KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET SOĊJALI

LAQGĦA NRU.

It-Tlieta, 23 ta' Frar, 1999

Il-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Soċjali ltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fis-7.04 p.m

L-Onor.

Helen D'Amato, President tal-Kumitat, ippresediet.

PREŻENTI

L-Iskrivana qalet it-talba.

Il-Minuti tal-laqgħa Nru. 5 li saret fid-19 ta' Jannar, 1999 kienu konfermati.

Il-President tal-Kumitat talbet il-permess tal-membri sabiex il-Public Broadcasting Services jieħdu xi filmati minn din il-laqgħa.

Il-permess ingħata.

Il-President tal-Kumitat, l-Onor Helen D'Amato, informat lill-Kumitat li kienet irċeviet:

- tabella maħruġa miċ-Child Protective Services Unit tas-Social Welfare Development Programme, li turi l-għadd, sess u eta' ta' tfal f'każi rapportati ta' abbuż;

- rapport dwar tfal f'riskju maħruġ mill-Aġenzija sedqa; u

- ittra mingħand is-Sur Peter Paul Portelli, social worker fid-Dipartiment għall-Ħarsien tal-Familja f'GĦawdex.

Il-Kumitat stieden lil Ms Carmen Zammit, Principal Social Worker fid-Dipartment għall-Ħarsien tal-Familja u Manager tal-Programm Fejda; tfajla li qiegħda fil-Programm Fejda; lis-Sur John Role', Fostering Unit fi ħdan l-SWDP; lil Fr Stephen Vella, St Patrick's School; lis-Sur Godwin Steer, Socio-Legal Unit tad-Dipartiment għall-Ħarsien tal-Familja; lil Ms Salvina Muscat, Head of School, Fra Diego Bonanno Girls' School, Marsa; u lil Ms Sina Bugeja u lil Dr George Grech, Kap Eżekuttiv u Clinical Director, Detox Centre, ta' l-Aġenzija sedqa rispettivament.

Ms Carmen Zammit ippreżentat lill-Kumitat rapport annwali għas-sena 1998 tad-Dipartiment għall-Ħarsien tal-Familja, rapport magħmul minnha dwar tfal f'riskju u statistika dwar care orders u każi ta' abbuz fuq tfal;

Is-Sur Godwin Steer ippreżenta lill-Kumitat tagħrif dwar każi quddiem il-Juvenile Court; u

Ms Salvina Muscat ippreżentat lill-Kumitat tliet rapporti, wieħed intitolat "Drittijiet Minsija", ieħor b'riferenza għal konferenza li nżammet f'Nottingham bit-tema "children and youth at risk" u ieħor bit-tema tfal f'riskju.

Fid-9.05 p.m. id-diskussjoni ġiet interrotta u l-Kumitat aġġorna għal data li kellha tiġi komunikata aktar tard.

GĦALL-ISKRIVAN TAL-KAMRA

PRESIDENT TAL-KUMITAT


KUMITAT PERMANENTI DWAR IX-XOGĦOL TAL-KAMRA

LAQGĦA NRU.

It-Tlieta, 23 ta' Frar 1999

Il-Kumitat Permanenti dwar ix-Xogħol tal-Kamra ltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fis-

L-iSpeaker, l-Onor Anton Tabone, ippresjeda.

PREŻENTI

Il-Ministru għall-Politika Soċjali u Kap tal-Kamra l-Onor.

Il-Minuti ta' Laqgħa Nru 7 li saret fis-17 ta' Frar, 1999, kienu konfermati.

XOGĦOL TAL-KAMRA

Il-Ministru għall-Politika Soċjali kkonferma li nhar l-Erbgħa, 24 ta' Frar, il-Kamra kienet se tiddiskuti l-estimi ta' l-Awtorita' ta' l-Ippjanar għas-sena 1998/99 u matul l-ewwel ġimgħa ta' Marzu kellha tkompli d-diskussjoni fuq it-Tieni Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Ħabs – Abbozz Nru 1 – u tibda d-diskussjoni fuq it-Tieni Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar Self Lokali (Stock u Titoli Reġistrati) – Abbozz Nru 15 – u l-Abbozz ta' Liġi dwar Self Lokali (Nru 2), Abbozz Nru 7.

Wara li tintemm id-diskussjoni fuq it-Tieni Qari ta' dawn l-Abbozzi ta' Liġi l-Kamra tgħaddi biex tiddiskutihom fl-istadju ta' Kumitat.

L-Onor George Vella reġa' qajjem il-punt li kien sar mill-Kap ta' l-Oppożizzjoni fl-aħħar laqgħa tal-Kumitat li ssir diskussjoni fil-Kamra dwar il-qagħda ekonomika fil-pajjiż, liema dibattitu ma jkunx marbut ma' mozzjoni formali u għaldaqstant ma jkunx meħtieġ li jittieħed vot.

Il-Ministru għall-Politika Soċjali tenna li din id-diskussjoni setgħet issir fl-isfond tad-dibattitu dwar l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar Self Lokali (Stock u Titoli Reġistrati) u l-Abbozz ta' Liġi dwar Self Lokali (Nru 2) li kienu jidhru bħala t-tieni u t-tielet items fuq l-aġenda.

L-Onor George Vella wera apprezzament għall-fatt li ġiet milqugħa t-talba tiegħu li l-Membri Parlamentari jingħataw il-faċilita' ta' l-użu ta' l-Internet fid-dar.

L-iSpeaker informa lill-Kumitat li kien irċieva talba mingħand Membru tal-Parlament Franċiż, chairperson tal-France-Malta Friendship Group sabiex din tiġi Malta ħalli tkun tista' tħares mill-qrib lejn kif dawn il-gruppi jistgħu jingħataw aktar ħajja.

Il-Kumitat iddiskuta l-għanijiet u l-funzjonijiet li għandu jkollhom dawn il-friendship groups.

Fit-8.12 p.m. il-Kumitat aġġorna għal data li kellha tiġi komunikata aktar tard.

SKRIVAN TAL-KAMRA

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees docx


KUMITATI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

KUMITAT DWAR L-AFFARIJIET SOĊJALI

AVVIŻ

Laqgħa Nru. 7

It-Tlieta, 9 ta' Marzu 1999 fis-7.00 p.m.

L-Onor.

Helen D'Amato, President tal-Kumitat dwar l-Affarijiet Soċjali, tavża li l-Kumitat ser jiltaqa' nhar it-Tlieta, 9 ta' Marzu 1999 fis-7.00 p.m. fil-Kamra tal-Kumitati fil-Palazz il-Belt b'din l-aġenda:-

Children at risk - Kontinwazzjoni.

4 ta' Marzu 1999 SKRIVAN TAL-KAMRA


KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET SOĊJALI

(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

Laqgħa Nru. 7

It-Tlieta, 9 ta' Marzu, 1999

Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan

Prezz Lm1

Laqgħa Nru. 7

It-Tlieta, 9 ta' Marzu, 1999

Il-Kumitat iltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fis-7.03 p.m.

Il-Minuti tal-laqgħa Nru. 6 li saret fit-23 ta' Frar, 1999, ġew konfermati.

IĊ-CHAIRPERSON (Onor. Helen D'Amato): Ninforma lill-kumitat li l-Onor.

Chris Agius illum qiegħed jissostitwixxi lill-Onor.

Karl Chircop li jinsab indispost.

Mill-aħħar laqgħa li kellna rċevejt xi korrispondenza dwar is-suġġett ta' tfal f'riskju.

Irċevejt:

- rapport dwar children at risk mibgħut mis-Sur Frank Mifsud li huwa fil-Ministeru ta' l-Edukazzjoni;

- tabella li tagħti l-kategoriji u n-natura tar-riskju ta' tfal f'Malta, mibgħuta minn Mrs Nora Macelli, mis-Social Welfare Development Programme;

- proposti miċ-child protective services unit fi ħdan is-Social Welfare Development Programme; u

- tagħrif u rakkmandazzjonijiet dwar l-adozzjoni ta' tfal mibgħuta minn Ms. Laura Agius, Senior Social Worker fl-adoption unit fid-Dipartiment Ħarsien tal-Familja.

Ms. Agius ma setgħetx tattendi għal-laqgħa tal-lum u allura se ngħid fil-qosor dak li kitbet fil-korrispondenza tagħha peress li kienet intenzjonata li titkellem illum wara li diġa' tkellimna fuq il-fostering.

Aktar tard is-Sur John Role' jixtieq jagħmel presentation dwar il-fostering u kif jixtieq jara dan il-qasam jiżviluppa.

Bħalma nagħmel fil-bidu ta' kull laqgħa, se nagħmel resume' tal-punti li diġa' tqajmu biex niffriskaw ftit il-memorja.

Fil-laqgħa li għaddiet tkellimna dwar il-programm Fejda u l-bżonn li s-servizz li jingħata jkompli jikber peress li bir-riżorsi li hemm fil-preżent ma jistgħux jinżammu aktar żgħażagħ.

Minn dak li smajna l-aħħar darba ħareġ il-bżonn ta' programm simili għas-subien li sal-lum għadu ma jeżistix.

Smajna dwar każijiet, partikolarment ta' subien, li minkejja li jkollhom care order, ma jkunux jistgħu jittieħdu in care, jew minħabba nuqqas ta' post adattat għalihom, jew għax ma jiffittjawx fis-sistemi li għandna.

Waqt l-aħħar laqgħa reġgħet tqajmet il-kwestjoni ta' nuqqas ta' riżorsi u smajna l-esperjenza ta' tfajla li qed issegwi l-programm Fejda.

Għalkemm din it-tfajla tkellmet fil-qosor ħafna, il-kliem tagħha kienu qawwija; qalet:

"Jien inħoss li meta l-ommijiet jew il-ġenituri ma jagħtux kas it-tfal tagħhom u jitfgħuhom f'xi istitut, m'għandhomx jibqa' jkollhom dritt għat-tfal.

Jekk hemm familja li trid tadottak jew tieħdok għal fostering, la l-omm ma tkunx tat kas uliedha, m'hemmx bżonn ifittxuha għal firem jew għal xi affarijiet oħra.".

U għall-mistoqsija, "Kieku kellek tagħżel, xi xtaqt?", ir-risposta qasira imma very pungent, kienet:

"Li kelli familja jew li ġejt adopted.".

Jiġifieri mingħajr ma tnaqqas il-merti tal-programm Fejda, u mingħajr ma tnaqqas il-merti ta' l-istituzzjoni fejn kienet dik it-tfajla, ix-xewqa tagħha kienet li tgħix ġo familja.

Naħseb li bħala konċett dan għandna inżommuh dejjem quddiem moħħna.

Issemmiet ukoll l-importanza tal-koordinament bejn id-diversi aġenziji; il-ħtieġa ta' koordinament bejn il-programm Fejda u l-ETC biex it-tfajliet li jkunu qegħdin isegwu l-programm ikollhom job opportunities, il-bżonn ta' koordinament bejn l-Aġenzija sedqa u l-pulizija, bejn l-Education Division u s-Socio-Legal Section fid-Dipartiment Ħarsien tal-Familja u l-koordinament bejn St Patrick's School u s-psychology unit mil-lat ta' assessment u follow-up.

Fl-aħħar sessjoni dħalna wkoll fil-fond dwar l-importanza tal-fostering u t-training mhux biss għas-social workers biex jagħrfu kif jimxu, imma anke għal foster carers.

Inħasset il-ħtieġa ta' training u preparazzjoni lill-foster carers biex ma jitkissrux huma stess meta jkunu qed jiffosterjaw tifel jew tifla.

Anke f'dan is-settur issemmiet il-ħtieġa ta' aktar riżorsi, kif issemmiet ukoll il-ħtieġa ta' aġenzija u l-ħtieġa ta' liġi biex tirregola u tipproteġi.

Ħareġ ukoll il-punt li l-foster carers għandu jkollhom xi forma ta' għajnuna finanzjarja.

Meta tkellimna fuq tfal li jitressqu quddiem il-juvenile court, ġie rikonoxxut li mhux il-każi kollha li jmorru quddiem il-juvenile court jistgħu jissejħu reati kriminali għax fil-fatt hemm każijiet li iktar tista' ssejħilhom pranks milli reati kriminali.

Pero' b'danakollu jenħtieġ li toħroġ statistika ċara dwar il-każijiet li jitressqu quddiem il-juvenile court.

Issemmiet il-koordinazzjoni mal-pulizija, speċjalment fil-każ ta' first time offenders, biex dawn iż-żgħażagħ jiġu megħjuna jibdlu r-rotta.

L-interess tas-social workers m'huwiex li jaraw jekk persuna kenitx ħatja jew le, imma kif se jgħinuhapersuna ma taqax fil-vizzju.

Tkellimna wkoll dwar l-iskejjel tal-bniet, dawk li kienu jissejħu opportunity centres, u hawnhekk inħass in-nuqqas ta' guidelines u policies ta' kif wieħed għandu jimxi meta jinqalgħu ċertu problemi u minn dak li ntqal ħareġ li l-inizjattivi li jittieħdu f'dawn l-iskejjel huma iktar inizjattivi personali ta' min qiegħed imexxi, milli għax hemm xi pjan proprju għal dawn it-tfal.

Fl-aħħar laqgħa missejna wkoll il-problema ta' l-alkoħol u d-droga.

F'dan il-qasam qiegħed jinħass il-bżonn li jiġi msaħħaħ il-koordinament bejn l-Aġenzija sedqa u l-pulizija biex l-offenders jiġu riferuti immedjatament u mhux wara li jkollhom numru ta' każijiet pendenti.

Ġie suġġerit li jitwaqqaf police, child and youth group team.

Issemma wkoll il-bżonn li l-Aġenzija sedqa u d-domestic violence unit ta' l-SWDP jaraw jekk humiex jittrattaw l-istess każijiet, fis-sens li forsi l-Aġenzija sedqa tkun qed tittrattahom għal drug jew alcohol abuse, waqt li l-SWDP tkun qed taħdem magħhom minħabba domestic violence.

Issemmew ukoll is-servizzi li jagħtu d-Detox u l-probation services unit.

Bejn wieħed u ieħor dawk kienu l-punti li semmejna fl-aħħar laqgħa.

Nixtieq nibda l-laqgħa tal-lum billi nistieden lill-grupp ta' probation officers li naf li jixtiequ jagħtu r-reazzjoni tagħhom wara li ssemmew l-aħħar darba.

Infakkarkom li dawn il-laqgħat huma pubbliċi u meta ssemmu każijiet jew ismijiet, toqogħdu attenti li ma tkunx tista' tiġi identifikata l-persuna li tkunu qed titkellmu dwarha.

Il-membri tal-media huma sensittivi ħafna, pero' aħna rridu ngħinuhom ukoll.

Ma nistgħux nitfgħu l-onus fuq il-ġurnalisti biex ikunu sensittivi huma biss min-naħa tagħhom, anke aħna rridu nkunu sensittivi fid-diskorsi tagħna.

Inħeġġiġkom biex kemm jista' jkun iżżommu l-presentations tagħkom fil-qosor ħalli wara jkollna ħin għad-diskussjoni.

MARIELLA CAMILLERI (Probation Officer, Probation Services Unit): Xtaqt nibda billi nagħti introduzzjoni dwar is-servizzi li aħna noffru.

Il-prinċipji bażiċi tal-probation huma r-riabilitazzjoni u l-integrazzjoni mill-ġdid tal-ħati, filwaqt li tingħata attenzjoni xierqa lill-vittmi.

F'Malta qed issir ħidma biex dan il-għan jintlaħaq u fil-preżent qed isir studju lokalment sabiex is-servizz tal-probation ikompli jiżviluppa.

Barra minnhekk, numru ta' uffiċjali ġodda mistennija jissieħbu mal-unit fil-futur immedjat, pass ferm importanti minħabba l-ħtieġa li n-nuklju preżenti jikber.

Ir-rwol tal-probation officer jikkonsisti fi tliet partijiet prinċipali.

L-ewwel parti, l-aktar waħda li niġu implikati fiha, hija s-superviżjoni fil-perijodu operattiv ta' l-ordni ta' probation.

Parti oħra hija dik ta' superviżjoni fil-perijodu operattiv ta' sentenzi sospiżi, u t-tielet parti hija li nħejju a pre-sentence investigation report qabel ma' l-ġudikant jagħti s-sentenza.

