(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

Laqgħa Nru. 19

It-Tnejn, 2 ta' Novembru, 1999

Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan

Prezz Lm1

Laqgħa Nru. 19

It-Tnejn, 2 ta' Novembru, 1999

Il-Kumitat iltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fis-10.09 a.m.

Il-Minuti tal-laqgħa Nru. 18 li saret fis-26 ta' Ottubru, 1999 ġew konfermati.

ABBOZZ FINALI TAL-KURRIKULU MINIMU NAZZJONALI

A/CHAIRPERSON (Onor. Dolores Cristina): Nirringrazzjakom talli lqajtu l-istedina tagħna biex tiġu hawnhekk.

Jekk mhux qed niżbalja, illum hija school holiday u għalhekk nirringrazzjahom aktar mis-soltu.

Jien qiegħda nissostitwixxi lill-Onor.

Helen D'Amato li bħalissa tinsab imsiefra.

Nixtieq ninforma lill-Kumitat li rċevejna ittra mingħand is-Sur Joseph Schembri, Direttur tad-Dipartiment għall-Affarijiet tal-Konsumatur, fejn qed jitlob biex hu u s-Sinjorina Joyce Borg jattendu għal dawn il-laqgħat u jkunu jistgħu jagħmlu kummenti u jipproponu xi emendi għall-kurrikulu b'riferenza għall-edukazjzoni tal-konsumatur, u naturalment aħna bagħtnilhom stedina sabiex jattendu għal dawn il-laqgħat.

Ngħaddu mill-ewwel għall-kontinwazzjoni tad-diskussjoni li kellna fl-aħħar laqgħa u nitlob il-heads of schools - Dr. Ellul, Ms. Cappello, Mr Zahra, Mr Borg u Ms. Muscat - jersqu lejn il-mejda ħalli nkompli bid-diskussjoni.

Fl-aħħar laqgħa kienet qed titkellem Ms. Muscat u allura nitlobha tkompli bl-intervent tagħha.

SALVINA MUSCAT (Kap ta' skola studenti bniet b'diffikultajiet fit-tagħlim) L-aħħar darba saru diversi mistoqsijiet u se nipprova nirrispondi dawk li għadni ma rrispondejtx.

Fid-development plan ta' kull skola, ċertu affarijiet jieħdu prijorita' fuq oħrajn.

L-aħħar darba issemmiet il-kwestjoni ta' dixxiplina.

Tajjeb li tkunu tafu li anke fl-iskejjel statali hemm kodiċi ta' dixxiplina u fl-iskola tagħna, id-dixxiplina timxi billi l-pożittiv joħroġ fuq in-negattiv.

Jekk tfal għandhom diffikultajiet għax għadhom ma jistgħux isegwu t-tagħlim, ifisser li aħna mhux qed nikkomunikaw b'mod tajjeb bejnietna u allura jkunu għadhom ma fehmux l-importanza u l-ħtieġa tat-tagħlim.

Hemm bżonn li jinħolqu mezzi biex dawn it-tfal jifhmu l-importanza, il-ħtieġa u l-utilita' tat-tagħlim għaliex jekk dan mhux se jsir, se jibqa' jkollhom fihom sens ta' ribeljoni u se jibqgħu jkunu ta' inkwiet.

Aħna bħala skola nħossu li jkollok problemi ta' dixxiplina jekk inti ma tkunx qed tikkomunika b'mod tajjeb ma' l-istudenti ta' madwarek.

Għar-rigward ta' skejjel ta' studenti b'ċertu diffikultajiet, forsi kien hawn min ħa l-impressjoni żbaljata li speċi jien moħħi mistrieħ jekk l-iskejjel bħal tiegħi jispiċċaw.

M'huwiex il-każ, pero' sfortunatament din hija l-eventwalita'.

Kien possibbli li ċerti ħteġijiet ta' l-istudenti tagħna jiġu mwieġba minħabba diversi fatturi, fosthom il-fatt li fl-iskejjel tagħna għandek numru żgħir ta' studenti fi klassi.

Naturalment dan huwa fattur li jaffettwa.

Qegħdin ngħidu li l-kap tista' tiddeċiedi fuq il-lingwa bażika, allura nassumi li qed ngħidu wkoll li l-kap ta' l-iskola se jkollha r-rwol li tiddeċiedi fuq in-numru ta' studenti fil-klassi.

Kollox irid jorbot ma' xulxin għaliex jekk ħaġa ma torbotx ma' oħra, kollox ifalli.

Nixtieq ngħid xi ħaġa fuq il-problema tal-lingwa bażika għaliex jien inħoss li wieħed irid joqgħod attent f'dan ir-rigward.

Per eżempju l-istudenti ta' l-iskola tiegħi huma pjuttost tajbin fil-lingwa Taljana u r-raġuni hi li jaraw ħafna programmi tat-television fuq stazzjonijiet Taljani iżda għandhom diffikultajiet enormi fejn tidħol il-lingwa Ingliża.

Għandhom inferiority complex kbira fejn jidħol l-Ingliż.

L-aħħar darba issemmiet il-problema tal-code switching, imma fil-każ ta' studenti li għandhom dawn id-diffikultajiet, jekk ma jkunx hemm il-code switching, ċertu suġġetti, per eżempju, l-matematika, ma jkunux jistgħu jittieħdu minn dawn l-istudenti.

Naturalment konċetti matematiċi se tagħtihomlhom bl-Ingliż imma fl-opinjoni tiegħi mportanti li jkun hemm il-code switching.

Fir-rigward tal-lingwa bażika, nerġa' ngħid li għandi diffikultajiet.

Naturalment l-Ingliż ma jistax jitħalla barra, imma l-fatt li t-Taljan tgħallmuh bil-mod viżwali, huwa punt li wieħed irid jikkonsidrah.

Għaliha, dan il-punt għandu jservi ta' eye-opener u l-lingwi l-oħra għandna nipprovaw ngħallmuhomlhom bl-istess metodu.

Mistoqsija oħra li saret fl-aħħar laqgħa kienet dwar l-isport.

Aħna għandna diffikultajiet enormi fejn jidħlu attivitajiet sportivi.

Biex it-tfal jinżlu fil-bitħa, iridu jinżlu tliet sulari u jekk tkun ix-xita, ma jistgħux jagħmlu xi tip ta' sports għaliex m'għandniex fejn neħduhom.

Barra minn hekk, il-bitħa hija shared minn tliet skejjel; l-iskola tagħna u żewġ skejjel primarji.

Sfortunatament m'hemm l-ebda għalqa ddawwar l-iskola tal-Marsa u kultant inkunu f'sitwazzjoni fejn ma tistax tieħu nifs la fil-bitħa u lanqas fil-kuritur.

Ħemm ċerti problemi u għalhekk l-iskejjel irid ikollhom l-istess provvediment għaliex jien inħoss li l-importanza ta' l-edukazzjoni fiżika għadha m'hijiex magħrufa mill-istudenti stess.

Għandna ħafna tobba li għadhom jiċċertifikaw tfal li ma jistgħux jagħmlu l-PE u din hija xi ħaġa li wieħed irid jagħti kasha.

Jien għallimt edukazzjoni fiżika, u għallimt meta lanqas biss kelli gym u nħoss il-ħtieġa u l-importanza tal-PE.

Per eżempju t-tfal ta' l-iskola tiegħi marru darba l-pixxina nazzjonali u biex marru, riedu jħallsu Lm1 u mhux kulħadd jiflaħ iħallas lira, barra li kien hemm ukoll min kellu jixtri l-bathing cap.

Veru li tixtriha darba imma mhux kulħadd jista' jaqbad u jixtriha.

Naturalment it-tfal ħerqana biex jerġgħu jmorru l-pixxina imma jiena nħoss li dawn huma affarijiet li d-dipartiment irid jaħdem dwarhom magħna.

Nixtieq li ta' l-inqas nagħmluhilhom li jistgħu jmorru l-pixxina darba f'sena.

Mhux se niddejjaq ngħid li l-ġimgħa l-oħra kitibli l-kunsill ta' l-istudenti u tgħidx kemm dħakt meta qrajt li minħabba raġunijiet tan-natura kien hemm min ma setax jgħum u allura talbuni nerġa' neħodhom darba oħra.

Pero' m'hijiex daqshekk possibbli li nerġgħu neħduhom darb'oħra; trid tipprovdi t-trasport, eċċ. Jien inħoss li bħala komunita' importanti li nikkomunikaw bejnietna b'mod aħjar, b'mod partikolari dwar ċertu affarijiet.

A/CHAIRPERSON: L-Onor.

CARMELO ABELA: Waħda mill-mistoqsijiet tiegħi kienet ukoll dwar ir-rwol tal-kap ta' skola u kkwotajt silta qasira minn paġna 51 ta' l-abbozz tal-kurrikulu fejn qed jingħad li ''l-kapijiet ta' l-iskejjel, aktar minn qatt qabel, iridu jiffukaw fuq xogħol ta' natura kurrikulari''.

Dan ifisser li se jżid mal-ħafna xogħol li kull kap ta' skola diġa' għandu.

Apparti d-diffikultajiet li diġa' ssemmew, intom taraw xi tip ta' soluzzjoni biex il-kap ta' l-iskola jkollu aktar ħin iwettaq ir-rwol veru tiegħu?

Taraw li forsi jista' jkun hemm xi tip ta' amministrazzjoni oħra li tieħu ħsieb id-day-to-day activities sabiex il-kap ta' l-iskola jkollha aktar ħin tikkonċentra fuq ix-xogħol li l-istess abbozz li għandna quddiemna qed jgħid li jrid isir minn kull kap ta' skola?

Għandkom xi ideat dwar dan?

A/CHAIRPERSON: Min se jirrispondi?

IS-SUR GEORGE BORG (Kap ta' skola speċjali): Naħseb li l-mistoqsija tiegħek għandha diversi tweġibiet għaliex kull qasam ta' l-edukazzjoni u kull skola għandha l-problemi tagħha u fl-intervent tiegħi aċċennajt għal din il-problema li kemm jien personalment, u kemm sħabi kapijiet ta' skejjel speċjali, inħossu.

Veru li fl-iskejjel bħal tiegħi hemm numru żgħir ta' tfal - per eżempju fl-iskola tiegħi għandi biss 44 student - iżda nista' nassigurak li l-problemi ta' dawn l-44 student huma enormi u l-iktar diffikulta' li nsib jien, hi li minħabba l-paperwork, per eżempju, m'għandix ħin indur il-klassijiet.

Kif qal l-Onor.

Abela, l-aħħar sezzjoni tal-kurrikulu minimu nazzjonali titkellem dwar ir-rwol ta' kap ta' skola u dak li jingħad fl-abbozz huwa minnu.

Hekk għandha tkun ir-rwol tal-kap ta' skola.

Per eżempju s-sena l-oħra, qabel ma ħareġ il-kurrikulu minimu nazzjonali, għamilt exercise ma' l-istaff tiegħi biex naraw fiex qegħdin u fejn irridu mmorru.

Dan l-eżerċizzju kien importanti ħafna imma kien diffiċli biex nagħmlu u kelli nieħu x-xogħol id-dar biex inlaħħaq ma' dak kollu li ridt nagħmel.

Laqqajt lill-istaff kollu flimkien u għedtilhom li wasal iż-żmien li l-iskola jkollha viżjoni, li l-iskola jkollha fuqhiex taħdem, li jkollna strutturi u li naqsmu l-esperjenzi ta' xulxin.

Tajjeb li min qiegħed fi klassi ta' studenti ta' ċertu eta' jaqsam l-esperjenza tiegħu ma' min qiegħed fi klassi ta' studenti b'age group differenti.

