KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET SOĊJALI

(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

Laqgħa Nru. 25

It-Tlieta, 15 ta' Frar, 2000

Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan

Prezz Lm1

Laqgħa Nru. 25

It-Tlieta, 15 ta' Frar, 2000

Il-Kumitat iltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fl-7.10 p.m.

Il-Minuti tal-laqgħa Nru. 24 li saret fis-16 ta' Diċembru, 1999 ġew konfermati.

MENTAL HEALTH: POLICIES, STRUCTURES, SERVICES AND LEGISLATION - KONTINWAZZJONI

Id-diskussjoni rriżumiet mis-6 ta' Lulju 1999.

IĊ-CHAIRPERSON (Onor. Helen D'Amato): Nirringrazzjakom talli ġejtu għal din il-laqgħa fejn se nkomplu niddiskutu s-saħħa mentali.

L-ewwel laqgħa li kellna dwar dan is-suġġett kienet fid-9 ta' Ġunju, 1999, imbagħad kellna erba' laqgħat wara xulxin, fejn fihom tkellmu numru kbir ta' nies, fosthom psikjatri, familjari ta' users, NGOs, rappreżentanti ta' l-Institute of Health Care u ta' l-ETC, occupational therapists u diretturi fil-qasam tas-saħħa.

Diġa' smajna firxa wiesgħa ta' kelliema u llum se nkomplu għaddejjin bid-diskussjoni dwar mental health: policies structures, services and legislation biex inkomplu neżawrixxu l-lista twila ta' mistiedna li għandna biex proprju nkomplu namplifikaw fuq dan is-suġġett.

Bħal dejjem infakkarkom biex noqogħdu attenti kif nitkellmu.

Dan huwa qasam delikat ħafna, dawn is-sezzjonijiet huma miftuħa għall-press u bl-ebda mod ma rridu li bid-diskors tagħna nindikaw xi persuna partikolari.

Naf li l-membri tal-press huma sensittivi ħafna u dejjem kellna l-kooperazzjoni tagħhom u ma rrapportawx xi diskors li ntqal biex ma jiġux identifikati nies.

Bħal dejjem, nirringrazzjakom għas-sensittivita' li qegħdin juru fil-laqgħat ta' dan il-kumitat.

Biex inkomplu nagħtu ħarsa lejn dan il-qasam f'aktar dettall, illum nixtieq nibda billi nsejjaħ lil Dr. Cachia, li huwa d-Director Institutional Health fid-Dipartiment tas-Saħħa biex jiġi hawnhekk u jagħtina l-veduti tiegħu fuq dan il-qasam mil-lat professjonali tiegħu.

DR. JOHN CACHIA (Director Institutional Health, Dipartiment tas-Saħħa): Madam Chair, kollegi tobba u sinjuri, naħseb li fir-rwol tiegħi bħala direttur responsabbli mill-isptarijiet tajjeb li nagħti ħarsa lura għal minn fejn beda dan is-settur.

M'hemmx għalfejn immorru ħafna 'l bogħod.

Naħseb jekk wieħed janalizza x'kienet is-sitwazzjoni ġewwa l-Isptar Monte Carmeli fil-bidu tas-snin sebgħin u x'inhija s-sitwazzjoni llum, jara l-ewwel indikazzjonijiet ta' fejn qegħdin.

Fil-bidu tas-snin sebgħin kien hemm 'il fuq minn 1,200 persuna rikoverata ġewwa l-Isptar Monte Carmeli.

Dan in-numru niżel għal madwar 900 fis-snin tmenin u llum, in-numru ta' sodod li hemm fl-Isptar Monte Carmeli huwa ta' madwar 600, waqt li n-numru attwali ta' pazjenti residenti ġewwa l-Isptar Monte Carmeli, huwa viċin il-500.

Jiġifieri meta nikkonsidraw li fi spazju ta' 30 sena s-sitwazzjoni tjiebet b'dan il-mod, naraw li qegħdin inħarsu lejn settur li minkejja kollox, għamel il-progressi tiegħu f'dak li jirrigwarda l-isptar, pero' naħseb li rridu nagħmlu analisi fid-dettall dwar x'inhuma l-isfidi li llum għandna quddiemna.

L-isfidi li għandna quddiemna llum, huma sfidi iktar delikati għaliex illum irridu nħarsu lejn dawk in-nies li ilhom hemm għal ħafna u ħafna żmien.

Dawn it-tip ta' sfidi ma tistax issolvihom b'modi radikali, imma wieħed irid isolvihom bil-mod u b'ħafna ħsieb.

Għaliex qed ngħid hekk?

Għaliex irridu nammettu li meta nħarsu madwarna naraw li l-firxa ta' servizzi fil-komunita' m'hijiex dik li wieħed għandu jkollu.

Jekk wieħed iħares lejn il-personnel li għandna llum, jara li n-numru ta' konsulenti, tobba, speċjalisti u nies li qed jispeċjalizzaw mil-lat mediku, huwa wieħed inkoraġġanti.

Għad m'għandniex biżżejjed pero' huwa inkoraġġanti li għandna numru ta' nies kemm kwalifikati kif ukoll in training.

Fl-aħħar laqgħa kien hawn rappreżentanti ta' l-Institute of Health Care u kif nafu ntqal li għandna stream ta' nurses li qed jiġu mħarrġa fil-psikjatrija, li huwa tajjeb, pero' ċertament li m'għandniex in-numru ta' nies imħarrġa fin-nursing psikjatriku li għandu bżonn il-pajjiż.

Għandna bżonn ħafna iżjed milli fil-fatt għandna.

Meta nduru lejn il-professjonijiet l-oħra, naraw li hawnhekk għandna l-ikbar lakuni.

Naħseb li n-numru ta' occupational therapists li għandna huwa inkoraġġanti, pero' wieħed iħoss li hemm bżonn ta' iżjed social workers u psikologi.

In-numru li għandna huwa ftit ferm għal dak li għandu bżonn pajjiżna.

Jiġifieri meta wieħed iħares lejn il-firxa ta' professjonisti li għandna f'dan il-qasam, jara li dawn il-profili professjonali huma neqsin u allura ma tistax, b'mod veru u veritier, tagħmel dak il-qafas ta' support li għandhom bżonn dawn in-nies biex tirriabilitahom fil-komunita'.

Pero' naħseb li l-iktar ħaġa importanti, u diġa' sar aċċenn għaliha u rrid nenfasizzaha, hija l-bżonn li noħolqu network ta' dawk li ngħidulhom case managers.

Jekk fil-pajjiż mhux se jkollna qafas ta' nies li jkunu qegħdin jissapportjaw il-każijiet ġodda li jiġu quddiemna kemm fl-out-patients u kemm in-new cases li jiġu admitted ġewwa l-isptar u li mbagħad jintbagħtu lejn id-dar mingħajr ma jkollhom is-support network ta' persuni imħarrġa u kwalifikati biex isegwuhom on a regular basis… Ma tistax toħloq din it-tip ta' firxa madwarek jekk ma jkollokx qafas ta' nies imħarrġa.

Huwa diġa' diffiċli biex ikollok il-psikologi u biex tirrekluta social workers, u f'dan il-kumitat tkellimt ma nafx kemm-il xahar ilu meta konna qegħdin niddiskutu s-social workers u nista' ngħid li s-sitwazzjoni għadha kif kienet dakinhar.

M'hemm l-ebda improvement għar-rigward ta' social workers fid-Dipartiment tas-Saħħa, la għall-psikjatrija u lanqas għall-profili l-oħrajn.

Allura meta wieħed iħares lejn il-qafas ta' servizzi li hemm bżonn jiġu żviluppati fil-komunita', irridu nifhmu li la qegħdin naħdmu ma' persuni li l-iktar ilhom hemm u li l-iktar huma każijiet diffiċli, u la qegħdin naħdmu biex nipprovaw ma nħallux każijiet akuti jsiru kroniċi, nifhmu li bilfors irid ikollna madwarna qafas ta' dan it-tip.

Hemm bżonn li ninvestu fil-personnel.

Hemm bżonn li ninvestu fi skills li s'issa m'għandniex.

Naħseb li b'xi mod, irridu nispustaw l-attenzjoni lejn dawn li qed ngħidulhom case managers.

M'hemmx għalfejn immorru lejn xi nies ta' studju kbir, kbir ħafna, pero' żgur li għandna bżonn nies li għandhom a basic bachelors degree f'social work, jew f'occupational therapy, jew f'psychology, jew anke f'nursing u li jiġu trained b'mod li r-rwol tagħhom ikun kompletament differenti minn dak li nafu llum.

Qed ngħidu li kull wieħed minnhom ikollu load ta' bejn 20 u 25 każ u xogħlu ma jkunx biss li jsegwi lil din il-persuna sakemm tkun l-isptar, imma li jibqa' jaraha b'mod regolari, jitkellem mal-familjari tagħha, imur id-dar tagħha filgħaxija meta jkun hemm il-familja kollha, jara xi bżonn u x'support għandha bżonn, jitkellem u jkun il-vuċi tagħha ma' l-employers, ma' l-ETC, eċċ. Hemm bżonn dan it-tip ta' empowerment.

Jekk tistaqsini kemm għandna bżonn minn dawn in-nies, ngħidlek li jekk nibdew b'10 jew 20 minnhom, inkunu bdejna b'mod tajjeb.

Ma nistgħux ngħaġġlu f'dan il-kamp, pero' għandna bżonn ninvestu f'dawn in-nies.

Tgħidli: Inti mhux fl-isptarijiet ir-rwol tiegħek?

Veru, pero' jekk m'aħniex se nieħdu bis-serjeta' l-qafas komunitarju, il-qafas ta' support li hemm bżonn fil-komunita', inutli nippompjaw social workers, psikjatri u psikologi fl-isptar, inutli nippompjaw dawn it-tip ta' riżorsi fl-isptarijiet meta fil-komunita' m'għandniex il-qafas biex jilqa' għal dawn in-nies.

Imbagħad, wara li jkollna dan il-qafas tant bżonnjuż, inkunu lesti biex ikollna dawk it-tip ta' hostel arrangements li ssemmew f'laqgħat preċedenti.

Naħseb aħjar nibdew billi l-ewwelnett naraw kif se ntejbu l-qafas li hu available għan-nies li qed jimirdu llum, in-nies li qegħdin naraw fl-acute psychiatric unit u n-nies li qegħdin naraw bħala każijiet ġodda f'dawn l-aħħar xhur u snin, biex dawn in-nies ma jsirux il-problemi ta' għada.

Hemm ħafna aspetti li wieħed jista' jaqbad, imma forsi nista' nieqaf hawn bħala introduzzjoni.

IĊ-CHAIRPERSON: Nirringrazzjak Dr. Cachia.

L-Onor.

KARL CHIRCOP: Dr. Cachia qal li matul dawn l-aħħar 30 sena, in-numru ta' pazjenti rikoverati fl-Isptar Monte Carmeli naqas bin-nofs.

Naturalment wieħed ma jridx iħares biss lejn numru għax inkella jista' jasal għal konklużjonijiet żbaljati.

Jista' jagħti l-każ li fis-snin sittin u fis-snin ħamsin kellek persentaġġ qawwi ta' pazjenti li kienu l-isptar mhux għax kienu każi ta' persuni b'mard mentali imma iktar bħala każijiet soċjali għax forsi ma kienx hemm post ieħor fejn jiġu rikoverati.

Barra minn hekk, ma rridux ninsew ukoll li llum, il-mediċini u sistemi ta' kura, għamlu avvanzi kbar u allura għamluha aktar possibbli biex il-kura ta' pazjenti tingħata f'darhom, fil-komunita'.

Naħseb li jkun tajjeb jekk wieħed jeżamina bir-reqqa dawn il-figuri u jekk jeżistu records jara eżattament x'kienu l-każijiet biex wieħed jasal għall-konklużjonijiet iktar veritieri.

Jista' jkun li llum ilħaqna ċertu plateau u forsi m'hux daqshekk possibbli li n-numru ta' 500 pazjent li għandna llum innaqqsuh aktar.

DR. JOHN CACHIA: Għandek raġun Onor. Chircop u għalhekk jien għedt li issa wasalna fis-sitwazzjoni fejn ħadna l-benefiċċju massimu li nistgħu nieħdu mill-pilloli, mediċinali, eċċ. Pero' jekk tħares lejn il-case mix, tara li fil-passat kellek ħafna persuni miżmuma hemmhekk kontra l-volonta' tagħhom.

Dak iż-żmien kellek madwar 90% tal-pazjenti miżmuma l-isptar on a compulsory admission, waqt li llum, 30% jew 40% biss huma compulsory admissions u minn sena għall-oħra, il-figura qiegħda dejjem tinżel u qed ikollna iktar involuntary admissions.

Allura illum għandek a revolving door situation fejn in-nies deħlin u ħerġin.

Naturalment tajjeb li jidħlu u joħorġu fis-sens li m'humiex il-ħin kollu l-isptar u m'humiex il-ħin kollu f'post jew f'ambjent fejn qed iħossuhom threatened.

