KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET SOĊJALI

(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

Laqgħa Nru. 10

L-Erbgħa, 9 ta' Ġunju, 1999

Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan

Prezz Lm1

Laqgħa Nru. 10

L-Erbgħa, 9 ta' Ġunju, 1999

Il-Kumitat iltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fis-7.03 p.m.

Il-Minuti tal-laqgħa Nru. 9 li saret fl-4 ta' Mejju, 1999 ġew konfermati.

ONOR HELEN D'AMATO (Chairperson): Qabel nibdew nixtieq nitlob il-permess tagħkom biex f'każ li xi mezzi tax-xandir ikunu jixtiequ jieħdu xi ritratti jew filmati, ikunu jistgħu jagħmlu dan.

Hawn oġġezzjoni?

Ninformakom li l-Onor.

Dolores Cristina qed tissostitwixxi lill-Onor.

Francis Agius li huwa msiefer u l-Onor.

Chris Agius qed jissostitwixxi lill-Onor.

Nixtieq ninfurmakom ukoll li l-Ministru tas-Saħħa, l-Onor Louis Deguara, xtaq ikun preżenti għal din is-sessjoni, pero' minħabba impenn li għandu, ma jistax jattendi.

Ovvjament il-laqgħa tal-lum m'hijiex se tkun l-ewwel u l-aħħar laqgħa li se jkollna fuq dan is-suġġett u allura nittamaw li jkun preżenti għal-laqgħat li jmiss.

Nixtieq nirringrazzja lilkom hawn preżenti ta' l-interess li wrejtu billi ġejtu hawn biex flimkien niddiskutu s-saħħa mentali.

Naturalment dan huwa suġġett delikat ħafna u suġġett li jirrikjedi ħafna impenn.

Irridu niffokaw fuq dak li għandna bħalissa u 'l fejn irridu nimxu.

Dan is-suġġett qiegħed jitqajjem issa bi skop; u qed jitqajjem biex aħna ma nitkellmux dwar is-saħħa mentali sempliċement f'Ottubru meta nkunu qed niċċelebraw il-jum dedikat għal dan il-qasam u mbagħad qisna nserrħu rasna li qegħdin nagħmlu d-doveri tagħna.

Qed naqilgħu din l-issue ta' saħħa mentali biex niddiskutu policies.

Diġa' għandna d-dokument "National Policy on Mental Health Service" li nistgħu niddiskutuh biex naraw kemm għadu adattat u validu għal-lum minkejja li ħareġ fl-1995.

Ovvjament nistgħu nżidu jew innaqqsu minnu imma dan se joħroġ mid-diskussjoni li se jkollna flimkien.

Nixtieq li nitkellmu fuq strutturi li diġa' għandna u x'nixtiequ naraw fil-futur biex verament nagħtu l-importanza li din l-issue tistħoqqilha.

Nixtieq li nitkellmu wkoll dwar is-servizzi li għandna u fiex waslet il-mental health act u x'irridu iżjed għal quddiem.

Waqt id-diskussjoni nixtieq nisma' minn għandkom x'għandna nagħmlu biex ikun hemm l-integrazzjoni tas-saħħa mentali fl-ambitu ta' saħħa in ġenerali u mhux naqilgħu s-saħħa mentali mill-ambitu tas-saħħa in ġenerali u nittrattawha bħala issue on its own.

Nafu li fejn jidħlu problemi ta' saħħa mentali teżisti ċerta stigma.

Veru li forsi din l-istigma bdiet tonqos, pero' għadha teżisti.

Fil-fatt qabel ma bdejna kont qed nitkellem ma' l-Onor.

Cristina u qaltli li matul il-programm fuq ir-radju li kellha nhar il-Ġimgħa, kull min ċempel ried ikellimha off air, ma riedux juru l-identita' tagħhom.

U waħda mir-raġunijiet għal dan hija proprju l-istigma li teżisti.

Nixtieq li niffokaw ukoll fuq community services.

Aħna se nibqgħu nimxu għall-istituzzjonijiet jew irridu naħsbu li hemm skop li mmorru għal community services biex kemm jista' jkun in-nies li għandhom problema ta' saħħa mentali lanqas biss jidħlu f'istituzzjonijiet imma jiġu cared for fil-komunita'?

Naturalment dan jista' jaffettwalek wkoll affarijiet oħra, fosthom il-qasam tax-xogħol.

Nixtieq li nitkellmu dwar dan il-qasam għax jekk lill-persuni bi problemi ta' saħħa mentali rriduhom jibqgħu fil-komunita', irid ikollhom ix-xogħol.

Mela allura jekk irridu li dawn in-nies ikollhom ix-xogħol, l-ETC wkoll trid tkun involuta għax hija trid tagħtihom it-taħriġ.

Barra minn hekk trid ukoll tgħinna nqajmu awareness ma' min iħaddem biex jaċċettaw u jifhmu s-sitwazzjoni ta' dawn il-persuni.

Naturalment l-aspett ta' housing huwa wkoll importanti għax jekk irridu li dawn in-nies jibqgħu fil-komunita', irid ikollhom fejn joqogħdu.

Hemm il-kwestjoni ta' pensjonijiet u l-aspett ta' leisure facilities għalihom għax ħafna drabi jsibu ruħhom iżolati.

Nixtieq nisma' wkoll dwar x'servizzi jistgħu jingħataw mhux mill-Istat waħdu iżda mill-gvern u l-NGOs flimkien fuq livell ta' komunita' fil-lokalita'.

Naħseb li minn dan il-lat il-knisja u NGOs fil-komunita' jistgħu jgħinu.

Naf li għandna NGOs stabbiliti li jagħtu kontribut u nixtieq nisma' dwar ir-rwol tal-Kummissjoni għas-Saħħa Mentali u lir-rwol tal-Federazzjoni għas-Saħħa Mentali.

X'inhu x-xogħol li jwettqu?

Hemm overlapping bejniethom jew it-tnejn li huma għandhom rwol definit?

Nixtieq nisma' iktar dwar dan.

Nixtieq nisma' wkoll dwar ir-rwol tal-Ministeru tas-Saħħa u l-Ministeru għall-Politika Soċjali.

U fejn jibda x-xogħol ta' wieħed u jkompli - ma ngħidx "jieqaf" - ix-xogħol ta' l-ieħor?

Meta se nħarsu lejn ċertu affarijiet bħala affarijiet li jrid jiffoka fuqhom id-Dipartiment tas-Saħħa u affarijiet oħra li jrid jiffoka fuqhom id-Dipartiment għall-Politika Soċjali?

Anke għar-rigward ta' finanzjament, min hu responsabbli?

Min se jieħu l-briga?

Għandna nqisu l-problema ta' saħħa mentali bħala diżabilita'?

Naf li intom preżenti tafu d-distinzjoni bejn problemi ta' saħħa mentali u diżabilita' mentali - dawn huma kompletament differenti - imma l-persuna li għandha problemi ta' saħħa mentali, tista' f'xi żmien ikollha a disabilitating factor?

Allura kif se tiggwadanja minn servizzi li jingħataw lill-persuni b'diżabilita' jew minn servizzi oħra offruti bħalma huma l-home help, meals-on-wheels u telecare li normalment igawdu minnhom l-anzjani?

Nixtieq nisma' wkoll dwar problemi ta' saħħa mentali mil-lat ta' tfal; id-diversi etajiet u sezzjonijiet ta' tfal li jkollhom problemi ta' saħħa mentali.

Naf li l-lista ta' affarijiet li nixtieq jiġu diskussi hija twila, pero' fil-fatt il-lista hija anke itwal minn hekk.

Jien qanqalt ftit mistoqsijiet li nixtieq nisma' tweġiba għalihom u nixtieq il-kooperazzjoni tagħkom billi kemm jista' jkun il-presentation li tagħmlu tkun iffokata fuq il-qasam tagħkom, kif taħsbu li tistgħu tagħtu kontribut u fejn taħsbu li hemm bżonn ta' iktar kooperazzjoni.

Nixtieq li żżommu l-presentation tagħkom għal madwar għaxar minuti biex wara jkollna ħin għall-mistoqsijiet mill-membri tal-kumitat.

Bħalma diġa' għedt, din m'hijiex se tkun l-unika laqgħa li se jkollna fuq dan is-suġġett u allura dawk minnkom li mhux se jkollhom ċans jitkellmu llum, se jkunu jistgħu jitkellmu f'laqgħat oħra.

Mistiedna hawnhekk hawn persuni mill-Kummissjoni għas-Saħħa Mentali, min-National Mental Health Federation, minn Mount Carmel Hospital, mid-Dipartimenti tas-Saħħa u tas-Sigurta' Soċjali, minn NGOs bħalma huma Fond Għaj-Ri u Richmond Foundation u mill-ETC.

Suppost kellna rappreżentanti ta' l-Employers' Association pero' ma setgħux jiġu llum iżda se jattendu darb'oħra.

Għandna mistiedna wkoll users, familjari ta' users u social workers.

Bħalma qed taraw għandna firxa wiesgħa ta' oqsma rappreżentati li lkoll kemm huma se jagħtu l-input tagħhom biex wara dawn il-laqgħat ikollna stampa iktar ċara tas-sitwazzjoni ta' dan il-qasam f'pajjiżna.

Biex nagħtu bidu għad-diskussjoni nixtieq nistieden lil Ms. Doris Gauci li ġejja mir-Richmond Foundation tagħtina l-perspettiva tagħha.

Nitlobkom li qabel ma tibdew titkellmu tgħidu min intom u x'inhija l-pożizzjoni tagħkom fl-għaqda li tkunu qed tirrappreżentaw.

Infakkarkom li dak kollu li jingħad hawnhekk qed jiġi rrekordjat u allura nixtieqkom toqogħdu attenti fejn jidħlu każijiet speċifiċi.

Bħalma qed taraw din il-laqgħa hija covered mill-press u għaldaqstant wieħed irid joqgħod attent kif jesprimi ruħu dwar ċertu affarijiet.

Jien naf li l-membri tal-press huma sensittivi ħafna u dejjem ikkooperaw magħna meta kien hemm min forsi semma xi affarijiet personali li bihom persuna setgħet tiġi identifikata.

Nitlob il-kooperazzjoni ta' kulħadd.

Grazzi u nsejjaħ lil Ms. Doris Gauci.

DORIS GAUCI (Project Manager, Villa Chelsea, Richmond Foundation): Ir-rwol tagħna fl-ambitu tas-saħħa mentali huwa li noffru servizzi fil-komunita'.

L-għan tagħna huwa li ngħinu nies li jkunu ġewwa l-Isptar Monte Carmeli kif ukoll dawk li qegħdin fil-komunita', jitgħallmu skills li jgħinuhom jintegraw ruħhom ġewwa l-komunita'.

Aħna noffru tipi differenti ta' servizz.

Għandna residential, day u home support għaliex nemmnu li n-nies li joħorġu mill-programmi tagħna xorta waħda jibqa' jkollhom bżonn li jiġu supported anke meta jkunu fi djarhom.

Naturalment bħal ħafna mis-servizzi oħra fis-saħħa mentali, kif semmejt inti Sinjura President fl-introductory speech tiegħek, hemm ċerti aspetti li niltaqgħu magħhom li joħolqu problemi biex nattwaw ix-xogħol tagħna u naħseb li l-akbar problema hija dik ta' housing, b'mod partikolari għal dawk in-nies li jkunu jew ħerġin mill-Isptar Monte Carmeli, jew inkella li jkunu qegħdin fil-komunita' pero' ma jkunx adattat għal saħħithom li jibqgħu jgħixu mal-familja u allura jkun jeħtieġilhom li jmorru jgħixu għal rashom.

Bħal fil-każ ta' servizzi oħra, ikollna nduru fuq is-settur privat biex dawn in-nies jikru post fejn joqogħdu għaliex is-social housing u l-Awtorita' tad-Djar m'humiex qed jipprovdulna l-housing li għandna bżonn.

Naturalment din toħolqilna diffikulta' għax jekk lin-nies ma nkunux nistgħu nagħtuhom housing barra mill-proġett tagħna, nispiċċaw with bed blocking.

Naf li f'Mount Carmel Hospital teżisti din il-problema u hemm nies li minkejja li m'għandhomx għalfejn jibqgħu f'Mount Carmel Hospital għaliex għaddew minn programm ta' riabilitazzjoni, ikollhom jibqgħu hemm minħabba nuqqas ta' outlets għalihom.

L-impjieg huwa aspett ieħor li joħolqilna diffikulta'.

Jekk il-persuna ma tirristrutturax il-ġurnata tagħha u ma tgħinhiex biex ikollha ċertu self-esteem, jista' jkollha relapse.

Ix-xogħol huwa aspett importanti f'ħajjithom, pero' sfortunatament l-employers għadhom m'humiex sensittivi biżżejjed biex jaċċettaw nies bi problemi ta' saħħa mentali.

Għandna xi nies li qegħdin jaħdmu wara li għaddew minn programm, pero' n-numru huwa żgħir.

Jien nixtieq li b'kollaborazzjoni ma' l-ETC, naħdmu biex l-employers ikunu aware u jimpjegaw nies li għandhom problemi ta' saħħa mentali.

Aspett l-ieħor li nsibu diffikulta' dwaru huwa n-nuqqas ta' community services, per eżempju, in-nuqqas ta' psychiatric nurses fil-komunita'.

Per eżempju hawn nies li kulma jkollhom bżonn hija li jingħataw injection kull xahar iżda tkun diffiċli għalihom li jmorru fl-out-patients.

Kulma jentħieġu hija li tmur nurse fi djarhom biex tagħtihom il-mediċina li għandhom bżonn.

B'dan il-mod they can survive, imma community psychiatric nurses ma jeżistux, jeżistu biss l-MMDNA li xi ftit jew wisq jagħtu servizz, pero' huwa servizz limitat ħafna u minħabba li ma jkollhomx ċertu training, ma jkunux jistgħu jagħmlu assessment tas-sitwazzjoni.

Kif semmejt int ukoll, għandna nuqqas ta' servizzi oħra bħalma huma t-telecare, home help u meals-on-wheels.

Dawn it-tip ta' servizzi ma jiġux offruti lil nies li għandhom problemi ta' saħħa mentali, u naturalment aħna nixtiequ li din is-sitwazzjoni titranġa.

IĊ-CHAIRPERSON: Inti rreferejt għal housing u naf li kellkom problema fuq dawk il-ħames units.

Forsi aktar milli intom bħala Richmond Foundation il-Kummissjoni tista' tgħidilna aktar, pero' inti tista' tgħidilna xi ħaġa dwar dawn il-units ġaladarba m'iniex nara lil Dr. Podesta' hawnhekk?.

DORIS GAUCI: Naf li sar meeting mal-ministri konċernati fejn intlaħaq arranġament biex il-ħames flats li hemm f'diversi partijiet ta' Malta jiġu allokati.

Naf li se jiġi mwaqqaf kumitat li se jieħu ħsieb l-għażla ta' nies li se jiġu allokati dawn il-flats u r-Richmond Foundation se tintalab biex tamministrahom.

