' bejn it-13 u l-15-il sena.

Nixtiequ li naqbduhom meta jkunu għadhom żgħar, għax iktar ma jkunu żgħar, iktar tista' tikkontrollahom pero' ħafna drabi jiġu għandna wara li jkunu diġa' kissru l-liġi.

Jista' jkun li jkunu ilhom li kissru l-liġi, imma jew għax forsi jikkonsidrawhom żgħar allura dak li jkun ma jressaqhomx, jew għax jaħfrilhom, jew inkella għax ma jinqabdux, ma jiġux għandna qabel.

Issa meta jiġu għandna, ikunu ilhom jiksru l-liġi, ma jkunux first offenders.

Fil-fatt ta' spiss qed jirriżultalna li dawn iż-żgħażagħ ikunu ilhom ma jattendu skola għal aktar minn sentejn u ħafna drabi l-ġenituri tagħhom stess ikunu qed jgħinuhom billi jipprovdu ċertifikati mediċini li jgħidu li t-tfal qed ibatu minn schoolphobia, jew ma jistgħux imorru skola għax ma jifilħux jew għal xi raġuni oħra.

Huwa diffiċli biex dawn iż-żgħażagħ terġa' tintegrahom f'ħajja normali.

Fejn se tpoġġihom?

Se tpoġġihom ma' studenti daqshom ta' 14-il sena li żgur mhux se jlaħħqu magħhom, jew se tpoġġihom ma' tfal ta' disa' snin għax wara kollox dak il-livell ta' edukazzjoni għandhom?

Aħna naħdmu ma' l-education welfare pero' anke għalihom hija diffiċli li jsibu post fejn ipoġġu lil dawn iż-żgħażagħ.

IĊ-CHAIRPERSON: Jiġifieri int ta' l-opinjoni li għandna vojt u jenħtieġ li naraw kif se nimlew dan il-vojt.

Taħseb li għandu jkun hemm iktar kollaborazzjoni mad-Dipartiment ta' l-Edukazzjoni peress li int semmejt li dawn it-tip ta' żgħażagħ ikunu ilhom ma jmorru skola għal sentejn jew aktar?

Taħseb li għandu jkun hemm liaison bejnietkom?

IS-SUR GODWIN STEER: Il-problema hi li aħna nsiru nafu b'dawn iż-żgħażagħ meta jkunu diġa' kissru l-liġi.

IĊ-CHAIRPERSON: Meta l-problema diġa' tkun teżisti.

IS-SUR GODWIN STEER: Aħna naħdmu ma' diversi aġenziji, fosthom l-Aġenzija sedqa, il-Caritas, l-ETC u l-education welfare, u naħdmu wkoll ma' xi professjonisti bħalma huma l-psikologi, imma naturalment il-prevention hija aħjar mill-fejqan.

Kieku dawn it-tfal jistgħu jiġu identifikati qabel, huwa ferm aħjar, pero' l-problema hija dejjem dik ta' nuqqas ta' riżorsi u naf li l-education welfare għandhom bżonn in-nies biex ilaħħqu ma' l-iskejjel kollha.

Lil dawn iż-żgħażagħ trid tpoġġihom f'post adattat għalihom.

Veru li hemm is-St.

Patrick's Boys Craft Centre - u hawnhekk hawn is-Sur Demanuele li jieħu ħsieb il-post - fejn jintbagħtu dawn it-tip ta' żgħażagħ, imma hemm bżonn ta' iktar postijiet bħal dawn.

IĊ-CHAIRPERSON: Hawn xi ħadd li jixtieq jagħmel mistoqsija lil Mr Steer?

KARL CHIRCOP: Fil-fatt fejn tispiċċaw tpoġġuhom lil dawn it-tfal?

Dawn qed jiġru barra fit-toroq?

IS-SUR GODWIN STEER: Forsi żgħażagħ li huma first offenders u li ma jkollhomx problemi kbar, tista' tpoġġihom f'home, pero' trid tara wkoll l-eta', għax jekk ikollhom 15-il sena, għandek problema.

Hawnhekk irrid ngħid ukoll li kultant anke l-ġenituri jkollhom tort għaliex li ma tagħtix kas tat-tfal tiegħek huwa abbuż.

Li tħallihom jagħmlu li jridu u ma tibgħathomx skola, huwa wkoll child abuse.

Ikun hemm żgħażagħ li jidħlu f'residential homes u jagħmlu progress u f'dawn il-każi aħna naħdmu wkoll mal-familja tagħhom għaliex bħalma diġa' ntqal, inutli tgħin lit-tifel biex imbagħad meta jagħlaq 16-il sena tibgħatu lura d-dar u jsib diżastru.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Jekk żagħżugħ ta' 16-il sena jingħata sentenza ta' priġunerija, fejn jintbagħat?

Dan ma jmurx il-ħabs, hux hekk?

IS-SUR GODWIN STEER: Iva, il-ħabs imur.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Naf li se tinbena wing ġdida fil-ħabs, imma sakemm tinbena m'hemmx alternattiva?

IĊ-CHAIRPERSON: Il-wing ġdida se tkun separata mill-kumplament tal-ħabs.

IS-SUR GODWIN STEER: Aħna bħala social workers ma nidħlux fil-mertu jekk tifel huwiex ħati jew le, dak tarah il-pulizija jew il-qorti, lilna jinteressawna l-underlying problems; x'wassal lil dak it-tifel biex jaġixxi b'mod li kiser il-liġi.

Fuq dak il-livell naħdmu aħna.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Tingħata sentenza ta' priġunerija lil żgħażagħ taħt is-16-il sena?

IS-SUR GODWIN STEER: Tingħata.

Hawn Malta persuna tista' tintbagħat il-ħabs minn 14-il sena 'il fuq.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Allura żgħażagħ taħt l-14-il sena li ma jintbagħtux il-ħabs, fejn jintbagħtu?

IS-SUR GODWIN STEER: Dik hija l-problema.

IĊ-CHAIRPERSON: L-Onor.

KARL CHIRCOP: Biex ikollna idea tad-daqs tal-problema li għandna f'pajjiżna, tista' tgħidilna kemm għandkom każijiet bħal dawn u forsi tgħidilna wkoll il-lokalita' minn fejn ġejjin iż-żgħażagħ li kkommettew offences?

IS-SUR GODWIN STEER: Sinjura President, għandi tagħrif dwar każi quddiem il-Juvenile Court mill-1995 'l hawn li nista' nippreżenta lill-Kumitat.

Dan it-tagħrif jinkludi statistika ta' eta', sess u l-lokalita' ta' min ikkometta l-offence u t-type of offence.

IĊ-CHAIRPERSON: L-Onor.

FRANCIS AGIUS: Kif tistgħu tgħinu mil-lat ta' prevenzjoni?

Fl-opinjoni tiegħek, f'liema livell tista' ssir il-prevenzjoni għal dawn iż-żgħażagħ?

Taħrseb li tkun ta' għajnuna jekk il-qorti tinforma lil xi aġenzija kull meta jkun hemm first offender?

Aħna hawnhekk qed nisimgħu dwar kull servizz li jingħata f'pajjiżna, pero' lilna jinteressana dak li jista' jsir globalment.

IS-SUR GODWIN STEER: Naturalment l-iktar post ideali biex isiru programmi ta' prevenzjoni, hija l-iskola.

Hemmhekk l-aktar li tista' tilħaq it-tfal ta' eta' tenera.

FRANCIS AGIUS: Imma inti qed tgħid li ħafna minnhom ma jmorrux skola.

