(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

Laqgħa Nru. 17

It-Tnejn, 25 ta' Ottubru, 1999

Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan

Prezz Lm1

Laqgħa Nru. 17

It-Tnejn, 25 ta' Ottubru, 1999

Il-Kumitat iltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fis-7.05 p.m.

Il-Minuti tal-laqgħa Nru. 16 li saret fl-20 ta' Ottubru, 1999 ġew konfermati.

ABBOZZ FINALI TAL-KURRIKULU MINIMU NAZZJONALI

IĊ-CHAIRPERSON (Onor. Helen D'Amato): Nagħtu bidu għas-seduta tal-lum billi nistieden lis-Sur Felix Borg mill-Korporazzjoni ta' Xogħol u Taħriġ jagħmel il-preżentazzjoni tiegħu.

IS-SUR FELIX BORG (Senior Manager, Taqsima ta' Taħriġ, Korporazzjoni ta' Xogħol u Taħriġ): Xtaqt niftaħ il-kummenti tiegħi billi ngħid illi l-Korporazzjoni ta' Xogħol u Taħriġ taqbel mal-kurrikulu minimu nazzjonali li jeduka lill-persuna biex tisfrutta l-potenzjal u l-abbiltajiet tagħha biex wara li tlesti l-edukazzjoni obbligatorja tkun kapaċi taħdem u tipparteċipa b'mod sħiħ f'dik li tissejjaħ knowledge society tal-millennju l-ġdid.

Naqblu wkoll li l-kurrikulu ma jagħmel l-ebda diskriminazzjoni fuq bażi ta' gender, kapaċita' intellettwali jew diżabilita'.

Bħala korporazzjoni napprezzaw ħafna li r-rakkmandazzjonijiet li tajna kull meta saru laqgħat ta' konsultazzjoni dwar il-kurrikulu ġew inkorporati f'dan l-abbozz il-ġdid li huwa vast ħafna u li naħseb inkluda kollox.

Nieħdu gost ninnotaw illi l-curriculum inqasam b'tali mod illi jispeċifika x'għerf, ħiliet, attitudnijiet u xejriet il-persuna se toħroġ bihom mill-iskola għax b'hekk inkunu nistgħu nevalwaw fejn wasalna u naraw jekk il-kurrikulu huwiex qed jilħaq l-għanijiet tiegħu.

Ovvjament aħna eżaminajna l-kurrikulu kollu, pero' hawnhekk ħa nikkonċentra l-kummenti tiegħi fuq ir-rabta bejn il-kurrikulu u d-dinja tax-xogħol.

Huwa ta' pjaċir ninnotaw illi l-curriculum il-ġdid jaħseb biex jipprepara liż-żgħażagħ tagħna, l-adulti ta' għada, ikunu iktar konxji mis-saħħa u s-sigurta' fuq il-post tax-xogħol.

Naħseb li fuq livell nazzjonali aħna nbatu minn dan il-lat.

Fuq il-postijiet tax-xogħol tagħna għad m'għandniex il-kultura u l-mentalita' li nagħtu kas is-saħħa u s-sigurta'.

Għaldaqstant importanti li ż-żgħażagħ tagħna jitrawmu fil-kultura fejn jagħtu kas kemm is-saħħa u s-sigurta' tagħhom, kif ukoll is-saħħa u s-sigurta' ta' sħabhom fuq il-post tax-xogħol.

Nieħdu gost ninnotaw li l-kurrikulu jagħti l-kapaċita' li t-tfal jikkomunikaw u iktar u iktar li jaħsbu b'moħħhom, jaħsbu b'mod xjentifiku u kritiku.

Mhux biss ikunu kapaċi jirrepetu dak li jgħidulhom l-għalliema jew l-imgħallmin tagħhom, iżda jkunu kapaċi jisimgħu, jagħrblu u jaslu għall-konklużjonijiet tagħhom mhux biss waqt li jkunu għadhom l-iskola imma anke meta jkunu jaħdmu.

Nieħdu gost ukoll ninnotaw li l-kurrikulu qed jaħseb biex jipprepara liż-żgħażagħ għat-tibdil li dejjem ikun hemm fid-dinja tax-xogħol.

Il-curriculum jagħmel enfasi fuq il-ħtieġa ta' literacy, numeracy u information technology.

Illum kulħadd jaċċetta li dawn il-ħiliet huma fundamentali u mingħajrhom persuna mhux biss ma tkunx kapaċi tgħix fid-dinja tax-xogħol, imma lanqas fis-soċjeta' in ġenerali.

Bħala korporazzjoni, aħna jkollna problemi kbar biex insibu xogħol lil persuni li għandhom dawn in-nuqqasijiet u lanqas m'hija faċli biex inħarġuhom speċjalment jekk ikunu laħqu ċerta' eta'.

Jekk ikun hemm enfasi fuq il-ħtieġa ta' dawn il-ħiliet minn eta' żgħira, aktar hemm iċ-ċans li jitrawmu f'ambjent li għandhom bżonn jiktbu u jaqraw u jkunu aktar ambjentati ma' l-iżvilupp fil-qasam ta' l-information technology.

Innotajna wkoll li l-istudenti se jingħataw ħiliet dwar kif iqassmu l-ħin, kif imexxu l-flus, kif jaslu għal deċiżjoni, kif jippjanaw, kif jinterpretaw ir-regoli u r-regolamenti u kif ikunu quality conscious.

Naħseb li l-aspett ta' quality, bħalma hu l-aspett ta' health and safety, huwa aspett ieħor li għandna nuqqas fil-kultura tagħna u hemm bżonn li ntejbuh iktar u iktar jekk għada pitgħada rridu nikkompetu mhux biss ma' Maltin oħra imma anke ma' barranin fuq livell internazzjonali.

Il-kurrikulu jagħmel enfasi fuq żviluppi u trends fid-dinja tax-xogħol.

Għalhekk jipprepara lill-istudenti jkunu kapaċi jfittxu u japplikaw għal xogħol, jippreparaw il-curriculum vitae tagħhom, jippreparahom kif iġibu ruħhom waqt interview u kif ikunu kapaċi jaħdmu mingħajr supervision, mingħajr il-bżonn ta' xi ħadd għassa tagħhom biex jara humiex jagħmlu x-xogħol sew.

F'isem l-ETC inwiegħed l-appoġġ kollu tal-koporazzjoni lid-dipartiment ta' l-edukazzjoni, b'mod partikolari t-taqsima tal-guidance and counselling, biex kontinwament ninformawhom bit-trends fid-dinja tax-xogħol, liema informazzjoni jkunu jistgħu jgħadduha lill-istudenti fl-iskejjel għax żgur tkun importanti u ta' bżonn għalihom.

Innotajna wkoll illi l-kurrikulu ma jidħolx fi speċjalizzazzjoni f'xi sengħa partikolari sakemm persuna tagħlaq is-16-il sena.

Bħala ETC naqblu ma' miżura bħal din.

Nemmnu li l-ispeċjalizzazzjoni f'xi qasam partikolari ta' xogħol għandu jiġi wara.

Nixtiequ li l-kurrikulu jikkontribwixxi biex apparti li jilħaq l-għanijiet li semmejna qabel, ineħħi l-istigma negattiva li teżisti kontra n-nisa fid-dinja tax-xogħol.

Il-parteċipazzjoni tan-nisa fid-dinja tax-xogħol hija baxxa u n-nisa pjuttost għadhom ifittxu jobs f'oqsma tradizzjonali.

Nixtiequ li bl-għajnuna tal-guidance teachers u tad-dipartiment ta' l-edukazzjoni, din it-tradizzjoni titkisser u n-nisa jibdew jimirħu f'oqsma li s'issa qishom kienu, biex ngħid hekk, riservati għall-irġiel.

Nieħdu gost ukoll jekk il-curriculum ineħħi l-istigma negattiva li teżisti fir-rigward ta' edukazzjoni teknika u vokazzjonali.

L-edukazzjoni teknika u vokazzjonali għandu jkollha l-istess stima li għandha l-edukazzjoni akkademika.

Kif qed jingħad, sa 16-il sena mhux se jkun hemm distinzjoni, pero' nisperaw li meta ż-żgħażagħ tagħna jiġu biex jagħżlu bejn it-triq akkademika u t-triq vokazzjonali, ikunu ppreparati u dawk li jagħżlu r-rotta vokazzjonali ma jiġux ittimbrati bħala inqas tajbin minn sħabhom li jagħżlu t-triq akkademika.

Ninnotaw b'sodisfazzjon li l-kurrikulu jipprova jħeġġeġ u jippromwovi kultura ta' entrepreneurship fost l-istudenti u l-abbozz finali tal-kurrikulu jsemmi skemi bħalma huma l-Young Enterprise u Scoops.

Anke f'dan il-qasam inwiegħed l-appoġġ ta' l-ETC.

Aħna diġa' qegħdin naħsbu biex nidentifikaw l-istudenti li jipparteċipaw f'dawn l-iskemi biex meta jispiċċaw mill-iskola, aħna, flimkien ma' l-IPSE, inħajruhom jibdew business għalihom.

Inħajruhom biex is-sehem tagħhom f'dawn l-iskemi ma tkunx biss esperjenza ta' darba meta kienu studenti, esperjenza sabiħa li ħadu gost jagħmluha mbagħad insewha u pprovaw ifittxu xogħol ma' xi ħadd, imma jkun pass li jista' jwassalhom biex jibdew business għal rashom.

Tajjeb li l-kurrikulu jdaħħal fiż-żgħażagħ tagħna kultura ta' taħriġ kontinwu matul il-ħajja tax-xogħol tagħhom.

Sfortunatament aħna niltaqgħu ma' ħafna nies, speċjalment dawk ta' eta' avvanzata, li ma tantx huma receptive għal dan il-bżonn, ma tantx jilqgħu bi pjaċir il-bżonn li jerġgħu jitħarrġu.

Nispera li dan il-bżonn jidħol fiż-żgħażagħ minn mindu jkunu għadhom żgħar u jagħmluh parti minnhom biex meta jikbru jħaddnu l-kultura ta' taħriġ kontinwu ħalli jibqgħu jiżviluppaw il-ħiliet tagħhom.

L-aħħar kumment tiegħi huwa li aħna nixtiequ li l-kurrikulu minimu nazzjonali mhux biss jipprepara ż-żgħażagħ tagħna għat-tibdil li qed isir fid-dinja tax-xogħol biex ikunu kapaċi jkampaw, imma li jkunu kapaċi jisfruttaw l-opportunitajiet li jinqalgħu ħalli jtejbu l-pożizzjoni tagħhom u s-soċjeta' tagħna b'mod ġenerali.

Fil-qosor, dawn kienu l-kummenti li xtaqt nagħmel.

IĊ-CHAIRPERSON: Nirringrazzjak, Sur Borg.

L-Onor.

EVARIST BARTOLO: In vista tax-xogħol li qed isir fuq ir-reviżjoni ta' l-eżamijiet tas-SEC u tal-MATSEC u anke minħabba l-importanza li kif qed tgħid int ma jkunx hemm preġudizzju kontra l-edukazzjoni teknika u teknoloġika, tista' tgħidilna x'inhi l-opinjoni ta' l-ETC fuq il-GNVQs?

Tara li għandhom ikunu inkorporati f'xi bord unitarju bħal tas-SEC u l-MATSEC, jew għandu jkun hemm bord separat bir-riskju li dawn xorta jibqgħu jiġu mogħtija stima inqas mill-eżamijiet akkademiċi?

Punt li aċċennajt għalih huwa d-diffikultajiet li tiltaqgħu magħhom biex issibu impjieg għal żgħażagħ li wara 13-il sena skola jammettu li ma jafux jiktbu u jaqraw jew jammettu li m'għandhomx sengħa, meta 2,000 minnhom jiddikjaraw li marru skola sekondarja.

Tarax il-possibbilta', anke fuq l-esperjenza ta' pajjiżi oħra bħall-Iżrael, l-Istati Uniti u d-Danimarka, u anke b'riferenza għal waħda mill-proposti li hemm fil-white paper ta' l-Unjoni Ewropea fuq a learning society, li niftħu second chance schools?

Waqt li naqbel miegħek li rridu nipprovaw nieħdu ħsieb it-tfal kollha mil-livell primarju biex ma jkollniex bżonn ta' second chance schools, dawk li diġa' huma maqbudin fis-sistema u allura huma fit-timeframe tal-ħajja ta' dan il-kurrikulu ta' ħames snin, irridu naraw x'nistgħu nagħmlu bihom.