Is-selection tal-users għal dawn il-flats se jsir minn kumitat magħmul mill-Kummissjoni, minn Richmond Foundation u minn Mount Carmel Hospital, waqt li l-amministrazzjoni tagħhom se tkun f'idejn Richmond Foundation.

IĊ-CHAIRPERSON: Jiġifieri ersaqtu pass biex dawn il-flats jiġu allokati.

DORIS GAUCI: Nispera li whatever system is used dawn il-ħames flats ma jkunux l-uniċi flats li jiġu allokati għaliex il-problema hija kbira ħafna.

KARL CHIRCOP: Kif jiġu riferuti lilkom il-pazjenti?

Intom qegħdin preżenti f'Mount Carmel Hospital u allura tagħżlu l-każi intom, jew inkella taħdmu mal-konsulenti?

DORIS GAUCI: Le, aħna naħdmu in liaison mal-konsulenti, fis-sens li l-konsulenti jirreferu lilna nies li jkunu qed jiġu trattati minnhom.

Jibagħtulna rapporti dwarhom u mbagħad aħna nikkonsidraw jekk nistgħux ngħinuhom.

Nieħdu into consideration it-tip ta' residenti u day users li jkollna f'dak il-mument, u fuq bażi ta' hekk, niddeċiedu jekk naċċettawx jew le dik il-persuna.

Ħafna drabi, iktar iva milli le, naċċettaw li noffru servizz.

KARL CHIRCOP: X'tip ta' turnover ikollkom?

Kemm tiddiljaw ma' każi fil-ġimgħa u kemm qegħdin staff fir-Richmond Foundation?

DORIS GAUCI: L-istaff ta' Villa Chelsea jikkonsisti f'sebgħa b'kollox.

Hemm ħames project workers, deputy u jiena.

Aħna naħdmu bis-sistema li jgħidulha key working system u kull user li jiġi fis-servizz tagħna, jiġi allokat project worker.

Il-project worker jagħmel assessment tal-user qabel ma l-user jidħol fil-programm, waqt li jkun qed isegwi l-programm u anke wara li jispiċċa l-programm, jiġifieri l-project worker jibqa' jiffolowjah barra.

Aħna nistgħu naċċettaw 12-il resident at any one time u 12-il day user.

Il-maximum stay hija ta' sena u ħafna drabi nies li jkunu ġejjin minn Mount Carmel Hospital fejn ikunu ilhom numru sostanzjali ta' snin, jeħduha s-sena.

Għar-rigward ta' turnover, f'sena jista' jkollok 15-ir-ruħ bħala residenti u forsi xi ftit aktar minn hekk bħala day users.

Over the three years li ilna niffunzjonaw, qegħdin naraw mal-50 ruħ.

IĊ-CHAIRPERSON: L-Onor.

DOLORES CRISTINA: Semmejt li hemm numru ta' pazjenti f'Mount Carmel Hospital li m'għandhomx għalfejn jibqgħu hemm.

Għandek idea x'inhi ċ-ċifra ta' nies li minkejja li qegħdin f'Mount Carmel Hospital jikkwalifikaw biex jersqu lejn Villa Chelsea kieku hemm il-faċilitajiet neċessarji?

Minn mindu ftaħtu, kemm kellkom klijenti f'Villa Chelsea li ħriġtu fil-komumita'?

Tista' tikkwantifika n-numru ta' kmamar u social workers li għandkom bżonn?

DORIS GAUCI: Naħseb li mil-lat ta' statistika, aħjar jitkellmu n-nies li jaħdmu f'Mount Carmel Hospital għax naħseb li l-figuri li jistgħu jagħtu huma, huma aktar reliable milli nista' nagħti jien u ma naħsibx li huwa kompitu tiegħi li nagħti ċertu figuri.

Għall-mistoqsija l-oħra li għamiltli, aħna nixtiequ li s-servizz tagħna, b'mod speċjali l-home support, nestenduh għal nies li m'għandhomx għalfejn jiġu fil-programm innifsu u allura aħna mmorru fid-dar tagħhom sabiex nagħtuhom l-għajnuna fi djarhom.

Naturalment biex dan il-ħsieb jintlaħaq għandna bżonn ta' aktar nies.

Fil-fatt biex nibqgħu naċċettaw nies jiġu fil-programm u nibqgħu niffolowjawhom, se jkollna nżidu l-personpower tagħna.

Bħalissa kull project worker għandu madwar 12-il persuna li huwa responsabbli għalihom, li hija case load pjuttost għolja meta trid tmexxi l-programm ta' Villa Chelsea plus li ssegwi n-nies barra fil-komunita'.

Aspett ieħor li qed niltaqgħu miegħu huwa li meta inti qed tiddilja ma' nies li qegħdin fil-komunita', qed tiddilja ma' ħafna crisis situations, per eżempju, sitwazzjoni fejn persuna ċċempillek u tgħidlek li tant hi imdejqa li se tikkommetti suwiċidju.

Naturalment każ bħal dan trid tagħtih l-attenzjoni immedjata.

Meta l-persuna tkun f'istituzzjoni, is-sitwazzjoni hija aktar kontrollata u aħna bħala NGO, hija pjuttost ta' pressjoni għalina li rridu nagħtu crisis intervention ta' dak it-tip.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

L-Onor.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Tista' tgħidilna bejn wieħed u ieħor kemm kien hemm persuni li minn Villa Chelsea marru lura fil-komunita' u ma kellhomx għalfejn jerġgħu jidħlu f'Mount Carmel Hospital?

DORIS GAUCI: Naħseb għandna madwar 30 ruħ li bħalissa qed niffolowjawhom fil-komunita' u f'perijodu ta' tliet snin, ifisser average ta' għaxra fis-sena.

Naturalment kien hemm numru ta' nies li kellhom jirritornaw f'Mount Carmel Hospital u kellhom jirritornaw għal diversi raġunijiet, fosthom jew għaliex il-bżonnijiet tagħhom were not met, jew inkella għax kellhom relapse.

IĊ-CHAIRPERSON: Pero' b'daqshekk ma jfissirx li l-programm ma kienx suċċess.

Il-fatt li jkollhom bżonn jirritornaw Mount Carmel Hospital, m'huwiex ...

DORIS GAUCI: Le, imma tajjeb nagħmilha on record li hawn nies li jkollhom bżonn l-ambitu ta' sptar.

Nemmen ukoll li dawn in-nies, minħabba t-tip ta' diffikultajiet li jkollhom - ħafna minn dawk li marru lura kellhom il-marda tas-skiżofrenja - ikollhom bżonn mhux li jgħixu b'mod indipendenti imma li jgħixu f'xi tip ta' sheltered accommodation jew hostel type of accommodation, li fil-fatt ma jeżistux f'pajjiżna.

IĊ-CHAIRPERSON: Forsi dik kienet waħda mir-raġunijiet li kellhom bżonn jerġgħu lura.

L-Onor.

MARIE LOUISE COLEIRO: Għar-rigward ta' servizzi fil-komunita', x'inhi r-relazzjoni ta' Richmond Foundation mad-day centre li għandna?

Il-programm li jitħaddem fid-day centre ta' Ħal Qormi, huwa programm laid-out minn Richmond Foundation?

X'konnessjoni hemm bejnkom u d-day centre?

DORIS GAUCI: We are a Non-Governmental Organisation waqt li d-day centre li hemm f'Ħal Qormi huwa tal-gvern.

Id-day centre kien parti mill-pilot project li kien beda; huwa parti mir-riforma li kienet bdiet.

Ir-relazzjoni li għandna bejnietna hija li nistgħu nirreferu nies lil xulxin.

Imma fuq dak il-livell hija r-relazzjoni li għandna.

MARIE LOUISE COLEIRO: X'inhija l-ongoing connection tagħkom mal-gvern, fis-sens x'għajnuna tingħataw?

Naf li Richmond Foundation is an NGO, imma x'għajnuna prattika tingħataw min-naħa tal-gvern?

DORIS GAUCI: Bħal kull NGO oħra, we submit dak li jgħidulu a project proposal ta' x'inkunu qed nagħmlu u fuq bażi ta' dak il-project proposal, il-gvern jagħtina grant biex inkunu nistgħu mmexxu s-servizz tagħna.

Il-gvern jagħtina madwar 75% tal-fondi u d-dar innifisha hija tal-gvern.

Il-25% l-oħra tal-fondi rridu niġbruhom aħna minn fund raising activities.

MARIE LOUISE COLEIRO: Jiġifieri jagħtikom 75% ta' l-annual budget.

DORIS GAUCI: Iva, hekk hu.

IĊ-CHAIRPERSON: L-Onor.

KARL CHIRCOP: Għedtilna li l-akbar problemi li tiltaqgħu magħhom huma fl-oqsma ta' housing u employment.

Naħseb li lkoll kemm aħna naqblu li biex ikollna soċjeta' aħjar u biex inħarsu lejn il-problemi mill-aspett soċjali, il-gvern irid jaħdem fuq policy ta' investiment soċjali u kif jingħad fil-mission statement tan-National Policy on Mental Health Service, the mission is:

Naħseb li huwa importanti ħafna li l-NGOs f'dan il-qasam, inkluż Richmond Foundation, ikollhom contacts bejniethom biex jgħinu lil xulxin f'dan is-sens.

Mhux sew li jkollok riżorsi umani mħarrġa mbagħad ikollok failure rate li forsi setgħet kienet anqas proprju minħabba nuqqas ta' għajnuna f'back-up services li jkollhom bżonn il-pazjenti biex jerġgħu jintegraw ruħhom fis-soċjeta'.

Tista' tispjega ftit aktar dwar dan.

DORIS GAUCI: Jien naqbel miegħek, pero' rrid ngħid ukoll li nsibu għajnuna, per eżempju, mill-Housing Authority li qed ikunu open għas-suġġerimenti tagħna għar-rigward ta' xi tip ta' sussidju.

Jien inħoss li m'hemmx strateġija ta' kif għandhom jiġu żviluppati s-servizzi fuq l-ambiti kollha, kemm in terms ta' servizzi psikjatriċi fil-komunita' u kemm in terms ta' servizzi soċjali fil-komunita', biex jagħtu back-up lis-servizzi psikjatriċi.

Per eżempju għar-rigward ta' housing, m'hemmx a strategic plan li tgħid li kull sena jiġu offruti numru ta' units lil nies li għandhom problema ta' saħħa mentali biex over a period of time in-nies li forsi qegħdin f'Mount Carmel Hospital għax m'għandhomx housing, bil-mod il-mod jibdew joħorġu.

There has to be some sort of a strategic plan li tindirizza l-problema biex jekk f'Mount Carmel Hospital hemm 50 ruħ li qegħdin hemmhekk għax m'għandhomx dar, bil-mod il-mod jibdew joħorġu.

IĊ-CHAIRPERSON: Jiġifieri fir-realta', il-kuntatt li għandkom intom mal-housing, huwa biss on a one to one basis.

GĦad m'hemmx xi ħaġa strutturata kemm bħala Richmond Foundation u kemm bħala kummissjoni?

DORIS GAUCI: Mil-lat ta' Richmond Foundation m'għandniex struttura, waqt li mil-lat ta' kummissjoni kien hemm dawk il-ħames appartamenti pero' kif kont qed ngħid, l-ewwel ittieħed pass imbagħad kellna nieqfu minħabba d-diffikultajiet li nqalgħu.

Issa wieħed irid jara kif is-sitwazzjoni se tiżviluppa minn hemmhekk.

IĊ-CHAIRPERSON: Kif jidhirli li se jsiru xi ristrutturazzjoni dwar il-mod kif jiġu mqassma punti għall-allokazzjoni ta' djar, tajjeb li l-Housing Authority tieħu din il-problema into consideration u taħdem fuqha.

DORIS GAUCI: Jekk nista' nagħmel dan il-kumment, tajjeb jingħad li nies bi problema ta' saħħa mentali dejjem batew meta kien hemm sistema ta' punteġġi.

Ġeneralment sistemi bħal dawn dejjem jagħtu importanza lil koppji li għandhom it-tfal, pero' kif qed tiżviluppa l-ħajja moderna, ma jeżistux biss dawk it-tip ta' set-ups imma jeżistu nies individwali li wkoll għandhom bżonn akkomodazzjoni u ħafna min-nies li naħdmu magħhom aħna, huma ta' dak it-tip.

IĊ-CHAIRPERSON: Naturalment tajjeb li niġbdu l-attenzjoni tal-Housing Authority biex huma wkoll ikunu aware minn din is-sitwazzjoni li hemm bżonn tiġi indirizzata.

L-Onor.

MARIE LOUISE COLEIRO: Fl-introduzzjoni tiegħek semmejt il-bżonn li l-employers ikunu iktar sensittivi ta' din il-problema u jagħtu ċans lill-persuni bi problema ta' saħħa mentali u semmejt ukoll l-ETC.

Qed isiru laqgħat ma' l-ETC biex jgħinu lil dawn it-tip ta' nies?

DORIS GAUCI: Fuq livell individwali, per eżempju f'każ ta' persuna li jkollha bżonn ix-xogħol, nitkellmu ma' l-ETC, pero' sfortunatament l-ETC stess ġieli jsibu diffikulta' biex jikkonvinċu employers jaċċettaw nies bi problema ta' saħħa mentali u dik toħloq diffikulta'.

Jekk employer għandu vacancy u jisma' li l-persuna li qed tapplika għall-impieg għandha problema ta' saħħa mentali, hemm ċans kbir li ma jaċċettahiex.

Għajnuna li sibna mill-ETC, hija l-on-line scheme li meta ppruvajnieha deher li kienet qed taħdem, pero' hemm bżonn ta' aktar awareness amongst the employers biex jgħinuna f'dan il-qasam.

MARIE LOUISE COLEIRO: Jiġifieri m'hemmx attentat konsistenti għal xi tip ta' awareness programme f'dan is-sens u l-kuntatt pjuttost isir meta jkun hemm xi ħadd li jista' jidħol fid-dinja tax-xogħol.

DORIS GAUCI: Aħna bħala Richmond Foundation ġieli għamilna attentati ma' kumpanniji individwali u ċerti nies ġew placed in employment, imma ġeneralment ikunu ma' kumpanniji that are known to have a social conscience allura ma tkunx daqshekk diffiċli għalina, pero' jiena ċerta li hemm ħafna employers li jistgħu jimpjegaw persuni bi problemi ta' saħħa mentali iżda li jenħtieġu jkunu aktar aware tas-sitwazzjoni.

MARIE LOUISE COLEIRO: Meta jirnexxielkom tagħmlu placement, isir monitoring tal-persuna fuq il-post tax-xogħol biex tgħinu f'dik li hija riabilitazzjoni?

We support kemm lill-persuna fuq il-post tax-xogħol u kemm lill-employer biex jifhem id-diffikultajiet.

Barra minn hekk aħna available għal meta jinqalgħu xi diffikultajiet.

Ovvjament bħal f'kull sitwazzjoni oħra, ġieli jinqalgħu diffikultajiet, pero' aħna nkunu hemm biex nilqgħu mill-bidu.

IĊ-CHAIRPERSON: L-Onor.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Jekk fhimtek sew, jidhirli li għedt li d-domanda għas-servizz tagħkom hija akbar minn dak li tistgħu toffru, allura fuq liema kriterji tagħżlu l-pazjenti tagħkom?

