KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET SOĊJALI

(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

Laqgħa Nru. 34

It-Tlieta, 21 ta' Novembru, 2000

Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan

Prezz Lm1

Laqgħa Nru. 34

It-Tlieta, 21 ta' Novembru, 2000

Il-Kumitat iltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fl-7.13 p.m.

IĊ-CHAIRPERSON (Onor. Helen D'Amato): L-Onor.

MICHAEL FARRUGIA: Fl-aħħar laqgħa li kellna fil-31 ta' Ottubru, jien xtaqt inqajjem punt imma minħabba li dik il-laqgħa ma kenitx se tieħu fit-tul, kien se jkollna biss presentation tal-community mental health strategic plan, jien kont tlabt il-permess li nkun nista' nqajjem dak il-punt fil-laqgħa li jmiss li hija proprju llum, iżda fil-minuti m'hawn xejn imniżżel dwar dan.

IĊ-CHAIRPERSON: Veru li dan il-punt m'huwiex imniżżel fil-minuti, pero' dakinhar jien għamilt commitment u ovvjament se noqgħod għalih.

Naf li dakinhar xtaqt tqajjem xi punt u minħabba n-natura ta' dik il-laqgħa, bi qbil iddeċidejna li tipposponih għal-laqgħa tal-lum.

Nistgħu l-ewwelnett napprovaw il-minuti?

MICHAEL FARRUGIA: Iva, il-minuti jistgħu jiġu approvati.

Il-Minuti tal-laqgħa Nru. 33 li saret fil-31 ta' Ottubru, 2000 ġew approvati.

MICHAEL FARRUGIA: Nibda biex ngħid li wara l-aħħar laqgħa li kellna fid-9 ta' Mejju, iċ-Chairperson ta' dan il-kumitat kienet irċeviet ittra mingħand l-Onor.

Evarist Bartolo biex tiġi diskussa l-kwestjoni tat-trade schools li jekk m'iniex sejjer żball, kienet qamet lejn l-aħħar ta' Mejju.

Kienet intalbet li ssir diskussjoni pubblika biex wieħed ikun jista' jevalwa b'mod miftuħ id-deċiżjoni tal-gvern dwar il-qagħda tat-trade schools, iżda t-talba ma kenitx ġiet milqugħa.

Naħseb li jkun tajjeb li jkollna kjarifika ta' dik id-deċiżjoni.

Irrid ngħid ukoll li ħadd min-naħa ta' l-Oppożizzjoni ma kien konsultat jekk f'dan il-kumitat għandhiex issir diskussjoni dwar il-qagħda tat-trade schools.

Inħoss li kien ikun iktar etiku li kieku dik l-ittra ġiet riferuta lill-membri ta' dan il-kumitat ħalli d-deċiżjoni jekk għandniex niddiskutu dak is-suġġett jew le, tittieħed flimkien.

Naħseb għalissa nista' nieqaf hawnhekk ħalli nisma' l-opinjoni tas-Sinjorija Tiegħek.

IĊ-CHAIRPERSON: Kif qed tgħid inti, jien kont irċevejt ittra mingħand l-Onor.

Bartolo u wara li rajt il-kontenut ta' dik l-ittra - m'għandix l-ittra quddiemi u allura ma nistax nidħol fid-dettall tal-kontenut - u għamilt il-verifiki tiegħi, ma deherlix li kelli nlaqqa' dan il-kumitat.

Pero' din id-deċiżjoni ma żammejthiex għalija u kkomunikajt ma' l-Onor.

Bartolo b'mod uffiċjali billi ktibtlu personalment.

Naturalment l-ittra kienet pubblika, pero' min-naħa tal-membri tal-kumitat, ma kellix reazzjoni oħra u allura waqaft hemmhekk.

MICHAEL FARRUGIA: Nammetti li fil-fatt kienet pubblika imma nħoss li ittri li tirċievi ċ-Chairperson, speċjalment ittri ta' dan it-tip, għandhom jiġu riferuti lill-membri kollha tal-kumitat.

Dan il-punt jien ridt inqajmu dawk iż-żmenijiet meta din l-issue kienet għadha friska - għalkemm għadha attwali anke llum - pero' ma kien hemm l-ebda okkażjoni biex id-deċiżjoni li ħa l-gvern dwar it-trade schools tiġi diskussa b'mod pubbliku.

Bħall-Onor.

Bartolo, jien ukoll inħoss li s-social affairs committee huwa l-post fejn dibattitu jista' jsir bl-iktar mod liberu, fejn jinstemgħu r-rappreżentazzjonijiet ta' dawk kollha involuti, inkluż ta' l-uffiċjali fid-dipartiment ta' l-edukazzjoni.

Jien inħoss li dik l-ittra kellha tiġi riferuta lill-membri kollha qabel ma ttieħdet deċiżjoni.

Ħaġa oħra li rrid ngħid hija li minn dakinhar sal-lum, ma kienx hemm okkażjoni fejn stajna nqajmu dan il-punt.

Veru li kien hemm ċirkostanzi li żammu lil dan il-kumitat milli jiltaqa', b'mod partikolari d-diskussjoni b'tema soċjali li kienet għaddejja fil-Kamra tad-Deputati qabel ir-recess tas-sajf, imma kien hemm żmien meta ma kenux għaddejjin dawk id-diskussjonijiet u xorta ma ltqajniex.

U allura l-punt li wieħed ried iqajjem biex juri l-oġġezzjoni tiegħu, ma setax jitqajjem qabel.

Illum hija l-ewwel darba li qed niltaqgħu f'dan il-kumitat wara aktar minn sitt xhur u allura illum hija l-ewwel opportunita' li b'mod formali nistgħu noġġezzjonaw għad-deċiżjoni li ttieħdet miċ-Chairperson li dan is-suġġett ma jiġix diskuss f'dan il-kumitat.

Jien xorta għadni nsostni li l-issue tat-trade schools għandha tkun diskussa fil-kumitat dwar l-affarijiet soċjali, għandha tkun diskussa bl-iktar mod apert u d-deċiżjoni tiġix diskussa jew le, ma kellhiex tittieħed miċ-Chairperson waħedha.

Safejn naf jien, kien hemm offerta anke min-naħa tal-Ministru ta' l-Edukazzjoni li din tiġi diskussa.

Il-forum fejn din il-kwestjoni setgħet tiġi diskussa, huwa proprju fil-kumitat dwar l-affarijiet soċjali.

Il-kumitat għall-affarijiet soċjali twaqqaf biex jiddiskuti affarijiet ta' natura soċjali u nħoss li d-deċiżjoni meħuda mid-dipartiment ta' l-edukazzjoni dwar it-trade schools, taqa' fl-ambitu ta' affarijiet soċjali.

Inħoss li din id-deċiżjoni kellha tkun diskussa bl-iktar mod miftuħ ħalli wieħed jara dak kollu li wassal għal din id-deċiżjoni u mhux nispiċċaw biex il-qasam ta' l-edukazzjoni ta' pajjiżna jsir qisu yo-yo, fejn gvern ineħħi t-trade schools u gvern ieħor jerġa' jiftaħhom u nispiċċaw nilagħbu bit-tfal tagħna.

Hawnhekk niddiskutu kif se nipproteġu lill-uliedna, kif se nipproteġu s-soċjeta' tagħna.

Ma nħossx li hija sewwa jekk bil-politika stess li nkunu qegħdin inħaddmu nilagħbu bit-tfal tagħna.

Fl-opinjoni tiegħi, dan huwa l-forum ideali biex niddiskutu l-aħjar mod kif nistgħu nagħmlu t-tibdil neċessarju.

Huwa l-forum fejn kulħadd ikollu l-opportunita' jifhem x'wassal biex jittieħdu ċertu deċiżjonijiet, inkluż deċiżjonijiet fil-qasam ta' l-edukazzjoni, b'mod partikolari fis-settur ta' l-iskejjel tas-snajja' li huwa daqstant importanti.

Ma naqbilx mad-deċiżjoni taċ-Chairperson, deċiżjoni ta' persuna waħda u mhux tal-membri kollha tal-kumitat, li ma niddiskutux l-issue.

IĊ-CHAIRPERSON: Id-deċiżjoni kienet tiegħi wara li wiżint is-sitwazzjoni.

Veru li kif qed tgħid inti llum hija l-ewwel darba li stajt tqajjem dan il-punt b'mod formali, pero' kien hemm avenues oħra li setgħu ġew użati.

Setgħet saret talba minn membri tal-kumitat biex jien nirrevoka d-deċiżjoni li kont ħadt, jew inkella din il-kwestjoni setgħet tressqet fil-Kumitat dwar ix-Xogħol tal-Kamra biex tintwera x-xewqa li d-deċiżjoni li kont ħadt jien tiġi revokata.

U jekk kif qed tgħid int, dan is-suġġett għadu attwali u tixtiequ li dan il-kumitat jiddiskuti l-qagħda tat-trade schools - illum il-ġurnata t-technology subjects huma option li qed jiġu mgħallma fl-iskejjel kollha u mhux biss fit-trade schools - jien lesta li nlaqqa' dan il-kumitat biex proprju niddiskutuh man-nies involuti.

Lesta wkoll li nistiednu mhux biss lil dawk in-nies li jien naħseb li għandhom jiġu mistiedna, imma anke lil dawk il-persuni, għaqdiet jew assoċjazzjonijiet li intom tixtiequ jkunu wkoll hawn preżenti.

La qed terġa' ssir din it-talba, jien lesta li nirrevoka d-deċiżjoni li ħadt dakinhar.

Jien nixtieq nerġa' nirreġistra li dakinhar irċevejt ittra bħala Chairperson ta' dan il-kumitat u wara li wiżint is-sitwazzjoni, deherli li l-premessi li ntqalu fl-ittra, kienu premessi żbaljati.

Jien ħadtha d-deċiżjoni u nerfa' r-responsabbilta' tagħha.

Wara li bgħatt ittra pubblika lill-Onor.

Evarist Bartolo - l-ittra anke deheret fil-gazzetti, jiġifieri ma sar xejn bil-moħbi - ma ġiet l-ebda talba oħra, speċjalment mill-membri tal-kumitat, biex jien nirrevoka d-deċiżjoni li ħadt.

Wara dik l-ittra ma kelli l-ebda tip ta' feedback, pero' kif diġa' għedt, jekk qed tagħmlu talba formali biex niddiskutu s-suġġett, jien lesta li nilqa' t-talba u niddiskutuh.

MICHAEL FARRUGIA: L-ewwelnett napprezza li lesta tiddiskuti dan is-suġġett.

Nittama li l-ewwel laqgħa li jkollna tkun dwar dan is-suġġett imma ma tkunx sitt xhur jew seba' xhur oħra, u t-tieni nett ....

IĊ-CHAIRPERSON: Bir-rispett kollu, inti taf ir-raġunijiet għaliex domna biex iltqajna.

MICHAEL FARRUGIA: Fil-fatt jien diġa' għedt li kien hemm raġunijiet għaliex il-kumitat ma setax jiltaqa', pero' għedt ukoll li kien hemm żmien meta fil-Parlament ma kenux qed jiġu diskussi suġġetti ta' natura soċjali u allura, minkejja li dan il-kumitat seta' jiltaqa', xorta ma ltaqax.

Barra minn hekk, il-grupp parlamentari Laburista li jien nifforma parti minnu, kien wera d-diżapprovazzjoni tiegħu talli t-talba ta' l-Onor.

Bartolo ma kenitx ġiet milqugħa.

IĊ-CHAIRPERSON: Nassigurak li din id-diżapprovazzjoni ma waslitx għandi.

Jekk saritx b'ittra, jew saritx ....

MICHAEL FARRUGIA: Kienet pubblika.

IĊ-CHAIRPERSON: Għandi żgur li ma waslitx.

MICHAEL FARRUGIA: Imma skużi, inti tippretendi li jien inkun naf l-affarijiet li jkunu pubbliċi u mbagħad inti ma tkunx taf ....

IĊ-CHAIRPERSON: Jien bgħatt ittra lill-Onor.

Bartolo li setgħet tasal għandkom ukoll.

Ma nafx jekk għandekx xi punt ieħor li tixtieq tqajjem.

MICHAEL FARRUGIA: Nixtieq nagħmel punt żgħir.

Biex f'dan il-kumitat ma jkunx hemm disgwid aktar 'il quddiem, jien naħseb li jkun iktar għaqli jekk talbiet għal diskussjoni ma jiġux deċiżi minn persuna waħda imma jiġu deċiżi mill-membri tal-kumitat kollu.

Ma nħossx li għandha tkun persuna waħda li tiddeċiedi jekk suġġett huwiex ta' interess nazzjonali, imma għandu jkun il-kumitat kollu li jiddiskuti t-talba li tkun saret u jara jekk it-talba għandhiex tiġi diskussa.

SERVIZZI FIL-QASAM TA' L-ADDICTIVE BEHAVIOUR

Ikompli mid-9 ta' Mejju, 2000.

IĊ-CHAIRPERSON: Illum se nkomplu bid-diskussjoni li konna bdejna xhur ilu dwar l-addictive behaviour.

Ħafna drabi, meta nitkellmu fuq addictive behaviour, f'moħħna mill-ewwel jiġuna d-droga u l-alkoħol u pjuttost ninsew affarijiet oħra li huma wkoll addictive u li jġibu daqstant problemi.

Kif għedt fl-ewwel laqgħa dwar dan is-suġġett, ma nixtieqx li nitkellmu biss fuq il-kura u s-servizzi li naturalment huma ferm importanti, imma nixtieq li niffokaw ukoll fuq il-prevention.

Qabel insejjaħ lill-membri ta' Al-Anon jiġu mal-mejda, nixtieq ninformakom li rċevejt in-Newsletter No. 7 ta' Novembru 2000 maħruġa mill-Assoċjazzjoni Ġenituri Nħarsu 'l Uliedna li llum se jkollhom iċ-ċans jagħmlu l-presentation tagħhom.

Peress li r-rappreżentanti ta' Al-Anon ma kenux hawn għal kull laqgħa li diġa' kellna, nixtieq ngħidilhom li dawn il-laqgħat huma pubbliċi u jista' jkun hawn preżenti membri tal-media.

Qed ngħidilkom dan biex tkunu tistgħu tirregolaw lilkom infuskom.

Jekk ma tixtiequx tgħidu isimkom, tistgħu ma tgħiduhx, pero' jekk intom ma tiddejqux turu isimkom, għal skopijiet ta' transcription nitlobkom tgħidu isimkom malli tibdew titkellmu.

Dawn il-laqgħat jiġu recorded u transcribed, pero' kif diġa' għedtilkom, jekk intom ma tixtiequx turu isimkom, ħossukom fil-liberta' li ma tgħiduhx.

(Interruzzjonijiet) M'hijiex problema li tagħtu biss isimkom mingħajr il-kunjom.

Anzi, jekk tridu, tistgħu tibdlu isimkom.

MICHAEL FARRUGIA: Id-diskors li jintqal jiġi pubblikat.

IĊ-CHAIRPERSON: Iva, dak kollu li tgħidu jiġi transcribed u pubblikat.

MICHAEL FARRUGIA: Jiġifieri apparti li l-laqgħat jiġu recorded, jinħareġ dokument li juri kelma b'kelma dak kollu li tkunu għedtu.

IĊ-CHAIRPERSON: Hekk hu.

Għalhekk qed nagħmililkom ċara għaliex naf li fl-assoċjazzjonijiet tagħkom intom iżżommu ċertu livell ta' anonimita'.