Irridu naraw x'nistgħu nagħmlu b'dawk il-mijiet ta' tfal li jitolbu li jitilqu mill-iskola qabel jagħlqu s-16-il sena, u b'dawk il-mijiet li uffiċjalment jew mhux uffiċjalment ma jattendux skola u joħorġu mill-iskola anke jekk ma jkollhomx exemption iffirmata.

Tara l-possibbilta' li noħolqu second chance schools?

U x'kontenut għandu jkollhom dawn is-second chance schools?

Wieħed mill-punti li qajmet Ms. Mary Vella, fil-fehma tiegħi b'mod validu għal dak li qal l-Onor.

Francis Agius, kien li jekk l-adoloxxenti jħossu li l-iskola m'hijiex relevanti għalihom m'għandniex għalfejn nistagħġbu li ma jattendux skola, allura s-second chance school ikollha l-isfida li tkun qrib ħafna mhux biss tad-dinja soċjali imma anke tad-dinja ta' l-adoloxxenti biex iħossu li dak li ma ngħatawx fit-13-il sena li attendew l-iskola, jipprovaw jirkuprawh permezz tal-casualty department tas-sistema edukattiva.

IĊ-CHAIRPERSON: Nirringrazzjak, Onor. Bartolo.

L-Onor.

CARMELO ABELA: Sur Borg, inti semmejt il-problema ta' l-illiteracy u n-numeracy li torbot mal-mistoqsija ta' l-Onor.

Bartolo u għedt li l-ETC m'hijiex attrezzata biżżejjed għaż-żgħażagħ li joħorġu mill-iskola b'ċertu diffikultajiet.

Ċertament li anke bil-curriculum li għandna quddiemna, mhux se nkunu f'pożizzjoni perfetta fejn l-istudenti kollha joħorġu litterati kif nippretendu li għandhom joħorġu wara numru ta' snin ta' skola, allura taħseb li l-ETC għandha tiffoka iktar fuq dan l-aspett ħalli tindirizza aktar lil dawk iż-żgħażagħ li sfortunatament joħorġu b'diffikultajiet?

F'dak li għandu x'jaqsam mal-guidance and counselling, taħseb li l-ETC tista' tagħmel xi ħaġa b'mod iktar konkret sabiex l-għalliema nkarigati mill-guidance and counselling ikunu aktar konxji ta' dak li qed jiġri fid-dinja tax-xogħol?

Veru li l-ETC hija iktar iffokata fuq id-dinja tax-xogħol, pero' taħseb li l-ETC tista' tagħti l-għajnuna tagħha, b'mod partikolari minħabba diffikultajiet li pajjiżna qed jiltaqa' magħhom illum u se jiltaqa' wkoll magħhom fil-futur?

L-aħħar mistoqsija; taħseb li hemm xi strutturi fl-ETC, jew fil-mod kif taħseb, li bl-implimentazzjoni tal-curriculum iridu jitbidlu?

Naturalment il-kurrikulu huwa proċess li jieħu numru ta' snin u t-terms of reference tiegħu jiskadi wara ħames snin meta mbagħad naraw x'mar tajjeb u x'mar ħażin matul l-aħħar snin biex jgħinna nfasslu kurrikulu ieħor.

Taħseb li l-ETC tista' tibdel ċertu aspetti, jew inkella tibda tindaga minn issa ċertu aspetti li fil-futur nistgħu niltaqgħu magħhom ħalli jgħinu fit-tfassil tal-kurrikulu li jrid jiġi wara dan?

IĊ-CHAIRPERSON: Nirringrazzjak, Onor. Abela.

L-Onor.

MARIE LOUISE COLEIRO: Fl-abbozz tal-kurrikulu nsibu parti sħiħa li tirrigwarda d-dinja tax-xogħol u m'hemmx dubju li fuq diversi punti l-ETC trid taħdem mill-qrib mad-dipartiment ta' l-edukazzjoni.

Per eżempju f'paġna 16 tal-kurrikulu minimu nazzjonali nsibu:

''Edukazzjoni li tipprepara lill-istudenti għall-ekonomija globali:

- taħdem id f'id mad-dinja konkreta tax-xogħol;

- tħejji studenti li kapaċi jittrasferixxu l-ħiliet tagħhom minn sitwazzjoni ta' xogħol għal oħra;

- tħarreġ l-istudenti biex jidentifikaw il-bżonn ta' tagħlim ġdid kull meta ċ-ċirkostanzi personali u ekonomiċi jinbidlu;''.

Hawnhekk qed nara area sħiħa fejn id-dipartiment ta' l-edukazzjoni ma jistax iwettaq dawn l-għanijiet waħdu u fl-opinjoni tiegħi, nara li hemm spazju kbir fejn l-ETC tista' tikkoordina.

Xi pjanijiet għandha l-ETC fuq dawn il-punti?

Inti semmejt l-iskema Scoops u għedt illi qed jiġi ppjanat li tidentifikaw xi studenti.

L-iskema Scoops ilha li bdiet numru ta' snin mhux ħażin u żgur li llum għandna għadd ġmielu ta' ex-studenti li esperjenzaw l-iskema Scoops u li issa daħlu fid-dinja tax-xogħol.

Naħseb li l-ETC kaxkret saqajha ftit iżżejjed, naħseb damet wisq biex tieħu xi inizjattiva.

X'tip ta' inizjattiva konkreta se tieħu l-ETC biex tidentifika lit-tfal u tħajjarhom, anke forsi b'koordinament ma' l-IPSE, biex jiftħu business għal rashom?

Fil-konkret, x'qed jiġi propost mill-ETC?

IĊ-CHAIRPERSON: Nirringrazzjak, Onor. Coleiro.

Sur Felix Borg, nitlob il-kummenti tiegħek għall-mistoqsijiet li sarulek.

IS-SUR FELIX BORG: Aħna qisna aktar aċċennajna għal x'jiġri wara l-edukazzjoni obbligatorja milli x'jiġri waqt l-edukazzjoni obbligatorja.

Ħa nitkellem dwar in-national vocational qualifications li jiġu wara l-edukazzjoni obbligatorja.

EVARIST BARTOLO: Il-GNVQs jiġu qabel is-16-il sena.

IS-SUR FELIX BORG: Nista' ngħid illi bħala ETC ma tantx dħalna fihom; aktar ikkonċentrajna fuq l-NVQs li jiġu wara s-16-il sena, pero' ovvjament jekk dawn jinħolqu, ikun hemm link bejn il-GNVQs u l-NVQs.

Żgur li jrid ikun hemm rabta bejniethom għaliex waħda twassal għall-oħra, pero' kif diġa' għedt, sal-lum ma tantx kien hemm xogħol min-naħa ta' l-ETC fuq il-GNVQs.

Naf li d-dipartiment ta' l-edukazzjoni qed jaħseb fuq din il-linja u mbagħad nillinkjaw magħhom.

Issemmiet l-illiteracy.

Din hija problema kbira fost il-persuni li qegħdin jirreġistraw għax-xogħol għax ovvjament persuna illitterata għandha iktar ċans illi ma ssibx xogħol.

X'qed tagħmel l-ETC f'dan ir-rigward?

Flimkien mad-dipartiment ta' l-edukazzjoni kemm-il darba pprovajna nħarrġu lill-persuni qiegħda li jgħidu li huma illitterati.

Għamilna korsijiet u fassalna programmi tajbin, pero' ma tantx aħna kuntenti bir-riżultati li kellna minkejja li fl-opinjoni tiegħi, il-programmi kienu mfassla tajjeb u żewwiġna t-taħriġ fil-literacy u fin-numeracy ma' snajja' biex il-programm ta' taħriġ ikun wieħed interessanti u mhux boring.

Ħafna drabi dawn iż-żgħażagħ ikunu jew skartaw mill-iskola jew inkella fallew fis-sistema edukattiva, allura jekk terġa' tibagħthom lura l-iskola biex jitgħallmu l-Malti, il-maths u forsi xi ftit Ingliż, se jerġgħu jirrepetu l-esperjenza kerha li kellhom fil-passat.

Biex din ma tiġrix, ħallatna t-tagħlim ma' taħriġ fi snajja' differenti biex it-tagħlim ikun varjat pero' kif diġa' għedt, ma tantx kellna suċċess.

Ftit kienu dawk illi wara t-taħriġ sabu impjieg għax għalkemm forsi jkunu tgħallmu xi ħaġa, id-dinja tax-xogħol qiegħda dejjem tirrikjedi nies aktar kwalifikati.

Id-demands ta' l-employers qegħdin dejjem jiżdiedu.

Tgħidli b'daqshekk qtajtu qalbkom?

Le, ma qtajniex qalbna u se nibqgħu nipprovaw, pero' t-tagħlim għall-adulti illitterati huwa tagħlim speċjalizzat fil-qasam ta' l-edukazzjoni u aħna bħala ETC, nippreferu naħdmu flimkien mad-dipartiment ta' l-edukazzjoni milli nindirizzaw il-problema waħedna.

Aħna m'għandniex nies esperti f'dan il-qasam, allura we tap resources fid-dipartiment ta' l-edukazzjoni, partikolarment dawk fis-section ta' l-adult education.

Fejn jidħlu second chance schools għal żgħażagħ li ħarġu mill-iskola illitterati, fil-futur immedjat se ndaħħlu s-sistema ta' traineeships.

S'issa, il-proċedura kienet li l-persuni li jispiċċaw mill-iskola u ma jkunux sabu xogħol, indaħħluhom fil-korsijiet tagħna li kienu qishom extension ta' l-iskola, bid-differenza li forsi jkunu iktar orjentati lejn lingwaġġ li jintuża fid-dinja tax-xogħol.

Pero' fil-futur immedjat, flimkien mad-dipartiment ta' l-edukazzjoni, se nagħmlu programmi li se nsejħulhom traineeships li jikkombinaw taħriġ fiċ-ċentri tagħna jew fit-trade schools ma' taħriġ prattiku għand l-employer.

Meta persuna tagħmel taħriġ prattiku għand l-employer, takkwista kompetenzi u l-iskop tagħna hu li niċċertifikaw il-kompetenzi li takkwista anke bħala parti mis-sistema ta' NVQs biex meta l-persuna tispiċċa t-taħriġ, ikollha ċertifikat x'turi li jgħinha ssib xogħol.

Għar-rigward ta' guidance and counselling, iva, għandna bżonn niffidjaw it-teachers, b'mod partikolari dawk inkarigati mill-guidance and counselling, dwar il-labour market needs.

Aħna qegħdin f'kuntatt mad-dinja tax-xogħol ħafna iktar mill-għalliema u se nilħqu lil dan it-team li huwa numeruż mhux ħażin biex imbagħad huma, minn naħa tagħhom, jilħqu l-istudenti.

Aħna nagħmlu wkoll talks għall-ischool-leavers u fl-ETC f'Ħal Far inġibu l-Form 5 students li huma fi skejjel statali u privati, u nispjegawlhom ftit fuq id-dinja tax-xogħol u fuq l-iskemi ta' apprendistat.

Pero' nifhem li billi ġġib fl-ETC lill-istudenti tal-Form 5 m'huwiex effettiv biżżejjed.

Huwa ferm aktar effettiv jekk nagħtu iktar informazzjoni lill-guidance teachers li jmissu direttament ma' l-istudenti b'mod regolari.

L-Onor.

Coleiro staqsiet x'feedback nagħtu lid-dipartiment ta' l-edukazzjoni dwar korsijiet ġodda li norganizzaw.

Id-dinja tax-xogħol qiegħda dejjem tinbidel u aħna kontinwament nieħdu feedback mid-dinja tax-xogħol dwar bżonnijiet ġodda, liema feedback imbagħad ngħaddu lid-dipartiment.

Nassigurak illi aħna jkollna diskussjonijiet mad-dipartiment ta' l-edukazzjoni.

Per eżempju bħalissa għaddejjin b'diskussjonijiet biex l-apprendistat ma jibqax biss fl-oqsma ta' l-inġinerija.

Għaliex l-apprendistat tagħna għandu jibqa' biss fl-oqsma ta' inġinerija u forsi b'hekk tkompli tiġi rrinforzata t-taboo negattiv li hawn?

Għaliex m'għandux ikollna apprendistat fuq salesmanship, fuq marketing, fuq secretarial work jew fuq is-settur tas-servizzi, is-settur li l-aktar qed jespandi fil-pajjiż?

Issemmew l-iskemi Scoops u Young Enterprise.