Huma l-konsulenti li jirreferu l-pazjenti lilkom?

DORIS GAUCI: Waħda mill-konsiderazzjonijiet li qed nagħtuha importanza kbira hija jekk persuna għandhiex fejn tmur wara li tispiċċa l-programm.

Jekk il-persuna għandha outlet jew iċ-chances tagħha li jkollha outlet huma kbar, nagħtuha prijorita'.

Nagħtu wkoll prijorita' lill-persuna li tkun ta' eta' żgħira, jew li ma tkunx ilha f'Mount Carmel Hospital għax inħossu li nkunu nistgħu nintegrawha fil-komunita' at a faster rate, u in terms of employment, tkun aktar faċli li nsibulha xogħol.

Ma naċċettawx nies li għaddejjin mill-fażi akuta tal-marda tagħhom għaliex aħna m'aħniex attrezzati, m'aħniex skilled, biex ngħinu f'dawk it-tipi ta' diffikultajiet, pero' darba li jkunu għaddew mill-fażi akuta tal-marda tagħhom, inkunu nistgħu naċċettawhom.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Ir-referral ta' konsulent huwa mandatory?

Il-pazjent bilfors irid ikun diġa' f'Mount Carmel Hospital?

DORIS GAUCI: Mhux neċessarjament.

Kellna numru żgħir ta' referrals li ġew mingħand GPs fejn ħassejna li jekk lil dawn il-persuni nagħtuhom l-għajnuna nkunu nistgħu nevitawlhom li jispiċċaw l-isptar.

DORIS GAUCI: Għadna ma bdejniex naċċettaw self referrals għax tant għandna referrals mingħand professjonisti .… Hemm min jiġi għandna wara li jsir jaf bis-servizz tagħna.

Per eżempju kellna sitwazzjoni fejn persuna ġiet u qaltli li minn dak li semgħet tħoss li r-raġel tagħha għandu bżonn ta' programm.

L-ewwel ħaġa li nistaqsu hija jekk għandhomx psikjatra u jekk ikollhom, nagħtuhom materjal biex jiddiskutu l-każ mal-psikjatra tagħhom li jkun jafhom.

Imbagħad jekk il-psikjatra jaqbel, jirriferi l-każ lilna.

IĊ-CHAIRPERSON: L-Onor.

Hawn Malta m'għandniex djar residenzjali li tista' tgħidilhom halfway houses; Villa Chelsea hija l-unika dar immexxija minn NGO.

Taf jekk hemmx pjani biex jinfetħu oħrajn ta' l-istess tip?

Taħseb li at this stage there is no point illi jinfetħu oħrajn bħalha ladarba s-servizzi ta' wara m'humiex provduti?

DORIS GAUCI: Saru diversi diskussjonijiet mal-Ministru tas-Saħħa u meta aħna xtaqna li nestendu l-home support service għal nies fi djarhom, il-Ministru ġibdilna l-attenzjoni li numru minn dawk in-nies li aħna se nkunu qegħdin ngħinu fi djarhom, se jkollhom bżonn xi tip ta' programm after our involvement.

U l-mistoqsija kienet fejn se jiġu catered for dawn in-nies jekk Villa Chelsea hija mimlija.

Fil-fatt il-Ministru kien tana indikazzjoni ċara li hemm bżonn nibdew naħsbu dwar possibbilta' ta' set-up ieħor bħal Villa Chelsea.

IĊ-CHAIRPERSON: Nirringrazzjak, Ms. Gauci.

Nixtieq issa insejjaħ lil Dr. Joseph Saliba, Direttur tal-Psikjatrija ġewwa Mount Carmel Hospital.

Naturalment Dr. Saliba, inti kont qed issegwi d-diskussjoni - ma nafx jekk kontx hawnhekk mill-bidu - u fl-introduzzjoni għedna li nixtiequ naraw dan il-qasam mil-lat ta' policy, structure, services u legislation.

Għedna wkoll li hemm bżonn inħarsu lejn dan l-aspett minn institutional care għal community care biex ma nibqgħux niffokaw fuq il-ħtieġa li dawn in-nies bilfors iridu jidħlu ġewwa Mount Carmel Hospital.

Waħda mill-mistoqsijiet li saret, jidhirli li saret mill-Onor.

Dolores Cristina, kienet dwar kemm hemm nies ġewwa Mount Carmel Hospital li potenzjalment jistgħu ma jibqgħux hemmhekk.

U jidher li fost ir-raġunijiet għaliex dawn in-nies jibqgħu fl-isptar huma proprju minħabba nuqqas ta' housing, ta' xogħol u ta' after care services.

Dr. Saliba, nixtieq nisma' l-veduti tiegħek dwar dak li ntqal mil-lat ta' Mount Carmel Hospital.

DR. JOSEPH SALIBA (Direttur tal-Psikjatrija, Sptar Monte Carmeli): Intom xtaqtuni ngħid xi ħaġa fuq is-servizz li nagħtu fl-isptar?

IĊ-CHAIRPERSON: Xtaqnik li l-ewwel tgħidilna xi ħaġa in ġenerali, imbagħad tiffoka fuq il-mistoqsijiet li diġa' saru in relation to Mount Carmel Hospital.

Naturalment wara l-presentation tiegħek, isirulek il-mistoqsijiet mill-membri.

DR. JOSEPH SALIBA: Is-servizz jinvolvi in-patient facilities li l-parti l-kbira minnhom qegħdin fl-Isptar Monte Carmeli, pero' jeżistu wkoll a short stay psychiatric unit f'St Luke's Hospital u psychiatric unit f'Għawdex.

Jiġifieri l-in-patient facilities huma mifruxa f'dawk it-tlett ibnadi.

Tajjeb li wieħed jenfasizza li l-maġġoranza ta' l-għajnuna li nagħtu, tingħata fuq bażi ta' out-patients u huma pjuttost il-minoranza li jkollhom bżonn jidħlu l-isptar.

Bħala out-patients, il-parti l-kbira ta' każijiet ġodda narawhom fl-out-patients, jew l-out-patients ta' Malta jew ta' Għawdex, pero' meta niġu għall-follow-up, biex is-servizz ikun iżjed ta' għajnuna kemm għall-pazjent kif ukoll għall-pubbliku, qed noffru għajnuna mill-health centres tal-Gzira, Furjana, Raħal Ġdid u Mosta.

Barra minn hekk, f'Qormi health centre - Ħal Qormi hija pilot area - minbarra follow-up cases imorru wkoll każijiet ġodda.

Għar-rigward ta' in-patient population, ħaġa li forsi ma tantx napprezzaw hija illi kemm qabel ir-riforma u kemm qabel il-public awareness li teżisti llum, in-numru ta' sodod ġo Mount Carmel Hospital kien qiegħed dejjem jonqos.

Waqt li fl-1972 in-numru ta' sodod kien 'il fuq minn 1,000, the official bed number bħalissa, huwa ta' 630 u l-average bed occupancy qiegħda pjuttost madwar 500.

Il-proċedura li nużaw hija li kemm jista' jkun ninkoraġġixxu l-pazjenti jqattgħu perijodi barra mill-isptar, allavolja l-bed complement huwa ta' 630.

Is-servizzi ta' l-isptar huma dipartimentalizzati biex kemm jista' jkun nispeċjalizzaw fuq diversi branki, per eżempju għandna s-psycho-geriatric department that caters for old people, department for young people, rehabilitation department u l-learning disability unit.

L-akbar parti ta' l-isptar hija dik li tkopri r-riabilitazzjoni u hemmhekk jinsabu dawk il-pazjenti li wieħed jista' jistaqsi l-mistoqsijsa kemm minnhom jistgħu jgħixu fil-komunita'.

Naturalment ir-risposta tiddependi fuq in-natura tan-network of services li jkollok, fis-sens li jekk inti tkun qed tiffoka biss fuq dawk li jistgħu jgħixu totalment, jew kważi totalment, indipendenti, probabbli n-numru jkun pjuttost konservattiv, pero' jekk aħna nħarsu lejn live-in hostels fejn forsi anke jkollok staff mal-pazjenti li minflok ma jkunu f'istituzzjoni kbira jkunu in smaller living units, in-numru jkun sostanzjali.

Jiġifieri jekk aħna qed nitkellmu fuq 500 sodda, probabbli nsibu li 350 minnhom jistgħu jgħixu fil-komunita'.

Pero' nenfasizza li dan ma jfissirx li dawn ikunu jistgħu jgħixu għal rashom fi djar weħidhom imma within the necessary support services.

Ħaġ'oħra li xtaqt nenfasizza hija li nbidlet l-istampa meta pazjent jidħol u jibqa' l-isptar.

Minn sena għal oħra n-numru ta' pazjenti qiegħed dejjem jinżel, approximately ikollna 900 admissions a year, pero' 900 admission ma tfissirx 900 persuna għax persuna tista' tidħol iżjed minn darba, hija fin-natura tal-mard li nikkuraw li tagħmel x'tagħmel, dejjem se jkun hemm it-tendenza li l-persuna tirkadi.

Jekk imbagħad tħares lejn in-numru ta' discharges, tara li dan ilaħħaq madwar 900.

IĊ-CHAIRPERSON: Kif taħseb li nistgħu naslu biex ikun hemm integration tas-saħħa mentali fl-ambitu tas-saħħa in ġenerali?

U fl-isptar il-ġdid f'Tal Qroqq, x'se tkun il-pożizzjoni fejn jidħol il-qasam tas-saħħa mentali?

Inti semmejt li f'Mount Carmel Hospital hemm dipartimenti differenti, per eżempju psycho-geriatric, rehabilitation, eċċ., kif qegħdin tippruvaw tilqgħu għat-taħlit biex ma jkunx hemm diversi kondizzjonijiet fl-istess wards?

DR. JOSEPH SALIBA: S'intendi, it-teorija u l-għan huma dejjem iktar faċli mill-prattika; tista' tkun kostrett mil-limitazzjoni tal-faċilitajiet li għandek.

Dejjem qegħdin nimxu biex ikun hemm l-inqas taħlit ta' pazjenti possibbli, pero' huwa l-każ, u wieħed ma jistax jaħrab minnu u jinnegah, li anke fuq l-acute admission ward, minn żmien għal żmien ikollok pazjenti li tixtieq iċċaqlaqhom jew għal band'oħra fl-isptar, jew inkella tirrijabilithom iżda tiġi mblukkat minn nuqqas ta' faċilitajiet.

Pero' tajjeb li ngħid li riċentement, bħala parti minn eżerċizzju li nagħtu feed-back lill-konsulenti dwar in-numru ta' pazjenti fl-acute admission ward li damu izjed minn tlieta jew sitt xhur, rajna li n-numru niżel b'mod sinifikanti.

Kieku wieħed ra s-sitwazzjoni fl-acute admission ward li suppost hija short stay, sena ilu, kien jara li roughly 20% jew 30%, kienu ilhom hemm iktar minn sitt xhur.

Mentri llum il-ġurnata,dawk li huma fl-acute admission ward huma ftit, tgħoddhom fuq subgħajk.

Il-maġġoranza ta' dawk li huma fl-acute admission ward huma kif suppost, jiġifieri m'għandekx dik it-taħlita li wieħed qiegħed jipprova jevita.

Irrid nenfasizza li l-policy document, allavolja wieħed jista' jmaqdar xi partijiet minnu, huwa dokument sod, pero' l-problema kbira li għandna hija li ma mxejniex mill-istadju ta' policy għal strateġija.

Hemm pjan ta' x'riżultat irridu nilħqu imma għad m'għandniex kif se naslu minn fejn qegħdin bħalissa għal dak ir-riżultat.

M'għandniex strateġija with time-frames billi naraw x'inhuma d-defiċjenzi, x'se jkollna bżonn bħala riżorsi, speċjalment human resources, x'tip ta' korsijiet għandna niżviluppaw, jekk għandna nagħtu positive incentives, kif se nagħtuhom, eċċ. Għad m'għandniex strateġija biex nimxu mill-preżent għat-twettiq ta' dak id-dokument.

IĊ-CHAIRPERSON: Nirringrazzjak.

Hawn min jixtieq jagħmel xi domanda?

L-Onor.

MICHAEL ASCIAK: Minn dawk il-500 sodda ta' pazjenti permanenti, kemm għandkom institutionalized geriatric patients?

MICHAEL ASCIAK: Fhimt sew li fl-opinjoni tiegħek mhux qiegħed isir biżżejjed investiment f'support services barra mis-servizzi tas-saħħa?

Jiġifieri pjuttost m'hemmx psychiatric nurse training u network support systems?

Int għedt li hemm pjan, iżda m'hemmx strateġija?

DR. JOSEPH SALIBA: Funds as such għall-komunita', għad m'għandniex.

Dawk l-affarijiet li qed nipprovaw niżviluppaw fil-komunita', qed nagħmluhom billi nużaw ir-riżorsi minn Mount Carmel Hospital.

Naturalment fiha nfisha m'hemm xejn ħażin li żżomm il-bażi ġo l-isptar.

We are talking about secondary care, specialist care, u naħseb huwa żball li timmaġina li fil-komunita' s-settur primarju jista' jkopri dak li huwa ta' natura sekondarja, l-ispecialist care.

Pero', budget as such, għadu ma jeżistix.

Kif qiegħed fuq dan l-aspett, irrid nenfasizza li biex aħna veramennt jirnexxielna npoġġu lin-nies fil-komuita', hemm bżonn li jkollna an efficient primary health care sector.

Jekk tara l-out-patients tagħna, tara li ħafna mill-każijiet huma jew GP psychiatry jew inkella każijiet li kważi lanqas biss għandna bżonn narawhom.

Kieku kellna a primary care sector organizzat, l-ispeċjalista forsi jkun jista' jara l-individwu kull tlieta jew erba' xhur biex jagħmel review tal-medication, u matul dak iż-żmien, il-kura tiegħu tkun tista' tiġi ndirizzata mis-settur primarju, pero' bħalissa m'għandniex an organised primary care sector.

IĊ-CHAIRPERSON: L-Onor.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Id-dipartiment tiegħek, b'mod ġenerali, qabel mal-konklużjonijiet li nħarġu fir-rapport li kien għamel l-Ombudsman?

DR. JOSEPH SALIBA: B'mod ġenerali, iva.

Infatti diġa' kien previst li jiġu indirizzati xi wħud mill-affarijiet li ġew kritikati u minn dak iż-żmien fil-fatt ġew indirizzati.

JEAN PIERRE FARRUGIA: F'dan il-qasam nisimgħu ħafna dwar l-overprescribing of drugs.

Inti taħseb li din hija problema ikbar at primary level, GP level, jew hija iktar problema at secondary, specialist level?

DR. JOSEPH SALIBA: Jien aktar qiegħed f'pożizzjoni li nikkummenta fuq dak li jiġri at the specialist level and at that level, ma naħsibx li hija problema daqshekk kbira.