IS-SUR GODWIN STEER: Imma aħjar jekk tilħaqhom qabel dak l-istadju, allura programmi ta' prevenzjoni jridu jsiru qabel dak l-istadju.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Kemm hemm tfal taħt is-16-il sena l-ħabs?

IS-SUR GODWIN STEER: Din hija mistoqsija interessanti, pero' ma nafx nirrispondik.

Ħaġa interessanti li qed tfakkarni fiha u li nixtieq insemmi, huwa l-fatt li quddiem il-qorti tal-minorenni jitressqu żgħażagħ sa 16-il sena iżda jista' jiġri li jkun hemm żagħżugħ taħt is-16-il sena li jikkommetti reat ma' xi ħadd li jkollu 'il fuq minn 16-il sena u allura f'dan il-każ, it-tnejn jidhru quddiem il-qorti ta' l-adulti, pero' żgħażagħ ta' taħt is-16-il sena li jidhru quddiem il-qorti ta' l-adulti ma jingħatawx l-istess trattament li jingħataw kieku kellhom jidhru quddiem il-qorti tal-minorenni u fil-fatt, waqt iċ-child care seminar li kien organizzat mid-dipartiment, kien hemm rakkmandazzjoni biex dawn il-każijiet jinfirdu u ż-żgħażagħ ta' taħt is-16-il sena jiġu quddiem il-qorti tal-minorenni ħalli jekk iridu jirranġaw, ikollhom iċ-ċans li jagħmlu dan.

IĊ-CHAIRPERSON: Min attenda xi sessjoni fil-juvenile court iħoss id-differenza enormi li hemm bejn kawża li tkun qed tinstema' quddiem il-juvenile court u kawża li tkun qed tinstema' fil-qorti ta' l-adulti fil-Belt.

Jien naf għaliex kont assistenta ta' maġistrat u naf li t-trattament huwa kompletament differenti u li jgħin ħafna lit-tfal.

Il-każijiet ġieli jkunu petty ħafna, per eżempju niftakar każ ta' tifel li ġie mressaq il-qorti tal-minorenni - għax baqa' jkun hemm insistenza li dan it-tifel jitressaq - għax fid-Duluri kien qata' żewġ fjuriet.

Kif għedt, l-atmosfera hija kompletament differenti u l-maġistrat jagħraf jimxi skond il-każ li jkun.

IS-SUR GODWIN STEER: Kien jagħtina ċans naħdmu mat-tifel sakemm nakkwistaw ir-riżultati mixtieqa.

FRANCIS AGIUS: Naħseb tajjeb li l-kumitat ikun jaf minn fejn jista' jiġbor ċertu informazzjoni, per eżempju, informazzjoni dwar first offenders li huma at high risk li jkomplu f'dik it-triq, ħalli l-prevenzjoni tkun tista' ssir at that level.

IĊ-CHAIRPERSON: X'qed titlob eżattament, Onor. Agius?

FRANCIS AGIUS: Jien inħoss li fil-pajjiż għandu jkun hemm aġenzija li tkun responsabbli li tiġbor informazzjoni dwar il-first time offenders u naħseb li l-qorti tista' tagħmel dan ix-xogħol.

IS-SUR GODWIN STEER: Int qed tirriferi għal informazzjoni ta' jekk wieħed huwiex relapser?

FRANCIS AGIUS: Jien qed ngħid li jkun hemm xi tip ta' reġistru tal-first time offenders.

Int għedtilna li l-problema tiegħek hija li ħafna drabi meta dawn iż-żgħażagħ jiġu għandek, ma jkunux first time offenders.

IS-SUR GODWIN STEER: Mhux il-maġġorparti, imma jkollna numru żgħir minnhom li ma jkunux first time offenders.

FRANCIS AGIUS: Jekk m'iniex sejjer żball, inti għedt li waħda mill-problemi li tiffaċċjaw hi li dawn iż-żgħażagħ ikunu diġa' kissru l-liġi.

IS-SUR GODWIN STEER: Iva, ikunu diġa' kissru l-liġi imma ma jkunux kriminali.

Ftit ikollna li tista' ssejħilhom kriminali.

FRANCIS AGIUS: Imma naħseb hemm bżonn li jkun hemm xi ħadd li jiġbor l-informazzjoni dwar min ikun diġa' tressaq il-qorti jew min xellef difrejh mal-liġi.

IS-SUR GODWIN STEER: Dik hija proprju l-problema.

Jien inkun naf b'dawk li jiġu għandna.

Dawk li jitressqu l-qorti l-Belt, ma nkunx naf bihom jekk mhux mill-media.

FRANCIS AGIUS: Jien nimmaġina li jkun hemm ukoll a hidden problem.

IĊ-CHAIRPERSON: Dan il-punt jista' joħroġ fl-aħħar meta niġbru l-ħsebijiet kollha li qed jitqajmu hawnhekk.

L-Onor.

JEAN PIERRE FARRUGIA: L-istatistika li għadek kemm ippreżentajtilna turi t-type of offence u jien qed nara li hemm differenza kbira bejn offence u ieħor.

Naħseb li wieħed irid jiddistingwi bejn każ u ieħor.

IS-SUR GODWIN STEER: Bħalma diġa' għedt, aħna ma jinteressaniex jekk persuna hijiex ħatja jew le.

Lilna jinteressawna l-underlying problems.

Per eżempju, kellna każ ta' tfajla li tressqet fuq traffic offence u aħna konna persważi li kienet se toħroġ liberata mill-akkuża li barxet karozza, pero' l-problemi li kellha kienu enormi.

U fuq dawn il-problemi li naħdmu aħna.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Imma naħseb li tara li hemm differenza bejn offence u ieħor.

IS-SUR GODWIN STEER: Iva; imma l-każi jiġu riferuti lilna mill-pulizija.

Aħna nħossu li attwalment ħafna każi m'għandhomx jiġu quddiem il-qorti, pero' l-police referred cases iservu wkoll ta' deterrent, fis-sens li wieħed joqgħod attent għaliex inkella darba oħra jista' jitressaq il-qorti.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Imma anke għal finijiet ta' statistika, jekk se ngħoddu dawn il-każijiet ...

IS-SUR GODWIN STEER: Aħna nippreferu li ma jiġux quddiem il-qorti.

IĊ-CHAIRPERSON: Pero' wieħed jifhem li hemm differenza bejn l-offences reġistrati.

Hemm trivial offences u offences oħra aktar gravi.

Ma rridux nallarmaw u ngħidu li kellna, per eżempju, 200 każ biex imbagħad issib li tliet kwarti minnhom kienu każi fejn xi ħadd qata' fjura jew xarrab lil xi ħadd b'water pistol.

L-Onor.

Rita Law; l-aħħar mistoqsija lil Mr Godwin Steer.

RITA LAW: Aħna qed niddiskutu t-tfal f'riskji u normalment huma l-adulti li jabbużaw mit-tfal, imma issa qed naraw li hemm ukoll tfal li huma stess qed jabbużaw.

X'taħseb li hija r-raġuni għala dawn it-tfal waslu fl-istadju li jkunu huma ta' riskju għas-soċjeta'?

IS-SUR GODWIN STEER: Bħalma diġa' ntqal ħafna mill-każijiet li jiġu quddiemna jkunu dwar affarijiet żgħar, pero' imbagħad f'każijiet serji, normalment issib li jkun hemm abbuż mill-ġenituri.

U abbuż fis-sens li jew ma jkunux tawhom trobbija tajba jew inkella ma jkunux tawhom eżempju tajjeb.

Li hu żgur hu li l-ġenituri ma jkunux għamlu dak li suppost jagħmlu ma' uliedhom.

Hawn ġenituri li lanqas biss ikun jinteressahom jekk it-tfal tagħhom ikunux qed jattendu l-iskola.

