KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET SOĊJALI

(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

Laqgħa Nru. 27

It-Tlieta, 29 ta' Frar, 2000

Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan

Prezz Lm1

Laqgħa Nru. 27

It-Tlieta, 29 ta' Frar, 2000

Il-Kumitat iltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fl-7.20 p.m.

Il-Minuti tal-Laqgħa Nru. 26 li saret fit-22 ta' Frar, 2000 ġew konfermati.

MENTAL HEALTH: POLICIES, STRUCTURES, SERVICES AND LEGISLATION - KONTINWAZZJONI

IĊ-CHAIRPERSON (L-Onor.

Helen D'Amato): Nibda biex ninfurmakom li l-kumitat irċieva sottomissjonijiet, li ser jitqassmu lill-membri, mingħand is-Sur Charles Pace, Lecturer fid-Dipartiment tal-Public Policy fl-Universita' ta' Malta, u li għamel l-intervent tiegħu dwar dan is-suġġett fl-aħħar laqgħa li kellna.

Issa qegħdin, biex ngħid hekk, nagħlqu d-diskussjoni dwar dan is-suġġett u llum nixtieq nisimgħu lir-rappreżentant tal-Malta Employers Association u lir-rappreżentant tan-National Mental Health Federation, li huwa wkoll Manager Nursing Services fl-Isptar Monte Carmeli.

Fil-laqgħa li jmiss nixtieq li nisimgħu ftit dwar id-draft legislation li qed tiġi mħejjija għaliex s'issa smajna biss il-veduti ta' social workers u ta' occupational therapists u l-problemi li jiffaċċjaw in-nies li huma direttament involuti f'dan il-qasam, mingħajr ma tant missejna l-Mental Health Act per se.

Fis-seduta li jmiss għandha tiġi avukat li ħadmet fuq id-draft tal-liġi biex magħha niddiskutu l-emendi proposti għal-liġi eżistenti dwar is-saħħa mentali.

GĦalhekk nibda billi nsejjaħ lis-Sur Victor Pisani li qiegħed jirrappreżenta lill-Malta Employers Association biex jiġi mal-mejda ħalli jagħtina r-riflessjonijiet tiegħu u nieħu din l-opportunita' biex pubblikament nirringrazzja lill-Malta Employers Association li kienu kostanti fil-preżenza tagħhom hawnhekk.

Forsi wieħed jistaqsi kif il-Malta Employers Association tidħol fil-qasam tas-saħħa mentali, pero' aħna nirrealizzaw u l-employers association apprezzat dan ukoll, li biex nagħtu empowerment lil persuni li għandhom problemi ta' saħħa mentali, hemm bżonn li nagħtuhom l-opportunitajiet ta' xogħol.

GĦaldaqstant pubblikament nirringrazzjahom ta' l-interess u s-sostenn kontinwu li wrew matul dawn l-aħħar laqgħat.

IS-SUR VICTOR PISANI (Malta Employers Association) F'isem il-Malta Employers Association nixtieq nirringrazzja lill-kumitat għall-istedina biex aħna wkoll nagħmlu l-kummenti tagħna f'dan il-forum.

Għal min m'huwiex wisq familjari mal-Malta Employers Association u mingħajr ma ninstema li qed nagħmel reklam, ngħid li l-Malta Employers Association tħaddan mat-300 membru, fil-parti l-kbira tagħhom azjendi privati, għalkemm għandna wkoll korpi parastatali bħala membri.

F'soċjeta' moderna li trid timmijra għal bilanċ soċjali, l-Employers Association tista' titqies bħala l-kontra-piż għall-unions tal-ħaddiema, pero' din id-deskrizzjoni m'għandhiex tagħti lok għal interpretazzjoni negattiva ta' kif inhuma r-relazzjonijiet ta' dawn is-sieħba soċjali.

Anzi, nieħdu gost ngħidu li jeżisti rispett reċiproku bejn rappreżentanti tal-ħaddiema u ta' min iħaddem u hemm konverġenza ta' sforzi biex jitnaqqas il-gwaj u jitjieb l-ambjent fil-qasam tax-xogħol.

Meta nitkellmu dwar nuqqas ta' saħħa mentali b'konnessjoni mad-dinja tax-xogħol, ikun prattiku li naqsmu s-sustanza taħt tliet kapi; mard jew diżordni mentali li jiġi b'riżultat ta' ċirkostanzi tax-xogħol; impjegati stabbiliti li jaħkimhom mard mentali; u impjieg ta' persuni li jkun magħruf minn qabel li għandhom kondizzjoni ta' mard mentali.

Se nidħol f'dawn it-tliet aspetti wieħed wieħed.

M'hemmx dubju li jeżistu każi fejn persuni jidħlu fi stat ta' tensjoni, anxiety state, depression jew nervous breakdown, bi ftit jew wisq kaġun ta' sitwazzjonijiet fuq il-post tax-xogħol.

Bħal kelliema oħra li diġa' tkellmu qabli, ngħid li bħala employers m'għandniex data jew statistika fuq kemm għandna każi li jaqgħu f'din il-kategorija, iżda jinħass li s-sitwazzjoni m'hijiex wisq allarmanti.

Li hu żgur huwa li problemi mentali kaġunati mix-xogħol, aktar jiġu fuq nies li għandhom ċertu responsabbiltajiet, bħalma huma supervisors, managers u amministraturi, milli fuq impjegati b'inqas responsabbiltajiet.

Fi ftit kliem, iktar huma suxxettibli ċ-chiefs milli l-Indjani!

Naturalment jista' jkun hemm raġunijiet validi li jwasslu persuna fi stat mentali xejn feliċi u dawn jinkludu xogħol bix-shift, ħinijiet twal ta' xogħol, nuqqas ta' mistrieħ biżżejjed - li ħafna drabi jkun self-imposed - responsabbiltajiet aktar milli wieħed ikun jiflaħ, pressjoni kbira għal riżultati ta' xogħol, inġustizzji fl-għoti ta' promozzjonijiet, anomaliji fit-tqassim ta' xogħol, diskriminazzjoni għal diversi raġunijiet, personality clashes u ħafna u ħafna raġunijiet oħra.

F'dan il-mument, żgur li min qed jisma' qed jistaqsi f'qalbu: Din hija ammissjoni mill-Malta Employers Association li dawn l-affarijiet huma aċċettati u tollerati?

X'qed isir biex il-problema tiġi ndirizzata?

L-ebda problema fil-ħajja ma tista' tiġi solvuta jew imtejba jekk tinżamm mistura u għalhekk ikun tajjeb li aħna nitkellmu bl-iktar mod apert anke fuq dak li jista' jkun sensittiv.

Irridu ngħidu li f'dawn l-aħħar snin, fis-settur privat sar progress kbir f'dak li huwa taħriġ ta' supervisory u managerial grades u llum, azjendi, b'mod partikolari dawk li jħaddmu 'l fuq minn 50 persuna, iħaddmu l-professional management approach.

Dan jixhdu l-fatt li hawn ħafna taħriġ imniedi minn aġenziji varji u l-konkorrenza għal dan it-taħriġ hija inkoraġġanti ħafna.

Dan it-taħriġ ivarja fil-livell minn basic supervisory skills sa MBA.

Fit-taħriġ dejjem ikun hemm aċċenn fuq stress management u suġġetti relatati, allura kulħadd qed isir iktar konxju għall-perikli li jeżistu fil-ħajja tax-xogħol u kif jistgħu jiġu skansati, imma bla dubju ta' xejn jibqa' l-fatt li fejn hemm tmexxija veru tajba, partikolarment interess ġenwin fis-saħħa ta' l-impjegati, hemm anqas lok li problemi ta' mard mentali jitfaċċaw.

It-tieni aspett li semmejt huwa l-każ ta' impjegati li jaħkimhom mard mentali.

Mill-prattika ngħid li l-employers ikunu jixtiequ jgħinu lill-impjegat, imma fl-istess waqt jistgħu jsibu diffikulta' biex jikkontrollaw ċerti sitwazzjonijiet.

L-impjegat jista' jkun għaddej jew minn problemi kaġunati mix-xogħol, jew minn problemi personali, jew inkella kumbinazzjoni taż-żewġ aspetti tal-problema, problemi kaġunati mix-xogħol u problemi privati.

Dan huwa qasam professjonali ħafna u għalhekk l-iktar li jista' jagħmel l-employer, huwa li jirrikorri għand it-tabib tal-kumpannija biex jgħin lill-impjegat ifittex l-għajnuna professjonali li jkollu bżonn.

Naturalment, support morali lill-impjegat, m'għandu qatt jonqos.

F'ħafna każi, tingħata wkoll għajnuna materjali 'l hemm mill-obbligu tal-liġi, per eżempju, konċessjonijiet għal extended sick leave, leave speċjali, jew inkella xogħol alternattiv.

Normalment dan isir minn wara l-kwinti u mingħajr daqq ta' trombi, kemm biex tkun protetta l-privatezza tal-marid u kemm biex ma jkunux esposti preċedenti.

Ħalli issa nikkummenta fuq il-proposta li employers jikkonsidraw l-ingaġġ ta' persuni bi problemi ta' saħħa mentali.

Il-liġi dwar Opportunitajiet Indaqs għal Persuni b'Diżabilita' tispjega li għall-fini ta' liġi, "diżabilita'" tfisser nuqqas fiżiku jew mentali li jillimita b'mod sostanzjali xi attivita' vitali maġġuri, waħda jew iktar minn waħda, ta' dik il-persuna.

L-employers pjuttost iħarsu lejn din id-deskrizzjoni ta' x'inhi persuna b'diżabilita' bħala waħda ftit vaga.

Qed ngħid għall-fini tal-liġi għaliex kif nafu, persuna jista' jkollha diżabilita' mit-twelid, per eżempju, tkun Down Syndrome, jew inkella tista' tiżviluppalha diżabilita' wara li titfaċċalha marda meta tkun adulta.

Ma tantx aħna ċerti dwarha din.

L-assoċjazzjoni tħoss li fir-rigward ta' opportunitajiet ta' xogħol għal persuni b'nuqqas ta' saħħa mentali, għandu jkun hemm case managers li jsegwu l-proċess b'kuntatt sħiħ u dirett ma' l-employers u li jassiguraw li l-klijenti tagħhom jemeljoraw ħajjithom permezz ta' l-impjieg u mhux il-kuntrarju.

Li qed nippruvaw ngħidu huwa li l-impjieg ta' persuna li tkun qed issofri minn mard mentali, m'hijiex kwestjoni ta' liġi li timxi fuq statistika, per eżempju li jekk wieħed jimpjega 500 ruħ irid ikollu persuna jew tnejn li qed ibatu minn mard mentali.

M'għandux ikun hekk.

L-aktar importanti huwa li x-xogħol ikun adattat għall-persuna.

Mill-banda l-oħra, għandu jkun hemm inċentiv sabiex employers jimpjegaw dawn il-persuni.

Per eżempju fl-aħħar budget, biex jiġu impjegati persuni li għandhom 'l fuq minn 40 sena, l-employers ingħataw vantaġġ mil-lat tan-national insurance.

IĊ-CHAIRPERSON: Ippermettili ftit.