AL-ANON (1): Aħna nitkellmu għan-nom ta' Al-Anon family groups f'Malta u Għawdex, u jekk tridu, nista' ngħidilkom fiex tikkonsisti l-għaqda tagħna.

IĊ-CHAIRPERSON: Napprezzaw jekk tagħtina background mhux fit-tul ħafna ta' min intom, x'inhu x-xogħol tagħkom u kif intom taraw is-sitwazzjoni.

AL-ANON (1): Al-Anon hija għaqda ta' qraba u ħbieb ta' alkoħoliċi li jaqsmu l-esperjenzi, is-saħħa u t-tama tagħhom biex flimkien isolvu l-problemi li għandhom.

Aħna nemmnu li l-alkoħoliżmu hija marda u l-fejqan jista' jintlaħaq billi jkun hemm tibdil fil-karattru.

Al-Anon bdiet f'Malta fl-1976 minn tliet barranin, fosthom mara Amerikana li kellha r-raġel tagħha jaħdem l-Universita', li kienu jiltaqgħu darba fil-ġimgħa f'St. Patricks f'Tas-Sliema.

L-Amerikana kellha esperjenza tajba ta' dak li jsir minn Al-Anon barra minn Malta u allura bdiet iġġib il-letteratura f'Malta.

Imbagħad fl-1986 twaqqaf il-work group kompost minn Maltin li kien jiltaqa' fil-boardroom tad-Dipartiment tas-Sigurta' Soċjali u minn dakinhar sal-lum, Al-Anon baqa' jiltaqa' b'mod regolari.

Fl-1988 kien beda l-grupp ta' Caritas u llum għandna grupp il-Belt u ieħor Għawdex.

Dawn il-gruppi huma ta' għajnuna kbira għall-familjari ta' alkoħoliċi li jgħaddu minn ħafna tbatija.

Ħafna nies jaħsbu li l-problema hija biss ta' l-alcoholic, pero' l-alkoħoliżmu hija marda tal-familja.

F'dawn il-laqgħat il-membri jaqsmu l-esperjenzi tagħhom bit-tama li l-esperjenza tal-persuna li tkun sabet fejqan għaliha nnifisha, tgħin lil ħaddieħor.

Il-World Health Organisation stess tagħraf din il-marda u hemm xi tletin elf grupp imxerda mad-dinja kollha, jiġifieri Al-Anon ma nsibuhiex biss f'Malta iżda fid-dinja kollha.

Aħna, kulma nixtiequ huma premises peress li m'għandniex premises tagħna.

M'aħniex nitolbu għal xi stabbiliment imma nixtiequ li jkollna post żgħir għall-użu tagħna ħalli kull min jixtieq jiġi għandna għall-għajnuna jkun jaf fejn isibna.

IĊ-CHAIRPERSON: Fil-preżent, xi premises tużaw għal-laqgħat tagħkom?

Tużaw premises ta' Caritas?

AL-ANON (1): Aħna niltaqgħu fis-6.30 p.m. kull nhar ta' Ġimgħa fiċ-Ċentru Ħidma Soċjali f'Santa Venera, pero' m'għandniex premises tagħna personali.

Kollox isir b'ħafna tqanżiħ.

Aħna nużaw id-dining room ta' l-għaqda tal-persuni għomja li tinsab f'Santa Venera, imma din m'hijiex sitwazzjoni ideali.

Hemm cupboard żgħir fejn inżommu xi letteratura u affarijiet oħra, imma dan il-cupboard dejjem jiġri ma' kullimkien, daqqa jressquh 'l hawn u daqqa jressquh 'l hemm.

IĊ-CHAIRPERSON: Il-problema ta' nuqqas ta' premises hija stabbilita.

Qed turu x-xewqa tagħkom li jkollkom premises, pero' hemm xi esperjenzi dwar il-ħidma tagħkom li tixtiequ taqsmu magħna?

Tistgħu tgħidulna kif il-laqgħat tagħkom verament jgħinu lill-familjari, u f'liema sitwazzjonijiet isibu ruħhom familjari ta' persuni alkoħoliċi?

Tistgħu tgħidulna dwar l-effett li l-alkoħoliżmu jħalli fuq il-familja, per eżempju d-diffikultajiet li jiltaqgħu magħhom il-familjarji, jew il-biża' li jkollkom, jew il-problemi finanzjarji li jistgħu jsibu ruħhom fihom?

X'inhija s-sitwazzjoni li l-familjari u l-ħbieb ta' persuni alkoħoliċi jsibu ruħhom fiha?

AL-ANON (2): Al-Anon hija għaqda volontarja, jiġifieri l-għajnuna li jagħti kull membru, tingħata b'mod volontarju.

Aħna nagħtu wkoll għajnuna barra mil-laqgħat, fis-sens li ngħinu u nagħtu l-kuraġġ lil dawk il-persuni li jċemplulna privatament id-dar tagħna.

Aħna għandna l-programm li ngħidulu "Tnax-il pass għal fejqan" u kull min jitlob l-għajnuna tagħna, nipprovaw nuruh dan il-programm.

Għandna wkoll ħafna letteratura li oriġinarjament kienet bl-Ingliż u li bħalissa xi partijiet minnha qed tiġi tradotta għall-Malti.

Għandna l-ktieb "One day at a time" li huwa qari ta' kuljum, u għandna l-big book tagħna.

Ngħidulu l-"big book" għax juri kif taħdem Al-Anon.

Fil-preżent, dawn iż-żewġ kotba qed jiġu tradotti għall-Malti, iżda barra minn dawn il-kotba għandna wkoll ħafna leaflets li nqassmuhom b'xejn.

Il-membri tagħna m'huma obbligati jħallsu xejn.

Aħna nagħtu xi ħaġa, jekk irridu u kemm irridu, u nagħtu xi ħaġa, sabiex ikollna biex nixtru l-letteratura, il-karti li nibagħtu, eċċ.

Bħalma diġa' ntqal, għandna problema ta' nuqqas ta' premises u din iġġib magħha l-problema li lanqas għandna fejn inħallu numru tat-telefon għal min ikun jixtieq jagħmel kuntatt magħna, inkluż il-barranin li jkunu jixtiequ jikkuntattjawna meta jiġu f'pajjiżna.

IĊ-CHAIRPERSON: X'inhi r-relazzjoni tagħkom ma' l-AA?

Jien naf li anke l-AA m'għandhomx premises tagħhom u fil-preżent qegħdin naħdmu biex nidentifikaw xi post għalihom.

AL-ANON (2): L-AA tirrappreżenta l-alkoħoliku waqt li l-għaqda tagħna tirrappreżenta l-familjari ta' l-alkoħoliċi, u tgħinna nifhmu lil xulxin.

It-tnejn li aħna – l-alkoħoliku u l-familjari - inbatu minħabba l-alkoħol; il-membri ta' l-AA ikunu xorbu l-alkoħol waqt li fil-każ tagħna l-familjari, l-alkoħol ikun f'moħħna.

L-alkoħol, iġiegħlna nbatu u jmarradna.

MICHAEL FARRUGIA: Safejn naf jien, kemm Caritas u kemm l-Aġenzija sedqa għandhom servizz li jingħata lill-familjari tal-persuni li għandhom problema ta' l-alkoħol.

X'inhi r-relazzjoni tagħkom ma' Caritas u ma' l-Aġenzija sedqa?

Isir trasferiment ta' persuni minn għaqda għall-oħra, jew kulħadd jimxi separatament minn xulxin, bir-riżultat li jista' jkun hemm duplikazzjoni ta' riżorsi?

AL-ANON (3): Aħna bħala għaqda m'aħniex professionals.

MICHAEL FARRUGIA: Ħafna drabi, fil-każ tal-kura ta' persuni li għandhom problema ta' alkoħol, it-trattament li jkun qed jingħata jkun two-fold; jittratta lill-persuna li jkollha l-vizzju ta' l-alkoħol u jittratta wkoll il-familjari li b'xi mod jew ieħor ikunu qed ibatu minħabba l-problema li għandu l-alkoħoliku.

Issa dawn iż-żewġ trattamenti jridu jimxu flimkien.

Ma jistax ikollok xi ħaġa miexja naħa u ħaġa oħra miexja naħa oħra.

Jistgħu jkunu mexjin paralleli ma' xulxin, imma naturalment, xi ħaġa li hija miexja parallela ma' xi ħaġa oħra, qatt m'huma se jikkonverġu biex jaslu għas-soluzzjoni aħħarija.

Jiġifieri jekk għandek settur li qed jittratta l-alkoħoliku u settur ieħor li huwa separat u indipendenti minnu li qed jittratta lill-familjari, minkejja li t-tnejn ikollhom l-istess skop, għax ikunu mexjin paralleli, qatt m'hu se jkun hemm konverġenza għal soluzzjoni aħħarija li m'hijiex biss il-kura ta' l-alkoħoliku, imma wkoll l-integrazzjoni tiegħu u t-tnaqqis tal-problemi li jkun hemm fi ħdan il-familja.

Issa jekk intom qegħdin tgħidu li qed timxu indipendentement kemm mill-AA kif ukoll minn organizzazzjonijiet oħra li qed jipprovaw jikkonverġu flimkien … Ma nafx kif taħsbuha intom, imma forsi jista' jkun hemm laqgħat flimkien ma' organizzazzjonijiet oħra li jwasslu għas-soluzzjoni li wieħed ikun jixtieq jasal għaliha.

AL-ANON (1): Aħna għandna l-istess programm, it-tnax-il pass għall-fejqan, li għandhom l-AA.

Għandna l-istess prinċipji, imma jekk ir-raġel tiegħi huwa alcoholic u jien m'iniex, il-problemi tiegħi m'humiex l-istess problemi li għandu r-raġel tiegħi, pero' b'daqshekk ma jfissirx li aħna m'aħniex nimxu bl-istess mod.

Fil-fatt aħna nemmnu li jekk jien nattendi l-laqgħat ta' Al-Anon u r-raġel tiegħi ma jimxix mal-programm ta' l-AA, se jkun hemm barrier kbira bejnietna għaliex m'aħniex se nifhmu lil xulxin.

Importanti li nimxu flimkien fuq l-istess programm.

Il-marda hija l-iktar, emotional.

L-uġigħ tiegħi mhux bħall-uġigħ ta' l-alcoholic.

Issa jien li naf dwar l-alkoħol mill-programm u l-letteratura ta' Al-Anon, se nimxi differenti minn dik il-persuna li qiegħda fil-għama tikkastiga lir-raġel tagħha, tidgħajlu u theddu li se titilqu.

Jien għandi lifetime ta' alcoholism, imma fortunatament il-ħajja tiegħi baqgħet għaddeja b'mod normali.

Għaliex?

Għaliex ili mas-17-il sena mmur il-laqgħat ta' Al-Anon u allura għandi esperjenza tajba ta' kif nista' nirkupra mill-effetti ta' l-alkoħoliżmu.

Naturalment, l-iktar li jbatu huma t-tfal.

Meta nara nies jiġu Al-Anon u wara ftit jitilqu, ngħid: "Imsieken, jekk mhux se jerġgħu jiġu hawn, min jaf x'se jsir minnhom".

Il-marda ta' l-alkoħoliżmu tibqa' tiġri warajk.

Tipprova kemm tipprova taħrabha, qatt m'hu se jirnexxielek taħrabha għax l-effetti ta' l-alkoħoliżmu jibqgħu jiġru warajk għal dejjem.

Anke meta l-alcoholic imut, tibqa' tħoss l-effetti tiegħu għaliex il-ħsara li tkun saret, b'mod partikolari dik psikoloġika, tkun kbira.

MICHAEL FARRUGIA: Qatt kellkom opportunita' li bħala Al-Anon tiltaqgħu, b'mod formali jew informali, ma' għaqdiet oħra, bħalma huma Caritas u l-Aġenzija sedqa li wkoll jaħdmu fuq l-istess linja?

AL-ANON (3): Iva, infatti xi ġimgħatejn ilu, aħna bħala Al-Anon organizzajna public information meeting li għalih stedinna t-tobba, il-professionals, il-qassisin, Caritas u l-Aġenzija sedqa, imma ħadd minnhom ma ġie għall-meeting.

Min-naħa tagħna, aħna nipprovaw ngħaddu l-messaġġ how one can recover from someone else's drinking.

MICHAEL FARRUGIA: Bażikament, il-punt li qed nipprova nasal għalih huwa dan.

Minkejja li Malta hija żgħira, in-numru ta' alkoħoliċi m'huwiex wieħed żgħir u allura n-numru ta' familjari li qed ibatu minħabba din il-problema, huwa konsiderevoli.

Jidher li hawn tliet oqsma li qed jipprovaw jindirizzaw l-istess ħaġa, għaldaqstant ma taħsbux li huwa iktar għaqli li kemm huwa possibbli jkun hawn koordinament bejn dawn it-tliet oqsma ħalli jkun hemm attakk wieħed sabiex tinstab l-għajnuna lill-familjari?

Jien kelli pazjenti li batew mill-problemi li jġib miegħu l-alkoħol u naf minn xiex għaddew il-familjari.

Jien naħseb li jekk ikun hemm dan il-koordinament, il-problema tkun tista' tiġi tackled b'mod aktar professjonali u meta qed ngħid "professjonali", ma rridx infisser li jkollok speċjalista imma li ma jkunx hemm sparpaljar ta' riżorsi.

U każijiet li jkunu jenħtieġu għajnuna professjonali, are referred to professionals.

IĊ-CHAIRPERSON: Jien nifhem x'ridtu tgħidu meta għedtu that you are not aligned to any sect or denomination, pero' naħseb li kemm Caritas u kemm l-Aġenzija sedqa, bl-ebda mod ma jistgħu jitqiesu bħala sect or denomination.

Ms. Sina Bugeja mill-Aġenzija sedqa qed tagħmel sinjal li tixtieq tikkjarifika xi ħaġa.

SINA BUGEJA (Chief Executive Officer, Aġenzija sedqa): Grazzi talli tajtni l-ispazju li niċċara xi punti.

Naħseb li l-ewwel punt li nixtieq ngħid huwa li l-Aġenzija sedqa hija aġenzija tal-gvern, la hija setta u lanqas denominazzjoni; weġġgħani daqsxejn il-fatt li ġejna riferuti bħala setta.

(Interruzzjonijiet)

AL-ANON (1): Skużawna jekk ġejna miftehma hekk, pero' bl-ebda mod ma ridna ngħidu li l-Aġenzija sedqa hija xi setta.

IĊ-CHAIRPERSON: All right.

Naqblu, il-punt huwa ċar u m'hemmx għalfejn nerġgħu nirreferu għalih.

SINA BUGEJA: Punt ieħor li ssemma kien dwar kollaborazzjoni u l-bżonn li naħdmu flimkien.

Inti semmejt laqgħa li ġiet organizzata f'dawn l-aħħar ġimgħat.

AL-ANON (3): Iva, organizzajna public information meeting.

SINA BUGEJA: Il-posta li nirċievi naraha kollha jien u nista' ngħidlek li għandi ma ġie l-ebda invit.

AL-ANON (3): Konna bagħtna e-mails.

SINA BUGEJA: Ma nafx f'liema e-mail address intbagħat l-invit, u qed ngħid dan għaliex ma nixtieqx nidhru li qisna mhux qed nieħdu interess.

AL-ANON (3): Ma nafx f'liema indirizz intbagħat għax mhux jien bgħatthom.

SINA BUGEJA: Kif taf, aħna dejjem ħdimna mill-qrib ma' kull min xtaq jaħdem f'dan il-qasam.