Żgur li ħaġa ta' min jinnutaha hija li meta ġiet f'Malta l-kummissjoni kontra t-tortura biex tara x'jiġri ġo l-isptar, minkejja li kellhom diversi aspetti ta' tmaqdir għal dawk li huma hotel services, għar-rigward ta' użu ta' mediċini enfasizzaw li kuntrarjament għal dak li raw f'ċerti pajjiżi oħra, fl-isptar tagħna ma kien hemm l-ebda eżempju ta' pazjenti li kienu, biex ngħid hekk, drogati jew illuppjati biex jinżammu taħt kontroll.

Fir-rapport emfasizzaw li ma nnutawx użu żejjed ta' medikazzjoni.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Fl-opinjoni tiegħek, huwa allarmanti n-numru ta' control cards li hawn f'pajjiżna?

DR. JOSEPH SALIBA: Kif għedt fil-bidu, kont qed nirristrinġi ruħi għal dak li jiġri at secondary level.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Hemm mard mentali li jeskludi totalment lil persuni milli jmorru fuq il-post tax-xogħol, jew biex imorru lura fuq il-post tax-xogħol?

Hemm mard li minkejja li jħallik tgħix fil-komunita' jimpedixxik li tmur fuq il-post tax-xogħol?

Tista' tgħid kemm minn dawk li jistgħu jmorru lura fil-komunita', jistgħu jmorru lura fuq il-post tax-xogħol?

DR. JOSEPH SALIBA: B'mod kategoriku ngħidlek li m'hemm l-ebda kategorija ta' mard, forsi bl-eċċezzjoni ta' dawk li għandhom diżabilita' gravi ħafna, li minnha nnifisha tipprekludi li wieħed imur jaħdem.

Illum il-ġurnata qed inkunu ħafna avventurużi mil-lat ta' supported work, pero' mil-lat ta' pazjent huwa minnu li ċertu tip ta' mard, bħal skiżofrenja, iwassal lill-pazjent jitlef id-drive, il-motivazzjoni biex imur għax-xogħol.

Dan it-tip ta' mard jenħtieġ ħafna, biex ngħid hekk, motivazzjoni min-naħa ta' l-istaff.

Sfortunatament il-marda fiha nnifisha ġġiegħel lill-individwu jkun passiv u forsi min-naħa tiegħu ma jagħmilx sforz biex isib ix-xogħol.

Naħseb li huwa bilanċ delikat.

Minn banda ma rridux naqgħu fin-nassa li nużaw il-labels psikjatriċi biex l-individwi jiġu boarded out qabel iż-żmien, pero' mill-banda l-oħra rridu nagħrfu li minkejja l-kura jew riabilitazzjoni kollha li għandha, hemm ċerti individwi li ġenwinament ma jkunux kapaċi jaħdmu, jew għax m'għandhomx id-drive għax-xogħol, jew inkella għax ripetutament jirkadu meta jsibu ruħhom f'ambjent ta' xogħol.

Sfortunatament l-istress tax-xogħol iġġiegħel lill-marda tirkadi.

IĊ-CHAIRPERSON: L-Onor.

KARL CHIRCOP: Dr. Saliba, inti għedt li fil-qasam psikjatriku fil-livell primarju m'hemmx support services adegwati biżżejjed, x'opinjoni għandek rigward it-tip ta' xogħol li jagħmel l-ispeċjalista psikjatriku fil-poliklinika tal-gvern li suppost qiegħed hemmhekk biex jagħmel review tal-pazjenti?

Jien naħseb li qed jiġri huwa li ħafna mill-ħin qed jinħela biex jiġu riveduti scheduled files, eċċ. X'ħin qed jiġi utilizzat biex il-pazjenti jiġu eżaminati, screened u reviewed kif suppost?

DR. JOSEPH SALIBA: Mill-aspett mediku, ma naħsibx li l-pazjent qiegħed isofri.

Jekk tħares lejn ir-review purament mill-aspett mediku, issib li dak li hemm bżonn isir, qiegħed isir.

Verament li qed isir bi prezz għoli għat-tobba għax ikun hemm turnover għoli - ikollhom quite a high pressure of work - imma l-aspett mediku qed jiġi ndirizzat.

Il-konċett li jkollok health centre huwa li jkollok team li jikkonsisti f'psikologu, social worker, nurse u occupational therapist, u li tuża dik l-opportunita' biex tirrevedi l-pjan sħiħ tal-pazjent.

Kif kont qed ngħid, kważi aħjar li l-pazjent tarah inqas ta' spiss iżda meta tarah tirrevedi l-pjan u mbagħad ħaddieħor ikompli b'dak il-pjan.

Minn dan l-aspett, m'hemmx biżżejjed ħin iffokat fuq kull pazjent biex il-pjan terapewtiku tal-pazjent jiġi ndirizzat.

IĊ-CHAIRPERSON: L-Onor.

MARIE LOUISE COLEIRO: Safejn naf jien, jekk m'iniex korretta nitolbok tikkoreġini, l-anti-depressants ma jiġux prescribed biss minn psikjatra imma anke minn general practitioner u llum tisma' ħafna nies jgħidulek li qegħdin jieħdu anti-depressants.

Fl-opinjoni tiegħek taħseb li l-anti-depressants huma over-prescribed.

Dawn suppost huma controlled drugs … (Interruzzjonijiet) M'iniex medika, imma safejn naf jien ħafna minnhom huma controlled drugs, jingħataw by prescription.

Forsi wieħed jista' aktar jikkontrolla u jagħmel monitoring ta' pilloli li jingħataw minn government venues milli ta' dawk li jingħataw minn private venues meta l-pazjenti jmorru direttament għand il-GP privat.

Nafu li l-anti-depressants huma addictive u l-pazjenti jiġu hooked fuqhom għal snin twal to an extent li qatt ma jistgħu jgħaddu mingħajrhom.

Ma jidhirlekx li f'dik li hija primary health care f'dan il-qasam hemm bżonn li jsir monitoring anke fuq dawk in-nies li jmorru għand it-tabib privat tagħhom?

Ma taħsibx li tkun tajjeb jekk din ma tkunx option tagħhom imma jkun hemm sistema fejn il-GP privat irid isejħilhom huwa?

Michael Farrugia, m'humiex as such l-anti-depressants li huma kontrollati, pjuttost huma kontrollati tipi oħra ta' psychotropics, bħalma huma il-benzo diozepes, tipo ta' valium u librium.

Il-parti l-kbira ta' anti-depressants m'humiex kontrollati u m'humiex kontrollati għax m'humiex habit forming, m'humiex biex ngħid hekk, drugs of dependence.

Ħafna mill-kontrolli li jsiru min-naħa tal-gvern huma pjuttost relatati ma' użu għaqli ta' riżorsi.

Pjuttost jaffettwaw fejn tidħol free treatment u f'dik il-branka, il-GP huwa limitat ħafna fin-numru ta' anti-depressants li jista' jippreskrivi.

Anti-depressants li huma, biex ngħid hekk, iżjed qawwija, jiġu preskritti minn speċjalista u mhux minn GP.

Pero' l-konċett modern huwa li l-maġġoranza ta' depressions, speċjalment straightforward depressions, jistgħu u għandhom jiġu kkurati mill-general practitioner.

Issa jekk tgħidli jekk għandux ikun general practitioner tal-health centre jew general practitioner fil-privat, ma naħsibx li hija ħaġa li etikament wieħed jista' jidħol fiha.

Kemm it-tabib li jaħdem mal-gvern u kemm it-tabib li jaħdem fil-privat, it-tnejn għandhom responsabbilta' ...

MARIE LOUISE COLEIRO: Mhux dak il-punt tiegħi.

Il-punt tiegħi m'huwiex jekk għandux ikun it-tabib privat jew inkella t-tabib li jaħdem mal-gvern.

Jien iżjed qed nitkellem mil-lat ta' mentalita'.

Taħseb li l-mentalita' hi li malli xi ħadd iħossu daqsxejn depressed, il-GP jaqbad u jfaqqagħlu l-anti-depressants - ma nafx x'inhuwa t-terminu eżatt … (Interruzzjonijiet) Skużani, forsi qed inwaddab lil kulħadd f'keffa waħda, imma ejja nkunu realistiċi.

F'dan il-pajjiż ħafna minn nies li tiltaqa' magħhom, jgħidulek li jieħdu xi forma ta' anti-depressant.

Din hija r-realta' li qegħdin ngħixu bħalissa.

Hawn ħafna nies fuq l-anti-depressants.

Jien bħala lay person qed nitkellem imma din hija l-perception li għandi ta' x'qed jiġri fis-soċjeta' tagħna.

Inti bħala speċjalista, taħseb li f'pajjiżna hawn ħafna nies li qed jiddependu mill-anti-depressants?

Taħseb li l-użu ta' anti-depressants huwa rampanti f'dan il-pajjiż?

DR. JOSEPH SALIBA: Naħseb li qed tuża l-kelma "anti-depressants" b'mod ġeneriku, forsi biex tkopri l-pilloli kollha li jintużaw fil-branka.

Naħseb li jista' jagħti l-każ li bħala nazzjon għandna tendenza li nirrikorru għat-tobba, għall-isptar u għas-servizzi mediċi iżjed minn pajjiżi oħra.

Issa jekk hux sempliċement għax is-settur primarju m'huwiex, biex ngħid hekk, sod biżżejjed biex il-pazjent ma jiġix lejn l-isptar, ma nafx, pero' huwa fatt li ħafna tobba jinnotaw li fl-isptar naraw a high level of neurosis, u din mhux fil-psikjatrija biss tiġri, imma fil-branki l-oħra wkoll.

Bħala nazzjon qisna nfittxu wisq it-tobba, pero' r-risposta għall-mistoqsija tiegħek hija li għandna nkomplu kif fil-fatt diġa' qegħdin nagħmlu, ċioe' li t-tobba nżommuhom aġġornati fuq x'inhuwa l-mod korrett kif id-depression tiġi diagnosed, x'pilloli għandek tuża, kemm għandek iddum tagħtihom, eċċ. Dawn huma eżerċizzji li ilhom isiru dawn l-aħħar snin u se jkomplu jsiru, pero' fl-aħħar mill-aħħar, huwa kompitu tat-tabib li jiddeċiedi jekk il-pazjent għandux jingħata kors ta' anti-depressants u meta għandu jwaqqaf dak il-kors.

MARIE LOUISE COLEIRO: Qatt sar xi research fuq bażi nazzjonali dwar l-użu ta' anti-depressants f'pajjiżna?

Saru xi paraguni ma' pajiżi oħra?

DR. JOSEPH SALIBA: Mhux fuq bażi komparattiv, le.

MARIE LOUISE COLEIRO: Imma ġieli sar xi research fuq livell nazzjonali?

MARIE LOUISE COLEIRO: Jiġifieri riċerka xjentifika dwar l-użu ta' anti-depressants - u qed tifhmuni x'irrid infisser b'"anti-depressants" ....

DR. JOSEPH SALIBA: Wieħed jista' jħares lejn figuri globali u forsi jqabbilhom ma' pajjiżi oħra, pero' bħala riċerka, le, ma saritx.

MARIE LOUISE COLEIRO: Jiġifieri m'għandniex xi indicator xjentifiku li jurina l-qagħda kif inhi.

DR. JOSEPH SALIBA: Qegħdin nimxu pjuttost fuq impressjonijiet.

MARIE LOUISE COLEIRO: Madam Chairperson, jien naħseb li dan il-kumitat irid jirreġistra dan il-punt.

Aħna nitkellmu ħafna f'dan il-pajjiż, u hekk għandu jkun, u kull ħaġa li nagħmlu, nitilqu minn dak li huwa research-based iżda sfortunatament jekk mhux se jkollna research u data miġbura, m'hu se jkollna l-ebda indicator biex nagħrfu kif għandna nimxu.

Billi jkollna policy .…

DR. JOSEPH SALIBA: Irid ikollok infrastruttura biex tagħmel dawn l-affarijiet.

MARIE LOUISE COLEIRO: Ma jimpurtax, imma almenu rridu nibdew b'xi ħaġa.

Irridu nidentifikaw il-problema bażika li lanqas riċerka għad m'għandna.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Saru diversi parliamentary questions dwar kemm hemm control cards, kemm jiġu importati psychotropic drugs, eċċ., imma kif qed tgħid int, tajjeb li jkun hemm studju xjentifiku li jagħmel comparison ma' dak li hemm f'pajjiżi oħra.

MARIE LOUISE COLEIRO: Pero' n-numru ta' control cards jirrifletti biss dawk li qed jgħaddu mill-isptarijiet.

IĊ-CHAIRPERSON: Le, jirriflettu dawk il-mediċini kollha li huma controlled, jingħataw minn fejn jingħataw.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Jirriflettu anke dawk li jinxtraw.

IĊ-CHAIRPERSON: Ma jirreflettux biss dawk il-mediċini li jgħaddu mill-isptar, imma jirriflettu l-mediċini li huma meqjusa bħala controlled.

IĊ-CHAIRPERSON: L-Onor.

Michael Farrugia u mbagħad warajh l-Onor.

MICHAEL FARRUGIA: Se nkompli fuq l-istess argument li kienet miexja fuqu l-Onor.

Waħda mill-affarijiet li qed insibu ħafna drabi fil-komunita', hija li hawn nies li litteralment qishom sejrin shopping mingħand speċjalista jew tabib għal ieħor.

Illum ġew għandek, għada jiġu għandi, pitgħada jmorru għand tabib ieħor, pit pitgħada jmorru għand xi ħadd ieħor u jibqgħu sejrin hekk, iduru tabib wara l-ieħor.

Hawn ċertu persuni - ma rridx niġġeneralizza u ngħid kulħadd - li jagħmlu dan it-tip ta' shopping, biex insejjaħlu hekk, u f'ħafna każi, għalkemm id-diagnosis li ssir mid-diversi tobba tkun l-istess, il-mod biex tabib jasal għall-kura ta' dak il-pazjent partikolari, tista' tkun differenti.

Mill-esperjenza tiegħek u minn dak li tisma', kemm tinkwetak din il-kwestjoni ta' shopping around?

Naturalment jekk wieħed imur għand tabib jagħtih ċertu pilloli u jekk imbagħad imur għand tabib ieħor, jista' jbiddillu dawk il-pilloli u jagħtih pilloli oħra.

Allura għandna sitwazzjoni fejn anke kieku kellna naraw b'mod xjentifiku kemm qed joħorġu pilloli mill-ispiżeriji, inklużi dawk privati, ma jkollniex stampa reali ta' x'inhuma jieħdu l-pazjenti għas-sempliċi raġuni li l-istess pazjenti jistgħu jkunu qed jieħdu pilloli differenti kull darba li jmorru għand tobba differenti.

M'iniex qed ngħid li m'hijiex importanti li naraw eżatt x'inhu ħiereġ għaliex fl-aħħar mill-aħħar, dawn il-pilloli fis-suq qegħdin jiġru.

DR. JOSEPH SALIBA: Din hija problema reali, pero' ma nafx kemm nistgħu naħarbu minn din il-problema bis-sistema eżistenti f'pajjiżna.

Per eżempju f'diversi pajjiżi barranin, żgur fl-Ingliterra għax huwa pajjiż li naf kif jaħdmu hemmhekk, m'hijiex faċli li tibdel minn tabib għall-ieħor.