Tajjeb ukoll li wieħed janalizza l-figuri li għandna available.

Veru li fil-passat ir-record keeping ta' każijiet ma kienx dak li huwa llum, pero' għandna indikazzjonijiet.

Per eżempju, meta wieħed iħares lejn il-firxa ta' morda li kien hemm fl-Isptar Monte Carmeli f'dawk iż-żmenijiet, isib li għalkemm il-problema ta' l-anzjani kienet teżisti, ma kenitx problematika daqs kemm hija llum.

F'dawk iż-żmenijiet kien hemm ukoll numru kbir ta' nies b'drepression għax dak iż-żmien, min kien ikollu depression, kien jintbagħat l-Isptar Monte Carmeli.

Illum, m'għadx hemm nies b'depression ġo l-Isptar Monte Carmeli.

Dak iż-żmien, il-chronic depression kienet l-iktar dijanjosi komuni mentri llum, kif wieħed jistenna, l-iskiżofrenija hija r-raġuni ewlenija għala n-nies qegħdin fl-isptar.

Dak iż-żmien, numru ta' nies kienu jinżammu l-isptar għax kienu newrotiċi.

Jiġifieri jekk tħares lejn ir-raġunijiet għala dak iż-żmien persuni kienu jidħlu l-isptar, tara li kien hemm ħafna nies b'depression u ħafna newrotiċi.

Illum, il-pattern huwa dak li tistenna, l-iskiżofrenija hija l-marda li tikkawża l-aktar problemi komplessi u hija l-kawża tas-sitwazzjoni li għandna llum.

We cannot be complacent mis-sitwazzjoni li qegħdin ngħixu fiha llum and we cannot be complacent għar-raġuni li issa ma nistgħux sempliċement niddependu fuq il-mediċinali u fuq dak li għamilna fil-passat.

Il-benefiċċju tal-mediċinali ħadnih kollu u issa rridu nsibu metodi u toroq ġodda.

Il-metodi se jkunu iktar expensive għaliex issa qed nittrattaw on a personal level li huwa ferm importanti u allura t-terapija trid tkun iktar radikali.

IĊ-CHAIRPERSON: L-Onor.

KARL CHIRCOP: Mistoqsija qasira.

Mill-patient population li hemm bħalissa ġewwa l-Isptar Monte Carmeli, kemm tikkalkola li huwa l-persentaġġ ta' każi li forsi jistgħu jissejħu bħala każi perikolużi?

DR. JOHN CACHIA: Il-kelma ''perikolużi'' ddejjaqni għaliex jien nemmen li min-natura tal-psikjatrija, partikolarment fil-każ ta' ċertu mard, għandek fażijiet differenti.

Jien naħseb li kull pazjent potenzjalment jista' jkollu problema, pero' n-numru ta' pazjenti li verament ikunu f'fażi perikoluża ..… Let's face it.

Kemm għandek sodod ġo s-secure unit ta' Ward 2 u fi żmien, f'Ward 10 tan-nisa?

Għandek erba' sodod in-naħa ta' l-irġiel u tnejn in-naħa tan-nisa.

Jiġifieri at any one point in time, il-massimu huwa ta' sitta min-nies.

Naturalment ħafna drabi l-pazjent ikun perikoluż għalih innifsu għaliex ikun f'sitwazzjoni fejn il-marda ma tagħtihx il-kontroll tas-sitwazzjoni tiegħu personali u allura wieħed ikollu bżonn jgħinu billi juża ċertu restraint u mediċinali qawwija biex jikkontrolla s-sitwazzjoni.

U b'sodisfazzjon wieħed jgħid li aħna m'għandniex rekord - u dan ġie ċertifikat anke minn barranin li ġew iżuruna, per eżempju, il-Kummissjoni kontra t-Tortura - ta' pazjenti li jkunu over medicated biex joqogħdu bi kwiethom reqdin il-ġurnata kollha.

I think that is a bonus għalina mil-lat ta' kif inħarsu u nittrattaw is-sitwazzjoni.

Kif taf inti, hemm metodi kif il-pazjent tista' tilluppjah ġurnata sħiħa u ma jkun ta' ebda periklu għall-ħadd, imma ma naħsibx li dak huwa l-iskop ta' l-eżerċizzju.

IĊ-CHAIRPERSON: Nirringrazzjak.

L-Onor.

MICHAEL ASCIAK: Inti għedt li biex nibdew bis-support network li semmejt, tikkalkola li għandna bżonn bejn 10 u 20 persuna, imma hemm xi ħsieb li dawn it-tip ta' persuni jiġu mpjegati?

DR. JOHN CACHIA: Irridu naslu f'consensus, anke intern, ta' x'għandna bżonn.

Fil-fatt bħalissa, il-management team ta' l-Isptar Monte Carmeli flimkien mal-health reform action committee tad-dipartiment, qiegħed iħares proprju lejn il-qafas li hemm bżonn noħolqu.

Jien qed ngħid x'naħseb jien fl-opinjoni tiegħi.

Hemm numru ta' nies li qed jagħtu l-kontribut tagħhom f'dak il-forum u żgur li bejnietna naslu f'sitwazzjoni fejn din l-idea tikkristallizza ftit iktar u anke b'mod konkret u tanġibbli biex naraw kif nistgħu nimxu lejn din is-sitwazzjoni.

MICHAEL ASCIAK: S'issa, f'Malta, il-qasam tas-saħħa psikjatrika refgħu kollu l-gvern.

Inti tara xi fissura f'din l-istruttura, fis-sens li forsi jista' jibda jagħti l-għajnuna u jġorr parti mill-piż is-settur soċjali - ma nħobbx nuża l-kelma ''privat''?

Fil-fatt diġa' għandna r-Richmond Foundation li qiegħda tagħmel xogħol f'dan il-qasam u fil-qasam tas-saħħa ġenerali, naraw li llum, madwar 20% tal-prattika tal-mediċina u kirurġika, qed isiru mill-privat.

X'inhi l-opinjoni tiegħek għar-rigward tas-saħħa psikjatrika?

DR. JOHN CACHIA: Il-figura uffiċjali li għandna bħala mix ta' spiża ta' privat u pubbliku, hija ta' 40% u 60% imma naħseb li kif inhi maqsuma l-mix fil-qasam tal-kirurġija, trid tiġi analizzata biex wieħed jara eżattament x'inhu jiġri.

MICHAEL ASCIAK: Fil-qasam tas-saħħa fiżika - ħalli ngħid hekk, għalkemm huwa konċett żbaljat li ngħidu hekk għax il-persuna hija waħda u s-saħħa hija sħiħa - is-settur soċjali, privat, qed jerfa' parti mill-piż.

Tara li l-istess jista' jiġi applikat għas-saħħa mentali?

Ovvjament dan il-qasam se jiġbed inqas interess għax naħseb iħalli financial run off agħar, pero' hemm xi għaqdiet barra r-Richmond Foundation li qed juru interess biex flimkien mal-gvern jerfgħu parti mill-piż?

DR. JOHN CACHIA: Per eżempju l-Friends of Attard Hospital Society li hija a non-governmental organisation, għaqda volontarja, kienet interessata u għadha ħafna interessata li tiżviluppa xi forma ta' sheltered accommodation, pero', sfortunatament għadna ma wasalniex biex jiżviluppaw servizz fil-komunita' f'dak li huwa sheltered accommodation.

Kieku ma nqalgħux ċertu problemi fuq post partikolari li kien hemm available, il-Kurja, through il-Caritas ...… Naf li l-għaqda għadha interessata li tikkollabora mad-dipartiment fi proġett partikolari għar-rigward ta' hostel type of accommodation fil-komunita', pero' naħseb li aħjar nieqaf hawn għalissa u nħallu s-sitwazzjoni timmatura qabel ma jingħad iżjed fuqha.

Wieħed irid iżomm il-prudenza la darba ċertu affarijiet qegħdin il-qorti u allura aħjar jekk wieħed ma jippubbliċizzax iżżejjed din is-sitwazzjoni.

Naħseb li hemm rwol għal dawn it-tip ta' għaqdiet, pero' sfortunatament ikun hemm min jaqta' qalbu jidħol għal dan t-tip ta' xogħol.

Kif diġa' għedt, qed niddiljaw ma' settur li għandu bżonn ħafna support u mhux daqshekk faċli li ssib din it-tip ta' kollaborazzjoni.

Irrid ngħid ukoll li hemm dar privata li għandha liċenzja biex iżżomm persuni li għandhom problemi ta' saħħa mentali u li jixtiequ jmorru hemmhekk għal mistrieħ, iżda l-persuni ma jridux ikunu committed, ma jridux ikunu taħt treatment order jew observation order.

Jekk tistaqsini x'naħseb jien personalment, ngħidlek li jekk ikun hemm voluntary organisations, NGOs, li jersqu 'l quddiem biex jagħmlu dan it-tip ta' xogħol, naħseb li jkunu very welcome u jsibu l-kollaborazzjoni tagħna.

Qabel għedna li m'hemm ħadd fis-settur privat li qed joffri servizz f'dan il-qasam, pero' żgur li nkunu unfair jekk ma nsemmux ix-xogħol kbir li jsir fid-Dar tal-Providenza.

La qed nitkellmu fuq id-Dar tal-Providenza, naħseb li aħjar li nitkellmu wkoll dwar il-problema tal-mental handicap li kultant titħabbel kobba mal-problema tas-saħħa mentali bir-riżultat li ħadd ma jkun jaf f'liema ambitu qegħdin nitkellmu.

Forsi tajjeb jekk xi darba wieħed jaqbad dan is-suġġett f'dan il-livell u f'dan l-ambitu.

Sfortunatament irridu ngħidu li d-Dar tal-Providenza li għal numru kbir ta' snin offriet kenn għal tfal bi problemi ta' handicap mentali, illum waslet at its brim, at its seams.

M'hemmx post fejn jiġu akkomodati aktar nies u fil-fatt kellna sitwazzjoni fejn tfal u żgħażagħ fid-Dar tal-Providenza li kellhom problemi akuti, kellhom jiddaħħlu fl-Isptar Monte Carmeli minħabba nuqqas ta' spazju jew minħabba nuqqas ta' servizz fuq mental handicap.

Apparti s-saħħa mentali, hemm bżonn li naħsbu ftit iktar fuq id-diżabilita' mentali.

Fuq id-diżabilita' fiżika nitkellmu u nitkellmu ħafna, imma fir-rigward ta' diżabilita' mentali, għandna t-tendenza li din jew tiġi lumped x'imkien mal-mentali, pero' mhux ma' min hu eżatt bħalhom, jew inkella mal-qasam tad-diżabilita' li tkun tfisser fiżika u mentali, u l-mental handicap inħalluha tifflowtja x'imkien Naħseb li hemm bżonn naraw dak li sar fid-Dar tal-Providenza u naraw ukoll kif il-pajjiż jista' jsostni dak li qed isir f'din id-dar.

Per eżempju, jeżistu strutturi biex tfal li jilħqu eta' ta' maturita' u jkunu kapaċi jgħixu fi flat, ikunu jistgħu jagħmlu dan?

Le, m'hemmx dawn it-tip ta' strutturi.

IĊ-CHAIRPERSON: Bħalma għedt inti stess, noqogħdu attenti ma nikkonfondux is-suġġett ta' persuni li għandhom diżabilita' mentali ma' persuni li għandhom problemi ta' saħħa mentali.

Hawnhekk qegħdin nitkellmu fuq persuni bi problemi ta' saħħa mentali.

DR. JOHN CACHIA: Eżatt, sewwa qed tgħid, imma sfortunatament hemm it-tendenza li din issir ukoll anke f'ċertu ideat u f'ċertu .....

IĊ-CHAIRPERSON: Allura nipprovaw nillimitaw id-diskors tagħna fuq il-persuni li għandhom problemi ta' saħħa mentali ħalli mhux aħna stess nikkonfondu l-issues.

L-Onor.

MICHAEL FARRUGIA: Dr. Cachia, nixtieq kjarifika dwar punt li semmejt.

Inti semmejt dak il-post, m'hemmx għalfejn tagħti dettalji dwaru, li xi tliet snin ilu bdew diskussjonijiet dwaru mal-Kurja u mal-Caritas.

Jiġifieri dak il-post ntnesa'?

DR. JOHN CACHIA: Le, dak il-post għadu available pero' hemm ċertu diffikultajiet li jridu jintegħlbu qabel ma jkun available.

MICHAEL FARRUGIA: Xi kwalita' ta' diffikultajiet huma?

Huma kwestjonijiet ta' residenti tal-madwar, xi ħaġa li tikkonċerna l-Kurja, diffikultajiet ta' artijiet?

Hija kwestjoni privata bejn persuni privati b'ċertu interess f'dak il-post, pero' ma nixtieqx inkompli nelabora.

MICHAEL FARRUGIA: Nifhem u nieqaf hawn.