Aħna għandna bżonn ħafna support, iżda fl-iskola speċjali tagħna, m'għandniex assistant heads.

U m'għandniex assistant heads għax in-numru ta' studenti huwa żgħir, imma n-numru ma jfisser xejn.

Ir-returns xorta jridu jimtlew u ċertu day-to-day activities xorta jridu jsiru, minkejja li n-numru ta' studenti huwa żgħir.

Per eżempju, jien inqatta' ħafna ħin fuq it-telephone ma' ġenituri li jċempluli biex ikellmuni dwar il-problemi kbar li għandhom uliedhom.

Fl-iskola tiegħi, jiġu ħafna professjonisti mill-qasam tas-saħħa, bħalma huma terapisti, speech therapists u physiotherapists u trid tirranġa l-appuntamenti tagħhom mal-ġenituri, b'mod speċjali fejn tidħol il-fiżjoterapija.

Għaliex il-ġenituri m'għandhomx jaraw huma stess fejn waslu uliedhom u x'inhuma jagħmlu magħhom biex ikun hemm continuation?

It-terapija li jenħtieġu dawn it-tfal, m'hijiex xi ħaġa ta' darba f'ġimgħa jew darba fi ħmistax, imma xi ħaġa li trid issir b'mod kontinwu.

Dawn l-affarijiet kollha jirrikjedu ammont ta' ħin biex isiru u min se jagħmilhomlok, il-part-time clerk li taħdem biss erba' sigħat kuljum?

Min se jagħmillek il-photocopies biex tqassam xi hand-outs?

Tliet kwarti, anzi naħseb 95% ta' l-istudenti fl-iskola tiegħi, huma incontinent.

Naturalment ma jistax ikun inħalli l-cupboard miftuħ biex meta jkollhom aptit jaqbdu u jieħdu l-ħrieqi.

Bilfors trid tagħmel sistema ta' kontroll għax wara kollox il-budget li għandna m'huwiex xi wieħed kbir; anzi, bil-ħniena tgħaddi.

L-istess għall-ikel u s-supplies.

Dawn huma affarijiet ta' kuljum, m'humiex xi ħaġa ta' darba kull tant.

Biex nagħti eżempju ieħor fil-każ ta' l-iskola tiegħi, insemmi t-trasport.

Jekk it-trasport ma jiġix, ikolli problemi biex nibgħat għat-tfal għaliex fil-każ ta' l-istudenti tiegħi, mhux il-każ li naqbad u nċempel għal minibus.

Dawn it-tfal jenħtieġu attenzjoni speċjali u bi pjaċir ngħid li s'issa, din is-sena, il-problema tat-trasport hija kontenuta.

Per eżempju s-sena l-oħra, ma kellix lifters biex inġib it-tfal għax il-lifters kienu bil-ħsara, waqt li din is-sena, kelli l-lifters u ma kellix drivers għax kienu bis-sick leave!

Dan ifisser li rrid nagħmel nofs ta' nhar bl-għaraq nieżel minni, inċempel lid-diviżjoni biex nara nsibx żewġ drivers ħalli jiġbru lit-tfal.

Ovvjament dan nagħmlu biex kemm jista' jkun lit-tfal inġibhom l-iskola fil-ħin u kemm jista' jkun, ma nibgħathomx lura d-dar kmieni.

Jekk tibgħat lit-tfal lura d-dar kmieni, xi jfisser?

Ifisser li trid toqgħod iċċempel lill-ġenituri ħalli tara jekk hemmx xi ħadd id-dar.

Lil dawn it-tfal ma tistax taqbad u tibagħthom d-dar u tħallihom wara l-bieb.

Mill-perspettiva tiegħi, dawn huma kollha affarijiet li jeħdulek ħafna ħin.

Il-ħin tal-ġurnata jtir.

Meta se niltaqa' ma' l-istaff biex nifformula l-kurrikulu?

M'iniex ngħid li hija problema imma huwa challenge.

M'iniex ngħid li ma nistgħux naslu imma jekk mhux se jkollna support, se jkun ferm aktar diffiċli li naslu.

Ħalli nsemmi persuna li jafha kulħadd f'dan il-qasam, Billy Nightingale.

Allaħares ma kenitx tiġi darba fil-ġimgħa biex tissapportjani.

Din il-persuna li taħdem l-Universita' u fid-diviżjoni, tiġi darba fil-ġimgħa biex tagħti support u biex flimkien nipprovaw nagħmlu dak iċ-ċentru ta' riżorsi li kont qed nitħaddet fuqu l-aħħar darba.

Meta se nsib il-ħin biex nagħmel cataloguing ta' l-affarijiet li xtrajt dan is-sajf biex ikunu tailor-made ma' l-individual educational programmes tat-tfal u sabiex l-istaff ikun jaf f'liema parti tal-programm trid iddaħħal kull item li nxtara?

Għaliex wieħed għandu jieħu nofs ta' nhar iqalleb ħalli jara għal xiex xi ħaġa tintuża?

Kulma hemm bżonn hija struttura li tkun magħmula b'mod professjonali.

Jekk se nibda, l-aħjar li nibda bil-mod kif suppost.

Ħalli nieħu sena, sentejn, biex xi ħaġa titwettaq, imma mbagħad ladarba tkun bdejt, tkun aktar faċli.

U jekk dan ix-xogħol ma tagħmlux inti, min se jagħmlu?

Aħna m'għandna l-ebda support ħlief għall-part-time clerk li għandna.

Dawn huma l-fatti u dawn huma problemi serji.

IS-SUR EMANUEL ZAHRA (Kap ta' skola ta' snajja'): Jien naħseb li din hija problema li qed tiġri f'kull istituzzjoni.

Nagħmlu laqgħat, nagħmlu studji u niddeċiedu dwar programmi imma fil-fatt ma jiġux implimentati.

Jien naħseb li jekk il-collective agreement li jagħmlu l-unions jiġi implimentat, mhux qed ngħid mil-lum għal għada imma within a timeframe, ħafna mill-problemi li qed insemmu jiġu solvuti.

Is-sena l-oħra jien kont f'kumitat ta' l-ischool support services u konna għamilna ċertu rakkmandazzjonijiet u fil-fatt ħarġet call for applications li għadha kemm għalqet għal school secretary li suppost tkun responsabbli għal ħafna mix-xogħol li bħalissa qed jagħmlu l-heads of school.

Imma fir-rapport jissemmew ħafna affarijiet oħra barra l-ischool secretary.

Tissemma, per eżempju, il-kwestjoni tal-cleaners li jien naraha problema kbira.

Il-heads kollha qablu li kull skola għandu jkollha skeleton staff u mbagħad ikun hemm contract out.

Naf li miżura bħal din iġġib magħha l-problema ta' x'se tagħmel bin-nies li diġa' hemm fl-iskejjel, imma din hi problema li trid tiġi ndirizzata.

Per eżempju fl-iskola tiegħi, hemm sitt caretakers imma ħafna minnhom għandhom id-diffikultajiet tagħhom.

Veru li sitta hemm fuq il-kotba ta' l-iskola imma mhux qed jagħtu output ta' sitta.

Aħna laqqajna l-heads kollha, ħadna feedback minn għandhom u għamilna studju u bil-mod il-mod, bdejna.

Infatti, kif diġa' għedt, ħarġet il-call for applications għall-ischool secretaries u jidher li anke l-heads se jkollhom say dwar min jintagħżel.

Dan huwa pass pożittiv, pero' naħseb li hemm constraints li aħna m'aħniex narawhom.

Anke fil-każ ta' l-agreements, kieku fl-agreements li l-unions għamlu kien hemm x'complement għandu jkollna, kieku meta jkun hemm vacancy ma ddumx daqstant biex timtela'.

Kieku dejjem se jkun hemm support.

Żgur li dan il-punt iddiskutejnih.

Problema oħra hija dik ta' finanzi.

Naqbel li l-finanzi ġew diċentralizzati u issa għandna say fuq xiex jintnefqu, pero' għad hemm problemi.

Kif semmiet il-kollega tagħna, ċerti fondi trid teħodhom mill-ischool fund imma jekk l-iskola tiegħek m'għandhiex school fund, għaliex ma tistax tagħmel ċertu affarijiet?

Per eżempju nhar ta' Erbgħa qed norganizzaw attivitajiet barra mill-iskola imma l-kont tat-trasport diġa' ġieni madwar Lm300, allura għaliex ma nistax nieħu xi fondi mill-imprest fund?

Naf li hemm ir-regolarmenti tal-finanzi, imma jew se jagħtuna flessibbilta' biex naħdmu, jew inkella … Bħalma għedt, il-fatt li l-finanzi ġew diċentralizzati kien pass in the right direction għaliex għallinqas naqset il-burokrazija li kien hemm qabel u l-affarijiet tad-daħk u tal-biki fl-istess ħin, imma għad jonqos dak il-fine-tuning biex il-problemi li ssemmew jiġu megħluba u nagħmlu l-veru xogħol li jrid jagħmel kap ta' skola li kif jingħad f'dan id-draft, żgur li se jiżdied.

Naturalment hemm bżonn li ċertu problemi ma jibqgħux jaqgħu fuq il-kap ta' l-iskola.

MIRIAM CAPPELLO (Kap ta' skola sekondarja tal-bniet): Kultant jien nikkonsidrani bħala jack of all trades.

Xi erba' snin ilu kien ġie head ta' skola fl-Ingilterra - bħalissa ma nistax niftakar x'jismu - li kienet at the bottom of the list ta' l-iskejjel u dan il-kap ta' l-iskola rnexxielu jtellagħha fl-ewwel għaxra tal-lista.

Pero' kien qalilna li fl-uffiċċju tiegħu kellu 18 support staff.

Kull persuna kellha x-xogħol speċifiku tagħha; waħda minnhom kienet in charge of the timetable.

Niftakar li aħna konna ħassejna ċertu għejra għalih għaliex fil-każ tagħna, kulma jinqala' rridu niddiljaw miegħu aħna.

Naqbel ma' dak li qal Mr Zahra dwar il-caretakers.

Taħli ħafna ħin biex iġġiegħlhom jagħmlu xi ħaġa żgħira.

Jgħidulek ''jien ġejt fis-7.00 a.m. biex nobdik'', mentri dawn jiġu fis-7.00 a.m. mhux biex jobdu lili imma għaliex dak hu l-ħin li huma suppost jibdew.

Ikollhom ġlied bejniethom, ħafna petegolezza.

Per eżempju kien hemm ġlieda kbira għaliex wieħed tefa' trab fid-dustbin ta' l-ieħor!

Dawn huma ħmerijiet, imma quddiemek jiġu.

Kif qal Mr Zahra, jekk ikun hemm skeleton staff biex jiftħu u jagħlqu l-iskola u contract cleaners li jkollna kontroll fuqhom, żgur li l-iskola tkun iktar nadifa u jkollna inqas problemi.

Ħalli nsemmi problema li forsi teżisti biss fil-każ partikolari tiegħi.

Jien kap ta' skola tal-bniet u għandi tliet assistant heads irġiel.

M'għandi xejn kontra tagħhom; jaħdmu ħafna u għandi ħafna u ħafna għajnuna mingħandhom, imma kulma jinqala', kollox jiġi quddiemi, anke jekk jinqala' xi ħaġa ġo toilet, quddiemi jiġu, għaliex mhux se jmur assistant head raġel ġo toilet tal-bniet!

Naħseb li jkun aħjar kieku fi skola tal-bniet ikun hemm imqar assistant head waħda mara, mhux għaliex l-irġiel ma jagħmlux xogħolhom imma kultant ikun hemm ċerti ċirkostanzi fejn it-tfal bniet ikunu jixtiequ mara quddiemhom.