L-ETC għandha l-on-line scheme li permezz tagħha, tħallas għal perijodu ta' żmien li jitqies bħala training, lill-persuni li għandhom problemi ta' saħħa mentali.

Dak fih innifsu huwa inċentiv.

IS-SUR VICTOR PISANI: Fil-laqgħat preċedenti smajna diversi diriġenti ta' organizzazzjonijiet varji jitkellmu bl-akbar ħeġġa fuq dak li jixtiequ jaraw jitwettaq imma osservaw ukoll li jiffaċċjaw nuqqas ta' riżorsi umani jew finanzjarji, jew inkella nuqqas ta' riżorsi kemm dawk umani u kemm dawk finanzjarji.

Il-Malta Employers Association tisħaq li għad hemm lok fejn il-welfare gap jiġi mrażżan b'mod aħjar biex b'hekk jibqa' iktar fondi għall-bżonnijiet speċjali.

Biżżejjed nirriflettu li f'Malta, bħala kontribuzzjonijiet ta' sigurta' soċjali, jinġabru 20% ta' kull paga u salarju mħallas u għalkemm huwa aċċettat li l-parti l-kbira ta' dawn il-fondi jmorru għal benefiċċji bażiċi bħalma huma pensjonijiet, għad hemm ħafna abbużi li m'humiex kontrollati b'mod tajjeb biżżejjed.

Fost dawn l-abbużi nsemmu każi ta' nies li jiġu boarded-out imbagħad jaħdmu bi qliegħ għal rashom, oħrajn li jirċievu l-benefiċċju ta' diżimpjieg filwaqt li jkunu qed jaħdmu illegalment - il-Malta Employers Association tikkundanna mingħajr riżerva lil dawk l-employers li jsiru kompliċi ma' dawn il-persuni - u anke ħlas ta' benefiċċju ta' mard li ma jkunx ġenwin.

Aħna qed ngħidu li jekk wieħed jagħfas aktar fuq dawn l-abbużi, għandu jkun hemm fondi biex jintużaw għal bżonnijiet speċjali li tkellmu fuqhom kelliema ta' qabli.

Nisperaw li dan il-proċess ta' djalogu bejn il-leġislaturi, l-awtoritajiet tas-saħħa, il-care institutions u min iħaddem, fl-iqsar żmien jissarraf f'qafas prattiku ta' koordinament li jindirizza l-kondizzjonijiet ta' persuni b'mard mentali fid-dinja tax-xogħol.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi, Sur Pisani.

L-Onor.

Michael Asciak xtaq jagħmel xi kummenti jew mistoqsijiet.

MICHAEL ASCIAK: Sur Pisani, l-ewwelnett nirringrazzjak tal-preżentazzjoni tiegħek u bħala Employers Association nixtieq li tkunu konxji ta' l-irwol importanti li tistgħu tilagħbu biex nies b'nuqqas ta' saħħa mentali jiġu integrati fil-ħajja soċjali.

Dan l-isforz normalment isir mill-gvern, mill-health services, mis-support services u mill-għaqdiet volontarji, pero' huwa importanti ħafna li intom tikkreaw tip ta' sheltered work għal dawn in-nies li jkunu qed ifittxu xogħol.

Forsi nagħmel caveat fuq li għedt int. Int tkellimt sewwa fuq il-kwestjoni ta' problemi li jiffaċċjaw supervisors u managerial staff, pero' tajjeb li nfakkru wkoll li hemm żewġ subdivisions kbar ta' mard mentali, wieħed ir-reactive neurosis, jiġifieri dawk li jkollhom problemi bħalma semmejt int, u l-ieħor huwa l-psikosi fejn persuna tbati minn delużjonijiet, il-kategorija li qed nittrattaw hawnhekk.

Illum, grazzi għall-mediċina moderna, kważi dawn il-każijiet kollha jiġu kontrollati pero' għadna 'l bogħod milli nintegraw ħafna minn dawn il-pazjenti fil-qasam tax-xogħol u dan proprju għaliex ma jeżistix sheltered work.

Jien inħoss li hemm bżonn li l-Employers Association tieħu l-inizjattiva li toħloq tip ta' protokoll li jiġbor fih kondizzjonijiet ta' xogħol.

Hemm bżonn ta' ċerta flessibilita'.

Aħna nitkellmu fuq in-network li jrid iħares lill-pazjent fis-soċjeta' meta jiġi discharged mill-isptar jew minn fejn ikun qed jieħu xi kura, pero' hemm bżonn li jkollna tip ta' sheltered environment fejn il-pazjent ikun osservat minn network ta' social workers, psikjatri, eċċ. Hemm bżonn li intom toħolqu flessibilita' fuq il-post tax-xogħol biex flimkien ma' dan in-network ta' nies tkunu tistgħu tassorbu fil-workforce lill-persuni b'nuqqas ta' saħħa mentali.

Tajjeb li jingħad li min ibati minn psikosi mhux neċessarjament ikollu problemi intellettwali.

Ħafna nies ma jirrealizzawx li tista' tkun marid bi psikosi u tkun gradwat ta' l-Universita' jew tkun persuna ta' intellettwalita' kbira.

Dawn il-każi jeżistu mhux biss f'Malta imma anke barra minn Malta.

Il-manic depression ma tkiddx lill-individwu daqs l-iskizofrenija u l-potenzjal intellettwali ta' individwu jista' jintuża mill-kumpannija li tkun qed tħaddmu ladarba l-marda tkun kontrollata.

Jien nista' nsemmi għexieren ta' nies li għandhom university degree, fosthom tobba, dentisti u teachers, li sfortunatament huma psikotiċi imma għaliex il-marda hija kontrollata u huma jaħdmu in a sheltered environment, jagħtu xogħol u kontribut siewi lill-employers tagħhom.

'L hemmhekk irridu nersqu u minn dan il-lat intom tistgħu tgħinu.

IS-SUR VICTOR PISANI: Il-kummenti li għamilt se ngħaddihom lill-assoċjazzjoni biex niddiskutuhom.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

L-Onor.

KARL CHIRCOP: Nixtieq ngħaddi kumment żgħir fuq dak li għedt li meta ħaddiem jiżviluppa mard mentali waqt li jkun qed jaħdem, jiġi riferut lit-tabib tal-kumpannija.

Naħseb li ħafna drabi jkun fl-interess tal-pazjent stess li jiġi riferut lit-tabib tal-familja u mhux lit-tabib tal-kumpannija għaliex mill-ħafna każi li niltaqa' magħhom jien personalment, nista' ngħid li t-tabib tal-kumpannija jmur id-dar tal-pazjent sempliċement biex jara li l-pazjent ikun id-dar u ħafna drabi lanqas biss ma jinvistah.

Ftit huma dawk it-tobba ta' kumpanniji li jidħlu fil-fond biex jaraw minn xiex verament il-pazjent ikun qiegħed ibati, aħseb u ara kemm se jidħlu fil-fond meta jkollhom każ ta' mard mentali li bħalma kull tabib jaf, jeħodlok ħafna ħin biex tevalwah u tara jekk hemmx bżonn tirreferih għall-kura għand psikjatra.

Naħseb li aktar importanti hu li t-tabib tal-kumpannija jkun imħeġġeġ jaħdem flimkien mat-tabib tal-familja ta' l-impjegat.

IS-SUR VICTOR PISANI: Naturalment dawn m'humiex każi run of the mill bħalma hi l-influwenza fejn ħaddiem iċempel ix-xogħol biex jinformah li hu marid u wara jintbagħtlu t-tabib tal-kumpannija.

Ħalli nitkellem mill-esperjenza tiegħi.

Meta jkollok xi każ serju bħal dan, inti ma taqbadx u ċċempel lit-tabib tal-kumpannija u tagħtih l-indirizz ta' l-impjegat bħalma tagħmel fil-każ ta' impjegati oħra, imma normalment, l-ewwel tkellem lit-tabib u jekk ikun hemm bżonn, lill-impjegat tibagħtu fil-clinic privata tat-tabib.

Nagħmlu hekk anke biex inkunu nafu fejn qegħdin.

Naturalment inti għedt tajjeb li fl-aħħar mill-aħħar irid jarah it-tabib tal-familja u forsi anke speċjalista, imma l-ewwel nibdew billi nkellmu lit-tabib tal-kumpannija.

Bħalissa qed niftakar f'każ ta' persuna li għandha behaviour verament stramba u min ikun bħali ma jifhimx f'dan il-qasam, l-ewwel ma jagħmel hu li jieħu parir ta' tabib.

KARL CHIRCOP: Jien għedtlek hekk għaliex ġieli kelli każi ta' persuni li jkollhom depression, li tista' tkun jew reactive depression jew inkella endogenous depression, u meta jmur it-tabib tal-kumpannija, jippretendi li dawn ma joħorġux mid-dar u jibqgħu ġewwa meta aħna nafu li dak żgur m'huwiex it-trattament li jkollhom bżonn.

IS-SUR VICTOR PISANI: Li kont qed ngħid huwa li meta inti tinvolvi lit-tabib tal-kumpannija f'każi bħal dawn, dan ma jmurx id-dar tagħhom biex jiċċekkja humiex id-dar, imma biex jara kif jista' jgħinhom billi forsi jirrreferihom lil speċjalista.

Nixtieq nagħmel kumment fuq dak li qal l-Onor.

Asciak dwar il-problemi li kultant jistgħu jiġu kkaġunati mix-xogħol.

GĦalkemm il-każi m'humiex komuni, b'danakollu jistgħu jkunu serji ħafna.

Niftakar każ ta' impjegat li ġie mitlub jibda jaħdem bix-shift.

Dan aċċetta mingħajr ma tkellem u mingħajr ma fetaħ qalbu ma' ħadd u spiċċa bi breakdown kbir u sar qisu eremita.

Huwa bniedem miżżewweġ u tal-familja, imma sinċerament ngħidlek li jekk tmur tarah, il-mara tiegħu ddum nofs siegħa sakemm tikkonvinċih joħroġ mill-kamra fid-dlam li jkun imsakkar fiha.

Kien bniedem normali, imma l-fatt li kellu jibda jaħdem bix-shift, ħadha bi kbira ħafna minkejja li m'hijiex xi ħaġa daqstant gravi li taħdem bix-shift u hawn ħafna nies li ma jiddejqux jaħdmu bix-shift, pero' lil dan il-bniedem qabdu breakdown ikrah, spiċċa fi sptar mentali u kellu bżonn ta' ħafna u ħafna kura għax kważi ġġennen.

Kultant niltaqgħu ma' każi bħal dawn, għalkemm fortunatament m'humiex ħafna.

IĊ-CHAIRPERSON: L-Onor.

MICHAEL FARRUGIA: Nuqqas li ta' spiss insibu fuq il-post tax-xogħol, kemm fis-servizz pubbliku kif ukoll fis-settur privat, huwa fejn jirrigwarda l-effett psikoloġiku ta' ħaddiema li jkunu esperjenzaw xi inċident, bħalma hu hold-up jew mewt, fuq il-post tax-xogħol tagħhom.

Naturalment, kull trawma, b'xi mod jew ieħor se taffettwalek psikoloġikament l-impjegati kollha li jkunu jaħdmu fuq il-post ta-xogħol fejn ikun sar l-inċident, iżda ħafna drabi, kemm il-gvern u kemm l-employers, jippretendu li għall-impjegati li kienu preżenti waqt li jkun seħħ xi inċident fuq il-post tax-xogħol, qisu ma ġara xejn.