Bħala superviżjoni li nagħtu fil-perijodu ta' l-ordni ta' probation, il-probation officers jenfasizzaw il-lat ta' kontroll u l-lat ta' riabilitazzjoni.

Huwa importanti li jkun hawn network sod bejn l-aġenziji varji peress li ħafna drabi, għall-fini ta' riabilitazzjoni, il-probation unit tirreferi l-klijenti lil aġenziji oħra.

Jiġifieri barra li naħdmu aħna mal-klijenti billi narawhom regolarment u nagħmlu counselling magħhom, nirreferuhom skond il-każ lill-aġenziji varji li għandna, fosthom il-Caritas u l-Aġenzija sedqa.

F'dawn il-każijiet ta' rehabilitation, l-uffiċjali tal-probation jadottaw aktar ir-rwol ta' case coordinators milli jkunu huma the main actors.

Fejn jidħol l-element ta' kontroll, meta tinħass il-ħtieġa jinżamm ukoll kuntatt jew ma' l-ispettur tal-lokal minn fejn ikun ġej il-probationer, jew inkella ma' l-ispettur li jressaq il-każ il-qorti, pero' minħabba l-persentaġġ għoli ta' probationers li jkunu tressqu l-qorti minħabba reati relatati mal-vizzju tad-droga, il-qorti tesiġi li jsiru kontrolli f'dan ir-rigward ukoll.

F'ħafna minn dawn il-każi, l-uffiċjali tal-probation jitolbu lill-aġenziji konċernati, bħalma huma l-Caritas, l-Aġenzija sedqa u l-Oasi, sabiex il-probation officers jaraw ir-riżultat tat-testijiet ta' l-urina li jsiru minn dawn l-istess aġenziji.

Jiġifieri jekk jien għandi klijent u nibagħtu, per eżempju, id-Detox Centre jew Gubbio għat-treatment, barra t-treatment li jingħata, titteħidlu l-urina u aħna qed nitolbu li naraw ir-riżultati tat-testijiet li jsiru mit-tobba u l-care workers.

Hawnhekk ta' min wieħed jgħid li huma rari ħafna l-każijiet - fil-preżent hemm żewġ każijiet biss - fejn il-probationers jintbagħtu fl-aġenziji li semmejt għall-urine testing biss.

Il-probation unit tagħraf li idealment l-aħjar metodu ta' superviżjoni hija dik li taħdem id f'id ma' min qed jagħti s-servizz ta' riabilitazzjoni.

Infatti, supervision on its own issir aktar f'każi ta' sentenzi sospiżi, meta l-qorti tenfasizza l-element ta' kontroll, milli f'każi ta' probation orders fejn il-qorti tenfasizza l-kontroll u r-riabilitazzjoni.

Rapporti li jintalbu mill-ġudikanti qabel tingħata s-sentenza, huwa servizz li f'diversi pajjiżi barranin jiġi utilizzat b'mod aktar regolari milli hawn Malta, pero' f'dawn l-aħħar snin, meta fil-qrati tagħna ġie mitlub u ppreżentat il-pre-sentence investigation report, il-Ġudikatura rrispondiet b'mod ferm pożittiv għax-xogħol li jkun sar mill-uffiċjal tal-probation.

Ir-rapport isir fuq l-informazzjoni li tinġabar mingħand il-ħati, mill-familja tiegħu, mill-ħbieb - fejn hu possibbli - u jekk ikun il-każ, mill-aġenziji kollha konċernati.

Fejn hu meħtieġ jiġi inkluż ukoll rapport miġbur mill-aġenziji u r- riżultat tal-urine tests barra xi informazzjoni oħra legali.

Il-PSIR jinvolvi ħafna xogħol u jirrikjedi ħafna żmien biex isir u allura dan is-servizz ikun mifrux aktar meta t-team tagħna jikber b'aktar uffiċjali tal-probation.

Bħala rakkmandazzjoni min-naħa tal-probation unit, nixtieq ngħid li hemm bżonn ta' aktar networking bejn l-aġenziji.

Minkejja li kull aġenzija li għandna fil-pajjiż qiegħda hemm għal skopijiet differenti, l-għan għandu jkun dejjem l-istess.

Huwa importanti li kulħadd jiġbed ħabel wieħed sabiex ix-xogħol ikun aktar produttiv u l-għan tagħna jinlaħaq.

Ta' min wieħed jirrimarka li l-klijenti jiġu għandna għax ikunu mibgħuta mill-qorti permezz ta' sentenza, filwaqt li fil-każ ta' aġenziji oħra - mhux fil-każ ta' kollha imma f'xi wħud minnhom - il-klijenti jirrikorri lejhom volontarjament għax ikunu jixtiequ jegħlbu xi vizzju, allura lilna l-klijenti bilfors se jarawna b'mod differenti.

Anke aġenziji oħra se jaraw ix-xogħol tagħna, uffiċjali tal-probation, b'mod differenti, pero' l-għan huwa ta' kulħadd l-istess u naħseb li huwa importanti li kulħadd jagħraf dan.

Bħalma għedt, tajjeb li jkun hawn iktar networking sabiex ix-xogħol li jsir mid-diversi aġenziji u organizzazzjonijiet ikun aktar produttiv.

IĊ-CHAIRPERSON: Nixtieq nagħmillek mistoqsija żgħira.

Bħala probation officers, kemm ikollkom kuntatt ma' żgħażagħ ta' anqas minn 18-il sena?

MARIELLA CAMILLERI: Naħseb din il-mistoqsija tista' tirrispondiha l-kollega tiegħi, Ms. Falzon Sevasta.

MIRIAM FALZON SEVASTA (Probation Officer, Probation Services Unit): Bħala probation officers aħna għandna x'naqsmu ma' tfal kemm direttament kif ukoll indirettament.

B'mod dirett aħna naħdmu ma' minuri, jiġifieri dawk li l-eta' tagħhom tkun sa 18-il sena, u mir-records fl-uffiċċju tagħna ġewwa Sant'Iermu, jidher li l-iżgħar persuna li tpoġġiet taħt probation kellha 12-il sena.

Il-każijiet ta' akkużati li l-eta' tagħhom tkun taħt is-16-il sena, jitressqu quddiem il-qorti tal-minorenni, pero' każijiet ta' tfal taħt is-16-il sena li jitressqu ma' oħrajn li jkollhom 'il fuq minn 16-il sena, jistgħu jidhru wkoll fil-qorti ta' l-adulti.

Aħna, bħala uffiċjali tal-probation li qegħdin stazzjonati ġewwa Sant'Iermu, nieħdu l-iżjed mit-tip ta' każijiet li semmejt l-aħħar, jiġifieri żgħażagħ li jiġu mill-qorti ta' l-adulti.

Fil-każ ta' minuri, aħna nesiġu li l-ġenituri tagħhom jattendu u jipparteċipaw fil-laqgħat li jsiru ma' l-uffiċjali tal-probation.

B'mod indirett, aħna naħdmu wkoll mat-tfal tal-probationers.

Meta aħna niltaqgħu ma' probationers li jkollhom tfal taħt l-eta', naraw il-każ x'inhu u jekk jiġi nnutat li t-tfal għaddejjin minn xi riskji ta' abbuż, nirreferuhom lil xi aġenzija, bħalma hi l-SWDP.

F'ċerti każijiet fejn ikun hemm imposta care order fuq it-tfal tal-probationers, l-uffiċjali tal-probation jaħdmu flimkien ma' l-aġenziji li għandhom x'jaqsmu mal-ħarsien tat-tfal sabiex jirrapportaw progress u jagħmlu r-rakkmandazzjonijiet tagħhom dwar il-ġenituri.

Dan l-eżerċizzju jista' jwassal jew biex titneħħa care order, jew biex tinħareġ care order.

Bħalma qalet il-kollega tiegħi, qiegħed isir studju ħalli tiġi emendata l-liġi tal-probation sabiex niżviluppaw is-servizzi preżenti u nintroduċu oħrajn, huma l-victim support u community service order.

Dan il-proġett li għadu qed jiġi studjat qed naħdmu fuqu kemm aħna l-uffiċjali tal-probation kif ukoll dawk l-istudenti li qed isegwu jew lestew il-kors tal-probation.

Anke l-Ġudikatura għandha sehem f'dan il-proġett li qed jiġi kkordinat minn persuna kwalifikata flimkien mal-Ministeru ta' l-Intern u f'isem sħabi nirrakkmanda li kif l-istudju li qiegħed isir jiġi ffinalizzat, jiġi affettwat mingħajr dewmien.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

MARYANNE ZAMMIT (Probation Officer, Probation Services Unit): Il-problemi li niffaċċjaw aħna fil-każ ta' tfal, huma aktar problemi indiretti, fis-sens li jkunu jew tfal ta' klijenti li nkunu qegħdin insegwu u li jistgħu jkunu f'riskju - f'dan il-każ nirreferuhom lill-aġenziji konċernati - jew inkella tfal taħt it-18-il sena li jsibu ruħhom fi problemi ta' delinkwenza, pero' f'dan il-qasam jidher li s-servizzi huma limitati.

Nifhmu li l-qorti tal-minorenni tistudja ċ-ċirkostanzi ta' dawn il-każijiet u li kemm jista' jkun tagħti sentenza adattata billi tieħu in konsiderazzjoni t-tenerezza ta' l-eta' u l-problemi ta' l-istess tfal, pero' aħna, bħala uffiċjali tal-probation, nistgħu niġu maħtura biex nissorveljaw u ngħinu lil żgħażagħ ta' taħt it-18-il sena, iżda dawn is-servizzi huma pjuttost limitati.

Hemm bżonn li globalment naħdmu fuq żewġ livelli.

Hemm bżonn naħdmu mil-lat ta' prevenzjoni biex nipproteġu t-tfal billi noħolqu komunita' li tifhem u tagħraf il-bżonnijiet tagħhom ħalli kemm jista' jkun inżommuhom 'l bogħod milli jikkommettu reat.

Bħala uffiċjali tal-probation, aħna niġu f'kuntatt ma' individwi wara li jkunu wettqu reat u għaddew mis-sistema ġudizzjarja.

Jeħtieġ li jissaħħu l-istituzzjonijiet preżenti u jiġu megħjuna l-oqsma tal-prevenzjoni, fosthom il-familja, is-sistema edukattiva u l-youth centres li huma frekwentati minn tfal ta' eta' żagħżugħa.

Binarju ieħor li bħala prattikanti f'dan il-qasam irridu naħdmu fuqu, huwa l-kunċett ta' trattament fil-komunita'.

Għandhom jitwaqqfu istituzzjonijiet, jew residential centres jew day centres, li jkunu speċjalizzati biex jilħqu t-tfal bi problema ta' delinkwenza, liema nuqqas qiegħed jinħass l-aktar fil-każ tas-subien.

Naħseb li ħafna huma tal-fehma li l-ħabs m'huwiex is-soluzzjoni għat-tfal bi problema ta' delinkwenza.

Mill-esperjenza tagħna nista' ngħid li kellna diversi każijiet li ma sibniex postijiet fejn nirreferu persuni ta' eta' tenera u bi problemi ta' delinkwenza u problemi familjari.

Nifhem li xi kultant meta lil dawn it-tfal nirreferuhom f'istituti jew djar oħra, ma jiġux aċċettati minħabba l-konnessjonijiet li jkollhom ma' delinkwenza u ma' qrati.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

Hawn xi ħadd li jixtieq jagħmel xi mistoqsija?

MARIE LOUISE COLEIRO: Meta toħroġ probation order, irid ikun hemm il-pre-sentence investigation report?

In-numru ta' pre-sentence investigation reports li ntalbu s'issa, huwa baxx ħafna meta komparat man-numru tal-probation orders li nħarġu.

Idealment ikun hemm rapport fuq kull każ, pero' dan m'huwiex possibbli kemm minħabba n-numru limitat ta' probation officers li għandna, u kemm minħabba n-numru ta' każijiet li jitressqu l-qorti.

Barra minn hekk, il-pre-sentence investigation report mhux bilfors iwassal biex tissuġġerixxi probation order iżda jista' jwassal biex tissuġġerixxi sentenza ta' ħabs.

Kif għedt, tajjeb li jsir a pre-sentence investigation report għal kull każ, iżda naħseb li għad fadal sakemm naslu għal dan il-punt, pero' dak hu l-għan.

MARIE LOUISE COLEIRO: Jiġifieri idealment tajjeb li jkun hemm a pre-sentence investigation report.

MARIELLA CAMILLERI: Forsi l-Ġudikatura ma jaqblux li għandu jsir rapport għal kull każ minħabba li ċerti każi jqisuhom bħala straightforward, pero' bħala probation unit, aħna tal-fehma li rapport isir f'kull każ.

MARIE LOUISE COLEIRO: Intom tqisu bħala importanti l-fatt jekk wieħed huwiex first offender jew inkella xi ħadd li regolarment dieħel u ħiereġ il-qorti?

MARIELLA CAMILLERI: Iva, il-PSIR - il-pre-sentence investigation report kif jissejjaħ fil-qosor - jinkludi kemm informazzjoni soċjali mill-aspett psikoloġiku u mill-aspett legali, kif ukoll informazzjoni personali u allura meta niġu għall-aspett legali, mir-record se jidher jekk kenitx l-ewwel offiża għax il-fedina penali ta' l-individwu tkun għadha clean.

Din nagħtuha wkoll importanza fis-summarju ħalli l-ġudikant iżommha quddiem għajnejh.

FRANCIS AGIUS: X'kontribut qegħdin tagħtu intom bħala unit, għal dik li hija prevenzjoni?

Intom tagħtu lectures dwar dan is-suġġett, għax anke mill-mod kif tkellimtu, wieħed malajr jinduna li dan l-aspett irid jiġi attakkat minn diversi aspetti, fosthom l-aspett edukattiv.

Bħalma għedtu, intom tagħmlu xogħol ma' tfal li sfortunatament diġa' qabżu dan kollu pero' peress li r-remit tagħna huwa pjuttost lejn tfal f'riskju, irridu nidentifikaw u niffokaw iktar fuq dawk il-familji li huma at risk u forsi anke fuq areas partikolari minkejja li aħna pajjiż żgħir.

Ma nafx jekk intom ħsibtux fuq dan speċjalment meta semmejtu n-networking.

Normalment wieħed jista' jaqsam il-ħajja tal-bniedem f'fażijiet differenti, fil-familja, l-iskola, il-postijiet ta' divertiment u l-postijiet tax-xogħol, għalkemm f'dawn il-laqgħat m'aħniex nitkellmu fuq postijiet ta' xogħol minħabba li qed nitkellmu fuq tfal.

Ma naħsibx li l-popolazzjoni ta' nies li intom taħdmu magħhom hija kbira ħafna, imma minn dawn in-nies, hemm min hu repeated offender u jekk hemm, x'jista' jsir biex jiġu megħjuna ħalli ma' jerġgħux jaqgħu?

MARIELLA CAMILLERI: Komparati ma' pajjiżi oħra, il-popolazzjoni ta' probationers f'pajjiżna għadha żgħira pero' n-numru qed jikber kull sena u saħansitra bejn l-1997 u l-1998, in-numru ta' każijiet irdoppja.

Mil-lat ta' prevenzjoni, aħna aktar naħdmu fuq prevenzjoni within the rehabilitation.

Naturalment meta niġu mistiedna nagħtu talks f'komunitajiet, aħna naċċettaw u nagħmluhom pero' m'għandniex programmi ta' prevenzjoni as such, l-aktar li naħdmu hija fl-isfera tar-riabilitazzjoni.

Hemmhekk l-aktar li nipprattikaw is-sistemi ta' prevenzjoni.

IĊ-CHAIRPERSON: Intom għedtu li taħdmu wkoll mat-tfal tal-probationers, allura x'tip ta' ħidma tagħmlu magħhom, jekk m'hijiex preventive programme?

Dawn it-tfal m'humiex offenders; ma tistax tqishom bħala kriminali jew persuni li għamlu reat.

MIRIAM FALZON SEVASTA: Ħafna drabi lit-tfal tal-probationers nirreferuhom lill-aġenziji li huma speċjalizzati f'oqsma partikolari.

IĊ-CHAIRPERSON: Jiġifieri ma taħdmux magħhom direttament u ssiru tafu bihom through the probationers.