Għandna bżonn purchasing officer li jkun in charge mill-ħafna affarijiet li jkollna bżonn nixtru.

Aħna ma nistgħux noħorġu mill-iskola biex noqogħdu nixtru kull ħaġa li jkollna bżonn, barra l-fatt li ma nifhmux f'kollox.

Hemm bżonn ukoll ta' storekeepers li jieħdu ħsieb l-affarijiet li nixtru u li nużaw.

Għar-rigward ta' l-accounts, naħseb li l-problema se tissolva meta jkollna l-ischool secretary imma nixtieq nissuġġerixxi - u din ilna nissuġġeruha ħafna u qalulna li m'hijiex possibbli li ssir - li flok ma nibgħatu tliet accounts, capital expenditure, maintenance u supplies, nibagħtu biss account wieħed u l-accounts ikunu interchangeable.

X'differenza tagħmel tonfoqx mis-supplies jew mill-maintenance?

Jekk teċċedi l-vot tas-supplies u teħodhom minn fuq il-maintenance, l-accountant ma jaċċettalekx l-account!

Għax xtrajt il-qsari u ħadthom mill-vot tal-maintenance, qalli ''you're breaking the spirit of the law, dawk mhux maintenance''!

Din hi r-realta' u r-realta' hi li dawn l-affaijiet jeħdulek ħafna ħin.

Issa jien qsari għall-kuritur ta' l-iskola xtrajt mhux għall-uffiċċju tiegħi, imma qalli li l-flus kelli neħodhom mill-ischool fund.

Dik irrabjatni ħafna lili.

Għaliex għandna noqogħdu nfittxu ħafna dettalji li jeħdulek ħafna u ħafna ħin?

Veru li l-finanzi huma importanti u bis-sistema preżenti nistgħu nixtru l-affarijiet dak il-ħin li rriduhom, imma naħseb li jkun ferm aħjar jekk ikollna kont wieħed u mhux kont għall-capital expenditure, ieħor għall-maintenance u ieħor għas-supplies.

Naħseb ikun ferm aħjar jekk it-tliet accounts ikunu interchangeable.

Wara kollox, l-ischool fund huwa ta' l-school council.

A/CHAIRPERSON: Grazzi ħafna.

SALVINA MUSCAT: Fl-iskola tiegħi, din is-sena għandi 180 studenta waqt li s-sena l-oħra kelli madwar 240, jiġifieri jien ntitolata għal assistant head waħda, u allura tispiċċa biex nofs ix-xogħol tagħmlu inti u n-nofs l-ieħor tagħmlu l-assistent kap.

M'hemmx aktar nies lil min tiddelega ċertu xogħol, pero' xorta waħda dak li jkun f'idejn l-assistant head jispiċċa quddiem il-head ta' l-iskola.

Ikollok ukoll problema jekk xi ħadd ma jkunx jiflaħ u x-xogħol tiegħu tkun trid tagħmlu int ukoll.

Għar-rigward ta' manutenzjoni ta' l-iskola, ma nħossx li din għandha taqa' taħt ir-responsabbilta' tal-kap ta' l-iskola.

Naturalment l-istaff jgħidulek x'inhuma d-diffikultajiet, imma ma nistgħux nippretendu li l-kap ta' skola tkun tifhem f'kollox, fuq l-ilma u d-drenaġġ!

Bħalma għedtilkom fl-aħħar laqgħa, fl-iskola tiegħi x-shaft tal-lift huwa lest imma l-lift ma jistax jitwaħħal għaliex ix-xogħol ma sarx kif suppost.

Suppost kien hemm min kien qed jiċċertifika x-xogħol li kien qed isir u jien kelli moħħi mistrieħ li l-affarijiet kienu qed isiru kif suppost imma issa jien qed nisfen fin-nofs, wieħed jgħidli mod u l-ieħor jgħidli mod ieħor!

Jien ma nifhimx f'dawn l-affarijiet.

Naħseb kulħadd japprezza li l-manutenzjoni ta' l-iskola hija problema kbira.

Għar-rigward ta' l-ischool fund, mhux l-iskejjel kollha għandhom school fund, per eżempju aħna għandna somma żgħira, jgħaddulna somma żgħira ta' Lm50 jew Lm100.

Jiddependi jekk fl-iskola għandekx tuck shop, imma mhux tort tiegħi li fl-iskola m'għandniex tuck shop.

Jien lanqas kamra għat-teachers m'għandi, aħseb u ara kemm għandi post għal tuck shop, allura m'għandix ammont ta' flus li nista' ndur fuqhom.

Problema oħra li nitlaqgħu magħha hija l-problema tal-fiscal receipts.

Għandna nies li trid tiġri warajhom biex jagħtuk il-fiscal receipt, hemm min ili niġri warajh xahrejn għall-fiscal receipts.

Mela huma jridu l-flus hekk kif iġibu l-affarijiet l-iskola, imbagħad trid tiġri warajhom għall-fiscal receipt.

Tispiċċa tgħidilhom li se tmur għand id-Dipartiment għall-Affarijiet tal-Konsumatur biex forsi jagħtuhielek.

Dan xogħli?

Possibbli li kap ta' skola trid toqgħod tagħmel dawn l-affarijiet?

Inkredibbli l-ammont u t-tip ta' xogħol li rridu nagħmlu.

Tajjeb li jkollna l-awtonomija, imma jrid ikollna wkoll support staff.

Barra mix-xogħol fl-iskola, ikollna wkoll laqgħat barra mill-iskola.

Per eżempju nhar il-Ġimgħa li għaddiet kelli tliet laqgħat, waħda fl-10.00 a.m., l-oħra f'nofsinhar u l-oħra fis-1.30 p.m. Il-ħsieb tiegħi kien li mmur għal tnejn minnhom u nibgħat lil xi ħadd għal-laqgħa l-oħra mentri fil-fatt spiċċajt biex la mort waħda u lanqas l-oħra għax kien hemm tifla - Miss Cappello semmiet il-fatt li hija mara waħedha fl-iskola - li bilfors lili riedet biex titkellem dwar il-problema li kellha, lanqas lill-guidance teacher ma riedet tgħidha.

It-tifla tant kienet imweġġa' li domt magħha mill-11.00 a.m. sas-2.00 p.m. Fl-aħħar sibna rkaptu tal-problema u rnexxieli nikkonvinċiha li riedna nitkellmu mat-tfal l-oħra.

Naturalment ma jiddispjaċinix li t-tfal ifittxu lili meta jkunu jridu jitkellmu dwar xi problema li jkollhom, imma spiċċajt biex ma mortx il-laqgħat li kelli l-ħsieb immur allavolja waħda minnhom kienet importanti.

L-iskola ma ssibx il-ħin biex tagħmel l-affarijiet kollha li jkollok f'moħħok.

L-iskola tkun biss disponibbli għall-istudenti u għall-istaff tiegħek u biex tirrispondi t-telephones li ma jieqfu qatt iċemplu.

Il-paperwork kollu qed nispiċċa jkolli nagħmlu d-dar.

Lanqas proof reading ta' karta ma qiegħda nagħmel l-iskola għaliex meta mmur id-dar u nerġa' naraha, insib li jkun għad hemm l-iżbalji minkejja li suppost inkun diġa' iċċekkjajtha.

Għar-rigward ta' support staff, jien għandi casual clerk u tnejn min-nies oħra li kienu general hand issa li għamlu l-eżami saru support staff.

Jien mhux hekk nippretendi li għandu jkun is-support staff.

Lanqas computer ma kienu jafu jużaw.

Jien għallimthom kif jixgħelu l-computer.

L-ewwel ġurnata tajthom ittra biex jittajpjawhieli ħalli nara x'jafu u lil waħda minnhom rajtha tfittex madwar il-kamra.

Rat il-computer u l-printer u bdiet tibża' tistaqsi fejn hi t-typewriter.

Irid ikollna nies kwalifikati biex jgħinuna.

A/CHAIRPERSON: Nirringrazjak.

L-Onor.

EVARIST BARTOLO: Nixtieq nagħmel xi mistoqsijiet lis-Sur Borg.

Wieħed mill-ilmenti tiegħek kien dwar il-budget u waħda mill-problemi ta' budget m'hijiex biss kwestjoni ta' kwalita' jew ta' kwantita', iżda jekk il-flus humiex imorru fejn l-aktar hemm bżonn, u se nqajjimlek il-punt kontroversjali jekk jagħmilx sens li fl-iskejjel speċjali nibqgħu nonfqu l-eluf ta' liri li qed nonfqu fuq l-ikel.

Taħseb li l-flus li qed jintnefqu bħalissa fuq l-ikel jistgħu jmorru għal skop aħjar edukattiv?

It-tieni mistoqsija.

Mill-esperjenza tiegħek, tara futur għall-iskejjel speċjali, mhux biss bħala ċentru ta' riżorsi kif diġa' ntqal, imma bħala skejjel speċjali?

Fil-ħames snin li ġejjin, li huwa t-timeframe jew time horizon mis-seba' snin ta' dan il-kurrikulu, tara li l-iskejjel speċjali għandhom jibqgħu jgħinu tfal li ma jistgħux jiġu nklużi?

Għar-rigward ta' l-inklużjoni, x'inhi l-opinjoni tiegħek fuq il-withdrawal mill-klassi?

Hemm min hu estremista u jgħid li jekk mill-klassi tagħmel withdrawal ta' tifel jew tifla bi bżonnijiet speċjali qisek qed iċċaħħad lil dak it-tifel jew tifla mill-inklużjoni, u hemm min li minkejja li jemmen ħafna fl-inklużjoni, jara li hemm mumenti fejn ma tistax tagħmel mod ieħor u l-withdrawal isir kemm fl-interess tat-tifel jew tifla stess u kemm fl-interess tal-kumplament tat-tfal ta' dik il-klassi.

Għar-rigward ta' facilitators, x'tip ta' taħriġ tara li għandhom bżonn il-facilitators fl-iskejjel sekondarji?

Nafu li l-facilitators ma' tfal fil-primarja għandhom bżonn taħriġ iżda sfortunatament, ħafna minn dawk li bħalissa qegħdin mat-tfal, m'għandhomx it-taħriġ meħtieġ.

Meta l-aħħar darba kont qed nitkellem dwar facilitators fis-sekondarja, inftehemt ħażin imma ma nterrompejtx lis-Sur Joe Camilleri meta rrifera għall-punt tiegħi.

Meta jien għedt li hemm bżonn ta' facilitators irġiel ma' studenti ġuvintur bi bżonnijiet speċjali fl-iskola sekondarja, donnu fehemni li għandhom ikunu speċi ta' bodyguards biex jikkontrollaw lit-tfal jekk huma disruptive.

Jien bl-ebda mod ma kont qed nifhem hekk.

Jien kont qed ngħid li jekk għandek ġuvni ta' 17 jew 18-il sena, ma nistax nimmaġina sitwazzjoni sempliċi fejn facilitator tfajla trid tieħdu t-toilet, biex nitkellem ċar.

Ma naħsibx li kont qiegħed inġib xi sitwazzjoni ta' barra minn hawn.

IS-SUR GEORGE BORG: Rigward l-ischool meals, nista' ngħid li bejn nofs u żewġ terzi tal-budget tagħna, imur fuq l-ischool meals.

Ovvjament qegħdin tagħtuna l-flus għal dawn il-meals u li jinkwetani hu li jekk ineħħulna l-meals, ineħħulna wkoll il-flus li għandna.

Biex nitħaddet b'mod ċar u ma noqgħodx indur mal-lewża ....