Veru, dawn l-iskemi ilhom jeżistu u sal-lum ma segwejniex lin-nies li ħadu sehem fihom, pero' l-għajnuna li se nagħtu se tkun tanġibbli ħafna.

L-ETC, apparti li se tidentifika lill-istudenti li ħadu sehem f'dawn l-iskemi permezz ta' links mad-dipartiment ta' l-edukazzjoni, se tipprovdilhom għajnuna ta' guidance, għajnuna finanzjarja biex jibdew business għal rashom, għajnuna ta' pariri kummerċjali u anke għajnuna permezz ta' links li nagħmluhom ma' l-IPSE biex jikkwalifikaw għall-benefiċċji li qed jagħti l-Istitut għall-Promozzjoni ta' l-Industriji ż-Żgħar.

Billi ngħidulhom: "Intom ħadtu sehem fil-Young Enterprise, mela komplu", imbagħad ma nagħtuhomx għajnuna, bilfors li jaqtgħu qalbhom.

Normalment dawn ikunu school-leavers ta' bejn is-16 u t-18-il sena u allura m'hijiex faċli għalihom jibdew business għal rashom, speċjalment jekk ikun għad għandhom biss 'O' jew 'A' levels.

Allura se nagħtuhom għajnuna tanġibbli anke billi ngħinuhom finanzjarjament.

IĊ-CHAIRPERSON: L-Onor.

MARIE LOUISE COLEIRO: Tista' tgħidilna x'se tkun l-għajnuna finanzjarja li se tingħata b'mod tanġibbli lill-ex-studenti li ħadu sehem fl-iskema Scoops?

IS-SUR FELIX BORG: L-għajnuna finanzjarja se nagħtuhielhom biex ikunu jistgħu jibdew business għal rashom, per eżempju, billi nagħtuhom loan financing permezz ta' banek, jew nissussidjawlhom l-interessi ...

MARIE LOUISE COLEIRO: B'koordinament ma' banek kummerċjali.

IS-SUR FELIX BORG: Naturalment, ma' banek kummerċjali.

Aħna m'aħniex bank, imma l-ETC tista', per eżempju mill-budget tagħha, tiffinanzja l-interessi li jeħlu fuq loan financing, jew tiffinanzjalhom pariri kummerċjali fuq financing jew marketing.

B'dan il-mod se ngħinuhom.

MARIE LOUISE COLEIRO: Imma diġa' hemm pjan konkret, jew dawn għadhom biss ħsiebijiet?

IS-SUR FELIX BORG: Il-paper inkitbet u diġa' qiegħda tiġi diskussa ma' l-IPSE u ma' banek.

Il-pjan għandu jiġi mwettaq fi ftit xhur oħra.

M'huwiex biss pjan fl-arja.

IĊ-CHAIRPERSON: Nirringrazzjak, Sur Borg.

Jidher li kulħadd huwa sodisfatt bil-kontribut tiegħek u m'hawnx aktar mistoqsijiet.

Nistieden issa lis-Sur Joseph Camilleri, President tal-Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilita'.

IS-SUR JOSEPH CAMILLERI (Chairperson, Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilita'): Sinjura President, nixtieq nibda billi nirriferi għad-daqsxejn ta' kontroversja li qamet il-ġimgħa li għaddiet.

Jiddispjaċini li ma stajtx inkun preżenti u għaldaqstant se nibda billi niċċara xi punti li tqajmu l-aħħar darba qabel ma nirrispondi xi mistoqsijiet li forsi tixtiequ tagħmluli vis-a-vis persuni b'diżabilita'.

Nibda billi nirriferi għall-ittra tiegħi datata 19 ta' Ottubru u ndirizzata lilek Madam President, bħala President tal-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Soċjali.

F'din l-ittra jien kont stqarrejt li r-rakkmandazzjonijiet li għamlet il-Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilita' fir-rigward tal-kurrikulu minimu nazzjonali f'ittra indirizzata lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni datata 5 ta' Lulju 1999, ma ġewx inkorporati fl-abbozz finali tal-kurrikulu minimu nazzjonali.

Fil-fatt, kif ħareġ ċar minn tweġiba mibgħuta lill-Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilita' minn uffiċjali għolja fil-Ministeru ta' l-Edukazzjoni fl-20 ta' Ottubru, numru sostanzjali ta' suġġerimenti tal-kummissjoni ġew inklużi fid-dokument finali tal-kurrikulu.

Tajjeb illi niċċara l-pożizzjoni tiegħi b'riferenza għall-ittra tad-19 ta' Ottubru.

Sfortunatament, dak iż-żmien kien wieħed diffiċli f'termini ta' xogħol.

Kont għadni kif spiċċajt nikkoordina kors qasir ta' ħamest ijiem li kien jinkludi involviment ta' tliet kelliema barranin, wieħed minnhom juża' siġġu tar-roti.

Dan kien jirrikjedi impenn assolut u fil-fatt affettwa b'mod negattiv l-input tiegħi fuq xogħol ieħor.

Għamilt ġimgħa nieqes mill-uffiċċju u b'hekk l-istedina biex nipparteċipa fil-laqgħa ta' dan il-kumitat li kellha ssir fit-18 ta' Ottubru u li ġiet aġġornata għad-19 ta' Ottubru, sabitni f'mument fejn kelli backlog ta' xogħol qawwi ħafna.

B'riżultat ta' dan, kont ilħaqt qrajt biss il-parti tal-kurrikulu minimu nazzjonali li jirrigwarda l-ewwel u l-aktar punt importanti għall-persuni b'diżabilita'.

Is-suġġeriment tagħna kien illi t-titolu għandu jinbidel sabiex ma jiffokax fuq minoranza waħda f'pajjiżna, voldieri n-nisa, iżda jkunu ikopri firxa iktar wiesgħa.

Billi deher li dan is-suġġeriment ma ġiex milqugħ, wasalt għall-konklużjoni żbaljata li l-kummenti l-oħra sekondarji tħallew ukoll barra.

Dan kien żball min-naħa tiegħi li jien lest nerfa' r-responsabbilta' għalih.

Dwar ir-rakkmandazzjonijiet li għamlet il-Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilita' lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni fl-ittra datata 5 ta' Lulju, il-kummissjoni tibqa' tinsisti li l-ispirtu ta' rispett lejn kull persuna umana m'għandux jiffavorixxi xi minoranza iktar minn oħra.

Il-prinċipju għandu jiffoka b'mod aktar wiesa' kif irrakkmandat mill-kummissjoni u għaldaqstant fl-opinjoni tagħna, id-dokument finali tal-kurrikulu minimu nazzjonali għandu jgħid hekk:

(a) mara u raġel;

(b) persuni b'diżabilita';

(c) anzjani;

(d) persuni ta' reliġjon, razza u fehmiet differenti.''.

Nerġa' ngħid, dan is-suġġeriment ma ntlaqax mill-kumitat għat-tfassil tal-kurrikulu minimu nazzjonali.

Il-kummissjoni temmen li teżisti kontradizzjoni fejn f'paragrafu 4 tal-memo mibgħuta mid-dipartiment ta' l-edukazzjoni fl-20 ta' Ottubru, naqraw li l-kumitat għat-tfassil tal-kurrikulu minimu nazzjonali kien tal-fehma li l-kurrikulu kellu jiffoka fuq il-kategoriji kollha tat-tfal vulnerabbli, imbagħad f'paragrafu 1 ta' l-istess dokument, l-istess kumitat jisħaq li huwa tal-fehma li l-kuntest u l-kultura Maltija joħolqu ħtieġa għal enfasi fuq prinċipju ta' gender equality.

Dan ta' l-aħħar jingħata importanza 'il fuq minn kull konsiderazzjoni dwar l-ugwaljanzi ta' minoranzi oħra fis-soċjeta' tagħna.

Bħala konklużjoni, nixtieq nerġa' niskuża ruħi għall-kumment żbaljat li għamilt fl-ittra tiegħi tad-19 ta' Ottubru, iżda bħala chairperson tal-Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilita' nixtieq ninsisti li tiġi kkonsidrata r-rakkmandazzjoni prinċipali li għamlet l-istess kummissjoni fil-5 ta' Lulju u li jsiru l-emendi neċessarji fid-dokument finali sabiex ir-rakkmandazzjoni tagħna tiġi inkluża.

Dan qed nagħmlu fl-interess tal-ġustizzja soċjali bħala kelliem favur wieħed mill-iktar setturi vulnerabbli fis-soċjeta' tagħna.

Grazzi.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi, Sur Camilleri.

L-Onor.

EVARIST BARTOLO: Waqt li ċertament għadna nitħabtu - m'hijiex ħaġa faċli - biex ikollna edukazzjoni inklużiva ta' kwalita' fil-livell primarju, taħsibx li għandna nibdew minn issa nagħtu iktar attenzjoni għall-edukazzjoni inklużiva fil-livell sekondarju li naturalment toffri problemi partikolari, bħal per eżempju, x'livelli differenti ta' kurrikulu naħsbu li nkunu nistgħu noffru lill-istudenti b'diżabilita' fil-livell sekondarju, u l-kwestjoni ta' aċċessibilita', kemm għall-programmi ta' studju, kemm għall-eżamijiet u kemm għall-istrutturi fiżiċi.

Punt ieħor li f'xi ħin jew ieħor se jkollna nikkonsidraw - forsi diġa' qegħdin tard - huwa li waqt li b'xi mod jew ieħor fil-livell primarju l-facilitators, jew l-assistenti femminili, jistgħu jgħinu kemm lis-subien kif ukoll lill-bniet, fl-edukazzjoni inklużiva sekondarja meta t-tfal isiru ġuvintur u xebbiet, se jkollna bżonn facilitators, jew xi forma ta' helpers, irġiel.

X'taħseb li għandna nagħmlu, għaliex x'issa mhux żgur jirriżulta li għandna facilitator wieħed raġel li qed jgħin lil mijiet ta' tfal li għandna fis-sistema?

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

L-Onor.

MARIE LOUISE COLEIRO: X'tip ta' kuntatt regolari għandha l-Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilita' mad-dipartiment ta' l-edukazzjoni?

X'tip ta' koordinament ongoing jeżisti?

Bħala kummissjoni nazzjonali, taraw ċerti diffikultajiet bażiċi?

F'laqgħa preċedenti jien kont semmejt l-ambjent fiżiku ta' l-iskejjel tagħna, pero' minkejja li jidher li hemm impenn biex is-sistema edukattiva tagħna tkun verament tinkludi lil kulħadd, hemm barriers fiżiċi, u jekk dawn il-barriers m'humiex se jinqabżu, se jkun hemm problemi.

Inutli ngħidu li l-iskejjel tagħna għandhom ikunu aċċessibbli għal kulħadd meta mbagħad nafu li fil-maġġor parti tagħhom m'humiex aċċessibbli għal min m'huwiex mobile biżżejjed.

Nista' nsemmi bħala eżempju l-libreriji ta' l-iskejjel.

Kemm huma aċċessibbli għat-tfal bi bżonnijiet speċjali?

Qed insemmi affarijiet konkreti għaliex dawn huma t-tbatijiet li persuni b'ċertu bżonnijiet qed ikollhom iħabbtu wiċċhom magħhom kuljum.

Issemmew il-facilitators u l-kollega tiegħi, l-Onor.

Evarist Bartolo, semma jekk għandniex naħsbu għal facilitators f'livell ogħla ta' l-edukazzjoni tagħna.

Bħalma nafu, diġa' hemm diffikultajiet bin-nuqqas ta' facilitators li għandna fil-livell primarju.

Mal-bidu ta' kull sena skolastika tiltaqa' ma' ħafna ġenituri ta' tfal bi bżonnijiet speċjali li jilmentaw li s-sena ta' qabel it-tfal tagħhom kellhom facilitator waqt li din is-sena m'għandhomx, jew li kellhom facilitator sa nofs is-sena biss u allura t-tfal ma setgħux ikomplu bl-improvement li kienu qed ja#mlu waqt li kellhom l-għajnuna.

Nixtieq li ċ-chairman tal-kummissjoni jispjega x'tip ta' koordinament hemm għaddej b'mod regolari mad-dipartiment ta' l-edukazzjoni u in vista ta' dak kollu li qed jingħad fl-abbozz tal-kurrikulu minimu nazzjonali, jgħid x'inhuma d-diffikultajiet prattiċi li qed jaraw li se jkollhom jiffaċċjaw immedjatament il-kurrikulu jiġi implimentat.

IĊ-CHAIRPERSON: Nirringrazzjak.

L-Onor.