IS-SUR VICTOR PISANI: Ma nafx kemm jeżisti t-trauma counselling hawn Malta.

Tħoss il-bżonn li s-settur privat, waħdu jew inkella mal-gvern - huwiex id-dipartiment ta' health and safety, jew id-dipartiment tas-saħħa, jew is-social welfare, m'huwiex importanti - joħloq struttura ta' counselling għall-persuni li jkunu għaddew minn trawma qabel ma dawn jerġgħu jmorru

lura fuq il-post tax-xogħol?

Bħalma nafu, l-output ta' impjegat li jkun għadda minn xi trawma, ma jkunx dak mixtieq apparti li jista' jkun qed jibża' u allura ma jkunx alert daqs is-soltu bir-riżultat li jista' jseħħ xi inċident ieħor simili jew inkella agħar mill-inċident li jkun seħħ qabel.

Taħseb li intom bħala association tistgħu tipprovaw tagħmlu xi ħaġa f'dan is-sens?

Forsi tistgħu tiftiehmu mal-gvern biex ikun hawn trauma clinics ħalli s-psychological effects li jista' jkun hemm fuq il-ħaddiema u t-trawma li jkunu għaddew minnha ma tħallix long-term effects fuqhom?

IS-SUR VICTOR PISANI: Biex insaħħaħ dan li qed tgħid inti, nista' nirriferi għad-diżgrazzja kbira u kerha li kienet ġrat fit-tarzna meta kienu mietu numru ta' ħaddiema.

Nista' ngħid li l-għada tad-diżgrazzja, ma nafx kemm-il ħaddiem kien hemm li xtaq jagħti n-notice biex jitlaq mix-xogħol għaliex ippanikja, u dan hu preċiżament dak li qed tgħid inti.

Kumbinazzjoni naf lil xi ħadd jaħdem fil-personnel li pprova jikkonvinċihom jibqgħu.

Dawn ma riedu jafu b'xejn, lanqas jekk kienu se jmutu bil-ġuħ.

Nixtieq nieħu l-opportunita' biex nistaqsi jekk jeżistux, u jekk jeżistu, kemm għandna trauma counsellors f'pajjiżna.

Dawn il-counsellors qegħdin f'xi dipartiment tal-gvern?

Qegħdin fid-dipartiment tas-saħħa?

(Interruzzjonijiet) Ma jeżistux.

Jien naf li fl-Ingilterra u fl-Amerka jeżistu trauma counsellors, allura qabel ma ngħidu bħala employers: Ejja nipprovaw nużaw is-servizzi ta' dawn in-nies … (Interruzzjonijiet)

MICHAEL FARRUGIA: Forsi hawn support groups imma jien qed naraha bħala xi ħaġa iktar wiesgħa minn hekk, iktar professjonali.

Hawn ħafna li mill-ewwel jgħidu li dak hu xogħol il-gvern, mela nħalluh f'idejh, pero' jien ma nħossx li għandha tkun f'idejn il-gvern biss.

Wara kollox huwa fl-interess ta' l-employers li l-ħaddiema jagħtu l-output massimu tagħhom.

Irrelevanti jekk l-employer huwiex il-gvern, il-privat, jew xi aġenzija parastatali.

Huwa fl-interess ta' l-employer, anke mil-lat ta' output tal-ħaddiema tiegħu li jara li jkun hemm dawn il-units li jgħinu lill-ħaddiema jibqgħu jaħdmu fuq il-post tax-xogħol.

Dak li għedt inti huwa veru u nista' nikkonfermah għaliex kelli pazjenti tiegħi stess li riedu jitilqu mix-xogħol wara d-diżgrazzja li kienet ġrat fit-tarzna u kien hemm każi oħra fejn ħaddiema għaddew minn ċertu trawma, imma ma naqbilx li ngħidu li la l-gvern m'għandux, allura aħna bħala employers ma nagħmluhiex.

Per eżempju ħaddiema ta' banek, mhux l-ewwel darba li jgħaddu minn ċerta trawma allura għaliex il-banek m'għandhomx jieħdu l-inizjattiva u joħolqu units li jgħinu lill-ħaddiema tagħhom stess?

Wara kollox, il-ħaddiem mhux makna.

Huwa l-employer u l-employees flimkien li jmexxu l-intrapriżi 'l quddiem.

Jien naħseb li huwa fl-interess ta' l-employer, anke dak privat, li jara li jieħu ċertu miżuri li jistgħu jgħinu lill-ħaddiem.

IĊ-CHAIRPERSON: Naqbel ħafna ma' dak li għadek kemm għedt u naturalment wieħed jifhem li mhux kull azjenda jenħtieġ li jkollha dan il-unit fi ħdanha.

Azjendi żgħar jistgħu jingħaqdu flimkien għaliex m'għandekx bżonn dan it-tip ta' counselling kuljum, jew darba fil-ġimgħa, imma biss f'każ ta' emerġenza u allura naħseb li bħala assoċjazzjoni tistgħu tiġbru numru ta' employers flimkien u b'koordinament bejniethom isir xi ħaġa f'dan is-sens.

Jagħmel sens ukoll li jingħaqdu flimkien għaliex tkun vijabbli u naturalment wieħed irid iqis ukoll il-vijabilita' ta' kull miżura li tittieħed.

L-Onor.

FRANCIS AGIUS: Jien naħseb li rridu nħarsu wkoll lejn dak li huwa complete provision of mental health care anke mil-lat ta' prevention għaliex kif diġa' ntqal, il-ħaddiem, sew jekk inhu ta' l-id u sew jekk inhu tal-moħħ, qiegħed jagħti s-servizz tiegħu lill-employer biex jagħmel l-azjenda profitabbli.

Aħna dejjem ħarisna lejn is-saħħa tal-ħaddiem mil-lat fiżiku imma ma rridux inħarsu biss lejn dak il-lat.

Jiġifieri l-awareness li hemm bżonn min-naħa ta' l-employer, trid tkun ukoll minn dan l-aspett.

Bħalma qal Dr. Asciak, aħna nitkellmu fuq mard li huwa reactive u fuq mard li jiġi minn ġewwa li llum nafu li hija xi ħaġa biokimika, pero' let's face it, ċertu problemi jiġu wara li jittieħdu ċertu deċiżjonijiet fil-fabbriki u fl-azjendi tagħna, bħal per eżempju, transfers, nuqqas ta' mobilita', nuqqas ta' flessibilita', u kif dawn, fost affarijiet oħra, jaffettwaw il-commitments li wieħed ikollu fil-familja u fuq il-post tax-xogħol.

Dawn l-affarijiet bilfors iridu jiġu diskussi ħalli kemm jista' jkun jiġu evitati problemi.

Il-prevenzjoni hija importanti u jien nemmen li ħafna mill-problemi jistgħu jiġu evitati qabel ma jseħħu.

Forsi azjendi kbar diġa' għandhom health clinics on site imma dawn jistgħu wkoll jipprovdu educational tools billi l-impjegati jingħataw lectures b'mod regolari minn nies professjonali f'dan il-qasam.

Hemm xi ħsieb li jkun hemm employees' assistance programmes li jsiru b'mod regolari?

Nifhem li fil-każ ta' azjendi żgħar din tkun diffiċli imma forsi r-riżorsi tagħhom jistgħu jiġu pooled waqt li azjendi kbar jistgħu jimpjegaw persuni li jkunu on site il-ħin kollu.

Jien nifhem li hawn employers li huma sensittivi iktar minn oħrajn u jagħtu kas, iżda sfortunatament hawn min għadu ma daħalx biżżejjed f'dan l-aspett.

Issemma każ partikolari ta' major trauma fuq il-post tax-xogħol.

Ovvjament, jekk m'għandniex riżorsi fil-pajjiż, mhux faċli għall-employer li barra l-commitments li jkollu jħares ukoll lejn dawn l-aspetti, imma naħseb li b'iżvilupp fuq il-post tax-xogħol u anke mil-lat ta' holistic approach, qiegħed joqrob iż-żmien li l-employer ikun verament iktar aware mill-aspetti kollha tas-saħħa tal-ħaddiem.

Anke għall-interess tiegħu stess hemm bżonn li l-employer ikun aware għax bħalma diġa' ntqal, kull trawma taffettwa l-effiċjenza u l-output tal-ħaddiem.

Nixtieq insemmi punt ieħor li ma tantx issemma hawnhekk u dan huwa l-abbuż.

Min jabbuża mis-servizzi li għandna fil-pajjiż, ikun qed jagħmel ħsara kbira lill-każi ġenwini, ikun qed jagħmel ħsara kemm lill-ħaddiem u kemm lill-employer.

Jien naħseb li hemm bżonn ta' sforzi kbar minn kull min huwa konċernat.

Jien nifhem u naqbel ma' dak li qal l-Onor.

Chircop li t-tabib tal-familja iktar jaf il-problemi tal-ħaddiem milli t-tabib tal-kumpannija, imma ejjew nammettu li hemm numru ta' ħaddiema li jagħmlu ħsara kbira lilhom infushom, lill-pajjiż u lill-kawża kollha li qed nitkellmu dwarha f'dawn il-laqgħat, għaliex jipprovaw jabbużaw.

Jien naħseb li għandu jkun hemm an adjudicating board jew inkella xi forum, biex wara li persuna tkun għaddiet minn ċerti testijiet u jkun sarilha a professional assessment tal-każ tagħha .… Trid tinqata' darba għal dejjem din il-ħaġa li ċertu nies jippretendu affarijiet li m'għandhomx dritt għalihom.

IS-SUR VICTOR PISANI: Illum qed nersqu viċin ħafna li nagħtu servizz tajjeb lill-impjegat.

Per eżempju f'ħafna azjendi kbar, anke fejn naħdem jien, għandna impjegata full-time, a qualified nurse, li xi kultant tispiċċa wkoll counsellor peress li l-ħaddiem jmorru għandha meta jkollhom xi problema jew iħossuhom imdejqa.

Dawn huma kollha miżuri li jgħinu lill-ħaddiem għaliex permezz tagħhom iħoss li hemm xi ħadd minn fuq il-post tax-xogħol li qed jagħti kasu.

Irridu ngħidu wkoll li llum, l-employers huma iktar open minded milli kienu 40 sena ilu.

IĊ-CHAIRPERSON: Sur Pisani, nirringrazzjak għall-presentation tiegħek pero' qabel titlaq nixtieqek tfakkar lill-Malta Employers Association dwar dik il-laqgħa li kellna ftit taż-żmien ilu fejn tkellimna dwar seminar fuq is-saħħa mentali li nistgħu nagħmlu flimkien mal-membri tagħkom.

Nixtieq li nżommu kuntatt biex naslu għall-ftehim meta hu l-aħjar żmien li jinżamm dan is-seminar.

Napprezza jekk tgħaddi dan il-messaġġ.

Insejjaħ issa lis-Sur Joe Borg li għalkemm m'huwiex liebes kappell, għandu żewġt ikpiepel!

Is-Sur Borg qiegħed hawn jitkellem għan-nom tan-National Mental Health Federation u huwa wkoll Manager Nursing Services fl-Isptar Monte Carmeli.