Fil-livell primarju tkun reġistrat ma' GP u jrid ikollok raġuni valida biex iċċaqlaq minn tabib għall-ieħor.

Forsi ġo l-istess practice tkun tista' taqleb bejn il-partners, pero' jrid ikollok raġunijiet validi.

MICHAEL FARRUGIA: Pero' ovvjament ma jeskludix lil dak li jkun milli jmur għand tabib jew speċjalista fil-privat, anke jekk qiegħed taħt l-NHS.

DR. JOSEPH SALIBA: Pero' tradizzjonalment, fl-Ingilterra ma tantx tiġri.

Forsi r-raġuni hi jew għaliex il-primary care sector tal-gvern ikoprihom sew, jew inkella għax forsi l-mediċina privata hija very expensive, hija projbittiva, imma fil-prattika, ftit huma dawk li jmorru għand private GPs.

Il-maġġoranza jużaw the State primary care sector u l-GPs għandhom a very powerful gatekeeping function.

Fil-każ tagħna qisha parti mill-kultura tagħna, iżda m'iniex konvint jekk il-Maltin iridux l-affarijiet mod ieħor.

MICHAEL FARRUGIA: Taħseb li jkun għaqli jekk id-dipartiment tas-saħħa jew id-dipartiment tal-promozzjoni tas-saħħa, jew inkella l-kummissjoni nazzjonali, b'xi mod jew ieħor tagħmel eżerċizzju biex tgħallem lill-poplu u ġġibu aktar aware tal-perikli li jistgħu jinħolqu meta persuna tbiddel il-mediċini b'dan il-mod?

Wara kollox b'dan l-aġir il-kura aħħarija tiegħek tista' ddum iktar biex tiġi għas-sempliċi raġuni li għandek tibdil ta' mediċini minn ġimgħa għall-oħra jew minn xahar għall-ieħor.

DR. JOSEPH SALIBA: Naħseb li tkun ħaġa utli, pero' nibqa' nsostni li donnha hija parti mill-kultura preżenti - mhux neċessarjament tal-kultura fil-futur - li l-pazjent Malti jkun irid jiċċekkja dak li qallu wieħed ma' dak li jista' jgħidlu ħaddieħor.

MICHAEL FARRUGIA: Lili jinkwetani l-fatt li l-kultura tal-Maltin qisha li jekk pazjent b'mard mentali jiġi joqgħod ħdejk, tirriġettah.

Aħna rridu naħdmu biex inbiddlu din il-kultura ħalli pazjent li jmur lura fil-komunita', ma jiġix imwarrab u emarġinat.

DR. JOSEPH SALIBA: Irrid nieħu l-mistoqsija tiegħek bl-ikbar serjeta'.

Jekk inħarsu lejn l-Ingilterra naraw li l-maġġoranza ta' pazjenti ma jaffordjawx jaraw GP privat u biex jibdlu minn tabib għall-ieħor isibu li m'hijiex daqshekk faċli jekk ma jkunux bidlu l-indirizz, allura jridu jew ma jridux, il-pazjenti jkollhom kważi impost fuqhom ċerta kontinwita'.

Issa jekk dik hija sistema li minħabba l-vantaġġi tagħha nixtiequ nintroduċuha f'Malta, sta għalina li nintroduċuha, imma dik hi s-sitwazzjoni.

F'pajjiżi barranin m'hijiex daqshekk faċli jibdlu minn tabib għal ieħor.

MICHAEL FARRUGIA: Ma nixtieqx nispiċċaw inqabblu dak li jiġri fl-Ingilterra ma' dak li jiġri f'Malta, f'pajjiżna għandna sistema li nixtiequ naraw tevolvi u minn hemm irridu nitilqu.

Għar-rigward ta' l-Isptar Monte Carmeli, waħda mill-affarijiet li dejjem kienet tinkwieta lil kulħadd, hija t-taħlita ta' pazjenti fl-istess swali.

Bħalma taf inti, hemm pjan biex il-pazjenti jkunu mqassma skond il-gravita' tal-problema u skond il-kondizzjoni tagħhom, pero' meta taħseb li se nkunu f'pożizzjoni li l-pazjenti jkunu mqassma skond il-kondizzjoni tagħhom?

Xi ħaġa li ilha ddejjaqni u ma nafx kemm se ddum iddejjaqni aktar, hija t-taħlita fi swali ta' persuni li jbatu bil-problema tad-droga ma' pazjenti b'mard mentali.

X'inhi l-opinjoni tiegħek dwar il-programm li kien qiegħed jitħaddem?

Bħala direttur kliniku, meta taħseb li se nkunu f'pożizzjoni li l-pazjenti jkunu mqassma skond il-marda tagħhom u l-gravita' ta' dik il-marda biex l-attenzjoni li jingħataw tkun partikolari aktar għall-kondizzjoni li jbatu minnha?

DR. JOSEPH SALIBA: S'intendi, li pazjenti tqassamhom skond il-gravita' u l-kategorija tal-marda.

Pero' huwa iktar ideal u għan milli ħaġa li tista' tintlaħaq totalment għaliex il-pazjenti huma komplessi fil-problemi li jkollhom, iżda minkejja dan, xorta waħda dak irid ikun l-għan tagħna.

Huwa diffiċli biex nirrispondi b'mod definit meta se nilħqu dan l-istat, għax jiddependi minn diversi affarijiet li m'humiex taħt il-kontroll tagħna u għalhekk insostni li hemm bżonn ta' strategy plan.

Kollox jiddependi fuq riżorsi, kemm fuq riżorsi umani u kemm fuq riżorsi ta' natura oħra.

Aħna neqsin minn diversi branki ta' professjonisti, fosthom social workers, occupational therapists u anke tobba, fis-sens li qed ikollna nibgħatu tobba jispeċjalizzaw barra.

M'għandniex it-teams li għandna bżonn.

Għar-rigward ta' riżorsi strutturali u finanzjarji, jien naħseb li jekk irridu nagħmlu passi kbar 'l quddiem, se jkun hemm bżonn ta' iktar finanzi milli għandna fil-preżent.

Naturalment hemm bżonn li nużaw il-finanzi li għandna b'mod għaqli u b'mod iżjed effiċjenti u fil-fatt bħalissa qed isir eżerċizzju biex il-financial management ta' l-isptar isir b'mod iktar effettiv.

MICHAEL FARRUGIA: Kont għamilt mistoqsija parlamentari dwar discharges mill-isptar u ngħid il-verita' it-tweġiba li ngħatajt inkwetatni daqsxejn.

Ma nafx x'jista' jsir, pero' nħoss li l-fatt li numru konsiderevoli minn dawk li jiġu discharged - u l-ħsieb huwa li dawn jirritornaw fil-komunita' - jerġgħu jiġu re-admitted wara ftit jiem, hija pjuttost inkwetanti.

In-numru ta' re-admissions wara ftit jiem jidher li huwa wieħed relattivament għoli, almenu 50% jiena nikkonsidrah bħala wieħed għoli.

Ma taħsibx li f'ċerti każi, ma rridx niġġeneralizza, jista' jkun hemm xi dubji għaliex dawn il-pazjenti ġew discharged?

Ħalli nagħmel il-mistoqsija b'mod aktar ċar.

Kemm minn dawk li jkunu re-admitted issirilhom tfittxija fuqhom qabel jiddaħħlu fis-swali?

Il-hearsay hija pjuttost serja, b'mod partikolari għal ċertu swali fejn jista' jkollok persuni bi problema tad-droga.

DR. JOSEPH SALIBA: Nixtieq nara l-figuri għoljin ta' re-admissions li semmejt, għax attwalment il-metodu li naħdmu bih, huwa li qabel ma nilliċenzjaw pazjent nibagħtuh fuq leave mill-isptar biex jekk il-pazjent ma jkunx lest li jiġi liċenzjat, aħna nindunaw qabel ma nkunu lliċenzjajnih.

Jiġifieri meta naslu biex nilliċenzjaw pazjent, normalment dan ikun diġa' għamel ċertu żmien sostanzjali fil-komunita' u allura nkunu stabbilixxejna li jista' jgħix fil-komunita'.

Minkejja dan, wieħed irid jammetti li hija fin-natura tal-problemi li nikkuraw li minn żmien għal żmien il-pazjent jirkadi u allura żgur li se jkun hemm numru ta' re-admissions ta' pazjenti liċenzjati.

Għar-rigward tal-mistoqsija tiegħek dwar searches, dik hija rutina f'ċerti sitwazzjonijiet fejn inkunu nafu li jew min-natura tal-problema tal-pazjent, jew mill-imgħoddi tiegħu, jista' jkun hemm xi riskju li se jdaħħal xi affarijiet li jistgħu jkunu ta' periklu.

Hija parti mill-proċedura li tintuża fi sptar mentali.

MICHAEL FARRUGIA: Min jagħmel is-searches?

MICHAEL FARRUGIA: Kif jiġu magħżulin?

Inti qed tgħid li l-każi jkunu identifikati, pero' ovvjament dawn mhux se jkollhom tabella fuqhom u allura naħseb li tajjeb li dan il-kumitat jinnota l-bżonn li kemm huwa possibbli ssir tfittxija fuq il-pazjenti li jiġu re-admitted.

Fil-komunita' għandna diversi setturi li jgħinu fir-riabilitazzjoni ta' pazjenti, imma kemm taħseb li hemm bżonn ta' postijiet bħalma hi Richmond Foundation biex individwi li joħorġu mill-isptar ikollhom fejn imorru għall-kura u l-attenzjoni li jkollhom bżonn biex kemm jista' jkun inżommuhom 'il bogħod miċ-ċansijiet ta' re-admission?

Veru li kif għedt ċertu pazjenti jkollhom bżonn jiġu re-admitted l-isptar, imma almenu nipprovaw kemm jista' jkun intawlulhom iż-żmien bejn admission u oħra.

DR. JOSEPH SALIBA: Titgħallem kemm titgħallem minn barra, dejjem trid tipprova dak li tkun tgħallimt f'pajjiżek stess.

Hemm proċess ta' expert involement, pero' wieħed jitgħallem minn dak li jkun qed jagħmel, u għal din ir-raġuni ma naħsibx li l-metodu huwa li tipprevedi b'mod globali imma pjuttost li wara li wieħed jibda pilot project tkompli ddaħħal iżjed ir-riżors ta' din in-natura u minn esperjenza għall-oħra dejjem tkun qed titgħallem u temeljora dak li għamilt qabel.

Ma naħsibx li huwa neċessarju li wieħed ikollu figura fis-sens li qed tissuġġerixxi.

Pjuttost li l-bżonn huwa ta' pjan strateġiku biex niftħu iżjed minn dawn il-faċilitajiet u mhux nibqgħu biss nitkellmu u nippjanawhom.

MICHAEL FARRUGIA: X'inhi l-opinjoni tiegħek dwar priġunieri li jintbagħtu l-Isptar Monte Carmeli għall-kura?

Taħseb li dawn għandhom jingħataw il-kura ġewwa l-Isptar Monte Carmeli, jew inkella li jingħataw il-kura f'post partikolari għalihom?

Taħseb li aħjar jiġu kkurati f'post li jiġi mibni apposta għalihom, jew f'parti tal-ħabs stess li tkun tintuża għal dan il-għan - ovvjament ikollhom l-attenzjoni kollha tat-tobba, psikjatri u infermiera - milli fil-forensic ward ġewwa l-Isptar Monte Carmeli?

DR. JOSEPH SALIBA: Hemm żewġ aspetti għal din ir-risposta li wieħed irid jikkonsidra.

L-ewwelnett irridu niftakru li aħna dejjem ninsistu li kemm jista' jkun min għandu marda mentali għandna nittrattawh bħalma nittrattaw mard ieħor, m'għandniex niddiskriminaw kontrih.

F'dak l-ambitu, meta priġunier ikollu bżonn operazzjoni jew jagħtih attakk tal-qalb, jintbagħat l-isptar - naturalment billi jittieħdu l-miżuri neċessarji - għall-kura li jkollu bżonn u allura għal dik ir-raġuni, jekk priġunier verament jimrad b'tali mod li jkollu xi psikożi jew xi depression gravi, naħseb li jkun żball li wieħed jippretendi li tista' tagħtih il-kura meħtieġa ġo ħabs.

Dik il-kura trid tingħata ġo sptar.

S'intendi, wieħed għandu joħloq unit apposta, imma għandu jkun fl-ambjent ta' sptar.

Pero' hemm dimensjoni oħra għal din ir-risposta.

Sfortunatament huwa minnu li fil-psikjatrija hemm dik li tissejjaħ "personality disorder", problema li hija komuni ħafna fil-priġunieri.

Bħala riżultat ta' hekk, jista' jkollhom tendenza li jimmanipulaw is-sistema biex jipprovaw jintbagħtu l-isptar u jieħdu vantaġġi li ma jkollhomx x'jaqsmu ma' xi kura li se jieħdu għall-marda mentali.

U għal dan it-tip ta' grupp, jidhirli li hemm bżonn li l-ħabs ikollu xi forma ta' corrective resource, forsi psikologi, li jagħrfu x'atteġġjament għandhom jieħdu ma' dawn it-tip ta' nies li jistgħu jkunu very testy, fis-sens li anke jheddu b'suwiċidju.

Jekk ma jkunx hemm riżorsi jew l-istaff ma jkunx jaf kif dawn il-priġunieri għandhom jiġu handled, verament isibu ruħhom f'diffikulta'.

Għal din il-popolazzjoni, probabbli huwa l-każ that they can be handled in a properly designed resource within the corrective facility, imma għal min huwa verament marid, l-opinjoni tiegħi hija li għandu jiġi kkurat ġo sptar.

MICHAEL FARRUGIA: Rigward seclusion wards, taħseb li erba' units huma biżżejjed?

Hemm xi pjanijiet biex in-numru ta' seclusion units jitkabbar?

DR. JOSEPH SALIBA: Le; ma jidhirx li erba' units huma ftit wisq.

Irridu jew ma rridux nammettuha, it-tendenza hija li iktar ma wieħed ikollu seclusion rooms, iktar juża minnhom.

S'intendi wieħed irid jiġbed il-linja x'imkien, pero' rridu niftakru li jeżistu units fejn lanqas biss jirrikorru għal seclusion rooms.

M'iniex qed ngħid li bir-riżorsi eżistenti li għandna u l-fatt li Monte Carmeli huwa l-uniku sptar hawn Malta, qegħdin f'sitwazzjoni li ngħidu li m'għandniex bżonn seclusion rooms.

Għandna bżonn seclusion rooms, pero' mill-esperjenza li kellna s'issa, m'hemm xejn x'jindika li se jkun hemm bżonn iktar minn erba' units.

L-importanti li jinstab bilanċ tajjeb li nipprevedu, kif wieħed jagħmel fir-rigward ta' ITU u ta' CCU, li dejjem ikun hemm post jew tnejn lesti għall-ħtiġijiet li jistgħu jinqalgħu.

Anzi din tagħti ċertu spinta kemm lill-istaff u kemm lill-pazjent biex ikun hemm ċerta ħeġġa li dak li jkun toħorġu minn dan il-unit.