CARMELO ABELA: Nixtieq nistaqsi lis-Sur Camilleri jekk jaħsibx li l-proposti li hawn imsemmija fil-kurrikulu minimu nazzjonali humiex iktar mod ta' integrazzjoni milli ta' inklużjoni.

Taħseb li dawn il-proposti li għandna aktar se jintegraw persuni b'diżabilita' milli jkunu proprju parti mis-sistema edukattiva?

Għax jekk tibqa' kif inhi, ċertament li se jkun hemm ammont ta' esklużjoni minkejja l-intenzjonijiet tajba li jista' jkun hemm.

It-tieni mistoqsija tiegħi hija dwar l-iskejjel speċjali.

Ġaladarba l-ħsieb huwa li jkun hemm inklużjoni, x'futur se jkollhom l-iskejjel speċjali?

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

IS-SUR JOSEPH CAMILLERI: Ħalli nibda mill-mistoqsija ta' l-aħħar.

Naħseb li min-naħa tal-kummissjoni, sa mill-bidunett meta bdiet titkellem fuq l-edukazzjoni inklużiva, il-policy tagħha dwar l-iskejjel speċjali kienet waħda ċara.

Il-kummissjoni tara li darba l-iskejjel speċjali jkunu resourced aħjar milli huma bħalissa, jistgħu jkunu resource centres, ċentri ta' expertise u ċentri ta' equipment speċjalizzat li jkun available mhux biss sempliċement f'ambjent segregat kif forsi huwa bħalissa, imma jkun available ukoll f'ambjent iktar inklużiv.

Jiġifieri m'hemmx dubju li l-kummissjoni taqbel ħafna mar-rakkmandazzjonijiet li hemm fis-Salamanca statement li bil-mod il-mod, l-ispecial schools jibdew, mhux jingħalqu, imma jibdlu r-rwol tagħhom billi jsiru prinċipalment ċentri ta' riżorsi edukattivi speċjalizzati u jaslu biex jissupplixxu l-expertise u ċertu ammont ta' riżorsi oħra lill-iskejjel regolari.

Għall-mistoqsija kemm il-kurrikulu minimu nazzjonali huwa iżjed mitfugħ fuq integration milli fuq inclusion, naħseb li minnu nnifsu l-kurrikulu m'huwiex se jxaqleb il-keffa lejn naħa jew oħra.

L-ewwelnett minħabba l-attitudni ta' l-għalliema, speċjalment ta' l-għalliema tat-tfal in ġenerali, voldieri l-ambjent kollu ta' l-iskola, u t-tieni nett minħabba li sa ċertu punt, it-taħriġ li qed jieħdu t-teachers u t-trainee teachers għadu aktar mixħut lejn integration milli inclusion.

Barra minn hekk, ħafna mill-għalliema li jien għandi kuntatt regolari magħhom mill-credit course li nagħmlu fuq disability issues fl-Universita', aktar għadhom taħt l-idea żbaljata li kienet in vigore meta jien kont għadni qed nieħu t-taħriġ tiegħi, ċioe' li l-għalliema, l-ewwel jiġu ppreparti biex jgħallmu lill-istudenti hekk imsejħa "normali", u mbagħad jispeċjalizzaw fit-tagħlim ta' tfal b'diżabilita'.

Jien ma nistax inwieġeb għall-Fakulta' ta' l-Edukazzjoni, pero' nista' ngħid li qed ikun hemm sensibilizzar aktar f'dan l-aspett u nisperaw li d-diskussjonijiet li kellna biex issir bidla sostanzjali fil-kurrikulu tat-taħriġ ta' l-għalliema jitkomplew u l-bidla ssir mill-bidu sat-tmiem.

M'għandhiex tkun iżolata jew speċjalizzata żżejjed; aktar ma tkun mainstreamed, aktar aħjar.

Il-kummissjoni għandha kuntatti regolari mal-fakulta' u l-push qed tkun iktar lejn inclusion milli lejn integration.

Naturalment il-problema ta' facilitators hija waħda kbira.

Aħna nħossu din il-problema iktar bħala l-avukati tal-persuni b'diżabilita' milli bħala service providers.

Forsi minħabba li aħna dipartiment tal-gvern hawn min jaħseb li qisna qegħdin fuq in-naħa tal-gvern, pero' aħna nirrappreżentaw nies b'diżabilita'.

Nafu li bħalissa hemm problemi ta' livelli differenti ta' taħriġ u problemi minħabba nuqqas ta' facilitators, pero' nista' nassigura lil dan il-kumitat li l-kummissjoni qed iżżomm kuntatti fil-viċin ħafna mad-diviżjoni ta' l-edukazzjoni u mal-ministeru, speċjalment fuq il-forum tal-kumitat ministerjali li kien beda l-Onor.

Bartolo u li għadu jiltaqa'.

Dan il-forum jiltaqa' b'mod regolari u mil-lat ta' facilitators, il-kummissjoni hija konsistenti fuq l-insistenza tagħha li għandu jiżdied in-numru ta' facilitators u li jrid ikun hemm uniformita' fit-taħriġ tagħhom.

Irid ikun hemm qbil bejn l-istakeholders kollha u aħna qed naħdmu biex nilħqu dan il-għan.

Dwar l-aċċess fiżiku, nista' ngħid li għad baqa' problemi u again, bħala avukati ta' studenti b'diżabilita', waħda mir-rakkmandazzjonijiet li għamlet il-kummissjoni hija li parti mill-maintenance vote tad-diviżjoni ta' l-edukazzjoni tiġi earmarked and ring-fenced biex jintuża bħala inclusion fund u l-modifikazzjonijiet jew estensjonijiet ta' l-iskejjel, isiru bl-aċċessibilita' in mind.

Għar-rigward ta' problema ta' aċċessibilita' għal libreriji, nista' nikkonfermaha mill-esperjenza tiegħu personali.

Din il-problema teżisti.

Wieħed irid idaħħal kultura kompletament differenti f'moħħ il-periti tagħna u dan qed nipprovaw nagħmluh billi nagħmlu pressjoni fuq il-Fakulta' ta' l-Arkitettura biex b'mod sostanzjali jżidu fil-kurrikulu tagħhom l-element ta' design for all, kif ukoll jagħtu skop li jitkellmu nies b'diżabilita' nfushom u mhux nispiċċaw b'nies mingħajr diżabilita' jitkellmu fuq nies b'diżabilita'.

Qegħdin ukoll f'kuntatt dirett mal-Kamra tal-Periti li ħadu l-inizjattiva biex fl-aħħar ta' Novembru jagħmlu seminar ta' ġurnata lill-periti kollha dwar il-konċett ta' design for all. Li qed ngħid huwa mil-lat ta' aċċess fiżiku, pero' tibqa' l-problema li ħafna mill-equipment li jinxtara, m'huwiex aċċessibbli għal persuni b'diżabilita'.

A case in point huwa l-equipment ta' l-informatika li barra li m'huwiex aċċessibbli għal minoranza żgħira ħafna ta' tfal li għandhom problemi fiżiċi, assolutament m'huwiex aċċessibbli għal tfal għomja.

Aħna konna nsistejna, u nibqgħu ninsistu, li fil-buying policies tad-diviżjoni ta' l-edukazzjoni għandu jkun hemm element qawwi li l-equipment li se jinxtara - kemm hardware u kemm software - ikun aċċessibbli għal persuni b'diżabilita'.

Aħna konna għamilna suġġeriment li fuq il-kumitat tax-xiri jkun hemm persuna b'diżabilita' li tkun kapaċi tagħmel testing ta' l-equipment li se jinxtara bil-ħsieb tat-tfal li jridu jużawh.

L-amministrazzjoni preċedenti kienet waqqfet accessibility unit li kien ġie resourced b'Lm20,000 recurrent fund, liema flus jistgħu jintużaw b'mod wiesa', u s-sena li għaddiet il-kummissjoni rrakkmandat li l-flus jintużaw biex jiġi stallat lift fi skola tal-bniet, mingħaliha fl-iskola tal-Marsa.

Jiġifieri qegħdin nipprovaw naraw kif nistgħu nifirxu r-riżorsi tagħna, pero' ma naħsibx li l-accessibility unit qiegħda hemmhekk biex tirriżorsa biss id-diviżjoni ta' l-edukazzjoni.

MARIE LOUIS COLEIRO: L-accessibility unit għadha teżisti?

IS-SUR JOSEPH CAMILLERI: Iva, l-accessibility unit twaqqfet b'kollaborazzjoni mal-ministeru ta' l-ambjent u tinsab fi ħdan id-diviżjoni tax-xogħlijiet.

Il-unit baqa' b'annual vote ta' Lm20,000 u kif għedt, il-brief tal-unit huwa wiesa', iżda minħabba problemi kbar ta' human resources - hemm biss perit part-time - il-progress li jista' jiġi reġistrat huwa limitat għall-aħħar.

Mistoqsija oħra kienet dwar il-kuntatt li l-kummissjoni għandha mad-diviżjoni u mal-ministeru ta' l-edukazzjoni.

Id-diviżjoni u l-ministeru huma rappreżentati fuq il-Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilita' u r-rappreżentant tad-diviżjoni huwa wkoll membru ta' l-eżekuttiv tal-kummissjoni li jiltaqa' aktar ta' spiss.

Il-kummissjoni għandha rappreżentanza qawwija fuq il-kumitat ministerjali li jiltaqa' b'mod regolari u li bħalissa qed jiddiskuti l-introduzzjoni ta' inclusion fuq firxa wiesgħa ħafna.

Dwar facilitators fil-livell sekondarju, tkellimna dwar dan il-bżonn fl-aħħar laqgħa li kellna u ġie identifikat il-bżonn li jkun hemm facilitators bi skills differenti minn dawk li għandhom il-facilitators li qed jgħinu lit-tfal fil-primarja.

Naturalment tfal li jkunu fis-sekondarja jibdew għaddejjin mill-bidliet tal-ħajja tagħhom u allura se jkollhom bżonn iktar sensittivita' min-naħa ta' l-għalliema u min-naħa ta' l-istruttura ta' l-iskola, u aktar facilitators sensibilizzati għat-tibdil li jkunu għaddejjin minnu.

Sar suġġeriment li jsir taħriġ aktar dettaljat għall-għalliema tal-guidance and counselling, b'mod partikolari f'ċertu areas bħalma hi l-area tas-sesswalita', biex jgħinu u jagħtu support lill-facilitators, pero' m'hemmx dubju li l-facilitators li jkunu fis-sekondarja se jkollhom bżonn skills differenti, fosthom skills soċjali.

Dwar facilitators fis-sekondarja, ħalli forsi I stick my neck out u nitkellem naqra iktar personali.

Jien nara daqsxejn bħala periklu l-fatt li l-facilitator nistgħu narawh bħala someone to restrain.

M'iniex qed ngħid li facilitator raġel bilfors se jkollu rwol aktar fiżiku, rwol li jikkontrolla, pero' tajjeb li ngħid li fl-1995 u 1996, il-kummissjoni kienet bdiet programm - grazzi għar-riżorsi li għandna u minkejja li huma limitati beħsiebna nkompluh - dwar positive approaches for challenging behaviour.

M'hemmx dubju li billi jkollok raġel imħarreġ biex jagħmel restraint - nafu li mhux dak huwa s-suġġeriment - m'huwiex il-mod kif il-problema trid tiġi tackled.

Waħda mill-affarijiet li bħala kummissjoni nistgħu nagħmlu, hu li nerġgħu niftħu l-kapitlu li konna ftaħna fuq challenging behaviour u nipprovaw noħorġu bi programm dettaljat biex jiżviluppa competencies li jkunu fuq livelli differenti u li jolqtu setturi differenti għaliex naturalment wara ċertu żmien, dawn it-tfal se jidħlu fid-dinja tax-xogħol u fid-dinja tad-day care centres, eċċ.

Personalment ma neskludix il-fatt li jkollna facilitators irġiel.

Sfortunatament jidher li l-kultura soċjali tefgħet dak ir-rwol fuq in-nisa u forsi bħala kummissjoni rridu ngħinu biex nibdlu din l-istereotype u forsi ninteressaw żgħażagħ ġuvintur jidħlu f'din l-area.

M'hemmx dubju, u m'iniex qed ngħid biss mil-lat ta' facilitators, li fil-kamp ta' l-edukazzjoni inklużiva hemm lok fejn wieħed juża studenti li joħorġu mill-Fakulta' ta' l-Edukazzjoni u li forsi ma jkunux sabu impjieg bħala għalliema mill-ewwel.