A/CHAIRPERSON: Sur Borg, nixtieqek tkun kemm jista' jkun konċiż.

IS-SUR GEORGE BORG: Ir-realta' hi li għad fadal tfal bi problemi soċjali u allaħares ma jkunux l-ischool meals li nitimgħuhom fl-iskejjel tagħna.

Ġieli jkollna min ma jkunx irid l-ikel u dak l-ikel nagħtih lil xi tifel ieħor biex jieħdu miegħu d-dar ħalli jkollu x'jiekol filgħaxija.

Dawn huma fatti.

Jiġifieri minn dak il-lat, jiswa kemm jiswa l-ikel biex tipprovdih, jekk tolqot imqar persuna waħda, ukoll napprovah.

Huwa veru li ħafna flus qed imorru fuq l-ikel imma wieħed irid jara x'kien l-iskop ta' l-ischool meals meta ġew introdotti fl-iskejjel bħal tagħna ħmistax jew għoxrin sena ilu.

L-iskop kien biex l-għalliem jgħallem lit-tfal self help skills u table manners.

Biex nagħmluha ċara, dak kien l-iskop oriġinali mhux li titma biss lit-tfal.

M'hijiex kwestjoni li tnaqqas jew tħalli l-flus ivvotati għal dan l-iskop.

M'iniex qed inħares lejn dak il-lat.

Jekk tistaqsi lil sħabi l-għalliema li ilhom f'dan il-qasam daqskemm ili jien, jew iktar minni, jgħidulek li xi sittax-il sena ilu kienu jħallsu 15c għal meal, imbagħad xi sentejn wara għolliet għal 20c u mbagħad, ma nafx min kien ministru dak iż-żmien, neħħa din iċ-charge.

Kienet tagħmel differenza kbira meta wieħed ried iħallas għall-ikel.

Meta inti qed tagħtihom ikel b'xejn, it-tfal se jagħmlu dak li jfettlilhom; jew se jeħduh jew se jgħidulek li ma jriduhx.

Issa kif jgħid il-Malti, taqta' minn fejn taqta', toħroġ id-demm.

Meta ma baqax jintalab ħlas għall-ikel, kienu jgħidu li neħħew il-ħlas għax kien hemm min ma setax iħallas 20c - dik hija ukoll issue; hija kobba mħabbla - biss wieħed jista' jara wkoll the educational side ta' l-ischool meals.

M'hijiex biss kwestjoni li titma lit-tfal, hemm valur edukattiv ukoll.

Ovvjament jekk tistaqsini għandix bżonn dawk il-flus, se ngħidlek li għandi bżonnhom, għax il-budget, mhux għalija biss imma għal kulħadd, huwa tight.

M'hijiex daqshekk faċli tiddeċiedi għandekx tneħħi l-ischool meals jew le.

Forsi f'ċerti każijiet ngħidlek iva, imma rridu niftakru wkoll li t-tfal fl-iskola tiegħi ma tistax tibagħtilhom sandwich magħhom.

Lanqas ma jien ngħid li napprova l-menu li hemm għalihom, anzi immur oltre minn hekk u ngħid li t-tfal ta' l-iskola tiegħi għandu jkollhom menu differenti milli għandhom bħalissa.

Issemma wkoll il-futur ta' skejjel bħal tiegħi.

L-ewwelnett mhux għal kemm taqbad tgħid tagħlaq il-bieb u titfa' lil kulħadd 'il barra.

Anke għar-rigward ta' l-inclusive education, kif irriferejt inti l-bieraħ fid-diskors tiegħek fil-Parlament, ma kenitx faċli taqbad u ddaħħal ċertu tfal fil-klassi mil-lum għal għada.

Kien diffiċli għall-għalliem li jsib tifla bi bżonnijiet speċjali quddiem wiċċu mil-lum għal għada.

Trid tipprepara lil kull min hu involut u anke l-abbozz jgħid li m'aħniex ippreparati biżżejjed.

Jien ma naħsibx li tista' taqbad u tagħlaq il-bibien ta' dawn l-iskejjel.

L-aħħar darba jien għedt li l-iskejjel jistgħu jkunu ċentri ta' riżorsi.

Forsi ma kontx ċar, imma ma kontx qed ngħid ċentri ta' riżorsi mil-lat ta' bini.

Jien qed ngħid li t-tfal jibqgħu hemm.

Li ridt ngħid hu li l-iskejjel ikollhom a dual role, l-iskola bħala skola, u l-iskola li qed toffri r-riżorsi tagħha.

Biex niftiehem x'irrid ngħid b'ċentru ta' riżorsi, ħalli nagħti eżempju.

Il-ġimgħa l-oħra stess, fl-iskola Sir Luigi Preziosi li tinsab ħdejn tiegħi, daħlu tlieta jew erbat itfal b'diżabilita' u tliet facilitators magħhom li kienu mitlufin.

Ma kenux jafu x'se jaqbdu jagħmlu u jien ċempilt lil Miss Anastasi li staqsietni jekk jimportax jekk il-facilitators iżuru l-iskola tiegħi biex nitkellem magħhom u naraw x'jista' jsir.

Għaliex le?

Minn dak il-lat irrid infisser b'ċentru ta' riżorsi.

Meta ġew fl-iskola tiegħi, ma rawx biss il-bini, il-wheelchairs u l-appart, iżda raw lit-tfal u tkellmu miegħi u ma' l-istaff fejn flimkien rajna x'inhu l-aħjar li jagħmlu.

GĦedtilhom biex l-ewwelnett jagħmlu inventory ta' l-iskills tat-tfal ħalli jaraw minn fejn iridu jibdew u mbagħad ikellmu lill-ġenituri tat-tfal.

Jekk mhux se jkun hemm tfal, se jaraw biss il-bini, u billi jaraw il-bini, x'se jgħinhom?

Wheelchair jistgħu jarawh fuq stampa jew fuq it-television, l-importanti li turihom x'jistgħu jagħmlu bih.

Punt ieħor kien dwar il-hyperactive children.

L-aħħar darba Dr Ellul qal li t-tifel hyperactive li żamm fl-uffiċċju tiegħu sakemm il-facilitator marret it-toilet, ġennu.

Jien m'iniex kontra li tipprova sistema imma t-time-out irid ikun f'ħinu u mhux meta t-tifel ikollu t-tantrum toħorġu 'l barra.

It-tifel irid jidra jitgħallem li f'ċertu ħin għandu session li tista' tkun group session ma' tfal oħra u li din is-session hemm bżonn issir.

Mhux għax it-tifel ikollu tantrum toħorġu 'l barra.

Far from it, għax inkella titlef l-iskop kollu u tispiċċa biex meta t-tifel jixba fil-klassi, jibda jaqbeż u jogħla ħalli titfgħu 'l barra.

Punt ieħor li semmejt kien dwar il-facilitators fis-sekondarja u l-male facilitators.

Jekk m'iniex sejjer żball, fil-kors tal-B.Educ l-istudenti jagħżlu jekk humiex se jmorru għall-primarja jew għas-sekondarja.

L-istess isir fil-każ ta' facilitators.

The way one has to relate ma' tifel ta' għaxar snin jew ta' ħdax-il sena, mhux l-istess mod ta' kif wieħed jirrelata ma' xebba ta' 18-il sena.

Ma jfissirx li għax huma żgħażagħ b'diżabilita' mhux se jgħaddu mill-proċess uman bħalma jgħaddi ħaddieħor.

Il-fażi ta' l-adoloxxenza se jgħaddu minnha bħalma jgħaddi minnha kulħadd.

U din tfakkarni f'sitwazzjoni fejn omm ta' ġuvni ta' 14 jew 15-il sena kienet qaltli: "Taf x'għamilli dak?

Taf li rrispondieni u qalli "le"?''

M'għandux dritt dan il-ġuvni jgħid "le"?

M'għandux dritt jieħu deċiżjoni hu?

The man in the street ma jħarisx lejn dawn iż-żgħażagħ b'dak il-mod, imma aħna, u kulmin jaħdem magħhom, jikkonsidra dan il-fattur.

Għar-rigward ta' male facilitators, iva, naqbel miegħek mija fil-mija.

A/CHAIRPERSON: Nirringrazzjak Sur Borg.

L-Onor.

MARIE LOUISE COLEIRO: Sur Borg, hemm żgħażagħ mill-iskola tiegħek li jkunu jistgħu jgħaddu għall-adult training centres.

IS-SUR GEORGE BORG: Jiġifieri għandix żgħażagħ li jmorru għall-ATC?

MARIE LOUISE COLEIRO: Iva, jekk mill-iskola tiegħek ikunx hemm studenti li jistgħu jgħaddu għall-adult training centres.

IS-SUR GEORGE BORG: Ħalli nieħu l-iskola tiegħi.

Il-maġġorparti tat-tfal ta' l-iskola tiegħi għandhom multi and profund learning difficulties u allura definitely li hemmhekk iridu jmorru, pero' tajjeb tkun taf ukoll li din is-sena, dawk li għalqu d-19-il sena - aħna għandna concession u l-ischool leaving age tagħna hija ta' 19-il sena - żammejnihom.

Jiġifieri għall-ewwel darba, din is-sena - u dan huwa punt pożittiv ħafna - it-tfal se jmorru l-ATCs ippreparati aħjar.

Mhux malli għalaq 19-il sena, qbadtu minn post u tfajtu x'imkien ieħor qisu xi xkora patata!

Kif diġa' għedt, dawn huma tfal sensittivi ħafna u din is-sena qed isir programm ta' transition, mhux fl-iskola tiegħi biss imma fl-iskejjel speċjali kollha, li għandu jgħin lit-tfal.

Kienet inizjattiva pożittiva u hemm persuna apposta, għalliema, li qed tagħmel dan ix-xogħol.

Ovvjament ma nistax nagħmlu jien dan ix-xogħol; m'għandix ħin biex nagħmlu, imma almenu issa dan il-proċess beda u nisperaw li jawgura tajjeb għall-futur.

A/CHAIRPERSON: L-Onor.

MARIE LOUISE COLEIRO: Nixtieq li s-Sur Borg jagħtina ftit iktar informazzjoni dwar it-transition programme.

Xi jfisser eżatt dan il-programm?

Is it a programme for individuals jew għal grupp ta' żgħażagħ li jkunu jistgħu jgħaddu għat-training centre?

IS-SUR GEORGE BORG: Din hija area li ħdimt ħafna fuqha fil-passat pero' għadna fil-bidu.

Din taħdem billi grupp ta' studenti, fil-każ ta' l-iskola tiegħi għas-sena d-dieħla se jkolli sitta, li jkunu se jispiċċaw mill-iskola, minflok ma jintbagħtu fid-diversi ċentri ta' Ħal Far, ta' l-Imtarfa jew ta' Santa Venera … Jiġifieri meta t-tfal jagħlqu sittax-il sena, isir kuntratt bejn il-ġenituri, iċ-ċentru u l-kap ta' l-iskola, u t-tifel, minflok ma jkompli jmur l-iskola, jibda jmur fiċ-ċentru.

Kif diġa' għedt, dik hija trawma għat-tfal.

Għal dawn it-tip ta' tfal, anke jekk tinbdilhom it-teacher jew il-facilitator hija trawma allura għandu jkollhom transition programme u dan jenħtieġ ippjanar minn qabel.

Jenħtieġ li t-tifel jew tifla jkunu jafu f'idejn min se jkunu s-sena ta' wara u tlaqqagħhom mat-teacher minn qabel.

Dan huwa programm estensiv li naturalment jinvolvi kemm l-għalliema u kemm il-ġenituri biex it-tfal jidraw minn qabel l-iskola li jkunu se jmorru fiha.