Rigward it-trattament fil-komunita' naħseb li kulħadd qed jaħdem biex il-kura nipprovaw mmexxuha aktar lejn il-komunita' u fil-fatt naħseb li hawn iktar pazjenti fil-komunita' milli hemm pazjenti fl-Isptar Monte Carmeli, pero' jien inħoss li għad għandna missing link.

Ħafna drabi l-pazjenti b'mard mentali aktar jintbagħtu l-out-patients biex jaraw psikjatra milli jsirulhom visti fid-dar tagħhom.

Inħoss li l-konċett ta' community psychiatric nursing għadu m'huwiex daqstant żviluppat.

Qiegħed nagħmel enfasi dwar dan għaliex proprju waħda mill-problemi li aħna bħala tobba niltaqgħu magħha, hija li pazjenti jsejħu lit-tabib tagħhom, jew inkella jitolbu l-għajnuna, meta s-sitwazzjozni tagħhom tiġi tali li ma jkunux jistgħu jibqgħu d-dar u l-uniku ħaġa li jkollok tagħmel hija li tirriferihom għal kura fl-isptar, li tista' tkun għal ftit żmien jew għat-tul.

Hemm xi pjanijet għal futur qarib dwar dan?

Naf li kienu qed jiġu identifikati persuni biex jieħdu ħsieb dan t-tip ta' community nursing, imma minn dak iż-żmien 'il hawn, ftit li xejn smajt żviluppi f'dan is-settur.

Fil-preżent għaddej xi forma ta' żvilupp dwar il-community psychiatric nursing, u jekk hemm il-ħsieb li jinbeda dan it-tip ta' servizz, meta hu ttamat li nibdew naraw l-ewwel passi?

Jekk community psychiatric nursing imorru fid-djar, ikunu jistgħu jidentifikaw lil min ikun qed jiddeterjora u jagħtuh għajnuna qabel ma jiddeterjora sa l-istat li jkollu bżonn kura bħala in-patient.

DR. JOHN CACHIA: Aktar kmieni kont qed nitkellem - ma nafx l-Onor.

Farrugia kienx qiegħed hawn - fuq il-konċett ta' case managers u proprju għamilt riferenza għal dan meta l-Onor.

Asciak staqsa kif qegħdin naħsbu li nieħdu ħsieb din it-tip ta' sitwazzjoni.

L-ewwelnett naħseb li m'huwiex tajjeb li tirrestrinġi l-konċett għal nursing biss.

Naħseb li trid tikkonsidra skills oħrajn, bħalma huma occupational therapy, social work u psychology u l-Universita' qed tipproduċi numru ta' graduates f'dawn l-iskills.

Mhux qed ngħid nies li jagħmlu masters fil-psikoloġija, jew masters fis-social work, jew li jsiru psychiatric social workers, imma persuni li jkollhom baċellerat u jagħżlu li jkunu case managers, ċioe' li eżatt kif qed tgħid inti, ikollhom numru ta' każijiet li jsegwuhom on a regular basis.

Isiru qishom mentors tagħhom.

Iva, din qed tiġi diskussa attivament bejn il-management team ta' l-Isptar Monte Carmeli u r-reform action committee tad-Dipartiment tas-Saħħa.

Bħalissa qed jiġi preparat rapport u nisperaw li fix-xhur li ġejjin inkunu nistgħu nattwawh.

Qed naraw il-possibilita' li jekk ikollok numru ta' nies gradwati fis-psychology u social work nistgħu noffrulhom dawn it-tip ta' openings li forsi jkunu attraenti għalihom.

Mhux bilfors għandhom ikunu psychiatric nurses għax trained psychiatric nurses nippreferihom jaħdmu fl-areas akuti fejn verament għandna bżonn support u counselling akut.

MICHAEL FARRUGIA: Għar-rigward ta' social workers, id-dipartiment beħsiebu jirrekluta social workers hu, jew se jinqeda through l-SWDP?

MICHAEL FARRUGIA: Nafu li fil-passat, il-fatt li jkollok social workers mill-SWDP ħolqot ċertu problemi u ħafna drabi l-problema li kienet tinħoloq … (Interruzzjonijiet) Veru li hemm kwestjoni dwar differenza fis-salarji imma ħalli ma nidħolx f'dak l-aspett.

Problema li kienet dejjem tinqala', kienet il-kwestjoni ta' responsabbilta' fejn jidħlu s-social workers ta' l-SWDP.

Lejn min hi r-responsabbilta' tas-social workers?

Lejn l-SWDP, lejn id-Dipartiment tas-Saħħa, jew lejn il-psikjatri li jkun hemm fl-isptarijiet?

Problema li kienet tinqala' kienet li ħafna drabi, meta s-social workers ta' l-SWDP jiġu biex jieħdu ċertu deċiżjonijiet, minflok ma kienu jirreferu għall-policies tad-Dipartiment tas-Saħħa, kienu jirreferu għall-SWDP.

Il-punt dwar taħt min jaqgħu, ġie ċċarat?

Jaqgħu taħt l-SWDP jew taħt id-Dipartiment tas-Saħħa?

DR. JOHN CACHIA: Il-policy tad-Dipartiment tas-Saħħa hi li dawk il-persuni mill-SWDP li huma seconded biex jagħtu servizz mad-Dipartiment tas-Saħħa, iridu jirrispondu għal għemilhom lejn l-uffiċjali tad-Dipartiment tas-Saħħa.

Jiġifieri jekk l-SWDP qed taħdem bħala recruiting agency .… Hawnhekk hawn Dr. Busuttil li naħseb jista' jelabora iktar minni dwar dan.

IĊ-CHAIRPERSON: Nitlob lil Dr. Busuttil jikkjarifika dan il-punt.

DR. RAYMOND BUSUTTIL (Direttur Ġenerali tas-Saħħa, Dipartiment tas-Saħħa): Fil-preżent għaddejjin diskussjonijiet mac-Chief Executive ta' l-SWDP biex proprju jiġi ċċarat kif se jsir is-secondment ta' social workers.

Se jiġu definiti t-terms of reference ta' kif se jingħata dan is-servizz u l-lines of accountability f'dak li għandu x'jaqsam ma' kura u ma' overall management ta' pazjenti.

Id-diskussjonijiet għadhom għaddejjin u għadna ma wasalniex.

Soluzzjoni hemm, pero' minkejja li għadna ma kkristallizzajnihiex, ma nasħibx li se ndumu biex naslu.

IĊ-CHAIRPERSON: Nirringrazzjak.

L-Onor.

MICHAEL FARRUGIA: Dwar l-isptar il-ġdid f'Tal-Qroqq, għad hemm il-ħsieb li jkun hemm acute psychiatric ward?

U jekk fl-affermattiv, xi kemm sodod se jkun hemm?

DR. JOHN CACHIA: Iva, l-isptar il-ġdid f'Tal-Qroqq se jkollu s-psychiatric service tiegħu.

Se jkun hemm acute psychiatric ward mill-ewwel fażi.

Mhux se jkun il-full phase; se jkun hemm out-patients u se jkun hemm ukoll 15-il sodda akuta.

Għad irridu nikkristallizzaw iżjed in-numru finali ta' sodod li eventwalment se jkollna bżonn.

MICHAEL FARRUGIA: Skużani, jiġifieri, qed nifhem tajjeb li n-numru għadu m'huwiex identifikat?

DR. JOHN CACHIA: Il-unit se jkun fih 15-il sodda kif ukoll out-patients u day care service miegħu.

MICHAEL FARRUGIA: Inti għedt li se jkun hemm 15-il sodda, imma se ssir evalwazzjoni biex taraw jekk hemmx bżonn jiżdied in-numru ta' sodod?

Jiġifieri se nibdew bi 15-il sodda, jew għadu qed isir studju biex naraw kemm verament hemm bżonn sodod?

DR. JOHN CACHIA: Il-kalkoli li saru at this point in time, juru li għandna nibdew bi 15-il sodda bil-possibilita' li nespandu bil-mod biex ikollha aktar sodod.

Wieħed irid japprezza wkoll li s'issa, f'dan il-pajjiż, il-medium term psychiatry għadha ma żviluppatx ruħha.

F'dan il-pajjiż għandna jew sitwazzjoni akuta, jew inkella sitwazzjoni long term.

Il-medium term, ċioe' l-medium stay fejn wieħed joqgħod f'ambjent iktar komdu minn dak li huwa f'acute ward, pero' fejn m'hemmx għaġġla biex wieħed jipprova joħroġ l-individwu mis-sitwazzjoni akuta, ma teżistix.

U naħseb li huwa tajjeb li la jkollna l-possibilita' u l-faċilita' li nużaw alternattivi oħra bħalma huwa l-Isptar San Luqa li se jagħtina ċertu spazju, u bħalma forsi huma particular areas within Mount Carmel Hospital li jistgħu jiġu żviluppati għal dan l-għan, inkomplu nagħfsu ħalli naraw min huwa realment akut ġo l-Isptar Monte Carmeli u ġo s-psychiatric unit f'St Luke's. Kemm verament minn dawk il-pazjenti kollha li qegħdin fil-Ward 2, Ward 6 jew is-psyciatric unit, huma the acute patients?

Irridu nirrispondu din il-mistoqsija biex niżviluppaw the medium term type of patient li għandu bżonn xi ħaġa iktar transitorja.

U naħseb li huwa għaqli li nagħmlu hekk għaliex s'issa għad m'għandniex l-esperjenza tal-medium term.

Illum qed niżviluppawha ftit fil-Ward 2 ġewwa Mount Carmel Hospital u nisperaw li ma ndumux ma nibdew ikollna esperjenza aħjar fil-Ward 6 tan-nisa meta niżviluppaw b'mod aħjar l-acute centre.

MICHAEL FARRUGIA: Qed nifhem tajjeb li l-Isptar San Luqa qed jiġi identifikat biex jieħu ħsieb il-moderate cases?

DR. JOHN CACHIA: Le, li nista' ngħid s'issa huwa dan.

L-Isptar San Luqa se joffri alternattiva għall-moderate cases.

Jien naħseb li hemm numru ta' options u rridu nżommu moħħna miftuħ għall-options li għandna.

F'liema ambjent l-aħjar li wieħed jagħti medium term psychiatry?

Fl-ambjent tradizzjonali kif nafu bih illum ta' l-Isptar Monte Carmeli, jew f'ambjent aħjar ġo l-Isptar San Luqa li forsi jkun vakat minn numru ta' sodod?

Kieku kellek tistaqsini fejn jien naħseb li hu l-aħjar, ngħidlek biex l-ewwel we try and fathom kemm nistgħu mmorru 'l bogħod bil-konċett ta' medium term psychiatry għaliex s'issa, fl-esperjenza tagħna għad ma għandniex kif jirreaġixxu l-pazjenti Maltin f'dik it-tip ta' sitwazzjoni.

Għandna ftit wisq esperjenza.

Bdejna biss sena ilu bil-Ward 2 bl-esperjenza ta' medium term psychiatry.

Bil-mod il-mod, qiegħda tindera xi tfisser li pazjent ikun in an acute setting pero' filgħaxija jmur jorqod x'imkien ieħor.

Irridu noqogħdu ħafna attenti kif niżviluppaw dawn il-konċetti.

Dawn il-konċetti jridu jiżviluppaw bil-mod il-mod.

Kif qal tant tajjeb l-Onor.

Karl Chircop, illum qegħdin niddiljaw ma' sitwazzjonijiet li huma diffiċli ferm, sitwazzjonijiet li ma taqbadx u tikkurahom bil-pilloli moderni li għandna.

Meta tkun qed tiddilja ma' dawn it-tip ta' sitwazzjonijiet, wieħed irid ikun ħafna iktar kawt, pero' jekk nimxu bil-mod il-mod, naħseb li naslu.

MICHAEL FARRUGIA: Oriġinarjament kien hemm talba għal 60 sodda fl-isptar il-ġdid, imbagħad dan in-numru niżel, hux hekk?

Jiġifieri n-numru issa reġa' niżel għal 15?

Allura issa l-length of stay li tiddefinixxi każ akut, naqset?

Niftakar li kien hemm diskussjonijiet dwar dan u fil-fatt anke xahar kien ġie meqjus bħala fażi akuta.

DR. JOHN CACHIA: Jien m'iniex psikjatra, jien public health pyhsician b'esperjenza pjuttost twila fil-management ta' health services.

Mill-osservazzjonijiet li wieħed jagħmel, jara li jista' jkollok sitwazzjonijiet fejn persuna li jkollha bżonn acute observation ta' one-to-one supervision għal ċertu tip ta' problemi akuti jiġu cleared within one or two days, imma jafu wkoll jiġu cleared in ten days.

Pero' l-previżjoni ta' kemm dak l-individwu se jdum f'dik il-fażi ..… Ħalli npoġġiha f'termini differenti.

Fejn hu l-aħjar li wieħed jikkura lil dak il-bniedem li jidher li qed juri sinjali li l-acute phase tiegħu se titwal iktar minn ta' ħaddieħor?