Voldieri fil-qasam ta' l-ispecial education, żgur li għandhom fejn jimirħu jekk iridu jidħlu f'din l-area.

Punt ieħor li ssemma kien l-aċċess għall-kurrikulu u għall-eżamijiet.

Dwar l-aċċess għall-eżamijiet, sentejn u nofs ilu konna bdejna naħdmu fuq dan l-aspett u l-kummissjoni kienet involuta b'mod ċentrali biex inħarġu guidelines u rakkmandazzjonijiet fuq special examination arrangements għal tfal b'diżabilita', kemm għal dawk li jkunu qed jagħmlu eżamijiet fl-iskejjel u kemm għal dawk li jkunu qed jagħmlu eżamijiet pubbliċi.

Dawn konna ħriġnihom f'forma ta' abbozz u forsi huwa l-mument opportun li nerġa' nagħmel pressjoni biex kemm jista' jkun malajr dan l-abbozz jiġi ffinalizzat u adottat b'mod formali ħalli kemm il-kapijiet ta' l-iskejjel u kemm l-għalliema jkollhom linji ta' gwida ċari u ma jkunx sempliċement għad-dispożizzjoni ta' l-individwu jekk jaċċettahomx jew le, imma la jkunu hemm, ikun irid jimxi magħhom.

Dwar l-aċċess għall-kurrikulu, ma nafx jekk is-Sur Bezzina jridx jagħmel xi kumment hu.

Ma naħsibx li ġie hawnhekk biss biex jgħinni nitla' t-taraġ!

IĊ-CHAIRPERSON: Ħalla d-diskors għalik, Sur Camilleri.

IS-SUR JOSEPH CAMILLERI: Naturalment, filwaqt li nisperaw li l-kurrikulu ma jkunx wieħed immirat l-aktar għat-tfal li huma kapaċi, iżda wieħed li jħalli skop u spazju għall-għalliema u għall-facilitators biex ikunu jistgħu jinterpretawh f'livelli differenti u li jkollu modalitajiet ta' different entrances, where you can enter at different levels, waħdu, mhux se jirnexxi.

Mhux se jirnexxi jekk ma jkollniex bidla fil-kultura fid-diviżjoni u naturalment nafu li bidla fil-kultura trid issir bil-mod.

S'issa, it-taħriġ fl-iskejjel kien kollu għat-tfal li huma l-aktar kapaċi u allura rridu nibdew nibdlu l-approach tagħna, pero' naħseb li f'ċertu areas diġa' qegħdin nirreġistraw progress u għalkemm forsi huwa progress żgħir, naħseb li se jkun progress sinifikanti u konsistenti.

IĊ-CHAIRPERSON: Nirringrazzjak.

Napprezzaw ħafna d-diffikultajiet tiegħek biex inti irnexxielek tasal sa hawn u nieħu din l-opportunita' biex nerġa' nirrimarka li dan il-post, il-post li suppost huwa tal-pubbliku in ġenerali, huwa wieħed mill-iktar postijiet inaċċessibbli li għandna fil-pajjiż.

Nispera li din il-problema tiġi rimedjata, naf li hemm il-ħsieb li jsir lift, pero' s'issa dan il-lift għadu ma wasalx.

B'xi mod jew ieħor, matul din l-aħħar ġimgħa, irnexxieli nesperjenza d-diffikulta' biex tidħol f'dan il-post meta tkun qiegħed jew fuq wheelchair - l-Onor.

Bartolo għadda minn din l-esperjenza - jew fil-pożizzjoni li qiegħda jien bħalissa fejn għandi bżonn nuża l-krozzi.

Dan id-diskors ili ngħidu; għedtu qabel ma kelli din l-esperjenza personali, imma llum nista' napprezza ħafna iżjed dak li dejjem għedt.

U l-preżenza tiegħek hawnhekk tkompli ssaħħaħ kemm l-aċċessibilita' ta' postijiet hija importanti.

IS-SUR JOSEPH CAMILLERI: Naħseb li tippermettili ngħaddi kumment żgħir.

Dan huwa mument tajjeb li nuri l-apprezzament tiegħi għas-support li jingħatali, mhux biss is-support li tani llum is-Sur Bezzina, imma s-support li jingħatali ta' kuljum.

Minħabba l-problemi li għandna, huwa diffiċli ħafna li persuna b'diżabilita' - importanti li din tiġi aċċennata - tilħaq il-massimu tal-kapaċitajiet tagħha mingħajr ma jkollha support adegwat, allura naħseb li meta persuna bħali tingħata l-opportunita' li titkellem f'forum bħal dan, huwa grazzi ħafna għas-support li aħna nsibu.

Grazzi.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi, Sur Camilleri.

Issa se nsejjaħ lil sitt heads of school li ġejjin minn oqsma differenti, mill-primarja, mis-sekondarja, minn junior lyceum, minn special school u minn girls' school li qabel kienet tissejjaħ opportunity centre.

Ilum m'għadniex insejħulhom opportunity centres imma qed insejħulhom boys' jew girls' schools.

Qabel tibdew bl-intervent tagħkom, nitlobkom tgħidu isimkom u mil-liema qasam ġejjin.

Jien ta' l-opinjoni li l-ewwel inħallu lilkom is-sitta tagħmlu l-presentation tagħkom, imbagħad niġbru l-mistoqsijiet li l-membri ta' dan il-kumitat ikunu jixtiequ jagħmlulkom.

Forsi l-mistoqsijiet jistgħu jsiru f'laqgħa oħra, imma l-aħjar li nisimgħu l-presentations kollha qabel ma nieħu l-mistoqsijiet.

DR. ALFRED ELLUL (Kap ta' skola primarja): Jien ili kap ta' skola primarja li tieħu tfal ta' bejn it-tliet snin u t-12-il sena, għal dawn l-aħħar disa' snin.

Jien jidhirli li għandi nitkellem biss dwar problemi li se nsib ma' wiċċi meta niġi biex nimplimenta l-kurrikulu li għandna quddiemna.

Nibda biex ngħid li għalija l-kurrikulu huwa pożittiv għax jirrakkmanda edukazzjoni umanistika u mhux kif deher f'rapport f'gazzetta ġimgħa ilu, liema rapport werwirni meta ntużaw il-kliem ''market driven'', skond l-andament tas-suq.

Jidhirli li t-tfal mhux qed nagħtuhom dak kollu li għandna nagħtuhom.

Nieħu gost ukoll li qed nużaw il-kelma ''minimu'', jiġifieri x'tagħlim isir oltre l-minimu, huwa sta biss għall-bżonnijiet ta' l-istudenti ta' l-iskola.

Nieħu wkoll gost bil-kelma ''awtonomija'' li fl-aħħar qiegħda tindera, u għall-aċċess li hemm għar-riċerka operazzjonali li naf li xi skejjel - inkluża tiegħi - diġa' għamluha u stgħaġbina bir-riżultati li kellna din is-sena.

Kellna wkoll facilitator ma' persuna b'diżabilita' li wara sentejn bil-facilitator, l-istudenta ġiet fully integrated u ma kellhiex bżonn aktar tal-facilitator.

Naturalment nara li bl-implimentazzjoni tal-kurrikulu se jkollna problemi u l-ikbar problema li nara hija l-ġenituri.

Il-ġenituri se jaċċettawh il-kurrikulu?

Sfortunatament għad għandna ġenituri li la jafu r-responsabbiltajiet tagħhom u lanqas m'huma lesti li jagħtu x-share tagħhom.

Għandna ġenituri li jaraw il-post ta' l-iskola bħala l-post fejn jeħilsu minn uliedhom biex ikunu jistgħu jmorru jaħdmu jew anke biex imorru xi coffee morning.

Naf x'qed ngħid, u kelli anke każ serju fejn minkejja li ċempilna lill-omm ta' tifel li kellu 103 deni u minkejja li kienet toqgħod mitt jarda biss 'il bogħod mill-iskola, ma rridietx tiġi għat-tifel u saħansitra kellna ndaħħlu lill-pulizija.

Fit-tliet nofs ta' nhari fis-sena meta jkollna staff development meetings, niltaqgħu ma' ħafna problemi mal-ġenituri.

Dejjem bil-ġlied magħhom.

Jgħidu li huma jħallsu għall-iskola sas-2.30 p.m. u allura jħallulna gozz tfal l-iskola minkejja li waqt li jkollna l-laqgħa, it-tfal ikun unattended.

Minn hawnhekk irrid nappella biex prime time fuq it-television jittieħed mill-Ministru ta' l-Edukazzjoni u mix-shadow minister - wiċċ Fredu Ellul u wiċċ id-direttur ma tantx jidhru, ma jafhom ħadd - biex jedukaw lill-poplu, b'mod partikolari l-ġenituri, għal new way of thinking.

Il-kelma tal-ministru u tax-shadow minister tagħmlilna ħafna ġid għaliex jekk jaċċettawha l-ġenituri, żgur li tintrebaħ nofs il-problema.

Naturalment għandna bżonn kbir ta' support staff, għandna bżonn training fil-formative assessments u fil-portfolioing u ovvjament għandna bżonn ta' iktar fondi.

Sfortunatament, erba' snin ilu l-budget tal-material and supplies tnaqqas b'22.5% minkejja li żdiedu l-ispejjeż tat-telephone, tal-computer software, eċċ. Mingħajr fondi ma jistax ikollna ambjent aktar pjaċevoli, welcoming u stimulanti.

Nixtieq inkun naf jekk il-kap ta' l-iskola huwiex se jkun involut fl-għażla ta' l-istaff tiegħu, għaliex qed naraw li fejn il-kap ta' l-iskola kien involut fl-għażla ta' l-ancillary staff, il-caretakers, l-iskola hija ferm aktar nadifa.

Punt ieħor li rrid nagħmel huwa li fil-primarja m'hemmx ħin għal inter-teacher discussion.

Fl-opinjoni tiegħi - bħala bniedem li qatt ma kont ħdimt qabel fil-primarja imma fis-sekondarja biss bħala għalliem - is-sistema preżenti li twaddab teacher fi klassi għal sitt sigħat sħaħ non stop, hija inumana u bestjali u jekk it-teacher verament se jagħti ġurnata xogħol, se jmur id-dar imfarrak.

GĦar-rigward ta' l-inclusive education, nista' ngħid li din ħolqitilna xi problemi pero' mhux tort tat-tfal.

Aħna l-amministraturi u l-għalliema, qatt ma konna preparati għaliha u nispera li l-istudenti għalliema qed ikollhom credits fil-kors tagħhom fl-Universita' ta' xi tfisser inclusive education and how to go about it.

Nixtieq li wieħed jirrealizza li huwa impossibbli li ċertu tfal jiġu inklużi u hawn qed nirriferi għall-excessively hyperactive children.

Fl-iskola tiegħi għandi disat itfal bi problemi u m'għandi l-ebda problema bihom, lanqas bil-classic autistic, pero' għandi problemi bl-excessively hyperactive children.

Qed ikollna ħafna ġenituri jilmentaw għaliex waqt li l-Eden Foundation qed jinsistu li nżommu lil dawn it-tfal fil-klassi l-ħin kollu, huwa impossibbli li nagħmel dan.

F'ħames minuti, an excessively hyperactive child irnexxielu jaqlagħli kemm għandi wires fl-uffiċċju tiegħi!

Dawn it-tip ta' tfal jiddisturbaw il-klassi.

M'hijiex ċajta tipprova toqgħod ħames minuti ma' excessively hyperactive child sakemm il-facilitator tiegħu tmur it-toilet.

Naturalment ikollna wkoll ilmenti mill-ġenituri ta' tfal hekk imsejħa ''normali'' li jilmentaw li l-hyperactive children qed itellfu lit-tfal tagħhom.

Bħalma għedt, qed nirriferi biss għal hyperactive cases għaliex it-tfal l-oħra huma kollha fully included and integrated.

Il-kurrikulu jirrikkmanda li l-lezzjoniijet ta' l-Ingliż jingħataw bil-lingwa Ingliża, pero' jiddispjaċini ngħid li xi wħud mill-għalliema tagħna jħossuha diffiċli jesprimu ruħhom bl-Ingliż.

Jiena ma nistax nifhem kif f'paġna 46 ta' l-abbozz qed jiġi rrakkmandat li nibqgħu bil-marda nazzjonali li hija l-code switching, jiġifieri li kif qed nagħmel jien, tgħid biċċa bl-Ingliż u biċċa bil-Malti.

Naħseb aħjar li flok code switching nagħmlu ''echoing'' li jużaw it-Teflers fid-dinja kollha fejn int tgħid is-sentenza strutturalment tajba bil-Malti u mbagħad tgħidha bl-Ingliż, imma please, not code switching.