MIRIAM FALZON SEVASTA: Jekk naraw li t-tfal qegħdin f'xi riskju jew għandhom xi problemi, aħna nirreferuhom lill-aġenziji u imbagħad naħdmu magħhom flimkien.

IĊ-CHAIRPERSON: Allura l-kuntatt tagħkom ma' dawn it-tfal, isir għaliex tfittxuhom intom, jew għaliex jiġu għandkom awtomatikament?

Kif issiru tafu li dik il-persuna li fuqha ħarġet probation order għandha t-tfal?

MARIELLA CAMILLERI: Meta bniedem jiġi taħt probation, aħna niltaqgħu mal-familja tiegħu kollha, ma naħdmux miegħu biss.

Parti importanti mix-xogħol tagħna huwa proprju li nagħmlu home visits u hemmhekk fejn niġu f'kuntatt mat-tfal.

Aħna mbagħad nagħmlu assessment tal-każ u nimxu skond dak l-assessment.

IĊ-CHAIRPERSON: X'kooperazzjoni ssibu minn aġenziji oħra meta tirreferulhom dawn il-każijiet?

MARIELLA CAMILLERI: Ħafna drabi nsibu livell għoli ta' kooperazzjoni.

MARIE LOUISE COLEIRO: Mil-lat ta' networking, isiru case conferences ma' l-aġenziji li tkunu rreferejtulhom xi każ partikolari?

MARIELLA CAMILLERI: Iva, dak isir b'mod regolari.

MARIE LOUISE COLEIRO: Kemm-il probation officer hemm bħalissa u kemm-il każ għandu f'idejh kull uffiċjal?

MARYANNE ZAMMIT: Bħalissa qegħdin full load.

MARIE LOUISE COLEIRO: X'jiġifieri meta tgħidu "full load" jew "over load"?

MARIELLA CAMILLERI: Qegħdin erbgħa probation officers, aħna t-tlieta hawn preżenti u ieħor li jagħmel ukoll xogħol fil-ħabs.

Bħala case load, bħalissa għandna madwar 40 każ kull wieħed.

MARIE LOUISE COLEIRO: U x'inhuwa l-average f'pajjiżi barranin?

MARIELLA CAMILLERI: M'hemmx numru speċifikat.

F'pajjiżi barranin il-każijiet jinqasmu f'kategoriji differenti bħalma huma probation order, intensive probation, eċċ. Aħna nieħdu average ta' 30 każ kull wieħed, massimu ta' 35 każ.

MARIE LOUISE COLEIRO: Naf li l-probation officer ma jeħux ħsieb biss l-offender iżda wkoll il-vittma, pero' sfortunatament f'pajjiżna l-mentalita' għadha li meta wieħed jisma' li xi ħadd ħareġ fuq probation, jew ħareġ fuq sentenza sospiża, jaħseb li s-soċjeta' qisha ħafritlu xi ħaġa u issa qiegħed jiġri barra t-triq, …

IĊ-CHAIRPERSON: Anzi, hawn min jirraġuna "mela jien soffrejt u dak għadu jiġri barra t-triq".

MARIE LOUISE COLEIRO: Naħseb hemm bżonn ta' proċess edukattiv ħalli s-soċjeta' tifhem li fl-aħħar mill-aħħar il-probation hija cost effective kemm f'sens soċjali kif ukoll f'sens ekonomiku.

B'liema mod taħdmu vis-a-vis il-vittma?

MARIELLA CAMILLERI: Bħalma qalet il-kollega tiegħi, din l-area għadha qed tiġi żviluppata, pero' aħna, bħala parti mis-sessions regolari li nagħmlu mal-klijenti, indaħħlu kemm jista' jkun awareness dwar il-vittma.

Jista' jkun hemm ukoll każijiet fejn il-qorti tordna li jsir kumpens, jew inkella f'każijiet aktar rari, tordna li jkun hemm victim offender reconciliation programmes, pero' din għad trid tiġi aktar żviluppata.

S'issa qiegħda ssir b'mod aktar informali, iżda 'l quddiem din tista' tiġi aktar ordnata direttament mill-qorti.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

Nistieden issa lil Fr. Charles Cini li huwa d-direttur ta' Osanna Pia Salesian Youth Hostel.

Fr. Cini ġab miegħu żewġ żgħażagħ u se nimxi bl-istess proċedura li wżajt meta tkellmet magħna dik it-tfajla li qed issegwi l-programm Fejda.

Fr. Cini, jekk il-ħbieb li ġibt miegħek jippreferu li ma jagħtux isimhom, jistgħu jagħmlu dan b'mod liberu.

CHARLES CINI (Direttur, Osanna Pia Salesian Youth Hostel): Osanna Pia Salesian Youth Hostel f'Tas-Sliema hija mmexxija mis-Salesjani ta' Don Bosco u bħalma skoprew Salesjani oħra f'pajjiżi barranin, f'dawn l-aħħar tliet snin erġajna rajna li l-hostel hija waħda mis-servizzi attwali li permezz tagħha nistgħu nagħtu servizz lil żgħażagħ, speċjalment lil dawk li jitolbu shelter.

Pero' ż-żagħżugħ ma jfittiex biss shelter imma b'mod speċjali jfittex l-imħabba u l-attenzjoni u għalhekk investejna fil-hostel li għal perijodu kienet tintuża mit-tfal ta' St Patrick's u morna għal żgħażagħ li għandhom bejn it-18 u t-28 sena.

Wara ftit propaganda li saret, il-bieb infetaħ u numru ta' żgħażagħ bdew iħabbtu l-bieb tagħna.

Hemm min ġie minn jeddu, hemm min intbagħat mill-pulizija jew minn xi aġenzija, u hemm ukoll min intbagħat minn xi kappillan.

Naturalment, l-istejjer ta' kull żagħżugħ huma differenti.

Investejna mhux billi rajna l-mezzi, id-dar, imma billi l-ewwel u qabel kollox fittixna persuni.

Għandna èquipe ta' Salesjani u lajċi li huma preżenti l-ġurnata kollha, kemm bil-lejl u kemm b'inhar, u preżenti mhux bħala għassiesa imma bħala familja għaliex is-sistema Salesjana ta' Don Bosco hija mibnija fuq l-imħabba u fuq il-familja.

Imbagħad wara li kellna l-persuni, rajna x'servizz irridu nagħtu u dan il-proġett bdejna nitgħalmuh mingħand il-persuni stess li bdew iħabbtu l-bieb tagħna.

Fittixna l-mezzi u kienu s-Salesjani u Osanna Pia li tawna l-flus u għal perijodu twil aħna għexna bil-mezzi li taw is-Salesjani lokali u s-Salesjani li hemm barra minn Malta.

Sentejn ilu tlabna l-Gvern biex iqiegħdna fuq il-lista tan-non governmental organisations u bdejna nirċievu xi ħaġa żgħira li tkopri biss nofs paga ta' wieħed mill-ħames lajċi li għandna jaħdmu magħna.

Fil-fatt il-flus li wegħduna s-sena l-oħra, lanqas tawhomlna kollha.

Aħna ngħixu bil-karita' u bl-inizjattivi u fund raising activities li nagħmlu.

Hija ħassra li jien, flimkien ma' Salesjani oħra, irridu noqogħdu niddedikaw ħafna mill-ħin tagħna għal fund raising meta bla dubju ta' xejn l-iktar ħaġa importanti huma l-persuni li għandna jgħixu hemmhekk.

Is-sistema tagħna hija mibnija fuq is-sistema ta' Don Bosco, jiġifieri fuq l-imħabba u fuq id-dixxiplina.

Għalkemm aħna nagħtu lil dawn iż-żgħażagħ iċ-ċavetta tal-bieb u m'għandna l-ebda ċavetta li tagħlaq xi parti mid-dar, huma jafu li l-ftit regolamenti li għandna huma regolamenti esiġenti ħafna u kellna każijiet fejn kellna nistiednu residenti jħallu d-dar għax ma kenux qed josservaw xi regolamenti żgħar li għandna.

Jiena, bħala direttur tad-dar flimkien ma' dawk li jikkolaboraw miegħi, qed nindunaw li l-problema tan-nies li qegħdin iħabbtu l-bieb tagħna, qiegħda dejjem tikber.

Aħna ma nixtiequx li kemm min-naħa tal-knisja kif ukoll min-naħa tal-Gvern, ninqatgħu barra.

Aħna rridu l-attenzjoni u l-għajnuna għax dak li qed nagħmlu qed nagħmluh għaċ-ċittadini Maltin, pero' aħna ma nibnux biss fuq il-wegħdi, fuq il-paroli u fuq il-burokrazija.

Għandna nies li qegħdin isofru u l-għan tagħna huwa li nippruvaw nerġgħu nagħtuhom il-ħajja u nqegħduhom regolari fil-ħajja ta' kuljum.

L-ewwel ħaġa li jitolbuna ż-żgħażagħ li jħabbtu l-bieb tagħna, hija residenza.

Minn nhar it-Tnejn li għadda sal-lum, ġew 18-il persuna li talbuni l-għajnuna u erba' minnhom talbu residenza hemmhekk.

Id-dar tagħna hija żgħira, m'għandniex wisq spazju, għandna biss tmien sodod, pero' naturalment mhux biżżejjed li jkollok sodda fejn traqqadhom, irid ikollok spazju, irid ikollok spazju għal computer, u dawk li jaħdmu jrid ikollhom fejn jistrieħu, jiġifieri qed nindunaw li d-dar hija żgħira ħafna.

Ir-residenza tagħna hija mibnija fuq żgħażagħ li jaħdmu biex ikunu jistgħu jagħtu kontribut żgħir, imma imbagħad jingħataw logo terapija fil-laqgħat li nagħmlu kull nhar ta' Erbgħa ma' dawn iż-żgħażagħ.

Barra biex isibu residenza, hemm min iħabbat il-bibien tagħna jew għaliex ma jkollhomx x'jieklu, jew biex isibu xogħol - u din it-talba għax-xogħol qiegħda dejjem tikber - jew inkella għal għajnuna finanzjarja, jew biex jiġu mogħtija ħwejjeġ.

Bħalma għedt, spazju m'għandniex u allura tlabna lill-Gvern jagħtina maħżen fejn inqiegħdu ħwejjeġ, għamara, fridges u affarijiet oħra, biex inkunu nistgħu ngħinu lil dawn in-nies.

Hemm min jiġi għandna għal terapija, jiġifieri m'humiex residenti imma jiġu darba jew darbtejn fil-ġimgħa biex jieħdu terapija għall-problemi personali li jkollhom.

Oħrajn, per eżempju żgħażagħ li jkollhom problema ta' droga, jiġu għandna għal counselling u lil dawn il-persuni nibgħatuhom f'postijiet li aħna naħsbu huma l-aħjar biex jgħinuhom fis-sitwazzjoni tagħhom.

Ix-xogħol tagħna qiegħed dejjem jikber pero' l-ikbar sodisfazzjon tagħna hija l-armonija li għandna fid-dar bejna u r-residenti u l-gratifikazzjoni ta' dawk in-nies li wara li jkunu għamlu perijodu għandna, jissetiljaw u joħorġu mill-problemi tagħhom.

Dan l-aħħar id-Detox Centre talbuna nżommu magħna drug addicts minħabba li ma kellhomx fejn iqiegħduhom qabel ma jmorru komunita'.

Issa aħna bħala prinċipju ma neħdux drug addicts imma nieħdu lil dawk li wara li jkunu spiċċaw komunita' ma jkollhomx fejn imorru biex jissetiljaw fil-ħajja, iżda fuq insistenza, fost oħrajn ta' Dr. Grech, ħassejna li bħala Salesjani ma nistgħux nagħlqu l-bieb għall-eċċezzjonijiet u allura pprovajna ngħinu lil dawk in-nies fil-bżonn, speċjalment lil dawk li konna nafu.

Pero' aħna m'għandniex organizzazzjoni biex inkunu nistgħu ngħinu lil dawn in-nies u dawk li jiġu għandna, jiġu għall-perijodu qasir.

Jien naħseb li ħafna nies, kemm min-naħa tal-Knisja, kemm min-naħa tal-Gvern u kemm minn organizzazzjonijiet oħra, ma jafux bis-servizz li aħna s-Salesjani qed nagħtu minn Osanna Pia u għalhekk dan l-aħħar bdejna nistiednu darba fil-ġimgħa, social workers u nies oħra li qegħdin f'ċertu pożizzjonijiet biex jiġu d-dar, jiltaqgħu mar-residenti u jaraw ix-xogħol li qed nagħmlu.

Barra minn hekk, kull nhar ta' Ġimgħa fis-7.30 p.m., jiltaqa' għandna support group ta' żgħażagħ minn Malta kollha li jqattgħu sagħtejn flimkien.

Ovvjament dawn iż-żgħażagħ m'humiex residenti għandna imma qed ngħid dan biex nurikhom kemm tintuża d-dar tagħna.

Id-dar saret żgħira għall-ħtiġijiet tagħna u hemm dar ħdejna li hi għall-bejgħ imma tiswa ħafna flus.

Diġa' tlabna għajnuna u ħabbatna ħafna bibien biex tingħatalna għajnuna una tantum.

Nonfqu tant flus f'affarijiet!

Monument nagħmluh una tantum, xi ħaġa fir-raħal nagħmluha una tantum, allura jekk il-Gvern japprezza x-xogħol li qed nagħmlu u jifhem li li kieku x-xogħol ma nagħmluhx aħna jrid jagħmlu hu bi kwantita' kbira ta' flus, jifhem li l-una tantum tiswa ftit ħafna, pero' s'issa għad m'għandna l-ebda risposta u għalhekk għedt li aħna ma nistgħux nibqgħu ngħixu fuq il-wegħdiet u l-paroli biss.

Aħna bnedmin u l-bnedmin ma jistgħux jistennew.

Il-bieraħ stess fil-11.30 p.m. ċempilli Fr. Mark Montebello biex jgħidli li kellu tifel li ma kellux fejn iraqqdu.

Naturalment aħna bilfors kellna nagħmlu post għalih għax ma stajniex inħallu persuna torqod barra wara li kienet diġa' għamlet numru ta' ġranet torqod f'garaxx.

Aħna m'għandniex il-mezzi neċessarji u ma nistgħux nagħmlu budget.

Aħna s-Salesjani nħobbu li nkunu organizzati u dak li nagħmlu rridu nikkwantifikawh iżda wieħed ma jistax jaħdem f'dan ix-xogħol jekk ma jkollux budget, u fil-każ tagħna ma nafux meta ġejja l-għajnuna.

Daqqa tingħatalna fil-bidu tas-sena, daqqa tingħatalna fl-aħħar tas-sena, daqqa jgħidulek Lm2,000 ma tajthomlokx, daqqa hekk u daqqa hekk.

Ma tistax tibni b'dan il-mod.

Kif diġa' għedt, għandna bżonn ta' maħżen u minkejja li tlabna għal maħżen, s'issa għadhom ma tawulniex.

Naħseb li kieku l-maħżen kien għal xi karru tal-karnival jew għal xi ħaġa li għandha x'taqsam mal-partiti politiċi, forsi kienu jsibu maħżen iżda s'issa, lilna, għadhom ma tawna l-ebda maħżen.

Aħna ma nistgħux naħdmu waħedna, irridu naħdmu flimkien u għalhekk aħna lesti nilqgħu kull suġġeriment għax nemmnu li dak li qed nagħmlu qed nagħmluh għaż-żgħażagħ Maltin.

Nixtieq nagħmel żewġ punti qabel ma nagħlaq.

Jien inħoss li waħda mill-akbar problemi li jiltaqgħu magħha ż-żgħażagħ tagħna, hija dik ta' l-istigma.

Forsi qrajtu l-artiklu li ktibt f'"The Sunday Times" ta' xi żewġt iĦdud ilu fejn ktibt dwar inċident li seħħ meta pulizija waqqaf wieħed minn dawn iż-żgħażagħ li hawn preżenti miegħi u għadda kummenti negattivi u umiljah.

Ħassejt li nikteb l-artiklu għaliex inħoss li pajjiżna ma jaħfirx lil dawn iż-żgħażagħ.

Per eżempju meta ż-żgħażagħ imorru jixtru minn ħdejna, jingħadulhom ċertu kummenti u jgħidulhom "Kif Fr. Cini qed iżomm żgħażagħ bħalkom ġo dik id-dar?".