Hawn ġenituri li jiskużaw lill-uliedhom f'kollox.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

Nixtieq issa nsejjaħ lis-Sinjorina Salvina Muscat.

SALVINA MUSCAT (Fra Diego Bonanno Girls' School, Marsa) Jiena kap ta' skola ta' studenti tfajliet li għandhom bejn il-11 u s-16-il sena.

Tfajliet li jattendu skejjel bħal tagħna, issemmew fl-aħħar seduta u napprezza ħafna l-fatt li int bħala chairperson appellajt lill-ġurnalisti biex joqogħdu attenti kif jikkwotaw ċertu figuri għaliex xi kultant il-figuri ma jurux ir-realta' tas-sitwazzjoni.

Smajna ħafna fuq abbuż u nixtieq ngħid li riċerka Ewropea turi li kull min ma kellux suċċess fl-iskola, huwa f'riskju.

Fis-sistema edukattiva tagħna nsibu li fl-ewwel erba' snin ta' l-iskola primarja, suppost li ma jeżistix streaming, u ngħid "suppost" għaliex meta titkellem mat-tfal ta' l-iskola tiegħi, kollha jgħidulek li huma dejjem kienu fl-aħħar bank tal-klassi.

Mela kien hemm streaming anke jekk ma kienx uffiċjali.

Imbagħad meta ġew għall-eżami, dawn it-tfal ġew fi klassi u fi gruppi ta' tfal li huma inqas tajbin.

Fis-sistema edukattiva tagħna, l-eżami nazzjonali jsir għal dawk it-tfal li jkunu fil-year 6 u min iġib inqas minn 15-il marka fis-suġġetti tal-matematika, Ingliż, reliġjon u studju soċjali, jiġi l-iskola tiegħi.

Barra minn hekk, jekk inti tfalli għall-eżami, il-marka ta' dak l-eżami li ma tkunx qgħadt għalih, tkun zero u tispiċċa l-iskola tiegħi.

Lili jirrabjani ħafna l-fatt li fl-iskola tiegħi hemm studenti li fil-Year 5 ikunu ġabu marka tajba imbagħad talli ma jagħmlux l-annual exam - xi kultant jingħataw parir biex ma jagħmluhx - jiġu l-iskola tiegħi.

Din hija r-realta'.

Pero' interesssanti - u din lili tinkwetani ħafna - hija l-istatistika dwar ix-xhur ta' meta twieldu t-tfal fl-iskola tiegħi.

On average, 7% ta' l-istudenti twieldu f'kull xahar ta' l-ewwel disa' xhur tas-sena, waqt li fl-aħħar tliet xhur tas-sena - u hawnhekk ħriġt l-istatistika f'forma ta' graph u issa ngħaddilkom il-materjal - naraw li dan il-persentaġġ jiżdied.

16% ta' l-istudenti tiegħi twieldu f'Diċembru, tfal li dejjem kienu ż-żgħar ta' l-iskola, 11% twieldu f'Novembru, u 11% oħra twieldu f'Ottubru.

Mela issa se nibdew nikkonsidraw wkoll bħala riskju, ix-xahar li wieħed jitwieled fih.

Ħalli issa ngħid xi ħaġa dwar dak li jiġri fi skejjel bħal tiegħi.

L-istudenti li jidħlu l-iskola tiegħi ta' 11-il sena, ikunu għadhom illiterati imma qed jirnexxielna ngħallmuhom jaqraw u jiktbu.

Tistaqsunix dwar academic achievement għax mhux se nitkellem fuq hekk imma l-istudenti kapaċi jippreżentaw ruħhom tajjeb u saħansitra qed isibu xogħol fejn jaħdmu.

Aħna nduru l-industriji u nagħtuhom esperjenza ta' shadowing u fil-fatt imorru jipprovaw xogħol mal-privat sabiex jakkwistaw ċertu esperjenza.

Barra minn hekk, fuq inizjattiva ta' l-iskola qed ngħallmuhom interview skills u fuq rakkmandazzjonijiet tiegħi personali, wara li nagħmlu visits f'ċertu postijiet tax-xogħol dawn it-tfajliet qed jidħlu jaħdmu mill-ewwel.

Ta' min wieħed jgħid li fi skejjel bħal tiegħi, il-liġi tgħid li fi klassi jrid ikun hemm 16-il student biss u mhux 30 kif normalment ikun hemm fi skejjel oħra, u allura l-istudenti tagħna għandhom il-vantaġġ li jkollhom attenzjoni individwali.

Irrid ngħid ukoll li aħna ġieli jkollna nipprovdu lunch lil min ma jġibx lunch miegħu.

It-tfal l-aktar imqarrbin fl-iskola tiegħi huma dawk it-tfal li huma l-aktar imweġġgħin u jien mhux se nkompli nweġġagħhom.

Għalija, dawk qegħdin ikunu mqarrbin għaliex għandhom weġgħa u b'xi mod iridu jesprimuha.

Mill-banda l-oħra, mhux se ngħidlek li fl-iskola għandna problemi ta' vandaliżmu, jew problemi ta' bullying.

It-tfal jissapportjaw ħafna lil xulxin imma huma mkissrin għaliex minn eta' żgħira dejjem qalulhom li se jmorru f'dawn it-tip ta' skejjel.

Jien nemmen li jekk nagħtu l-possibbiltajiet lill-istudenti kollha, kulħadd kapaċi jitgħallem, pero' ovvjament il-ħiliet u l-kwalitajiet ta' kull student, m'humiex ta' kulħadd l-istess.

Bħala skola, aħna ħdimna ma' ħafna mill-aġenziji li hawn hawnhekk u sibna għajnuna kbira minnhom, iżda ħafna mill-affarijiet isiru fuq inizjattivi personali ta' min jiltaqa' mal-problema għaliex fid-dipartiment ma jeżistux policies.

Mela sta għal dak li jkun biex jieħu inizjattivi pero' fejn jidħol social welfare, jew fejn tidħol l-SWDP, kulħadd jagħti l-għajnuna tiegħu, imma l-problema tibqa' dejjem dik ta' nuqqas ta' riżorsi.

Allura aktar u aktar hemm il-bżonn ta' koordinament bejn kull min hu nvolut f'dan il-qasam.

Nemmen li l-Gvern irid jinvesti fuq programm ta' prevenzjoni, u programm ta' prevenzjoni li jilħaq it-tfal minn eta' żgħira għaliex ma jistax ikun li aħna naħdmu ma' tfal meta diġa' jkollhom 11-il sena għax ikun tard wisq.

Aħjar tagħmel programm ta' prevenzjoni biex ma jkunx hemm mard milli jkollok tikkura għall-mard.

Nixtieq nippreżenta lill-kumitat rapport ta' case studies realistiċi dwar drittijiet li huma minsija.

Dawn huma każijiet realistiċi ta' studenti - għandi l-permess tagħhom stess biex nippreżentahom - u huma realtajiet li qed jgħixu dawn it-tfal li qed ikunu kontinwament imkissra.

Per eżempju każ reali huwa dak ta' tifla li qaltilna li għandha bżonn nuċċali.

In-nurse li ġiet l-iskola ċċertifikat li t-tifla verament għandha bżonn nuċċali iżda minkejja li għamilnilha żewġ appuntamenti ma' konsulent privat, meta s-social workers marru għall-ġenituri ta' din it-tifla biex jeħduhom għand il-konsulent, id-darbtejn irrifjutaw li jmorru.

Din hija r-realta' tas-sitwazzjoni.

Jien nemmen li waħda mill-problemi hija n-nuqqas ta' dixxiplina u għalhekk nesiġi li fl-iskola tiegħi jkun hemm ċertu dixxiplina.