Fis-sitwazzjoni akuta fejn għandek ċertu ammont ta' turmoil, fejn il-ward m'hijiex settled, jew f'ambjent fejn wieħed jista' jkollu iktar counselling, iktar one-to-one talking, iktar social support?

MICHAEL FARRUGIA: Jien nibża' ħafna li jekk ma jkollokx terminu ta' żmien, nistgħu naslu fis-sitwazzjoni li għax il-pazjent ikun Ġanni ....

IĊ-CHAIRPERSON: Dr. Busuttil.

DR. RAYMOND BUSUTTIL: Naħseb tajjeb li niċċaraw li l-15-il sodda li se jkun hemm fl-ewwel fażi ta' l-isptar il-ġdid, se jieħdu post it-12-il sodda li hemm fil-preżent fl-Isptar San Luqa.

Il-15-il sodda li qed insemmu, m'humiex se jieħdu post l-acute psychiatric ward li hemm fl-Isptar Monte Carmeli.

Dik tiġi fit-tielet fażi.

Tajjeb li dan il-punt niċċarawh.

MICHAEL FARRUGIA: Il-punt li qed inqajjem jien huwa li jekk ma jkollokx terminu ta' żmien, wisq nibża' li jista' jkun hemm tentazzjoni biex min ikun qed jieħu ħsieb dak il-pazjent partikolari, Ġanni, iżommu jumejn jew tlett ijiem u mbagħad iċaqalqu, u lil Peppi, għax forsi fil-każ tiegħu jkun hemm ċertu ċirkostanzi jew pressjoni minn tal-familja, l-istay tiegħu tiġi estiża fl-acute ward fl-isptar biex ma jmurx l-Isptar Monte Carmeli.

Għalhekk jien semmejt il-kwestjoni ta' terminu ta' żmien.

Naf li din hija xi ħaġa taħraq, imma rridu nitkellmu fuqhom dawn l-affarijiet.

DR. RAYMOND BUSUTTIL: Qed nitkellmu fuq protokolli kliniċi li jridu jiġu stipulati mill-kliniċi u naħseb li anke l-proċess ta' awditjar kliniku jrid isir biex jara kif dan qed jimxi.

IĊ-CHAIRPERSON: Dr. Saliba.

DR. JOSEPH SALIBA (Direttur tal-Psikjatrija, Sptar Monte Carmeli): Din id-domanda nista' nirrispondiha faċilment.

Kif qalilkom Dr. Busuttil, il-15-il sodda, kulma huma se jirriplejsjaw huma dawk il-11-il sodda li għandna bħalissa.

Diġa' ilhom jeżistu protocols għal żmien estensiv.

Naturalment huma protocols li dejjem jistgħu jiġu mtejba, pero' diġa' għandna esperjenza estensiva u kriterji li fuqhom jidħlu pazjenti, li ma jeċċedux ċertu żmien, eċċ. Jiġifieri m'hijiex ħaġa li għad irridu nipprovawha li nibqgħu niffunzjonaw ġo protocols, pero' s'intenti huwa minnu wkoll li jrid ikollok back-up facilities u għalissa, fl-ewwel fażi, l-uniku back-up facility se jkun Mount Carmel Hospital, iżda m'hemm l-ebda raġuni għaliex il-protocol li ħadmet f'St Luke's Hospital m'għandhiex tibqa' taħdem fl-isptar il-ġdid.

IĊ-CHAIRPERSON: Ngħaddu għall-aħħar domanda.

L-Onor.

MICHAEL FARRUGIA: L-aħħar mistoqsija hija rigward is-psycho-geriatric ward.

Fir-Residenza San Vinċenz hemm psycho-geriatric ward kif hemm ukoll fl-Isptar Monte Carmeli, iżda ħafna drabi qed nispiċċaw fis-sitwazzjoni li fl-Isptar Monte Carmeli jkollna numru ta' pazjenti li kważi kważi huma każijiet soċjali.

Jekk persuna m'għandhiex post fejn tmur, tista' tiġi trasferita lejn is-psycho-geriatric ward f'San Vinċenz għax postha m'huwiex ġewwa l-Isptar Monte Carmeli, iżda l-problema hi li m'hijiex faċli li ssib spazju ġewwa San Vinċenz, allura qisna qed nixxiftjaw il-problema min-naħa għall-oħra.

Hemm xi diskussjonijiet għaddejjin biex l-Isptar Monte Carmeli jkun jista' jikkonċentra aktar fuq każijiet li m'humiex daqshekk soċjali u fl-istess waqt wieħed jara x'jista' jsir ħalli San Vinċenz ikun jista' jikkejterja aktar għal psycho-geriatric cases?

DR. JOHN CACHIA: If Dr. Saliba can bear me out, naħseb li hemm ċertu ammont ta' overlap min-naħa tal-psikjatrija tagħna fir-rigward tas-psycho-geriatric patients li għandna ġewwa Mount Carmel Hospital u s-psycho-geriatric assessment li jsir ġewwa San Vinċenz de Paule.

DR. JOSEPH SALIBA: Sa ċertu punt, għax il-unit li hemm f'San Vinċenz, issa sar a very low turnover unit.

Fil-maġġoranza tiegħu - I stand to be corrected - pjuttost jieħu anzjani minn ġo San Vinċenz stess li jkollhom problema fl-imġieba tagħhom.

Naħseb li n-numru ta' geriatric patients li jidħlu f'dak il-unit mill-komunita', huwa pjuttost ċkejken.

L-aktar li jidħlu huma fil-unit li għandna ġo Mount Carmel Hospital.

DR. JOHN CACHIA: Anke fil-każ tal-psiko-gerjatrija hemm il-fażi akuta ...

Jekk għandna an ageing population, fil-futur iċ-chances huma li jkollna iktar psycho-geriatric cases.

Dawn kollha se jispiċċaw ġewwa l-Isptar Monte Carmeli?

DR. JOSEPH SALIBA: Għal din ir-raġuni, waqt li nkunu qed nippjanaw għall-futur, fl-istess ħin irridu nibqgħu nimmodifikaw u naġġornaw il-pjanijiet li nkunu qegħdin nagħmlu.

Hemm indikazzjonijiet li aktar ma jgħaddi ż-żmien, l-Isptar Monte Carmeli jibda jinbidel minn a mental hospital to a geriatric hospital.

Għandu mnejn li numru konsiderevoli mill-pazjenti jkunu l-istess pazjenti li bħalissa qegħdin ġewwa Monte Carmeli għax f'ħajjithom, sfortunatament ma setgħux joħorġu fil-komunita'.

Jiġifieri jista' jkun li l-użu ta' l-Isptar Monte Carmeli jinbidel, pero' jista' jkun ukoll li waqt li bħalissa għandna bżonn one psycho-geriatric unit, il-funzjoni ta' swali oħra tinbidel u fl-Isptar Monte Carmeli jkollna two, three or four psycho-geriatric units.

DR. JOHN CACHIA: Wieħed irid jgħid li bejn l-2005 u 2025 huwa previst li n-numru ta' anzjani fil-pajjiż se jikkwadriplika allura ovvjament li l-problemi psikjatriċi f'dawk il-persuni se jkunu problemi sinifikattivi ħafna.

Naħseb li hemm, kif qed jgħid Dr. Saliba, fejn il-focus irid jinbidel, fis-sens li jrid ikollna xi forma ta' assessment unit aħjar għal dawk il-persuni li għandhom problemi psikjatriċi akuti, għax iktar ma jgħaddi ż-żmien, aktar se naraw ma' wiċċna problemi kroniċi tal-psiko-gerjatrija.

Din m'hijiex kwestjoni li wieħed sempliċement jadotta sistema ta' turnover, pero' kif qed jgħid ukoll Dr. Saliba, dak li sal-lum nafuh bħala l-Ward 3A, 3B ta' l-irġiel ġo l-Isptar Monte Carmeli, għada pitgħada jaf ikollna bżonn nitrasformawh into a geriatric unit għall-pazjenti li għandhom psychiatric problems u allura jkollok turnover minn dik li tissejjaħ acute psycho-geriatric problem - għalkemm kważi lanqas tgħidu dan it-terminu - into a chronic psycho-geriatric problem.

MICHAEL FARRUGIA: L-aktar li qed nirreferi huwa għal psycho-geriatric patients li attwalment ma jkollhomx daqshekk bżonn l-environment ta' sptar mentali bħalma hu Monte Carmeli, imma aktar ikollhom bżonn ambjent li jixbaħ dak ta' San Vinċenz, jiġifieri pazjenti li aktar għandhom bżonn ta' post li jipprovdi n-normal day-to-day treatment.

DR. JOHN CACHIA: Pero' ma nistgħux naħarbu mir-realta' li l-psychiatric problems fl-anzjani huma wkoll problemi.

Dawn il-persuni ma jistgħux jiġu labelled bħala persuni anzjani li għandhom bżonn kura residenzjali biss, imma huma persuni li għandhom bżonn xi ħaġa oħra.

IĊ-CHAIRPERSON: L-Onor.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Huwa pożittiv ħafna li wieħed jisma' li se jinħoloq dan it-tip ta' network biex nipprovaw nsolvu dawn it-tip ta' problemi li bħalma nafu lkoll, ħafna drabi l-mediċina ma tantx taħdem fuqhom.

Issemmiet il-kelma ''protokoll'' u fuq dik li xtaqt ngħid xi ħaġa.

Jien nemmen li fil-mediċina ġenerali - mhux qed nitkellem fir-rigward tal-psikjatrija biss - minkejja li ħafna drabi s-sinjali huma iktar evidenti, jeżistu nuqqasijiet fis-sistema tas-saħħa.

Per eżempju jiġi f'moħħi każ ta' persuna li kellha tumur fis-sistema tal-gastro-enteritis u sakemm sar il-gastroscopy, eżami bl-istrument, il-problema nfirxet u kellha metastasis.

U dan ġara għax m'hemmx sistema li biha inti tkun taf li sa ċertu żmien wara jrid isir l-eżami b'istrument u allura l-każ jiġri qabel ma jkun hemm dan it-tip ta' intervent.

Allura meta nidħlu għall-psikjatrija fejn ħafna drabi s-sintomi u s-sinjali huma inqas evidenti, wisq nemmen li hemm bżonn, mhux ta' reġimentazzjoni, imma ta' iktar protokolli.

Per eżempju ftit tal-ġimgħat ilu miet pazjent tiegħi li kien skizofreniku.

Dan il-pazjent li kien in his forties, kien jgħix fil-komunita' imma l-istandard of living tiegħu żgur li ma kienx dak mixtieq.

Dan il-bniedem kien ipejjep xi erba' pakketti sigaretti kuljum u nista' ngħid li ħadd, forsi anke minħabba nuqqas ta' drive min-naħa tiegħu, ma kien isegwih.

Veru li kien jiġi riferut l-isptar meta kien ikollu bżonn kura medika jew psikjatrika, imma ma kien hemm l-ebda follow-up ta' dan l-individwu.

Ejja noħolqu protokoll li jara li l-istandard of living li aħna nippretendu li għandhom jgħixu dawn il-pazjenti, jkun milħuq.

Wisq nibża' li għadna 'l bogħod ħafna u sadanittant nies skizofreniċi li għadhom żgħar qed jgħixu f'livell substandard ħafna.

Nemmen li dan it-tip ta' network li qed jissemma jista' jgħin fejn il-mediċini ma jaslux.

Nappella ħafna biex dan il-protokoll isir u jsir mill-aktar fis.

Punt ieħor li nixtieq nagħmel, għalkemm ma nixtieqx nirrepeti dak li forsi ntqal f'laqgħat preċedenti li kellna fuq dan is-suġġett numru ta' xhur ilu, huwa dwar screening fil-komunita'.

Ma niftakarx jekk dan il-punt issemmiex, imma jekk issemma, żgur li ma sarx wisq enfasi fuqu.

Nemmen li fejn hemm xi predisposing factors, bħal per eżempju, mard ġenetiku, wieħed jista' forsi jidħol f'aktar dettall biex anke permezz ta' tip ta' networks li qed insemmu, il-problema tintlaħaq kmieni qabel ma tiggrava.

DR. JOHN CACHIA: Naħseb li waħda mill-problemi prinċipali ta' dak li qed issemmi inti - hawnhekk hawn ħames GPs quddiemi - hija ta' kemm aħna attuned għall-persuni b'dawn it-tip ta' problemi at the GP service level.

Il-general practitioner huwa l-persuna li jmur fid-djar u jħabbat wiċċu ma' dawn in-nies, imma kemm għandu training biex jaqbad il-każ u jġibu għall-attenzjoni?

Veru, forsi m'għandux il-ħin biex isegwi l-persuna, imma kemm huwa trained biex jagħraf ċertu sinjali qabel ma sseħħ il-problema?