Din hija waħda mill-ikbar problemi li aħna qed niġġieldu u minn hawnhekk nagħmel appell dwar il-bżonn ta' edukazzjoni lill-insara tagħna, lil dawk li jafu jħobbu, li jmorru l-quddies u jisimgħu l-eżerċizzi.

Dawk li huma emarġinati u dawk li ma jħobbhom ħadd, huma l-iktar nies li aħna għandna nħobbu.

Dawk huma n-nies li verament għandhom bżonn ta' ħafna imħabba.

L-aħħar ħaġa li rrid ngħid hija dwar diffikultajiet li niltaqgħu magħhom fix-xogħol tagħna, fosthom mill-ġenituri u mill-pulizija.

Ħdejja hawn żagħżugħ li huwa stess jista' jgħidilkom li fil-passat kellu problemi mal-pulizija u issa kull meta jiġri xi ħaġa f'Malta, jiġi msejjaħ fid-Depot tal-Pulizija.

Per eżempju dan l-aħħar konna qed nieħdu breakfast flimkien ma' żgħażagħ oħra fid-dar tagħna - dak inhar kellna madwar 50 ruħ hemmhekk għax kienet qed tiġi organizzata maratona tas-CBs - u ġie msejjaħ id-Depot u akkużat li seraq borża ta' persuna fl-inħawi ta' Delimara.

Lill-pulizija għedtilhom li jekk jogħġobhom, qabel ma jtellgħuh il-qorti javżawni, iżda fil-fatt ġie mtella' l-qorti u ma ħallewhx iċempilli, u mbagħad il-gazzetti kollha xandru li dan it-tifel li hawn ħdejja u li kien qiegħed magħna jieħu l-breakfast ġewwa Osanna Pia, seraq il-borża ta' żewġ Awstrijaċi li riedu jitilqu lura lejn l-Awstrija.

Ma nafx jekk tixtiequx tistaqsu lil dawn iż-żewġ żgħażagħ li hawn miegħi l-istorja tagħhom.

Huma jistgħu jgħidulkom ħafna affarijiet li jimmotivaw dak li għedt jien, li għedtu minn qalbi u bl-ikbar verita'.

IĊ-CHAIRPERSON: Li xtaqt nisma' mingħand iż-żewġ żgħażagħ hija l-esperjenza tagħhom.

Ma nixtieqkomx tagħtuna dettalji personali dwar minn xiex għaddejtu, imma nixtieqkom li tgħidu x'ħassejtu nieqes f'żgħożijtkom, jekk kien hemm xi ħaġa nieqsa.

X'tixtiequ li kellkom meta kontu tfal u issa fiż-żgħożija tagħkom?

X'tixtiequ taraw bħala servizzi jew għajnuna li forsi kieku intom kellkom, forsi kien ikollkom ħajja differenti jew opportunitajiet differenti?

Inħalli f'idejkom biex tgħidulna.

GĦal skopijiet ta' traskrizzjoni, iż-żgħażagħ se jiġu identifikati bħala "Żagħżugħ A" u "Żagħżugħ B".

ŻAGĦŻUGĦ A: Jien kont norqod barra.

Il-problemi ma ħloqthomx jien, imma ġew fuqi.

Qatt ma kelli omm, missier biss kelli u dan marad tliet snin ilu bi stroke.

Jiġifieri mhux tort tiegħi dak li ġara.

Spiċċajt fit-triq u fit-triq kulma ssib hija d-droga.

Tisraq biex iġġib id-droga, tbigħ id-droga ħalli jkollok biex tixriha u ħafna taħwid ieħor u tispiċċa biex tieħu fama mal-pulizija u mas-soċjeta'.

Is-soċjeta' taqtgħek, ħadd ma jkellmek, ħbieb m'għandekx, familja ma għandekx u l-pulizija jagħtuk mill-agħar.

Lanqas xogħol ma tkun tista' ssib.

L-interviews li għamilt u l-karti kollha li mlejt għax-xogħol, kienu kollha għal xejn għax il-ħin kollu jinfamawni, il-ħin kollu jġibuni fil-gazzetti u jtellgħuni l-qorti.

M'hemmx ċans għalija u qed naqta' qalbi.

IĊ-CHAIRPERSON: Le, għad hemm ċans għalik.

Tieħux dik l-attitudni għax jekk tieħu dik l-attitudni, tkompli tbati.

Ħu l-attitudni pożittiva.

ŻAGĦŻUGĦ A: Issa m'għandnix ngħid hekk għax qed jgħini Fr. Cini.

Imma dak iż-żmien li kont fit-triq, hekk kont naħseb.

Kont ngħid li m'hemmx ċans għalija, kont suwiċidali imma issa bl-għajnuna tal-Father, qed niġi naqra f'sensija, pero' għad baqa' l-problema tas-soċjeta'.

Is-soċjeta' għadha taħseb li jien għadni l-istess u kull meta jarawni l-pulizija, jagħmluli search u affarijiet oħra li jdejquni u javveluni quddiem in-nies.

Ma jistgħux jifhmu li jien inbdilt.

IĊ-CHAIRPERSON: Int trid li s-soċjeta' tagħtik ċans.

ŻAGĦŻUGĦ A: Iva, jekk hu possibbli.

Irrid ngħid ukoll li l-Father qed jagħmel ħafna ġid.

Jien naf kemm qed jagħmel ġid.

Mhux biżżejjed li jgħidulu "prosit" imma hemm bżonn li jgħinuh.

Hawn ħafna nies li jgħidulu "prosit" u "grazzi" imma mhux qed jgħinuh.

Dawn l-affarijiet jien nafhom u narahom għax qed ngħix miegħu.

Jaqla' ħafna prosit, imma ħadd ma jgħinu, iħalluh għaddej.

Xi kultant nistħi ngħid li jien Malti.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

ŻAGĦŻUGĦ B: Jien f'żgħożiti ma kelli xejn nieqes, familja kelli u għandi.

Naqbel ma' dak li qal sieħbi li hemm bżonn li s-soċjeta' terġa' tagħtik ċans.

Veru għamilt żball, imma huwa ikrah il-fatt li n-nies ma jagħtukx ċans biex terġa' tibda.

Dak li nixtieq ngħid.

IĊ-CHAIRPERSON: Jiġifieri inti tlaqt minn mal-familja?

Jekk ma tixtieqx tirrispondi, tirrispondix.

ŻAGĦŻUGĦ B: Bħalissa qed ngħix f'Osanna Pia mhux għax tlaqt mid-dar imma għax kelli problema u kelli bżonn ngħix naqra waħdi.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

Hawn min jixtieq jagħmel xi domanda?

FRANCIS AGIUS: Xi kriterji tużaw biex taraw jekk xi ħadd jiġix aċċettat jew le?

CHARLES CINI: Persuni li jkunu handicapped jew li jkollhom problemi mentali, ma nistgħux naċċettawhom għax m'għandniex in-know-how u ma jaqgħux fis-sistema tagħna.

Aħna naċċettaw kull kwalita' ta' problema.

Naturalment nitolbu ċerti dokumenti u ċertifikati mediċi, għax wieħed irid joqgħod attent, pero' mbagħad il-board of directors jevalwa l-każ, jara l-case study li jkun sar - ġeneralment il-case study nagħmlu jien - u jiġi megħjun l-iktar każ urġenti, pero' aħna ma neskludu lil ħadd.

Jiġifieri kbar kemm huma kbar il-problemi li jkollhom dawn iż-żgħażagħ, nipprovaw nittekiljawhom u bil-mod il-mod, bl-imħabba, bl-attenzjoni u bil-preżenza tagħna, ngħinuhom joħorġu mill-problemi li jkollhom.

IĊ-CHAIRPERSON: Fr. Cini, int għedt li taċċettaw żgħażagħ ta' bejn it-18 u t-28 sena u allura qed naraw li għad għandna problema għal dawk iż-żgħażagħ ta' bejn is-16 u t-18-il sena.

Ħafna drabi, l-istituzzjonijiet iżommu s-subien sakemm ikollhom 16-il sena, waqt li Osanna Pia, bil-ftit, bil-qatra li qed tipprova tagħmel, taċċettahom minn 18-il sena 'l fuq, u allura l-problema għas-subien ta' bejn is-16 u t-18-il sena, qed taggrava iktar.

Mhux qed ngħid hekk biex f'Osanna Pia tibdew iżżommu żgħażagħ minn 16-il sena, imma qed iġġibna iktar in se dwar il-problema li għandna fil-każ tas-subien ta' bejn is-16 u t-18-il sena.

CHARLES CINI: Fl-Irlanda, is-Salesjani għandhom ħames jew sitt hostels li 99% tal-finanzi li huma meħtieġa biex jitmexxew, ġejjin mingħand il-Gvern, jiġifieri s-Salesjani qed jagħmlu biss ix-xogħol, allura hemmhekk setgħu jagħmlu differenzi.

Fl-Irlanda, is-Salesjani jaħdmu fuq problemi differenti u jagħtu tagħlim differenti, waqt li aħna bdejna b'Osanna Pia u qed nipprovaw kemm jista' jkun insaħħu u nemeljoraw is-sistema.

Pero' anke aħna bħala Salesjani - hawn preżenti Fr. Savio, Direttur ta' St Patrick's - rajna li meta t-tfal joħorġu minn St Patrick's m'għandhomx fejn imorru sakemm isibu posthom fil-ħajja.

Iżda problema oħra hija li ma tistax taqbad lil dawn it-tfal minn istituzzjoni u terġa' tibgħathom f'istituzzjoni oħra.

Rajna li dak il-perijodu bejn meta t-tfal joħorġu minn St. Patrick's sakemm forsi jiġu għandna, iservihom ta' ġid minkejja li forsi jsibu diffikultajiet, imma dak li għedt inti hija wkoll waħda mill-affarijiet li aħna bħala Salesjani rajna.

Naħseb li hawn Malta hawn esiġenza għal dawk it-tfal li għandhom bżonn f'dik is-sitwazzjoni.

MARIE LOUISE COLEIRO: Fr. Cini, inti għedt li l-problema qed tikber, allura jien nimmaġina li intom qed ikollkom tirrifjutaw każijiet proprju minħabba l-kapaċita' limitata tal-post.

Bħala numru, kemm bejn wieħed u ieħor qed tirrifjutaw każijiet?

CHARLES CINI: L-ewwelnett trid tara r-raġuni għaliex il-każijiet qed jiġu rifjutati.

Hemm każijiet li qed jiġu rifjutati minħabba spazju u hemm oħrajn li qed jiġu rifjutati għax ma jaqgħux taħt is-sistema tagħna, pero' dejjem hemm ħames jew sitt każijiet pendenti minħabba li ma għandniex spazju fejn inqiegħduhom.

Id-dar dejjem mimlija għax kif joħroġ wieħed, jidħol ieħor minfloku.

Barra minn hekk, aħna ma nistgħux ngħinu lil dawk li għandhom 'il fuq minn 28 sena u hawn numru kbir ta' persuni 'l fuq minn 28 sena li għandhom bżonn l-għajnuna, bħalma huma rġiel li jħallu lill-mara tagħhom.

Dawk ma jaqgħux taħt is-sistema tagħna.

Id-domanda qiegħda dejjem tikber u aħna li qegħdin on the field, qed narawha din il-problema u jien naħseb li bil-problemi soċjali u bin-nuqqas ta' valuri li għandna - il-faqar tagħna m'huwiex faqar ekonomiku imma huwa iktar faqar soċjali - id-domanda se tkompli tikber.

Per eżempju din il-ġimgħa kelli każ ta' familja ta' ħamsa min-nies li sfaxxat, kulħadd mar għal rasu u kull wieħed minnhom qed ifittex dar fejn joqgħod.

IĊ-CHAIRPERSON: L-aħħar domanda, l-Onor.

CHRIS AGIUS: Iktar minn domanda, xtaqt nagħmel kumment żgħir.

Jien ġej mill-Kottonera fejn hemm numru kbir ta' żgħażagħ li se jsibu ruħhom fis-sitwazzjoni li qed issemmi u naqbel perfettament ma' dak li qal Fr. Cini għar-rigward ta' l-istigma.

Ħafna drabi dawn iż-żgħażagħ, anke jekk ikunu first offenders, isibuha ferm diffiċli biex isibu xogħol.

Tkellimt ma' Fr. Mark Montebello li naf li jimpenja ruħu ħafna f'dan il-qasam, u nemmen li jrid isir sforz kollettiv sabiex dawn iż-żgħażagħ jgħixu ħajjithom b'mod tajjeb.

Ma rridx niftiehem li rrid niddefendi xi każ partikolari, imma mhux sewwa li jekk żgħażagħ ikunu żbaljaw u għaddew minn trawma, ma jingħatawx ċans jibdew ħajjithom mill-ġdid u allura bilfors li kif tkellem dan iż-żagħżugħ stess iħossuhom li qatgħu qalbhom mill-ħajja.

Hemm bżonn li jsir sforz kollettiv sabiex iva, nerġgħu nagħtu direzzjoni lill-ħajja ta' dawn iż-żgħażagħ.

Il-ħabib tagħna semma l-pulizija.

Veru, il-pulizija kultant qishom jagħmlu witch-hunt wara dawn iż-żgħażagħ.

Darba li żagħżugħ jiċċappas - u qed nitkellem minn esperjenza ta' każi li ltqajt magħhom - il-pulizija tibqa' tarrestah kull darba li ssir xi ħaġa f'dak il-lokal.

Ħemm bżonn li l-pulizija jifhmu li mhux bilfors li jekk żagħżugħ jiċċappas darba, se jibqa' mċappas bil-vizzju tul ħajtu.

Hemm bżonn ta' sforz kollettiv bejna lkoll sabiex nagħtu ċans lil dawn iż-żgħażagħ jibdew jgħixu ħajjithom mill-ġdid.

IĊ-CHAIRPERSON: Nirringrazzjakom ilkoll u issa nistieden lill-pulizija.

Bdejna bil-probation officers, morna Osanna Pia u issa se mmorru għall-pulizija.

Wara l-intervent tal-pulizija nixtieq nistieden ir-rappreżentant tad-domestic violence unit fi ħdan l-SWDP.

AĠENT SUPRETENDENT KEVIN ELLUL BONICI (Economic Crime Unit u Vice Squad, Korp tal-Pulizija): Jien ġejt hawnhekk at short notice u qed nirrappreżenta lill-Assistent Kummissarju Cassar.

Qiegħed hawn fil-kapaċita' tiegħi bħala Aġent Supretendent ta' l-economic crime unit u l-vice squad tal-Pulizija.

IĊ-CHAIRPERSON: Intom bħala pulizija, kif tirrelataw mal-victim support unit, mad-domestic violence unit, ma' l-Aġenzija sedqa u mat-tfal li jkunu qed jiġu abbużati?

Kif tirrelataw mal-familji?

Kif tipproteġu lit-tfal ta' 12, 13 jew 14-il sena?

AĠENT SUPRETENDENT KEVIN ELLUL BONICI: Ħalli nispjega ftit ix-xogħol tal-vice squad u l-victim support unit tal-Korp tal-Pulizija.

IĊ-CHAIRPERSON: Ma nixtieqekx li tgħidilna kif taħdem il-vice squad fejn jidħol frodi, eċċ. Aħna nixtiequ li dak li tgħid ikun relatat ....

AĠENT SUPRETENDENT KEVIN ELLUL BONICI: Il-frodi m'għandux x'jaqsam mal-vice squad.

IĊ-CHAIRPERSON: Qed tara l-injoranza tiegħi fejn twassal!

Jien nixtieq li dak li se tgħid ikun relatat mat-tfal.

AĠENT SUPRETENDENT KEVIN ELLUL BONICI: Jien min-naħa tiegħi ma nistax nagħti first hand experience fejn jidħlu tfal abbużati għax il-qasam tiegħi huwa frodi u ili nvolut fil-vice squad għal dawn l-aħħar sena u nofs minn meta ġejt maħtur Aġent Supretendent.

Bħalissa fil-vice squad hemm żewġ surġenti u pulizija meta suppost li hemm spettur, imma l-ispettur - kulħadd jaf lill-Ispettur Tanti - bħalissa qiegħda on long-term leave u għalhekk il-vice squad waqgħet taħt ir-responsabbilta' ta' l-ispettur inkarigat li jinvestiga l-kutrabandu, money laundering, exchange control u oqsma oħra ta' l-economic crime unit.