Ħafna mill-ġenituri ta' dawn it-tfal tilfu l-kontroll ta' wliedhom u ma jafux imexxuhom bid-dixxiplina.

Mhux qed ngħid li jien xi persuna li nwerwer in-nies, anzi lili jirrispettawni u nidħak ħafna magħhom, iżda jekk ngħid xi ħaġa, nagħmilha.

Aħna qed nipprovaw naħdmu anke mal-ġenituri mil-lat ta' kontroll għaliex ħafna minnhom tilfu l-kuntatt u l-kontroll tat-tfal għaliex ma jafux jimmaniġġjaw u ma jafux il-prijoritajiet tagħhom.

Per eżempju, hemm ommijiet li lesti li jinvestu fil-fili tad-deheb imma mhux lesti li t-tifla jagħtuha lunch x'tiekol.

Għalihom l-iskola m'hijiex prijorita' u allura mhux se jaraw xi valur f'dak li qed nipprovaw nagħmlu aħna.

Il-programm ta' l-iskola tagħna qed jinvolvi l-ġenituri.

Ġibthom l-iskola, kellimthom u wara offrejtilhom kikkra kafe' u gallettina, u din għamlet differenza għalihom.

Bdew jiġu għall-kafe' u kulħadd beda jgħidli kemm għandna kafe' tajjeb allavolja kulma tajnihom kienet kikkra instant coffee.

Qabel nagħlaq nixtieq ngħid li f'Marzu tas-sena li għaddiet attendejt għal konferenza ta' youth at risk li saret ġewwa Nottingham fl-Ingilterra u din is-sena, din il-konferenza ta' esperti se ssir f'Marzu hawn Malta.

Fil-laqgħa li attendejt jien, bħala rappreżentant Malti kien hemm Dr. Joe Mifsud li bħalissa sfortunatament jinsab indispost u forsi tajjeb li l-kumitat jara kif jista' jagħmel użu mil-laqgħa li se ssir f'Malta.

Nixtieq ngħaddilkom kopja tar-rapport li kont għamilt dwar il-konferenza li saret u xi informazzjoni oħra dwar dak li qed naħdmu fuqu bħalissa.

IĊ-CHAIRPERSON: Nirringrazzjak.

L-Onor.

MICHAEL ASCIAK: Aħna t-tobba, almenu jien, niltaqgħu ma' problemi meta t-tfal ikollhom bżonn ta' nuċċali għaliex għal xi raġuni jew oħra, ċerti familji ma jieħdux pjaċir li t-tfal tagħhom ikollhom bżonn nuċċali.

SALVINA MUSCAT: Fil-fatt jgħidu li jekk ikollhom in-nuċċali ma jiżżewġux!

MICHAEL ASCIAK: Ma nafx x'inhi r-raġuni imma ċertu ġenituri jagħmlu reżistenza enormi biex lit-tfal tagħhom ma jagħmlulhomx nuċċali.

Lil dawn it-tfal tħallsuhom xi flus biex jattendu l-iskola?

SALVINA MUSCAT: Meta mort fl-iskola li qiegħda fiha fil-preżent, suppost kien hemm madwar 250 student u ngħid "suppost" għax kien hemm xi 100 minnhom li qatt ma kienu dehru hemmhekk.

Nista' ngħidlek li jien qed nirriskja ħafna f'dik l-iskola, per eżempju kelli każ fejn kelli nċempel tabib li għal sentejn sħaħ bagħat ċertfikat li tifla ma setgħetx tattendi l-iskola għaliex in-nannu tagħha kien qed imut.

Għalija dak mhux ċertifikat validu, dak huwa abbuż.

Qalli li se jibgħat lit-tifla għandi u jien għedtlu li għalija mhux problema għaliex jekk jibgħatha għandi, jien mhux se niċċertifikaha.

Għandna ħafna problemi ta' schoolphobia u naf li anke t-tobba jgħidu fuqi, pero' jien kuntenta ħafna għaliex minn din is-sena, minn 210 student, waħda biss għandna li hija untraced.

Għandna full attendance u l-istudenti huma kuntenti li qed jiġu l-iskola.

Pero' bħala skola, qed nidħlu f'ammont kbir ta' riskju.

Jien ma nafx inpinġi imma jekk tagħtini karta bajda jew sewda u tgħidli biex inpinġilek stampa, inpinġiehlek sabiha u togħġbok żgur, imma jekk tagħtini karta sewda u tgħidli biex l-ewwel inġibha bajda u mbagħad inpinġi fuqha, int lili diġa' ppreżentajtli problema kbira.

Dik hija s-sitwazzjoni li aħna rridu naħdmu fiha.

MICHAEL ASCIAK: Taħt liema ċirkostanzi tagħtuhom xi pocket money?

SALVINA MUSCAT: Nagħtuhom pocket money għal xiex?

SALVINA MUSCAT: Sa 16-il sena l-istudenti ma jieħdu xejn.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Fl-ex-opportunity centres, l-assentejiżmu huwa iktar għoli milli fi skejjel oħra?

SALVINA MUSCAT: Fejn tidħol l-iskola tiegħi, bħalissa, m'għandniex problema ta' assentejiżmu, pero' hemm ċertu ġenituri li jżommu t-tfal id-dar biex irabbu lill-ħuthom iżgħar minnhom ħalli mbagħad huma jkunu fit-triq.

Din is-sena aħna m'għandniex problema daqshekk kbira ta' assentejiżmu imma jkollna problemi minn tobba u familjari.

Niltaqgħu ma' ħafna ġenituri li jgħidulna li meta t-tfal tagħhom kienu fil-primarja ħadd ma kien jgħidilhom xejn u qatt ma kellhom problemi u allura ma jippretendux li jien għandi noqgħod nagħmel ħafna mistoqsijiet.

Għalhekk qed ngħid li rridu ninvestu fuq programm ta' prevenzjoni li jibda minn eta' żgħira.

Barra minn hekk hemm bżonn li jkun hemm ċertu policies.

M'għandux ikun li tfal jagħmlu sena sħiħa ma jattendux l-iskola u dejjem ikollhom ċertifikati biex jiskużaw l-assentejiżmu tagħhom.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Naħseb li dawn huma pjuttost każijiet eċċezzjonali.

Jien kelli l-impressjoni li meta l-achievement fi skola jkun baxx, iktar ikun hemm assentejiżmu għax l-interess fl-edukazzjoni jonqos, mentri int qed tgħid li fl-iskola tiegħek, l-assentejiżmu mhux daqshekk qawwi.

SALVINA MUSCAT: Aħna naħdmu ħafna mat-tfal u lit-tfal nagħtuhom ħafna importanza.

It-tfal għallmuni ħafna lili, per eżempju darba ħadthom fi skola sekondarja u meta raw librerija bil-kotba, qaluli: Kemm huma bravi dawn it-tfal.

Meta staqsejthom għaliex qed jgħidu hekk, qaluli: Mhux qed tara kemm għandhom kotba!

U issa anke aħna għandna librerija u hemm tfal li jagħmlu użu minnha.

Kellna tifla fil-Form I li ma kenitx taf taqra u tikteb u issa qiegħda tmur il-librerija u taqra tliet kotba fil-ġimgħa.

Veru li l-kotba li taqra huma żgħar, imma almenu tmur il-librerija u tibdel il-kotba.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Għandkom computers?

SALVINA MUSCAT: Iva, aħna investejna ħafna fl-iskola, għandna computer room attrezzata u għandna wkoll ħafna videos.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Tgħallmuhom xi snajja' t-tfajliet tagħkom?