U proprju wieħed mill-valuri tan-network li qed insemmu, huwa li jkollok point of reference within your community fejn inti tista' tasal biex tara kif b'xi mod tista' tgħin lil min għandu bżonn l-għajnuna.

Il-GPs kollha will bear me out dwar dan li qed ngħid.

GĦar-rigward ta' prevenzjoni, iva, nafu li hemm sitwazzjonijiet ċari fejn hemm predisposing factors.

Mewt fil-familja, life events ta' ċertu kwalita' u unemployment, huma kollha social determinants li jwasslu biex ikollok predisposing factors għal mard mentali.

Fil-każ ta' ġenetika, forsi ħlief għall-Huntington's, s'issa, għad m'għandniex evidenzi ċari dwar ġenetika, pero' definitely li hemm life events li jippredisponu nies għal sitwazzjoni ta' dan it-tip.

Inti semmejt ukoll l-iskizofrenija u staqsejt jekk bniedem li qed ibati mill-iskizofrenija huwiex jgħix ħajja ta' bniedem jew le.

L-iskizofrenija, minnha nnifisha, tikkawża dik it-tip ta' sitwazzjoni.

X'se tagħmel?

Hemm dibattitu sħiħ dwar il-prevenzjoni, pero' ċertament naħseb li hemm rwol importanti x'nilgħabu at GP level and at the prevention level.

U meta general practitioner jiltaqa' ma' sitwazzjoni fejn xi ħadd ikun tilef lil xi ħadd fil-familja, għandu ftit tal-ħin biex jitkellem u jara jekk xi ħadd minn dik il-familja huwiex se jispiċċa vittma?

IĊ-CHAIRPERSON: L-Onor.

MARIE LOUISE COLEIRO: Jien ħadt gost nisma' lill-Onor.

Jean Pierre Farrugia jitkellem fuq il-bżonn ta' protocols u standards ta' kif nistgħu nittrattaw dawn it-tip ta' kondizzjonijiet u lil Dr. Cachia jitkellem dwar il-ħtieġa ta' network, imma kull darba li nitkellmu b'dan il-mod, anke fil-każ ta' oqsma oħra, mill-ewwel nistaqsi lili nnifsi kemm għandna nies imħarrġa.

Kif qal tant tajjeb Dr. Cachia, l-ewwel kuntatt ma' dawn it-tip ta' nies, isir mill-GP, imma l-GPs kemm huma mħarrġa biex jindunaw mill-bidunett x'tip ta' sitwazzjoni tista' twassal għal ċertu kondizzjonijiet ta' saħħa mentali?

Pero' l-problema tmur iktar 'il bogħod minn GP level.

Per eżempju ssemmiet ir-residenza ta' San Vinċenz de Paule.

Kemm attwalment hija attrezzata biex tilqa' għal dawn it-tip ta' kondizzjonijiet?

U meta qed ngħid attrezzata, m'iniex nirreferi biss għal attrezzi fiżiċi imma anke għal speċjalisti fid-diversi oqsma li jistgħu jittrattaw dawn il-kondizzjonijiet.

Per eżempju dan l-aħħar smajt li f'St. Vincent de Paule, lanqas biss hemm social worker waħda.

Jekk l-informazzjoni li għandi m'hijiex korretta, ikkoreġuni imma jekk din hija s-sitwazzjoni attwali, ma tantx tawgura tajjeb.

Jekk aħna qegħdin nitkellmu fuq long term plans u verament irridu nagħmlu xi ħaġa b'mod konkret fil-qasam tas-saħħa mentali, irridu nħarsu lejn xi pjanijiet qed jagħmel id-dipartiment ħalli jkollu biżżejjed nies mħarrġa fid-diversi dixxiplini.

Ilu li kellna policy nazzjonali fuq saħħa mentali mill-1974-1995, iżda meta bdejna niddiskutu dan is-suġġett f'Ġunju tas-sena l-oħra, skoprejna li minn din il-policy, kulma sar kienet biss xi ħaġa żgħira.

Veru li qed niddiskutu biex inwasslu għal-leġislazzjoni imma żgur li ħadd minna ma jixtieq li dak li finalment isir ikun biss fuq il-karta għax ma jkollniex fil-konkret dawk l-affarijiet meħtieġa biex jappoġġjaw dak li jkun qed jiġi propost.

Nixtieq inkun naf xi pjanijiet hemm to support all this ħalli l-leġislazzjoni li nagħmlu tkun tista' tiġi implimentata.

MICHAEL FARRUGIA: It-trend Ewropea hija li minflok ma l-GP jibqa' l-focal point ta' kuntatt, speċjalment fil-komunita', ikunu aktar in-nurses li jkollhom kuntatt ma' persuni b'dawn it-tip ta' problemi u allura n-nurses, b'mod partikolari fil-qasam komunitarju, qed jiġu mħarrġa biex proprju jagħrfu dawn it-tip ta' każijiet.

Ħafna drabi l-GP jiġi f'kuntatt mas-sitwazzjoni meta jiġi msejjaħ għall-għajnuna, m'hemmx it-trend li l-GP iżur pazjenti biex jara jekk iddeterjorawx jew le.

Biex ngħaqqad ma' dak li qalet il-kollega tiegħi, naħseb li 'l hemm irridu nimxu.

MARIE LOUISE COLEIRO: Lanqas ma nħoss li għandna norbtuha biss ma' nies mediċi jew paramediċi għaliex forsi l-GP jew in-nurse, tiskopri każ jekk il-persuna tkun ressqet 'il quddiem għal xi ħaġa oħra.

Per eżempju ħadt gost nisma' lil Dr. Cachia jgħid li xi ħadd unemployed jew xi ħadd li jkun mietlu xi ħadd qarib tal-familja jista' jkun riesaq lejn problemi ta' saħħa mentali.

Din faċilment tista' tiġri u ħafna drabi dawn it-tip ta' nies ma jfittxux għajnuna medika, allura forsi permezz tat-tfal tagħhom fl-iskola, wieħed jista' jiskopri li hemm xi ħaġa ħażina għaddejja f'dik il-familja.

Jiena personalment li lanqas għandi l-iċken idea ta' aspetti mediċi, ġieli dħalt ġo dar u ndunajt li xi persuna f'dik il-familja għandha bżonn l-għajnuna għax tkun għaddejja minn ċertu sitwazzjoni.

U jekk din qatt ma ħarġet barra biex tfittex l-għajnuna, xi ħadd irid imur ifittixha.

Jien inħoss li teacher li għandha ftit insight, mill-ewwel tagħraf ċertu sinjali fit-tfal tal-klassi u tista' tagħmel referral lil xi ħadd ħalli l-persuna tinqabad mill-ewwel.

B'dan il-mod inħoss li għandu jkollna network li verament jaħdem.

IĊ-CHAIRPERSON: Dr. Agius.

FRANCIS AGIUS: Il-mistoqsija li nixtieq nagħmel torbot ħafna għalkemm forsi ma tidhirx li torbot daqstant.

Xtaqt nistaqsi x'inhuma l-vantaġġi u l-iżvantaġġi ta' awtonomija ta' l-isptar vis-a'-vis il-ħajja li qed jgħixu l-pazjenti u kif qegħdin jiżvolġu l-affarijiet f'Mount Carmel Hospital.

X'servizzi hemm ippjanati li jistgħu jingħataw fil-komunita'?

Dr. Cachia, taħseb li fil-mental health act hemm xi aspetti li aħna nistgħu nissuġġerixxu li jinbidlu jew jitjiebu?

Nafu kemm din il-liġi hija komplikata u mhux qed nippretendi xi exhaustive reply, imma x'aspetti taħseb jistgħu jiġu mtejba?

IĊ-CHAIRPERSON: Forsi tista' tagħlaq fuq dan il-punt, Dr. Cachia.

DR. JOHN CACHIA: Hawnhekk ħriġna ħafna issues imma naħseb quite rightly, l-Onor.

Coleiro qed tiġbed l-attenzjoni għall-fatt li life events mhux dejjem jiġu għall-attenzjoni ta' l-iktar nies ovvji li jkollok madwarek.

L-Onor.

Coleiro semmiet it-teacher, imma jistgħu jkunu ħafna nies, tista' tkun il-ġara jew il-kappillan, li jiġu f'kuntatt ma' din it-tip ta' sitwazzjoni.

Jekk ikun hemm in-network li semmejna li wieħed jista' jagħmel riferenza għalih, naħseb li jkun a good start minn fejn wieħed jista' jibda.

L-Onor.

Sa ċertu punt, ma naqbilx miegħu li jagħmel enfasi esaġerat fuq il-community nurse.

Iva, fejn m'hemmx coverage adegwat ta' GPs, hemm trend li jintużaw nurses as community nurses, pero' jekk inħarsu lejn ir-realta' ta' Malta - wieħed irid jara x'inhu jiġri barra u mbagħad iħares lejn ir-realta' ta' Malta - naraw li f'dan il-qasam tant delikat, ħafna nies jitkellmu ma' dawk li l-iktar jafdaw fihom, li jistgħu jkunu nurses, ġirien jew ħbieb, imma f'pajjiżna, il-GP huwa bniedem fdat ħafna u naħseb li huwa importanti li filwaqt li ma nħallux by the wayside il-possibilita' li niżviluppaw nurses li huma mħarrġa fil-komunita', il-GPs li għandna nieħdu ħsiebhom u nieħdu ħsiebhom sew.

GĦall-mistoqsija ta' l-Onor.

Agius għar-rigward ta' awtonomija fl-Isptar Monte Carmeli, naħseb li issa s-sistemi finanzjarji huma f'posthom u diġa' qegħdin jagħtu l-effett tajjeb tagħhom.

L-istaff qed jieħu ħafna iktar padronanza ta' dak li jista' jagħmel ġol-ward tiegħu bil-flus tiegħu.

Diġa' qegħdin naraw sinjali tal-mod kif wieħed jista' jagħmel xi ħaġa għalih innifsu, speċi dawk il-flus tiegħi biex niżbogħ il-ward, jew biex nagħmel ċertu affarijiet għall-ward, eċċ. Dan it-tip ta' ownership huwa importanti għaliex eventwalment irridu naslu għal sistema fejn l-istaff kollu jħossuhom kważi that they own the hospital, that they own what is there.

Naħseb li nkunu qegħdin nagħmlu pass tajjeb 'il quddiem jekk ikollna l-qafas finanzjarju f'postu u matul din is-sena jirnexxielna nagħtu l-legal framework għal dak li qegħdin nagħmlu biex verament ikun hemm delega kompluta.

S'issa, eżekuttivament, jien għadni responsabbli ta' dak kollu li jiġri hemmhekk għax il-budget għadu jgħajjat lili.

Eventwalment ikun tajjeb li b'delegi and with appropriate safeguards .… Per eżempju qed niddiskutu l-business and financial plans li jiġu sottomessi lid-dipartiment, policy formulation u d-direzzjoni li rridu nieħdu, imbagħad wara li jkun hemm is-sanctioning tal-Parlament għar-rigward tal-fondi li se jiġu allokati, inkunu nistgħu nimxu biex dawk il-fondi jintnefqu mill-isptar bil-mod li nkunu qbilna li jkun within the right framework of the policy.

GĦar-rigward tal-mental health act, nista' ngħid li fid-draft hemm diversi punti pożittivi, pero' l-iktar wieħed li nħoss huwa importanti u li jrid jiġi enfasizzat, hija l-possibilita' li fil-komunita' tkun tista' tiġi esegwita kura mentali li s'issa kont tista' tesegwiha biss ġo l-Isptar Monte Carmeli.

Naħseb dan huwa l-iktar punt li jrid joħroġ b'saħħtu mil-liġi ġdida dwar is-saħħa mentali.

Jiġifieri dak li sal-lum irid bilfors isir ġo l-Isptar Monte Carmeli, irid bilfors isir in a typical type of environment, ikun jista' jibda jsir ukoll fil-komunita' in the appropriate environment ta' familja, ta' ċirkostanzi, eċċ.

IĊ-CHAIRPERSON: Onor. Farrugia, ma nixtieqx li nwaqqfek milli titkellem pero' issa ilna siegħa u għaxar minuti niddiskutu ma' Dr. Cachia u naturalment iktar ma nitkellmu iktar se jinqalgħu mistoqsijiet.

Naħseb li ċ-ċans għal mistoqsijiet ingħata lil kulħadd.

MICHAEL FARRUGIA: Hawnhekk qegħdin f'kumitat u jekk qegħdin f'kumitat, irridu naħdmu bħala kumitat u mhux naħdmu bil-giljottina.

IĊ-CHAIRPERSON: Ma naħsibx li tista' takkużani li ttrattajtek bil-giljottina, Onor. Farrugia.

MICHAEL FARRUGIA: Mhux se nakkużak imma aħna qegħdin hawnhekk biex nissuġġerixxu kif nistgħu naħdmu għall-ġid tal-pazjent.

Wara kollox mhux għalina qed nitkellmu imma qed nitkellmu għall-ġid tal-pazjent u wieħed mill-punti essenzjali huwa li nħarsu lejn il-pazjent.