It-tielet fażi tinvolvi kuntatti bejn l-iskola u l-ATCs.

Għalhekk għedt li jrid ikun hemm planning minn qabel għax min ikun se jieħdu fl-ATC, jiġi l-iskola ħalli jarah jiffunzjona fl-iskola qabel ma jmur għandu.

Hekk għandhom isiru l-affarijiet barra l-fatt li huwa att umanitarju li l-affarijiet isiru b'dan il-mod.

A/CHAIRPERSON: Hawn aktar mistoqsijiet?

Jidher li m'hawnx aktar mistoqsijiet għaldaqstant nirringrazzjakom u nitlob lil Dr. Joanna Drake tingħaqad magħna madwar il-mejda.

DR. JOANNA DRAKE (Chairperson, Kummissjoni għall-Avvanz tal-Mara): Thank you, Madam Chairperson.

Bażikament jien se nikkonċentra fuq il-parti tal-kurrikulu li jitkellem dwar l-ugwaljanza bejn is-sessi.

Aħna, bħala kummissjoni, ninnotaw b'sodisfazzjon li l-prinċipju ta' l-ugwaljanza bejn is-sessi ġie elevat għal pedament ewlieni tas-sistema edukattiva tagħna u fl-opinjoni tal-kummissjoni dan huwa għodda essenzjali sabiex titwettaq il-politika tal-gender mainstreaming li hija l-politika fejn kull proċess politiku jew teħid ta' deċiżjoni, jitlaqqam mill-bidu nett minn sensitivitajiet ta' gender.

Naħseb li dan jawgura tajjeb għal quddiem għaliex jekk din il-politika issib art għammiela, għandu jkollna ġenerazzjoni ġdida li tkun verament temmen u tħaddan fil-prattika l-prinċipju ta' l-ugwaljanza bejn in-nisa u rġiel li wara kollox huma komponenti bażiċi tas-soċjeta' tagħna.

Bħala kummissjoni għandna sodisfazzjon ukoll għaliex għalkemm naturalment il-kummissjoni kemm-il darba ssottomettiet memoranda u rakkmandazzjonijiet dwar dan il-proġett lill-ministeru ta' l-edukazzjoni, kienet pjuttost inizjattiva li oriġinat mill-ministeru.

Din tolqot il-pedament tas-soċjeta' tagħna u m'hijiex xi ħaġa ġejja minn għaqda tan-nisa li huma ossessjonati fuq l-ugwaljanza.

Jiġifieri napprezzaw ħafna li din ġejja bħala strateġija għas-settur edukattiv għax dan ifisser li f'dan il-qasam diġa' qed jaħdem il-gender mainstreaming.

Iż-żewġ punti li xtaqt nagħmel huma dwar l-implimentazzjoni ta' dak li hemm propost fil-prinċipju 11.

Naturalment tajjeb li jkollok charter li tiddikjara kif se tkun il-politika tiegħek u nifhem li dan huwa dokument aktar dikjaratorju milli li qed jagħmel routing ta' pjan ta' implimentazzjoni.

Pero' min-naħa l-oħra naħseb li tajjeb li naħsbu b'mod attiv ħafna fuq l-interim arrangements, il-perijodu transitorju.

Rajt li f'oqsma oħra issemmew kif se jiġu managed u kif proattivament se jibda dan il-proċess ta' transizzjoni, biex kemm min-naħa ta' l-għalliema, kemm min-naħa tal-ġenituri u kemm min-naħa ta' l-istudenti, jiġi infilsat bil-mod il-mod dan il-proċess ta' tlaqqim, biex ngħid hekk, fuq gender sensitivity.

Forsi tajjeb li wieħed jistabbilixxi timeframe jew pjan ta' azzjoni li jkun rigorożament segwit.

Nixtieq inqajjem punt li ma nafx jekk huwiex intenzjonat jew inkella hijiex biss kwestjoni ta' drafting.

F'nofs l-ewwel kolonna ta' paġna 23 fejn jissemma t-tibdil fuq livell strutturali, insibu:

''B'mod konkret, fejn il-bniet u s-subien qegħdin jitgħallmu flimkien, l-għalliema għandhom jindirizzaw temi pedagoġiċi ...''.

Jiġifieri donnu hemm l-objettiv li l-għanijiet iridu jintlaħqu.

Ma nafx jekk hijiex l-intenzjoni li tiġi limitata biss għall-bniet fejn hemm co-education, pero' importanti li dawn l-objettivi jintlaħqu anke fejn m'hemmx co-education għax naħseb li proprju hemmhekk fejn jista' jkollok art għammiela ħafna biex jiġu perpetwati l-isterjotipi a bażi ta' sess.

Dwar strutturi, fid-diversi memoranda li aħna bagħtna bħala kummissjoni, kemm-il darba enfasizzajna li jeħtieġ li jkun hemm makkinarju biex jiżgura l-gender sensitivity u l-opportunitajiet indaqs fit-tagħlim u t-tagħrif.

Konna ssuġġerejna żewġ affarijiet u waħda minnhom hija li jkun hemm ħatra ta' uffiċjal għoli fid-diviżjoni ta' l-edukazzjoni li jkun responsabbli proprju għal din il-politika.

Nixtieq nerġa' nirrinforza dak l-argument għax f'dan l-istadju żgur li għandna bżonn ta' xi ħadd li attwalment jieħu r-responsabbilta' li jara li qed iseħħ dak propost.

Jekk hemm pjan ta' implimentazzjoni, jekk hemm pjan li se jseħħ fuq medda ta' ċertu żmien, naħseb li hemm bżonn li jkun hemm xi ħadd li jkun responsabbli minnu.

Fl-aħħar mill-aħħar, naħseb li rridu naslu fil-punt li din il-persuna ma jkollniex aktar bżonnha, imma f'perijodu transitorju jeħtieġ li jkollok persuna responsabbli minn dawn l-issues, b'mod partikolari meta qed nitkellmu fuq il-pedament ta' l-edukazzjoni tas-soċjeta' tagħna.

Is-suġġeriment l-ieħor li konna għamilna - forsi jista' jinstema' pjuttost burokratiku imma għal medium term jeħtieġ li jkollna dawn il-pointers, dawn il-focussed persons - kien li fid-diviżjoni ta' l-edukazzjoni jitwaqqaf kumitat apposta dwar opportunitajiet indaqs.

Xtaqt ngħid xi ħaġa dwar il-fondi.

Nimmaġina li r-return fuq l-investiment fi proġett bħal dan, se jkun kbir ħafna għaliex nemmen li l-kwestjoni ta' opportunitajiet indaqs m'hijiex biss kwestjoni ta' gender, imma hija kwestjoni ħafna iktar minn hekk.

Fl-aħħar mill-aħħar hija kwestjoni ekonomika iżda jien naħseb li dak li se jsir bħala investiment fi training, awareness, disseminazzjoni ta' informazzjoni u fl-istrutturar, ikun worth it.

Pero' jien nifhem u napprezza li meta tara l-prijoritajiet kollha f'dan il-qasam, jista' jkun hawn perception li se jiġu assorbiti wisq fondi mill-budget jekk l-affarijiet verament se jittieħdu bis-serjeta' u se jiġu implimentati kemm jista' jkun b'mod strutturat għaliex irid ikollok strutturi.

Jien naħseb li għandha tittieħed l-opportunita' biex fin-negozjati bejn Malta u l-Unjoni Ewropea, u anke fuq bażi kompletament separata imma parallel ma' dak li għaddej bħalissa bejn Malta u l-Unjoni Ewropea, nipprovaw nitteppjaw fondi min-naħa ta' l-Unjoni fuq dawn l-areas.

Ma rridux ninsew li wara l-emendi ta' Amsterdam, l-Unjoni għamlet il-gender equality bħala wieħed mill-objettivi tagħha għaliex proprju għarfet li għall-evoluzzjoni tagħha stess importanti li dan il-prinċipju jkun evolut, anzi proattivament esegwit.

Jiġifieri ma tibnix biss il-kultura ta' awareness billi tibqa' in-house, iżda billi tifrex, tara ideat oħrajn u tagħmel skambji ta' ideat u mbagħad issib il-livell tiegħek f'pajjiżek.

Naħseb li għalissa nista' nieqaf hawnhekk, pero' nixtieq nirreġistra li l-kummissjoni tinsab verament kuntenta li s-suġġett ta' l-ugwaljanza sab ruħu fil-kurrikulu minimu nazzjonali.

Definittivament dan huwa pass fid-direzzjoni t-tajba.

A/CHAIRPERSON: Nirringrazzjak Dr. Drake.

Nieħdu issa l-kummenti u mistoqsijiet.

LOUIS GALEA (Ministru ta' l-Edukazzjoni): Xtaqtek tippreċiża suġġertiment li għamilt.

Int qed tissuġġerixxi li għandu jitwaqqaf kumitat fid-diviżjoni ta' l-edukazzjoni li jiffoka partikolarment fuq il-gender issue?

Naf li fi kwalunkwe każ qed tissuġġerih bħala struttura transitorja, imma ma taħsibx li l-istrutturi li diġa' jeżistu fid-diviżjoni ta' l-edukazzjoni, bħalma huma d-dipartiment ta' l-iżvilupp tal-kurrikulu, id-dipartment għall-implimentazzjoni tal-kurrikulu u d-diversi uffiċjali edukattivi barra l-fatt li hawn din il-gwida ċara, għandhom ikunu biżżejjed?

DR. JOANNA DRAKE: Żgur li dak huwa 'l fejn irridu naslu.

Jiġifieri jekk se toħloq kumitat, jew se toħloq uffiċjal b'dawn ir-responsabbilitajiet speċifiċi, se toħloqhom biex bażikament jeqirdu lilhom infushom.

Jien nemmen li għalkemm hawn dawn il-linji gwidi ċari, wieħed irid ikun iktar proattiv min-naħa ta' monitoring biex dak li hemm propost jara li qed jiġi attwalment u rigorożament implimentat.

Nibża' li jekk ma jkun hemm ħadd li għandu responsabbilta' speċifika, din l-issue ma tingħatax il-prijorita' u l-importanza li tistħoqqilha.

A/CHAIRPERSON: L-Onor.

MARIE LOUISE COLEIRO: Jiena smajt dak li qalet Dr. Drake b'attenzjoni u forsi jekk ma ninterprethiex tajjeb, nitlobha tikkoreġini.

Dr. Drake, inti semmejt il-makkinarju li fil-fatt aċċenna għalih l-Onor.

Galea u semmejt ukoll il-kwestjoni tal-fondi.

Jien xtaqt nistaqsi x'tip ta' koordinament ongoing qed tara bejn id-diviżjoni ta' l-edukazzjoni u d-Dipartiment dwar in-Nisa fis-Soċjeta'.

Diġa' teżisti struttura li suppost qiegħda hemm biex tara li tiġi esegwita policy nazzjonali u safejn naf jien hija l-Kummissjoni għall-Avvanz tal-Mara li tiddiskuti u tiżviluppa din il-policy, pero' ma ssemma assolutament xejn dwar id-dipartiment, la fil-kurrikulu u lanqas fl-espożizzjoni tiegħek.

Nixtieq inkun naf eżattament fejn se jkun dan id-dipartiment u x'tip ta' koordinament se jkun hemm miegħu.

Safejn naf jien, il-Kummissjoni għall-Avvanz tal-Mara m'hijiex an executive body but an advisory body.

Nixtieq nistaqsi wkoll dwar il-makkinarju li inti ssuġġerejt b'ħatra ta' uffiċjali u ta' kumitat.