SALVINA MUSCAT: Fl-iskola tagħna t-tfajliet jitgħallmu l-home economics, il-ħjata u l-bizzilla ta' Malta u nista' ngħid li għandhom talent kbir fejn jidħlu l-ħjata u x-xogħol tal-bizzilla ta' Malta.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Għandhom talent fejn jidħol sport?

SALVINA MUSCAT: Iva, tajbin fl-isports, pero' d-diffikulta' tagħna hija li m'għandniex skola għalina għax aħna nużaw parti mill-iskola primarja.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Jiġifieri m'għandkomx faċilitajiet sportivi?

SALVINA MUSCAT: Nużaw il-bitħa, imma rridu ninżlu tliet sulari għaliha għaliex aħna qegħdin fuq l-iskola primarja tal-Marsa.

Naturalment nixtieq li jkollna skola għalina.

FRANCIS AGIUS: Aktar kmieni semmejt li fil-klassijiet hemm 16-il student, kemm taħseb li dan il-fattur huwa importanti?

SALVINA MUSCAT: Jien nemmen li dan il-fattur huwa importanti ħafna għaliex jekk fi klassi għandek 30 tifla, ma tistax tagħti l-attenzjoni lil kull tifla daqskemm tista' tagħtiha jekk għandek biss 16.

Din tapplika wkoll fil-każ ta' familja, pero' waħda mill-iktar affarijiet li għenet, anke lill-istaff, kien l-investiment li għamilna f'riżorsi moderni.

Per eżempju bħalissa qegħdin nippreparaw l-inviti għal prize day u x-xogħol kollu qed jagħmluh it-tfal waħedhom permezz tal-computers.

Fl-iskola tagħna, mhux it-teachers biss jafu lit-tfal personalment imma anke jien nafhom, u dan il-kuntatt personali huwa pożittiv immens.

Dalgħodu stess ġbart ftit tfal u staqsejthom hemmx xi ħaġa li jixtiequ li jkollna fl-iskola u waħda minnhom qaltli li tixtieq enċiklopedija.

Jien għidtilha li diġa' għandna enċiklopedija fil-librerija u hi rrispondietni u qaltli: Le, mhux hekk qiegħda ngħid, imma enċiklopedija fuq CD.

Għedtilhom li qed nagħmlu l-affarijiet bil-mod u s-CD nixtruha din is-sena.

It-tifla fil-pront qaltli li ppruvat tixtri s-CD ta' l-1998, jiġifieri taf li tas-sena l-oħra tkun irħas, taf li tinbidel.

Dawn it-tfal għandhom ħafna sens u ħafna potenzjal.

IĊ-CHAIRPERSON: L-aħħar mistoqsija, l-Onor.

MARIE LOUISE COLEIRO: X'tip ta' koordinament hemm bejnkom meta inti qed tgħid li fl-iskola hemm tfal quite at risk - biex ma ngħidx "at risk" - u organizzazzjonijiet tal-gvern li jipprovdu ċertu servizzi għat-tfal?

SALVINA MUSCAT: Kif diġa' għedt, aħna naħdmu ma' ħafna aġenziji - ħafna minnhom qegħdin hawnhekk u jafuni - u kull meta kellna xi diffikulta' dejjem sibna l-għajnuna tagħhom.

F'liema familja wieħed jitwieled m'hijiex għażla tiegħu u l-ikbar programm li rridu naħdmu fuqu huwa programm ta' edukazzjoni lill-ġenituri, pero' kultant huwa diffiċli li tgħallem lill-ġenituri għaliex ma jagħrfux ċertu prijoritajiet.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

Nixtieq issa nistieden lil Dr. George Grech u lil Mrs Sina Bugeja mill-Aġenzija sedqa.

Mrs Bugeja, bħal ma taf, fil-bidu għedt li rċevejt mingħandek dokument dwar children at risk.

SINA BUGEJA (Chief Executive, Aġenzija sedqa): Se nibdlu għax hemm bżonn ta' korrezzjoni.

IĊ-CHAIRMAN: Aħna diġa' għamilna photocopy tad-dokument u qassamnih.

SINA BUGEJA: Xorta għadu validu.

Fid-dokument li ppreżentajna, aħna bażikament ħarisna lejn x'nifhmu b'"children at risk" mill-angolu tagħna.

Għamilna d-definizzjoni u identifikajna l-bżonnijiet li għandhom dawn it-tfal skond ir-riskju li qed naraw, għedna x'qegħdin nagħmlu bħalissa, x'servizz qegħdin nipprovdu u spiċċajna d-dokument tagħna b'rakkmandazzjoni fejn qed naraw li hemm problema.

Aħna naraw bħala problema l-fatt li għalkemm hemm numru ta' tfal li qed imissu mas-servizzi tagħna, f'ċertu sens, dawn is-servizzi huma ad hoc, m'hemmx pjan proprju kif it-tfal li verament għandhom ċertu bżonnijiet jiġu riferuti.

Aħna qed nissuġġerixxu li jkun hemm an intake assessment and referral unit u jkun hemm ukoll a standardised tool biex tfal li verament għandhom dawn il-bżonnijiet jiġu identifikati and referred to the services that are available.

Jien ma naħsibx li hemm lok li noħolqu iktar servizzi, imma naħseb li aktar għandna nikkonsolidaw dawk li diġa' għandna biex ikunu aktar aċċessibbli għan-nies li għandhom bżonn.

Fil-qosor, dak huwa li għedna fid-dokument li bgħatnielek.

Iżjed kmieni ssemmew il-first time offenders.

Jien nixtieq nagħmilha ċara li anke aħna nħossuha din il-problema għaliex nirrealizzaw li ħafna żgħażagħ, kieku nqabbdu qabel, ma kenux jiżviluppaw karriera fil-kriminalita' jew f'dik il-linja li jkunu qegħdin isegwu.

Fil-preżent qegħdin f'diskussjoni mal-pulizija, u fil-fatt diġa' avvanzajna mhux ħażin, u qed norganizzaw seminar edukattiv biex l-uffiċjali tal-pulizija li se jkollhom kuntatt ma' first time offenders, ikollhom training bażiku u jirreferuhomna mill-ewwel ħalli aħna nkunu nistgħu nagħmlu intervention magħhom, ovvjament mingħajr ma neliminaw il-bżonn li jittellgħu l-qorti jew li jittieħdu l-passi meħtieġa.

L-iskop tagħna m'huwiex li nieħdu post is-sistema eżistenti, imma hemm nuqqas, u n-nuqqas jista' jimtela' billi aħna nagħmlu intervention iktar kmieni fil-ħajja ta' dawn in-nies.

IĊ-CHAIRPERSON: Inti semmejt li se tagħmlu co-ordinated effort mal-pulizija minħabba li l-pulizija jiġu f'kuntatt ma' dawn it-tip ta' nies, imma ma taħsibx li jekk l-awareness tinfirex ma' l-educators, jista' jsir xogħol b'dan il-mod ukoll?

SINA BUGEJA: Il-problema qed tiġi approached minn żewġ angoli differenti; mill-aspett preventiv li totalment jirrigwarda s-sistema edukattiva u l-edukaturi kollha infurmati dwar dak li hemm eżistenti, u mill-aspett l-ieħor li jaqa' f'secondary prevention, l-aspett ta' care fejn għandek żgħażagħ li diġa' esperjenzaw problema u allura l-azzjoni li trid tittieħed hija differenti.

L-angolu l-ieħor li qed inħarsu lejh huwa mill-aspett tal-pulizija li jmissu ma' nies li diġa' għandhom problema u diġa' għaddew minn ċerta sitwazzjoni, pero' dan qed nagħmluh mingħajr ma nħallu barra l-aspett preventiv billi b'mod regolari nedukaw l-educators u fil-fatt dan diġa' qed isir.