Nista' ngħid li bħalissa l-vice squad qed tmiss il-qiegħ.

Nixtieq nispjega wkoll li l-vice squad u l-victim support unit fil-Korp tal-Pulizija, huma l-istess.

Sa l-1993, il-vice squad kien ikopri d-drogi, l-investigazzjonijiet ta' sexual offences, prostituzzjoni, gambling, clandestine lotto u l-victim support li jikkonċerna l-aktar id-domestic violence.

Fl-1993 ġiet imwaqqfa d-drug squad bħala entita' għaliha u bqajna bil-vice squad.

Forsi anke wasal iż-żmien li nsibu kelma oħra flok il-kelma "vice" li hija kelma antika.

Illum il-ġurnata għandna sitwazzjoni fejn żewġ surġenti u pulizija, taħt is-sorveljanza ta' spettur li hu maħkum minn xogħol li jikkonċerna economic crime, qed ilaħħqu ma' l-investigazzjonijiet kollha ta' sexual offences, prostituzzjoni, gambling, lotto klandestin u absentees minbarra l-victim support unit.

Il-victim support unit is an added role tal-vice squad għax fil-fatt l-ebda unit ma ġie mwaqqaf.

Personalment jiena nara li hemm bżonn li jsir categorisation ta' l-offiżi li jiġu nvestigati mill-vice squad u forsi anke jinbidel l-isem.

Il-gambling u l-lotto klandestin m'għandhom x'jaqsmu assolutament xejn ma' sexual offences.

Veru li dawn jista' jkollhom x'jaqsmu mal-vizzji, imma m'għandhomx x'jaqsmu mas-sexual offences, l-absentees u l-victim support.

Hemm pjanijiet biex ikun hemm categorisation ta' l-offiżi u sexual offences, victim support within the section, gambling u lotto klandestin u prostituzzjoni jkunu kolllha għalihom.

Jien personalment naħseb li għandu jkun hemm mill-inqas żewġ spetturi u skwadri mħarrġa għal ta' l-apposta.

Ovvjament mhux il-vice squad biss għandha x'taqsam ma' dan il-qasam, imma anke d-distretti tal-pulizija għax dawn kollha jinvestigaw sexual offences u domestic violence.

Fid-distretti tal-pulizija - u din tinħass mad-dinja kollha - għandu jkun hemm nies speċjalizzati fil-qasam ta' domestic violence għaliex huma l-pulizija li jkunu first on the spot.

Naturalment m'hemm xejn ħażin li jkun hemm a victim support unit bħala a specialised unit at headquarters li tkun tista' tagħti kull għajnuna li jkollhom bżonn id-distretti għax fid-distretti t-training huwa limitat ħafna.

Fil-vice squad fadal tlieta minn nies, u qed ngħid tlieta għaliex minkejja li suppost hemm ħamsa min-nies, wieħed qiegħed fuq kors ta' tliet snin l-Universita' u l-ispettur qiegħda on long-term leave.

IĊ-CHAIRPERSON: X'tista' tgħidilna dwar ir-relazzjoni ma' tfal, għaliex aħna t-tfal qed niddiskutu u meta qed ngħidu tfal qed nirriferu għal minuri sa 18-il sena.

AĠENT SUPRETENDENT KEVIN ELLUL BONICI: Ftit nista' ngħid x'jagħmlu d-distretti, pero' bħalma diġa' għedt, hemm bżonn ta' training.

Kull xogħol li jsir mat-tfal isir flimkien maċ-child protective services unit ta' l-SWDP li dejjem sibna assistenza mingħandhom.

L-interviews li jsiru ma' tfal, anke meta jissejjaħ maġistrat, dejjem isiru fil-preżenza ta' social worker.

Ma nafx tixtiequx tkunu tafu xi dettalji oħra, forsi minn xi ħadd li għandu first hand experience, imma jien second hand experience għandi; ċertu dettalji mill-files nafhom.

Hemm xi ħaġa speċifika li tixtiequ tistaqsuni dwarha?

IĊ-CHAIRPERSON: Hawn xi domandi?

L-Onor.

MARIE LOUISE COLEIRO: Aktar minn domanda nixtieq nagħmel osservazzjoni dwar il-punti li qed joħorġu minn dak li qed jintqal.

Illejla smajna kemm lil Fr. Cini kif ukoll liż-żewġ żgħażagħ infushom, jitkellmu dwar l-istigma soċjali li għandhom żgħażagħ li jkunu żbaljaw u għalhekk toħroġ ċara l-ħtieġa, kif qal anke l-kollega tiegħi l-Onor.

Chris Agius, li għandu jsir sforz minn kulħadd.

Imma aktar minn hekk, hemm bżonn proċess fit-tul biex titkabbar l-awareness pubblika dwar dawn l-affarijiet.

Min-naħa l-oħra qed nisimgħu wkoll dwar id-defiċenzji li hemm fil-Korp tal-Pulizija.

Per eżempju, jidher li lanqas taħriġ m'hemm ippjanat.

Veru forsi f'daqqa waħda tnaqqar xi ftit il-personnel, pero' l-units jew is-sections, tista' terġa' timlihom, imma meta aħna niddependu mhux mill-unit ċentrali imma mill-għases tal-pulizija mxerdin fil-komunita', aktar u aktar tinħass il-ħtieġa ta' taħriġ.

Allura mhux ta' b'xejn li nisimgħu liż-żgħażagħ infushom jgħidu li s-soċjeta' m'hijiex tagħtihom ċans.

Mela fuq naħa qed ngħidu lill-pubbliku biex jiftaħ moħħu għax hemm bżonn li lil dawn iż-żgħażagħ nagħtuhom ċans ieħor, u min-naħa l-oħra, l-istrutturi li huma ta' l-Istat, m'humiex mgħammra b'mod adegwat biex jilħqu dawn il-bżonnijiet.

Dawn ma jistgħux jimxu għal rashom.

L-affarijiet iridu jimxu pari passu.

Jien naħseb li dan il-kumitat qed ikollu stampa ċara ħafna quddiemu biex ikun jista' jagħmel ċerti rakkmandazzjonijiet.

IĊ-CHAIRPERSON: L-Onor.

MICHAEL ASCIAK: Il-protezzjoni ta' tfal qabel it-twelid, taħtkom taqa' wkoll?

AĠENT SUPRETENDENT KEVIN ELLUL BONICI: F'liema sens qed tgħid?

MICHAEL ASCIAK: Jiġifieri fuq kwestjonijiet ta' abort illegali ....

AĠENT SUPRETENDENT KEVIN ELLUL BONICI: Jekk qed tirriferi għall-azzjoni li trid tittieħed wara li nirċievu tagħrif dwar abort, iva, din taqa' taħtna.

MICHAEL ASCIAK: Taħt liema liġi Maltija taqa' l-kwestjoni ta' l-abort?

AĠENT SUPRETENDENT KEVIN ELLUL BONICI: L-abort jaqa' taħt infantiċidju, pero' ma nafx liema hi s-section fil-liġi.

MICHAEL ASCIAK: Jiġifieri hemm liġi apposta, ma jaqax taħt proċedura normali ta' qtil.

AĠENT SUPRETENDENT KEVIN ELLUL BONICI: Ma nafx ngħidlek eżatt, iżda safejn naf jien, jaqa' taħt l-infantiċidju.

IĊ-CHAIRPERSON: Hawnhekk hawn preżenti Dr. Ruth Farrugia li forsi tista' tirrispondi għal din il-mistoqsija.

DR. RUTH FARRUGIA: Il-kriminal mhux il-forte tiegħi, jien ċivilista.

L-infantiċidju huwa wara li titwieled it-tarbija iżda hemm sections speċifiċi dwar l-abort.

MICHAEL ASCIAK: Jiġifieri l-abort huwa separat mil-liġi normali.

DR. RUTH FARRUGIA: Le, jaqa' taħt il-criminal code.

MICHAEL ASCIAK: Jiġifieri l-proċedura li tintuża fil-każ ta' persuna li hija responsabbli għal abort, hija l-istess daqslikieku sar qtil normali, jew hemm xi proċedura oħra?

AĠENT SUPRETENDENT KEVIN ELLUL BONICI: Fuq każi ta' abort, jiġu mtellgħa' l-Qorti.

L-akkuża m'hijiex ta' omiċidju jew ta' infantiċidju.

Hemm section apposta.

Ma nafx ngħidlek liema hi u fejn qiegħda, imma jien jidhirli li qiegħda fil-parti li tirrigwarda l-infantiċidju.

MICHAEL ASCIAK: Mil-liema mument jiġi determinat li jkun sar abort?

Hemm xi żmien speċifiku?

AĠENT SUPRETENDENT KEVIN ELLUL BONICI: Ovvjament il-provi ewlenin sabiex jiġi pprovat każ ta' abort, huma mediċi.

MICHAEL ASCIAK: Jiġifieri l-liġi hekk tgħid.

AĠENT SUPRETENDENT KEVIN ELLUL BONICI: Il-liġi mhux bilfors tgħid hekk, imma ovvja li from the moment of conception trid tittieħed.

Sadanitant qed nara li "procuring miscarriage" - kif fil-fatt hi msejħa - taqa' taħt Sub-title VII ta' section 241 tal-Kodiċi Kriminali li huwa l-Kapitlu 7 tal-Liġijiet ta' Malta.

DR. RUTH FARRUGIA: Fil-heading ta' dawn is-sections insibu l-kelma "abortion", imma mbagħad il-liġi titkellem fuq miscarriage.

AĠENT SUPRETENDENT KEVIN ELLUL BONICI: Bilfors li hija from the moment of conception, għax inkella l-liġi tkun qed tippermetti l-abort sa ċertu żmien.

Ma tispeċifikax meta.

IĊ-CHAIRPERSON: Kieku tispeċifika, tkun qed tgħid li sa ċertu żmien, tista' tabortja t-tarbija.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

Nistieden issa lir-rappreżentanti tad-domestic violence unit fi ħdan is-Social Welfare Development Programme.

Jien ridt ngħaqqad ma' dak li kien qed jgħid is-Sur Ellul Bonici dwar taħriġ ta' pulizija.

Naf li d-domestic violence unit jagħmlu programmi ta' taħriġ lill-pulizija.

AĠENT SUPRETENDENT KEVIN ELLUL BONICI: Fl-1997 kien hemm xi taħriġ.

(Interruzzjonijiet) Jekk tippermettuli nixtieq ngħaddilkom kopja ta' rapport intitolat "Families in Crisis - a law enforcement perspective" li għamilt m'ilux u li jikkonċerna l-aktar vjolenza domestika.

IĊ-CHAIRPERSON: Tajjeb nagħtu kopja ta' dan id-dokument lid-domestic violence unit.

Jekk jogħġbok, Ms. Gatt Sacco, ipprova irrelata l-iktar mat-tfal u mhux man-nisa.

MARIKA GATT SACCO (Coordinator, Domestic Violence Unit, Social Welfare Development Programme): Fil-fatt il-presentation tiegħi bbażajtha biss fuq it-tfal.

Jien li se nitkellem huwa għalfejn tfal li ġejjin minn familja fejn hemm il-vjolenza, narawhom bħala tfal li huma at risk.

Sfortunatament, ħafna drabi t-tfal li jgħixu f'familji fejn hemm vjolenza, huma l-vittmi siekta, jew il-vittmi sekondarji, pero' xorta waħda huma vittmi ta' vjolenza.

Huma vittmi siekta għaliex normalment ma tantx ikollhom sinjali ta' vjolenza ovvji u li jidhru.

Jiġifieri ħafna drabi ma jkunx hemm, jew jista' ma jkunx hemm, bruising, pero' madanakollu t-tfal qegħdin f'periklu għaliex qegħdin jaraw vjolenza.

Xi kultant ikunu wkoll f'periklu fiżiku għaliex mhux l-ewwel darba li nisimgħu b'każijiet fejn tfal, waqt l-inċident ta' vjolenza, imorru jifirdu l-partijiet bil-konsegwenza li jaqilgħu xi daqqiet.

X'effetti jista' jkollha fuq it-tfal il-vjolenza li ħafna drabi ssir fuq l-omm?

Fost affarijiet oħra, il-vjolenza taffettwa l-istabbilta' emozzjonali tat-tfal, taffettwa l-mod ta' kif iħarsu lejn il-futur, kif ukoll l-andament tagħhom fl-iskola.

Huwa ovvju li jekk tifel għandu problemi serji, fosthom problemi ta' vjolenza fid-dar, ma tantx se jimportah minn dak li qed tgħid it-teacher fil-klassi għax aktar se jinkwieta jekk meta jmur lura d-dar huwiex se jsib lill-ommu mejta.

It-tfal jinkwetaw ħafna għall-ġenituri tagħhom u minn riċerka li saret, instab li t-tfal li jaraw vjolenza fid-dar jista' jkollhom effetti simili ħafna ta' post traumatic stress disorder li jbatu minnu nies li jkunu għaddew minn trawmi kbar ħafna.

Tfal subien u bniet li jaraw lill-ommhom tiġi abbużata fid-dar, juru sintomi ta' dipressjoni u aggressivita', ikollhom stima baxxa ħafna tagħhom infushom u jkollhom problemi ta' atteġġjament u patoloġija psikoloġika.

Barra minn hekk, tfal żgħar ħafna, jiġifieri mit-twelid sa qabel ma jmorru l-iskola, huma iktar vulnerabbli għaliex f'dan il-perijodu wieħed mill-milestones tat-tfal huwa proprju li jiskopru s-safety tagħhom.

Fejn assolutament m'hemmx safety, x'se jiskopru dawn it-tfal?

F'dan iż-żmien it-tfal imorru għand il-ġenituri tagħhom biex jagħtuhom l-istabbilta', il-kontroll u l-protezzjoni, iżda meta waħda mill-ġenituri hija mweġġa' - qed ngħid "waħda" għaliex il-vjolenza hija ikbar fuq in-nisa - hija bla kontroll, hija vulnerabbli, hija vittma, id-dinja tat-tfal ma tistax tkun stabbli u allura m'humiex se jsibu s-safety li qed ifittxu.

Sfortunatament hemm aspett ieħor li wieħed ma jistax jinjora; ċioe' li l-eżempju jkaxkar.

Instab li 50% tal-każijiet li jiġu riferuti minħabba vjolenza fid-dar, huma każijiet fejn huma stess ikunu raw vjolenza sseħħ fi djarhom.

Dawn qed jitgħallmu li biex wieħed isolvi argument, irid juża l-vjolenza u allura se jżommu dak il-mudell meta jkollhom il-familja tagħhom.

Jiġri wkoll li dawn it-tfal ikunu rrabjati għal min ikun qed jabbuża, pero' jistgħu jkunu wkoll irrabjati għall-vittma.

Jista' jkun li t-tfal iħossuhom li l-persuna abbużata falliet milli tieħu ħsiebhom u probabbilment dik l-idea se jġorruha magħhom tul ħajjithom kollha, hija l-baggage tagħhom li fil-fatt tista' tagħmillhom ħafna ħsara.

L-idea tagħna hi li t-tfal li jaraw vjolenza fid-dar, huma wkoll abbużati.

Ħalli nagħti ftit rakkmandazzonijiet.

Aħna nħossu li l-akbar bżonn huwa r-riżors uman.

Importanti li jkollna human resources biex inkunu nistgħu nagħmlu iktar support groups għat-tfal.

Diġa' jeżistu support groups għat-tfal li jaraw vjolenza, pero' sfortunatament minħabba n-nuqqas ta' riżorsi umani, ma jistgħux isiru fuq perijodu regolari.

Nixtiequ wkoll li jkollna iktar riżorsi biex ngħallmu iktar parenting skills lill-ġenituri li għaddejjin minn vjolenza jew għandhom il-problema ta' vjolenza.

Xi ħaġa oħra li nixtiequ naraw issir hija t-twaqqif tal-qorti tal-familja u s-servizz ta' medjazzjoni.

Per eżempju fl-Ingilterra, kull min jissepara u jkollu t-tfal, irid jitlaqa' ma' medjatur, jiġifieri, jingħata servizz ta' mediation u hawnhekk hawn preżenti Dr. William Azzopardi li jista' jitkellem aħjar minni fuq dan is-suġġett.