Din hija marda nazzjonali li hemm bżonn neliminawha.

F'paġna 24 tal-kurrikulu nsibu riferenza għall-physical environment ta' l-iskola u x-xewqa li l-ambjent ikun safe.

Fl-iskola tiegħi hemm ukoll l-uffiċċju tal-kunsill lokali u ż-żewġ entrance gates huma dejjem miftuħin bin-nies deħlin u ħerġin mingħajr ma nafu min ikun daħal u min ikun ħareġ u infatti kellna numru ta' petty thefts, fosthom serq ta' qsari.

Jiena xbajt kull filgħaxija bejn it-3.30 p.m. u l-5.00 p.m. sakemm tingħalaq l-iskola, nara nies bil-kelb tagħhom jinqeda fl-iskola!

Forsi tgħiduli dawn ħmerijiet, veru, pero' huma affarijiet li jirritawk.

M'humiex affarijiet sbieħ, iżda sfortunatament qed isiru.

Nieħu gost li dan il-kurrikulu qed jgħid li għandna seba' snin mingħajr skossi.

Sfortunatament fl-imgħoddi kellna skossi u kull skoss huwa delitt edukattiv fuq uliedna.

L-iktar ħaġa li nara diffiċli fil-kurrikulu hija l-immediate inclusion of parents.

Waqt li għandna ġenituri li jissapportjawna, li huma prudenti, li jifhmuna u ninkluduhom, għandna wkoll oħrajn li qegħdin hemm biex itellfu u jikkritikaw.

Per eżempju fl-iskola tagħna, minn 400 student, hemm 5% tal-ġenituri tagħhom li dejjem lesti biex jikkritikaw.

Ngħidilkom li kienu banali biżżejjed biex ikkritikaw li f'dan it-term jien infaqt Lm2,000 biex nagħmel librerija li qatt ma kien hemm.

Jien jidhirli li kull skola jistħoqqilha li jkollha librerija u għalhekk għamilna librerija moderna.

Għamilna librerija li m'hijiex biss lending library imma li għandna wkoll encyclopaedia fuq CD-ROM u li tista' tintuża għal research mill-istudenti.

Jiġifieri hemm min jikkritika ukoll l-affarijiet li suppost huma ta' ġid għal uliedhom.

F'paġna 22 tal-kurrikulu tissemma l-media education.

Jien nixtieq li fl-iskola ndaħħal il-media education u pprovajt indaħħalha fl-iskola fejn kont qabel, l-iskola ta' Ħal Tarxien, imma ma nistax indaħħalha għaliex l-għalliema jgħidulek li ma jafux how to go about media education.

Allura ngħid jien, f'erba' snin l-Universita' l-istudenti li għada pitgħada se jkunu għalliema fl-iskejjel tagħna, m'għandhomx ikollhom credits obbligatorji biex lilna jgħinuna nintroduċu l-media education fl-iskejjel?

Għar-rigward ta' nuqqasijiet li nara li hemm fid-draft, forsi ma fehemtux tajjeb jiena, huwa l-fatt li ma jissemmewx x'benchmarks aħna l-għalliema u administrators se jkollna għad-dispożizzjoni tagħna biex naraw jekk aħniex nattwaw b'suċċess il-bidliet proposti.

Fl-opinjoni tiegħi, il-benchmarks huma meħtieġa.

Ħaġa oħra li nixtieq nara huwa li l-monitoring isir b'mod kontinwu, regolari u formali u ma jkunx biss xi ħaġa one-off kif isir bħalissa.

Importanti li f'kull laqgħa li jkollna, isiru l-minuti ta' dik il-laqgħa ħalli nkunu nafu x'għedna u mhux nispiċċaw imparlaw fil-vojt.

Grazzi.

IĊ-CHAIRPERSON: Nirringrazzjak.

Insejjaħ issa lis-Sur George Borg.

IS-SUR GEORGE BORG (Kap ta' skola speċjali): L-ewwel ħaġa li rrid ngħid hija li huwa ta' sodisfazzjon għalija li l-edukazzjoni għal tfal bi bżonnijiet speċjali qiegħda tiġi diskussa f'dan il-livell.

F'paġna 14 tad-dokument insibu dawn il-preċiżi kelmiet:

''il-kunċett ta' żvilupp sħiħ tal-persuna jpoġġi lill-istudent fiċ-ċentru tas-sistema.

Għalhekk il-kurrikulu għandu jaqdi lill-istudenti u mhux bil-kontra.''.

F'kull każ għandu jkun hekk, imma naturalment il-bżonn huwa akbar fejn għandek tfal bi bżonnijiet speċjali, fejn għandek iktar bżonnijiet individwalizzati.

U li hawn miktub fid-dokument jawgura tajjeb għall-futur; ipoġġi lil kulħadd taħt umbrella waħda.

M'aħniex qegħdin ngħidu li xi ħaġa tgħodd għal grupp ta' tfal u ħaġ'oħra tgħodd għal grupp ieħor.

Le, kulħadd qiegħed taħt umbrella waħda, għandna gwida ġenerali għal kulħadd.

Fl-opinjoni tiegħi, is-sabiħ tal-kurrikulu huwa li se jagħti lok lill-iskejjel tagħna, inkluż skejjel diffiċli, biex il-kapijiet u l-għalliema jkunu involuti huma stess fl-iżvilupp u l-implimentazzjoni tal-kurrikulu ta' l-iskola tagħhom skond il-ħteġijiet u l-bżonnijiet tat-tfal tagħhom.

Dan huwa importanti ħafna u jien narah bħala pass 'il quddiem fis-sistema edukattiva u fil-kurrikulu li għandhom jadottaw l-iskejjel tagħna.

Il-kurrikulu jagħti wkoll importanza lill-parteċipazzjoni tal-ġenituri.

Jien inħoss li l-ġenituri għandhom ikunu parteċipanti, key players, fis-sistema edukattiva kollha u mhux biss fil-qasam ta' l-edukazzjoni għat-tfal bi bżonnijiet speċjali - għalkemm jien inħoss li l-parteċipazzjoni tal-ġenituri fil-qasam tagħna hija importanti immens - imma fil-qasam kollu ta' l-edukazzjoni.

Jiena nemmen ħafna fil-parteċipazzjoni, ħaddimtha ħafna u r-riżultati li kelli kienu pożittivi immens.

Irridu nifhmu minn xiex jgħaddu l-ġenituri meta titwieldilhom tarbija u l-ispeċjalisti jgħidulhom li t-tarbija tagħhom għandha problema.

Il-ġenituri li jkollhom tarbija normali jibdew from zero u l-ġenituri ta' tarbija bi problema, jibdew from minus one.

Mela dawn diġa' bdew differenti minn ħaddieħor.

Naturalment daqskemm il-ġenituri jafu lit-tfal tagħhom, ma jafhom ħadd u minkejja li jsiru assessments u statements fuq it-tfal, ħadd ma jafhom daqskemm jafuhom il-ġenituri tagħhom u allura hemm bżonn naħdmu id f'id mal-ġenituri għall-ġid ta' uliedhom.

Ħafna mill-ġenituri ta' tfal bi bżonnijiet speċjali m'għandhomx l-expectations għoljin li għandhom ġenituri ta' tfal normali li jkunu jixtiequ lill-uliedhom imorru l-Universita', allura r-rwol ta' l-iskola jrid ikun ukoll li jinkoraġġixxi lill-ġenituri fl-iżvilupp ta' wliedhom.

Il-link bejn l-iskola u d-dar hija importanti ħafna f'dawn il-każijiet.

Jien nemmen li l-kuntatt fiżiku huwa importanti immens.

Kemm ilni kap ta' l-iskola li qiegħed fiha bħalissa, niltaqa' mal-ġenituri b'mod regolari u jkollna meetings magħhom fejn niddiskutu ideat u naraw x'inhu jdejjaqhom fl-iskola.

Minn din is-sena nisperaw li nibdew nagħmlu group meetings ma' kull klassi għax nemmen ħafna li dawn it-tip ta' laqgħat jiftħu aktar orizzonti fil-qasam tagħna.

Punt ieħor li għoġobni ħafna fil-kurrikulu huwa l-konċett li nsibu f'paġni 16 u 18, il-konċett ta' learning by doing.

Dan il-konċett huwa utli immens mhux biss għat-tfal tagħna imma għat-tfal kollha.

Jien nemmen li kieku nagħmlu aktar affarijiet b'mod hands-on milli b'mod astratt, b'mod chalk and talk, iktar naslu.

Naħseb li huwa daqstant importanti, huma l-esperjenzi fid-dinja tax-xogħol li wkoll jikkummenta dwarhom il-kurrikulu.

Forsi t-tfal ma jiviżwalizzawx kif il-prodott jasal fuq l-ixkaffa tal-ħanut.

M'iniex nirriferi biss għat-tfal bi bżonnijiet speċjali, imma anke għal tfal oħra li, per eżempju, għandhom diffikultajiet fit-tagħlim.

Ħalli issa ngħid xi ħaġa fuq l-edukazzjoni inklużiva.

Hija ċara daqs il-kristall li l-iskejjel - anke s-Sur Ellul aċċenna għal dan il-punt - m'humiex lesti għal dawn l-isfidi.

Il-ħabib tiegħi s-Sur Joseph Camilleri li huwa wkoll president ta' l-iskola tagħna, għamel punt u naqbel ħafna miegħu li l-iskejjel speċjali għandu jkollhom dual role, rwol ta' skola speċjali u rwol bħala ċentru ta' riżorsi.

X'nifhmu b'ċentru ta' riżorsi?

Jiena nemmen li jekk fl-iskejjel tagħna għandna team ta' nies mħarrġa u professjonisti fil-qasam tagħhom, dawn ir-riżorsi speċjalizzati jistgħu joffru support kbir lill-għalliema u facilitators ta' tfal bi problemi li qegħdin fil-mainstream.

Ħalli nieħu bħala eżempju l-iskola tiegħi li hija skola li tieħu tfal b'diffikultajiet diffiċli ħafna, profound and severe difficulties.

Jista' jkun hemm twinnings; jista' jkun li għalliem li għandu tifel bi problemi jkun jixtieq jara x'apparat jeżisti għall-bżonnijiet ta' dak it-tifel.

Jista' jiġi għandna, jara x'apparat għandna u niddiskutu flimkien programm għat-tifel.

Hemm ħafna x'jista' jsir.

Eżempju ieħor huwa li l-iskola tinfetaħ wara nofsinhar.

Fl-iskola tiegħi hemm highly specialised equipment li jiswa eluf kbar ta' liri.

Per eżempju l-hydrotherapy pool li nisperaw li fi żmien qasir tibda tiffunzjona, tista' tiġi wżata wara l-ħin ta' l-iskola mit-tfal li qegħdin fil-mainstream.

Jekk ikollok full-time therapist, it-tfal jistgħu jiġu l-iskola wara l-ħin normali ta' l-iskola u ma jkollhomx għalfejn imorru l-isptar biex jieħdu t-terapija, jiġu ġo ambjent skolastiku u mhux imorru ġo ambjent ta' sptar.

Jien nemmen ħafna f'dan il-prinċipju.

F'paġni 24 u 25 tad-dokument jissemmew ir-riżorsi, li l-Istat ikollu l-obbligu li jixtri skond il-ħteġijiet u l-bżonnijiet tat-tfal.

Jekk aħna se nagħmlu l-iskejjel speċjali bħala ċentri ta' riżorsi, għaliex għalliem jew kap ta' skola m'għandux jiġi fl-iskejjel tagħna biex jara x'apparat għandna li jgħodd għal każ li jkollu?

Probabbilment, aħna jkollna l-apparat li jkollu bżonn, allura għaliex l-għalliem m'għandux jippruvah jew jissellfu qabel ma jixtrih?

Aħna nixtru ħafna apparat għaliex għandna spectrum sħiħ ta' tfal bi bżonnijiet speċjali waqt li skola jkollha biss tifel partikolari li jkollu bżonn ċertu apparat, allura għaliex l-għalliem m'għandux l-ewwel jara l-apparat u r-riżorsi li għandna aħna qabel ma jixtri xi ħaġa?

Huwa importanti li r-riżorsi jintużaw u jintużaw b'mod tajjeb billi min ikun se jużahom jiġi mgħallem kif jużahom.

L-istess bħal meta jkollok karozza; jekk għandek karozza imma ma tkunx taf issuqha, ma jfisser xejn.