Punt li nixtieq niċċara huwa li l-Aġenzija sedqa, bħala l-aġenzija tal-gvern, hija l-organizzazzjoni li taħdem fil-qasam ta' l-alkoħol.

Xtaqt niċċara dawn il-punti għax ma kenux qed jinstemgħu daqshekk ċari, almenu għalina li qegħdin fl-udjenza.

Grazzi.

IĊ-CHAIRPERSON: Nirringrazzjak.

Jien ċerta li ħadd ma jrid inaqqas il-mertu ta' xi ħadd, pero' li joħroġ ċar żgur, hu li jeħtieġ li jkun hemm koordinazzjoni.

Mhux qed ngħid li kulħadd jitlef l-identita' tiegħu u kulħadd jaqa' taħt kappa waħda, qisna rridu nagħmlu umbrella kbira u kulħadd bilfors jidħol taħtha u bilfors isegwi r-regoli b'mod reġimentat, pero' importanti ħafna li l-id il-leminija tkun taf x'inhi tagħmel l-id ix-xellugija.

Qed nara nies fl-udjenza li qed jurini li jixtiequ jagħmlu xi kumment u allura se nsejjaħ l-ewwel lir-rappreżentanta ta' Caritas li għolliet idejha l-ewwel waħda, imbagħad lil Fr. Cordina li għolla idejh it-tieni wieħed, u mbagħad lis-Sur Chetcuti li għolla idejh it-tielet wieħed.

Kollha rajtkom, pero' agħtuni minuta ċans ħalli nispiċċa l-kumment li nixtieq nagħmel.

Għandna ħafna nies li qed jaħdmu f'dan il-qasam u x-xewqa tagħna hi li nibqgħu naraw diversi nies jaħdmu, pero' importanti li jkun hemm koordinazzjoni.

Mhux qed ngħid lilkom speċifikament bħala Al-Anon - peress li ma segwejtux il-laqgħat kollha forsi tistgħu taħsbu li qed nirriferi għalikom - iżda nassigurakom li kieku ġejtu għal-laqgħat kollha li kellna, mhux biss dwar dan il-qasam imma dwar l-oqsma diversi li ddiskutejna, kontu taraw li dejjem qed tqum din is-sitwazzjoni - m'iniex se nsejħilha "problema" għaliex j'Alla jkollna ħafna aktar nies jaħdmu f'dan il-qasam.

Importanti li jkun hemm koordinament għaliex qegħdin inħossu li għandna ħafna nies jaħdmu fuq l-istess ħaġa imma mhux b'mod koordinat.

Mhux se ngħid li qed jaħdmu fuq binarji differenti għaliex probabbli, jekk tpoġġi lil kulħadd madwar mejda u tagħsar ix-xogħol kollu li jkunu qegħdin jagħmlu, tara li ħafna minnu huwa kważi l-istess.

Ħalli għal mument ninsew ir-riżorsa finanzjarja, imma rridu nħarsu lejn ir-riżorsa umana għaliex żgur li jkun iktar healthy kieku n-nies li għandna jaħdmu fid-diversi organizzazzjonijiet jikkoordinaw aktar bejniethom.

Żgur li l-kontribut ta' l-għaqdiet kollha flimkien ikun jista' jilħaq ferm iktar nies għaliex il-biża' tiegħi hija li d-diversi organizzazzjonijiet qed jilħqu l-istess nies bir-riżultat li nies oħra li jkollhom l-istess problema qegħdin b'xi mod jintilfulna fil-massa.

Il-preokkupazzjoni tagħna m'hijiex li għandna ħafna nies jaħdmu f'dan il-qasam, imma li minkejja li għandna dawn in-nies kollha jaħdmu f'dan il-qasam, jista' jkun li nkunu qegħdin naħdmu ma' l-istess nies u nies oħra li għandhom problemi, ikunu qed jaqgħulna mis-safety net sempliċement għaliex kulħadd ikun mogħmi fil-biċċa tiegħu mingħajr ma forsi jipprova jifrex mil-lat ta' koordinament.

Pero' kif diġa' għedt, ma nixtieqx li intom li qegħdin hawn tħossukom li qed tiġu targeted għax mhux għalikom partikolari qed ngħid.

Insejjaħ issa lir-rappreżentanta ta' Caritas biex tagħmel il-kumment li tixtieq.

MARIELLA BALZAN (Co-ordinator San Blas Programme - Caritas): Aħna naħdmu ħafna ma' l-AA u forsi nistgħu naħdmu iktar ma' Al-Anon, pero' wieħed mill-goals tagħna għal din is-sena kien li nagħfsu u nindirizzaw il-problemi ta' l-alkoħol u d-droga.

L-approach tagħna huwa differenti minn dak ta' l-AA għaliex huma jaħdmu fuq il-medical model waqt li aħna aktar nużaw the integrated approach.

Aħna nindirizzaw il-problemi ta' l-alkoħol fil-gruppi li jkollna fir-residential, fis-semi residential, li hija fażi twila u importanti daqs il-fażi residenzjali, it-transition phase tar-residential għal barra, u fir-re-entry, jiġifieri meta jerġgħu jidħlu fis-soċjeta' u jkunu qed jaħdmu.

Issa għandna wkoll grupp ta' nies li għandhom problema ta' alkoħol, li barra l-gruppi tagħna, proprju biex ikollhom iktar support fuq barra, qed jattendu wkoll il-laqgħat ta' l-AA.

AL-ANON (3): Aħna m'aħniex l-AA; aħna Al-Anon li nieħdu ħsieb il-familjari ta' l-alkoħoliċi u mhux l-alkoħoliċi nfushom.

MARIELLA BALZAN: Naqbel li ladarba aħna qed naħdmu ma' l-AA, u aħna naħdmu ħafna ma' l-AA, forsi nistgħu naħdmu iktar magħkom, pero' li ridt ngħid huwa that working together is not something that is totally not possible, it is happening and it can continue happening.

IĊ-CHAIRPERSON: Nirringrazzjakom.

Insejjaħ issa lil Fr. Cordina.

DUN MANWEL CORDINA (Direttur Ġenerali, Fondazzjoni OASI): Nixtieq niċċara xi punt li forsi m'huwiex jinftiehem sew.

Al-Anon hija fellowship, mela għalihom, il-kelma "programm" hija differenti, hija programm ta' ħajja, stil ta' ħajja.

Huma jimxu fuq it-tnax-il pass bħalma nimxu aħna fil-programm tagħna ta' l-OASI u s-sehem tagħhom fis-soċjeta' huwa wieħed totalment ta' appoġġ.

Importanti li meta bniedem joħroġ fis-soċjeta' wara li jkun segwa l-programm tagħna, programm li huwa wkoll bażat fuq it-tnax-il pass ta' l-AA, ikollu dak il-grupp li jidentifika ruħu miegħu biex jagħtih is-support li jkollu bżonn.

Dawn huma support groups, huma ta' support għalihom infushom imma indirettament huma wkoll ta' support għall-partner tagħhom, jew għall-ġenituri, jew għat-tfal, eċċ. L-AA ikollhom ukoll open meetings li għalihom jista' jattendi kulħadd, inkluż ħbieb.

Huma jimxu fuq stil ta' ħajja li hu rikonoxxut internazzjonalment.

Aħna ninkoraġġixxu ħafna lill-klijenti tagħna li wara li joħorġu minn għandna, wara li jagħmlu l-aftercare, ikomplu jattendu l-gruppi ta' l-AA għax dawn għandhom vantaġġ kbir, għandhom riżorsi enormi, għandhom min ilu tletin jew erbgħin sena sober.

Huma jagħtu l-appoġġ li jkollu bżonn dak li jkun għamel il-programm tagħna ta' sena, sena u nofs, jew sentejn.

Importanti li wara li wieħed ilesti l-programm tagħna, jieħu l-awtonomija mingħandna, ma jibqax dipendenti fuq il-programm taċ-ċentru, għaliex inkella tkun ħlistu minn dipendenza u tfajtu fuq oħra.

Vantaġġ ieħor li min ilesti l-programm tagħna jattendi l-laqgħat ta' l-AA, huwa li jserrħilna moħħna li fis-soċjeta' se jsib l-ambjent li jista' jgħinu ħafna biex jagħtih il-kuraġġ li kuljum ma jaqax f'relapse.

L-AA għandha sehem importanti ħafna.

M'humiex jiddupplikaw ix-xogħol.

Skond il-concept tagħna, Allaħares m'hemmx l-AA biex iserrħulna moħħna li wara li klijent joħroġ mill-programm tagħna hemm xi ħadd fis-soċjeta' li qed jieħu ħsiebu.

Nixtieq ngħid ukoll li għal-laqgħa li Al-Anon organizzat f'Għawdex, l-OASI kienet preżenti.

IĊ-CHAIRPERSON: Nirringrazzjak Fr. Cordina u nsejjaħ issa lis-Sur Chetcuti li qed jirrappreżenta lill-Assoċjazzjoni Ġenituri Nħarsu 'l Uliedna, li jixtieq jagħmel punt qabel ma nsejjaħlu biex jagħmel il-presentation tiegħu.

IS-SUR JOE CHETCUTI (Assoċjazzjoni Ġenituri Nħarsu 'l Uliedna): Fuq il-punt ta' kooperazzjoni u koordinament bejnietna, nixtieq nagħmel osservazzjoni.

Ma kontx se nsemmiha imma la qam il-punt, se ngħidha.

Aħna, bħala assoċjazzjoni ta' ġenituri, konna qbadna l-caring directory li joħroġ is-Sur Alfred Calleja u minn madwar mitejn organizzazzjoni li hemm imniżżla fid-direttorju - naħseb li l-indirizzi huma tajba - għażilna ħamsin waħda li deherlina li n-natura tax-xogħol tagħhom u l-interess tagħhom, jixbaħ lil dak ta' l-assoċjazzjoni tagħna, ktibnilhom u b'dispjaċir ngħidlek li minn ħamsin ittra li bgħattna, irċevejna biss tliet acknowledgements.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi Sur Chetcuti.

L-Onor.

KARL CHIRCOP: Naħseb li waħda mill-akbar problemi ta' l-alkoħoliżmu hija proprju that alcohol is a socially acceptable drug u allura problema kbira hija r-relapse rate.

Alcoholic li jkun għamel programm u jkun ġie clean, għandu ċans kbir li jkollu relapse u għalhekk ħadt gost nisma' lil Fr. Cordina jgħid li huma jinkoraġġixxu lill-klijenti tagħhom jibqgħu jattendu l-laqgħat ta' l-AA.

Li nixtieq ngħid lil Al-Anon hija li kulħadd huwa bżonjuż u bħala tabib nista' ngħid li l-familjari ta' l-alkoħoliċi għandhom rwol importanti ħafna x'jilagħbu f'din il-problema soċjali, pero' fl-istess waqt ma narax għalfejn m'għandniex ningħaqdu u naħdmu id f'id.

Naqbel ma' dak li qalet iċ-Chairperson that the ultimate goal ta' kull wieħed minna huwa li ntejbu s-soċjeta' tagħna u kemm jista' jkun innaqsu din il-problema.

Diment li l-goal tagħna huwa li niġġieldu din il-problema, ma narax għalfejn għandna noqogħdu naħdmu b'mod separat, anke jekk paralleli.

Il-goals tagħna huma pui o meno l-istess u allura naħseb li tajjeb li intom bħala għaqda tfittxu li taħdmu iktar mill-qrib ma' għaqdiet oħra li jaħdmu f'dan il-qasam.

IĊ-CHAIRPERSON: Nirringrazzjak, Onor. Chircop.

Xtaqtu tgħaddu xi kummenti oħra?

IĊ-CHAIRPERSON: Jien naħseb li f'dan il-qasam, kemm fil-każ ta' l-alkoħol u kemm fil-każ tad-droga, kulħadd iħares l-aspett ta' anonimita'.

Personalment, jien naħseb li prinċipju fundamentali għal dik il-persuna li titlob l-għajnuna, titlobhiex mingħand Caritas, sedqa jew OASI, hija li jkollha l-identita' tagħha rispettata, anzi, mhux biss rispettata imma protetta.

Dak huwa aspett li żgur tistgħu sserrħu raskom minnu.

U aħna tant aħna konxji ta' dan l-aspett, li l-ewwel ħaġa li għedtilkom kienet li jekk tridu ma tużawx isimkom, tistgħu ma tużawhx.

M'għedtx l-istess lil Fr. Cordina jew lil Sina Bugeja imma għedt hekk lilkom għaliex naf li min jaħdem f'dan il-qasam jeħtieġ li jekk irid li jibqa' anonimu, jibqa' anonimu.

Dak huwa rispett li rridu nuru lejn ix-xogħol li qed tagħmlu intom minkejja d-diffikultajiet kollha li tiffaċċjaw fil-familji tagħkom.

Tixtiequ tgħaddu xi kummenti oħra?

IĊ-CHAIRPERSON: Fil-fatt wieħed mis-suġġerimenti li ħafna drabi nisimgħu minn min jaħdem f'dan il-qasam, huwa li anke jekk bniedem li għandu problema ma jridx isegwi programm, huwiex ma' l-Aġenzija sedqa, ma' l-AA, ma' Caritas jew ma' OASI, xorta waħda l-familjari għandhom ifittxu għajnuna għalihom infushom.

Anke jekk m'għandekx dipendenti, inti trid tgħin lilek innifsek u barra minn hekk, waqt li tkun qed tgħin lilek innifsek, tkun tista' tgħin aktar il-partner tiegħek mhux neċessarjament biex joħroġ mill-problema imma almenu biex tirrelataw aħjar bejnietkom.

Jiġifieri nifhmu, iva, l-importanza li min qed jgħix l-alkoħoliżmu jfittex l-għajnuna.

Definitely li qegħdin naqblu dwar dan.

Nista' ngħidilkom li fil-preżent qiegħda nipprova naħdem biex insibu premises għall-AA u fil-fatt naħseb li wasalna għal wieħed, pero' għandi xi ħaġa oħra f'moħħi u nixtieq li jirnexxieli għal dan aktar milli għall-ieħor u għalhekk l-ewwel mistoqsija tiegħi kienet x'relazzjoni għandkom ma' l-AA.

My first question was a teaser biex nara kif intom taħdmu flimkien, biex minflok ma jkollna nfittxu premises għalikom u ieħor għall-AA, ikun hemm premises wieħed li jkun jista' jintuża mit-tnejn li intom.

Dan il-punt jista' jsaħħaħli ftit idejja peress li minflok minn organizzazzjoni waħda, l-istess premises ikun qed jintuża minn żewġ organizzazzjonijiet.

Għalhekk my first question was an outright question ta' kif intom taħdmu flimkien.

AL-ANON (1): Jekk ikollna premises wieħed, jgħinna aktar għaliex nagħmlu kuraġġ lil xulxin u mmorru għal-laqgħat flimkien.

IĊ-CHAIRPERSON: Mela nista' ngħid li l-AA u Al-Anon jistgħu jaħdmu flimkien.

Dan il-punt isaħħaħli aktar idejja.

Qabel nikkonkludi, nixtieq nippreżentalkom xi dokumentazzjoni b'tagħrif dwar Al-Anon li nqassmu lil kull min ikun jixtieq informazzjoni dwarna.

IĊ-CHAIRPERSON: Nirringrazzjakom, jekk m'għandkomx iktar kummenti x'tagħmlu, nitlob lir-rappreżentanti ta' l-Assoċjazzjoni Ġenituri Nħarsu 'l Uliedna jingħaqdu magħna sabiex jagħmlu l-kummenti tagħhom.