Is-servizz ta' medjazzjoni m'huwiex qiegħed hemmehkk biex issir ir-rikonċiljazzjoni tal-koppja, iżda biex jiffaċilita s-separazzjoni u ma jkunx hemm effetti koroh la fuq il-partijiet u lanqas fuq it-tfal.

B'hekk inkunu qed nevitaw li t-tfal jintużaw bħala pawns li lili tinkwetani ħafna meta nara ġenituri li jkunu għaddejjin mill-proċess ta' separazzjoni.

Naturalment, b'aktar riżorsi umani nkunu nistgħu nagħmlu aktar xogħol terapewtiku mat-tfal li qed jaraw vjolenza.

Ħaġa oħra li nixtieq insemmi huwa l-bżonn ta' iktar servizzi għat-tfal li jkollhom vjolenza fid-dar, per eżempju, il-bżonn ta' shelters adegwati; primary shelters u anke long-term shelters, dawk li aħna ngħidulhom secondary shelters fejn it-tfal, flimkien mal-ġenituri tagħhom, ikollhom ftit iktar stabbilta' u spazju.

IĊ-CHAIRPERSON: Xi programmi ta' awareness tagħmlu ma' dik il-faxxa tas-soċjeta', bħalma huma social workers, teachers, tobba u pulizija, li jiltaqgħu ma' nies, partikolarment tfal at risk?

MARIKA GATT SACCO: Ħalli nibda b'dak li għamilna s'issa.

S'issa għamilna guidelines u seminar għas-social workers, professionals u counsellors.

Għamilna wkoll training session u seminar għall-pulizija u ħdimna flimkien biex nifformolaw guidelines dwar kif għandhom jimxu l-pulizija.

Tajna wkoll in-service training lil dawk il-pulizija li kienu qed jagħmlu l-in-service training tagħhom fejn wieħed mis-suġġetti kien proprju dwar il-vjolenza fid-dar.

Ħafna minn dawn il-pulizija kienu pulizija ta' l-għases, jiġifieri l-front liners, dawk il-persuni li jiltaqgħu l-ewwel mal-każ.

Huwa importanti ħafna li mara li qed tiġi abbużata u li se tmur għall-għajnuna f'għassa, issib lil xi ħadd li jista' jagħtiha għajnuna professjonali.

Aħna għadna, biex ngħid hekk, fuq il-kotba tal-pulizija, jiġifieri meta jkun hemm il-bżonn u meta jsir in-service training, jgħajtulna.

Nagħmlu wkoll training sessions għal tobba u għada stess għandna training session għat-tobba li jaħdmu l-casualty.

It-tobba li jaħdmu l-casualty huma wkoll front liners għax huma minn ta' l-ewwel li jaraw persuni li qed jiġu abbużati.

Jiddependi ħafna x'jiġri at that stage biex persuna tkun tista' tingħata l-aħjar għajnuna.

FRANCIS AGIUS: Inti semmejt is-support groups li jistgħu jiġu organizzati; tista' tagħtina ftit iktar informazzjoni biex forsi wieħed jara kif jista' jgħin sabiex dan il-għan jintlaħaq?

Għandi f'moħħi kunsilli lokali, clinics, eċċ.

MARIKA GATT SACCO: Meta jien irreferejt għas-support groups, kont qed nirriferi għal support groups għat-tfal, pero' m'iniex se neskludi support groups għan-nisa u naħseb li fil-każ ta' support groups għal nisa, nistgħu insibu għajnuna mill-kunsilli lokali.

Iżda meta nitkellmu fuq servizzi għat-tfal, l-għajnuna trid tkun iktar speċifika u fuq livell iktar professjonali.

Bl-ebda mod ma jien qed ngħid li s-servizz li jingħata lin-nisa m'hemmx bżonn ikun fuq livell professjonali, pero' fil-każ ta' tfal, irridu noqogħdu aktar attenti.

Li nixtieq huwa li jkollna iktar human resources fid-domestic violence unit sabiex persuna tkun tista' tiffoka biss, per eżempju, fuq servizzi għat-tfal.

Ix-xogħol li jsir bħalissa huwa ad hoc, fis-sens li jekk il-klijenta tiegħi qed tgħidli li t-tifla tagħha qed tinkwetaha minħabba, per eżempju, atteġġjament, jien se nara mhux biss lill-omm, imma anke lit-tifla tagħha.

MARIE LOUISE COLEIRO: Fl-iskejjel ikun hemm xi tip ta' programmi?

MARIKA GATT SACCO: Li qed isir huma training sessions mal-counsellors, guidance teachers u PSE teachers fejn qed nagħtuhom informazzjoni fuq vjolenza fid-dar ħalli huma jkunu jistgħu jinkludu s-suġġett ta' vjolenza fid-dar fil-lezzjonijiet tagħhom.

IĊ-CHAIRPERSON: Nirringrazzjak.

MARIKA GATT SACCO: Qabel nagħlaq nixtieq nippreżenta lill-kumitat rapport intitolat "Tfal tal-Vjolenza - Vittmi Sekondarji" li l-unit tagħna pprepara

IĊ-CHAIRPERSON: Nistieden issa lir-rappreżentant tas-St Patrick's Boys Craft Centre.

IS-SUR EMANUEL DEMANUELE (St. Patrick's Boys Craft Centre): Dan iċ-ċentru jilqa' fih żgħażagħ jew studenti - aħjar insejħilhom studenti - li ma jkunux qed jiffunzjonaw fl-iskejjel normali ta' l-Istat.

Dawn huma t-tip ta' studenti li jtellfu jew jaħarbu mill-iskola, jew inkella ma jkunux imorru skola.

L-għan li nħoloq dan iċ-ċentru 13-il sena ilu, kien biss biex għallinqas lil dawn it-tfal inżommuhom magħna u nżommuhom 'il bogħod milli jagħmlu xi reati.

Matul iż-żmien għamilna ftit ta' progress, bdejna bi 13-il student u issa għandna 38 student.

Fil-bidu n-numru ta' l-istaff kien ta' tlieta waqt li issa qegħdin ħamsa, pero' għad m'għandniex biżżejjed faċilitajiet biex lil dawn l-istudenti ntejbulhom mhux biss il-ħajja tagħhom imma li nassigurawlhom li jkollhom futur tajjeb billi, per eżempju, isibu xogħol.

Aħna nagħmlu ħilitna kollha imma meta naraw li minn 20 student li waslu biex jispiċċaw, ħamsa biss tkun sibtilhom xogħol, bilfors tħoss qalbek tingħafas.

IĊ-CHAIRPERSON: X'eta' ikollhom l-istudenti meta jiġu għandkom?

IS-SUR EMANUEL DEMANUELE: Meta bdejna, l-eta' ta' l-istudenti li kienu jintbagħtu għandna, kienet ta' 14-il sena, iżda meta kienu jiġu għandna ta' 15-il sena u nofs, jiġifieri jkun baqgħalhom jagħmlu sitt xhur biss magħna, ma kienx ikollna ċans nilħqu l-għan tagħna.

Li tgħallimhom iġibu ruħhom tajjeb fis-soċjeta', diġa' huwa progress.

Anke l-fatt li aħna nagħtuhom individual supervision, meta qabel ma kellhomx, huwa progress.

Ġieli jibgħatuhom għandna meta jkollhom 13-il sena u meta jibgħatuhom ta' eta' daqshekk żgħira, nagħmlu iżjed progress magħhom għax jgħaddu iżjed żmien magħna.

IĊ-CHAIRPERSON: Meta qed tgħid "jibgħatuhom għandna", għal min qed tirreferi?

Min jibgħathom għandkom?

IS-SUR EMANUEL DEMANUELE: It-tfal jagħmlu ftit ħin magħna, jagħmlu biss sitt sigħat waqt li barra jagħmlu 18-il siegħa u allura qed insibu li dak li fil-ftit ħin li jagħmlu magħna nkunu bnejna, qed jitkissrilna meta t-tfal ikunu barra bir-riżultat li l-ewwel ikollna nsewwu dak li nkunu bnejna qabel ma nkunu nistgħu nagħmlu pass ieħor.

Qabel kien ikollna 26 periods waqt li issa full on, iżda aħna naħdmu minn qalbna u anke wara l-ħin naħdmu.

Per eżempju mhux suppost li nagħmlu home visits, imma biex ikollna kuntatt mal-ġenituri, li m'hijiex faċli, ikollna nagħmlu home visits.

Aħna naħdmu ma' diversi sections f'dan il-qasam, fosthom il-welfare section, il-guidance section u ċ-Ċentru Ħidma Soċjali.

Preżenti hawn is-Sur Steer li naħdmu ħafna miegħu u li ġieli rreferilna xi studenti.

Ħalli issa ngħid xi ħaġa dwar l-intake.

Fil-bidu konna nieħdu l-inizjattiva aħna billi nikkuntattjaw il-heads u l-guidance teachers u konna nitolbuhom il-lista ta' l-istudenti li ma kenux qed jattendu skola.

Il-lista kienet tkun twila u peress li ma nistgħux indaħħlu lil kulħadd, konna nistiednu l-ġenituri jiġu għandna sabiex inkellmuhom u konna nilqgħu l-każijiet l-iżjed serji u l-każijiet fejn l-iżjed ikun hemm problemi.

Ma konniex nistgħu nilqgħu lil kulħadd, għax iċ-ċentru huwa żgħir u għax l-istaff kien biss ta' tlieta.

Illum, bl-għajnuna ta' Alla, staff hemm ħamsa pero' sentejn oħra, aħna li konna hemmhekk mill-bidu, se nilħqu l-eta' l-irtirar u se nispiċċaw.

Ħadd ma kien qed jiġi mħarreġ biex jiffaċċja lil dawn l-istudenti.

M'hijiex faċli taħdem ma' dawn l-istudenti.

Ma rridux ninsew li għal dawn l-istudenti, iċ-ċentru tagħna huwa the last resort.

Dawn l-istudneti qishom imkeċċija u mwarrba minn kulħadd.

Ħafna minnhom kienu mwarrba mhux biss mill-ġenituri tagħhom imma anke mit-teachers li kellhom.

Sibna li ħafna minn dawn it-tfal kienu minn mindu kienu fil-primarja, dejjem jiġru fil-kuruturi, jew jgħinu lill-purtinar jew jagħmlu xi qadja, u qatt ma kienu jkunu fil-klassi.

Qisu ħadd ma kien jagħti kashom.

Il-maġġoranza tagħhom jgħidulna li huma qatt ma kienu jidħlu għal-lezzjonijiet u fil-fatt ħafna minnhom lanqas biss jafu jiktbu.

M'hijiex faċli li tgħallimhom jiktbu xi ħaġa meta ma għandekx il-mezzi u trid tibda mill-bidu nett magħhom.

Ħalli ngħid xi ħaġa dwar dak li nagħmlu aħna.

Aħna għandna lista ta' topics li niddiskutuha ma' l-istudenti nfushom.

Ġieli konna naħsbu li l-istudneti ma jifhmuniex, pero' meta bdejna niltaqgħu magħhom u nagħmlu djalogu magħhom, sibna li dawn għandhom kemm intelliġenza u kemm talenti, iżda t-talenti tagħhom huma moħbija.

L-istaff huwa maqsum f'kategoriji differenti, per eżempju, wieħed minna jeħodhom iżuru postijiet industrijali, bħalma huma d-Dockyard, il-Malta Shipbuilding u Ta' Qali Crafts Village, ieħor jeħodhom fuq educational visits u ieħor jorganizzalhom leisure visits.

Tnejn mill-istaff tagħna qegħdin hawn u nixtieq li forsi jkollhom l-opportunita' li jitkellmu u jsemmu d-diffikultajiet li jiltaqgħu magħhom.

Waħda mill-problemi tagħna hija n-nuqqas ta' finanzi u allura ma jkollniex biex norganizzaw ċertu attivitajiet.

It-tfal tagħna jieħdu Lm1 allowance kull ġurnata li jattendu l-iskola, pero' ma nħossiex ġusta li jekk se norganizzaw xi attivita', per eżempju, ħarġa għal GĦawdex, ngħid lit-tfal li jridu joħorġu Lm2.

Għandna 22 student li huma interessati li jitilgħu Għawdex u fil-fatt ħmistax oħra se neħduhom GĦawdex bil-ħsieb li nispjegawlhom xi ħaġa dwar il-gżira ta' Għawdex.

Ridna nikru tliet jeeps, rajna minn fejn se nġibu xi ħaġa għall-vjaġġ bil-vapur u ridna wkoll norganizzawlhom l-ikel.

GĦandna għalliem li huwa in charge mit-tisjir u fil-fatt dan anke jgħallem lit-tfal isajru xi ħaġa ħafifa għaliex ħafna minnhom se jispiċċaw waħedhom, jekk mhux diġa' qegħdin waħedhom għax hemm minnhom li ma jgħixux mal-familji tagħhom.

IĊ-CHAIRPERSON: U l-istudenti huma ta' l-eta' ta' bejn it-13 u s-16-il sena.

IS-SUR EMANUEL DEMANUELE: Oriġinarjament ma kenux jiġu għandna qabel ma jkollhom 14-il sena, pero' issa qed insibu li hemm żgħażagħ ta' 13-il sena li qed jaħarbu mill-iskola jew li ma jmorru qatt l-iskola, imma x'imkien iridu jiffittjaw dawn iż-żgħażagħ.

IĊ-CHAIRPERSON: Dawn għandhom allowance ta' Lm1 kull ġurnata li jmorru l-iskola?

IS-SUR EMANUEL DEMANUELE: GĦedtha għaliex jien onest pero' din dejjem riedu jżommuha daqsxejn moħbija għaliex inkella kulħadd ikun irid jitlaq mill-iskola ħalli jiġi għal dik il-Lm1, pero' t-tfal lanqas għal Lm1 ma jiġu jekk ma jridux imorru skola.

Mill-esperjenza nista' ngħid li t-tfal mhux għal Lm1 jiġu, imma għaliex sabu post fejn hemm min iħobbhom u min jagħti kashom.

Dawn iż-żgħażagħ għandhom bżonn ħafna għajnuna.

IĊ-CHAIRPERSON: Min jibgħathom għandkom?

Jibgħathom, per eżempju, Mr Steer għaliex ikun hemm xi każ fil-juvenile court fejn jinħass li żagħżugħ ikun jiffittja aktar fil-programm tagħkom?

IS-SUR EMANUEL DEMANUELE: Hemm każi li jintbagħtu għandna b'dan il-mod.

Ikollna każi fejn miċ-Ċentru Ħidma Soċjali jgħidulna li għandhom każ ta' student li ma jista' jsib tarfu ħadd u allura se jibagħtuh għandna.

Jien ngħidilhom biex l-ewwel jibagħtuh xahar trial qabel ma jinqaleb it-transfer, ħalli naraw jiffittjax għandna, iżda kważi l-istudenti kollha jiffittjaw għandna.

Lil min jibagħtulna, veru qisu ma jkun aċċettahom ħadd.

Għandna studenti mill-Kottonera u kemm-il darba semmewk miegħi, Onor. Agius.

Fil-bidu li nħoloq dan iċ-ċentru, konna noħorġuhom u nilagħbu l-ballun magħhom u konna nkellmuhom waqt li nkunu qegħdin nilagħbu magħhom, iżda llum, aħna l-għalliema, qegħdin inħossuna li kbirna.

Jien lanqas għad għandi saħħa nilgħab il-ballun magħhom għax l-enerġija li għandhom dawn iż-żgħażagħ hija tremenda.

Dawn huma kollha hyperactive.

Fl-iskejjel li jkunu ġejjin minnhom dawn kienu l-bullies u li jħobbu jiġġieldu u jaqbdu ma' xulxin.

Mit-8.00 a.m. sas-1.45 p.m. it-tfal ikunu jridu jkellmuk fuq il-problemi li għandhom mal-ġenituri jew ma' xi ħadd ieħor, ikunu jridu jgħidulek għaliex raqdu barra, għaliex għandhom il-ġuħ, għaliex m'għandhomx flus, għaliex iġġieldu u dwar ħafna problemi oħra, u aħna, għalkemm ma ġejniex mħarrġa għal dan ix-xogħol, we are coping.

L-ewwelnett nirringrazzja l-Alla tal-paċenzja li tana, pero' f'dawn it-13-il sena, irnexxielna mhux ħażin.