IS-SUR JOE BORG (Manager, Nursing Services, Sptar Monte Carmeli): Nirringrazzjakom ta' l-opportunita' li tajtuni li nitkellem f'dan il-forum u l-ewwel se nitkellem fuq l-irwol tiegħi bħala Aġent President - dalwaqt se jkun hemm president - tal-Federazzjoni Nazzjonali għas-Saħħa Mentali.

F'dawn il-laqgħat smajtu ħafna mingħand id-diversi għaqdiet li huma membri tal-federazzjoni u nista' ngħid li f'dawn l-aħħar 30 sena, l-irwol ta' l-għaqdiet volontarji li jaħdmu fil-qasam tas-saħħa mentali, kien dejjem importanti.

Per eżempju, l-għaqda Friends of Attard li jien attiv ħafna fiha, bdiet fl-1968 u minn dak iż-żmien 'il hawn, dejjem ħadmet f'dan il-qasam.

GĦandna numru ta' organizzazzjonijiet oħra li twieldu along the years, fosthom ir-Richmond Foundation li dwarha tkellmet fit-tul Ms. Doris Gauci, il-Mental Health Association, il-Caritas, it-Thursday Club u l-GĦaqda Ħbieb tal-Morda u ta' l-Anzjani f'GĦawdex li tkellem dwarha Dr. Pace.

Dawn kollha jaħdmu f'dan il-qasam u jiġu wkoll l-Isptar Monte Carmeli jgħinu billi fost affarijiet oħra, jagħmlu counselling sessions.

Fil-federazzjoni għandna wkoll users - xi wħud minnhom qegħdin hawn preżenti - u qraba ta' nies li għandhom problemi ta' saħħa mentali.

Importanti li fil-federazzjoni li taħdem f'dan il-qasam ikun hemm nies li minn jeddhom jiġu biex jgħinu għaliex importanti li huma stess ikunu nvoluti fit-tmexxija tal-bord tal-federazzjoni.

Fil-federazzjoni hemm ukoll il-Fondazzjoni GĦajnuna għar-Riabilitazzjoni li tgħin lil dawk in-nies li jkunu se jiġu integrati lura fil-komunita' jixtru l-bżonnijiet tagħhom.

Dawn l-għaqdiet dejjem kienu attivi, pero' kien jinħass li jeżisti conflict of priorities fost id-diversi għaqdiet, fis-sens li min jiġbed 'l hawn u min jiġbed 'l hemm.

Bħalma ntqal diversi drabi, il-qasam tas-saħħa mentali huwa xi ftit stigmatised u allura ma tantx issib nies li jagħżlu jaħdmu fih u żgur li f'din l-area, forsi aktar minn f'areas oħra, ma taffordjax li jkollok nies ma jaħdmux b'koordinazzjoni flimkien u allura s-soluzzjoni kienet, u din qiegħda elenkata fil-ktejjeb li nħareġ, li titwaqqaf Federazzjoni Nazzjonali dwar is-Saħħa Mentali li hija differenti mill-Kummissjoni Nazzjonali għas-Saħħa Mentali.

Infatti, il-federazzjoni hija membru fil-kummissjoni.

Kien hemm soluzzjoni prattika oħra u din kienet li jiġu acknowledged u jkun hemm support għas-servizzi li joffru l-għaqdiet li jaħdmu fis-settur privat.

Aħna nemmnu li l-gvern ma jistax jagħmel kollox hu u s-settur tal-volontarjat huwa importanti ferm.

Meta twaqqfet il-federazzjoni, l-iskop kien li għalkemm kull għaqda li hija inkorporata fiha żżomm l-identita' tagħha, jiġifieri wieħed ma jidħolx fl-aspetti ta' kif taħdem jew lil min iżżomm, eċċ., ikun hemm sforz komuni u koordinat biex kemm jista' jkun ma jkunx hemm duplikazzjoni tas-servizzi li joffru l-għaqdiet diversi.

X'għamilna f'dawn il-ħames snin kemm ilha mwaqqfa l-federazzjoni?

L-ewwelnett għamilna fuq il-kalendarju nazzjonali "Jum is-Saħħa Mentali" u kull sena qed niċċelebraw quddiesa fil-Kon-Katidral ta' San Gwann li għaliha jattendu l-klijenti tagħna.

Forsi hawn min jistaqsi: B'daqshekk x'fiha?

Veru, forsi fiha nnfisha ma fiha xejn, pero' l-Kon-Katidral ngħodduh bħala wirt nazzjonali u allura meta qed iġġib klijenti hemmhekk, qed turi li dawn m'humiex differenti jew anqas minn ħaddieħor.

Barra minn hekk, fil-ġurnata dedikata lis-saħħa mentali, inkunu qed ningħaqdu mal-kumplament tad-dinja u flimkien niċċelebraw din il-ġurnata u more or less nadottaw it-topic li jkun ġie stabbilit min-National World Health Federation, topic li ovvjament ikun jirrigwarda l-qasam tas-saħħa mentali.

Matul dik il-ġimgħa nippruvaw norganizzaw seminars, kemm għall-pubbliku, kemm għall-professjonisti u kemm għall-klijenti, biex kulħadd ikollu ċans jipparteċipa u jagħti s-sehem tiegħu.

Il-gvern, kien min kien, dejjem ħatar lil xi ħadd mill-federazzjoni fil-kummissjoni nazzjonali.

Il-federazzjoni hija wkoll membru tal-federazzjoni dinjija għas-saħħa mentali u diġa' attendejna żewġ laqgħat internazzjonali, per eżempju jien mort għal-laqgħa li saret fl-1997.

Il-laqgħat jiġu organizzati biex kulħadd ikun jista' jara x'qed jiġri f'dan il-qasam f'diversi pajjiżi u aħna jkollna ċans nitkellmu magħhom u nadottaw dawk l-affarijiet li jkunu jgħoddu għal pajjiżna.

Naturalment mhux kollox ikun jgħodd għalina imma punt li kien issemma fil-laqgħa li attendejt jien, kien li għandna nħeġġu n-nies li jagħmlu użu mis-servizzi tas-saħħa mentali jkunu fit-tmexxija tal-bord tal-federazzjoni.

Dak huwa importanti biex kemm jista' jkun dawn in-nies ikunu empowered jieħdu sehem fid-deċiżjonijiet li jittieħdu.

Bħala federazzjoni nieħdu sehem fil-fiera tal-volontarjat, attivita' li qed issir kull sena, u ta' min ifaħħar din l-inizjattiva għax permezz tagħha wieħed isir jaf fejn jista' jsib għajnuna għall-problema tiegħu.

Importanti li wieħed ikun jaf liema għaqdiet jaħdmu f'area partikolari.

Flimkien mal-kummissjoni ħriġna leaflets promozzjonali bl-aċċenn ikun aktar fuq il-promozzjoni tas-saħħa mentali milli fuq l-idea antika ta' x'inhi l-marda ta' l-iskizofrenija jew x'inhu l-mard mentali ieħor.

L-aħjar hu li nippruvaw nuru lil min qed ibati minn xi mard mentali kif jista' jsib il-kura neċessarja mingħajr ma jkollu għalfejn jidħol l-isptar.

Dan l-aħħar konna qed naħsbu biex nipparteċipaw mal-kulleġġ tal-kappillani u anke fil-kunsilli lokali biex nagħmlu iktar promozzjoni tas-saħħa mentali.

Naturalment matul is-sena jkun hemm diversi attivitajiet organizzati minn għaqdiet diversi għax kull għaqda torganizza l-attivitajiet tagħha.

Per eżempju l-Friends of Attard, li ma tantx issemmiet, ilha li twaqqfet mill-1968 u kienet minn ta' l-ewwel li ġo l-isptar stess għamlet ċentru soċjali - dan il-post ġie refurbished riċentement biex jilqa' iktar lill-klijenti - fejn il-klijenti ta' l-isptar setgħu jmorru biex iqattgħu ftit tal-ħin flimkien, jew biex jaqraw xi ktieb għall-kwiet, jew jaraw xi programm fuq it-television jew video, jew inkella jilgħabu t-table-tennis.

Dawn jgħinu lill-klijent jissoċjalizza sakemm idum l-isptar.

Il-Friends of Attard kienet ukoll minn ta' l-ewwel li ħasbet biex toħroġ lill-klijenti mill-isptar u kienet akkwistat coach proprju biex tiffaċilita' l-ħruġ tal-klijenti mill-isptar.

Lill-klijenti neħduhom għal attivitajiet kulturali, neħduhom jgħumu u neħduhom il-karnival u fil-fatt daż-żmien qed jipparteċipaw ukoll fl-isfilata.

Konna żviluppajna wkoll is-summer house f'San Pawl il-Baħar fejn konna neħduhom jgħumu biex waqt li jkunu qegħdin jeżerċitaw ruħhom, ikunu wkoll qed jitħalltu ma' oħrajn mingħajr ebda distinzjoni bejniethom.

Ma konniex niżolawhom u nemarġinawhom min-nies hekk imsejħa "normali".

Sfortunatament, għal xi raġuni dan il-post m'għadux hemm pero' l-għaqda qed tagħmel sforz biex issib post alternattiv.

Il-Friends of Attard torganizza fiera annwali u wieħed mill-għanijiet tal-fiera huwa proprju biex jiġbed in-nies lejn l-isptar.

Il-media tagħmel ħafna ġid, pero' daqshekk ieħor tista' tagħmel deni għax b'artikolu sensazzjonali, f'daqqa waħda tista' tqajjimlek infern sħiħ u dak kollu li tkun ilek tibni matul is-snin, f'kemm ili ngħidlek, jaqa'.

B'sempliċi artikolu, wieħed jista' jibda jħares lejn l-Isptar Monte Carmeli bħala post terribbli, bħala post ta' min wieħed jibża' minnu.

Mhux qed ngħid li l-media m'għandhiex tagħmel xogħolha jew ma tgħidx il-verita', altru li hekk, pero' jien nemmen li wieħed għandu jkun bilanċjat fir-rapportaġġ tiegħu.

Bħalma kont qed ngħid, il-fiera sservi biex tiġbed lin-nies lejn l-isptar ħalli jaraw x'potenzjal għandhom dawk li jkunu rikoverati l-isptar, u biex jinxtraw il-handicrafts li jkunu għamlu l-istess klijenti.

Dan hu more or less ix-xogħol li tagħmel l-għaqda Friends of Attard u l-federazzjoni b'mod ġenerali.

IĊ- CHAIRPERSON: Grazzi.

L-Onor.

MICHAEL FARRUGIA: Ma nafx jekk qabżitlekx, Sur Borg, pero' ma jidhirlix li fost l-attivitajiet li semmejt, semmejt il-wirjiet li jsiru ġewwa l-Isptar Monte Carmeli.

IS-SUR JOE BORG: GĦandek raġun, insejt insemmihom.

MICHAEL FARRUGIA: Naħseb tajjeb wieħed isemmi n-numru ta' wirjiet li jinżammu ġewwa l-Isptar Monte Carmeli li jagħtu l-opportunita' lill-pubbliku jmur hemmhekk u jara b'għajnejh li l-Isptar Monte Carmeli m'huwiex xi Alcatratz.