Importanti li jkun hemm taħriġ kontinwu ta' l-istaff.

Importanti li jkollok aċċess għall-iżviluppi li jkunu qed iseħħu barra, kemm mil-lat ta' metodi u kemm mil-lat ta' apparat.

Jiena nemmen ħafna fit-transition period.

It-transition m'hijiex biss għal post-16, imma anke għal meta tifel jew tifla tgħaddi mill-iskola primarja għal dik sekondarja.

Dik ukoll hija transition.

Fil-każ ta' tfal b'diffikultajiet, wieħed irid jikkonsidra wkoll it-transition ta' meta tifel imur minn klassi għal oħra, jew minn facilitator għal oħra.

Għal dawn it-tfal m'hijiex faċli jgħaddu minn fażi għall-oħra.

Id-dokument isemmi l-użu tal-braille u l-lingwa tas-sinjali u dawn huma affarijiet pożittivi għax kif qal il-ħabib tiegħi, Joe Camilleri, l-ICT, information for communication technology, hija importanti immens fil-qasam tagħna.

Importanti ħafna li niżviluppaw ir-riżorsi tagħna f'dan il-qasam.

Definitely li l-implimentazzjoni tal-kurrikulu jrid isir b'mod flessibbli ħafna.

Se jkollok tfal li huma kapaċi jidħlu fil-fond ta' ħafna mill-partijiet tiegħu, oħrajn li forsi jmissu biss il-periferji tiegħu u oħrajn li ċertu suġġetti u topics imsemmija huma irrelevanti għalihom.

Allura rridu nkunu flessibbli.

Kif diġa' ntqal, importanti ħafna li jkollna ongoing evaluation and monitoring.

Importanti li jkollna struttura li tgħinna naraw li l-kurrikulu jkun aċċessibbli għat-tfal tagħna.

Xi ħaġa li laqtitni ħafna fid-dokument kienet l-opportunita' li d-dokument jgħallimna kif ngħallmu.

Dan deher fil-prinċipju tad-dokument u l-mod kif jiddiskrivih id-dokument, jagħti aktar ċans lil dawn it-tfal jieħdu sehem attiv fil-klassi.

Bla dubju ta' xejn huwa challenge kbir għall-iskejjel tagħna u jirrikjedi ħafna taħriġ, kemm għalina heads of school, kemm għall-għalliema, kemm għall-assistenti u kemm għall-facilitators li qegħdin fil-primarja jew fis-sekondarja.

Hawnhekk ta' min wieħed jaħseb u jistaqsi jekk it-taħriġ li nagħtu lill-facilitators li qegħdin fil-primarja għandux ikun l-istess taħriġ li għandna nagħtu lill-facilitators fis-sekondarja.

L-aħħar punt li nixtieq nagħmel huwa fuq il-workload tagħna bħala kapijiet ta' skejjel.

Aħna l-kapijiet ta' l-iskejjel speċjali m'għandniex assistenti, għandna biss support ta' part-time clerical staff u allura nista' ngħid li idejna mimlijin pjuttost iżżejjed.

Nibża' li mhux se jkollna ħin nagħmlu u nimplimentaw il-kurrikulu.

Jien inħoss li ta' min wieħed jikkonsidra kif nistgħu nnaqqsu mill-workload tagħna f'affarijiet oħra biex ikollna ħin nimplimentaw il-kurrikulu b'mod effettiv u b'mod li jagħti r-riżultati mixtieqa.

Grazzi.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

SALVINA MUSCAT (Kap ta' skola studenti bniet b'diffikultajiet fit-tagħlim): L-istudenti ta' l-iskola tiegħi, huma bniet li m'għaddewx għall-iskejjel sekondarji u huma ta' l-eta' ta' bejn l-11 u s-16-il sena.

Qabel nibda bl-intervent tiegħi, nixtieq infaħħar id-diskussjoni wiesgħa li kien hawn dwar dan id-dokument.

Issemmiet il-parteċipazzjoni ta' studenti u nista' ngħid li fil-każ tiegħi, kull meta ntbagħat xi materjal fl-iskola, inkluż l-abbozz tal-kurrikulu, fejn kien possibbli, dejjem kien hemm koordinament bejn l-għalliema u l-istudenti.

L-input ta' l-istudenti tiegħi dejjem ikun pożittiv immens.

Jien inħoss li l-pass li jmiss huwa t-twettiq ta' dan id-dokument għaliex jekk id-dokument se jispiċċa sempliċement bħala dokument ieħor, tkun ħasra kbira.

Jien nara li biex jitwettaq irid ikun hemm job descriptions preċiżi għal kulħadd.

U meta qed ngħid ''kulħadd'', qed nirriferi għal kull min jaħdem fis-settur edukattiv, dawk li jaħdmu direttament ma' l-iskola, dawk li joffru s-support services li jeżistu fl-iskejjel, jiġifieri social workers, guidance and counsellors, u anke d-diviżjoni għaliex ikun punt ta' informazzjoni fejn inti għandek tirriferi.

Nista' ngħid li bħala skola aħna diġa' għamilna ħafna minn dak li hawn imniżżel fid-dokument.

Diġa' kien inħass il-bżonn li nibnu kurrikulu għall-iskola tagħna.

Kien hemm il-bżonn li ndaħħlu s-sistema ta' l-assessment u bis-saħħa u bl-għajnuna tad-Dipartiment ta' l-Edukazzjoni li jagħti support għax-xogħol li nagħmlu, kien aktar possibbli li nagħmlu dak li xtaqna.

Nara wkoll il-bżonn ta' taħriġ konkret għal dawk kollha involuti fil-proċess edukattiv.

Il-bieraħ issemmew il-facilitators.

Jien l-ewwel darba li għandi facilitator fl-iskola tiegħi pero' diżappuntata immens għax dawn kienu trainee kindergarten assistants waqt li l-istudenti tagħna huma tfajliet u allura ċertament li ma jafux kif dawn it-tfajliet għandhom jiġu handled.

Għaldaqstant, bħalma diġa' ntqal, ta' min wieħed jikkonsidra r-rwol tal-facilitators fl-iskejjel sekondarji.

F'paġna 14 tal-kurrikulu nsibu r-rwol diffiċli li jkollha skola biex tirrikonoxxi l-identita' u l-kultura differenti li l-istudenti jġibu magħhom.

Issemmew, per eżempju, l-istudenti hyperactive.

Fl-iskola tagħna, l-iktar studenti intelliġenti huma l-istudenti hyperactive.

Ir-raġuni hi li dawn huma mdejqin f'ċertu sitwazzjoni u ħadd ma jagħraf kif id-diffikultajiet tagħhom jistgħu jiġu handled.

L-iskola tagħna hija waħda mit-tliet skejjel li qed jieħdu sehem fil-proġett pilota ''Let me learn'', liema proġett issemma diġa' mis-Sur Mizzi.

Il-''Let me learn'' project jagħraf erba' kategoriji ta' studenti; studenti li jitgħallmu b'mod konsegwenzjali, jiġifieri jimxu pass wara pass u jekk jimmissjaw pass mhux se jifhmu l-pass ta' wara; studenti li huma preċiżi u jekk ma jifhmux dettall, jistaqsu ħafna mistoqsijiet u jgħejju lit-teachers bil-mistoqsijiet li jagħmlu; studenti li huma tekniċi u jkunu jridu jitgħallmu bil-hands-on experience - dawn ikunu jenħtieġu li l-ewwel issir il-prattika ta' l-oġġett u mbagħad imorru għall-parti miktuba - u l-aħħar kategorija ta' studenti huma dawk li huma confluent.

Dawn normalment issibhom jaħdmu għal rashom u waqt li tkun għaddejja bl-ispjega, ikunu diġa' telqu biex jibdew jagħmlu dak li tkun spjegajt għax ikunu fehmuk mill-ewwel.

Lill-għalliema dawn it-tip ta' studenti jġennuhom għax waqt li jkunu għaddejjin bl-ispjega, l-istudenti jkunu diġa' telqu u jgħidulhom x'jgħidulhom l-għalliema, mhux se tbiddlilhom il-fehma tagħhom.

L-erba' kwalitajiet flimkien huma tajbin u kollha kemm aħna għandna kwalitajiet li huma dominanti aktar minn oħrajn.

Importanti li nidentifikaw u nipprovaw nifhmu l-karatteristiċi differenti li kull persuna għandha.

Naturalment din m'hijiex xi ħaġa faċli, imma 'l hemm irridu nerqsu.

IĊ-CHAIRPERSON: Jidher li ntalbet votazzjoni fil-Kamra tad-Deputati, għaldaqstant, Ms. Muscat, baqagħlek biss xi għaxar minuti oħra qabel ma jkollna naġġornaw.

SALVINA MUSCAT: Fid-dokument insibu l-bżonn li l-iskejjel ikunu attrezzati indaqs.

Ċertament ma nistax ma naqbilx ma' din il-frażi u meta qed ngħid ''attrezzati indaqs'', qed nitkellem fuq human resources u fuq availability of staff.

Per eżempju fl-iskejjel tagħna, rari tara education officers.

L-effett tagħhom u tas-subject coordinators - subject coordinators huma dawk in-nies li għandhom x'jaqsmu direttament mal-kurrikulu - huwa imprezzabbli.

Is-sena l-oħra ġew żewġ subject coordinators l-iskola u s-subject coordinator ta' l-art skopriet li t-teacher kienet diġa' qed taħdem kif issuġġeriet hi u ħajritha tattendi għal seminar volontarju li tgħidx kemm entużjażmaha lill-għalliema fl-iskola tiegħi.

Peress li kien hemm xi areas li l-għalliema fl-iskola tagħna ma kenitx intiża fihom, għamlu programm ta' ftehim bejniethom u r-riżultat kien pożittiv ħafna.

Sar ġid enormi biż-żjara tagħha.

Każ ieħor kien ta' subject coordinator li ġiet l-iskola tagħna u wara ż-żjara tagħha kitbitli ittra biex tirringrazzjani talli tgħallmet li jeżistu dimensjonijiet differenti.

Il-kontribut ta' dawn il-persuni huwa importanti immens.

Hawn skejjel li għandhom għaxar subject coordinators u oħrajn, bħall-iskola tiegħi, lanqas biss għandhom waħda.

Nixtieq insemmi l-aċċess ta' technicians.

Fl-iskola għandna computer room, pero' din il-computer room se ġġennini għaliex kull meta jinqala' xi ħaġa, jiġu jistaqsu lili.

Fl-iskola għandna internet, imma għadna lanqas nistgħu nużawh.

Impossibbli nibqgħu sejrin hekk.

Jien ili tliet ġimgħat naħdem mingħajr assistenta kap għaliex weġġgħet riġlejha.

Nixtieq nitkellem fuq l-edukazzjoni tul il-ħajja.

Meta qegħdin ngħidu ''edukazzjoni tul il-ħajja'', jien nifhem li l-istudenti li jispiċċaw l-edukazzjoni mas-16-il sena, ikollhom x'imkien li jilqagħhom fejn ikomplu jistudjaw.

Ma nħossx li edukazzjoni sa 16-il sena hija biżżejjed.

Hemm ukoll il-ħtieġa ta' certification li jintitulhom għal iktar studju wara s-16-il sena.

Id-dokument issemmi l-ugwaljanza bejn is-sessi u nixtieq ngħid li għad għandna skejjel, tiegħi waħda minnhom, li m'humiex esposti għall-għalliema maskili.

Għad għandna diskriminazzjoni.

L-iskola tiegħi hija skola ta' nisa biss, ma jeżistux għalliema rġiel.

L-irġiel kollha jibżgħu jersqu 'l hemm!

Għar-rigward ta' aċċessibilita', nixtieq ngħid li grazzji għas-Sur Joe Camilleri u għal persuni oħra, ix-shaft tal-lift tlesta sentejn ilu u l-lift beda jitwaħħal din il-ġimgħa.

Forsi nista' nieħu din l-opportunita' biex nappella lill-Ministru ta' l-Edukazzjoni jieħu nota ħalli x-xogħol fuq it-three phase ta' l-elettriku jitlesta u mal-millennju l-ġdid ikollna l-lift jaħdem!

Ħalli ngħid xi ħaġa dwar l-ambjent fiżiku tal-post.

Nitkellmu ħafna fuq ambjent san, pero' nixtieqkom tiftakru fina.

Kuljum ngħallmu lit-tfal xi jridu jagħmlu biex ikunu b'saħħithom u mbagħad ħlief b'foga u residwi velenużi m'aħniex imdawwrin.