Jekk hemm bżonn, jerġa' jidħol imma minnha nfisha it is a therapeutic experience li l-istaff ikollhom l-atteġġjament li jgħinu lill-pazjenti joħorġu mis-seclusion unit u li l-pazjent ikollu opportunita' biex hu stess jibbenefika mill-fatt li jkun ħareġ u allura jipprova ma jerġax jidħol.

MICHAEL FARRUGIA: L-aħħar mistoqsija ....

IĊ-CHAIRPERSON: Jekk jogħġbok għamel l-aħħar mistoqsija għax inkella se nieqfu u hawnhekk hawn nies li nixtieq nismagħhom illejla.

MICHAEL FARRUGIA: Naf, imma jekk ikun hemm bżonn nistaqsi, nistaqsi.

Aħna qegħdin hawn biex nistaqsu kemm hemm bżonn.

Għalhekk qiegħed il-kumitat, mhux għall-logħob.

IĊ-CHAIRPERSON: Iva, pero' ...

MICHAEL FARRUGIA: Bħalma taf inti, l-istorja tas-seclusion ward hija kompletament differenti.

Taħseb li n-numru ta' infermiera ġewwa l-Isptar Monte Carmeli li m'humiex kwalifikati iżda li għandhom l-esperjenza li ħafna drabi tista' tkun aħjar milli l-fatt li jkollok it-teorija ...?

Taħseb li complement ta' infermiera kwalifikat fil-psikjatrija jkun aħjar milli complement ta' infermiera b'diploma jew b'B.Sc.

Tħoss il-bżonn li jkun hemm aktar korsijiet għal social workers, fiżjoterapisti, occupational therapists, eċċ., biex flimkien ma' psikjatri u tobba li jaħdmu f'Monte Carmeli u anke barra mill-Isptar Monte Carmeli, jissaħħaħ il-qasam tal-kura ta' mard mentali?

DR. JOSEPH SALIBA: Hekk kif indikajt, l-ewwel parti ta' l-istrateġija għandha tkun li nantiċipaw fejn se jkollna nagħfsu fuq training u fejn se jkollna nagħtu positive incentives biex inżidu n-numru ta' professjonijiet li aħna neqsin minnhom għaliex biex ikollna servizz li huwa suċċess, għandna bżonn firxa ta' professjonisti differenti.

IĊ-CHAIRPERSON: Nirringrazzjak.

L-aħħar domanda għall-Onor.

DOLORES CRISTINA: Nixtieq nistaqsi jekk issirx konsultazzjoni mal-private general practitioners li jkunu rreferu l-pazjenti għandkom u jekk imbagħad tingħatax feedback lilhom.

Naħseb li ġustifikata nassumi li bniedem fil-kariga tiegħek għandu wish list twila ħafna biex jara ameljorament fis-servizzi ta' mental health, imma tista' tiffoka ftit fuq prijoritajiet, l-iktar fuq l-affarijiet li tixtieq tara jinbiddlu?

DR. JOSEPH SALIBA: Għall-ewwel mistoqsija tiegħek, nista' ngħid li bir-riżorsi eżistenti u n-numru ta' pazjenti li naraw f'kull out-patient clinic, m'aħniex qegħdin nagħtu l-livell ta' feedback li nixtiequ nagħtu lill-GP.

F'servizz li jaħdem kif suppost, fejn ikollok numru żgħir ta' pazjenti u allura bejn pazjent u ieħor ikollok ċans tiddetta ittri u jkollok anke segretarja li tista' tittajpjalek l-ittri … Barra minn Malta kont naħdem f'sistemi differenti ħafna minn dawk tagħna u l-feedback li konna nagħtu lit-tabib kienet ta' livell ħafna ogħla milli nagħtu hawn, pero' l-ammont ta' xogħol u r-riżorsi li kellna, kienu differenti.

L-istruttura kienet totalment differenti.

Għar-rigward ta' prijoritajiet, naħseb li l-ogħla żewġ prijoritajiet li għandi hija li l-ewwelnett ikollna l-firxa ta' riżorsi umani li hemm bżonn biex inkunu nistgħu noħolqu u niżviluppaw it-team speċjalizzat li hemm bżonn, u t-tieni li jkollna proper community back-up services fis-sens li s-settur primarju jiffunzjona kif suppost u jkun hemm support services kemm fejn jgħixu l-pazjenti kif ukoll fil-komunita' għall-pazjenti li aħna nirritornaw.

IĊ-CHAIRPERSON: Nirringrazzjak.

DR. JOSEPH SALIBA: Jekk nista' nieħu żewġ minuti ta' dan il-kumitat nixtieq ninformakom li wieħed mill-eżerċizzji tal-kummissjoni kien li nħatar sotto-kumitat biex jirrevedi s-saħħa mentali.

Is-sotto-kumitat kien chaired minni u l-ewwel fażi ta' dak ix-xogħol tlesta fis-sens li ħarġet l-ewwel draft ta' dik il-leġislazzjoni.

Ovvjament issa hemm bżonn li jibda proċess ta' konsultazzjoni mal-gruppi li se jkunu nvoluti, per eżempju l-assoċjazzjoni tal-psikjatri, assoċjazzjoni tas-social workers, eċċ.

IĊ-CHAIRPERSON: Bħala chairperson ta' dan il-kumitat napprezza ħafna li meta tkun qed issir din il-fażi, tinformawna biex forsi aħna wkoll inkunu nistgħu niġu nisimgħu u naraw dak li jkun għaddej.

Nirringrazzjak.

MICHAEL FARRUGIA: Nixtieq inżid xi ħaġa żgħira.

Nixtieq li jkollna ċans naraw dan l-abbozz biex forsi anke nagħmlu xi kummenti għax naħseb li l-mental health act għandha tkun waħda nazzjonali.

Din hija ħaġa li jiena kont insistejt fuqha daqs sentejn ilu, u bħalma taf Dr. Podesta' li hija hawnhekk preżenti, waħda mill-ewwel affarijiet li għedtilha kienet li bħala ċ-chairperson tal-kummissjoni, għandha tbiddel il-mental health act u qed nieħu pjaċir illi dan l-abbozz wasal fi stadju avvanzat.

IĊ-CHAIRPERSON: Nirringrazzjak Dr. Saliba.

Issa nixtieq insejjaħ lis-Sur Dennis Arrigo u nħalli f'idejh biex jgħidilna l-esperjenzi tiegħu.

IS-SUR DENNIS ARRIGO: Jiena ftit żmien għamilt f'Mount Carmel Hospital, xi tliet ġimgħat l-aktar li għamilt, pero' nista' ngħid li hemmhekk hemm nies dedikati f'xogħolhom u jagħtu l-kura medika li l-pazjent ikun jinħtieġ, pero' jiddispjaċini ngħid illi l-post ma jilqgħekx, pjuttost jimbuttak u jekk ikollok depression hemm ġew aktar tiżdiedlek milli tonqoslok.

Kif tidħol fis-sala jeħdulek l-affarijiet kollha li jkollok fuqek, per eżempju, lighter, ċwievet u flus, u ipoġġuhomlok ġo safe u ma jħallulek xejn fuqek ħlief pakkett sigaretti u matul il-lejl ineħħulek ukoll iċ-ċintorin għax jibżgħu minn xi attentat ta' suwiċidju mis-suicidal cases.

Jiena dħalt hemmehkk għax qabditni suicidal depression wara l-mewt t'ommi u bħalma għedt, il-post m'huwiex xi wieħed sabiħ, pero' hemm nies li xogħolhom jagħmluh b'mod dedikat ħafna.

Jiena nemmen li t-terapija m'hijiex biss li wieħed jingħata pilloli imma li jingħata għajnuna individwali u personali billi jitkellem ma' psikjatra għal siegħa jew sagħtejn.

Jien inħoss li servizz bħal dan huwa ta' għajnuna aktar milli l-pilloli.

IĊ-CHAIRPERSON: Dennis, sibt għajnuna fil-komunita'?

Sibt min jgħinek?

Wara li ħadt il-kura, erġajt lura fuq il-post tax-xogħol?

IS-SUR DENNIS ARRIGO: Huwa interessanti ngħid li meta jiena dħalt fl-Isptar Monte Carmeli bħala pazjent, kont naħdem bħala skrivan f'sala fl-istess sptar.

Meta ħriġt minn pazjent, in-nurses laqgħuni bħala skrivan b'idejhom miftuħin, pero' imbagħad ħassejt li ma stajtx inkompli bħala skrivan hemmhekk għax is-sitwazzjoni kienet pjuttost ċinika u allura tlabt li jibdluli l-post għal x'imkien ieħor.

IĊ-CHAIRPERSON: Hawn min jixtieq jagħmel xi mistoqsija?

L-Onor.

DOLORES CRISTINA: Hemm volontiera li jiġu jgħinu lill-pazjenti u forsi joħorġuhom ftit biex iderrulhom?

Hemm xi għaqda illi hija midħla ta' Mount Carmel Hospital?

IS-SUR DENNIS ARRIGO: Iva, hawn għaqda fi ħdan il-Caritas, Thursday Club, li tgħin tintegra fis-soċjeta' n-nies li kienu Mount Carmel Hospital.

Din torganizzalhom outings, teħodhom Għawdex, tiġborhom flimkien biex jaħdmu l-crochet u knitting, jaħdmu fuħħar, jaqraw, jingħataw terapija, eċċ. Jiġifieri teżisti għaqda pero' jiddispjaċini ngħid li m'hawnx għaqda għal users as such, għaqda li tħaddan fiha l-users biex isservi ta' self-support għalihom.

IĊ-CHAIRPERSON: Taħseb li x-xogħol li jingħataw l-inmates ta' Mount Carmel, anke bħala occupational therapy għalihom, huwa effettiv, jew taħseb li għandhom jiġu żviluppati aktar il-ħiliet tal-persuni li qegħdin hemmhekk peress li meta jidħlu fl-isptar jibdew jitilfu mill-kapaċitajiet li kellhom qabel daħlu?

Il-pazjenti jkollhom kapaċitajiet li normalment jużawhom ġol-komunita' imma meta jkunu ġo istituzzjoni jibdew jitilfu mill-ħiliet tagħhom.

Taħseb li hemm għajnuna biżżejjed biex wieħed jiġi megħjun ma jitlifx minn dak li kien kapaċi jagħmel qabel daħal fl-isptar?

IS-SUR DENNIS ARRIGO: Preżenti hawn is-Sur Busuttil li huwa s-senior occupational therapist ta' Mount Carmel u naħseb li jista' jitkellem aħjar minni dwar dan, pero' meta jiena kont nieħu t-terapija kont inħossni aħjar.

Daqqa kont nagħmel woodwork, daqqa pottery, pero' inħoss li fit-therapy section hemm ukoll nuqqas ta' riżorsi umani.

IĊ-CHAIRPERSON: L-Onor.

MICHAEL FARRUGIA: Mil-lat ta' ħbieb, kellek problema meta saru jafu li inti kont spiċċajt pazjent hemmhekk?

IS-SUR DENNIS ARRIGO: Iva, per eżempju meta kont ninżel Paceville u kont ngħid l-istorja tiegħi, dak li jkun kien qisu jitwarrab minni u jħallini waħdi f'rokna u ma jkomplix jisma' dak li nkun qed ngħidlu.

MICHAEL FARRUGIA: Jiġifieri inti tħoss illi l-komunita' għadha m'hijiex preparata tilqa' lill-pazjent lura bil-konsegwenza illi l-pazjent stess ma jħossux milqugħ iżda pjuttost imwarrab.

Dan jista' jwasslu biex jerġa' jaqa' f'sitwazzjoni ta' kondizzjoni psikoloġika illi fil-fatt ma kellux qabel daħal l-isptar.

IS-SUR DENNIS ARRIGO: Naħseb li hawn nuqqas ta' edukazzjoni u misinformazzjoni sħiħa dwar is-saħħa mentali.

M'hawnx biżżejjed programmi li jkattru awareness fost il-poplu.

Hemm bżonn li t-tfal ta' l-iskola miċ-ċokon jiġu mgħallma biex iħobbu lill-persuni li għandhom problemi ta' saħħa mentali.

MICHAEL FARRUGIA: Bil-mod il-mod qed naraw li s-soċjeta' qed taċċetta persuni b'diżabilita' u tant hu hekk li ta' spiss naraw attivitajiet organizzati għalihom - bħalissa għaddejja attivita' ta' inżul bil-parachute proprju għal persuni b'diżabilita' - taħseb li għandu jkun hemm aktar awareness fil-konfront ta' persuni b'mard mentali ħalli jkun hemm aktar postijiet bħal Richmond Foundation li jagħtu għajnuna u kura lill-pazjenti li jkunu jridu jirritornaw fil-komunita' u sabiex il-pazjenti nfushom jiġu aċċettati u integrati kompletament fis-soċjeta'?

IS-SUR DENNIS ARRIGO: Iva, għandu jkun hemm għajnuna minn nies li mhux biss huma intiżi fil-qasam mediku, bħalma huma s-psychologists, social workers, eċċ, imma mill-persuni in ġenerali fil-komunita'.

IĊ-CHAIRPERSON: L-Onor.

MICHAEL ASCIAK: Kieku hemm aktar informazzjoni u liaison bejn l-isptar u t-tabib personali tiegħek, taħseb li tkun tista' tikkontrolla s-sitwazzjoni tiegħek mingħajr ma jkollok bżonn tirrikorri lejn l-isptar, jew tħoss li mill-ewwel trid tirrikorri lejn l-isptar meta tinqalagħlek problema?

IS-SUR DENNIS ARRIGO: Jien m'għadnix nirrikorri lejn l-isptar, qiegħed taħt kura privata.

MICHAEL ASCIAK: Ħassejt li kien hemm informazzjoni biżżejjed għaddejja bejn l-siptar u t-tabib tiegħek?

IS-SUR DENNIS ARRIGO: Fl-isptar hemm il-file tiegħi li l-psikjatra seta' liberalment jarah.

MICHAEL ASCIAK: Taħseb li hemm informazzjoni biżżejjed għaddejja bejn l-isptar u t-tabib tiegħek?

IS-SUR DENNIS ARRIGO: Le, ma naħsibx li hemm.

IĊ-CHAIRPERSON: L-Onor.

KARL CHIRCOP: Inti għandek t-tabib privat tiegħek u tmur għall-kura għandu regolari?

KARL CHIRCOP: Il-mediċini li tieħu, teħodhom permezz ta' riċetta mingħand it-tabib jew tixtrihom mill-ispiżerija over the counter?

X'tip ta' aċċess għandek għall-mediċina li tieħu?

IS-SUR DENNIS ARRIGO: It-tabib jara kif inkun, jara għandux iżidli jew inaqqasli l-pilloli, jagħmilli riċetta u mbagħad immur inġibhom mill-ispiżerija tal-gvern.

IĊ-CHAIRPERSON: Dennis, grazzi ta' l-intervent tiegħek.

IS-SUR DENNIS ARRIGO: Nispera li kont utli.

IĊ-CHAIRPERSON: Ħafna; aktar milli taħseb int. Jiena naf li inti tikteb anke poeżiji u nixtieq li meta jkollna laqgħa oħra ġġibilna xi waħda mill-poeżiji tiegħek għax inħobb naqrahom ħafna.