IS-SUR JOE CHETCUTI: L-Assoċjazzjoni Ġenituri Nħarsu 'l Uliedna hija assoċjazzjoni apolitika, filantropika u mingħajr irbit ma' assoċjazzjonijiet oħra.

L-għan tagħna hu li nservu ta' pressure group, jekk hemm bżonn, nazzjonali, biex noħolqu kuxjenza u ambjent soċjali fil-pajjiż li nittammaw li jwassal biex jittieħdu inizjattivi li jimpedixxu li nies taħt l-effett ta' l-alkoħol jew tad-droga jaġixxu b'mod irresponsabbli.

Aħna jidhrilna li hemm bżonn naħdmu biex il-liġijiet tal-pajjiż f'dan ir-rigward jiġu osservati.

Jiena ma nistax nitkellem bl-istess mod li tkellmu l-assoċjazzjonijiet u l-aġenziji li tkellmu qabli għas-sempliċi raġuni li fl-istatut tagħna, almenu għalissa, m'għandniex imniżżel li se noffru xi servizz.

Aħna m'għandniex il-mezzi u r-riżorsi biex nagħtu servizz, pero' lanqas kieku kellna, aħna ma nħossux li għandna nużaw l-enerġija u l-ħin tagħna biex inżidu man-numru ta' servizzi li diġa' jeżistu.

L-assoċjazzjoni tagħna nħolqot wara esperjenza kważi traġika li għaddejna minnha jien u ħabib tiegħi meta ntbaħna kemm illum huwa faċli għaż-żgħażagħ tagħna li filli qegħdin jiddevertu u filli jsibu ruħhom jew fuq xi rħama jew inkella immankati għall-kumplament ta' ħajjithom.

Ironikament, fuq il-post tax-xogħol iż-żgħażagħ tagħna ma jiffaċċjawx dak ir-riskju kbir li kultant jiffaċċjaw fil-ħin tad-divertiment.

Aħna nħossu wkoll li l-aspett ta' prevenzjoni fil-leisure industry għadu fl-infanzja.

Veru li qed isir xi ħaġa, pero' inħossu li mill-aspett ta' liġijiet għadna lura.

Nixtieq ngħid ukoll li kontra dak li jaħsbu xi wħud, l-assoċjazzjoni tagħna m'hijiex xi għaqda ta' projbizzjonisti li qed nagħmlu xi kruċjata kontra l-alkoħol.

Li hu żgur hu li aħna kontra li żgħażagħ u tfal żgħar jitħallew jixtru u jikkunsmaw xorb alkoħoliku li ta' spiss isir bi ksur sfaċċat tal-liġi.

L-assoċjazzjoni tagħna hija wkoll kontra kull sfruttament taż-żgħażagħ li jkunu qed ifittxu d-divertiment tagħhom fid-diversi forom li qed jiġu offruti lilhom fl-industrija tad-divertiment.

Xi tliet snin ilu aħna bdejna nagħmlu enfasi fuq awareness u prevenzjoni u bdejna nagħmlu pressjoni biex il-liġijiet ta' pajjiżna jinbidlu għaliex aħna rrealizzajna li ma jistax ikun li ġuvintur u xebbiet - anke meta jkunu għadhom taħt l-eta' - jidraw li kull meta joħorġu jridu jixorbu kwantita' ta' xorb alkoħoliku.

Kif nistgħu mbagħad nippretendu li meta ż-żgħażagħ jagħlqu t-18-il sena jisimgħu minna meta ngħidulhom biex ma jixorbux ħafna għax ikunu se jsuqu?

Ma naħsibx li b'hekk se naslu għaliex darba li drawwa tindara, ma tantx teħles minnha malajr.

Aħna deherilna li għandna niffukaw fuq din il-problema li għalina hija enormi u nippressaw kemm nistgħu biex isir it-tibdil neċessarju fil-liġijiet ta' pajjiżna.

Sinjura President, ma nafx jekk wara l-laqgħa li kellna magħkom intomx se tinkorporaw xi punti li aħna nħossu għandhom jidħlu fil-liġi.

Taħseb li se jsiru tibdiliet, jew se jkun hemm taħdidiet oħra?

IĊ-CHAIRPERSON: F'liema sens qed tgħid?

IS-SUR JOE CHETCUTI: Inti għandek kopja tan-newsletter tagħna, hux hekk?

IĊ-CHAIRPERSON: Inti qed tirriferi għal-laqgħa li kellek ma' Mario Galea, Dolores Cristina u jiena, fejn qbilna li hemm bżonn ta' tibdil fil-liġi għar-rigward ta' bejgħ ta' xorb mis-supermarkets lil żgħażagħ ta' 16-il sena?

Fil-liġi hemm anomalija; żagħżugħ ta' 16-il sena ma jistax jixtri tazza nbid minn xi ħanut imma mbagħad jista' jixtri flixkun minn supermarket u allura kulma għandu bżonn biex jixrob l-inbid, huwa corkscrew!

Ma' dak il-punt qbilna perfettament.

Wieħed jifhem il-preokkupazzjoni li hemm għar-rigward ta' tfal ta' bejn is-16 u t-18-il sena.

Ma jfissirx li ta' 16-il sena dawn it-tfal saru adulti.

Wieħed jifhem din il-preokkupazzjoni u naqbel li rridu nħarsu lejha.

IS-SUR JOE CHETCUTI: Li xtaqt nistaqsi huwa jekk kif ġie rrapportat li ntqal fil-Parlament stess, humiex se jsiru diskussjonijiet f'dan il-kumitat dwar emendi fil-liġi.

IĊ-CHAIRPERSON: Naturalment il-kumitat jista' jilqa' li jiddiskuti dan l-aspett jekk jiġi mitlub mill-ministru jew minn xi ħadd ieħor biex jagħmel dan.

Aħna nistgħu wkoll niddeċiedu li wara li nispiċċaw din is-sessjoni ta' laqgħat, intellgħu għad-diskussjoni f'dan il-kumitat dan l-aspett partikolari.

IS-SUR JOE CHETCUTI: Mela f'dan l-istadju jaqbilli nbattal l-ixkora kollha!

IĊ-CHAIRPERSON: Dak li għandek tgħid, għidu.

B'daqshekk bl-ebda mod m'aħna ngħidu li se tbattlu hawn għal xejn għaliex inkella malajr nistgħu niġu interpretati li tista' tgħid li trid għaliex minn hawn u ftit ieħor se jiġi l-kennies u jneħħih!

Dak li tħoss li għandek tgħid illum, għidu, pero' b'hekk ma jfissirx li nkunu ddeċidejna li dan il-punt ġie eżawrit.

IS-SUR JOE CHETCUTI: Fl-opinjoni tagħna, dawn id-diskussjonijiet huma utli immens u l-fatt li qegħdin isiru u nħasset il-ħtieġa li ssir koordinazzjoni biex jitjiebu s-servizzi, juri biċ-ċar li kull ma jmur qiegħed dejjem jiżdied il-bżonn għalihom, pero' aħna li nixtiequ naraw huwa għaliex qed ikollna tant nies li qed ikollhom bżonn dawn is-servizzi.

Nixtiequ naraw x'jista' jsir biex in-numru ta' nies li qed jirrikorru għall-għajnuna jonqos u mhux ikompli jiżdied.

Il-kelliema kollha li tkellmu qabli qalu li waħda mill-akbar problemi, hija l-problema tax-xorb.

Aħna naqblu ma' din l-osservazzjoni u naqblu li l-alkoħol qed joħloq problemi lit-tfal tagħna meta jmorru biex jiddevertu.

Tajjeb li jkollna aġenziji joffru servizzi liż-żgħażagħ, imma b'hekk nistgħu ngħidu li l-ġenituri jistgħu jserrħu rashom?

Inkwiet kbir għall-ġenituri hu l-fatt li huma jafu li hekk kif uliedhom jikbru u jibdew joħorġu mid-dar, wara li jkunu għamlu l-almu kollu tagħhom biex irabbuhom sewwa - veru li kultant issib min ma jafx irabbi sewwa - uliedhom se jiġu influwenzati minn diversi fatturi li sfortunatament ma tantx ikollhom kontroll fuqhom.

Naħseb li kulħadd jaqbel ma' dan li qed ngħid, allura kif jistgħu l-ġenituri jserrħu rashom meta jafu li minbarra li ċerti liġijiet m'humiex adegwati, lanqas dawk il-liġijiet li għandna m'huma osservati u nfurzati?

Kif jistgħu l-ġenituri jserrħu rashom meta jafu li numru ta' nies fl-industrija tad-divertiment - ma nixtieqx niġġeneralizza - jinteressahom biss x'daħħlu mill-bejgħ tad-drogi legali, l-alkoħol u t-tabakk, b'mod partikolari, l-alkoħol?

Ma rridux ninsew li għalkemm l-alkoħol u t-tabakk huma legali, huma wkoll drogi minkejja li kien hawn min ittanta jqabbel l-alkoħol ma' l-aspirina u lill-ġenituri qalulhom li l-alkoħol m'huwiex bħal drogi oħra għaliex huwa legali.

Naħseb kulħadd jaf għal min qed ngħid.

Kull attivita' rikreattiva tibbaża' l-qliegħ tagħha fuq il-bejgħ mill-bar.

Veru li l-alkoħol u t-tabakk huma legali u soċjalment aċċettati, u hekk se jibqgħu, iżda l-mistoqsija tagħna tibqa' dejjem jekk aħniex se nibqgħu naċċettaw li dawn id-drogi legali, l-alkoħol u t-tabakk, jibqgħu jkunu aċċessibbli għaż-żgħażagħ taħt l-eta'.

Se nħallu l-eta' għal konsum u xiri ta' dawn id-drogi legali tibqa' 16-il sena, meta żgħażagħ ta' 16-il sena m'humiex konsidrati maturi biżżejjed biex jivvutaw jew biex isuqu karozza?

Quddiem il-liġi, żgħażagħ ta' 16-il sena huma konsidrati bħala minuri, imma għar-rigward tal-konsum ta' l-alkoħol, li nafu kemm jagħmel ħsara lill-kbar aħseb u ara liż-żgħar, dak ma jimportax, jistgħu jieħdu kemm iridu.

Se nibqgħu nħallu bars li jbigħu xorb alkoħoliku u sigaretti bil-wieħed, ħdejn l-iskejjel tagħna, mingħajr ebda kontroll?

Nista' nsemmi l-bars li hemm ħdejn il-Junior College fl-Imsida li fil-fehma tiegħi huma armati daqs dawk ta' Paceville.

Mhux l-ewwel darba li fihom ġew organizzati parties li altru milli kienu alcohol free, fosthom il-famużi parties li jsiru fl-end of term.

Niftakru meta għexieren ta' żgħażagħ spiċċaw f'sakra kbira faċċata tal-bieb ta' l-iskola waqt li ironikament fl-iskola kienet għaddejja funzjoni tad-Duluri.

Se nibqgħu nħallu l-użu ta' cigarette vending machines, mingħajr, per eżempju, ma norbtu lil min ikun qed iżommhom fl-istabbiliment tiegħu b'responsabbilta' u garanzija li jekk dawn jintużaw minn persuni taħt l-eta' jeħel multi kbar u jingħalaqlu l-ħanut?

Jekk mhux se nkunu drastiċi, ma nafx kif nistgħu naslu.

Personalment jien naf b'każ fejn il-vending machine tas-sigaretti li tinsab fil-post minn fejn jien nixtri l-gazzetta, lanqas biss għandha l-avviż obbligatorju li persuni taħt is-16-il sena ma jistgħux jużawha.

Issa dan l-avviż kulħadd jaf kif ikun miktub, ikun mitkub b'ittri verament żgħar li jekk ma jkollokx vista tajba, ma taqrahx.

Imma lanqas biss dan l-avviż m'hemm fuq il-makna għalkemm aħna nsostnu li m'huwiex biżżejjed li jkollok biss avviż fuq vending machine.

Riċentement jien kont wieħed mill-panel fuq programm tar-radju u meta staqsejt lil tfajjel ta' 14-il sena daqsxejn fuq ruħu, minn fejn jixtri l-għoxrin sigarett li qal li jpejep kuljum, dan qalli ċar u tond li l-vending machine ma tkunx taf kemm għandu eta' dak li jkun qed iħaddimha!

Punt ieħor li rrid nagħmel huwa dwar l-open bars f'kull okkażjoni possibbli u l-happy hours f'kull ħin matul il-lejl.

Hawn Malta aħna speċjali.

F'pajjiżi barranin il-happy hour tkun bejn l-ħamsa u nofs u s-sitta u nofs ta' wara nofsinhar - il-ħin meta ma jmur ħadd fil-bars - mentri hawn Malta, il-happy hour jagħmluha bil-lejl, jagħmluha wara nofs il-lejl, ftit qabel ma uliedna jkunu se jirritornaw id-dar bir-riżultat li jistgħu jkunu ta' periklu fit-toroq kemm għalihom infushom u kemm għal ħaddieħor.

Jippumpjawhom bl-alkoħol li jinxtara b'irħis u ma jimpurtahomx x'jista' jiġri wara.

Se nibqgħu nħallu attivitajiet u parties li jkollhom prezz ta' l-entratura għoli, bl-iskuża li l-biljett tad-dħul jintitolak għal open bar fejn jiġi reklamat li tista' tixrob kemm trid?

Dawn l-attivitajiet isiru kważi matul is-sena kollha, pero' b'mod speċjali fil-festi tal-Milied u ta' l-Ewwel tas-Sena.

Mhux naturali li meta inti tħallas Lm15, Lm30 jew iżjed għall-biljett tad-dħul, se tipprova ġġib flusek billi tixrob kemm tiflaħ?

L-organizzaturi ta' dawn il-parties ma jimpurtahomx x'effett se jħalli l-alkoħol fuq iż-żgħażagħ.

Kull sena saret drawwa li ż-żewġ produtturi ewlenin tal-birra jorganizzaw b'pika bejniethom festivals tal-birra li qed jiġu reklamati bħala festi tal-familja.

Irridu niftakru li l-birra hija xarba alkoħolika.

Dawn il-beer festivals jew Oktoberfest, sejħilhom li trid, sfaċċatament qed jinkoraġġixxu l-attendenza tat-tfal billi jorganizzaw attivitajiet speċjali għalihom.

Din x'serjeta' u self-regulation hi min-naħa ta' min hu fl-industrija?

Mhux talli hekk, iżda qed jiftaħru u jgħidu f'leaflet li s-self-regulation hija aħjar milli regolamentazzjoni statutorja.

Dażgur li jgħidu hekk; dawn ma jridux kontrolli.

U xi ngħidu għar-reklamar ta' dawn id-drogi legali?

Minkejja li nħarġu l-kodiċi, fuq ir-radju u t-televiżjoni donnu m'hemmx ħin biex jixxandru dawn il-kodiċi.

Barra minn hekk, hawn min jirriklama l-alkoħol bħala xi sustanza ta' benefiċċju u jekk tassew jeżisti xi benefiċċju fl-alkoħol, ma jgħidux kemm wieħed għandu jkollu eta' biex ix-xorb iservi ta' benefiċċju, jiġifieri li raġel irid ikollu 50 sena u mara trid tkun wara l-menopawsa.

Lanqas ma jingħad kemm wieħed għandu jixrob biex iservih ta' benefiċċju, imma tissemma biss il-figura tas-safe limit li ħarġu biha t-tobba Ingliżi, li hi ta' three/four għall-irġiel u two/three għan-nisa, u jittieħdu bħala xi benchmark ta' safety.

Dak mhux l-ammont li jista' jinxtorob imma l-maximum li t-tobba Ingliżi jirrikkmandaw.