Apparti l-inizjattivi li jieħdu numru ta' NGOs, tajjeb li wieħed isemmi u ta' min ifaħħar inizjattivi li jieħu settur ieħor u li huwa kappell li wkoll għandek x'taqsam miegħu inti, qed ngħid għall-istaff ta' l-Isptar Monte Carmeli.

Mhux l-ewwel darba li membri ta' l-istaff ħadu inizjattiva huma stess u organizzaw attivitajiet, inkluż safar barra minn Malta, għal persuni b'mard mentali.

Dawn l-inizjattivi jgħinu lin-nies bi problemi ta' saħħa mentali jgħixu ħajja normali bħalma jgħix ħaddieħor u juru li dawn il-persuni huma kapaċi jgħixu fl-istess ambjent li jgħix fih ħaddieħor mingħajr ma jkunu ta' ħsara, ta' dannu u ta' periklu għal ħadd.

Naħseb tajjeb li wieħed isemmi u jaċċenna għal inizjattivi li huma pożittivi.

MICHAEL ASCIAK: Jiena qed nieħu gost li waqqaftu l-federazzjoni għax kif għedt f'laqgħat preċedenti, l-iktar ħaġa li tagħtini fastidju fir-rigward ta' mard mentali, hija li kulħadd jistenna kollox mill-gvern.

Veru li l-gvern qiegħed f'pożizzjoni li jista' jagħmel ħafna, pero' jien inħoss li jrid jidħol ukoll il-konċett tas-civil society, ta' constituted bodies u ta' għaqdiet bħalma hija r-Richmond Foundation li hija speċifikament diretta lejn persuni b'mard mentali.

Irrid infaħħar ħafna lill-għaqdiet kollha għax-xogħol li jagħmlu f'dan il-qasam, imma li jinkwetani huwa kemm l-għaqdiet qed jikkomunikaw ma' xulxin.

Kemm qegħdin jitkellmu flimkien to dovetail il-problema ta' min ibati minn mard mentali biex jiġi megħjun jintegra ruħu fis-soċjeta'?

Ta' spiss ikollok sitwazzjoni fejn għaqda torganizza xi attivita' u tagħmel direzzjoni lejn xiex trid taħdem, pero' kemm jista' jkun, tipprova ma jkollhiex x'taqsam ma' għaqdiet oħrajn u tillimita l-kooperazzjoni u djalogu ma' għaqdiet oħrajn.

Jien inħoss li tajjeb li jevolvu għaqdiet differenti b'tiri differenti, pero' fl-istess waqt, tajjeb li jkunu qed jikkomunikaw ma' xulxin biex min qed ibati minn nuqqas ta' saħħa mentali jiġi placed u megħjun isolvi l-problemi li jkollu.

Qablek tkellem is-Sur Pisani, imma x'kuntatti għandha l-Employers Association ma' l-għaqda tagħkom?

X'kuntatti għandha l-Employers Association mar-Richmond Foundation li hija a non-governmental organisation?

Dawn iż-żewġ għaqdiet għandhom l-expertise professjonali biex ikunu jistgħu jagħmlu l-assessment professjonali, pero' m'għandhomx ir-riżorsi biex jipplesjaw lin-nies.

Hija l-Employers Association li għandha r-riżorsi biex tgħin lin-nies jiġu placed f'impjieg, allura jekk tikkoordinaw bejnietkom, żgur li tistgħu taslu aktar.

Kif semmiet iċ-Chairperson, importanti ħafna li l-għaqdiet jikkomunikaw bejniethom.

Naħseb li għadda ż-żmien li kulħadd jaħdem għal rasu.

IS-SUR JOE BORG: Nista' nirrispondi?

IĊ-CHAIRPERSON: Jekk jista' jkun irrispondi fil-qosor ħalli mbagħad tgħaddi għal presentation, kemm jista' jkun qasira, dwar in-nursing.

IS-SUR JOE BORG: Se nirrispondi għal dak li qal l-Onor.

GĦal dak li qal l-Onor.

Asciak, irrid ngħid li l-federazzjoni proprju għalhekk inħolqot, biex ikun hemm il-koordinazzjoni u komunikazzjoni bejnietna.

Naturalment min jagħmel xi attivita' mingħajr ma jinvolvi lil ħaddieħor, ikun qed jiżbalja.

Inti semmejt ir-Richmond Foundation u nista' ngħid li r-Richmond Foundation hija waħda mill-għaqdiet l-aktar attivi fil-federazzjoni u niftaħru biha.

Aħna nitkellmu ħafna mar-Richmond Foundation u nagħmlu attivitajiet flimkien biex ma jkunx hemm duplication of work, jiġifieri hemm koordinazzjoni u komunikazzjoni bejnietna.

GĦar-rigward il-Malta Employers Association, m'hemmx rappreżentanti ta' din l-assoċjazzjoni fil-federazzjoni u forsi din hija xi ħaġa li ta' min wieħed jirrakkmandaha, pero' żgur li r-Richmond Foundation u għaqdiet oħra, għandhom konnessjoni ma' l-Employers Association u din ħarġet minn seminar li għamilna xi sentejn ilu fejn wieħed mit-topics li kien diskuss fil-Jum is-Saħħa Mentali kien proprju dwar l-employers.

IĊ-CHAIRPERSON: Ir-Richmond Foundation għandha numru ta' employers fuq il-bord stess, iktar milli konnessjoni ma' l-Employers Association.

IS-SUR JOE BORG: Ħalli issa ngħid xi ħaġa dwar in-nursing staff.

Hawn min jgħid li n-nursing tifforma parti mill-multi-disciplinary team.

Jien ili hemmhekk żmien mhux ħażin - niftakar lill-Onor.

Asciak għadu ġej - u niftakar iż-żmien meta l-kriterji biex wieħed jieħu ħsieb il-pazjenti fl-Isptar Monte Carmeli, kienu li jrid ikun twil, mingħajr nuċċali u pjuttost robust.

Dak iż-żmien ma tantx kien ikollhom wisq skola.

Illum dawn qed jiġu phased out u l-ftit li baqa' waslu għall-pensjoni.

Illum in-nurses għandhom degrees mill-Universita', għandhom diploma in psychiatric nursing u wħud minnhom, hawn minnhom li qegħdin preżenti hawnhekk, anke għandhom masters level.

Jiġifieri min-nies li kienu jidħlu mingħajr skola akkademika, illum wasalna għal staff li għandu tertiary education.

Pero' l-importanti m'huwiex biss li tkun kwalifikat, imma li tattwa fil-prattika dak li tgħallimt.

Hemm nies li jibdew jieħdu l-kors għad-diploma in psychiatric nursing waqt li jkunu diġa' qed jaħdmu, bħalma għamilt jien, u hemm oħrajn li jidħlu minn barra proprju biex jagħmlu l-kors.

U għar-rigward dawk li jidħlu minn barra, tiġi f'dilemma.

Fis-sens, x'se tagħmel?

Tibgħathom mill-ewwel hemmhekk u ma tħallihomx jitħalltu man-nurses biex ma jiġux injettati bl-institutionalisation li hemm, jew tħallihom jitħalltu ma' nurses oħra biex jieħdu iktar prattika?

Fil-preżent, fis-sajf qed jieħdu bejn 18-il siegħa u 30 siegħa fil-ġimgħa prattika, pero' dan forsi ma jkunx biżżejjed u bħala management konna qed naħsbu biex inħalluhom jieħdu ftit aktar prattika fil-wards billi nutilizzawhom mill-aħjar li nistgħu, pero' trid toqgħod attent li ma jiġux affettwati negattivament mill-aspetti li diġa' hemm.

Aħna qed ngħidu li min jieħu d-diploma in psychiatric nursing, kemm jista' jkun jiġi utilizzat għall-community psychiatric nursing li huwa importanti ħafna.

Dik hija t-triq li rridu nieħdu.

Irridu nħarsu mil-lat ta' prevenzjoni ħalli kemm jista' jkun innaqqsu n-numru ta' pazjenti li diġa' hemm l-isptar u nnaqqsu minn dawk li jkunu se jidħlu l-isptar.

Hemm ukoll l-aspett ta' min imur jgħallem l-Institute of Health Care li mhux bilfors ikun nurse imma jista' jkun tutor.

Naturalment dwar dan hemm diffikultajiet li wieħed irid jitkellem fuqhom, kif ukoll għar-rigward l-isptar il-ġdid u l-acute mixed admission ward li se jkun hemm.

Il-ħsieb huwa li kemm jista' jkun nibagħtu hemmhekk lil dawk li jkunu għadhom kemm ħadu d-diploma ħalli ma jitilfux l-iskills li jkunu għadhom kemm akkwistaw permezz tat-tagħlim.

Din hija more or less il-viżjoni tagħna.

Rigward in-nursing staff, ħafna jassoċjawhom ma' affarijiet li jaqraw fil-gazzetti, jassoċjawhom ma' affarijiet negattivi biss, fosthom l-overtime li jaħdmu.

L-overtime isir meta jkun hemm bżonn u fejn ikun hemm bżonn, u l-bżonn ta' overtime ġie mistħarreġ, mhux biss mill-managerial staff ta' l-isptar imma anke mid-dipartiment, biex jiġi assigurat li l-overtime ikun qed isir għal skopijiet tajba u fejn hemm bżonn.

Qed isiru wkoll eżerċizzji biex jinstab jekk verament hemmx ħtieġa li jsir daqshekk overtime, liema eżerċizzji, kif intqal fil-gazzetti, waslu biex jiġu konklużi.

L-Onor.

Farrugia semma attivitajiet li jagħmlu n-nurses flimkien ma' dixxiplini oħra.

Ma nixtieqx li aħna n-nurses nieħdu l-mertu waħedna, imma ħafna drabi jiġri li dixxiplini oħra jieħdu ċertu name u aħna n-nurses nibqgħu dejjem, biex ngħid hekk, fl-inqas livell meta fil-fatt inkunu aħna l-ewwel nies li bdejna nagħmlu ċertu attivitajiet.

Niftakar li aħna konna li bdejna l-in-service training għan-nies tagħna.

Naturalment nieħdu pjaċir ngħidu li along the years ġew l-occupational therapists, social workers, psychologists u dixxiplini oħra li aħna ningħaqdu magħhom.

Irrid insemmi s-support group li għadu kif ġie mwaqqaf u li huwa fformat min-nurses, OTs u psychologist, u social workers meta jkun hemm bżonn.

Meta jkun hemm kriżi ġo ward, jiġifieri meta tiġri xi ħaġa li ma tkunx tas-soltu, is-support group jagħti support u counselling biex jgħin lil dak li jkun għaddej minn kriżi jegħleb dawk il-mumenti li jkun għaddej minnhom.

Is-support group jagħti wkoll counselling lil min ikun jeħtieġ.

Bħalma tistgħu timmaġinaw, in-nies daqqa jfittxu lili għax ikunu jafuni u daqqa jfittxu lill-Mrs "X" għax ikollhom iktar fiduċja fiha, pero' trid tinżamm il-kunfidenzjalita' u allura ma nistgħux noħorġu ċifri jew noqogħdu nsemmu ċertu affarijiet fil-pubbliku, imma dan huwa xogħol li qed isir u nieħdu gost li qed nagħmluh.