Kellna żgħażagħ li wara li ħarġu mill-iskola daħlu pulizija jew fl-Armata, pero' kellna wkoll min spiċċa l-ħabs.

Din hi l-iktar ħaġa li tweġġgħalna qalbna lilna edukaturi f'dak iċ-ċentru, meta nisimgħu li xi ħadd … Aħna nżommu track tat-tfal li kienu fiċ-ċentru tagħna; mhux spiċċaw minn magħna u daqshekk.

Aħna nibqgħu nagħmlulhom home visits u nibqgħu ninformawhom, anke wara sena, meta nkunu se nagħmlu party.

Barra minn hekk, nistiednuhom jiġu jkellmu l-istudenti li jkollna fiċ-ċentru u fil-fatt ħafna minnhom jiġu.

Ġieli anke jiġu mat-tfal tagħhom għaliex ikunu żżewġu u jkollhom il-familja tagħhom.

IĊ-CHAIRPERSON: Hawn xi ħadd li jixtieq jagħmel xi mistoqsija?

IS-SUR EMANUEL DEMANUELE: Tant nixtieq nitkellem dwar dawn iż-żgħażagħ, tant nixtieq li jkollhom iżjed ħin ma' edukaturi u mhux biss sitt sigħat .… Jien inħoss li għandha tinħoloq xi struttura fejn ikun hemm min jgħallimhom filgħodu u min joqgħod magħhom wara nofsinhar u filgħaxija.

Anke jekk is-Sibt jew il-Ħadd imorru d-dar, almenu jkun hemm struttura għal dawn it-tip ta' żgħażagħ.

Meta kont il-Kanada mort f'post li jilqa' żgħażagħ bħal dawk li għandna aħna, pero' għal kuntrarju tagħna, għandhom kollox, anke ċinema għandhom ġo l-iskola.

Iċ-ċentru tagħna huwa żgħir, qisna qegħdin f'gaġġa fih.

Aħna nħalluhom joħorġu, pero' nosservawhom biex naraw x'se jirriżulta.

Jekk ma tafdahomx, ma tkunx taf fiex int magħhom dawn iż-żgħażagħ.

IĊ-CHAIRPERSON: L-Onor.

MICHAEL ASCIAK: Intom entita' governattiva jew NGO?

IS-SUR EMANUEL DEMANUELE: Aħna naqgħu taħt id-Dipartiment ta' l-Edukazzjoni.

MICHAEL ASCIAK: Jiġifieri entita' governattiva.

IS-SUR EMANUEL DEMANUELE: Entita' governattiva.

Ġieli jħalltuna ma' St. Patrick's ta' Tas-Sliema.

Ġieli kellna studenti minn hemm ukoll u ġieli kellna studenti li ġew minn Mater Dei School u kif għedt, għal ċertu żgħażagħ, iċ-ċentru tagħna huwa the last resort.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

Hawn iktar domandi?

CHRISTINE FIRMAN (Special Learning Difficulties Service, Dipartiment ta' l-Edukazzjoni): Nibda biex ngħid li mill-esperjenza tiegħi, it-tfal li huma dyslexic, huma ħafna at risk.

Naturalment il-problemi tagħhom huma differenti, m'għandhomx it-tip ta' problemi li kontu qed titkellmu dwarhom.

Tfal li huma dyslexic huma tfal b'moħħhom tajjeb, imma b'diżabilita' li ma tidhirx u għalhekk ma jiġux identifikati u allura ma jirċevux l-għajnuna li hija meħtieġa għalihom.

Xi kultant naħsbu li dawn it-tfal ma jridux jitgħallmu jew huma tfal injoranti u allura ġieli jinsabu fl-aktar klassijiet baxxi kemm ta' l-iskejjel sekondarji u kemm ta' l-iskejjel primarji.

Ġeneralment dawn it-tfal huma frustrati, ribellużi u bla ma jridu, xi kultant iġibu ruħhom f'mod anti soċjali.

La mhux qed jitgħallmu, jixbgħu.

Biex jaqraw isibu diffikulta' u biex jiktbu, jibdew igerfxu fil-pitazz bil-konsegwenza li kulħadd jgħajjat magħhom.

Kif diġa' għedt, dawn għandhom moħħhom tajjeb u allura jibdew jivvintaw ħafna tricks u forsi jispiċċaw, kif kien qed jgħid is-Sur Demanuele, jew barra mill-klassi jew wara l-bieb tas-surmast.

Bħal dwn it-tfal għandna ħafna, u importanti ngħid li dawn ma nsibuhomx biss fl-iskejjel statali imma anke fi skejjel tal-Knisja.

Sa ċertu punt, l-awareness tad-dyslexia għadha fil-bidu.

F'Malta kien hawn reżistenza biex nirrikonoxxu din il-problema u waqt li f'pajjiżi barranin hemm ħafna tentattivi biex wieħed jara x'inhi l-kawża u x'inhu l-aħjar rimedju, speċjalment fejn tirrigwarda l-lingwa, hawn Malta ddeċidejna li din il-kondizzjoni ma teżistix.

Kienet diffiċli li aħna nifhmu din il-kondizzjoni għaliex id-dyslexia hija kondizzjoni nuroloġika, pero' ma nistgħux ngħidu li hawn Malta m'għandniex din il-problema.

Infatti f'Malta twaqqfet assoċjazzjoni tad-dyslexia.

Kienu ġew ħafna esperti barranin u flimkien konna għamilna proposta biex nistudjaw id-diffikultajiet tat-tfal Maltin, pero' dak iż-żmien, jiġifieri fis-snin tmenin, il-proposta ma ntlaqitx, forsi għaliex kien għadu kmieni wisq.

CHRISTINE FIRMAN: Kull lingwa ġġib magħha problemi speċifiċi u differenti u aħna kellna bżonn nistudjaw ukoll kif din il-problema timmanifesta ruħha fil-lingwi tal-Malti u ta' l-Ingliż.

Jiena bdejt naħdem fl-iskejjel statali fl-1991 u f'dak iż-żmien - qed ngħid kważi tmien snin ilu - lanqas kien hemm tifel wieħed li ġie identifikat bħala dyslexic waqt li fl-iskejjel tal-Knisja kien hemm numru mhux ħażin ta' tfal identifikati bħala dyslexic.

Allura bdejna nipprovaw noħolqu ċertu awareness fl-iskejjel governattivi, konna għmilna kors ta' erba' xhur għar-remedial teachers u bil-mod il-mod, bdejna nidentifikaw it-tfal dyslexic u sa l-1994 kellna grupp ta' xi 50 tifel u tifla.

Id-Dipartiment ta' l-Edukazzjoni, flimkien ma' l-association, kien għamel speċi ta' summer school għal dawn it-tfal.

Dan kien l-ewwel tentattiv li naħdmu flimkien.

Kienet esperjenza pożittiva fejn it-tfal iltaqgħu kollha flimkien u bdew jindunaw huma stess li huma m'humiex l-uniċi tfal li għandhom problema.

Fl-1996 kellna referrals minn xi 55 skola u allura ġew allokati żewġ għalliema gradwati.

Ovvjament dan kien ta' ġid kbir għal kulħadd imma l-problema hi li aktar ma bdiet tiżviluppa l-awareness, aktar kellna referrals waqt li l-istaff ma żdiedx.

Żvilupp ieħor importanti kien l-introduzzjoni ta' special arrangements fl-eżamijiet tal-Junior Lyceum.

Id-dipartiment qed jagħmel kull sforz biex tfal li huma dyslexic ikollhom opportunitajiet indaqs u jidħlu fl-iskola addatta għalihom skond l-abbilta' tagħhom, imma x'qed jiġri?

Waqt li fl-1996 kellna erbat itfal dyslexic u kellna staff ta' tlieta, illum il-ġurnata, fil-Junior Lyceums biss, għandna 23 tifel u tifla li huma dyslexic u allura ovvjament m'aħniex inlaħħqu bin-numru ta' staff li għandna.

Li nagħmlulhom special arrangements fl-eżamijiet, m'huwiex biżżejjed għaliex aħna nafu li dawn it-tfal għandhom bżonn an ongoing support, pero' kif għedt qabel, m'għandniex biżżejjed human resources.

Fil-preżent għandna kamra fejn nistgħu nlaqqgħu t-tfal u l-ġenituri ma' l-għalliema, għandna wkoll kotba adattati, għandna programmi u computers li jgħinuna naħdmu b'mod professjonali, pero' n-numru ta' dawn it-tfal qiegħed dejjem jiżdied.

Aħna nipprovaw naħdmu mal-grupp li l-aktar għandu bżonn, allura ovvjament ikun hemm min iħossu ftit imweġġa' għaliex forsi jkun ilu jistenna fuq il-listi tagħna.

Qed naħdmu ma' diversi aġenziji bħal, per eżempju, l-iSchool Psychological Services, is-CDAU, l-ETC, il-Welfare Department u l-Institute of Linguistics ta' l-Universita'.

Jien nispera li fil-futur inkomplu nirrikonoxxu din il-problema li hija problema serja u hija serja għaliex hemm talent moħbi.

Hemm min ġie għas-servizz tagħna li forsi għandu l-possibilita' li jiggradwa jew li jieħu ċertifikat, per eżempju, ċertifikat ta' mastrudaxxa.

L-importanti hu li jiġi megħjun jilħaq il-livell li jirrifletti t-talenti tiegħu.

Jien nispera wkoll li jkollna aktar strutturi u li din il-problema tiġi rrikonoxxuta anke b'liġi biex min għandu din il-problema jkollu aktar possibilitajiet ta' xogħol.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

L-Onor.

MICHAEL ASCIAK: Intom għandkom kuntatt maċ-child development assessment unit f'St. Luke's?

MICHAEL ASCIAK: L-istudenti ta' l-Universita' li qed jagħmlu l-kors tal-B.Educ., għandhom module fuq diagnosis of dyslexia?

CHRISTINE FIRMAN: L-istudenti tas-second u l-fourth year għandhom module wieħed kif tgħin lil dawn it-tip ta' tfal.

Id-diagnosis m'huwiex kollox, huwa imporanti imma daqstant ieħor huwa importanti kif tista' tgħinhom.

CHRISTINE FIRMAN: Iva, ikollhom biżżejjed awareness biex jagħrfuhom u jirreferuhom.

Jistgħu jirreferuhom lis-CDAU jew l-SPS li mbagħad jirreferuhom lilna.

Għalhekk għedt li n-numru qiegħed dejjem jiżdied.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

Nixtieq issa nistieden lis-Sur John Role' li xtaq jagħmel presentation fil-qosor.

Wara nistieden lis-Sur Vincent Tonna li huwa social worker.

IS-SUR JOHN ROLE' (Fostering Unit, Social Welfare Development Programme): Jien kulma rrid nagħmel hu li nippreżenta rapport intitolat "National Policy on Adoption and Fostering" u dokumenti relatati mal-fostering b'riferenza għal dak li sar f'dawn l-aħħar sentejn jew tlieta.

L-aħħar darba tkellimt fuq fostering agencies u llum qed nippreżenta dokumenti dettaljati dwar dawn l-aġenziji

IĊ-CHAIRPERSON: Qabel ma nsejjaħ lis-Sur Vincent Tonna, nixtieq nistaqsi jekk hawnx xi grupp preżenti li jien għadni ma sejjaħtx.

Naħseb li din se tkun l-aħħar laqgħa bħala sensiela miftuħa fejn dawk mistiedna kellhom l-opportunita' jagħmlu l-presentation tagħhom.

Il-laqgħa li jmiss se tkun għad-diskussjoni bejn il-membri tal-kumitat fejn ser nevalwaw dak kollu li smajna minn għandkom.

Jekk hawn xi grupp li kien qed ikun preżenti - anke jekk forsi ġie llum biss - u jixtieq jitkellem, jekk jogħġbu jagħmilli sinjal.

Jidher li hawn rappreżentant tas-Supportline 179 u se nsejjaħlu wara s-Sur Vincent Tonna.

IS-SUR VINCENT TONNA (Foster carer): Qabel xejn, nixtieq nagħmilha ċara li jiena m'iniex qiegħed hawnhekk fil-kapaċita' tiegħi ta' social worker, imma bħala foster carer.

Naħseb li huwa importanti li tisimgħu kif jaħsbuha l-foster carers infushom dwar il-fostering.

Naf u napprezza ħafna x'qegħdin jagħmlu dwar il-fostering is-Sur John Role' u sħabu, imma l-esperjenza li għandi ta' fostering, m'hijiex daqshekk sabiħa.

M'iniex nirriferi għall-każ tiegħi personali għax nista' ngħid li l-każ tiegħi kien ta' suċċess imma meta nara minn xiex qegħdin jgħaddu sħabi foster carers, ngħid li għandi ħafna dubji.

Hemm raġuni għaliex m'iniex daqshekk kuntent u favur il-fostering u jiddispjaċini li se nkun ftit kritiku, imma jien naħseb li t-tort prinċipali huwa tal-membri parlamentari.

U għaliex qed ngħid hekk?

Għaliex minkejja li ilna nokorbu fuq il-bżonn ta' liġi dwar il-fostering, s'issa għadu ma sar xejn.

Fi tmien snin kontu kapaċi toħorġu 65 liġi u fis-16-il sena li ilni nagħmel fostering jiena, minkejja li saru ma nafx kemm liġijiet, għadna ma sibniex ċans għal liġijiet dwar ċertu oqsma bħalma huma l-fostering, adoption, għaqdiet volontarji - smajna lil Fr. Cini minn Osanna Pia jitkellem dwar nuqqas ta' flus - domestic violence, eċċ. Min qed jieħu ħsieb fostered child bħalma qed nagħmel jien, qiegħed jirriskja ħafna.

Aħna qegħdin ngħidu li bħalma hemm f'pajjiżi żviluppati, jiġu identifikati min jista' jkun foster carer u titniżżel fil-liġi.

Qegħdin ngħidu li m'għandhiex tkun kif qiegħda llum fejn il-ġenituri jistgħu jaqbdu jgħidulek li jridu lit-tifla tagħhom lura.

Qegħdin ngħidu li fil-liġi jkun hemm imniżżel żmien stipulat, per eżempju xahar, qabel ma t-tifla titlaq minn mal-foster carer biex tmur lura mal-ġenituri tagħha.

U mhux titlaqlek mil-lum għal għada għax wara li tkun ilek trabbiha, titkisser meta t-tifla tmur x'imkien ieħor.

Veru li l-foster carers have to let go, imma they let go meta jkunu jafu li t-tfal sejrin għal ambjent aħjar.

Qegħdin ngħidu wkoll li bħalma hemm barra minn Malta, fil-liġi għandu jkun hemm li l-fostered child ikollha dritt li tiġi konsultata.

Per eżempju, l-qorti m'għandhiex tisma' lit-tifla tiegħi tara jekk hi fil-fatt tixtieqx tmur lura jew le?

M'għandux ikollha dan id-dritt jew le?

Fl-aħħar laqgħa smajna titkellem tfajla li għaddiet għomorha kollu f'istituti.

Jekk ġenituri jkunu abbandunaw lit-tifla tagħhom, m'għandhomx il-foster carers ikollhom dritt bil-liġi li tistaqsihom iridux jadottaw lil dik it-tifla?

Possibbli ma kien hemm xejn fil-liġi biex inkunu nistgħu ngħinu lil dik it-tfajla li għamlet għomorha kollu f'istitut?

Skużawni, imma meta tibda tħares lejn dawn l-affarijiet ....

Fil-liġi dwar il-fostering qegħdin nipproponu li jkun hemm social workers speċjalizzati f'dan il-qasam.

Min jaf kemm kien hemm social workers fil-kamp tal-fostering li nbiddlu f'dawn is-16-il sena kemm ili li kelli fostered child, pero' f'dawn is-snin kollha, qatt ma kellmu lit-tifla tiegħi.

Stajt abbużajt mit-tifla tiegħi, bħalma ġieli nisimgħu?

In-numru ta' social workers huwa żgħir u forsi għalhekk qed nibżgħu mil-liġi għaliex ma rridux insaħħu l-aspett tal-fostering.

Fil-liġi għandu jkun hemm li għallinqas kull sitt xhur, is-social worker trid tkellem lill-fostered child biex tara kif inhi sejra u jekk hijiex kuntenta mal-foster carers.