Dan se jkun jagħmel biss monitoring?

Jien inħoss li din il-kwestjoni hija ħafna iktar profonda minn hekk.

Jekk se nħarsu lejn l-ugwaljanza bejn is-sessi bħala xi ħaġa in passing, fis-sens li ladarba issemmiet hawnhekk rasna mistrieħa li se naslu biex f'pajjiżna we will mainstream lin-nisa u l-irġiel flimkien, naħseb ikun juri li m'għandniex saqajna ma' l-art u qed noħolmu.

Qed ngħid dan għaliex fl-opinjoni tiegħi anke l-istess abbozz li għandna quddiemna qiegħed jagħmel admission kbira ħafna.

Il-fatt li f'xi partijiet ta' dan l-abbozz qed tissemma l-hidden curriculum, ifisser li aħna nafu li minkejja li suppost li l-għalliema … Ħalli ma ngħidx ''suppost'' għaliex l-għaliema rridu nħarrġuhom biex ikunu kapaċi jittrasmettu l-messaġġ korrett vis-a-vis l-ugwaljanza.

Jien ma nagħtihom l-ebda tort lil dawk l-għalliema li llum hemm fl-iskejjel u li forsi ma jafux jgħaddu dan it-tip ta' messaġġ, għax jekk m'humiex imħarrġa huwa tort ta' min suppost qed jieħu ħsieb il-management u t-twettiq ta' dawn l-affarijiet.

Jekk il-makkinarju li qed jissemma jagħmel biss monitoring, ma nafx x'se jakkwista għaliex fl-opinjoni tiegħi, l-ewwel pass irid ikun it-taħriġ bis-serjeta' ta' l-għalliema u m'għandniex għalfejn noqogħdu nwaqqfu makkinarji oħra.

Ħalli jkun hemm focal points biex ikunu jafu eżattament x'inhu għaddej, imma ma naħsibx li għandna noħolqu makkinarji oħra meta diġa' jeżisti makkinarju fid-Dipartiment dwar in-Nisa fis-Soċjeta'.

Naħseb li aktar minn ħaġa oħra, il-makkinarju li għandna bżonn huwa wieħed koordinattiv.

Nixtieq li jkolli ftit feedback dwan dan.

DR. JOANNA DRAKE: Mingħajr dubju, il-fatt li jkun hemm makkinarju in-house fid-dipartiment ta' l-edukazzjoni, bl-ebda mod ma jfisser li d-Dipartiment dwar in-Nisa fis-Soċjeta' u l-Kummissjoni għall-Avvanz tal-Mara mhux se jkollhom rwol.

Il-kummissjoni għandha funzjoni iktar nazzjonali, biex ngħid hekk, li tipprova tindirizza lis-setturi kollha, pero' żgur li la fid-Dipartiment dwar in-Nisa fis-Soċjeta' u lanqas fil-kummissjoni m'hemm biżżejjed riżorsi biex jagħmlu dan ix-xogħol li jekk jittieħed bis-serjeta' żgur li huwa iebes u li jeħtieġ ħafna koordinament.

Jien naħseb li jeħtieġ li jkun hemm xi ħaġa in-house għal perijodu transitorju.

Id-Dipartiment dwar in-Nisa fis-Soċjeta' diġa' għandu sistema ta' focal points fid-dipartimenti, imma l-problema hija li ġeneralment il-focal points m'humiex fi gradi għoljin biżżejjed li jkollhom ċerta responsabbilta' u li allura jistgħu jingħataw ċertu involviment fil-policy making, eċċ. Jien qed nimmaġina li n-nies li jkunu involuti f'dan il-makkinarju, ma jkollhomx biss xogħol ta' monitoring.

Jien semmejt il-monitoring biex nindika punt, biex nillustra punt, pero' żgur li dawn għandom ikunu responsabbli biex ifasslu l-implimentazzjoni pass pass, bl-iktar mod ċar u bl-iktar mod konkret ta' kif se jintlaħqu dawn l-għanijiet along a number of years.

Naturalment, jekk se nitkellem fuq pedagoġija, fuq il-makkinarju, fuq il-kotba u l-apparat li jintużaw fl-iskejjel u li jistgħu jintużaw għall-għanijiet biex tiġi mrawma din il-politika, żgur li mhux se jintlaħqu mil-lum għal għada.

Jien nara li d-Dipartiment dwar in-Nisa fis-Soċjeta' se jibqa' l-focal point ta' l-inizjattivi kollha li jistgħu jittieħdu.

Jien ma nimmaġinax u ma nippretendix li inizjattiva għandha tiġi minn xi qasam wieħed biss, per eżempju, l-qasam ta' l-edukazzjoni.

Nippretendi li l-politika ta' l-ugwaljanza tinfilsa u ssib ruħha bħala parti mill-pedamenti ta' diversi oqsma oħra.

Jiġifieri d-dipartiment xorta se jibqa' l-koordinatur, xorta se jirrapportaw lilu, imma żgur li bis-sistema preżenti ta' focal points, dan mhux qed isir b'mod adegwat.

Ma neskludi bl-ebda mod li d-dipartiment stess jibqa' jkun involut, forsi billi jintalab jagħmel rakkmandazzjonijiet, anke through il-Kummissjoni għall-Avvanz tal-Mara.

X'kien il-punt l-ieħor li għamilt, Onor. Coleiro?

MARIE LOUISE COLEIRO: Il-punt l-ieħor kien dwar it-taħriġ ta' l-għalliema.

Dwar il-gender issue ma nistgħux ngħidu li within a number of years, l-affarijiet se jaqgħu f'posthom.

Il-gender issue hija proċess ta' bidla fil-mentalita', we need a basic cultural leap.

Issa jekk aħna se noqogħdu lura u ma nħarrġux, aktar u aktar dan il-perijodu ta' żmien se jkun wieħed indefinit u jekk m'aħniex se nħarrġu l-għalliema, probabbli se jibqa' indefinit għall-eternita'.

Anke bit-taħriġ, lanqas m'għandna garanzija li l-prodott se jkun mija fil-mija kif nixtiequ.

Qed nitkellem b'dan il-mod biex niftiehem.

Jekk id-dar jien kont imdorrija minn ċkuniti b'defined roles, u jiena stess m'iniex se nagħmel sforz fuqi nnifsi, qatt m'hu se nasal biex niġi in-line.

Jiġifieri għandna dan it-tip ta' biża'.

Kważi kważi jien iktar qed inqisha bħala xi ħaġa long-term.

Naf li llum fil-fakulta' hemm credits fuq gender equality, imma naħseb li t-transizzjoni trid issir kważi kważi b'mod naturali.

Naturalment il-prodott il-ġdid li jkun ħiereġ mill-Universita', se jgħin, pero' nittamaw li l-għalliema li diġa' hemm fl-iskejjel - qed nitkellem b'mod ġenerali u ma rridx niftiehem li qed inwaddab lil kulħadd ġo keffa waħda - u li forsi jirreżistu għal ċertu bidliet, u jirreżistu forsi mhux tort tagħhom imma minħabba l-mentalita' u l-mod ta' upbringing li kellhom, inġibuhom in-line.

Wieħed irid iħares lejn il-perspettiva kif inhi għaliex inkella nkunu qed nilludu lilna nfusna jekk naħsbu li l-affarijiet se jiġru mil-lum għall-għada jew inkella jekk naħsbu li nistgħu nagħmlu xi terminu ta' żmien.

Fuq it-taħriġ, Dr. Drake nixtieqek tirrispondini.

DR. JOANNA DRAKE: Qatt ma kelli l-illużjoni li din hija xi ħaġa li tista' sseħħ overnight.

Naħseb li lkoll kemm aħna nafu li l-prinċipju ta' gender equality huwa bażikament culture building and you have got to build it by small but decisive steps.

Dak li rrid ngħid; mhux qed ngħid li f'numru ta' snin se jinbidel kollox u se ssir rivoluzzjoni fil-mentalita'.

Lanqas qatt ma nistenniha ħaġa bħal dik u għalhekk jien għamilt enfasi fuq il-perijodu transitorju.

B'dak li għandna rridu nibdew u mbagħad inkomplu fuq dak li diġa' għandna ħalli l-proċess ikompli with small but decisive steps.

U iva, irid isir bit-taħriġ tat-teachers li hemm illum.

U aħna bħala kummissjoni diġa' għamilna s-suġġerimenti tagħna lill-Universita' u stedinna lir-Rettur jiddiskutihom magħna.

Fost oħrajn issuġġerejna li l-aspett ta' gender sensitivity jidħol f'kull kors li hemm l-Universita' u mhux biss fil-kors tat-teaching għaliex nemmen li anke, per eżempju fil-fakulta' tal-liġi, għad hemm ħafna preġudizzji li fl-opinjoni tiegħi żgur m'humiex aċċettabbli fis-soċjeta' tal-lum.

U ħażin li l-avukati tal-lum li jistgħu jibqgħu jservu għal għoxrin jew ħamsa u għoxrin sena oħra, se jibqgħu bil-mentalita' li ħadu.

Jiġifieri jien nemmen li l-isforzi jridu jkunu targeted lejn ħafna aspetti, imma almenu trid tibda minn x'imkien.

U jien nemmen li jekk l-kurrikulu minimu nazzjonali se jkun il-linja gwida tal-pajjiż, trid tibda minn hemmhekk u għalhekk għamilt enfasi anke fuq il-fondi għaliex nimmaġina li dan se jeħtieġ investiment kbir.

Naturalment ma neskludix li jkun hemm involut amministrattivament id-Dipartiment dwar in-Nisa fis-Soċjeta' u wieħed jawgura li jkun hemm iktar riżorsi biex ikunu jistgħu jagħmlu ċertu xogħol.

Bħalma nafu, qatt ma m'għandek biżżejjed nies u jekk qed nitkellmu fuq id-dipartiment ta' l-edukazzjoni, qed nitkellmu fuq ħafna u ħafna nies u fuq ħafna u ħafna xogħol u fuq ħafna sorveljanza li trid issir b'mod prattiku.

Ovvjament lanqas ma teskludi li jkun hemm inizjattivi minn setturi oħrajn, pero' iva, ma nistax ma naqbilx miegħek dwar il-bżonn ta' taħriġ.

B'dan irrid nifhem li on one hand tagħmel three or five year plan biex ma tarax wisq 'il bogħod, waqt li fl-istess waqt tkun qed tgħid li għallinqas ċertu objettivi se jintlaħqu u jekk qed nitkellem fuq pedagoġija, se nibdilha u allura nkun naf li l-intake ta' studenti se jidħlu bil-mod ġdid.

Inutli li noqgħod inħares lura u ngħid kemm ma' baqagħlix x'nagħmel.

Almenu qed nibda minn x'imkien, qed inkun proattiva, qed nagħmel three or five-year plan u ngħid li dawn il-linji gwida qiegħda magħhom.

Naħseb li dan għandu jkun ix-xogħol tal-makkinarju in-house tad-dipartiment ta' l-edukazzjoni.

Ħalli mbagħad jiddiskutihom mal-Kummissjoni għall-Avvanz tal-Mara; mela le, imma huma jkunu n-nies tekniċi u li verament jistgħu jagħtu l-ewwel pariri siewja.

Naturalment tajjeb li mbagħad ikollok perspettiva ta' nies oħrajn li huma barra minn dak il-qasam.

A/CHAIRPERSON: L-Onor.

CARMELO ABELA: Jien naħseb li l-fatt li d-dipartiment kien proattiv dwar din il-ħaġa, diġa' huwa pass pożittiv, u għalhekk il-punt li semmejt inti li tinħoloq xi struttura oħra fid-dipartiment ta' l-edukazzjoni, ma tantx narah f'waqtu, anke għall-fatt li ħafna drabi hawn Malta jiġri li meta titwaqqaf xi ħaġa, il-Bambin biss jaf meta tispiċċa.