IĊ-CHAIRPERSON: Fl-ewwel sett ta' laqgħat li kellna kien ħareġ il-fatt li filwaqt li intom tagħmlu programmi ma' tfal fi skejjel primarji u fi skejjel sekondarji, hemm nuqqas fir-rigward ta' studenti li qegħdin fl-iskejjel post sekondarji.

Jien kelli kważi rasi mistrieħa għax inħoss li dawn qegħdin f'inqas riskju minħabba li qegħdin fis-sistema edukattiva, pero' nixtieqek tgħidilna jekk irriflettejtux xi ftit fuq dan il-punt li ħareġ.

SINA BUGEJA: Diġa' ħadna azzjoni dwar dan.

Fil-fatt aħna konna diġa' ppjanajna li naħsbu fuq secondary prevention u meta qed ngħid "secondary prevention", irrid infisser li qed inħarsu lejn l-"at risk population".

Minn Jannar ta' din is-sena bdejna pilot study fejn qed naraw x'inhuma l-bżonnijiet partikolari u kif nistgħu nisvolġu s-servizz waqt li din is-sena se nattwaw programm, nevalwawh u naraw x'se jkollna bżonn biex ikun jista' jinfetaħ.

Pero' fl-istess ħin it-tobba tagħna qed jagħmlu intervention b'mod regolari, per eżempju, fl-opportunity centres fejn qegħdin nidentifikaw at risk situations.

Bir-riżorsi li għandna u bil-limitazzjonijiet li għandna, qed nippruvaw niftħu bl-iktar mod possibbli.

DR. GEORGE GRECH (Kap Eżekuttiv u Clinical Director, Detox Centre): Jien li bażikament qiegħed in charge mit-treatment and rehabilitation section, nara tliet problemi kbar li qed niffaċċjaw fir-rigward ta' children at risk.

Għar-rigward ta' l-unborn child, hawn Malta m'għandna l-ebda qafas legali biex inwaqqfu omm li qed tabbuża mid-droga u li ma tridx tieqaf tieħu d-droga, jiġifieri f'pajjiżna, il-liġi tirrikonoxxi d-drittijiet tat-tarbija mat-twelid, mhux qabel.

Fid-Detox Centre qed nużaw ħafna low threshold, jiġifieri ma nirrifjutaw lil ħadd, u pazjent jiġi moqdi within 24 or 48 hours u jekk il-pazjenta tkun pregnant, naqduha mill-ewwel, ikun x'ħin ikun, u jekk hemm bżonn, bħala crisis intervention indaħħluha anke għal żmien residenzjali.

Bl-intervent li nagħmlu qed jirnexxielna li l-maġġoranza ta' pazjenti li jkunu pregnant, minkejja li jkunu fuq medication waqt it-tqala, inwassluhom biex ma jkomplux jabbużaw mid-droga.

Dan qed isir bil-kooperazzjoni kbira ta' l-Ante-Natal Department, tan-Neo-Natal Department u taċ-Child Protective Services Unit ta' l-SWDP.

On average, qed ikollna bejn 10 u 12-il pregnancy fis-sena ta' nisa li jabbużaw mid-droga u mill-alkoħol.

We go out of our way to help these people u hemm koordinazzjoni bejn it-tobba u t-team li għandna fid-Detox Centre.

Ovvjament il-problema tinqala' fil-każ ta' nisa li assolutament ma jkunux iridu jieqfu milli jieħdu d-droga waqt it-tqala.

Hemmhekk għandna problemi kbar.

Jien għandi xi suġġerimenti dwar x'jista' jsir u nixtieq insemmihom.

IĊ-CHAIRPERSON: Semmihom jekk jogħġbok.

DR. GEORGE GRECH: Pero' l-ewwel nixtieq insemmi l-problemi li qed niffaċċjaw.

Bħalma għedt, hemm vacuum fir-rigward ta' liġi li tipproteġi l-unborn child.

Ippruvajt niddiskuti dan il-punt ma' avukati u ma' maġistrati, pero' jidher li hemm bżonn li l-ewwel isir studju fuq il-liġi qabel ma jsir xi ħaġa.

Ħalli nsemmi l-anomaliji li għandhom l-Ingilterra fejn l-abort huwa legali.

Jekk omm tqila tabbuża mid-droga u ma tkunx trid tagħmel abort, jidħol l-Istat biex jipproteġi lit-tarbija li tkun għadha ma twelditx.

Irrid ngħid li għandna 'l fuq minn 300 tifel u tifla ta' klijenti li jattendu d-Detox Centre, jiġifieri tfal ta' drug using parents.

IĊ-CHAIRPERSON: X'inhi l-eta' li wieħed jitqies bħala tifel?

DR. GEORGE GRECH: M'għandix l-istatistika fuqi imma fiċ-ċentru għandna informazzjoni dwar l-eta' tagħhom li tibda minn neo-natal sa adoloxxenti.

Illum fid-Detox Centre jiġu tliet ġenerazzjonijiet ta' klijenti, għandna żgħażagħ, ġenituri u anke nanniet.

Għalkemm lil dawn it-tfal ma nikkonsidrawhomx bħala tfal abbużati, nikkonsidrawhom bħala tfal at a certain risk.

Fl-istess waqt irrid nirrikonoxxi l-fatt li l-maġġoranza ta' dawn il-ġenituri, għalkemm għandhom il-problema tad-droga, jagħmlu sforzi biex jekk huwa umanament possibbli, ma jressqux lill-uliedhom lejn il-problema tad-droga.

Problema oħra li qegħdin niġu ffaċċjati biha, hija dik ta' adoloxxenti li jaqgħu taħt il-kategorija li semma s-Sur Godwin Steer.

Illum, u din hija trend internazzjonali, min qed jabbuża mid-droga qed jiġi kmieni għat-treatment services u aħna nieħdu gost li meta jiġu għandna ma jkunux ilhom snin jieħdu d-droga imma jkunu ilhom biss xi ftit xhur.

L-eta' tal-klijenti qiegħda tonqos u qed ikollna iktar nisa li qed jiġu għandna.

IĊ-CHAIRPERSON: X'jiġifieri meta qed tgħid li l-eta' qed tonqos?

DR. GEORGE GRECH: Fejn qabel min jabbuża kien jiġi għandna ta' 19, 20 jew 25 sena, illum qed naraw żgħażagħ ta' 15, 16 u 17-il sena.

IĊ-CHAIRPERSON: Imma r-raġuni hija għaliex illum id-droga qed tittieħed minn żgħażagħ ta' eta' iżgħar, jew inkella għaliex qed insiru nafu bihom iktar kmieni?

DR. GEORGE GRECH: Naħseb li r-raġuni hija li kif qed jiġri internazzjonalment, żgħażagħ qed jabbużaw mid-droga minn eta' aktar żgħira u għalina these are posing ethical problems fis-sens li meta jiġu għandna żgħażagħ ta' 16 jew 17-il sena, etikament aħna marbutin dwar it-treatment li nistgħu nagħtu għax ikunu għadhom m'għalqux it-18-il sena.

Meta imbagħad nidħlu fil-fond insibu li prattikament il-ġenituri jkunu non-existing u dan il-fatt ipoġġi liż-żagħżugħ jew żagħżugħa in a risky situation.

Ġeneralment it-tfalja tkun qed tittaqqab, in-know-how tagħha dwar mard ikun limitat ħafna u ġieli tkun ukoll qed tipprostitwixxi ruħha biex tkun tista' tixtri l-eroina.