Jekk irridu nirrinovaw u nirriformaw, u iktar u iktar jekk fil-futur se nnaqqsu n-numru ta' sodod, irridu nsaħħu l-komunita'.

Issemmew il-general practitioners u waħda mill-problemi li għandhom il-GPs, minkejja li jgawdu l-fiduċja kollha tal-pazjent, hija li ħafna drabi il-GP jidħol ġo dar u wara ftit jerġa' joħroġ.

U li jagħmel il-GP huwa, jew li jirreferi lill-pazjent l-isptar, jekk ikun gravi, jew inkella jqabbdu ma' grupp ta' nies li se jieħdu ħsieb b'mod ħolistiku l-bżonnijiet tiegħu.

Issa waħda mill-affarijiet li jsiru barra minn Malta - mhux qed ngħid biss għall-awtonomija li tagħtik cost containment fis-settur tas-saħħa … Per eżempju nhar il-Ġimgħa, is-Sibt u l-Ħadd se nitkellmu fuq sustainability of health u waħda mill-affarijiet li tista' tagħtik l-awtonomija jekk ikollok l-istrutturi kollha jimxu b'mod tajjeb, hija ċertu ammont ta' sostenn, imma nimxu tajjeb ukoll jekk tissaħħaħ il-komunita'.

U jekk se ssaħħaħ il-komunita', ma tistax issaħħaħ il-GP level biss, imma t-tisħiħ irid isir b'mod ħolistiku u fost oħrajn huma l-community nurses u s-social workers li jistgħu jmorru jżuru lill-pazjenti li jkunu ħarġu mill-isptarijiet u jkomplu jagħmlu assessment tagħhom.

Il-GP jagħtik assessment tal-kondizzjoni medika u mentali tal-pazjent, imma dan il-grupp ta' nies ikun qiegħed f'kuntatt kontinwu mal-pazjent u mhux il-GP.

GĦalhekk jien inħoss li għandna nsaħħu l-istrutturi fil-komunita' biex għada pitgħada, ma jkollokx għalfejn tibgħat pazjenti fl-isptarijiet u dan iwassal wkoll biex tnaqqas mill-ispiża tas-saħħa ġewwa pajjiżna.

MICHAEL ASCIAK: Sinjura President, naħseb li għamilt tajjeb li ġbidt l-attenzjoni biex kemm jista' jkun inżommu fil-qasir għaliex s'issa, bl-intervent ta' Dr. Cachia, tkellmu 20 ruħ u allura hemm il-periklu li nirrepetu dak li diġa' ntqal f'laqgħat preċedenti.

Jien inħoss li tajjeb li tibqa' tinsisti kif insistejt (Interruzzjonijiet) Le, m'hijiex kwestjoni li titlaq 'il-barra imma qed ngħid hekk għax nixtieq nisma' lil min għadu jrid jitkellem.

MICHEAL FARRUGIA: Forsi ċertu nies jistgħu jagħtu kontribut aktar minn nies oħra u għalhekk isirulhom iktar mistoqsijiet.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi, Dr. Farrugia, il-punt tiegħek għamiltu.

(Interruzzjonijiet)

MARIE LOUISE COLEIRO: Din m'hijiex kwestjoni ta' ħin imma kultant waqt id-diskussjoni jqumu punti li jkunu jinħtiegu aktar diskussjoni.

IĊ-CHAIRPERSON: Napprezza dak li qed tgħidu imma issa ilna għaddejjin u naħseb li tajt ċans jitkellem lil kulħadd.

Safejn naf jien, kont fair ma' kulħadd.

Jekk jogħġbok, Dr. Saliba, nixtieqek tagħlaq fuq il-punti li għadhom kemm tqajmu.

DR. JOSEPH SALIBA: Se naċċenna biss għall-aspett ta' protocols u guidelines għax ma nistax ma naqbilx li hija essenzjali - speċjalment iktar ma l-mediċina ssir sofistikata u iktar ma' l-expectations tagħna lkoll jiżdiedu - li jkollna protocols, guidelines u screening biex ma niżbaljawx f'dak li nkunu qegħdin nagħmlu.

Pero' rridu niftakru wkoll - u dan il-punt irrid nenfasizzah - li huwa relattivament faċli li wieħed joħloq protocols u guidelines.

Infatti wħud minnhom nistgħu kważi nimpurtawhom u nimmodifikawhom, imma l-problema hija biex jiġu implimentati u jekk m'għandekx ir-riżorsi mħarrġa biex timplimentahom, se jkun diffiċli, anzi tasal biex kważi toħloq frustrazzjoni anke fil-livell tal-kura primarja.

Naħseb li ż-żmien li GP jiffunzjona waħdu, dalwaqt se tkun xi ħaġa ta' l-imgħoddi.

Il-GP irid ikun qed jikkoordina ma' team ta' nies li jgħinuh f'aspetti ta' screening biex dak li jkun għal idejh, fil-każ tal-psikjatra the most straightforward case and case detection, ikun qed isir kif suppost.

But this has to be mirrored by secondary care teams u ma rridux naħsbu li s-secondary care teams ikunu biss fl-isptar, anzi iktar ma jgħaddi ż-żmien, aktar iridu jkunu fil-komunita' biex għal każijiet kumplessi jkollna l-mezzi ħalli ċertu żbalji jiġu evitati.

Li rrid ngħid huwa li din m'hijiex biss kwestjoni ta' protocols, screening u guidelines imma hija kwestjoni li jkollna biżżejjed riżorsi umani biex ix-xogħol li hu meħtieġ isir.

IĊ-CHAIRPERSON: Nirringrazzjakom.

DR. JOHN CACHIA: Nixtieq nagħmel kumment ta' l-aħħar.

Ma nixtieqx noħorġu minn hawn bl-impressjoni li setgħet ingħatat ukoll, li community care is necessarily a cheaper option than hospital care.

Kif diġa' għedt u nerġa' nirrepeti, il-mediċini għamlu dak li kellhom jagħmlu u meta naslu fis-sitwazzjoni fejn in-nies iridu jiġu supported by having to use a lot of staff, hemmhekk se tidħol f'ħafna iktar spejjeż.

IĊ-CHAIRPERSON: Nirringrazzjakom.

Insejjaħ issa lis-Sinjura Connie Magro li hija ċ-Chairperson tal-Mental Health Association u timmaniġġja wkoll acute unit ġewwa l-Isptar Monte Carmeli.

CONNIE MAGRO (Chairperson, Mental Health Association): Illum m'iniex qiegħda hawnhekk bħala nurse imma fil-kapaċita' tiegħi bħala Chairperson tal-Mental Health Association.

L-għan ta' l-assoċjazzjoni tagħna hi li nagħtu tama u support lill-familjari tal-persuni li jbatu minn nuqqas ta' saħħa mentali, pero' mhux dan biss, iżda li nagħtu wkoll ħafna educational talks.

Aħna nħossu li mhux il-gvern biss għandu x'jagħti imma hawn ħafna għaqdiet volontarji li jistgħu jagħtu ħafna lil dawk li qegħdin ibatu b'mard mentali.

Aħna nemmnu li jekk nedukaw u nissapportjaw lill-familjari, il-familjari jkunu jistgħu jżommu d-dar dawk li qed ibatu b'mard mentali u jistgħu wkoll inaqqsu ħafna mill-expressed emotion li l-mard mentali joħloq fid-dar.

Naturalment inutli li nedukaw in-nies mingħajr ma nagħtuhom is-support li għandhom bżonn.

L-edukazzjoni waħedha tista' toħloq frustrazzjoni u aħna m'aħniex hemmhekk biex inġibu frustrazzjoni, allura għan ieħor ta' l-assoċjazzjoni huwa li nagħmluha ta' advocates għalihom.

Illum aħna qegħdin hawnhekk bħala l-advocates ta' dawk in-nies li għalija huma heros li qegħdin jissapportjaw u jżommu d-dar lil persuni li huma mentalment morda.

Dawn in-nies ma setgħux jiġu hawnhekk u allura aħna qegħdin nirrappreżentawhom u naraw il-bżonnijiet tagħhom.

Wara l-ewwel kors li għamilna ta' 13-il lecture fejn tkellimna fuq il-biological aspect, is-social aspect u s-support li jista' jkollhom il-familjari ta' persuni b'mard mentali, aħna għamilna riċerka żgħira fejn fiha rajna x'inhuma n-needs u l-wants tal-familja u x'distinzjoni nagħmlu bejn in-needs u l-wants tal-familja.

U fuq dawn l-affarijiet ġejt nitkellem hawnhekk.

Min għandu familjari morda fl-isptar jara li hemm short-term goals li aħna nistgħu nilħqu mingħajr ħafna spejjeż għad-dipartiment.

Ħalli nibda billi ngħid xi ħaġa dwar l-out-patients section li kien hemm ħafna tgergir dwarha.

Fl-out-patients, l-appuntamenti kollha jingħataw fit-8.00 a.m. u allura wieħed ta' spiss ikollu jagħmel ħames sigħat sħaħ jistenna.

Aħna rajna x'suġġerimenti għandhom il-familjari w rajna li jkun aħjar jekk per eżempju, erba' familji jingħataw appuntament fit-8.00 a.m. u erba' familji oħra jingħataw appuntament kwarta wara u nibqgħu sejrin hekk, biex ħadd ma jkun ilu jistenna l-isptar mit-8.00 a.m. sas-2.00 p.m.

Ħaġa oħra li ħafna nies igergru minnha - ma nafx kif din il-problema tista' tiġi solvuta għalissa - hija li fl-out-patients il-pazjenti jiltaqgħu ma' tobba differenti u allura jkollhom jgħidu l-ħajja tagħhom kull darba li jmorru fl-out-patients.

Din iddejjaqhom ħafna u jħossuhom li qegħdin jaħlu ħafna ħin.

F'isimhom ngħid li hemm bżonn nagħmlu sforz u nsibu soluzzjoni għal din il-problema.

Ilment ieħor li rċevejna huwa rigward il-canteen ta' l-Isptar Monte Carmeli li suppost qiegħed hemm biex jaqdi lilhom imma li dejjem ikun magħluq.

Ħafna min-nies li jiġu l-isptar jużaw it-trasport pubbliku għax ma jkollhomx karozza tagħhom, u jekk ikunu jixtiequ jixtru flixkun ilma, ma jsibux minn fejn jixtruh u allura jkollhom iġibuh magħhom mid-dar, ikollhom iqandluh magħhom, speċjalment fis-sajf, mid-dar sa l-isptar.

Issa l-canteen huwa mmexxi minn nies li jaħdmu fl-isptar stess, huwa mmexxi minn fattigi mpjegati mill-gvern, allura aħna qed nissuġġerixxu li l-canteen jiġi mmexxi minn xi għaqda volontarja bħala kooperattiva li tkun tħaddem nies li kienu pazjenti u li jiġu mgħallma kif imexxu canteen ħalli mbagħad dawn l-istess nies jintbagħtu into the mainstream.

Jiġifieri dawn ikunu qed jiġu mħarrġa hemm ġew stess under supervision.

Naħseb li b'dan il-mod, il-gvern ikun qed jiffranka u mhux jonfoq il-flus.

Ilment ieħor li ressqu numru ta' familjari jirrigwarda t-traffic lights li hemm ħdejn l-Isptar Monte Carmeli.

It-traffic lights saru iktar l-isfel mill-isptar, saru għan-nies li jaħdmu fil-fabbriki, qisu l-morda u l-familjari tagħhom, huma second class citizens.

Ħafna mill-pazjenti li jkunu se joħorġu mill-isptar jgħidulek li ma jridux imorru d-dar bil-leave għax jibżgħu jaqsmu t-triq waħedhom.

Diġa' kellna ħafna inċidenti u anke mwiet f'din it-triq u ma nafx x'qegħdin nistennew qabel nagħmlu xi ħaġa.

X'inhu l-aħjar, nagħmlu traffic lights għal dawn in-nies, jew nagħmlu monument li jqum ħafna iktar flus għal dawk li tilfu ħajjithom f'din it-triq?

Ħaġa oħra li tkellmu dwarha l-familjari ta' min ibati minn mard mentali, kienet l-SKA.

L-SKA tingħata lil min ibati mill-iskizofrenija, pero' dawk in-nies li jbatu minn manic depression jew minn chronic illnesses oħra, minkejja li min ibati minn obsession huwa wkoll bniedem b'mard kroniku, ma jieħdu xejn għax ma jaqgħux taħt Schedule V. Ħafna mill-mediċini, b'mod partikolari l-mediċini moderni kontra d-depression, huma quite expensive u jekk il-pazjenti ma jkunux jaħdmu, iridu jħallsu għalihom il-familjari tagħhom.

GĦaliex dawk li huma chronically ill ma jiġux ttrattati l-istess u jaqgħu wkoll taħt Schedule V?