U jekk aħna qed ngħidu li rridu nbiddlu l-mentalita', li l-kultura trid tinbidel, aktar u aktar ma jkunx jaqbel li titwaqqaf struttura ġdida oħra, pero' fl-istess waqt ilkoll kemm aħna naqblu li mil-lat ta' kultura sar progress f'dawn l-aħħar għaxar snin, u żgur li għaxar snin oħra se jkun hemm progress fuq dak li għandna llum.

Qed nitkellmu fuq perijodu li ma nafux kemm hu twil u rridu naraw kif fl-isfond tal-kurrikulu dan l-aspett se jiġi mhux mgħallem, għax ma naħsibx li dan huwa suġġett li se jiġi mgħallem, imma kif se jiġi mfiehem lil tfal ta' bejn it-tlett snin u s-16-il sena biex f'moħħhom ma jkollhomx preġudizzju li xi ħaġa tappartjeni lil tifel u mhux lil tifla u viċi versa.

U rridu naraw il-mod kif se jasal il-messaġġ għand dawn it-tfal u żgur li l-ewwel u qabel kollox se jasal permezz ta' l-għalliema.

Għalhekk it-taħriġ ta' l-għalliema huwa ferm importanti, pero' ma nistgħux nibdew biss mit-taħriġ ta' l-għalliema li qed jilħqu llum, imma rridu wkoll inħarrġu l-għalliema li diġa' għandna.

Għalliem li għandu 'l fuq minn 50 sena, għandu mentalita' totalment differenti minn għalliem li għadu kemm laħaq u mhux daqshekk faċli li tibdillu l-mod ta' ħsieb tiegħu.

Hemm min huwa ostinat u hawnhekk forsi aktar qed nirriferi għall-għalliema irġiel milli għall-għalliema nisa għaliex naturalment in-nisa jifhmuh aktar dan l-aspett.

(Interruzzjonijiet) Ovvjament wieħed ma jistax jiġġeneralizza imma kont qed ngħid b'mod pjuttost ġenerali.

Jien naħseb li din hija xi ħaġa long-term u l-ewwel messaġġ lit-tfal se jitwassal mill-għalliema.

L-għalliema huma ċentrali ta' kif se jitwassal il-messaġġ li rridu nwasslu lit-tfal tagħna.

Jien naħseb li anke l-għażla tal-kotba li jintużaw fl-iskejjel trid tiġi kkonsidrata għax il-kotba jdaħħlu ċerta mentalita' fit-tfal.

Per eżempju jekk it-tfal dejjem se jaraw tifel jgħin lill-missieru u tifla tgħin lill-ommha, se jkollhom dik it-tip ta' mentalita'.

Jien nixtieq nistaqsik x'taħseb dwar il-fatt li fil-livell sekondarju, is-subien u l-bniet ma jibqgħux flimkien imma jmorru fi skejjel għalihom.

Bħala persuna li taħdem f'dan il-qasam, taħseb li l-fatt li fil-primarja t-tfal subien u bniet ikunu flimkien imbagħad fil-livell sekondarju jmorru għalihom u wara - għal min ikompli jistudja - jerġgħu jsibu ruħhom flimkien, jista' jservi ta' drawback?

Kif taħseb li jista' jkun hemm koordinament bejn il-Kummissjoni għall-Avvanz tal-Mara u d-dipartiment ta' l-edukazzjoni mingħajr ma jinħolqu strutturi ġodda?

A/CHAIRPERSON: L-Onor.

EVARIST BARTOLO: Dwar il-kwestjoni tal-co-education fil-livell sekondarju, għandniex neskluduha għal kollox speċjalment fid-dawl - naf li hemm riċerka li turi li bil-co-education hemm ċans li l-bniet, għallinqas fil-livell sekondarju, jaqgħu lura, imbagħad jerġgħu jirpiljaw fil-livell terzjarju u mbagħad jerġgħu jaqgħu lura fil-post-terzjarju, imma dik hija kwestjoni oħra - tan-nuqqas ta' riżorsi li għandna f'ċerti suġġetti, bir-riżultat li qed ikollna studenti bniet jiġu mċaħħda minn ċerti suġġetti tax-xjenza.

It-tendenza għadha li t-teachers tal-physics u tal-chemistry, l-ewwel ma jintbagħtu huma fi skejjel tas-subien u mhux fi skejjel tal-bniet, u allura fl-iskejjel statali hemm bniet li jixtiequ jieħdu s-suġġett tal-chemistry imma ma jistgħux għax fl-iskola tagħhom m'hemmx teachers li jgħallmuh.

Naf li din tiġri minħabba li fl-iskola tal-bniet ikunu forsi tnejn jew tlieta li talbu jieħdu dak is-suġġett waqt li fl-iskola li tkun żewġ mili jew tliet mili 'l bogħod, għaliex hija skola tas-subien, jkun hemm xi għoxrin li jkunu għażlu s-suġġett tal-chemistry.

Taħseb li għandna nagħmlu xi ħaġa dwar dan?

Inti semmejt il-makkinarju u fl-opinjoni tiegħi, il-makkinarju li qed tipproponi huwa utli proprju minħabba l-affarijiet li qed insemmu biex niżguraw li l-bniet ma jibqgħux jiġu esklużi minn faxex sħaħ tas-sistema edukattiva tagħna u dan joħroġ ċar ħafna minn dak li qal Mr Zahra, head ta' Umberto Colosso.

Jekk il-bniet jibqgħu jiġu esklużi mis-suġġetti tax-xjenza barra s-suġġett tal-bioloġija għaliex huwa aċċettat li l-bioloġija jagħżluh il-bniet, u esklużi wkoll mill-edukazzjoni teknoloġika - jekk tara l-għadd ta' tfajliet li jkomplu l-livell post-sekondarju u vokazzjonali, tara li n-numru jaqa' b'mod drammatiku - jibqa' jkollna l-problemi ekonomiċi li għandna llum u l-partecipation rate tan-nisa f'ċerti oqsma ta' l-ekonomija tagħna, tibqa' tkun baxxa kif inhi llum.

X'irridu nagħmlu biex niżguraw li l-bniet u t-tfajliet li għadhom qed jiġu esklużi minn ċerti suġġetti tax-xjenza u teknoloġija ma jibqgħux jiġu esklużi kemm minħabba l-problemi kbar li qed jinħolqu għalihom stess, u bir-raġun, u anke għall-pajjiż kollu?

DR. JOANNA DRAKE: Ħalli l-ewwel nirrispondi lill-Onor.

Jien ma nħobbx l-istrutturi, jien nobgħodhom immens l-istrutturi, inħobb inkun prattika, pero' r-realta' hija li f'pajjiżna għandna l-ikbar battalja x'niġġieldu, għandna l-battalja ta' mentalita' u biex tikkombatti l-mentalita' trid bilfors toħloq struttura li għallinqas għall-perijodu transitorju it can map out a plan of action u tara li dak il-pjan jiġi implimentat.

Jien nerġa' nenfasizza li transitorjament żgur li għandna bżonn struttura.

Bħala kummissjoni ninnotaw li huwa ħafna pożittiv il-fatt li d-dipartiment kien proattiv u ra kif infilsa l-gender equality fil-kurrikulu minimu nazzjonali, pero' inutli li tiddikjara xi ħaġa mbagħad ma tarax li dik il-ħaġa tiġi implimentata.

Forsi hawnhekk naċċenna għal dak li qal l-Onor.

Aħna bħala kummissjoni żgurajna li naraw li l-kurrikulu jkun available għal kulħadd mingħajr l-ebda distinzjoni abbażi ta' sess.

Pero' x'jiġri fil-prattika?

Fil-prattika, l-allokazzjoni tar-riżorsi għandha l-limitazzjonijiet tagħha u proprju tippreġudika li dan il-prinċipju jintlaħaq.

Jiġifieri hija ħaġa kważi amministrattiva għaliex jekk nistgħu nużaw ir-riżorsi b'mod aħjar, naħseb li l-għan jintlaħaq mingħajr ma noħolqu preġudizzji.

Għar-rigward tal-co-education, jien m'iniex kompetenti biex nitkellem dwar co-education fil-livell sekondarju.

Jien ma dħaltx, u ma studjajtx fuq l-effetti li l-co-education jista' jkollha fuq it-tfajliet, pero' nemmen li anke hawn Malta għandha tkun available, għandu jkollna possibbilta' ta' co-education.

U jekk fil-mument din m'hijiex l-aħjar għażla, naħseb li xorta jistgħu jsiru ċerti affarijiet, xorta jistgħu jimtlew ċertu gaps u xorta jistgħu jinbnew ċerti bridges, forsi b'naqra sforz ta' xi ħadd li għandu responsabbilta' speċifika fuq din l-issue, per eżempju, li l-kurrikulu jkun available għal kulħadd bla ebda distinzjoni.

Għaliex?

Għaliex jekk tfajla, fid-dikjarar għandha available s-suġġett tax-xjenza imma fil-prattika jirriżulta li m'għandhiex aċċess għal dawk is-suġġetti minħabba l-problemi amministrattivi, diġa' minn stadju kmieni f'ħajjitha qed tiddeċiedilha liema rotta tista' tieħu fil-karriera tagħha.

Inutli li mbagħad isir studju u noqogħdu ngħidu li fil-qasam tax-xjenza n-nisa huma neqsin jew il-persentaġġ tan-nisa huwa żgħir meta mqabbel ma' dak ta' l-irġiel.

Inutli noqogħdu nibku wara.

Jien naqbel ħafna ma' dak li qal l-Onor.

Abela li għandek tirrinforza dak li diġa' għandek, pero' naħseb li jekk qed nelevaw dan il-prinċipju ta' l-ugwaljanza għal xi ħaġa għolja bħalma huwa l-objettiv li jrid jintlaħaq fil-kurrikulu minimu nazzjonali, hija struttura effettiva li tista' ġġib ħafna mir-riżultati li għalkemm forsi jidhru kbar, jistgħu jinġiebu b'tibdiliet żgħar u b'shifts żgħar.

Sar enfasi fuq il-bżonn ta' taħriġ ta' l-għalliema u definittivament naqbel li dawk huma l-ewwel nies li jridu jiġu targeted, pero' kif isemmi d-dokument stess, il-ġenituri wkoll iridu jiġu mħarrġa.

Naturalment huwa ħafna iktar diffiċli biex ikollok kontroll minn dak il-lat imma nemmen li jekk inti tagħmel l-isforz, tasal.

Jien nemmen li tista' tilħaq ħafna in small but decisive steps.

Nemmen li jekk tagħmel passi żgħar u ma tkunx ambizzjuż iżżejjed, in the long run, se jsarfulek.

Nemmen li jekk isir targeting, mhux biss tas-setturi governattivi imma anke ta' l-actors fil-qasam ta' l-edukazzjoni, bil-mod, l-inizjattivi dwar gender equality jibdew jindraw.

Jekk inħarsu lura żgur li naraw li kien hemm tibdil fil-mentalita' u naħseb li dan intlaħaq għaliex fil-passat sar ħafna xogħol siewi li r-riżultat tiegħu qed narawh illum.

Definittivament jien naħseb li s-soċjeta' tagħna ma tistax iktar taffordja li tieħu s-suġġett tal-gender equality bħala xi ħaġa li hija fissazzjoni jew ossessjoni tan-nisa għaliex jaħsbu li huma vittimizzati.