Li jinkwetana ħafna huwa l-fatt li dawn iż-żgħażagħ ikollhom diġa' xi sitt każijiet miftuħa mal-pulizija - normalment ikunu relapsers, repeated offenders - u min-naħa tal-pulizija l-problema tad-droga ma tkunx qiegħda tiġi indirizzata.

Aħna nixtiequ li l-pulizija jkollhom a social background biex meta jaqbdu żagħżugħ ta' eta' żgħira - jien nissuġġerixxi li jkun hemm a police, child and youth team - jagħmlulu assessment mill-ewwel u mhux iħalluh ikollu xi sitt każi oħra għax inkella meta jitressaq il-qorti, il-maġistrat ma jkollux alternattiva oħra ħlief li jitfgħu ġewwa.

Aħna li qed ngħidu huwa li nibdew malli ż-żagħżugħ jikkommetti l-ewwel offence u mhux wara.

Tajjeb li wieħed jinnota li bejn 60% u 70% ta' l-inmates f'Corradino Correctional Facilities qegħdin hemmhekk fuq drug related cases u aħna qed naraw l-estrem tal-każijiet li semmew il-kollegi tiegħi.

Aħna nixtiequ li jsir intervent immedjat fuq dawn in-nies u meta każ jitressaq il-qorti, isir rapport dwar il-problema tad-droga ta' dik il-persuna għax ħafna mill-każijiet, litteralment qed jaħarbu mix-xibka.

Ikun hemm każijiet fejn l-avukat difensur ta' l-individwu jgħid lill-maġistrat li l-klijent tiegħu m'għandux problema kbira tad-droga, il-maġistrat jemmnu, u b'hekk his problem is being perpetrated.

Hemm bżonn ta' aktar struttura u aktar kredibbilta' biex dawn il-problemi jkunu jistgħu jiġu tackled.

Problema oħra li qed niltaqgħu magħha hija dik ta' żweġijiet ta' konvenjenza ma' barranin.

Il-maġġoranza kbira ta' dawn iż-żweġijiet ifallu, u aħna qed nibqgħu bit-tfal li jitwieldu minn dawn iż-żweġijiet ta' konvenjenza.

Dawn huma nies li qed jattendu għas-servizzi li aħna nagħtu.

Irrid ngħid li bħala Aġenzija sedqa, aħna aċċettajna erba' nisa tqal jidħlu għall-programm residenzjali li għandna f'Santa Marija u żammejnilhom it-trabi waqt li ommijiethom kienu qed jagħmlu l-programm residenzjali.

Naħseb li l-effett li kien hemm, anke fuq il-komunita' li kienet qed issegwi l-programm ta' riabilitazzjoni, kien pożittiv ħafna.

Kif diġa' għedt, il-problema hija fil-każ ta' ġenituri li assolutament ma jridu jagħmlu xejn.

Naħseb li f'dan il-rigward għandna vacuum kbir, issa jekk huwiex mil-lat legali jew mil-lat ta' enforcement, ma nafx, m'għandix soluzzjoni imma żgur li din il-problema trid tiġi ndirizzata.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Fl-ewwel laqgħa dwar dan is-suġġett, deher ċar li m'hemmx biżżejjed koordinazzjoni bejn struttura u oħra u naħseb li Dr. Grech laqgħat il-musmar fuq rasu meta rrefera għal każi ta' żgħażagħ li jkollhom sitt każijiet differenti u l-pulizija ma' tidħolx fil-fond biex tara jekk hemmx problema ta' droga.

Dr. Grech, taħseb li b'mod ġenerali nistgħu naslu biex ikun hemm koordinazzjoni aħjar bejn dawn l-istrutturi kollha?

DR. GEORGE GRECH: M'għandix dubju li nistgħu naslu.

Naħseb li jrid isir huwa li l-ewwelnett ikun hemm tibdil ta' kultura, ta' mentalita', u li l-pulizija - għalkemm jien m'għandix x'naqsam mal-pulizija - tirrealizza li għal ħafna nies is-soluzzjoni m'hijiex li titfagħhom il-ħabs.

Il-fatt li wara ġimgħa li bniedem joħroġ minn sitt snin ħabs terġa' tarah ma' wiċċek fuq l-għatba tad-Detox Centre, għalija jfisser li fallejna bil-kbir.

Jiġifieri minkejja li din il-persuna tkun għaddiet sitt snin imsakkra, baqgħet fejn kienet.

Li qed nippruvaw nagħmlu, u din semmietha anke Mrs Bugeja, huwa li nibnu rapport kemm mal-pulizija kif ukoll mad-Dipartiment ta' l-Edukazzjoni.

Se jkollna protocol ċar biex jekk per eżempju tfal jinqabdu jabbużaw fil-klassi ta' l-iskola - per eżempju fi trade schools minn fejn nafu li ġejjin ħafna mill-problemi - il-headmaster u t-teachers ikunu jafu x'għandhom jagħmlu b'dawk it-tfal.

Li taqbad u tkeċċihom mill-iskola, m'hijiex is-soluzzjoni, anzi hija agħar.

U hawnhekk tidħol is-secondary prevention li qed naħdmu ħafna fuqha biex ikollna policy ċara dwar dak li għandu jsir.

M'iniex qed nassigura li se nfejqu lit-tfal bi problemi, imma aħna nemmnu li aktar ma l-intervent isir kmieni, anke kif jiġu arrestati, aktar nistgħu nbegħdu l-ħsara li tista' tiżviluppa.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Taħseb li l-problema tad-droga hija qawwija fost iż-żweġijiet ta' konvenjenza?

DR. GEORGE GRECH: Jien ngħid li hija sinifikanti ħafna, ma ngħidx li hija qawwija.

Dwar koordinament bejn aġenziji, nixtieq ngħid li għada stess għandna t-tieni parti ta' seminar li għamilna flimkien maċ-Child Protective Services Unit ta' l-SWDP, dwar x'jifhmu huma u x'nifhmu aħna b'care order u b'child protection.

Kellna ftit tad-diżgwid - assolutament mhux clashes, infatti naħdmu ħafna id f'id - għaliex ma kellniex l-istess idea dwar dan.

IĊ-CHAIRPERSON: Jiġifieri l-baseline, dik li semmejna fil-bidu, m'huwiex l-istess.

DR. GEORGE GRECH: Mhux eżattament kwestjoni ta' baseline; jista' jkun hemm perceptions differenti, aħna narawha b'perception mod u huma jarawha b'perception mod ieħor.

Li xtaqt insemmi wkoll u li forsi s'issa għadna ma dħalniex fil-fond dwarha, hija l-problema ta' l-alcohol.

Nisimgħu ħafna fuq il-problema ta' alcohol, speċjalment dwar ġenituri li jabbużaw mill-alcohol u dwar it-tfal li jitrabbew f'dak l-ambjent.

Flimkien ma' l-SWDP qed nippruvaw niddiskutu ċerti kriterji, anke mil-lat etiku, biex naraw ir-riċerka li għandna aħna u r-riċerka li għandhom, per eżempju, id-Domestic Violence Unit.

Naraw kemm każijiet qed jiġu għandna u kemm minn dawn l-istess każijiet qed imorru wkoll quddiem id-Domestic Violence Unit.

Jiena persważ li persentaġġ kbir ta' nies iduru bejn is-servizzi offruti mingħajr ma nafu aħna.

Ikollna suspett, imma m'għandniex ir-raw material f'idejna.

U dan irridu narawh ukoll f'termini finanzjarji għaliex is-servizzi li nistgħu nagħtu huma limitati finanzjarjament allura tajjeb li nikkoordinaw iktar ix-xogħol.

IĊ-CHAIRPERSON: L-Onor.