Grazzi.

Nixtieq issa nistieden lis-Sur u s-Sinjura Borg jagħmlu l-intevent tagħhom.

IS-SUR BORG (Ġenitur): Sinjura President, jien se nitkellem mil-lat ta' ġenitur.

Sa tmien ġimgħat ilu aħna konna nħarsu lejn il-mard mentali bħala xi ħaġa li taraha qisek minn gallarija.

Konna nafu li jeżisti ċertu mard imma ma konniex nafu eżatt xi jfisser sakemm tmien ġimgħat ilu kellna l-każ tat-tifla tagħna u ħadna tliet xokkijiet.

L-ewwel shock kien li t-tifla għandha kondizzjoni mentali li tenħtieġ kura kontinwa, it-tieni shock kien meta kulħadd beda jistaqsi ċertu affarijiet u bdejna nħossuna guilty talli t-tifla għandha marda mentali, u t-tielet shock kien meta rajna l-faċilitajiet li jeżistu fil-pajjiż għal min ibati minn mard mentali, liema faċilitajiet għadhom fil-bidu.

F'dan il-qasam hemm ħafna nies dedikati li ltqajt magħhom f'dawn l-aħħar tmien ġimgħat meta ġiet ma' wiċċna l-marda tat-tifla tagħna.

Jiena qatt ma kont dħalt fl-Isptar Monte Carmeli qabel, pero' llum il-ġurnata nidħol hemmhekk regolarment u bħalma qalu l-kelliema ta' qabli, nara li m'hemmx riżorsi umani biżżejjed.

Inħoss li l-gvern għandu jagħmel xi ħaġa.

Apparti l-kura medika li tenħtieġ kontinwament it-tifla tagħna, bħala ġenitur jinkwetani l-fatt li meta nispiċċaw jien u l-mara tiegħi, ma nafx x'se jiġri mit-tifla tagħna.

Sakemm aħna għadna ħajjin, it-tifla għandha carers, imma meta nispiċċaw aħna, ma nafx x'se jsir minnha.

Issemmiet r-riabilitazzjoni ta' dawn il-pazjenti, iżda fil-pajjiż teżisti stigma lejn kull min ibati minn xi forma ta' mard mentali.

Il-pajjiż iħares lejhom b'mod differenti milli jħares lejn persuni oħra.

Għar-rigward ta' employers privati, jien inħoss li kif ikunu jafu li xi ħaddiem għandu mard mentali, kemm jista' jkun ma jkunux iridu jkollhom x'jaqsmu miegħu.

They are working for profit u waħdiet huma dawk li jżommu dawn it-tip ta' ħaddiema magħhom.

Jiena nħoss li biex inserraħ moħħi, il-gvern irid jagħmel inizjattivi huwa stess biex lil dawn in-nies jgħinhom jintegraw ruħhom fil-ħajja ta' kuljum u jsostnu lilhom infushom.

Mil-lat ta' ħajja soċjali, jien nista' nitkellem dwar il-każ tat-tifla tagħna.

Sa tmien ġimgħat ilu, it-tifla kienet bħal kull tfajla oħra, toħroġ, tmur discos u tiddeverti bħal kull żagħżugħa, iżda imbagħad, minħabba l-marda li aħna lanqas biss konna nafu biha u minn tmien ġimgħat 'il hawn tgħallimna ħafna affarijiet dwarha u għad baqgħalna ħafna x'nitgħallmu, waqgħet, tilfet il-job u ġiet penniless.

Li kieku ma konniex aħna l-ġenituri li għeniha, ma nafx x'kien se jsir minnha t-tifla tagħna.

Indagajt dwar x'servizzi jeżistu li jistgħu jgħinu lit-tifla u sirt naf li hemm kwalita' ta' marda, l-iskiżofrenja, li min ibati minnha jista' jieħu xi ħaġa, pero' safejn naf jien, min ibati minn mard ieħor mentali, m'huwiex kwalifikat biex jieħu xi forma ta' għajnuna.

Mela waħda mill-affarijiet li lili bħala ġenitur tinkwetani, hija li jekk jiena ma kontx finanzjarjament tajjeb, din it-tifla kienet tispiċċa.

Kif qal Dr. Saliba, lill-pazjenti jibagħtuhom on leave u jien nemmen li s-sistema li tintuża hija tajba għax titħaddem b'mod gradwali.

Barra minn hekk jinvolvu wkoll lill-ġenituri billi jgħallmuhom ċertu affarijiet li huma utli ħafna.

Infatti dħalna fil-mental health association fejn tgħallimna kif il-problemi għandhom jiġu tackled pero' m'hawnx co-ordinating unit u nħoss li l-gvern imissu jagħmel co-ordinating unit biex għallinqas l-isforzi li għandhom isiru, isiru b'mod ta' strateġija.

Kif qal Dr. Saliba, huwa importanti li jkun hemm strateġija biex ir-riżorsi jiġu użati b'mod tajjeb u mhux kulħadd jgħaffeġ għalih.

Issemma l-qasam tal-housing.

Jien nemmen li l-gvern irid iħares mhux biss lejn id-disabled jew l-anzjani iżda wkoll lejn is-settur ta' nies li jbatu minn xi forma ta' mard mentali.

F'dawn l-aħħar ġimgħat tgħallimt li waħda minn kull tliet nisa u wieħed minn kull sitt irġiel, ibatu minn xi forma ta' mental illness.

Illum nemmen li l-problema teżisti u bħalma diġa' ntqal, illum kulħadd jibla' l-anti-depressants.

L-impjieg għal dawn il-persuni huwa importanti u forsi l-gvern jista' jibda inizjattivi permezz ta' twaqqif ta' koperattivi bejn persuni li jbatu minn xi forma ta' mard mentali biex ikollhom fejn jeżerċitaw l-abbiltajiet tagħhom.

Huwa diffiċli għal persuni li kienu fl-Isptar Monte Carmeli jintegraw ruħhom fis-soċjeta' għax in-nies li jiltaqgħu magħhom ikollhom ċertu apprehension.

Nemmen sinċerament li għandu jkun hemm day centres għal dawn il-persuni.

Nixtieq li jekk it-tifla tiegħi tixtieq toħroġ ikollha fejn tmur u jkollha ma' min titkellem għax sinċerament nemmen li meta dawn in-nies jitħalltu bejniethom, ikunu ta' għajnuna kemm għalihom infushom kif ukoll għal xulxin.

Għar-rigward ta' l-admission ward f'Mount Carmel Hospital, nista' ngħid li jien rajt kooperazzjoni kbira minn dawk li jaħdmu hemmhekk.

Kuljum morna naraw lit-tifla l-isptar u allura stajna naraw kif l-affarijiet jiġu tackled u kif bil-mod il-mod jerġgħu jġibu lill-pazjenti jemmnu fihom infushom.

Qabel ma missejna mal-problema, kont sempliċement naf fejn jinsab Mount Carmel Hospital iżda ma kontx naf xi jkun għaddej wara r-rixtellu ta' l-isptar.

Illum naf mod ieħor.

L-Onor.

Farrugia semma r-rejection tal-ġirien.

Dan huwa minnu għax kif għedtlek, meta n-nies ikunu jafu li persuna għandha xi forma ta' mental illness, kemm jista' jkun jibqgħu 'l bogħod minnha aħseb u ara kemm se nemmen li xi darba l-employers se jimpjegaw lil nies b'xi forma ta' mard mentali.

Jien inħoss li bħalma l-gvern jagħti għajnuna lil min hu disabled jew anzjan - u hekk hu xieraq - għandu jagħti wkoll xi forma ta' għajnuna lil dawn in-nies.

Aktar kmieni smajna li s-sistema li tintuża biex pazjenta toħroġ mll-isptar, hija li l-ewwel tintbagħat on leave u personalment nemmen li din hija sistema tajba.

Meta jien ħadt lit-tifla jarawha f'Mount Carmel Hospital, ma kenitx faċli għalina.

Ovvjament ma kenitx xi ħaġa li ġenitur jieħu pjaċir jagħmilha.

Kienet għafsa ta' qalb meta t-tabib tagħna qalilna li se jagħmlilha karta biex tiġi ezaminata l-isptar.

U qabel ma kienu ċerti dwar xi affarijiet, ma daħluhiex l-isptar.

Kuntrarjament għal li kont naħseb qabel, biex tidħol l-isptar ma tridx biss il-karta tat-tabib, jew sempliċement tħabbat il-bieb u tgħidilhom li trid tidħol, iżda l-ewwel irid isir eżami fuq il-pazjent biex jiġi assigurat li l-pazjent jenħtieġ jinżamm l-isptar.

IĊ-CHAIRPERSON: Jiena nista' nifhem l-isforz li sar minnkom biex tiġu hawn u titkellmu dwar is-sitwazzjoni li tinsab fiha l-familja tagħkom u wieħed japprezza immens l-impenn li ħadtu biex ġejtu titkellmu hawnhekk speċjalment meta għadkom tippruvaw taċċettaw is-sitwazzjoni li ġiet fuqkom f'daqqa.

Jien nifhem il-preokkupazzjoni tiegħek meta tgħid li jekk jista' jkun ikun hemm linji differenti min-naħa tal-gvern biex mhux biss l-iskiżofrenja tiġi konsidata għal skopijiet ta' pensjoni imma anke mard mentali ieħor.

Nifhem il-preokkupazzjoni ta' ġenitur li jistaqsi x'jiġri mit-tifla kif jispiċċa hu, pero' jiena nippreferi li aktar milli jiġu provduti pensjonijiet jiġu provduti opportunitajiet biex il-persuni b'mard mentali jkollhom opportunita' li jaħdmu u jżommu job għaliex mhux tajjeb, anke mil-lat ta' terapija, li l-persuna titfagħha x'imkien u tgħidilha li se tibagħtilha l-pensjoni.

Huwa ferm aħjar li l-persuna tintegra fil-ħajja ta' kuljum.

Jiena naqbel miegħek li għandu jkun hemm aktar day centres fejn dawn in-nies ikunu jistgħu jiltaqgħu flimkien, pero' jiena nixteq narahom jintegraw mhux bejniethom imma magħna lkoll.

Meta persuni li għandhom l-istess problema jiltaqgħu flimkien, isservi ta' terapija għalihom għaliex wieħed isib solliev f'min jista' jifhmu ftit aħjar, pero' l-integrazzjoni nixtieq naraha magħna lkoll.

Aħna lkoll kemm aħna għandna problemi.

Inti semmejt li wieħed minn kull tlieta għandu problema u allura naħseb li anke hawn ġew wieħed minn kull tlieta għandu problema u qed ngħid hekk mhux biex inkun ċinika … Veru li wieħed li għandu problema jista' jkun ta' għajnuna għal min għandu l-istess problema, pero' jekk verament irridu l-integrazzjoni, din trid issir fil-komunita' at large u mhux bejniethom għax inkella nkunu qegħdin nitilfu t-tifsira ta' x'inhi integrazzjoni fil-komunita'.

IS-SUR BORG: Issemma li għandu jkun hawn aktar edukazzjoni u awareness fuq il-mard mentali.

Per eżempju jien niftakar li madwar 25 sena ilu, min kellu tifel b'diżabilita' kien jaħbih, mentri llum il-ġurnata kulħadd jaċċetta l-fatt li familja jista' jkollha tifel b'diżabilita'.

Pero' fir-rigward ta' mard mentali, jien inħoss li għadna pjuttost naħsbu kif konna naħsbu 25 sena ilu fir-rigward ta' persuni b'diżabilita' u għandna ċertu apprehension lejn min ibati b'xi mard mentali.

Meta tkellimt dwar pensjoni, jien ma rridx niftiehem li l-gvern għandu jkun speċi ta' bank li jagħti l-flus lil kull min ibati minn xi marda, imma kieku jiena bħala ġenitur ma tajtx support lit-tifla tiegħi, x'kien se jiġri minnha?

Social benefits ma hemmx, l-ETC ma setgħux jagħtuha unemployment benefit għar-raġuni li ġiet dismissed mix-xogħol tort tagħha, allavolja issa nafu li l-kawża kienet il-marda stess .....

IĊ-CHAIRPERSON: Jien nixtieq li l-każ tat-tifla tagħkom jiġi segwit.

Ovvjament m'iniex ngħid biss għall-każ tagħkom partikolari imma għal każijiet oħra simili fejn wieħed jitlef il-post tax-xogħol tiegħu minħabba kawża medika u ma jkunx intitolat għal xi benefiċċju soċjali.

Hawnhekk hawn preżenti nies li ġejjin mid-Dipartiment tas-Sigurta' Soċjali u lilhom qed nindirizza dan il-kumment għaliex it is very unfair li persuna li jkollha problema ta' saħħa mentali .… Jekk persuna jkollha attakk tal-qalb, ma tispiċċax barra mix-xogħol imma tieħu s-sick leave u terġa' lura fuq il-post tax-xogħol wara li tiġi rikoverata.

Wieħed irid jara x'ġara eżattament u x'avenue seta' jieħu u mhux sempliċement spiċċa barra mill-post tax-xogħol u daqshekk.

Mhux qed nieħu l-każ tat-tifla tagħkom għaliex intom qegħdin hawnhekk b'xi preferenza speċjali, imma dan l-istat ta' fatt huwa inkwetanti.

One has to look into the issue mil-lat ta' politika soċjali u qed nindirizza wkoll din il-kwestjoni lir-rappreżentanti tal-politika soċjali biex jagħtuna risposta.

IS-SUR BORG: Nista' ngħidlek li f'korpi parastatali, min ikollu problema ta' drogi jista' jieħu sa sentejn biex jagħmel riabilitazzjoni u wara jerġa' jidħol lura fuq il-post tax-xogħol waqt li fil-każ ta' mard mentali, din il-fakulta' ma teżistix.

Din hija r-realta'.

Barra minn hekk wieħed jista' jkun ilu jbati minn xi marda mentali qabel ma jkun aware minnha.

Per eżempju fil-każ tagħna, allavolja jien nħobb naqra u ninteressa ruħi f'ħafna affarijiet, nista' ngħid li ma konniex aware li t-tifla kellha marda.

Kont naħseb li kienet bluha taż-żogħżija mentri llum tgħallimt li l-marda taħdem in cycles.

Issa għidli min se jħaddem lit-tifla meta tkun għaddejja minn ċertu cycle?

Tajjeb li wieħed iżomm f'moħħu li l-mard m'huwiex tort ta' l-individwu, iżda jista' jiġi fuq kulħadd.

IĊ-CHAIRPERSON: Kif qalet Miss Doris Gauci, hemm min qiegħed jimpjega dawn it-tip ta' persuni pero' jenħtieġ titkabbar l-awareness fost min iħaddem.

IS-SUR BORG: Lil Miss Gauci nafha u anke talks għamlitilna pero' kif qalet hi stess, għadna fil-bidu u jekk mhux se jsir sforz ġenwin u koordinat, se nieħdu ħafna tul ta' żmien u se jkun hemm ħafna tbatija għal ħafna nies.