Jekk xi ħadd li huwa physically hadicapped jaħdem għal siegħa, sagħtejn, ma jitnaqqaslu xejn mill-SKA, pero' jekk wieħed li jbati minn mard mentali jmur jaħdem għal siegħa, sagħtejn, l-SKA jitlifha.

Fl-opinjoni tagħna, din hija diskriminazzjoni kontra min ibati minn mard mentali.

Sinjura President, kulħadd jaf kemm psikjatra għandu bżonn taħriġ biex jiddilja mal-mard mentali, kemm jinħtieġu taħriġ pyschiatric nurses, occupational therapists jew social workers biex ikunu kapaċi jiddiljaw ma' min ibati minn mard mentali, pero' fl-istess waqt, qisna nippretendu li l-familjari ta' nies li jbatu minn mard mentali, ikunu mħarrġa f'ħafna affarijiet mingħajr ma nagħtuhom wisq support.

Aħna qegħdin hawn għax kollha kemm aħna nħobbu lil min hu marid b'mard mentali, pero' nħobbu wkoll lill-familjari tagħhom għaliex qegħdin jagħtu servizz kbir.

Il-membri ta' l-assoċjazzjoni tkellmu wkoll dwar drop-in centres.

Il-persuni li jbatu b'mard mentali jħossuhom soċjalment abbandunati.

Il-marda tagħhom stess iġġibilhom ċertu apatija u jinqatgħu waħedhom u meta jingħaqdu ma' nies oħra, iħossuhom li huma outcasts.

Allura aħna nixtiequ li jkun hemm drop-in centres għal dawn in-nies.

Naħseb li l-local councils jistgħu jgħinu f'dan ir-rigward.

Ħsibna wkoll dwar l-old people's homes li filgħodu jintużaw bħala day centres.

Forsi ta' min wieħed jikkonsidra jekk filgħaxija dawn jistgħux jibdew jinfetħu bħala drop-in centre għal dawn il-pazjenti.

Naħseb li b'hekk inkunu qed nagħmlu użu aħjar tar-riżorsi li diġa' għandna, wara kollox, aħjar milli nħalluhom magħluqa.

Tkellimna wkoll fuq il-mediċini moderni li qegħdin nużaw illum il-ġurnata.

J'Alla dawn il-mediċini jibqgħu jiġu modernizzati biex b'hekk anqas nies jiġu institutionalized u ħafna aktar jibqgħu jgħixu fil-komunita'.

Iżda jekk se jgħixu fil-komunita', se jkollhom bżonn impjieg għaliex waħda mill-aqwa terapija li għandhom bżonn dawn in-nies, huwa proprju mpjieg, pero' dawn in-nies kemm-il darba jsibu l-bieb magħluq ma' wiċċhom.

Liebermann għamel training li huwa vocational rehabilitation u huwa the fountain house model u jien naħseb li dan huwa mudell li verament nistgħu nużaw.

Ħbieb ta' l-assoċjazzjoni telgħu l-Ingilterra biex jaraw kif taħdem l-organizzazzjoni Making Space li rnexxiet ħafna billi waqqfu kooperattivi.

Per eżempju qalulna li tnejn min-nies kienu jmorru jiġbru d-drapp li jibqa' fil-fabbriki imbagħad jagħmluhom portmonijiet żgħar u jbigħuhom.

Dawn huma affarijiet sempliċi li ma tantx iqumu flus, pero' bi ftit brainstorming nistgħu noħorġu b'suġġerimenti li nistgħu nattwaw.

La x-xogħol huwa the best therapy, ejja naħdmu flimkien billi kull assoċjazzjoni u kull NGO tagħti l-għajnuna tagħha.

M'aħniex nippretendu kollox mill-gvern, imma nixtiequ li noqogħdu hand in hand u nimxu flimkien għaliex flimkien biss nistgħu naslu.

Ħalli ngħid xi ħaġa oħra dwar l-impjiegi.

Min ikollu a paid job, se jieqaflu r-relief, se tieqaflu l-SKA, mela anke l-gvern se jiffranka, imma għaliex is-settur privat, il-fabbriki, ma jimpjegawx nies with mental illness?

Naħseb li anke l-gvern jista' jimpjega nies li jbatu minn saħħa mentali u jekk inħares lejn Mount Carmel Hospital - forsi ġejt institutionalized u nħares pjuttost b'moħħ magħluq nista' nara fejn dawn in-nies jistgħu jiġu mpjegati.

Hemm biżżejjed fattigi jew hemm bżonn nimpjegaw minn barra?

GĦaliex ma nimpjegawx dawn it-tip ta' nies sabiex fl-istess waqt li jkunu qegħdin jaħdmu, ikunu in a supportive environment?

GĦaliex ma nimpjegawx bħala clerical ward clerks numru minn dawn in-nies li qegħdin jirreġistraw u li għandhom a certain standard of education?

Naħseb li dawn huma suġġerimenti li l-gvern jista' jilqa' u fl-istess waqt ikun qed jagħti eżempju lis-settur privat kif jista' jimpjega lil dawn in-nies.

Preokkupazzjoni oħra li għandhom ħafna mill-familjari, hija li f'każ ta' emerġenza, ma jafux fejn jirreferu.

Nitkellmu ħafna dwar housing u halfway houses, pero' lill-familjari li qegħdin iżommu d-dar persuni b'mard mentali, x'support qegħdin nagħtuhom?

In a crisis, dawn in-nies jenħtieġu a reference point, imma għad m'għandniex reference point.

Min jaf kieku nagħmlu sistema, anke barra mill-isptar, ta' helpline biex f'każ ta' kriżi dawn in-nies ikollhom fejn jirrikorru għall-għajnuna?

Ċerti affarijiet li semmejt jistgħu jagħmluhom NGOs b'kollaborazzjoni mal-gvern, mhux bilfors jagħmilhom il-gvern waħdu.

Problema oħra li jiltaqgħu magħha l-familjari li qed jagħtuna servizz 24 siegħa kuljum, hija meta jitħajru jmorru holiday mingħajr il-pazjent.

X'servizz ta' respite għandna f'pajjiżna?

Sfortunatament, għad m'għandniex respite care for the mentally ill, u allura jekk il-familjari jkunu jixtiequ jieħdu holiday, ikollhom jirreferu l-pazjent f'Mount Carmel Hospital.

Ma naħsibx li huwa fair għal min m'huwiex f'qagħda akuta li jkollu jidħol l-isptar jekk ma jkollux verament bżonn.

Nixtieq li jkun hawn respite care u naf li hawn nies li huma interessati jieħdu ħsieb xi respite place li jista' jkun flat li forsi jkollna għad-dispożizzjoni tagħna.

Min jaf ikunx ta' iktar servizz li flok ma nagħtu xi flat lil xi tnejn mill-ex-patients sabiex jgħixu fih, nużawh bħala respite home biex b'hekk inkunu wkoll qed ngħinu lill-familjari?

Nixtieq issa ngħid xi ħaġa dwar il-job coaches.

GĦandna job coaches, pero' l-job coaches li għandna huma trained in mental health?

Jafu xi ħaġa on mental illness?

Jien ġieli ltqajt ma' familjari ta' pazjenti li qaluli li għal ċertu job coaches, physical illness and mental illness huma l-istess ħaġa, ma kienx jaf x'inhi d-distinzjoni bejn it-tnejn.

Inħoss li lill-job coaches għandna nagħtuhom xi ftit training fuq mental illness.

Punt ieħor li tkellmu dwaru l-familjari kien dwar legal actions on medication.

Ħafna mill-mediċini jistgħu jinxtraw over the counter u allura jpoġġu lill-familjari f'ħafna tensjoni għaliex overdose hija ħafna faċli jekk ċertu mediċini jistgħu jixtraw over the counter.

Jista' jkun hemm emendi fil-liġi sabiex ċertu mediċini perikolużi, bħalma huma t-tryptizol u TCAs, ma jkunux jistgħu jinxtraw over the counter?

MICHAEL FARRUGIA: Suppost ma jinxtrawx.

Safejn naf jien, kien hemm direzzjoni biex it-tryptizol ma tingħatax mingħajr prescription.

Suppost li l-ispiżjar li jkun qiegħed jiddispensa l-mediċina, ma jagħtix tryptizol jekk ma jkollux prescription.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Jekk noqogħdu sejrin hekk, anke l-paracetamol huwa perikluż ħafna.

Jien naħseb li mhux qed isir infurzar biżżejjed u naħseb li hawn spizeriji li l-anti-depressants qed jagħtuhom over the counter.

IĊ-CHAIRPERSON: Tixtieq iżżid xi ħaġa oħra Mrs Magro?

CONNIE MAGRO: Nixtieq nagħmel l-aħħar punt.

Lin-nisa li jaħdmu qed nagħtuhom ħafna opportunitajiet bħalma huma job sharing u flexible hours, imma qegħdin naħsbu fuq l-istess linji għal dawk li jbatu minn mard mentali?

Qegħdin naħsbu biex lil dawn noffrulhom flexible hours u job sharing?

Naħseb li jkun tajjeb jekk naħsbu on these lines fejn jidħlu dawn in-nies.

Bħalma qed taraw, hemm affarijiet li biex isiru ma jeħtieġux wisq spejjeż u allura forsi nistgħu nattwaw ċertu suġġerimenti immedjatament.

Naturalment hemm affarijiet oħra li jenħtieġu aktar ħsieb u pjanijiet qabel jitwettqu.

Nirringrazzjakom talli tajtuna ċ-ċans inwasslu s-suġġerimenti u l-bżonnijiet tal-familjari ta' persuni b'mard mentali.

L-aħħar ħaġa li rrid ngħid hi li bħala association se nerġgħu nagħmlu l-kors li diġa' għamilna għax kellna domanda kbira għalih.

Dan juri li hawn għatx kbir għan-knowledge pero' l-poplu, wara li jiġi edukat, ikun irid jaf x'se jiġri u ma nixtiequx li lin-nies nedukawhom mingħajr ma nagħtuhom soluzzjonijiet għal xi wħud mill-problemi li għandhom.

Grazzi.

IĊ-CHAIRPERSON: Mrs Magro, nirringrazzjak ta' l-eye-opener, biex ngħidu hekk, li tajtna tas-sitwazzjonijiet li jinsabu fihom ġenituri u familjari ta' persuni b'mard mentali li bħalma għedt inti, qed jagħtu servizz ta' 24 siegħa kuljum mingħajr m'huma jitolbu ħlas.

Qed jagħmlu dan ix-xogħol sforz l-imħabba li għandhom lejn uliedhom u lejn il-familjari tagħhom.

L-Onor.

Jean Pierre Farrugia għamilli sinjal li jixtieq jagħmel mistoqsija.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Wieħed mill-punti li ssemmew kien il-bżonn li jkollna respite care.

Inti tajt bħala eżempju holiday, pero' apparti holiday, għax ħafna drabi l-familjari jiċċaħdu milli jieħdu holiday, hemm affarijiet oħra li l-membri tal-familja li qed jieħdu ħsieb persuna b'mard mentali, iġiegħeluhom joħorġu mid-dar, fosthom, il-bżonn ta' xi operazzjoni.

Jien nemmen li l-persuna b'mard mentali tippreferi tibqa' fl-ambjent li tkun imdorrija fih, u għaldaqstant inħoss li bħalma s-servizzi li jingħataw lill-anzjani ġew estiżi lill-persuni b'diżabilita', daqstant importanti huwa li jiġu wkoll estiżi lill-persuni b'mard mentali.

Qed ngħid per eżempju għas-servizz tal-homehelp.

Ħalli l-familja ma tkunx tiddependi fuqu, imma almenu f'każ ta' bżonn issib spalla.

Ovvjament ikun jenħtieġ li numru ta' home helpers ikunu mħarrġa għal sitwazzjonijiet fejn hemm mard mentali.

Servizz ieħor li jien inħoss għandu jkun estiż għall-persuni b'mard mentali, huwa s-servizz tat-telecare.

Punt ieħor li semmejt u li naħseb huwa wkoll importanti u rrid nenfasizzah, huwa l-continuity of care fil-każ ta' psychiatric care.

Bħalma nafu, il-pazjenti kollha, anke dawk li m'għandhomx problemi mentali, jippreferu jaraw l-istess tabib jew speċjalista, aħseb u ara kemm jippreferu jaraw l-istess tabib persuni li għandhom problemi psikoloġiċi - ħalli nsejħilhom hekk għal mument - u li jkollhom nuqqas ta' fiduċja u paċenzja u li jsibuha diffiċli aktar minn ħaddieħor li jidraw lil xi ħadd ġdid.

Is-sistema li tintuża hija l-istess li tintuża fil-qasam tal-kirurġija u l-mediċina, fejn l-ewwel darba jarah il-konsulent imbagħad id-drabi ta' wara jarah senior assistant jew forsi anke tabib imma mhux psikjatra?

Qed nagħmel din il-mistoqsija, mhux tant lilek - forsi wara kollox anke inti tista' tgħidilna x'inhi s-sistema li tintuża - imma biex titwieġeb aktar 'il quddiem.