U għalhekk dan huwa pass fid-direzzjoni t-tajba għaliex naħseb li l-pajjiż qed jagħraf li dan l-aspett għandu importanza ħafna ikbar minn hekk.

Naħseb li m'għandniex inkunu xħaħ, u meta qed ngħid "xħaħ", mhux qed ngħid mil-lat ta' flus imma xħaħ fil-prinċipju u f'dak li rridu nagħmlu biex inwettqu dak li verament nemmnu li huwa importanti.

A/CHAIRPERSON: Jidher li m'hawnx aktar mistoqsijiet, għaldaqstant nirringrazzja lil Dr Drake u nistieden lil-Miss Joyce Borg mid-Dipartiment għall-Affarijiet tal-Konsumatur tingħaqad magħna mal-mejda.

JOYCE BORG (Dipartiment għall-Affarijiet tal-Konsumatur): L-ewwelnett nirringrazzjakom talli tajtuna l-opportunita' li niġu hawnhekk u nikkumentaw dwar il-proposti li għamilna fuq l-edukazzjoni tal-konsumatur fl-iskejjel.

Id-direttur, is-Sur Joseph Schembri, jiskuża ruħu li ma setax jattendi minħabba impenji li nqalgħu fl-aħħar minuti.

Nibda billi nirriferi għall-paġna 40 ta' l-ewwel abbozz li kienet tirrigwarda l-edukazzjoni tal-konsumatur.

Forsi kienet diżvista min-naħa tagħna meta għamilna l-proposti li ma kkwalifikajniex il-komunikazzjoni effettiva minn min jipprovdi l-prodott jew servizz, twassil ta' ilment permezz ta' nota verbali u/jew nota miktuba.

Forsi konna għamilna żball għax m'għedniex lil min għandha titwassal in-nota verbali.

Fit-tieni abbozz ġiet identifikata lil min għandha titwassal, pero' aħna nħossu li mhux biżżejjed li ssemmi biss l-assoċjazzjonijiet tal-konsumatur.

Bħalma tafu, id-dipartiment huwa l-eżekuttiv allura importanti li l-abbozz jiġi emendat biex jiddaħħal id-dipartiment.

Apparti minn hekk, jekk konsumatur ikollu xi problema u wara li jmur għand l-għaqda jew għand l-assoċjazzjoni ma jasalx għal ftehim amikevoli, bilfors irid jiġi d-dipartiment u għalhekk inħossu li fil-kurrikulu għandu jissemma d-dipartiment.

Diġa' qed insibuha diffiċli biex lill-konsumatur Malti ngħallmuh id-differenza bejn l-assoċjazzjonijiet u d-dipartiment.

Teżisti konfużjoni fl-imħuħ tal-poplu.

Għalxejn nispjegaw li l-għaqda hija biss pressure group.

Naturalment tajjeb li l-konsumatur ikun membru fiha għaliex permezz ta' l-uffiċjali tagħha, l-għaqda tkun tista' tinfluwenza l-politika tal-gvern favur il-konsumatur.

Anke l-Unjoni Ewropea stess tagħti importanza lil dawn l-għaqdiet, pero' finalment id-dipartiment huwa l-eżekuttiv.

Aħna nixtiequ li t-tfal jiġu mgħallma minn meta jkunu għadhom żgħar għaliex kultant hija diffiċli li tgħallem ċertu definizzjonijiet lil min ikun diġa' kiber.

Hemm bżonn li kemm jista' jkun inneħħu l-misconception u t-taħlita li hawn fl-imħuħ bejn l-għaqda u d-dipartiment.

Huwa importanti li minn eta' żgħira ngħallmu lill-konsumatur jiddistingwi bejn id-dipartiment u l-assoċjazzjoni ta' l-għaqdiet tal-konsumatur.

Fil-fatt nipproponu li fil-paragrafu taħt it-titolu "Ħiliet", wara l-kliem "jikkomunikaw b'mod effettiv ma' min jipprovdi prodott jew servizz", jiżdiedu l-kliem "mad-Dipartiment għall-Affarijiet tal-Konsumatur jew ma' l-assoċjazzjonijiet tal-konsumatur, iwasslu ilmenti permezz ta' noti verbali u/jew noti miktuba".

Huwa tajjeb li l-proposti tagħna ġew milqugħa imma nixtiequ li l-proposti ma jibqgħux biss miktuba imma jiġu attwati.

Aħna diġa' bdejna xogħol fuq l-edukazzjoni tal-konsumatur u rrid ngħid li nsibu ħafna kooperazzjoni mis-Sinjorina Mary Vella u mis-Sur Lawrence Muscat u saħansitra għadna kemm organizzajna korsijiet lit-teachers tal-PSE.

Aħna lesti li nimxu mar-riżoluzzjoni ta' l-Unjoni Ewropea dwar il-politika u t-tagħlim tal-konsumatur fl-iskejjel u aħna lesti li nipprovdu l-materjal meħtieġ għax sfortunatament ma tantx hawn materjal dwar l-edukazzjoni tal-konsumatur.

Huwa tajjeb li l-messaġġ jitwassal lit-tfal minn teachers mħarrġa mid-dipartiment.

Hemm diversi suġġetti fejn dan l-aspett jista' jiġi mgħallem, bħalma huma l-PSE, business studies, home economics, eċċ. Anke fil-livell primarju wieħed jista' jdaħħal dan is-suġġett fl-istudji soċjali, ovvjament b'mod gradwali u skond l-eta' tat-tfal.

L-edukazzjoni tal-konsumatur hija an important life skill speċjalment fid-dinja moderna tal-lum fejn għandna ħafna prodotti b'ċertu teknika u allura huwa diffiċli għall-konsumatur jiddistingwi bejn prodott u ieħor, barra l-fatt li l-bejjiegħ u l-manifattur għandhom l-informazzjoni teknika kollha waqt li l-konsumatur m'huwiex daqstant intiż mil-lat tekniku.

A/CHAIRPERSON: Nirringrazzjak Ms. Borg.

Hawn mistoqsijiet jew kummenti?

L-Onor.

MARIE LOUISE COLEIRO: Fhimt tajjeb, Ms. Borg, li qed ikun hemm an ongoing co-ordinating process mad-dipartiment?

MARIE LOUISE COLEIRO: Hemm plan of action ta' kif dan l-ongoing process jista' jkun iktar formalizzat ħalli tintlaħaq kull skola ta' Malta u Għawdex?

Ħadt gost nisma' li t-taħriġ ta' l-għalliema qed isir, imma bħala Dipartiment għall-Affarijiet tal-Konsumatur, naturalment flimkien mad-Dipartiment ta' l-Edukazzjoni, hemm xi pjan kif qed isir dan il-proċess?

JOYCE BORG: Bħalissa m'hemmx pjanijiet, pero' meta dan l-abbozz jiġi mgħoddi mill-Parlament, bħalma dejjem ħdimna mad-direttur u ma' nies konċernati f'dan il-qasam, aħna lesti … Naturalment nixtiequ li min-naħa tat-teachers ikun hemm ukoll ċertu interess għaliex mill-feedback li għandna, jidher li hemm teachers li qed jaraw dan is-suġġett bħala xi ħaġa żejda.

Għad irid jiġi diskuss pjan u t-teachers iridu jiġu trained, pero' hemm bżonn ukoll ta' finanzji biex jitwettqu l-affarijiet proposti għaliex anke biex toħroġ literature trid riżorsi finanzjarji.

Aħna nixtiequ li dan is-suġġett ma jiġix mgħallem minn xi ħadd li m'huwiex intiż, u għalhekk qed insostnu li għandu jiġi mgħallem mill-għalliema.

Bħalma ħdimna fuq dan id-dokument meta kien għadu qed jiġi mfassal, aħna lesti li mad-dipartiment ta' l-edukazzjoni nagħmlu programm biex jiġu milħuqa l-iskejjel kollha.

Fil-fatt jekk dan is-suġġett jidħol fil-primarja, aħna lesti li nipprovdu kotba adattati għat-tfal.

Dik hija xi ħaġa faċli li ssir, ovvjament dment li jkollna l-go-ahead.

A/CHAIRPERSON: Hawn mistoqsijiet jew interventi oħra?

Jidher li m'hawnx aktar kummenti u għaldaqstant nirringrazzjak Ms. Borg talli ġejt magħna llum.

Naħseb li nistgħu nagħlqu din is-session u naġġornaw għal-lejla fis-7.00 p.m. Grazzi.

Fil-11.37 a.m. il-Kumitat aġġorna għal nhar it-Tlieta, 2 ta' Novembru, 1999 fis-7.00 p.m. bl-istess aġenda.


KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET SOĊJALI

LAQGĦA NRU.

It-Tnejn, 2 ta' Novembru, 1999

Il-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Soċjali ltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fl-10.09 a.m

L-Onor.

Dolores Cristina, Aġent President tal-Kumitat, ippresediet.

PREŻENTI

L-Iskrivana qalet it-talba.

Il-Minuti tal-laqgħa Nru. 18 li saret fis-26 ta' Ottubru, 1999 kienu konfermati.

ABBOZZ FINALI TAL-KURRIKULU MINIMU NAZZJONALI - KONTINWAZZJONI

Il-Kumitat irriżuma mis-26 ta' Ottubru 1999 id-diskussjoni fuq l-abbozz finali tal-kurrikulu minimu nazzjonali.

L-Aġent President tal-Kumitat informat lill-Membri li rċeviet ittra mingħand is-Sur Joseph Schembri, Direttur, Dipartiment għall-Affarijiet tal-Konsumatur, b'riferenza għar-rakkmandazzjoni li l-istess dipartiment bagħat lid-Direttur Żvilupp tal-Kurrikulu fid-Dipartiment ta' l-Edukazzjoni fir-rigward ta' l-edukazzjoni tal-konsumatur kif inkluża fil-kurrikulu.

Il-Kumitat stieden lil Ms Salvina Muscat, Kap ta' Skola tal-Bniet; lil Ms Miriam Cappello, Kap ta' Skola Sekonardja tal-Bniet; lil Mr Emanuel Zahra, Kap ta' Skola tas-Snajja' u lis-Sur George Borg, Kap ta' Skola Speċjali, sabiex jieħdu sehem fid-diskussjoni u jirrispondu għall-mistoqsijiet magħmula mill-membri tal-kumitat dwar il-kurrikulu minimu nazzjonali.

Il-Kumitat stieden ukoll lil Dr Joanna Drake, Chairperson tal-Kummissjoni għall-Avvanz tal-Mara, u lil Ms Joyce Borg, uffiċjal fid-Dipartiment għall-Affarijiet tal-Konsumatur, jieħdu sehem fid-diskussjoni.

Fil-11.37 a.m. il-Kumitat aġġorna għat-Tlieta, 2 ta' Novembru fis-7.00 p.m.

PAULINE ABELA GĦALL-ISKRIVAN TAL-KAMRA

AĠENT PRESIDENT TAL-KUMITAT

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees docx


KUMITATI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

KUMITAT DWAR L-AFFARIJIET SOĊJALI

AVVIŻ

Laqgħa Nru. 20

It-Tlieta, 2 ta' Novembru 1999 fis-7.00 p.m.

Il-Kumitat dwar l-Affarijiet Soċjali ser jiltaqa' nhar it-Tlieta, 2 ta' Novembru 1999 fis-7.00 p.m. fil-Kamra tal-Kumitati fil-Palazz il-Belt b'din l-aġenda:-

Diskussjoni fuq l-abbozz finali tal-Kurrikulu Minimu Nazzjonali - Kontinwazzjoni.

2 ta' Novembru 1999 SKRIVAN TAL-KAMRA