Dawn donnu jagħmluh with impunity, minkejja li hemm min isemma' leħnu kontrihom.

Illum il-marketing u r-reklamar huma professjoni u wieħed jista' jistudja u jiggradwa fil-marketing.

Il-marketing sar aggressiv imma sfortunatament, ir-regolamenti u l-liġijiet baqgħu taż-żmien żemżem, ma mxewx maż-żmenijiet.

Ta' min ifaħħar, kif fil-fatt aħna għamilna, il-kodiċi li nħareġ xi ħames xhur ilu mill-Awtorita' tax-Xandir flimkien mal-Ministeru ta' l-Edukazzjoni dwar ir-reklamar u l-kontenut fil-programmi għall-protezzjoni tal-minuri.

Fl-opinjoni tagħna, dawn il-kodiċi, għalkemm huma tajbin, setgħu kienu aktar ċari għaliex huma pjuttost vagi.

Trid iddum taqra biex forsi tifhem x'tista' tagħmel u x'ma tistax tagħmel.

Barra minn hekk, aħna għandna suspett li l-kodiċi ma niżlux tajjeb mal-media Maltija, u qed ngħid dan għaliex aħna bgħatna press release lil kull stazzjon tat-television u tar-radju u lill-gazzetti kollha biex nuru l-appoġġ tagħna għall-kodiċi li nħarġu, imma s'issa, jew b'kumbinazzjoni jew għal xi raġuni li ma nafx x'inhi, ma kien hemm l-ebda riferenza għall-press release li ħriġna u allura kkonkludejna li l-kodiċi ma ntgħoġbux.

Fis-sitwazzjoni li ninsabu fiha, ħadd m'għandu jiskanta li l-problemi assoċjati ma' l-alkoħol jammontaw għal parti kbira mit-talbiet għas-servizzi li qed nitkellmu dwarhom, liema servizzi jirrikjedu finanzjament kbir.

L-assoċjazzjoni tagħna ħsiebha hu fil-kamp ta' qabel jiġi l-bżonn għal dawn is-servizzi.

Naturalment aħna nieħdu pjaċir li jeżistu servizzi u li dawn ikomplu jiġu żviluppati, pero' aħna, l-aktar li jinteressana hu li anqas nies, anqas żgħażagħ, jiġu bżonn is-servizzi.

Jinteressana wkoll li l-liġijiet tal-pajjiż jiġu updated sabiex jirriflettu s-sitwazzjoni reali tal-ġurnata.

Kif diġa' għedt, il-produtturi u l-importaturi tax-xarbiet alkoħoliċi jgħidu li s-self-regulation hija aktar effettiva minn regolamentazzjoni statutorja, pero' ovvjament dawn jgħidu hekk għax ma jaqblux mal-kontrolli.

Jiddispjaċini li hawnhekk m'hawn ħadd preżenti li hu involut f'dan il-qasam għax nixtieq ngħid x'kien qal Winston Churchill fil-Parlament Ingliż.

IĊ-CHAIRPERSON: Nassigurak li hawn xi ħadd.

IS-SUR JOE CHETCUTI: Skużani imma fil-bidu tal-laqgħa jidhirli li ma rajt lil ħadd.

Meta kienet qed tiġi piloted il-liġi fl-Ingilterra - diġa' kienu avvanzati iktar minna dakinhar aħseb u ara llum; ovvjament għandhom il-problemi tagħhom ukoll imma almenu l-liġijiet qegħdin hemm - Winston Churchill kien qal hekk:

Naħseb dan il-ħsieb fih x'tomgħod.

Nixtieq ngħid xi ħaġa dwar il-fatt li kien hemm min xeħet xi ħtija, jista' jkun f'postha, fuq il-ġenituri.

B'mod ġenerali, kulħadd irabbi lil uliedu sew; irabbihom kif jaf hu.

Veru li xi kultant kif jaf hu ma jkunx kif suppost u preċiżament għalhekk inħossu li għandu jidħol id-dmir ta' l-Istat biex jiġi żgurat li barra minn darhom, it-tfal u ż-żgħażagħ li huma ċ-ċittadini adulti ta' għada, ma jispiċċawx taħt idejn min jinteressah biss kemm fl-aħħar tal-ġurnata jkun daħħal mill-bejgħ ta' alkoħol u sigaretti.

Mingħajr ma niġġeneralizza, ħafna minn dawn in-nies iqisu ż-żgħażagħ bħala l-mezz biex jagħmlu profitti kbar minn fuqhom u xejn aktar.

U dan li qed ngħid ħareġ ċar mid-diversi surveys li saru s'issa, fosthom l-ESPACE survey li tmexxa mill-Aġenzija sedqa flimkien ma' 22 pajjiż ieħor, li żvela li Malta huwa l-aktar pajjiż li fih issib żgħażagħ ta' bejn il-11 u s-17-il sena li ta' spiss jabbużaw mill-alkoħol.

Anke l-aħħar survey li sar ftit tax-xhur ilu mill-Health Promotion Department ikkonferma r-riżultati ta' surveys oħra.

Hawn min jgħid li paragunat ma' pajjiżi Ewropej, f'Malta, ras għal ras jinxtorob inqas alkoħol minn f'pajjiżi oħra, mela ara la nilħqu lil dawn il-pajjiżi kemm se jkollna bżonn inżidu s-servizzi tagħna!

Aħna preokkupati ħafna għax naħsbu li l-iktar li jinxtorob alkoħol huwa minn żgħażagħ li għandhom 25 sena jew anqas, żgħażagħ li jfittxu d-divertiment.

F'dik l-age bracket jinxtorob ħafna alkoħol.

U x'sar barra li twaqqfu l-aġenziji, fosthom l-Aġenzija sedqa, li joffru prevention programmes, eċċ?

L-awtorita' għandha jew m'għandhiex il-kuraġġ tħarrex il-pieni għal min ibigħ u jagħmilha faċli għal tfal u żgħażagħ jixtru, jikkunsmaw u jabbużaw mid-drogi legali, l-alkoħol u t-tabakk?

Ħsibna biex ngħollu l-eta' minn 16 għal 18-il sena kif proprju ssuġġeriet il-World Health Organisation fl-ewwel pjan għas-snin 1992/99?

Meta dan l-istess kumitat kien iddiskuta r-regolamenti l-ġodda għaż-żamma tad-discos u l-parties, u eventwalment kienu nħarġu r-regolamenti l-ġodda, aħna konna minn ta' l-ewwel li għedna li dak kien pass kbir fid-direzzjoni t-tajba.

Aħna konna pparteċipajna fil-laqgħat li saru u mill-ewwel ħriġna ngħidu li naqblu mar-regolamenti pero' għedna wkoll li ma nistgħux nifhmu għaliex ir-regolamenti ma japplikawx għall-firxa kollha ta' l-industrija tad-divertiment.

Dan ħassibna għaliex jista' jkun li ma ridniex nirfsu xi kallijiet u allura donnu żammejna lura milli naqbdu l-barri minn qrunu.

Mela issa noqogħdu nraqqu l-ħsara li tiġri liż-żgħażagħ tagħna u nikbuhom meta jmutu.

Aħna nħossu li ta' min wieħed jara sewwa xi tgħid il-World Health Organisation fil-European action plan li għadha kemm ħarġet għall-ħames snin li ġejjin.

Fost il-ħafna affarijiet li hemm skoprejna dak li aħna ilna tliet snin intambru fuqu wara li aħna bi ħsieb u forsi b'evalwazzjoni, wasalna għalih.

Mingħajr ma konna nafu, għax dan id-dokument għadu kemm inħareġ, dak li ilna ngħidu huwa nkluż ġo dan il-pjan.

Il-WHO qed tħeġġeg lill-gvernijiet ta' l-Ewropa jintroduċu aktar programmi u policies biex sas-sena 2005 il-konsum ta' l-alkoħol u t-tabakk jonqos b'25%.

Fid-dokument hemm ir-rakkmandazzjonijiet u r-raġunijiet kollha għaliex huwa importanti li jittieħdu azzjonijiet ħalli jonqos il-konsum ta' l-alkoħol għaliex b'hekk jonqsu l-problemi u l-ispiża tal-gvern biex joffri s-servizzi neċessarji.

Tajjeb tarawh dan il-pjan; jekk m'għandkomx kopja tiegħu, naħseb faċli li takkwistawh mill-Aġenzija sedqa li żgur għandha kopja.

Fost ir-rakkmandazzjonijiet tagħhom insibu li l-eta' minima għax-xorb alkoħoliku tkun ta' 18-il sena u li t-taxxi li jinġabru minn fuq il-bejgħ ta' l-alkoħol jiffinanzjaw attivitajiet għall-kontroll ta' l-alkoħol u jintużaw fuq health education u fuq servizzi u għajnuna li jingħataw fuq skala nazzjonali.

Naħseb kieku fil-budget li għadu kemm ġie ppreżentat ma roħosx l-alkoħol u dik id-differenza żgħira fil-prezz kienet tmur għal fond ta' dan it-tip, naħseb kieku konna nagħmlu ħafna ġid.

Il-WHO qed tgħid ukoll li għandu jkun ipprojbit ir-reklamar ta' l-alkoħol u t-tabakk fl-isports u wisq aktar fl-isponsorship ta' attivitajiet rikreattivi għaż-żgħażagħ.

Aħna nħossu li għandu jkun hemm regolamenti stretti f'attivitajiet maħsuba biex jippromwovu l-konsum ta' l-alkoħol, bħalma huma beer festivals bi drinking competitions, eċċ. Tajjeb wieħed jgħid li l-industrija tax-xorb alkoħoliku, xejn ma jinżlulha dawn l-alcohol action plans tal-World Health Organisation.

Fil-fatt kien wara l-1992 li l-Amsterdam group u l-Portman group ta' l-Ingilterra organizzaw ruħhom u ħarxu l-kampanja tagħhom kontra il-pjanijiet ta' l-Organizzjazzjoni Dinjija tas-Saħħa.

Hawn Malta għandna wkoll splinter group, jew grupp simili għax ma nafx x'konnessjoni għandhom magħhom.

Jiġifieri l-industrija tax-xorb alkoħoliku ma baqgħetx lura, anzi, fit-taparsi ġlieda tagħha kontra l-abbuż ta' l-alkoħol, tipprova tieħu l-inizjattiva minn idejn il-gvern, l-aġenziji u l-organizzazzjonijiet l-oħra.

Donnhom huma biss jafu jagħtu lectures kif għandna nnaqqsu l-abbuż.

Aħna nemmnu li b'urġenza jeħtieġ naġġornaw il-liġijiet tagħna biex intaffu l-pjagi u mhux naraw biss kif se nilaqgħu l-feriti.

Sinjura President, qabel inkompli nixtieq inqassam lill-membri tal-kumitat estratt mill-gazzetti "The Times" u "The Sun" ta' l-Ingilterra b'riferenza għal xorb alkoħoliku, u kopja ta' ittra li aħna rċevejna mingħand omm ta' tifla ta' 12-il sena.

Kemm se ndumu nagħmlu surveys biex nikkonfermaw il-persentaġġ enormi ta' żgħażagħ u tfal, anke dawk taħt l-eta', li jixorbu xorb alkoħoliku u li x-xorb huwa ferm aċċessibbli għalihom?

Dan mhux bilfors ifisser li numru ferm kbir ta' adulti li jbigħu u jservu l-alkoħol jiġu jaqgħu u jqumu mill-eta' ta' min jixtri x-xorb alkoħoliku minn għandhom?

U hawn nixtieq naqra l-ittra ta' parent li ġiet imbikkma għandi.

Ħasbet li jien għandi xi magic wand!

- dan ġara f'Wied il-Għajn -

Dan il-post hu parti minn cinema u tidħol għalih minn bieb qisu ta' dar.

Malli tidħol issib games room kbira - jien mort fil-post - u jekk titla' t-taraġ issib bar disco.

Kulħadd jista' jitla' mill-games room għall-bar disco.

L-iskuża li ġieli tinġieb hija li l-eta' tat-tfajliet ma tkunx tingħaraf għax ikunu miżbugħa ħafna, imma jien naħseb li tifla ta' 12-il sena tagħrafha.

Din l-omm tatni l-permess li jiena nesebixxi l-ittra tagħha, u hekk qed nagħmel.

Jien naħseb li kulħadd jaqbel li għalkemm l-alkoħol u t-tabakk huma drogi legali għandhom jitqiesu bħala sustanzi illegali jekk jinbiegħu lil min ikun taħt l-eta'.

Jien personalment nemmen li min ibigħ l-alkoħol u t-tabakk lil żgħażagħ taħt l-eta', għandu jkun ħati daqs dak li jittraffika sustanzi illegali bħalma huma d-drogi.

Jekk min qed jikkonsmahom u jixtrihom huwa taħt l-eta', huwa ħati ta' att illegali.

Jien ma nara l-ebda differenza bejn dak li jikser il-liġi u jbigħ joint tal-kannabis u dak li jikser il-liġi u jbigħ l-alkoħol u t-tabakk lil min hu taħt l-eta'.

It-tnejn huma atti illegali u dan il-punt hemm bżonn jissammar f'moħħ il-bejjiegħa ta' l-alkoħol u t-tabakk.

Mhux talli għandhom jiħraxu l-multi u s-sentenzi kontra min jinqabad ibigħ l-alkoħol u t-tabakk liż-żgħar, iżda talli l-liġi għandha tkun ċara daqs il-kristall mingħajr ebda beating around the bush.

M'għandha tintwera l-ebda ħniena.

Punt ieħor li nixtieq nagħmel qabel nikkonkludi huwa dwar ir-reklamar f'attivitajiet sportivi u fl-alcohol promotions.

Barra li ħafna mill-alcohol promotions isiru fiċ-ċentri ta' divertiment li jkunu ffullati biż-żgħażagħ, vilment, jużaw żgħażagħ biex jippromwovu l-attivita'.

Hawn għandi ritratt li deher fil-gazzetta lokali "The Times" tat-30 ta' Awissu 2000 li juri dan li qed ngħid.

Li kieku dan ġara barra minn Malta, kieku l-bar ingħalaq.

Qed jippromwovu xarba alkoħolika bi tlett itfal żgħażagħ.

Forsi veru li ż-żgħażagħ li jidhru fir-ritratt għandhom 16-il sena, imma għalija, dik hija oxxenita'.

Dan ir-reklam juri lejn min huwa mmirat il-bejgħ ta' l-alkoħol.

Fir-reklami l-oħra kollha, inklużi dawk fi glossy magazines li jitqassmu regolarment b'xejn mal-gazzetti lokali, dejjem jidhru żgħażagħ biex jirreklamaw l-alkoħol.

Għalina, din m'hijiex aċċettabbli u ċertu pajjiżi ma jħalluhiex tiġri.

Barra minn hekk, meta jsiru dawn il-promozzjonijiet fil-postijiet frekwentati minn żgħażagħ, is-sigaretti u l-alkoħol, jew jinbiegħu lil kulħadd bi prezz irħis jew inkella jitqassmu b'xejn lil kull min ikun preżenti, anke lil min mhux suppost, jiġifieri min ikun taħt l-eta'.

Bħala guidance teacher jien nitkellem ma' żgħażagħ u jgħiduli kemm hu faċli li tixtri u takkwista l-alkoħol, ġieli anke b'xejn, waqt xi alcohol promotion.

F'Wied il-Għajn kien hemm bar, mhux se nistħi ngħid min hu jekk ikun hemm bżonn, li waħħal tabella kbira "Alcohol free bar" u nista' ngħid li konna fraħna li kien se jkollna alcohol free bar, pero' issa sirt naf li biex wieħed jidħol f'dan il-bar, irid iħallas nofs lira u jkun intitolat għal drink b'xejn, liema drink tista' tkun birra.