L-aħħar punt li nixtieq nagħmel huwa dwar l-SKA u x-Schedule V. Tajjeb li wieħed josserva li fid-diskors tal-budget, il-Ministru tal-Finanzi semma li trid issir reviżjoni tas-sistema kollha tal-mediċini b'xejn u l-fatt li semmejt int, proprju jipprova dan.

Is-sistema kif inhi hija li għal ċertu mard kroniku bħal, per eżempju depression, m'intix intitolat għal mediċini b'xejn waqt li imbagħad, għal mard kroniku ieħor, hu x'inhu l-income tiegħek, inti ntitolat għal mediċini b'xejn.

U jien nemmen li iva - issa qed nitkellem b'mod personali - wieħed għandu jistudja din is-sitwazzjoni fejn persuni li għandhom income tajjeb ħafna għax għandhom ċertu mard kroniku jieħdu mediċini b'xejn u persuni oħra li jkollhom income baxx imma mhux baxx li jintitolhom għall-kartuna s-safra, għax ikollhom mard kroniku li ma jaqax taħt Schedule V ma jieħdux mediċini b'xejn minkejja li forsi ma jkollhomx biex jixtru l-mediċini li ħafna drabi jkunu jiswew ħafna flus, u llum, l-anti-depressants il-ġodda huma għaljin ħafna.

Naħseb li dan il-punt tajjeb li wieħed jenfasizzah.

IĊ-CHAIRPERSON: L-Onor.

MARIE LOUISE COLEIRO: Xtaqt nistaqsi lis-Sinjura Magro x'tip ta' rapport hemm bejn l-assoċjazzjoni u l-awtoritajiet uffiċjali fuq dan il-qasam.

Hemm xi tip ta' koordinament bejnietkom?

Hemm xi mod ta' kif twasslu b'mod regolari d-diffikultajiet prattiċi li jiltaqgħu magħhom il-familjari ta' dawn in-nies?

CONNIE MAGRO: Le, mhux b'mod regolari, u nerġa' nirringrazzjakom li stedintuni hawnhekk għax din kienet l-ewwel okkażjoni fejn bħala assoċjazzjoni stajna nsemmgħu leħinna.

Kull meta għamilna xi laqgħa uffiċjali, dejjem stedinna Membri Parlamentari u min kellu xi complaint jew xi suġġeriment x'jagħmel, dejjem seta' jagħmlu bil-miftuħ.

Kull meta stedinnihom, dejjem attendew u se nerġgħu nistednukom għall-għeluq u nistedinkom kollha kemm intom tiġu għall-kors ta' tlettax-il lecture li ser nagħmlu lill-familjari ta' persuni b'mard mentali.

Dan il-grupp ta' familjari huma differenti minn dawk in-nies li kellna fil-kors l-ieħor.

Nistedinkom tiġu ħalli intom stess tkunu tistgħu tisimgħu b'mod dirett lil min qed jgħaddi minn ċertu tbatija u tisimgħu minn fejn qed isibu l-għajnuna.

F'dawn il-laqgħat, dawn l-affarijiet ikunu jistgħu jitkellmuhom b'mod liberu.

MARIE LOUISE COLEIRO: Jiġifieri fuq dan il-livell biss għandkom kuntatt?

CONNIE MAGRO: Iva, s'issa fuq dan il-livell biss għandna kuntatt.

Nixtieq li naħdmu iktar hand in hand.

MICHAEL ASCIAK: L-affarijiet li semmejt ħadt nota tagħhom ħalli nagħmel mistoqsija parlamentari lill-Ministru.

Punt li semmejt kien dwar l-istaggering ta' l-appuntamenti fil-mental out-patients.

Jien kont għamilt mistoqsija parlamentari dwar dan, u jekk m'iniex sejjer żball, ir-risposta li ngħatajt kienet li din is-sitwazzjoni qed tiġi indagata.

Punt ieħor li semmejt kien dwar il-bżonn li l-manic depression tiżdied ma' l-iskizofrenija u tidħol f'Schedule V. Kont għamilt PQ dwar dan ukoll u r-risposta kienet li dan is-suġġeriment qed jiġi studjat.

Jien kont għamilt żmien naħdem f'dan il-qasam u nista' ngħid li fir-realta', lill-gvern, din il-miżura m'hi se tiswhielu xejn għaliex li jiġri huwa li ħafna tobba u konsulenti, when they are faced with this situation, iniżżlu d-diagnosis bħala skizofrenija biex il-pazjenti jkollhom dritt taħt ix-Schedule V. Per eżempju biex pazjent li jkollu manic depression ikun jista' jieħu l-mediċina b'xejn, id-dijanjosi tiegħu titniżżel bħala skizofrenija flok manic depression, li hi psikożi wkoll.

Kif għedt, lill-gvern, miżura bħal din m'hi se tiswhielu xejn, pero' li qed jiġri huwa li r-records m'humiex juru l-verita' u f'Malta qed jidher li għandna rata enormi ta' skizofrenija meta mhux il-każ.

Hemm bżonn li l-gvern jikkonsidra bis-serjeta' li nneħħu din l-anomalija.

IĊ-CHAIRPERSON: L-Onor.

MICHAEL FARRUGIA: Nixtieq nagħmel żewġ punti żgħar u osservazzjoni.

L-ewwelnett nirringrazzja lill-Onor.

Michael Asciak li se jagħmel il-PQs u allura m'għandix għalfejn noqgħod nagħmilhom lill-Ministru jien!

Veru li huwa importanti li nitkellmu dwar it-tobba, in-nurses u s-social workers fil-komunita', imma naħseb li iktar importanti huwa li jkollok il-familjari aware ta' dak li jistgħu jiltaqgħu miegħu biex ikunu jistgħu jgħinu b'mod aħjar lill-pazjenti b'mard mentali u kif huma jistgħu jkunu l-ewwel nies li jidentifikaw xi forma ta' deterjorament.

Naħseb li aktar minnhom, ħadd ma jaf il-pazjent u l-kondizzjoni tiegħu.

L-aħħar osservazzjoni li xtaqt nagħmel hija dwar it-triq quddiem l-Isptar Monte Carmeli.

Tajjeb li wieħed ifakkar li fl-1998 kien hemm vot biex dik it-triq tiġi rranġata, pero' għal xi raġuni jew oħra, fl-aħħar tliet xhur ta' l-1998 dik it-triq ma saritx minkejja li kien hemm il-flus ivvotati għaliha.

Innutajt li bħalissa qed isir xi xogħol hemmhekk u nitlob biex ix-xogħol jitħaffef u jitlesta kemm jista' jkun malajr għax dik it-triq hija verament perikoluża.

Kellna ilmenti mhux biss mill-qraba imma anke mill-ħaddiema li jaħdmu fl-Isptar Monte Carmeli.

Hemmhekk hemm blind corner u hemm bżonn li tittieħed azzjoni kemm jista' jkun malajr għall-ġid tal-pazjenti, tal-qraba tagħhom u ta' l-impjegati fl-isptar stess.

CONNIE MAGRO: Sinjura President, nagħlaq billi ngħid li jien inħoss li mill-pajjiżi Ewropej kollha, aħna l-iktar pajjiż li qegħdin at an advantage.

U qed ngħid hekk għaliex il-familja Maltija għadha unita ħafna, u allura ejja ma nitraskurawhiex.

Forsi pajjiżi oħra qegħdin jaħsbu aktar in terms li jiftħu halfway houses u respite centres u jiena naqbel li f'pajjiżna għandna bżonn respite houses u halfway houses, imma l-aktar ħaġa li għandna bżonn hija li nissapportjaw lill-familja.

Il-familja Maltija għadha magħquda u l-aħjar post ta' fejn bniedem jista' jgħix, għandu jew m'għandux mard, huwa proprju fil-familja, fir-raħal ta' fejn twieled u fejn dejjem għex.

IĊ-CHAIRPERSON: Nixtieq ngħaddi kumment żgħir.

Waqt il-laqgħat issemma l-punt li waħda mill-affarijiet li tinkwieta ħafna lill-users meta jiġu biex jaċċettaw impjieg, hija li jibżgħu li ma jidrawx u sadanittant ikunu tilfu s-social assistance u wara li jieqfu mix-xogħol idumu ħafna biex jerġgħu jibdew jeħduha.

Naħseb tajjeb li intom bħala association tkunu tafu - ma nafx jekk intomx diġa' konxji tagħha - u tinfurmaw lill-ġenituri u l-familjari ta' dawn l-users, li within the department of social policy inħarġet internal memo li ntbagħtet wkoll fiċ-ċentri li hemm ġo l-irħula, li persuna li kienet qed tieħu l-għajnuna soċjali minħabba problema ta' saħħa mentali, tieqaf milli tieħu l-assistenza soċjali sakemm tibqa' fl-impjieg imma jekk within a framework jiġi indikat li l-persuna marret fuq il-job u ma setgħetx tkompli bl-impjieg proprju minħabba l-kondizzjoni tagħha, is-social assistance terġa' tibda tingħata immedjatament mingħajr ma jkollha għalfejn terġa' tapplika mill-ġdid u tistenna sakemm jitlestew il-proċeduri kollha.

Naturalment wieħed jara wkoll jekk il-każ ikunx għadu dak li kien qabel, pero' ma jkunx hemm perijodu ta' żmien li matulu wieħed ma jieħu xejn u li jista' jwassal lil dak li jkun jaqta' qalbu milli jaċċetta impjieg għax jibża' li ma jidrax u imbagħad ikollu jagħmel xi xahar, xahrejn ma jirċievi l-ebda assistenza.

Din hija inizjattiva li ttieħdet wara l-kummenti li saru f'dan il-kumitat u naħseb li tajjeb li intom bħala association li tgħinu lill-familjari ġġibu dan il-punt għall-attenzjoni tagħhom biex jekk jiltaqgħu ma' diffikultajiet, jirreferu għaċ-ċirkolari li nħarġet u li ġiet ċirkolata mad-district offices kollha.

Din il-miżura ttieħdet biex l-affarijiet jimxu b'mod iktar mgħaġġel ħalli dawn in-nies ma jbatux minħabba burokrazija żejda.

Nirringrazzjak Mrs Magro, diġa' saru d-8.50 p.m. u allura naħseb wasal il-ħin biex naġġornaw.

Kelli l-ħsieb li llum insejjaħ lis-Sur Charles Pace jagħti l-kontribuzzjoni tiegħu, pero' ma kellniex ħin.

Probabbilment dan il-kumitat ser jerġa' jiltaqa' l-ġimgħa d-dieħla, iżda bħas-soltu tiġu nfurmati permezz ta' ittra jew fax meta ser nerġgħu niltaqgħu.

Grazzi ħafna u nawgura lil kulħadd il-lejl it-tajjeb.

Fit-8.50 p.m. il-Kumitat aġġorna għal data li kellha tiġi komunikata aktar tard.


KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET SOĊJALI

LAQGĦA NRU.

It-Tlieta, 15 ta' Frar, 2000

Il-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Soċjali ltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fis-7.10 p.m

L-Onor.

Helen D'Amato, President tal-Kumitat, ippresediet.

PREŻENTI

L-Iskrivana qalet it-talba.

Il-Minuti tal-laqgħa Nru. 24 li saret fis-16 ta' Diċembru, 1999 kienu konfermati.

MENTAL HEALTH: POLICIES, STRUCTURES, SERVICES AND LEGISLATION - KONTINWAZZJONI

Il-Kumitat irriżuma mis-6 ta' Lulju 1999 id-diskussjoni dwar mental health: policies, structures, services and legislation.

Il-Kumitat stieden lil Dr John Cachia, Director Institutional Health, u lil Mrs Connie Magro, Chairperson, Mental Health Association, jieħdu sehem fid-diskussjoni.

Waqt id-diskussjoni tkellmu wkoll Dr Raymond Busuttil, Direttur Ġenerali tas-Saħħa fid-Dipartiment tas-Saħħa, u Dr Joseph Saliba, Direttur tal-Psikjatrija fl-Isptar Monte Carmeli.

Fit-8.50 p.m. il-Kumitat aġġorna għal nhar it-Tlieta, 22 ta' Frar 2000 fis-7.00 p.m. bl-istess agenda.

PAULINE ABELA GĦALL-ISKRIVAN TAL-KAMRA

PRESIDENT TAL-KUMITAT

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees docx


KUMITATI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

KUMITAT DWAR L-AFFARIJIET SOĊJALI

AVVIŻ

Laqgħa Nru. 26

It-Tlieta, 22 ta' Frar 2000 fis-7.00 p.m.

Il-Kumitat dwar l-Affarijiet Soċjali ser jiltaqa' nhar it-Tlieta, 22 ta' Frar 2000 fis-7.00 p.m. fil-Kamra tal-Kumitati fil-Palazz il-Belt b'din l-aġenda:-

16 ta' Frar 2000 SKRIVAN TAL-KAMRA