MICHAEL FARRUGIA: Kemm mill-każijiet li jkunu relatati ma' alkoħol jew drug abuse, ikollkom indikazzjoni li jkun hemm child abuse jew domestic violence?

Ikollkom ċans tidħlu fil-fond tal-każijiet biex tagħmlu l-indaġini meħtieġa?

Fil-każ ta' child abuse u ta' domestic violence, ma' min tagħmlu kuntatti biex il-każijiet jibqgħu jiġu followed?

SINA BUGEJA: Fi kwalunkwe drug jew alcohol case, meta l-persuna se tara li hemm family problem, se tirreferiha lill-family team, jiġifieri l-problemi tal-familja se jiġu ndirizzati wkoll.

Jekk inti qed tidentifika problema ta' domestic violence, se tirreferiha lid-domestic violence unit.

Aħna naħdmu b'koordinament mal-units eżistenti, pero' fl-Aġenzija stess għandna l-family team tagħna li jindirizza wkoll dawn l-issues.

MICHAEL FARRUGIA: Dr. Grech, inti semmejt il-problema ta' tfal fi żweġijiet ta' konvenjenza li jkollhom ukoll problema ta' droga.

Tista' tgħidilna xi trid tfisser bi tfal?

Dawn huma tfal ta' ommijiet li jkollhom problema tad-droga, huma tfal imwielda minn persuni li kellhom problema ta' droga, jew huma tfal li spiċċaw huma stess bil-vizzju tad-droga?

DR. GEORGE GRECH: Dawn huma każi ta' ġenituri, jew każi ta' wieħed mill-ġenituri, li diġa' jkollu problema tad-droga, imbagħad jiġi Malta u jiżżewweġ persuna Maltija b'mod ta' konvenjenza.

Dawn huma 24 u 48 hour marriages u jekk il-mara ma tkunx diġa' tqila qabel iż-żwieġ, malajr taraha ġejja bit-tarbija.

Jien naħseb li kif pajjiżi barranin qed jippruvaw isibu sistema għall-illegal immigrants, anke aħna għandna nkunu aware minn din il-problema reali.

IĊ-CHAIRPERSON: L-Onor.

MICHAEL ASCIAK: Ma nafx jekk il-bieraħ qrajtux l-istqarrija li ħareġ il-Ministru ta' l-Intern dwar proposti għal tibdiliet fil-liġi taċ-ċittadinanza, pero' intom bgħattulu resume' dwar il-problema ta' żweġijiet ta' konvenjenza?

Is-suġġeriment tiegħi huwa li jekk ma bgħattulux diġa', tibagħtu resume' peress li bħalissa qegħdin jaħdmu fuq emendi fil-liġi.

DR. GEORGE GRECH: Jiena ċert li min-naħa ta' l-Insinwa, nista' nsemmi lis-Sur Bilocca, huma konxji ħafna minn din il-problema.

Il-problema tagħna hi li minħabba konfidenzjalita', we cannot disclose certain information.

MICHAEL ASCIAK: Jien qed nitkellem fuq il-problema b'mod ġenerali u naħseb li tajjeb li l-Ministru ta' l-Intern tagħmluh ukoll konxju mill-problema.

IĊ-CHAIRPERSON: Forsi huwa konxju ta' l-affarijiet kif qed jiġru, pero' forsi tistgħu iġġibuh konxju minn dak li qed tiltaqgħu miegħu intom b'mod partikolari.

Ovvjament mingħajr ma ssemmu ismijiet, naħseb li tistgħu tinfurmawh bil-problema li qed tiffaċċjaw intom.

DR. GEORGE GRECH: Tajjeb jingħad li l-każijiet li niltaqgħu magħhom ġejjin minn kull naħa ta' Malta, kemm min-north u kemm mis-south, m'hijiex kwestjoni ta' xi area partikolari.

IĊ-CHAIRPERSON: L-Onor.

MARIE LOUISE COLEIRO: Dr. Grech semma li bejn 60% u 70% ta' l-offenders fil-ħabs huma fuq drug related cases, adoloxxenti li jkollhom xi sitt każi mal-pulizija, u ssuġġerixxa wkoll a child and youth police team għall-fażi qabel ma joħorġu mill-ħabs.

Minn statistika li jiena tlabt permezz ta' mistoqsija parlamentari li għamilt ftit tal-ġimgħat ilu, ħareġ li sfortunatament, f'Malta l-probation ma tantx hija użata.

Taħsbu li jekk il-probation tiġi aktar żviluppata, tista' ssolvi, jew iċċekken xi ftit, il-problema ta' dawk li minkejja li qed jgħaddu ċertu żmien il-ħabs, qed jibqgħu fejn kienu?

Taħseb li wieħed jista' jikkontrolla xi ftit?

DR. GEORGE GRECH: Għandna niftakru li l-każijiet li jiġu għandna huma każijiet estremi, jiġifieri bi probation u mingħajrha, huma diġa' diffiċli biex nittrattawhom, pero' m'hemmx dubju li s-servizz tal-probation irid jiġi aktar żviluppat.

Dawk in-nies li qegħdin taħt probation jiġu għandna biex nittestjawlhom l-urina u aħna ma tantx aħna kuntenti b'din il-ħaġa fis-sens li, skużi l-espressjoni, qed nispiċċaw latrina.

Anke l-ħaddiema tagħna jħossuhom naqra offiżi.

Aħna ma rridux biss li wieħed jiġi għandna biex jagħti l-urina, imma rridu noffrulu xi ħaġa iktar, irridu nimmotivawh biex jinbidel.

Il-probation officer jibgħat lin-nies għandna biex jagħtuna l-pipi, imbagħad aħna nagħtuh lura r-riżultat.

Fl-opinjoni tiegħi, hawn Malta l-probation service għadu fi stat embrijoniku u naħseb li minħabba ħafna diffikultajiet li kien hemm, għad irid jiġi żviluppat.

SINA BUGEJA: Huwa importanti ħafna li l-probation tiġi żviluppata, pero' l-probation m'hijiex is-soluzzjoni tal-problemi kollha.

Il-probation tħares lejn ċertu angolu waqt li aħna nieħdu angolu ieħor.

Għalina, iċ-ċentru huwa l-persuna u l-problemi li qed tesperjenza.

Għalina, il-law enforcement u l-aspetti l-oħra, m'humiex il-paramount issues, huma sekondarji, pero' kif semma Dr. Grech qabel, aħna qegħdin naħsbu wkoll fuq rakkmandazzjoni ta' dan il-unit fi ħdan il-pulizija, fejn mingħajr ma jintilfu l-aspetti legali jew dawk ta' enforcement, jaraw il-persuna per se u l-problemi li jkollha.

Qabel ma nġibuhom qrib xulxin, forsi ma nistgħux nimxu 'l quddiem.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

Għal-lum ikollna nagħlqu hawnhekk.

Jien nispera li l-ġimgħa d-dieħla nilħqu nisimgħu lil kulħadd ħalli imbagħad ikollna session għalina l-membri tal-kumitat fejn niddiskutu dak kollu li nkunu smajna.

Intom tkunu mistiedna għal dik il-laqgħa, pero' nsejħulkom biex tagħmlu intervent jekk ikun hemm bżonn ta' xi kjarifika.

Nixtieq nirringrazzja lill-press għax-xogħol li huma jagħmlu u nirringrazzja wkoll lilkom kollha li b'ċerta assidwita' qed tiġu ġimgħa wara ġimgħa biex flimkien niddiskutu dan is-suġġett.

Grazzi.

Fid-9.05 p.m. id-diskussjoni kienet interrotta u l-Kumitat aġġorna għal data li kellha tiġi komunikata aktar tard.