Instab ħin biex nitkellmu fuq il-liġi tal-VAT, tas-CET u l-pensjonijiet, imma ħin għal dawn il-liġijiet li huma tant importanti, ma nstabx.

Bħala foster carer jien inħoss li ħlief wegħdiet ma kellniex u minkejja li kull ministru jgħid kemm huwa importanti l-fostering, għad m'għandniex liġi li tirregola l-fostering.

Aħna l-foster carers irridu nkunu partners u mhux klijenti tad-dipartiment jew tal-ministeru għax wara kollox l-aktar xogħol li jsir mal-fostered child, isir mill-foster carers.

Mela fil-liġi għandu jkun hemm li l-foster carers huma partners aktar milli klijenti tad-dipartiment.

Ħalli issa niġi għall-ħlas li hija l-iktar ħaġa li ddejjaqna.

Darba biss aħna l-foster carers kellna opportunita' li niltaqgħu u dakinhar, fost affarijiet oħra, tkellimna dwar remunerazzjoni.

Ħafna drabi jingħad li m'hemmx flus, imma CSA li tieħu ħsieb anzjana, titħallas bil-Lm1.50c is-siegħa u l-Gvern jonfoq aktar minn Lm600,000 biex iħallas lis-CSAs, u mbagħad fejn jidħlu fondi għal foster carers, jingħad li m'hemmx flus.

Minn studju li sar ġewwa l-Ingilterra nstab li f'ġimgħa, foster carer jkollu iktar minn 50 siegħa kuntatt dirett.

Fl-opinjoni tiegħi, il-foster carers jagħmlu iktar xogħol minn CSA li taħsel l-art.

Min jaf kemm ħaslet l-art il-mara tiegħi!

Jien inħoss li għal diversi raġunijiet, il-foster carers għandhom jitħallsu u mhux qed ngħid dan għalija personali għaliex illum it-tifla tiegħi kibret.

Għandhom jitħallsu għall-iskills tagħhom u jekk il-fostered child tkun persuna bi ħteġijiet speċjali, il-foster carer għandu jitħallas aktar għaliex qed jagħmel iżjed xogħol.

Is-sena l-oħra kull persuna li qiegħda fil-programm Fejda ġiet tiswa 'l fuq minn Lm10,000.

Is-sena l-oħra għamilt test case u bgħatt ittra lid-dipartiment fejn tlabtu jagħtini Lm75 biex nibgħat lit-tifla tiegħi għal kors fuq il-computers imma lanqas tweġiba ma rċevejt mingħandhom biex jgħiduli għala ma setgħux jagħtuni dak li tlabt meta għal kull persuna li qed issegwi l-programm Fejda qed jintnefqu Lm10,000.

Dawn huma fatti.

Lanqas Osanna Pia ma jieħdu Lm10,000.

IĊ-CHAIRPERSON: Hawnhekk hawn Ms. Zammit li qed tinnega.

IS-SUR VINCENT TONNA: Jien qed ngħid għas-sena l-oħra.

Jekk trid tista' tara jekk hux veru jew le.

Issa ma rridux nagħmlu l-iżbalji li saru fl-Ingilterra jew pajjiżi oħra fejn il-fostering sar mezz biex wieħed jaqla' l-flus.

Li qed nissuġġerixxu huwa li l-fostered children ikollhom, per eżempju, il-karta r-roża biex meta jkunu morda jkunu jistgħu jieħdu l-mediċina b'xejn bħalma jieħdu l-mediċini b'xejn l-anzjani.

Ikollhom ukoll il-fakulta' li jieħdu l-kotba ta' l-iskola u l-istipendju.

Per eżempju fil-każ tiegħi, għax il-mara tiegħi qiegħda taħdem issa li t-tifla m'għadhiex żgħira, la nieħdu children's allowance u lanqas stipendju.

Jien inħoss li l-foster parents għandhom ikunu eżentati milli jħallsu għall-eżamijiet jew għal attivitajiet sportivi.

Jien inħoss li huwa importanti li t-tifla nibagħtha l-iskola tal-basketball allavolja rrid inħallsilha Lm60 fis-sena imma b'hekk tkun tista' tinvolvi ruħha u tgħix ħajja normali.

Lit-tifla nħallsilha wkoll biex tmur fir-Razzett ta' Ħbiberija fejn hemm indoor swimming pool ħalli minflok ma tiġri 'l hemm u 'l hawn, tmur x'imkien għall-ġid tagħha.

L-argument tiegħi huwa li l-flus imorru direttament fuq il-fostered child u mhux fuq il-foster carer biex nevitaw li foster carers jidħlu biex jagħmlu fostering għall-flus.

Qed ngħid dan kollu għaliex hawn familji li huma aħjar minna imma li ma jidħlux għal dan ix-xogħol għaliex ma jaffordjawx li jagħmel fostering.

Żgur li kulħadd jaqbel miegħi kemm hemm spejjeż biex iżżomm persuna f'istitut, mela minflok jintefqu l-belli liri biex jinżammu tfal f'istituti, agħtu dawk il-flus lill-familji li qed iżommu tfal ħalli b'hekk it-tfal ikunu jistgħu jgħixu, bħal ma qalet dik it-tfajla, ġewwa familji.

Jekk hawn xi ħadd li ma jabqilx ma' dak li għedt jien, lest li nisma'.

IĊ-CHAIRPERSON: Jien naħseb li l-ewwelnett wieħed irid jirrikonoxxi li l-kunċett tal-fostering għadu, biex ngħid hekk, qed jiġi żviluppat fil-pajjiż.

Jien nirrikonoxxi l-impenn li għamilt inti tul dawn l-aħħar 16-il sena, pero' bħala pajjiż, dawn l-aħħar sentejn, tlieta, qegħdin nirrikonoxxu l-ħtieġa tiegħu.

Għamilna żball, mhux qed ngħid li għamilna sew li ma rrikonoxxejniex il-ħtieġa tal-fostering qabel.

Għar-rigward ta'social workers kwalifikati, irid jingħad li huwa f'dawn l-aħħar snin li beda jkollna social workers kwalifikati.

Meta inti ffosterjajt it-tifla tiegħek 16-il sena ilu, ma kienx hawn social workers kwalifikati bl-abbundanza.

Lanqas biss kien hemm kors fl-Universita' biex ikollna social workers gradwati.

Dan huwa żvilupp li jimxi fuq ieħor.

Jien naf foster carers u naf koppja partikolari li għandha żewġt itfal fostered u naf b'liema impenn u b'liema imħabba jagħmlu l-fostering.

Naf x'sagrifiċċji jagħmlu u naf li l-mara li kellha karriera kellha titlaq il-karriera tagħha biex setgħet tieħu ħsieb il-fostered children.

Naf b'liema mħabba u mpenn isir dan, pero' rridu nħarsu 'l quddiem.

Irridu nirrikonoxxu x'għamilna s'issa, naraw x'sar ħażin, x'sar mhux daqshekk ħażin u x'sar tajjeb, u nibqgħu mexjin 'il quddiem.

Jekk nitilqu bil-premessa li f'dan il-qasam xi darba se naslu biex ikollna l-perfezzjoni, inkunu qegħdin nagħmlu wieħed mill-ikbar żbalji li nistgħu nagħmlu, pero' naturalment kollha li aħna nirrikonoxxu li nagħmlu dejjem għall-aħjar.

Hawn xi mistoqsija qabel ma nsejjaħ l-aħħar kelliem?

IS-SUR VINCENT TONNA: Barra foster carer jien ukoll NGO liaison officer u allura jkolli ħafna kuntatti ma' għaqdiet volontarji u jekk ma jimpurtax nixtieq li nitkellem ħames minuti fuq dan is-suġġett.

IĊ-CHAIRPERSON: Jekk jogħġbok fil-qosor, għaliex diġa' saru d-9.00 p.m.

IS-SUR VINCENT TONNA: Hawn Malta għandna ħafna servizzi, pero' huwa importanti x'tip ta' servizz qegħdin nagħtu.

Nisimgħu ħafna dwar in-nuqqas ta' human resources u allura rridu noqogħdu attenti.

Hawnhekk smajna li qed jidħlu tfal f'istituti mingħajr ma jsirilhom case conference u mingħajr ma ssir il-care plan u minħabba n-nuqqas ta' social workers, it-tfal fl-istituti, rari jaraw social worker.

Mhux qed ngħid li dan huwa tort tas-social workers, imma fir-realta' ma tistax titfa' tfal x'imkien jekk ma jkollokx servizz adegwat għalihom.

Ikun hemm każijiet ta' tfal li jinfirdu minn eta' żgħira u mbagħad jerġgħu jinfirdu meta jkollhom disa' snin.

Jien nemmen ħafna fuq il-bżonn ta' spettorat li xogħlu jkun li jara s-servizzi li qegħdin jingħataw, pero' l-ispettorat għandu jaħdem b'mod awtonomu u mhux ikun magħmul minn membri tal-gvern.

Kif qal Fr. Charles, qed isir ħafna ġid mill-għaqdiet volontarji iżda mhux qed nagħtuhom il-mezzi biex ikunu jistgħu jieħdu ħsieb lit-tfal li għandhom bżonn l-għajnuna.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi ħafna, Sur Tonna.

Nistieden issa lir-rappreżentant tas-Supportline 179.

IS-SUR NOEL ZAHRA (Supportline 179, Social Welfare Development Programme): Fil-maġġoranza tiegħu, is-servizz tagħna huwa mmexxi minn volontiera li qegħdin taħt superviżjoni ta' social workers li wħud minnhom qegħdin preżenti hawnhekk.

Il-kuntatt tagħna mat-tfal huwa permezz tat-telefon.

Nirċievu diversi telefonati u l-problemi li jgħidulna t-tfal, huma diversi imma l-maġġoranza tal-problemi jinvolu abbuż, fejn tfal ikunu qed jiġu abbużati minn adulti.

Iċemplulna tfal li jkollhom problemi għaliex jitħallew waħedhom id-dar, problemi ta' traskuraġni.

Iċemplulna wkoll tfal li jkollhom problemi l-iskola, liema problemi jvarjaw minn eżamijiet, problemi ta' ħbiberija u problemi ta' bullying, u jkollna tfal oħrajn li jkollhom problemi minħabba xi biżgħat u li qatt ma jkunu sabu lil xi adult li lest joffrilhom il-ħin tiegħu ħalli jismagħhom.

Mill-esperjenza li għandi mis-Supportline, nista' ngħid li hawn ħafna servizzi pero' kemm jafu bihom it-tfal?

Jien nista' ngħidilkom li ftit huma dawk it-tfal li jafu bis-servizzi li jingħataw f'pajjiżna pero' nħoss li sfortunatament ħafna mis-servizzi li għandna, ma tantx huma children friendly.

Naħseb li huma iktar immirati għall-adulti u t-tfal ma tantx huma kkonsidrati.

Naħseb ukoll li xi kultant lanqas hemm guidelines kif jimxu mat-tfal.

IĊ-CHAIRPERSON: Speċi ssetjati b'perspettivi ta' xi ħadd adult.

IS-SUR NOEL ZAHRA: Dik hi l-impressjoni li aħna nieħdu.

Biex nagħti eżempju, ġieli jċemplu tfal u meta nsemmulhom is-social worker jaħsbu li s-social worker huwa pulizija li se jeħodhom mid-dar għaliex ma qgħadux bravi.

IĊ-CHAIRPERSON: Hawn min jixtieq jagħmel xi mistoqsija?

(Onor. Membri: Le) Grazzi, Sur Zahra u nirringrazzjakom tax-xogħol li qegħdin tagħmlu kollha kemm intom.

Se nagħti mill-anqas ħmistax żmien qabel ma nerġgħu niltaqgħu sabiex il-membri tal-kumitat ikunu jistgħu jiġbru l-interventi kollha li saru qabel ma ssir diskussjoni bejn il-membri sabiex jinħarġu l-aktar punti importanti u biex nagħtu l-fehma tagħna lill-Ministeru għall-Politika Soċjali u lill-Ministeru ta' l-Edukazzjoni fejn jidhrilna li għandhom jittieħdu xi inizjattivi.

Għal din il-laqgħa se tirċievu wkoll invit biex taraw x'ikun ħareġ min-naħa tal-kumitat, pero' dak inhar id-diskussjoni ssir bejn il-membri tal-kumitat.

Naturalment jekk ikollna xi diffikulta', forsi ma nkunux fehmna eżatt dak li ridtu tgħidu, tkunu tistgħu tagħmlu l-kjarifika li jkun hemm bżonn.

Nirringrazzjakom ħafna u tisimgħu mingħandna bejn ħmistax u tliet ġimgħat oħra.

Fid-9.05 p.m. id-diskussjoni kienet interrotta u l-Kumitat aġġorna għal data li kellha tiġi komunikata aktar tard.


KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET SOĊJALI

LAQGĦA NRU.

It-Tlieta, 9 ta' Marzu, 1999

Il-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Soċjali ltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fis-7.03 p.m

L-Onor.

Helen D'Amato, President tal-Kumitat, ippresediet.

PREŻENTI

L-Iskrivana qalet it-talba.

Il-Minuti tal-laqgħa Nru. 6 li saret fit-23 ta' Frar, 1999 kienu konfermati.

Il-President tal-Kumitat, l-Onor Helen D'Amato, informat lill-Kumitat li kienet irċeviet:

- rapport dwar children at risk mibgħut mis-Sur Frank Mifsud, fil-Ministeru ta' l-Edukazzjoni;

- tabella li tagħti l-kategoriji u n-natura tar-riskju ta' tfal f'Malta, mibgħuta minn Ms Nora Macelli, Social Welfare Development Programme;

- proposti magħmula miċ-Child Protective Services Unit tas-Social Welfare Development Programme; u

- tagħrif u rakkmandazzjonijiet dwar l-adozzjoni ta' tfal mibgħuta mill-Adoption Unit fid-Dipartiment Ħarsien tal-Familja.

Il-Kumitat stieden lil Ms Mariella Camilleri, Ms Miriam Falzon Sevasta u Ms Maryanne Zammit, mill-Probation Services fi ħdan il-Ministeru ta' l-Intern; lil Fr Charles Cini, Direttur, Osanna Pia Salesian Youth Hostel, u żewġ żgħażagħ li qegħdin f'Osanna Pia; l-Aġent Supretendent Kevin Ellul Bonici, uffiċjal inkarigat mill-Economic Crime Unit and Vice Squad tal-Pulizija; lil Ms Marika Gatt Sacco, Domestic Violence Unit u lis-Sur Noel Zahra, mis-Supportline 179, fl-SWDP; lis-Sur Emanuel Demanuele, St Patrick's Boys Craft Centre; lil Ms Christine Firman, Special Learning Difficulties Services; lis-Sur John Role', Fostering Unit u s-Sur Vincent Tonna, foster carer.

L-Aġent Supretendent Kevin Ellul Bonici ppreżenta lill-Kumitat rapport intitolat "Familes in Crisis - a law enforcement perspective";

Ms Marika Gatt Sacco ippreżentat rapport intitolat "Tfal tal-Vjolenza - Vittmi Sekondarji" ippreparat mid-Domestic Violence Unit fl-SWDP; u

S-Sur John Role' ippreżenta rapport intitolat "National Policy on Adoption and Fostering" ippreparat mill-SWDP, flimkien ma' tagħrif ieħor dwar il-fostering.

Fid-9.05 p.m. id-diskussjoni ġiet interrotta u l-Kumitat aġġorna għal data li kellha tiġi komunikata aktar tard.

GĦALL-ISKRIVAN TAL-KAMRA

PRESIDENT TAL-KUMITAT


KUMITATI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

KUMITAT PERMANENTI DWAR IX-XOGĦOL TAL-KAMRA

AVVIŻ

Laqgħa Nru. 9

It-Tlieta, 23 ta' Marzu 1999, fis-7.00 p.m.

Mr Speaker, President tal-Kumitat Permanenti dwar ix-Xogħol tal-Kamra, javża li l-Kumitat se jiltaqa' nhar it-Tlieta, 23 ta' Marzu 1999, fis-7.00 p.m. fil-Kamra tal-Kumitati fil-Palazz il-Belt, b'din l-agenda:-

Xogħol tal-Kamra;

Korrispondenza dwar Friendship Groups; u

Affarijiet oħra.

22 ta' Marzu 1999 SKRIVAN TAL-KAMRA