Dan qalhuli t-tfal stess li m'għandhomx għalfejn jigdbu.

Min jgħid jew jaħseb li l-isports għandu bżonn il-flus tar-reklamar ta' l-alkoħol u t-tabakk, għandu jieqaf jirrifletti jekk hijiex l-industrija ta' dawn is-sustanzi li fil-fatt għandha bżonn li tinqeda bl-isports.

Jekk inħarsu lejn Franza fejn ir-reklamar ta' dawn is-sustanzi ilu banned minn attivitajiet sportivi, naraw li l-projbizzjoni ta' dan it-tip ta' reklamar ma tantx affettwat l-isports, b'mod partikolari l-futbol nazzjonali għaliex il-Franċiżi spiċċaw ir-rebbieħa tal-World Cup ta' sentejn ilu.

Naħseb ħafna nies raw numru kbir tal-partiti li ntlagħbu fi Franza u li ntwerew fuq it-television u żgur li kulħadd innota li ma kienx hemm reklam wieħed ta' alkoħol u tabakk, bħalma ma rajniex ukoll fil-postijiet fejn dan l-aħħar kienu qed jintlagħbu l-Olympic games fl-Awstralja.

Li rajna kienu r-reklami lokali li ġew imdeffsa qabel, wara, jew fin-nofs tal-partiti tal-futbol waqt il-World Cup.

Għall-ġid tal-poplu tagħna għandna nieħdu l-eżempju ta' dawk il-pajjiżi li neħħew ir-reklamar ta' alkoħol u tabakk mill-attivitajiet sportivi f'pajjiżhom.

U la qed insemmi l-isports, ħalli nsemmi paradoss kbir li għandna f'pajjiżna.

Tajjeb ħafna li nħajru lit-tfal u ż-żgħażagħ tagħna jieħdu sehem f'attivitajiet sportivi biex ikollhom alternattiva u jżommu 'l bogħod mid-droga, iżda fl-isfond tas-sitwazzjoni f'pajjiżna, paradossalment, fl-istess waqt qed nesponu lill-uliedna għal riskji kbar.

Uliedna qed ikollhom l-ewwel kuntatti ma' l-alkoħol u t-tabakk fl-attivitajiet sportivi permezz tar-reklamar ta' dawn is-sustanzi u wisq probabbli, fil-klabbs u l-każini qed ikollhom aċċess faċli għalihom mill-bar.

Jien għad irrid nara fi klabb jew każin tabella li tgħid li tfal taħt is-16-il sena ma jistgħux jixtru jew jixorbu alkoħol.

Dawn it-tabelli ma tarahom imkien imma nispera li ma ndumux ma jibda jkollna minnhom.

Ftit ilu kont l-Ingilterra u ġo supermarket f'Guildford, f'Surrey, rajt tabelli kbar li jgħidu li ħadd taħt it-18-il sena ma jista' jixtri xorb alkoħoliku.

Lanqas qatt ma mmaġinajt li se nara xi avviż bħal dan fl-Ingilterra, allura aħna m'aħniex kapaċi nagħmlu l-istess u nosservawha?

Nixtieq nagħlaq billi nirriferi għall-artiklu li tajtkom kopja tiegħu li kien deher f'ġurnal Ingliż, dwar ix-xorb minn tfajliet.

Ma nistgħux ma ninkwetawx li kull sena qed jiżdied in-numru ta' tfajliet li qed joħorġu tqal u li numru minnhom huma schoolgirl mothers ta' bejn l-14 u l-15-il sena, u mingħalija kellna anke każ ta' tifla li kellha anqas minn 14-il sena.

Ma nistgħux neskludu l-fatt li meta t-tfajliet joħorġu, qed jikkunsmaw l-alkoħol bir-riżultat li ma jkollhomx kontroll fuqhom infushom.

F'dan l-artiklu qed jingħad li minn stħarriġ li sar riċentement fost nisa Ingliżi ta' bejn it-18 u t-30 sena, kważi nofs in-nisa li jkunu ħarġu biex jiddevertu u jkunu xorbu żżejjed, jispiċċaw biex ikollhom relazzjonijiet sesswali u li wara jiddispjaċihom kemm li għamlu l-att u kemm ma' min ikunu għamluh.

Skond l-istħarriġ, dawn in-nisa qalu li kieku kienu f'sensihom, lanqas biss kienu jħarsu lejn l-irġiel li jkunu marru magħhom.

Jiena nawgura li dan il-kumitat, wara li jkun sema' lil kulħadd, joħroġ b'suġġerimenti li jintbagħtu lill-ministri konċernati sabiex il-liġijiet tagħna jiġu mibdula radikalment ħalli jindirizzaw is-sitwazzjoni attwali.

Naħseb billi nsewwu biss xi irqaqat, mhux se naslu.

IĊ-CHAIRPERSON: Nirringrazzjak.

L-Onor.

MICHAEL FARRUGIA: Semmejt diversi punti li huma verament interessanti u nista' nikkonferma ħafna mill-affarijiet li għedt, pero' ma naħsibx li kellek għalfejn tirriferi għal gazzetti Ingliżi, għax anke lokalment għandna stejjer ta' individwi li għaddew mill-istess esperjenzi li ssemmew fil-gazzetti barranin.

Punt żgħir li naħseb ma ġiex daqshekk imtambar, huwa dwar l-alkoħol fid-dar.

Jien niltaqa' ma' persuni li għandhom problema ta' xorb, persuni li tista' ssejħilhom addicted għax-xorb - qed ngħid għal persuni li m'humiex daqshekk żgħażagħ, persuni li għandhom 'il fuq minn tletin sena - li jgħidulek li x-xorb ta' l-alkoħol ma bdewhx minn ġol-bar jew mill-beer festivals, imma proprju mid-dar tagħhom.

U mhux qed ngħid li kienu jixorbuh bil-moħbi, imma kienu jikkunsmawh fid-dar bl-iktar mod apert quddiem il-ġenituri tagħhom.

U llum il-ġurnata huma stess jgħidulek li ma kienx ftit l-alkoħol li kienu jikkunsmaw fid-dar mill-eta' żgħira ta' 14-il sena.

Kif għedt, qed nirriferi għal adulti ta' 30, 40 sena, jiġifieri qed nitkellmu mhux fuq dak li qed jiġri llum, fis-sena 2000, imma fuq dak li ġara fl-1970 u fl-1960.

Dawn kellhom aċċess għall-alkoħol id-dar.

Ma ġewx kontrollati mill-ġenituri tagħhom.

Jien inħoss li m'għandniex nitilqu minn hawnhekk bl-idea li t-tort għala għandna tant nies jixorbu xorb alkoħoliku huwa tar-reklamar, jew tal-bars, jew tad-discos, imma rridu nirrikonoxxu li f'ħafna każi, it-tort huwa tal-ġenituri stess.

Din narawha tirrepeti ruħha f'każ wieħed wara l-ieħor u ejja ma mmorrux naħsbu li dan il-fenomenu jikkonċerna biss ftit ġenituri.

Mela l-ewwel aċċess għall-alkoħol li qed ikollhom it-tfal, huwa appuntu minn fuq il-mejda ta' l-ikel fid-dar tagħhom.

Ta' kuljum, it-tfal qed jaraw lill-ġenituri tagħhom jieħdu tazza inbid ma' l-ikel u huma stess qed jiġu offruti nbid mill-ġenituri tagħhom.

Imbagħad xi ngħidu għal dawk il-ġenituri li jieħdu pjaċir idaħħlu l-gażaża ta' tarbija fil-whisky biex idewquhulha u jiggustawha u toqgħodilhom kwieta!

Bl-ebda mod ma rrid ngħid li l-ġenituri kollha jaġixxu l-istess imma lanqas ma rridu niskolpaw lill-ġenituri u nwaħħlu fl-industrija tad-divertiment.

Issemma wkoll il-ħin li qed isiru ċertu attivitajiet.

Bħalma nafu, kemm f'Malta kif ukoll f'Għawdex, qed isiru dawn l-imberkin group parties li m'hemm l-ebda kontroll fuqhom.

Dawn il-postijiet qed jinkrew għal ongoing parties li m'humiex isiru sa l-għaxra ta' filgħaxija.

Ejja għall-mument ma nidħolx fl-argument ta' bejn is-16 u t-18-il sena, imma min qed iħalli liż-żgħażagħ li għandhom ċertu eta' jmorru għal dawn it-tip ta' parties?

Min hu responsabbli għat-tfal li għandhom inqas minn 16-il sena li qed imorru Għawdex jgħaddu mhux sagħtejn jew tliet sigħat f'party, imma weekend sħiħa, jitilqu l-Ġimgħa u jiġu lura l-Ħadd f'nofsinhar jew filgħaxija?

Mhux il-ġenituri stess qed iħallu lill-uliedhom żgħażagħ imorru f'dawn it-tip ta' postijiet?

U qed nitkellem mhux biss għal tfal ta' 15, 16-il sena, imma anke għal tfal ta' 12, 13-il sena għax illum il-ġurnata żgħażagħ li għandhom 16-il sena diġa' joħorġu tard filgħaxija.

Jekk tistaqsi lil xi ħadd ta' 16-il sena jekk joħroġx fit-tmienja ta' filgħaxija, jgħidlek: "X'nagħmel?!

Jien noħroġ wara l-għaxra ta' filgħaxija.".

U mbagħad hawn min jaħseb ukoll li jekk tfal ta' 13, 14 jew 15-il sena jidħlu d-dar fl-għaxra jew fil-ħdax ta' filgħaxija, huma safe, imma mur f'ċertu postijiet ta' divertiment ħalli tara l-atti sesswali - issa mhux qed nitkellem fuq konsum ta' alkoħol - li jsiru b'mod apert.

Tara żgħażagħ jinżgħu għarwenien quddiem kulħadd bin-nies jippassiġġaw madwarhom!

U min huwa responsabbli ta' dawn it-tfal ta' 12, 13-il sena?

Min qed iħallilhom imorru f'ċertu postijiet li m'hemmx kontroll fuqhom fejn qed ibellgħulhom l-alkoħol bir-riżultat li ħafna minnhom ma jkunux jafu x'qegħdin jagħmlu, għalkemm ikun hemm ukoll min ikun jaf x'inhu jagħmel?

IS-SUR JOE CHETCUTI: Sfortunatament, dawn l-affarijiet issa ndraw u allura diffiċli biex trażżanhom.

Il-peer pressure fuq it-tfal ta' dik l-eta', hija enormi.

MICHAEL FARRUGIA: Veru li l-peer pressure hija enormi imma daqshekk ieħor hija kbira r-responsabbilta' tal-ġenituri.

IĊ-CHAIRPERSON: Veru li l-peer pressure hija enormi, pero' l-ġenituri ma jistgħu qatt jabdikaw ir-responsabbilta' tagħhom fil-konfront ta' tfal fl-eta' ta' 12, 13 jew 14-il sena bl-iskuża tal-peer pressure.

Naqbel ma' ħafna ma' l-affarijiet li għedt, Sur Chetcuti, u napprezza ħafna x-xogħol li tagħmel l-assoċjazzjoni tagħkom, pero' ara ma jidħlniex fil-qarquċa ta' rasna li bl-iskuża tal-peer pressure niskolpaw lill-ġenituri li għandhom tfal ta' 12, 13 jew 14-il sena.

Jekk m'għandekx kontroll fuq uliedek ta' 12, 13 jew 14-il sena, għidli x'kontroll it-tfal jistgħu jeżerċitaw huma stess fuqhom infushom.

Naf li t-tfal għandhom ħafna xi jħeġġiġhom biex joħorġu jiddevertu u għandhom ħafna x'jittantahom fil-postijiet tad-divertiment, imma b'daqshekk ma tonqosx ir-responsabbilta' tal-ġenituri.

It-tifel tiegħi stess qed jgħidli li mhux sejjer Paceville fis-7.00 p.m. F'daqqa waħda, dan it-tifel li għandu 16-il sena qalli li se jibda joħroġ fit-8.00 p.m. Mhux se nippretendi lil tifel ta' 16-il sena jidħol lura d-dar fit-8.00 p.m., imma taf x'qalli?

Qalli: "Mummy, nixtieqek tmur Paceville ħalli tara l-etajiet tat-tfal li jkun hemm f'ċertu ħin.

Mela jiena sejjer fil-ħin li jkun hemm tfal ta' 12, 13-il sena?!"

Skużi, imma tfal ta' 12, 13-il sena, x'qegħdin jagħmlu Paceville fl-10.00 p.m.?!

Tfal għandna, jiġifieri m'iniex qed nitkaża u bl-ebda mod ma rrid nitkaża għax is-sitwazzjoni li wieħed ikun fiha, il-Bambin biss jafha, pero' ejja naraw l-affarijiet b'mod ċar.

Naqbel miegħek li min mhux suppost ibigħ l-alkoħol lil tfal żgħar, ma jbigħilhomx - bl-ebda mod ma rridu nneħħu l-kolpa minn fuq min qed jagħmel dawn l-affarijiet - pero' f'ġieh il-Bambin, ejja ma nserrħux ras il-ġenituri bil-liġijiet.

Bir-rispett kollu, anke din l-ittra ta' omm ta' tifla ta' 12-il sena li marret f'games room .… Il-games room li huma adatti għal tfal ta' 12-il sena, m'humiex run by the entertainment industry.

Kieku għedtli games room immexxija mill-youth club tal-kappillan, jew mill-youth club ta' xi organizzazzjoni, nifhimha, imma omm li lanqas taf li bintha ta' 12-il sena qed tmur f'games room fejn hemm bar u disco .… U d-disco ma jkunx miftuħ fis-6.00 p.m. Omm għandha tkun taf eżattament fejn qiegħda t-tifla tagħha ta' 12-il sena.

I'm sorry, nista' ninstema' antikwata, nista' ninstema' drakonjana, għidli li trid, pero' jiena ma nħallix tifla ta' 12-il sena tmur ġo games room.

Jekk lil tifla ta' 12-il sena m'iniex kapaċi ngħidilha: "M'intix sejra", u ma tmurx, .… Pero' fl-istess waqt jien irrid inkun id-dar u mhux nitlaq 'il barra u t-tifla ma nkunx naf fejn qiegħda.

Ħafna mill-problemi li qegħdin ingawdu llum huma frott in-nuqqas ta' dixxiplina u responsabbilta' tagħna l-ġenituri - mhux ħa ngħid tagħkom il-ġenituri għax jiena ġenitur ukoll u għandi l-problemi tiegħi u naf x'qed niffaċċja llum b'uliedi li għandhom dawn l-etajiet.

Aħna, li niftaħru li nħallu tfal ta' tmienja u disa' snin waħedhom id-dar biex immorru party u la nafu jekk raqdux, la nafu jekk qamux u la nafu jekk humiex qegħdin waħedhom jew hemmx xi ħbieb tagħhom id-dar.

Jiena nitkellem ma' ġenituri li għandhom tfal ta' l-eta' tat-tfal tiegħi u kont niskanta kif jazzardaw iħallu tfal ta' tmienja, disa' snin waħedhom id-dar.

Iva, forsi beżżiegħa, imma jien nibża' nħallihom waħedhom id-dar u issa dan huwa l-frott li qed ingawdu.

U issa qegħdin insemmu l-peer pressure.

Wara din l-iżvugatura kollha għandhomx tort jew raġun il-ġenituri, ara taħseb li jiena b'xi mod se niskolpa lil dawk li qed jagħmlu xi ħaġa li m'għandhomx jagħmlu.