Ta' kuljum ikollna nieħdu tfal il-poliklinika jew l-isptar, talli jkun daħlilhom frak f'għajnejhom.

Is-sitwazzjoni li qegħdin fiha aħna fil-Marsa hija tal-biki.

Fl-iskola tagħna, ħafna mix-xogħol isir by doing.

Darba fix-xahar kulħadd imur għal xi tip ta' visit, per eżempju, historical visit, u qabel iż-żjara ssir preparazzjoni u mbagħad wara, ikun hemm il-follow-up.

Aħna naħdmu ħafna fuq thematic approach li hija msemmija wkoll f'dan id-dokument u jkollna kollaborazzjoni sħiħa minn kulħadd.

It-tema ta' din is-sena hija ''nixtieq inkun aħjar'', x'nista' nagħmel biex inkun aħjar.

Din hija t-tema ta' l-iskola kollha u kulħadd qed jagħti l-input tiegħu fuq x'jista' jagħmel biex isir persuna aħjar.

Dwar il-parteċipazzjoni ta' l-industrija u l-intrapriżi, nista' ngħid li aħna kellna suċċess kbir.

Kellna 30 studenta li kienu involuti direttament f'shadowing experience ma' diversi intrapriżi u 20 minnhom, diġa' sabu xogħol.

Mhux qed nirriferi għal xogħol ta' chambermaids imma kellna studenti li marru jaħdmu bħala waitresses fil-Hotel Phoenicia u fil-Corinthia Hotel u kellna oħrajn li marru jaħdmu l-Bortex.

Dawn daħlu bil-portfolio li bnew fl-iskola tagħna.

L-iskola tagħna għamlet kuntatt dirett ma' l-industriji, u l-programm kien li l-ewwel jagħmlu żjara fl-intrapriża, imbagħad jagħmlu ġurnata xogħol, imbagħad jagħmlu ġimgħa sħiħa jaħdmu fil-post u wara jingħataw ċertifikat.

Naturalment f'dan il-perijodu jkun hemm it-teachers jgħinuhom, pero' llum qegħdin jaħdmu b'mod regolari.

Fl-iskola tagħna, flimkien ma' l-ETC, nħarrġu lit-tfal kif għandhom jimlew applikazzjonijiet, nagħtuhom interviewing skills, eċċ. u meta applikaw biex jidħlu f'dawn il-postijiet, intagħżlu.

Jiġifieri s-sistema li nużaw tat riżultati pożittivi.

Dwar assessment, inħoss li jrid isir xi tip ta' assessment tat-tfal meta jkunu għadhom żgħar biex id-diffikultajiet li jista' jkollhom jiġu identifikati minn eta' żgħira.

Ftit huma l-esperti li jistgħu jgħidu li tifla għandha diffikulta' bħalma hi d-dyslexia.

Ikun hemm ġenituri li jitolbu appuntament magħna ma' l-ewwel ġurnata li t-tfal tagħhom jiġu għandna, u meta jiġu jkellmuna jgħidulna li meta t-tfal tagħhom kienu fil-primarja marru quddiem bordijiet - ħafna drabi t-tfal jarawhom waħedhom - u ma jkunu tawhom l-ebda riżultat ħlief li t-tfal ikunu ġew ċertifikati bħala slow learners.

Prinċipju bażiku ta' dan l-abbozz huwa li t-tfal jemmnu fihom infushom.

Meta t-tfal jiġu għandna, ikunu diġa' fallew u magħhom ikunu fallew il-familji tagħhom.

Biex tibni l-fiduċja fit-tfal u l-familji tagħhom li diġa' iħossuhom falluti, huwa diffiċli.

Naħseb li l-assessment formattiv u summattiv jiffavorixxi ħafna lill-istudent, pero' nħoss li jrid ikun hemm xi tip ta' standardisation għax inkella jekk is-sistema fil-primarja tibqa' kif inhi, jien se nara biss it-tfal tal-klassi tiegħi u ma nkunx nista' nqabbel ma' tfal oħra.

Dwar l-eżamijiet li tfal fil-Year 6 tal-primarja jridu jagħmlu, jien inħoss li l-fatt li jridu jagħmlu tliet eżamijiet fi ftit xhur meta jkunu għadhom qatt m'għamlu eżami pubbliku, huwa wisq.

Meta jkunu fil-Year 6, iridu jagħmlu n-national exam, l-eżami għad-dħul fil-junior lyceum u min ikun irid, il-common entrance exam.

Irridu niftakru li għat-tfal din hi l-ewwel darba li se jiffaċċjaw karta ta' eżami nazzjonali għax l-eżamijiet l-oħra li jkunu għamlu, ikunu school-based.

Naħseb li jrid isir ħsieb dwar dan.

Huwa wisq li lil tfal ta' għaxar snin nippreżentawlhom tliet eżamijiet f'perijodu ta' ftit xhur.

Għar-rigward ta' l-eżami nazzjonali li jsir fil-Form 5, jien inħoss li jkun aħjar jekk l-eżami jsir, per eżempju, fil-Form 3.

Għaliex?

Għax jekk is-sistema se tibqa' kif inhi, dawk li se jaslu sal-Form 5 se jagħmlu s-SEC u l-eżami l-ieħor se jkun biss rehearsal u l-oħrajn li mhux se jagħmlu s-SEC, x'se jieħdu?

Inħoss li jrid isir eżerċizzju fejn il-karta tkun gradata, għal min se jimxi għall-Universita', għall-kulleġġi, jew għall-industrija, pero' jrid ikun hemm ċertifikat bażiku ħalli kulħadd jispiċċa b'xi tip ta' ċertifikat.

Ovvjament dan kollu ma jistax isir mingħajr taħriġ ta' l-għalliema.

U meta qed ngħid "taħriġ" qed nirriferi għal taħriġ prattiku fl-użu tat-teknoloġija - inutili tagħtihom il-laptops jekk ma tagħtihomx taħriġ prattiku - aġġornament kontinwu f'metodi ta' tagħlim biex il-ħiliet ta' l-istudenti jkunu iktar esposti, taħriġ fl-assessment u fil-portfolios u taħriġ fil-preparazzjoni ta' karti ta' l-eżamijiet.

IĊ-CHAIRPERSON: Ms. Muscat, Jiddispjaċini li se jkolli nwaqqfek, pero' jkollna nikkonkludu għax ħames minuti oħra rridu nkunu fil-Kamra peress li ntalbet votazzjoni.

Naħseb li nistgħu naġġornaw għal għada fl-istess ħin, u jekk tixtieq, tista' tkompli bil-presentation tiegħek.

Nirringrazzjakom.

Fid-8.40 p.m. il-Kumitat aġġorna għal nhar it-Tlieta, 26 ta' Ottubru, 1999 fis-7.00 p.m. bl-istess aġenda.


KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET SOĊJALI

LAQGĦA NRU.

It-Tnejn, 25 ta' Ottubru, 1999

Il-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Soċjali ltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fis-7.05 p.m

L-Onor.

Helen D'Amato, President tal-Kumitat, ippresediet.

PREŻENTI

L-Iskrivana qalet it-talba.

Il-Minuti tal-laqgħa Nru. 16 li saret fl-20 ta' Ottubru, 1999 kienu konfermati.

ABBOZZ FINALI TAL-KURRIKULU MINIMU NAZZJONALI - KONTINWAZZJONI

Il-Kumitat stieden lis-Sur Felix Borg, Manager, Taqsima ta' Taħriġ, Korporazzjoni ta' Xogħol u Taħriġ; lis-Sur Joseph Camilleri, Chairperson, Kummissjoni Persuni b'Diżabilita'; lil Dr Alfred Ellul, Kap ta' Skola Primarja; lis-Sur George Borg, Kap ta' Skola Speċjali u lil Ms Salvina Muscat, Kap ta' Skola tal-Bniet, jieħdu sehem fid-diskussjoni dwar il-Kurrikulu Minimu Nazzjonali.

Fit-8.40 p.m. intalbet votazzjoni fis-seduta tal-Parlament u l-Kumitat aġġorna għal nhar it-Tlieta, 26 ta' Ottubru 1999 fis-7.00 p.m. bl-istess aġenda.

GĦALL-ISKRIVAN TAL-KAMRA

PRESIDENT TAL-KUMITAT

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees docx


KUMITATI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

KUMITAT PERMANENTI DWAR IX-XOGĦOL TAL-KAMRA

AVVIŻ

Laqgħa Nru. 22

It-Tnejn, 25 ta' Ottubru 1999, fil-5.15 p.m.

L-iSpeaker, President tal-Kumitat Permanenti dwar ix-Xogħol tal-Kamra, javża li l-Kumitat se jiltaqa' nhar it-Tnejn, 25 ta' Ottubru 1999, fil-5.15 p.m. fil-Kamra tal-Kumitati fil-Palazz il-Belt, b'din l-agenda:-

Xogħol tal-Kamra; u

Affarijiet oħra.

22 ta' Ottubru 1999 SKRIVAN TAL-KAMRA


LAQGĦA NRU.

It-Tnejn, 25 ta' Ottubru 1999

Il-Kumitat Permanenti dwar ix-Xogħol tal-Kamra ltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta,

Fil-5.21 p.m.

L-iSpeaker, l-Onor Anton Tabone, ippresjeda.

PREŻENTI

Il-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali, l-Onor Mario Galea, l-Onor Victor Galea Pace, l-Onor Joe Mizzi u l-Onor George Vella.

Il-Minuti ta' Laqgħa Nru 21 li saret fit-23 ta' Settembru, 1999, kienu konfermati.

Fuq punt imqajjem mill-Onor Joe Mizzi, il-Kumitat reġa' ddiskuta l-aspett tal-mistoqsijiet parlamentari.

XOGĦOL TAL-KAMRA

Il-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali informa lill-Kamra li l-ħsieb tal-Gvern kien li għall-ġimgħat li jmiss il-Kamra kellha tiltaqa' f'seduti li jsiru t-Tnejn fil-għaxija, u t-Tlieta u l-Erbgħa fil-għodu u fil-għaxija, u li:

(i) matul il-ġimgħa li tibda it-Tnejn, 25 ta' Ottubru 1999, meta l-Kamra ma tkunx qed tiddibatti estimi tal-korporazzjonijiet, kellha tkompli d-diskussjoni fuq it-Tieni Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Proprjeta' tal-Għadu (Abbozz Nru 6) u tibda d-diskussjoni fuq it-Tieni Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar id-Dazji ta' Importazzjoni (Abbozz Nru 23) u fuq it-Tieni Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi dwar Opportunitajiet Indaqs għal Persuni b'Diżabilita' – Abbozz Nru 10;

(ii) fiż-żewġ seduti ta' nhar it-Tlieta, 26 ta' Ottubru 1999, issir id-diskussjoni fuq l-estimi tal-Korporazzjoni Enemalta għas-sena 1999/2000; fiż-żewġ seduti ta' nhar it-Tlieta, 2 ta' Novembru 1999, issir issir id-diskussjoni fuq l-estimi ta' l-Awtorita' tad-Djar; fis-seduta ta' fil-għodu ta' nhar l-Erbgħa, 3 ta' Novembru 1999, issir id-diskussjoni dwar l-Estimi ta' l-Awtorita' Marittima ta' Malta, u fis-seduta ta' dak inhar fil-għaxija jiġu diskussi l-estimi ta' l-Awtorita' dwar it-Trasport Pubbliku.

Wara diskussjoni qasira, il-Kumitat wasal għall-konklużjoni li d-dibattitu fuq ir-rapport tal-Kummissjoni Ewropea dwar is-sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea kellu jsir nhar il-Ħamis, 4 ta' Novembru 1999, b'mod li jingħataw 10 sigħat ta' dibattitu.

Għaldaqstant kellhom isiru żewġ seduti, waħda bejn id-9.00 a.m. u s-2.00 p.m., u l-oħra bejn il-5.00 p.m. u l-10.00 p.m., f'liema seduti ma kellux jingħata ħin għall-mistoqsijiet parlamentari u l-aġġornament ma jitteħidx.

Id-dibattitu jsir billi jiġu sospiżi l-Ordnijiet tal-Ġurnata; il-ħin tad-diskussjoni jinqasam indaqs bejn kelliema tal-Gvern u kelliema ta' l-Oppożizzjoni - bl-introduzzjoni u l-winding up għall-Gvern - u fl-aħħar tad-dibattitu ma jitteħidx vot.

Fil-5.53 p.m. il-Kumitat aġġorna.

SKRIVAN TAL-KAMRA