In-nurses huma wkoll parti mill-hospital management board u mill-hospital management team għal dak li jirrigwarda l-planning u r-refurbishment u huma wkoll rappreżentati fin-National Commission, barra li jieħdu sehem f'attivitajiet li jsiru kemm fl-isptar u kemm barra l-isptar.

Per eżempju hemm kumitat li l-maġġoranza tiegħu huwa magħmul minn nurses, li jieħu ħsieb jorganizza festa li ssir għad-unur tal-Madonna li hija l-patruna tagħna.

Isiru attivitajiet li għalihom jinħarġu barra ħafna mill-pazjenti u nista' ngħid li dawn huma okkażjonijiet li l-pazjenti jkunu qed jistennew bil-ħerqa.

L-attivitajiet li l-maġġoranza tagħhom ikunu organizzati min-nurses bl-għajnuna ta' dixxiplini oħra, jinkludu ikliet f'hotels u restoranti u anke safar.

Fil-fatt ix-xahar id-dieħel sejjer grupp Tuneż u għaqda oħra se tieħu wkoll grupp lejn Catania u Mount Etna fi Sqallija.

Ġieli jkun hemm xi 300 ruħ li jkunu qed jattendu xi attivita' u allura forsi tistenna li jiġri xi ħaġa, pero' b'ċertu apprezzament għal kull min ikun involut f'din l-attivita', ngħid li lanqas biss tinduna li dawn ikunu persuni rikoverati.

Dan l-aħħar tajna ċertifikat bħala apprezzament lil min ilu 25 sena jieħu ħsieb lil dawn il-pazjenti fl-isptar.

GĦandna wkoll benevolent fund, inizjattiva li bdiet min-nursing staff, fejn kull wieħed minna joħroġ lira biex meta jonqos xi ħadd, nagħtu somma flus lill-familjari tiegħu bħala sinjal ta' support.

B'hekk, il-familjari ta' dik il-persuna li tkun naqset, iħossu li hemm xi ħadd mill-isptar li qed jagħtihom support.

Bħalma diġa' ntqal, isiru staff development courses kemm fl-IHC u kemm l-SDO, liema korsijiet ilhom isiru u se jibqgħu jsiru.

Wasalna wkoll fl-aħħar fażi tal-compliments and complaints service.

Ilna biex nattwaw dan is-servizz li huwa forma ta' customer care service, pero' aħna semmejnih compliments and complaints service biex ma jirrigwardax biss il-problemi imma jirrigwarda wkoll il-lat pożittiv li huwa daqstant importanti li jissemma'.

Dan l-aħħar għamilna leaflets ta' informazzjoni fuq l-isptar għal min jidħol hemmhekk, li huma wkoll importanti.

Ħadna sehem attiv fil-finalizzazzjoni tal-liġi dwar is-saħħa mentali, li bħalma għedt int, Madam Chairperson, se tiġi diskussa fil-laqgħa li jmiss, u ħadna sehem ukoll fl-iżvilupp ta' protocols li hemm bżonn għal meta mmorru għal mixed admission ward kemm fir-rehabilitation department u kemm fl-isptar il-ġdid.

Qed nagħmlu protocols biex inħejju għal din l-eventwalita' ħalli ma jkollniex nies b'kultura li baqgħet antika, imma jkollna staff b'kultura adattata għaż-żmenijiet tal-lum.

Dwar community care, diġa' għedt li fil-preżent qed nipprovaw nutilizzaw bl-aħjar mod lil min iggradwa biex ma jitilfux l-iskills li jkunu għadhom kemm akkwistaw.

IĊ-CHAIRPERSON: L-Onor.

MICHAEL ASCIAK: Nixtieq ngħid xi ħaġa li diġa' semmejt mas-Sur Incorvaja f'laqgħa preċedenti.

Ta' spiss nisimgħu dwar nuqqas ta' nurses b' psychiatric qualifications.

Kif hawn preżenti r-rappreżentanti tad-Dipartiment tas-Saħħa, jistax wieħed jaħseb fuq recruitment drive peress li bħalissa din għadha pjuttost low key?

Forsi r-recruitment drive għal nurses tista' tiġi upgraded billi fil-gazzetti tiġi ppreżentata bħala professjoni li tagħti ċertu sodisfazzjon peress li tkun qed tgħin lill-proxxmu.

Li rrid ngħid huwa li jkun hemm drive akbar biex il-kors ta' nursing ikun iktar high key u mhux sempliċement jitħalla bħala kors ieħor li wieħed jista' japplika għalih fl-Universita'.

Naħseb tajjeb li jkun hemm ċertu reklamar fil-gazzetti qabel ma l-korsijiet fl-Universita' jiftħu f'Lulju jew Awissu.

Punt ieħor li nixtieq insemmi huwa li għandna nagħtu attenzjoni lill-impjegati li huma 'l fuq minn 40 sena.

Ix-xogħol fil-qasam li qed niddiskutu jirrikjedi ċertu maturita' u allura jien naħseb li aktar ma wieħed ikun ta' ċertu eta', iktar aħjar.

Peress li fl-ETC hemm numru ta' nies maturi li qed jirreġistraw għax-xogħol, forsi għax ikunu romlu u allura verament ikunu jixtiequ jsibu xogħol, naħseb tajjeb jekk dawn in-nies ta' ċertu maturita' jiġu targeted.

Żgur li hawn numru ta' nies, forsi mhux mijiet imma numru sostanzjali, li huma mħajra jibdew korsijiet biex jaħdmu f'dan il-qasam.

Naħseb li wieħed jista' jagħmel kuntatt ma' l-ETC biex flimkien taraw kif il-persuni li huma 'l fuq minn 40 sena u li jsibu problemi biex jiġu mpjegati, jiġu channelled into the health services, mhux biss għas-psychiatric nursing imma għal tipi oħra ta' nursing.

IS-SUR JOE BORG: Is-suġġeriment tiegħek napprezzah u se nressqu lin-nies kompetenti, pero' importanti ngħid li l-Institute of Health Care, bl-għajnuna ta' Mr Incorvaja fost oħrajn, qed jipproduċu nies li huma b'diploma in psychiatric nursing.

MICHAEL FARRUGIA: Naf li inti m'intix il-persuna li tista' tagħtini risposta, imma naħseb li ta' min wieħed jibda jikkonsidra jekk għandniex inħallu l-istruttura li wieħed imur għal B.Psych. mill-ewwel jew inkella għandniex nikkonsidraw .… Issa meta qed ngħid "B.Psych.", qed ninkludi l-midwifery u s-setturi l-oħra ta' speċjalizzazzjoni fil-qasam tan-nursing.

Bħalma inti għandek it-tobba u l-ispeċjalisti li huma fi skali differenti, m'għandhiex il-B.Psych. titqies - bħalma fl-opinjoni tiegħi għandha titqies il-midwifery u setturi oħrajn ta' speċjalizzazzjoni - bħala speċjalizzazzjoni fil-qasam tan-nursing?

U qed ngħid dan biex ikun hemm motivazzjoni fost in-nurses stess.

GĦaliex jekk tmur għal B.Psych. u mbagħad tiġi ttrattat daqs ħaddieħor li għandu B.Sc. nursing u tispiċċa fl-istess skala, bl-istess paga, inti m'għandek xejn xi jħajrek tagħżel dik il-linja.

Anke l-istruttura ta' l-Institute of Health Care ħolqot ċertu problemi, per eżempju, li wieħed imur għal midwifery mingħajr ma l-ewwel ikun għamel perijodu bħala nurse qabel ma jispeċjalizza fil-midwifery.

Inħoss li hemm bżonn li nħarsu lejn sitwazzjoni fejn wieħed l-ewwel jilħaq nurse, imbagħad jingħata ċans ta' speċjalizzazzjoni fil-midwifery, fil-psikjatrija eċċ. u dik l-ispeċjalizzazzjoni tagħtih ċans li jitla' fl-iskala tas-sistema governattiva.

Naħseb li jekk nimxu lejn dik il-linja, aktar nies jitħajru li jmorru għal speċjalizzazzjoni għaliex ikun hemm xi ħaġa li qed tattirahom.

Ma tkunx sempliċement għażla bejn nurse fl-Isptar San Luqa u nurse fl-Isptar Monte Carmeli, imma jkun hemm ċans ta' speċjalizzazzjoni.

Jien naħseb li jekk noħolqu dawn it-tip ta' strutturi, inkunu qed nippromwovu ċ-ċans li jkollna aktar nies bi speċjalizzazzjoni, inkluż dik ta' B.Psych.

Ma nafx x'jaħsbu l-membri l-oħra tal-kumitat, imma din hi l-opinjoni tiegħi.

Ma nixtieqx risposta minn għandek għaliex ma rridx ngħabbik b'responsabbilta' li hi ta' l-MPO.

IĊ-CHAIRPERSON: Dr. John Cachia għamel sinjal li xtaq jgħaddi xi rimarki.

DR. JOHN CACHIA (Director, Istitutional Health, Dipartiment tas-Saħħa): Fil-każ tal-midwifery, diġa' ttieħdet id-deċiżjoni li l-ewwel wieħed jidħol għal basic nursing u mbagħad jagħmel post-graduate diploma or certificate in midwifery, pero' fil-psikjatrija rridu noqogħdu ftit attenti.

Irridu naraw kif l-istruttura kollha se tilqa' għal din is-sitwazzjoni għaliex jekk minħabba l-istruttura li għandna li hija pegged ma' ħafna affarijiet oħra, lill-individwu li għandu B.Sc. jew diploma, u mbagħad għamel speċjalizzazzjoni, ma tkunx tista' tagħtih xi ħaġa iżjed għal dik l-ispeċjalizzazzjoni, dak li wieħed ikun jixtieq jevolvi, ma jkunx jista' jevolvih.

Fil-każ tat-tobba, min għandu speċjalizzazzjoni għandu dritt li jitla' fi skala 9, 8, 7 jew 6, imma fil-każ tan-nursing, l-ispeċjalizzazzjoni m'hijiex ippremjata bl-istess mod.

Fil-każ tan-nursing, l-iskali huma iktar on the managerial role.

Fil-fatt biex inkun korrett, kien hemm korrezzjoni zgħira fl-agreement eżistenti bejn il-gvern u n-nurses għar-rigward ta' min għandu B.Sc.

Pero' nħoss li dan m'huwiex biżżejjed.

Bħalma mxejna fil-każ tat-tobba, irridu nimxu down the road anke fil-każ tan-nursing.

Filwaqt li hemm l-administrative part of the nursing profession, ċioe' dik ta' Deputy Nursing Officer, Nursing Officer, Departmental Manager u Manager, inħoss li għandu jkun hemm il-clinical stream evolution u naħseb li din hija xi ħaġa li trid tidħol b'ċertu qawwa fin-negozjati futuri biex nippromwovu l-clinical nursing.

Irrid ngħid ukoll li diġa' hemm indikazzjoni ta' din ir-rotta fil-corrective exercise li sar peress li kellna sitwazzjoni anomala għar-rigward ta' B.Sc. u diploma.

Ma jistax ikun li jekk int għamilt erba' snin starting from "A" level tiġi kklassifikat fl-istess kategorija bħal dak li għamel erba' snin starting from "O" level.