Jien nemmen li din it-tbatija tista' tonqos permezz ta' twaqqif ta' co-ordinating unit bejn kull min huwa nvolut f'dan il-qasam.

IĊ-CHAIRPERSON: L-Onor.

MICHAEL FARRUGIA: Dan li qed tgħid inti huwa reali u naħseb tajjeb li 'l quddiem dan il-kumitat ikollu wkoll ċans jevalwa sitwazzjonijiet simili.

Jien kelli esperjenza ta' persuna li wara marda li kellha spiċċat b'diżabilita' f'wheelchair.

Din il-persuna kienet taħdem ma' kumpannija parastatali u fil-fatt riedu jitterminawlha l-impjieg tagħha u ma tterminawulhiex wara ruxmata nkwiet, ġlied u interventi oħra għax kienet se tgħaddi bord u tispiċċa barra.

Naħseb li dan huwa punt ieħor li 'l quddiem tajjeb li l-kumitat ikollu ċans jevalwa.

Bl-aċċettazzjoni ta' l-unions, jekk persuna li taħdem f'kumpannija privata taqbeż il-limitu ta' sick leave li għandha, il-kumpannija għandha l-fakulta' kollha li tkeċċi lil dik il-persuna.

Naturalment il-mard mentali mhux dejjem se jgħaddilek fi żmien tlett ijiem jew ġimgħa, imma f'ċertu każijiet se jdumlek numru ta' ġimgħat.

M'iniex nirreferi għal każijiet kroniċi imma każijiet akuti ma jdumux jumejn, tlieta, sakemm jitfejqu imma jdumu numru ta' ġimgħat.

Li qed jiġri, u din sfortunatament teżisti wkoll f'kumpanniji parastatali, hija li kif jispiċċalek is-sick leave, tirċievi ittra li tgħidlek li ħadt is-sick leave kollu u allura s-servizzi tiegħek m'għadx għandhom bżonnhom.

Jibgħatuk għand il-grupp ta' tobba tagħhom, jgħadduk bord u tispiċċa barra.

IS-SUR BORG: Kultant minħabba l-kwalita' tal-marda li jkollhom, lanqas huma stess ma jkunu jafu x'ikunu qed jagħmlu.

MICHAEL FARRUGIA: U lillpazjent tkompli titfgħu aktar 'l isfel milli diġa' jkun.

IĊ-CHAIRPERSON: Il-kumment li għamilt qabel lir-rapprezentanti tas-social services department qed nindirizzah ukoll lill-ETC biex f'seduta oħra ta' dan il-kumitat ikollna guidelines min-naħa tagħhom għar-rigward ta' reġistrar, eċċ. L-Onor.

MICHAEL ASCIAK: Jien inħoss li s-sistema hija unfair li tiddiskrimina ma' min ikollu psikożi bejn dak li hu skiżofreniku u dak li m'huwiex.

Ma nistax nifhem kif jekk wieħed jaqa' fil-kategorija ta' skiżofrenja jieħu free drugs u jgawdi minn ċertu servizzi soċjali u jekk jinzerta jkollu xi psikożi oħra bħalma hi mania jew manic depression, l-Istat jitilqu għal rasu.

Dan huwa punt li jrid jiġi kkonsidrat.

Huwa unfair kemm fuq il-pazjent u kemm fuq il-ġenituri.

IĊ-CHAIRPERSON: Nirringrazzjak.

L-Onor.

DOLORES CRISTINA: Xtaqt nixxiftja ftit minn fuq il-pazjent għal fuq il-familja tal-pazjent.

Qed ngħid hekk għaliex il-mama' tiegħi dejjem niftakarha depressing.

Illum għandha 89 sena u dejjem niftakarha tieħu t-tranquillisers u anti-depressants.

Meta kont qed nikber kelli bżonn support, pero' qatt ma sibtu, forsi għax kien dak iż-żmien, iżda naħseb li anke llum jeżisti dan in-nuqqas.

U qed inħares lejkom bħala ġenituri li għandkom tifla oħra minbarra t-tifla li qed titkellmu dwarha u allura nista' nimmaġina illi intom kemm bħala family unit u kemm bħala tliet individwi, għandkom bżonn ħafna support emozzjonali u psikoloġiku.

Sibtu xi forma ta' family therapy illi tagħtikom l-attenzjoni individwali u anke bħala unit, li hija bżonjuża ħafna fiċ-ċirkostanzi tagħkom?

IS-SUR BORG: Li nista' ngħidlek huwa li minn mindu daħħalt lit-tifla f'Mount Carmel Hospital sibna għajnuna kbira kemm mill-istaff kif ukoll mit-tobba li tawna support u tagħlim.

Barra minn hekk, dħalna fil-mental health association li bħalissa qed torganizza seminar b'sensiela ta' lectures u se jistiednu wkoll lill-Ministru għall-workshop li se jagħmlu.

Huwa tajjeb li l-ġenituri jingħataw dan it-tip ta' support u din il-kwalita' ta' informazzjoni sabiex ikunu jistgħu jiffaċċjaw is-sitwazzjoni li tkun ġiet fuqhom.

Meta titfaċċa l-marda fil-familja tagħhom, jibdew isaqsu lilhom infushom x'għamlu ħażin - din il-fażi għaddejna minnha aħna - u mbagħad jibdew jistaqsu jekk humiex ġenituri tajbin.

Pero' mbagħad aħna ġejna mgħallma li din hija marda bħal kull marda oħra li tista' tiġi fuq kulħadd.

Nerġa' ngħid li l-istaff li ltqajna miegħu aħna, kien ta' support u għajnuna kbira għalina.

Anke l-mental health association għenitna ħafna u issa li sirt naf b'din il-problema, beħsiebni naħdem f'dan il-qasam.

DOLORES CRISTINA: L-għajnuna li qed tagħtikom l-association, hija għalikom biss bħala ġenituri, jew hija wkoll estiża lejn it-tifla?

IS-SUR BORG: Normalment il-pazjenti jkunu wkoll prezenti, pero' għal ċerti lectures jagħtuna parir li lill-pazjenti ma nġibuhomx magħna.

DOLORES CRISTINA: M'iniex qed nirriferi għat-tifla li bħalissa għandha l-problema ta' saħħa mentali imma qed nirriferi għat-tifla l-oħra li għandkom id-dar.

IS-SUR BORG: Naturalment lit-tifla l-oħra rridu nedukawha u ngħidulha bil-mod x'inhuma l-problemi għax wara kollox jekk ma tiġix aware bħalma ġejna aħna, ma tkunx taf kif il-problema trid tiġi tackled.

Jien illum tgħallimt li din hija kondizzjoni li trid tgħix magħha u trid iżżomm lilek innifsek informat biex ma' l-inqas sinjal li tara li m'huwiex "normali", tieħu l-passi neċessarji.

Illum nafu fejn irridu mmorru, nafu lil min irridu nċemplu u żguri li se nsibu għajnuna.

Li nixtiequ aħna bħala ġenituri huwa li s-servizzi eżistenti jiżdiedu.

Per eżempju n-numru ta' social workers qualified in psychiatric care huwa ta' tlieta.

F'pajjiż b'popolazzjoni ta' terz ta' miljun, ma nippretendix li għandu jkun hemm biss tliet social workers kwalifikati f'dan il-qasam.

Fil-qasam ta' l-anzjani hemm numru ta' persuni li jagħtu l-għajnuna tagħhom waqt li fuq mental illnesses, hemm biss tlieta; forsi għandi informazzjoni żbaljata, imma safejn naf jien hekk hu.

IĊ-CHAIRPERSON: Se mai, dik tista' tiġi ċċarata f'laqgħa oħra.

Jiena nixtieq nirringrazzjakom Sinjuri Borg u nixtieq nirringrazzja lil kull min kien hawn f'din il-kamra li segwa b'attenzjoni dak kollu li kien qed jingħad.

Naturalment id-diskussjoni se tkompli u dawk li diġa' tkellmu se jirċievu wkoll invit biex jibqgħu jattendu għal-laqgħat li se jkollna.

Kull min qiegħed fuq il-lista tagħna, se jkollu ċ-ċans li jitkellem fil-laqgħat li jmiss, pero' ovvjament dan huwa suġġett li ma tistax teżawrih la fi tliet sigħat u lanqas fi 12-il siegħa.

Il-bidu huwa tqil pero' jiena persważa li minn dawn il-laqgħat se toħroġ ħafna informazzjoni u se jkun hemm lok fejn aħna nkunu nistgħu naġixxu u naħdmu flimkien.

Nirringrazzjakom, il-lejl it-tajjeb u l-laqgħa li jmiss se tinzamm nhar it-Tlieta, 15 ta' Ġunju.

Fid-9.05 p.m. il-Kumitat aġġorna għal nhar it-Tlieta, 15 ta' Ġunju, 1999 fis-7.00 p.m.


KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET SOĊJALI

LAQGĦA NRU.

L-Erbgħa, 9 ta' Ġunju, 1999

Il-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Soċjali ltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fis-7.03 p.m

L-Onor.

Helen D'Amato, President tal-Kumitat, ippresediet.

PREŻENTI

L-Iskrivana qalet it-talba.

Il-Minuti tal-laqgħa Nru. 9 li saret fl-4 ta' Mejju 1999 kienu konfermati.

Il-President tal-Kumitat talbet il-permess tal-Membri biex jekk ikun hemm talba minn mezzi tax-xandir jew ta' l-istampa sabiex jieħdu filmati jew ritratti, ikunu jistgħu jagħmlu dan.

Il-permess ingħata.

Il-Kumitat stieden lil Ms Doris Gauci minn Richmond Foundation, lil Dr Joseph Saliba, Direttur tal-Psikjatrija fl-Isptar Monte Carmeli, lis-Sur Arrigo, user tas-servizzi u lis-Sinjur u s-Sinjura Borg, qraba ta' user tas-servizzi, jieħdu sehem fid-diskussjoni.

Fid-9.05 p.m. id-diskussjoni ġiet interrotta u l-Kumitat aġġorna għal nhar it-Tlieta, 15 ta' Ġunju 1999 fis-7.00 p.m. bl-istess aġenda.

GĦALL-ISKRIVAN TAL-KAMRA

PRESIDENT TAL-KUMITAT

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees docx


KUMITATI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

KUMITAT PERMANENTI DWAR IX-XOGĦOL TAL-KAMRA

AVVIŻ

Laqgħa Nru. 15

It-Tnejn, 14 ta' Ġunju 1999, fil-5.30 p.m.

L-iSpeaker, President tal-Kumitat Permanenti dwar ix-Xogħol tal-Kamra, javża li l-Kumitat se jiltaqa' nhar it-Tnejn, 14 ta' Ġunju 1999, fil-5.30 p.m. fil-Kamra tal-Kumitati fil-Palazz il-Belt, b'din l-agenda:-

Xogħol tal-Kamra; u

Affarijiet oħra.

11 ta' Ġunju 1999 SKRIVAN TAL-KAMRA


LAQGĦA NRU.

It-Tnejn, 14 ta' Ġunju 1999

Il-Kumitat Permanenti dwar ix-Xogħol tal-Kamra ltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta,

fil-5.34 p.m.

L-iSpeaker, l-Onor Anton Tabone, ippresjeda.

PREŻENTI

Il-Ministru ta' l-Edukazzjoni, l-Onor Mario Galea, l-Onor Victor Galea Pace, l-Onor Joe Mizzi u l-Onor George Vella.

Il-Minuti ta' Laqgħa Nru 14 li saret fl-24 ta' Mejju, 1999, kienu konfermati.

Il-Ministru ta' l-Edukazzjoni u Aġent Kap tal-Kamra informa lill-Kumitat li l-ħsieb tal-Gvern kien li fis-seduta ta' dak inhar, it-Tnejn 14 ta' Ġunju, tkompli d-diskussjoni fuq ir-riżoluzzjoni dwar fondi għal ħtiġijiet speċjali lill-kunsilli lokali, fis-seduta ta' l-għada fil-għodu tkompli d-diskussjoni fuq it-Tieni Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Amministrazzjoni tat-Taxxa – Abbozz Nru 21 – u wara li tintemm, il-Kamra tgħaddi biex tkompli tiddiskuti r-riżoluzzjoni dwar fondi għal ħtiġijiet speċjali lill-kunsilli lokali.

Fuq proposta tal-Ministru ta' l-Edukazzjoni, il-Kumitat qabel li l-mozzjoni ta' sfiduċja fl-iSpeaker u fid-Deputy Speaker imressqa mill-Oppożizzjoni għandha tiġi diskussa nhar il-Ħamis, 17 ta' Ġunju, f'seduta li tibda fis-6.00 p.m.; bl-ewwel nofs siegħa għall-mistoqsijiet u l-ħin tad-diskussjoni jinqasam indaqs bejn kelliema tal-Gvern u kelliema ta' l-Oppożizzjoni bil-winding up għall-Oppożizzjoni.

Il-ħin ta' l-interruzzjoni tax-xogħol tas-seduta għandu jkun fid-9.00 p.m., jekk kemm-il darba d-diskussjoni ma tkunx intemmet qabel, u l-ħin ta' l-Aġġornament jittieħed bħas-soltu.

Il-Ministru ta' l-Edukazzjoni informa lill-Kumitat li għall-ġimgħa li tibda fil-21 ta' Ġunju, il-ħsieb tal-Gvern kien li l-Kamra tkompli bid-diskussjoni fuq ir-riżoluzzjoni dwar fondi għal ħtiġijiet speċjali lill-kunsilli lokali, jekk din tkun għadha ma ntemmitx, imbagħad tgħaddi biex tibda tiddiskuti fl-istadju tat-Tieni Qari l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Proprjeta' tal-Għadu – Abbozz Nru 6 – u l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Mediċini Perikolużi – Abbozz Nru 20.

Wara l-punt imqajjem fil-laqgħa tal-Kumitat li saret fil-11 ta' Mejju, 1999, l-iSpeaker talab liż-żewġ naħat tal-Kamra jissottomettu l-ismijiet tal-membri li għandhom jikkomponu l-kumitat li għandu jirrivedi l-Ordnijiet Permanenti tal-Kamra.

L-iSpeaker informa lill-Kumitat li kien irċieva stedina formali mingħand l-iSpeaker ta' l-Eġittu sabiex delegazzjoni parlamentari żżur l-Eġittu u talab liż-żewġ naħat tal-Kamra jissottomettu ismijiet ta' membri li għandhom jikkomponu d-delegazzjoni.

Fil-5.56 p.m. il-Kumitat aġġorna.

SKRIVAN TAL-KAMRA


KUMITATI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

KUMITAT DWAR L-AFFARIJIET SOĊJALI

AVVIŻ

Laqgħa Nru. 11

It-Tlieta, 15 ta' Ġunju 1999 fis-7.00 p.m.

L-Onor.

Helen D'Amato, President tal-Kumitat dwar l-Affarijiet Soċjali, tavża li l-Kumitat ser jiltaqa' nhar it-Tlieta, 15 ta' Ġunju 1999 fis-7.00 p.m. fil-Kamra tal-Kumitati fil-Palazz il-Belt b'din l-aġenda:-

14 ta' Ġunju 1999 SKRIVAN TAL-KAMRA