Jekk xi ħaġa m'għandhiex issir, ma tistax issir, issirx fit-8.00 a.m., fis-sagħtejn ta' wara nofsinhar, jew f'nofs il-lejl.

Dak li hu ħażin, jibqa' ħażin, pero' b'danakollu, bl-ebda mod ma nistgħu nneħħu r-responsabbilta' minn fuq il-ġenituri.

IS-SUR JOE CHETCUTI: Naturalment mhux qed niskuża lill-omm, pero' dan il-każ ġara fis-sajf u forsi mingħajr ma l-omm kienet taf, it-tifla marret hemm flok …

IĊ-CHAIRPERSON: Jiena bl-ebda mod ma rrid niġġudika lil din l-omm.

Il-persuna ma nafx min hi.

Fuq l-ittra hawn imniżżel l-indirizz u n-numru tat-telefon u se nagħtik l-ittra lura għaliex jiena ma rridx ninstema' li qed nipprova nagħmel xi attakk fuq il-persuna, pero' m'għandux x'jaqsam kienx is-sajf jew ix-xitwa; l-ulied huma tagħna 24 siegħa kuljum mill-1 ta' Jannar sal-31 ta' Diċembru.

IS-SUR JOE CHETCUTI: Naqbel miegħek perfettament.

MICHAEL FARRUGIA: Li hu żgur hu li fis-sajf ikun hawn iktar problemi milli fix-xitwa u waħda mir-raġunijiet hija li fis-sajf ikollna ħafna studenti żgħar barranin, u hawnhekk irrid nagħmel kumment fuq dawk il-familji li suppost qed iżommu taħt ir-responsabbilta' tagħhom tfal barranin ta' ċertu eta' meta fil-fatt qed iħalluhom jagħmlu li jridu.

Affarijiet li dawn it-tfal ma jagħmlux f'pajjiżhom, qegħdin jispiċċaw biex jagħmluhom hawnhekk.

Ħaġa oħra li rrid ngħid hija li f'Paceville, mhux l-ewwel darba li minbarra Maltin u barranin qed ikun hemm ukoll baħrin.

Jiġifieri qed ikollna sitwazzjoni ta' taħlit.

Qed nisimgħu ħafna dwar l-eta', imma anke kieku d-discos ma jdaħħlux lil min ikun taħt it-18-il sena, jew ma jbigħux xorb alkoħoliku lil min ma jkollux 18-il sena, il-fatt hu li l-ġenituri - u sfortunatament ngħid li ħafna mill-ġenituri, u b'qalb magħfusa ngħid "ħafna mill-ġenituri" - jitilfu l-kontroll ta' uliedhom minn meta jkollhom 12, 13-il sena.

Illum, it-tfal jgħallmuk, mhux inti tgħallimhom.

It-tfal stess jgħidulek xi jkun hemm.

U mhux qed ngħid għax-xorb alkoħoliku biss, imma għal drogi u sess.

Ċertu affarijiet isiru bl-iktar mod apert fil-parapetti, bin-nies għaddejjin minn ħdejhom.

IS-SUR JOE CHETCUTI: Jien għedt li sfortunatament hawn ġenituri li m'humiex kapaċi jrabbu lill-uliedhom sew u preċiżament għalhekk joħroġ id-dmir ta' l-Istat biex jekk ġenituri m'humiex kapaċi jrabbu lill-uliedhom, jara hu li ma jkunx hemm min jinteressah biss li jisfrutta t-tfal.

MICHAEL FARRUGIA: Imma ma tistax tgħabbi lill-Istat.

(Interruzzjonijiet) Ma jmorrux fil-bars imbagħad imorru fi private party!

IĊ-CHAIRPERSON: L-Onor.

KARL CHIRCOP: Jiena minn dejjem kont nemmen li f'pajjiżna għadna lura f'dak li għandu x'jaqsam mad-drittijiet tat-tfal u minn dak li smajt illejla, komplejt nikkonferma dak li naħseb.

Iva, nemmen li r-responsabbilta' hija kemm tal-ġenituri u kemm tal-gvern u m'għandniex nippruvaw niskolpaw lil xi ħadd minnhom.

Biss nemmen ukoll li ħafna mill-problemi soċjali li għandna jonqsu kieku bħala pajjiż dan l-aspett tad-drittijiet tat-tfal nieħduh aktar bis-serjeta'.

Naħseb dan jistgħu jikkonfermawh ħafna mill-għaqdiet li smajna jitkellmu hawnhekk.

Naħseb li ħafna mix-xogħol ta' dawn l-għaqdiet jonqslihom kieku dan l-aspett jiġi ndirizzat bis-serjeta'.

Jien nemmen li dan huwa proprju l-konċett ta' l-investiment soċjali.

Naħseb għandna bżonn nenfasizzaw l-importanza li fl-iskejjel fejn it-tfal tagħna jqattgħu ħafna mill-ħin tagħhom fl-ewwel snin ta' ħajjithom, tiġi amministrata doża aktar qawwija ta' edukazzjoni f'dan is-sens.

Nemmen ukoll fil-ħtieġa li l-aġenziji jirreklamaw b'mod proattiv, fis-sens li jirreklamaw kemm hu tajjeb li tgħix ħajja mingħajr alkoħol u mingħajr tipjip.

Għandhom jesponu l-benefiċċji, anke b'mod sottili, ta' min jgħix free minn dawn il-vizzji.

X'qiegħda tagħmel l-għaqda tagħkom f'dan is-sens?

Naf li intom m'għandkomx riżorsi, imma saru x'inizjattivi min-naħa tagħkom f'dan is-sens?

IĊ-CHAIRPERSON: Ħalli l-ewwel insejjaħ lill-Onor.

MARIE LOUISE COLEIRO: L-ewwelnett nixtieq niskuża ruħi li ġejt tard imma kelli impenji oħra ta' xogħol li żammewni milli nkun hawn mill-bidu tal-laqgħa.

Minn dak li qal is-Sur Chetcuti u anke mid-diversi korrispondenza li l-għaqda tiegħu tibgħat minn żmien għal żmien u minn stqarrijiet pubbliċi li jinħarġu, nafu kemm attwalment l-għaqda hija concerned dwar dawn l-affarijiet.

Fl-ebda waqt m'għandna niskolpaw ir-responsabbilta' tal-ġenituri.

Ir-responsabbilta' tal-ġenituri hija waħda kbira u bl-ebda mod m'għandha tiġi mċekkna, pero' rridu wkoll nkunu saqajna ma' l-art u nagħrfu li hemm ġenituri li jew m'għandhomx dik is-saħħa psikoloġika neċessarja biex tkun kapaċi trabbi lill-ulied, jew inkella m'għandhomx parenting skills.

Ma rridux naħsbu li kull ġenitur huwa ġenitur informat.

Jien naf b'ġenituri li jgħixu fil-qalba ta' rħula antiki li għalkemm semgħu b'Paceville, assolutament ma jafux x'jiġri u ma jiġrix hemmhekk.

Dawn huma fatti imma sadanittant it-tfal tagħhom huma esposti daqs it-tfal l-oħra ta' pajjiżna.

Għalija, hemm żewġ tipi ta' ġenituri.

Hemm ġenituri li rridu naħdmu magħhom anke fuq parenting skills biex inkomplu nsostnuhom ħalli nsaħħulhom is-saħħa li diġa' għandhom biex ikollhom ċertu kontrolli - forsi l-kelma "kontrolli" tinstema' ħażin f'dawn iż-żmenijiet ta' liberalizzazzjoni - jew biex forsi jirregolaw u jiggwidaw il-ħajja ta' wliedhom, u hemm ġenituri li rridu ngħinuhom aktar minn hekk u l-parenting skills normali m'humiex biżżejjed.

Jiena nħoss li f'dawn il-każi rridu nħarsu lejn programmi partikolari, pero' l-ġenituri kollha jistgħu jiġu mgħejuna jekk liż-żgħażagħ tagħna noffrulhom alternattivi.

U x'alternattivi ta' divertiment għandhom iż-żgħażagħ tagħna?

Das-sajf attendejt żewġ attivitajiet taż-żgħażagħ, waħda organizzata minn Kerygma u l-oħra mill-Kummissjoni Djoċesana Żgħażagħ, u nista' ngħid li verament ħadt pjaċir nara lil tant żgħażagħ jieħdu sehem f'dawn l-attivitajiet.

Il-maratona tal-volleyball organizzata minn Kerygma, illum saret annual event li lili taffaxxinani, apparti l-organizzazzjoni li qiegħda dejjem issir iktar professjonali.

Lili timpressjonani kif Fr. Charles jirnexxielu jiġbor flimkien żgħażagħ, ġmiel ta' żgħażagħ, mimlija ħajja u enerġija, ġurnata wara l-oħra għal xhur sħaħ jaħdmu flimkien qishom arloġġ.

Tgħidli li forsi jien qed nara biss in-naħa ta' barra, imma skużi, wara kollox dak li jidher minn barra huwa effett ta' ġewwa wkoll.

Jiġifieri jekk minn ġewwa huma skurdati, se jkunu jidhru wkoll minn barra li huma skurdati.

Il-Fiera Żgħażagħ organizzata mill-Kummissjoni Djoċesana Żgħażagħ qisha wkoll saret an annual event u anke f'din l-attivita' rajt ġemgħat ta' żgħażagħ jaħdmu flimkien.

Rajt żgħażagħ impenjati jorganizzaw l-istands u żgħażagħ oħra jieħdu gost b'dak li qed joffrulhom iż-żgħażagħ sħabhom.

Mela jekk ikollhom alternattiva, iż-żgħażagħ, mhux kollha f'Paceville imorru.

Veru li f'pajjiżna, barra xi events oħra li bħalissa ma jistgħux jiġu f'moħħi, għandna dawn iż-żewġ annual events tas-sajf, imma dawn huma one offs, m'humiex ongoing.

L-alternattiva regolari li għandhom iż-żgħażagħ tagħna hija waħda kummerċjalizzata, konsumerista that exploits them and their parents to the full.

Mela dak huwa appoġġ li għandna bżonn nagħtu kemm liż-żgħażagħ u kemm lill-ġenituri tagħhom, kemm lil dawk li huma informati bħalna u kemm lil dawk li m'għandhomx in-know-how, it-teknika, l-għerf, ta' kif jiggwidaw lill-uliedhom.

L-għajnuna tal-volontarjat hija importanti, pero' jien nemmen li jrid ikun hemm ukoll l-għajnuna tal-gvern.

L-Istat irid ukoll jagħti appoġġ.

Għalija, dan huwa l-investiment soċjali.

Irridu naraw kif aħna, mingħajr ma nagħtu shock treatments, insibu l-mod kif niggwidaw liż-żgħażagħ b'mod long term għal xi ħaġa li għandha valur.

Nitkellmu ħafna li llum tlifna l-valuri, imma dawn il-valuri għadhom jeżistu?

Jew inkella l-valuri f'termini ta' dak li nifhmu aħna, illum ġew replaced b'affarijiet li qed jattiraw liż-żgħażagħ u li qed iwassluhom biex jaraw biss sal-ponta t'imniħierhom?

Bħalma qal sieħbi Karl, jiena wkoll nemmen fl-edukazzjoni u se ngħid esperjenza personali għax naħseb li mill-esperjenza l-aktar li nistgħu nitkellmu.

Jiena ili npejjep snin twal u lit-tifla tiegħi ta' tmien snin ili neħodha tara l-maratoni tal-ġiri u attivitajiet oħra sportivi, allavolja jien m'iniex sportiva, minn mindu kienet għadha tarbija.

Dejjem ngħidilha kontra t-tipjip minkejja l-eżempju ħażin li qed nagħtiha.

Qed nistqarr magħkom l-affarijiet personali u familjari tiegħi.

It-tifla tiegħi ilha tarani bis-sigaretti minn mindu twieldet u ġieli tqattagħhomli u tarmihomli, pero' l-ikbar għajnuna li sibt, apparti l-ktieb li ħarġet l-Aġenzija sedqa, kienet mingħand il-Maria Bugeja Foundation li jmorru bil-karattru Żelu ta' Veru fl-iskejjel - spiċċajt inkanta l-mużika jien u sejra neħodha l-iskola - u jgħallmuhom dwar l-effetti tax-xorb u allura issa, kif ikollna lil xi ħadd id-dar u tara imqar qatra inbid - mhux qed ngħid fliexken għax id-dar qatt ma tara fliexken ta' inbid - tgħidli: "L-alkoħol mhux tajjeb, ma; neħħi dak l-inbid minn hemm!".

Mela din it-tifla qed tagħmel pressure fuqi.

Minn barra dwar il-ħsara tax-xorb, it-tifla qed titgħallem ukoll dwar il-ħsara tat-tipjip u allura kull meta tarani npejjep, mill-ewwel tgħidli: "Ma, ħa tmutli kmieni; jien ħa nispiċċa bla mama' kmieni".

Dan kollu ġej mill-pressjoni li ssir fuq it-tfal permezz ta' xi ħaġa attraenti li ppenetrat ġo moħħhom.

Qed nipprova nurikom l-effett ta' l-edukazzjoni fuq it-tifla tiegħi.

M'għandix dubju li intom konxji ta' l-effett ta' l-edukazzjoni, imma jien inħoss li għandna bżonn inżiduha u nżiduha b'mod attraenti, b'mod li timottiva u tinċentiva lit-tfal.

Dawn l-inizjattivi mhux biss qed idaħħlu stil ta' ħajja għat-tfal, imma qed iġiegħlu lit-tfal jagħmlu pressjoni fuq il-ġenituri tagħhom.

It-tifla tiegħi tirristrinġini ħafna fuq it-tipjip.

Veru li ma npejjipx kullimkien, għandi l-quarter tiegħi fejn inpejjep, imma jkolli noqgħod għal dak li tgħidli t-tifla.

Jiġifieri l-kampanja kontra t-tipjip indirizzata lit-tfal tagħmel ġid anke lill-ġenituri.

Ħalli issa ngħid xi ħaġa dwar l-implimentazzjoni tal-liġijiet.

Għandna liġijiet, imma fl-opinjoni tiegħi huma laxki wisq.

Għalina, kollox jgħaddi.

Aħna poplu li rridu nkunu aħjar mill-aħjar imma fl-istess waqt lanqas aħna kapaċi nżommu l-istandard ta' l-agħar.

Ma rridx ninstema' negattiva imma jiena nħobb inkun realistika.

Per eżempju għandna ħwienet ħdejn l-iskejjel li suppost huma confectioneries meta fil-fatt huma aktar bars bit-tfal deħlin u ħerġin jixtru l-energy drinks u l-bottijiet ta' l-alkoħol.

Barra minn hekk, ħafna mill-areas madwar dawn il-ħwienet qed jispiċċaw areas tajbin ħafna għall-pushers tad-droga.

Il-ġimgħa l-oħra kont qed nitkellem f'Ħal Qormi fejn għandna żewġ skejjel u numru ta' ġenituri qaluli li hemmhekk, il-pushers tad-droga qishom qed ibigħu ċ-ċikkulata.

Kulħadd jaf min huma u n-nies ġejjin hemmhekk minn kull naħa ta' Malta biex isibu d-droga.

Naf li l-pulizija jagħmlu ħafna xogħol imma fil-qasam tad-droga għadna m'aħniex qed nagħmlu biżżejjed, aħseb u ara x'qed nagħmlu fejn jidħlu l-alkoħol u s-sigaretti li m'humiex sustanzi illegali.