Pero' s'issa, sfortunatament, l-istruttura governattiva hija wisq riġida u ma tagħtix dik l-istream klinika li bla dubju ta' xejn hemm bżonn li tiġi żviluppata.

DR. JOHN CACHIA: Pero' mingħajr ma nagħmlu l-iżball li fl-opinjoni tiegħi għamilna fil-każ tat-tobba.

L-iżball li għamilna fil-każ tat-tobba qed inbati minnu jien personalment.

Bl-ebda mod l-administrative ma jista' jitqies li m'huwiex ukoll professionally competent.

Dik hija l-problema.

Jekk inti tagħmel struttura fejn il-clinical u l-administrative aspects jieħdu żewġ rotot separati, qisek qed tgħid li l-amministrattiv ma jifhem xejn fil-klinika.

Mhux hekk il-każ.

Irid ikollok interrelation.

Hawnhekk qed nitkellmu ma' l-ogħla awtorita' fil-pajjiż u fl-opinjoni tiegħi, il-Parlament għandu joħroġ direzzjoni ċara f'dawn l-affarijiet.

Fl-opinjoni tiegħi, għandu bżonn li jkun hemm direzzjoni ċara f'din it-tip ta' sitwazzjoni, f'din it-tip ta' policy.

Dawn huma l-policies li fil-futur jistgħu jinteressaw nies isegwu karrieri professjonali jew inkella għal kuntrarju, li jħajru nies jitilqu 'l barra mis-servizz.

Jien inħares madwari u bi pjaċir nosserva kif żviluppaw, per eżempju, l-Aġenzija sedqa u organizzazzjonijiet oħra b'nies li telqu mid-Dipartiment tas-Saħħa.

Dak li rnexxielna nagħmlu aħna, huwa li qed innaffru nies 'il barra mis-settur pubbliku biex jistabbilixxu ruħhom b'mod tajjeb ħafna banda oħra.

Mhux faċli li ċertu nies jiġu replaced.

Aħna pajjiż żgħir ħafna u r-riżorsi tagħna huma limitati.

IĊ-CHAIRPERSON: Kulħadd jixtieq iżomm miegħu n-nies tajba li jkollu.

J'Alla li fejn tkun, tkun qed tagħmel il-ġid u tifrex il-ġid.

IĊ-CHAIRPERSON: Hekk hu, wara kollox il-konsiderazzjoni tagħna hija li naħdmu flimkien għal ħajja aħjar ta' kull ċittadin Malti, ġej minn fejn hu ġej.

DR. JOHN CACHIA: Jekk kull wieħed jagħmel understudy tiegħu, diġa' biżżejjed, imma sfortunatament anke din ma tantx tiġri.

IĊ-CHAIRPERSON: Nirringrazzjakom.

Naħseb li għal-lum nistgħu nieqfu hawnhekk.

Ninfurmawkom permezz ta' ittra meta ser nerġgħu niltaqgħu peress li l-ġimgħa d-dieħla jiena se nkun imsiefra u allura ma nkunux nistgħu niltaqgħu.

Insellmilkom u nawguralkom il-lejl it-tajjeb.

Fit-8.40 p.m. il-Kumitat aġġorna għal data li kellha tiġi komunikata aktar tard.


KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET SOĊJALI

LAQGĦA NRU.

It-Tlieta, 29 ta' Frar, 2000

Il-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Soċjali ltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fis-7.20 p.m

L-Onor.

Helen D'Amato, President tal-Kumitat, ippresediet.

PREŻENTI

L-Iskrivana qalet it-talba.

Il-Minuti tal-laqgħa Nru. 26 li saret fit-22 ta' Frar, 2000 kienu konfermati.

MENTAL HEALTH: POLICIES, STRUCTURES, SERVICES AND LEGISLATION - KONTINWAZZJONI

Il-Kumitat irriżuma mit-22 ta' Frar 2000 id-diskussjoni dwar mental health: policies, structures, services and legislation.

Il-President tal-Kumitat informat lill-membri li kienet irċeviet noti mħejjija mis-Sur Charles Pace, Lecturer fl-amministrazzjoni soċjali, Dipartiment tal-Public Policy fl-Universita' ta' Malta, b'konnessjoni mal-preżentazzjoni tiegħu fil-laqgħa Nru 26 tat-22 ta' Frar 2000.

Il-Kumitat stieden lis-Sur Victor Pisani mill-Assoċjazzjoni ta' Min Iħaddem u lis-Sur Joe Borg, Manager Nursing Services fl-Isptar Monte Carmeli, jieħdu sehem fid-diskussjoni.

Waqt id-diskussjoni tkellem ukoll Dr John Cachia, Director Institutional Health.

PAULINE ABELA GĦALL-ISKRIVAN TAL-KAMRA

PRESIDENT TAL-KUMITAT

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees docx


KUMITATI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

KUMITAT DWAR L-AFFARIJIET SOĊJALI

AVVIŻ

Laqgħa Nru. 28

L-Erbgħa, 15 ta' Marzu 2000 fis-7.00 p.m.

Il-Kumitat dwar l-Affarijiet Soċjali ser jiltaqa' nhar l-Erbgħa, 15 ta' Marzu 2000 fis-7.00 p.m. fil-Kamra tal-Kumitati fil-Palazz il-Belt b'din l-aġenda:-

Laqgħa mat-team mill-Għaqda Dinjija tas-Saħħa (WHO) li qed iniedi programm ta' investiment dwar il-promozzjoni tas-saħħa f'Malta.

9 ta' Marzu 2000 SKRIVAN TAL-KAMRA


(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

Laqgħa Nru. 28

L-Erbgħa, 15 ta' Marzu, 2000

Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan

Prezz Lm1

Laqgħa Nru. 28

L-Erbgħa, 15 ta' Marzu, 2000

Il-Kumitat iltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fl-7.15 p.m.

Il-Minuti tal-laqgħa Nru. 27 li saret fid-29 ta' Frar, 2000 ġew konfermati.

IĊ-CHAIRPERSON (Onor. Helen D'Amato): Qabel nibdew nixtieq ninfurmakom li ġejt mitluba minn NET Television sabiex jiffilmjaw parti minn din il-laqgħa.

Nixtieq nitlob il-permess ukoll f'każ li jkollna talba simili minn xi television station ieħor.

LAQGĦA MAT-TEAM MILL-GĦAQDA DINJIJA TAS-SAĦĦA (WHO) LI QED INIEDI PROGRAMM TA' INVESTIMENT DWAR IL-PROMOZZJONI TAS-SAĦĦA F'MALTA

IĊ-CHAIRPERSON: Thank you.

IĊ-CHAIRPERSON: Dr. Chircop, please.

IĊ-CHAIRPERSON: Mr Makara.

IĊ-CHAIRPERSON: Hon.

IĊ-CHAIRPERSON: Thank you very much.

IĊ-CHAIRPERSON: Hon.

IĊ-CHAIRPERSON: Dr. Asciak.

IĊ-CHAIRPERSON: Dr. Chircop.

IĊ-CHAIRPERSON: Thank you.

IĊ-CHAIRPERSON: Dr. Agius.

IĊ-CHAIRPERSON: Thank you.

Fit-8.25 p.m. il-Kumitat ikkonkluda d-diskussjoni u aġġorna għal nhar it-Tlieta, 21 ta' Marzu, 2000 fis-7.00 p.m bil-kontinwazzjoni tad-diskussjoni dwar mental health: policies, structures, services and legislation.


KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET SOĊJALI

LAQGĦA NRU.

L-Erbgħa, 15 ta' Marzu, 2000

Il-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Soċjali ltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fis-7.15 p.m

L-Onor.

Helen D'Amato, President tal-Kumitat, ippresediet.

PREŻENTI

L-Iskrivana qalet it-talba.

Il-Minuti tal-laqgħa Nru. 27 li saret fid-29 ta' Frar, 2000 kienu konfermati.

Il-President tal-Kumitat informat lill-Kumitat li kellha talba minn NET Television sabiex jieħdu filmat ta' din il-laqgħa u talbet il-permess tal-Kumitat sabiex ikunu jistgħu jidħlu fil-kamra.

Il-permess ingħata.

Il-Kumitat stieden lit-team mill-GĦaqda Dinjija tas-Saħħa (WHO) kompost mis-Sur Spencer Hagard, leader tat-team, mis-Sur Peter Makara, minn Ms Tina Kiaer u minn Ms Marija Kisman, jieħdu sehem fid-diskussjoni.

It-team mill-WHO ppreżenta Briefing Sheet No 3 - Auditing Investment for Health Opportunities: A WHO/EURO New Service for Member States.

Fit-8.25 p.m. il-Kumitat ikkonkluda d-diskussjoni u aġġorna għal nhar it-Tlieta, 21 ta' Marzu 2000 fis-7.00 p.m. b'din l-aġenda:-

PAULINE ABELA GĦALL-ISKRIVAN TAL-KAMRA

PRESIDENT TAL-KUMITAT


KUMITATI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

KUMITAT PERMANENTI DWAR IX-XOGĦOL TAL-KAMRA

AVVIŻ

Laqgħa Nru. 27

It-Tnejn, 20 ta' Marzu 2000, fil-5.30 p.m.

Il-Kumitat Permanenti dwar ix-Xogħol tal-Kamra se jiltaqa' nhar it-Tnejn, 20 ta' Marzu 2000, fil-5.30 p.m. fil-Kamra tal-Kumitati fil-Palazz il-Belt, b'din l-agenda:-

Xogħol tal-Kamra; u

Affarijiet oħra.

16 ta' Marzu 2000 SKRIVAN TAL-KAMRA


LAQGĦA NRU.

It-Tnejn, 20 ta' Marzu 2000

Il-Kumitat Permanenti dwar ix-Xogħol tal-Kamra ltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta,

fil-5.35 p.m.

Mr Speaker, l-Onor Anton Tabone, ippresjeda.

Il-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali, l-Onor Victor Galea Pace, l-Onor Joe Mizzi u l-Onor George Vella.

Il-Minuti ta' Laqgħa Nru 26 li saret fid-29 ta' Frar 2000, kienu konfermati.

XOGĦOL TAL-KAMRA

Il-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali informa lill-Kumitat li l-ħsieb tal-Gvern kien li wara li tintemm id-diskussjoni fuq it-Tieni Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar ix-Xandir (Abbozz Nru 56), il-Kamra tibda d-diskussjoni fuq it-Tieni Qari ta' l-Abbozz ta' Liġi dwar id-Drittijiet ta' l-Awtur (Abbozz Nru 42); l-Abbozz ta' Liġi dwar it-Trademarks (Abbozz Nru 38), u l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Immunitajiet u l-Privileġġi Diplomatiċi (Abbozz Nru 62).

Il-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali qajjem il-punt dwar it-tul ta' interventi minn deputati fil-Parlament.

Fuq punt imqajjem mill-Onor George Vella, il-Kumitat iddiskuta l-kwestjoni konnessa max-xiri ta' karti bla watermark mill-Parlament, u saret riferenza għar-rapport imħejji mill-iSpeaker li tqassam liú-úewġ naħat tal-Kamra.

Fis-6.00 p.m. il-Kumitat aġġorna għal data li kellha tiġi komunikata aktar tard.