Naqbel ma' dak li ntqal li hemm bżonn li l-liġijiet jiġu aġġornati għaż-żmenijiet tal-lum.

Hawn preżenti Fr. Manwel Cordina li huwa d-Direttur Ġenerali tal-Fondazzjoni OASI u nixtieq nieħu din l-opportunita' biex ngħid kemm kien interessanti s-seminar li organizzaw riċentement.

Dakinhar jiena għedt li f'ċertu areas il-bars għandhom ikunu banned milli jbigħu ċertu affarijiet u uffiċjal kien qalli li hemm xi regolament f'dak is-sens, iżda meta erġajt staqsejt, sibt li mhux minnu.

Ma jeżisti xejn f'dak is-sens.

Jien inħoss li hemm affarijiet li nistgħu nibdew nagħmlu, per eżempju li jkun hemm area mad-dawra ta' l-iskejjel tagħna fejn il-ħwienet ma jkunux jistgħu jbigħu alkoħol u sigaretti matul il-ħin ta' l-iskola.

U dawn il-ħwienet għandhom ikunu taħt sorveljanza stretta u jekk jinqabad wieħed li qed ibigħ imqar filter ta' sigarett, irridu nagħmlu eżempju bih.

Irridu nieħdu l-affarijiet bis-serjeta' u aħna l-politiċi - ejja nduru lejna wkoll għax mhux il-pulziija, l-għaqdiet taż-żgħażagħ u l-ġenituri biss għandhom rwol x'jilgħabu - ma rridux nibżgħu nieħdu ċertu miżuri għax forsi nibżgħu li se nitilfu l-voti.

Wara kollox, ilkoll kemm aħna għandna familji u lkoll kemm aħna qed nagħmlu sagrifiċċji u nitħabtu biex ikollna soċjeta' aħjar milli għandna.

IĊ-CHAIRPERSON: Nirringrazzjak.

Onor. Michael Asciak, jekk xtaqt tagħmel xi mistoqsija nitolbok tkun fil-qosor għax kull ma fadlilna huwa biss ftit minuti.

MICHAEL ASCIAK: Meta tirrapportaw nuqqasijiet lill-pulizija ....?

(Interruzzjonijiet)

IĊ-CHAIRPERSON: Il-problema tagħna, Fr. Cordina, hija li minn hawn u ftit ieħor irridu nkunu fil-Kamra peress li ntalbet votazzjoni, pero' jekk trid, tista' tiġi tirrispondi basta tkun fil-qosor.

DUN MANWEL CORDINA: Hawnhekk smajna kummenti dwar il-ħwienet li nsibu fil-viċinanza ta' l-iskejjel, u jien nixtieq ngħid li kapijiet ta' skejjel ġewwa Għawdex talbu lili bħala direttur tal-Fondazzjoni OASI biex niġbor petizzjoni dwar din il-problema u fil-fatt bgħatna ittra lill-awtoritajiet konċernati, fosthom l-Aġenzija sedqa, il-Kummissjoni, l-Uffiċċju tal-Prim Ministru u l-ministeri ta' l-edukazzjoni u tal-politika soċjali, fejn għednilhom dwar il-problemi kbar li hemm madwar l-iskejjel.

F'Għawdex konna naħsbu li l-problema qiegħda biss fir-Rabat madwar l-iskejjel sekondarji, imma heads of school u teachers saru jafu bi problemi anke viċin l-iskejjel primarji, jiġifieri hemm ukoll ħwienet madwar l-iskejjel li fihom imorru tfal taħt it-12-il sena.

Irċevejt risposta mingħand il-Ministeru għal Għawdex li magħha kien hemm inkluża r-risposta li l-pulizija bagħtu lill-Ministeru għal Għawdex.

Ma nafx għala bagħtuha lill-ministeru u mhux lili, forsi biex jagħlquli ħalqi.

Jekk tridu, nista' nibagħtilkom kopja tal-korrispondenza ħalli taraw il-faċċoliżmu u d-double face tas-sistema Maltija fejn il-pulizija jgħidulek li kollox qiegħed in order meta fil-fatt ma jkunx.

Jgħidulek li l-permessi tal-machines huma kollha in order u Fr. Cordina ma jafx id-differenza bejn gambling machine u amusement machine!

Jien inħoss li espressjoni bħal din hija degredanti.

Aħna m'aħniex kontra l-amusement machines imma kontra l-manipulazzjoni tal-makni.

Daż-żgur li nafu d-differenza bejn gambling u amusement machine.

Imma taf x'jgħidulek?

Jgħidulek li l-liġi ma tgħinx lill-pulizija.

Nista' nibagħtilkom kopja ta' l-ittra.

(Interruzzjonijiet) Il-permessi qegħdin joħorġu għal amusement machines u mbagħad il-makni qed jiġu manipulati biex jiġu użati bħala gambling machines.

Meta informajt lill-pulizija dwan dan, huma qaluli li ma jistgħux jieħdu passi jekk ma tinbidilx il-liġi.

Jenħtieġ li jkun hemm is-support tal-liġi.

Issemmew il-private parties.

B'liema dritt xi ħadd jikri flat jew villa lil tfal taħt it-18-il sena?

Dawn huma affarijiet li qed jiġru u li qed narawhom b'għajnejna.

Fis-sajf jiġu Għawdex tfajliet u ġuvintur ta' 12, 13-il sena, nofshom għarwenin, joqogħdu fi flat.

Jien stess narahom u noqgħod ninnutahom ħa nitgħallem l-attitudni tagħhom.

Għaliex il-liġi m'hijiex ċara u tonda?

Mhux qed ngħid li għandna nkunu estremi imma hemm bżonn ta' liġijiet ċari.

Per eżempju fl-Amerka, jekk tifel jixrob meta jkun fid-dar u jispiċċa l-isptar, it-tabib irid jagħmel inkjesta.

Sakemm qiegħed id-dar u ma jiġrilu xejn, biċċa tiegħu, imma jekk jidħol f'istituzzjoni pubblika, it-tabib għandu kull dritt jagħmel inkjesta għaliex mhux qiegħed hemmhekk għall-kapriċċ u n-nuqqas ta' responsabbilta' tal-ġenituri.

Nixtieq li xi darba l-kumitat jiddiskuti dawn l-aspetti.

Aħna naħdmu ma' ħafna organizzazzjonijiet, fosthom l-Aġenzija sedqa u Caritas, imma aħna mixħutin fuq dan ix-xogħol b'mod differenti.

Nagħmlu pressure ma' l-awtoritajiet sabiex ikun hemm kumitat li jiġbor flimkien il-ġenituri, il-politiċi, il-pulizija, il-knisja, insomma l-oqsma kollha fis-soċjeta', biex flimkien jiddiskutu kif jistgħu jinbidlu l-liġijiet għar-rigward ta' minuri, dawk li huma taħt it-18-il sena.

Fi Spanja anke l-video games huma banned għal min hu taħt it-18-il sena.

IĊ-CHAIRPERSON: L-Onor.

MICHAEL ASCIAK: Sur Chetcuti, bil-liġijiet li għandna bħalissa, normalment xi tkun l-attitudni tal-pulizija meta tirrapportaw xi ħaġa?

IS-SUR JOE CHETCUTI: S'issa, fil-ftit żmien li ilha mwaqqfa l-assoċjazzjoni, ma kellniex każi li aħna morna nirrapportawhom lill-pulizija.

Lill-omm li kitbet l-ittra tajtha l-parir li tmur tkellem il-barman u hi qaltli li l-barman innega kollox.

Naturalment mhux ħa jammetti dak li qalet it-tifla, allura jiena fuq liema bażi ħa mmur nirrapporta?

Mingħajr xhieda, ma naħsibx li nista' nagħmel xi ħaġa.

Barra minn hekk, il-pulizija malajr tmur tgħid lill-barman li jien irrapportajtu.

Mhux għax nibża' nsemmi l-persuna, imma hawn Malta s-sistema hi krudili.

IĊ-CHAIRPERSON: Jiddispjaċini li se jkolli nwaqqfek imma se jkolli naġġorna għax għandna vot fil-Kamra.

Nirringrazzjakom u nkomplu darb'oħra.

Fid-9.06 p.m. il-Kumitat aġġorna għal data li kellha tiġi komunikata aktar tard.


KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET SOĊJALI

LAQGĦA NRU.

It-Tlieta, 21 ta' Novembru, 2000

Il-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Soċjali ltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fis-7.13 p.m

L-Onor.

Helen D'Amato, President tal-Kumitat, ippresediet.

PREŻENTI

L-Iskrivana qalet it-talba.

Il-Minuti tal-laqgħa Nru. 33 li saret fil-31 ta' Ottubru, 2000 kienu konfermati.

L-Onor Michael Farrugia rrefera għal ittra mibgħuta qabel is-sajf liċ-Chairperson minn l-Onor Evarist Bartolo, b'riferenza għad-deċiżjoni tal-Gvern dwar it-trade schools.

Iċ-Chairperson informat lill-kumitat li hija kienet lesta tilqa' t-talba ta' l-Oppożizzjoni li s-suġġett dwar il-qagħda tat-trade schools tiġi diskussa fil-kumitat.

Il-kumitat qabel li talbiet għal diskussjoni ta' suġġetti ta' natura soċjali għandhom jiġu deċiżi mill-kumitat kollu.

SERVIZZI FIL-QASAM TA' L-ADDICTIVE BEHAVIOUR

Il-Kumitat irriżuma mid-9 ta' Mejju 2000 id-diskussjoni dwar servizzi fil-qasam ta' l-addictive behaviour.

Iċ-Chairperson informat lill-Kumitat li kienet irċeviet in-Newsletter No 7 ta' Novembru 2000 maħruġa mill-Assoċjazzjoni Ġenituri Inħarsu 'l Uliedna.

Il-Kumitat stieden lill-membri ta' l-Al-Anon u lis-Sur Joe Chetcuti mill-Assoċjazzjoni Ġenituri Nħarsu 'l Uliedna, jieħdu sehem fid-diskusjoni.

Il-membri ta' l-Al-Anon ippreżentaw lill-Kumitat numbru ta' dokumenti b'tagħrif dwar l-Al Anon, waqt li s-Sur Chetcuti ppreżenta estratt mill-gazzetti "The Times" u "The Sun" ta' l-Ingilterra, tat-30 ta' Awissu u tat-2 ta' Novembru 2000, rispettivament, b'riferenza għal xorb alkoħoliku.

PAULINE ABELA GĦALL-ISKRIVAN TAL-KAMRA

PRESIDENT TAL-KUMITAT

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees docx


KUMITATI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

KUMITAT PERMANENTI DWAR IX-XOGĦOL TAL-KAMRA

AVVIŻ

Laqgħa Nru. 37

L-Erbgħa, 10 ta' Jannar 2001, fil-5.30 p.m.

Il-Kumitat Permanenti dwar ix-Xogħol tal-Kamra se jiltaqa' nhar l-Erbgħa, 10 ta' Jannar 2001, fil-5.30 p.m. fil-Kamra tal-Kumitati fil-Palazz il-Belt, b'din l-agenda:-

Xogħol tal-Kamra; u

Affarijiet oħra.

5 ta' Jannar 2001 SKRIVAN TAL-KAMRA


LAQGĦA NRU.

L-Erbgħa, 10 ta' Jannar 2001

Il-Kumitat Permanenti dwar ix-Xogħol tal-Kamra ltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta,

fil-5.34 p.m.

Mr Speaker, l-Onor Anton Tabone, ippresjeda.

PREŻENTI

Il-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali, l-Onor Carmelo Abela, l-Onor l-Onor Mario Galea, l-Onor Victor Galea Pace, l-Onor Joe Mizzi, l-Onor George Vella.

Il-Minuti ta' Laqgħa Nru 36 li saret fil-15 ta' Novembru 2000, kienu konfermati.

XOGĦOL TAL-KAMRA

Il-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali, informa lill-Kumitat li l-ħsieb tal-Gvern kien li x-xogħol fil-Kamra jimxi f'din l-ordni:

(i) Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Iżvilupp Industrijali - Abbozz Nru 78 - Kumitat;

(ii) Abbozz ta' Liġi dwar Proċeduri Legali - Abbozz Nru 74 - Tieni Qari u Kumitat;

(iii) Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza tad-Dwana - Abbozz Nru 70 - Tieni Qari u Kumitat;

(iv) Abbozz ta' Liġi dwar Self Lokali - Abbozz Nru 94 - Tieni Qari u Kumitat;

(v) Abbozz ta' Liġi li Jimplimenta Miżuri ta' l-Estimi - Abbozz Nru 93 - Tieni Qari u Kumitat; u

(vi) Abbozz ta' Liġi dwar ir-Ratifika ta' Trattati (Sant' Anġlu) - Abbozz Nru 77 - Tieni Qari u Kumitat.

Il-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali fakkar lill-Kumitat li kien hemm riżoluzzjoni tal-Ministru għall-Ambjent dwar ir-ratifika tal-Ftehim bejn il-Komunita' Ewropea u Malta dwar il-parteċipazzjoni ta' Malta fl-Agenzija Ewropea għall-Ambjent u n-Network Ewropew għall-Informazzjoni u Osservazzjoni, li kienet għadha pendenti.

L-Onor Joe Mizzi fakkar lill-Kumitat li kien hemm ukoll pendenti l-Abbozz ta' Liġi dwar id-Drittijiet ta' l-Annimali, imressaq mill-Kap ta' l-Oppożizzjoni.

Fuq punt imqajjem mill-Onor George Vella, il-Kumitat iddiskuta l-ġranet u l-ħinijiet li fihom qed jiltaqa' l-Parlament, kif ukoll il-possibbilta' li minflok li jibqa' jsir l-istess numru ta' seduti fil-ġimgħa, jibdew isiru inqas seduti imma jkunu itwal.

Fuq punt imqajjem mill-Onor Mario Galea, il-Kumitat iddiskuta l-problemi li qed jiltaqgħu magħhom il-Membri Parlamentari bir-remote access għall-Internet mid-dar tagħhom; kif ukoll il-proposta għal tħejjija ta' smoking policy għall-Parlament, sabiex jiġu identifikati areas fejn it-tipjip ikun projbit.

Ġiet diskussa l-problema li minħabba li żdied l-għadd ta' seduti parlamentari, il-ħinijiet tad-dħul ta' turisti fil-Palazz naqas sostanjzalment.

Mr Speaker informa lill-Kumitat li nhar il-Ġimgħa u s-Sibt, 19 u 20 ta' Jannar 2001, se jiltaqa' f'Malta il-kumitat ad hoc tas-CSCM fi ħdan l-IPU sabiex jiddiskuti, b'mod partikolari, il-working paper tad-delegazzjoni ta' Malta dwar it-twaqqif ta' Assemblea tal-pajjiżi tal-Mediterran.

Fis-6.01 p.m. il-Kumitat aġġorna għal data li kellha tiġi komunikata aktar tard.

SKRIVAN TAL-KAMRA


KUMITATI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

KUMITAT DWAR L-AFFARIJIET SOĊJALI

AVVIŻ

Laqgħa Nru. 35

It-Tlieta, 16 ta' Jannar 2001 fis-7.00 p.m.

Il-Kumitat dwar l-Affarijiet Soċjali ser jiltaqa' nhar it-Tlieta, 16 ta' Jannar 2001 fis-7.00 p.m. fil-Kamra tal-Kumitati fil-Palazz il-Belt b'din l-aġenda:-

Servizzi fil-qasam ta' l-addictive behaviour - kontinwazzjoni.

10 ta' Jannar 2001 SKRIVAN TAL-KAMRA