SKRIVAN TAL-KAMRA


KUMITATI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

KUMITAT DWAR L-AFFARIJIET SOĊJALI

AVVIŻ

Laqgħa Nru. 29

It-Tlieta, 21 ta' Marzu 2000 fis-7.00 p.m.

Il-Kumitat dwar l-Affarijiet Soċjali ser jiltaqa' nhar it-Tlieta, 21 ta' Marzu 2000 fis-7.00 p.m. fil-Kamra tal-Kumitati fil-Palazz il-Belt b'din l-aġenda:-

21 ta' Marzu 2000 SKRIVAN TAL-KAMRA


KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET SOĊJALI

(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

Laqgħa Nru. 29

It-Tlieta, 21 ta' Marzu, 2000

Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan

Prezz Lm1

Laqgħa Nru. 29

It-Tlieta, 21 ta' Marzu, 2000

Il-Kumitat iltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fl-7.15 p.m.

Il-Minuti tal-Laqgħa Nru. 28 li saret fil-15 ta' Marzu, 2000 ġew konfermati.

MENTAL HEALTH: POLICIES, STRUCTURES, SERVICES AND LEGISLATION - KONTINWAZZJONI

Id-diskussjoni rriżumiet mid-29 ta' Frar, 2000.

IĊ-CHAIRPERSON (L-Onor.

Helen D'Amato): Nibda billi ninforma lill-Kumitat li l-Aġenzija sedqa bagħtet il-kummenti tagħha għad-draft tal-mental health act.

Mhux se naqra d-dokument mibgħut peress li huwa pjuttost twil, pero' kopja tiegħu se tiġi ċirkolata lilkom.

Fost l-emendi li qed jipproponu, qegħdin jitolbu li d-drug and alcohol addiction ma jinqatgħux mill-mental health act.

Illum magħna għandna l-avukat li ħadmet fuq il-proposed legislation biex tispjega punti li jistgħu jitqajmu matul id-diskussjoni.

M'għandix dubju li hija konxja mit-talbiet ta' l-Aġenzija sedqa u naħseb tista' tagħti r-raġunijiet favur jew kontra l-proposti għal-liġi li ntbagħtu mill-Aġenzija sedqa.

Din hija d-disa' laqgħa li żammejna fuq is-suġġett ta' mental health u naħseb li dan huwa s-suġġett li l-aktar kellna laqgħat dwaru.

Nispera li issa wasalna biex proprju nagħlqu d-diskussjoni u fil-fatt xtaqt li llum nisimgħu kummenti dwar id-discussion document għal bidliet fil-mental health act li kien ġie ppreżentat lilna mill-Professoressa Podesta' fit-tielet laqgħa li kellna dwar dan is-suġġett.

Nibda billi nitlob lil Dr. Brigitte Gafa', legal adviser fil-Ministeru tas-Saħħa, tagħtina overview ta' din id-draft u tagħtina d-differenzi bejn il-Mental Health Act kif inhi llum u l-proposti li qed isiru biex din il-liġi tiġi aġġornata ħalli tilħaq il-ħteġijiet tal-lum.

Għaldaqstant nistieden lil Dr. Gafa' tiġi mal-mejda u nfakkarha li dawn is-seduti huma rrekordjati u bħal dejjem, għandna magħna rappreżentanti ta' l-istampa.

Pero' qabel ma nkomplu, jekk tippermettuli għax kont se ninsa, irrid ngħid li Joe Borg li fl-aħħar laqgħa li kellna dwar il-mental health kien qed jirrappreżenta l-federazzjoni nazzjonali tas-saħħa mentali, ġibidli l-attenzjoni għar-rapport li deher fil-gazzetta "In-Nazzjon" fejn ġie rrapportat li hu qal li kienet il-fedarazzjoni stess li bdiet l-in-service training għall-infermiera.

Huwa oġġezzjona għal dan il-kumment peress li ma qalx hekk.

Jien qrajt id-draft transcript tal-laqgħa u fil-fatt ma jirriżultax li qal hekk.

Li qal huwa li l-federazzjoni torganizza seminars kemm għall-pubbliku kif ukoll għall-professjonisti, ma qalx li tagħmel in-service training għall-infermiera.

Nitlob issa lil Dr. Gafa' tagħmel l-intervent tagħha.

DR. BRIGITTE GAFA' (Legal Adviser fil-Ministeru tas-Saħħa): Qabel jiġu analizzati l-emendi proposti għal-liġi dwar is-saħħa mentali, tajjeb li wieħed jiftakar li l-qasam tal-kura tas-saħħa dejjem kien dominat mill-prinċipju "doctor knows best" u l-pazjent, il-bieraħ aktar mil-lum, kien ikollu joqgħod għal dak li jgħid it-tabib.

Għalkemm it-tabib huwa mogħni bit-tagħrif mediku, il-pazjent xorta waħda għandu d-dritt li jagħżel.

Dan huwa l-prinċipju ta' awtonomija tal-pazjent u l-problema hija li ssib il-bilanċ bejn dawn iż-żewġ prinċipji li kultant ikunu opposti.

Fil-qasam tal-kura tas-saħħa mentali, il-problema hija akbar billi l-presuppożizzjoni hija li l-pazjenti bi problemi psikjatriċi m'għandhomx il-kapaċita' li jiddeċiedu għalihom infushom.

F'Malta, il-kura tas-saħħa mentali hija regolata permezz ta' l-Att dwar is-Saħħa Mentali, liema Att għadda mill-Parlament fl-1976 u sussegwentement ġie emendat permezz ta' l-Att XIII ta' l-1983.

Jiġifieri dan il-qafas legali, illum għandu kważi 20 sena.

Matul is-snin saru ħafna żviluppi fil-kura u t-trattament tal-kondizzjonijiet psikjatriċi, pero' sfortunatament dawn l-iżviluppi m'humiex riflessi fil-liġi u kien għalhekk li nħass il-bżonn li jsiru emendi sabiex il-liġi eżistenti tiġi aġġornata.

Kien maħsub ukoll li l-qafas prinċipali tal-liġi ma jkunx jindirizza sitwazzjonijiet li jkunu soġġetti għal tibdil kontinwu.

Id-draft proposta, għalkemm mhux fil-fażi konklussiva, hija intenzjonata li tipprovdi l-qoxra ta' l-istruttura li meta titħaddem mit-team multi-dixxilinarju, id-drittijiet tal-pazjent bi problemi psikjatriċi ma jkunux imxekkla, filwaqt li sitwazzjonijiet speċifiċi jkunu indirizzati permezz ta' avviżi legali li ma jenħtieġux li jgħaddu mill-Parlament sabiex jiġu nforzati.

L-ewwel differenza li wieħed isib fid-draft hija l-inklużjoni tal-frażi "day or residential facility for mentally disordered persons" taħt id-definizzjoni ta' "sptar".

Fl-Att XVIII ta' l-1976, "sptar" ma kienx jinkludi residenza jew respite centre għal persuni bi problemi mentali.

L-oġġettiv wara din iż-żieda fid-definizzjoni hija li l-mira għandha tkun li kemm jista' jkun, il-pazjenti bi problemi psikjatriċi jkunu kkurati fil-komunita', 'il bogħod mill-isptar, ħalli ma jkollhomx iġorru l-piż ta' l-istigma tas-soċjeta' in ġenerali.

Naturalment wieħed japprezza li barra l-kura medika, il-pazjenti li jingħataw kura fil-komunita' jkun jenħtieġilhom ukoll social care li hija imperattiva biex il-persuni li qed jieħdu l-kura jkunu jistgħu jamalgamaw irwieħhom fis-soċjeta' b'iktar faċilita'.

M'hemm xejn agħar milli meta wieħed joħroġ mill-isptar, ikollu jħabbat wiċċu ma' indifferenza u kultant anke intolleranza, minn nies ta' madwaru.

Dan aktar jagħmel sens f'dawk il-każijiet fejn pazjenti jkunu ilhom li daħlu l-isptar u għalhekk ikunu spiċċaw dipendenti għal kollox fuq dak provdut lilhom mill-istituzzjoni.

Din il-problema ta' istituzzjonalizzar, tant hija evidenti u tinħass, li taħt l-artikolu 4 tad-draft, il-ministru ġie mogħti l-poter li jagħmel arranġamenti sabiex servizzi mediċi psikjatriċi jingħataw fil-komunita', u jagħmel ukoll arranġamenti għar-riabilitazzjoni tal-pazjent.

Hawnhekk għandu jiġu osservat li l-pazjent bħala persuna vestit bid-drittijiet fundamentali, jista' biss iħaddan dawn id-drittijiet fit-totalita' tagħhom meta jkollu l-liberta' tiegħu.

Din ta' l-aħħar tista' tiġi aktar sottolineata meta l-kura tingħata fil-komunita'.

Kif diġa' spjegajt, sabiex il-kura fil-komunita' tirnexxi, irid ikollok support services minn nies imħarrġa apposta.

Taħt il-liġi eżistenti, il-persuni responsabbli huma l-mental welfare officers u l-ministru għandu l-poter li jappunta persuna, irrispettivament mill-appointment u x-xogħol tagħha, sabiex taqdi d-dmirijiet ta' mental welfare officer.

Fid-draft qed jiġi propost li din il-proċedura tinbidel peress li huwa rikonoxxut il-fatt li biex persuna tagħmel ix-xogħol ta' mental welfare officer, għandu jkollha taħriġ apposta.

Tibdil ieħor li qed jiġi propost u li jitfa' dawl lejn it-tip ta' kura li qed tiġi mmirata, hija t-tneħħija tal-kliem "responsible medical officer" u minflokhom tidħol il-kelma "consultant".

Il-consultant huwa l-persuna li se jkollu l-overall responsibility tal-pazjent.

Dan ifisser li l-pazjent se jkun qed jieħu l-kura skond dak rikjest mill-multi-disciplinary team waqt li l-konsulent huwa dak li għandu r-responsabbilta' globali aħħarija.

Iddaħħlet ukoll in-nomenklatura ta' "approved medical practitioner" fejn l-enfasi hija fuq il-fatt li dawn it-tobba għandhom ikollhom esperjenza speċifika fid-djanjosi u t-trattament ta' mental disorder u li isimhom ikun jinsab fuq lista approvata mill-ministru.

Din id-definizzjoni hija ħafna aktar dejqa minn dik eżistenti ta' "responsible medical officer" fejn dan huwa designat bħala l-persuna responsabbli mill-kura tal-pazjent.

L-artikolu 2 ta' l-Att dwar is-Saħħa Mentali huwa l-artikolu tad-definizzjonijiet u dan ra tibdil ieħor bl-inklużjoni tat-termini "severe mental impairment" u "mental impairment", minflok il-kliem "mental subnormality" u "subnormality".

Wara kollox, persuni bi problemi psikjatriċi m'għandhomx jitqiesu bħala persuni taħt in-normalita'.

Dan it-tibdil fil-liġi jista' jitqies bħala l-ewwel pass għal tibdil fil-kultura fejn persuni bi problemi psikjatriċi jiġu mwarrba u mitfugħa f'post minn fejn ma jkunu jistgħu jagħmlu ħsara lil ħadd.

Żgur li din l-attitudni protettiva ma tgħinx lill-pazjenti bi problemi psikjatriċi jiffaċċjaw il-ħajja, iżda tgħinhom biss biex jeżolaw irwieħhom.

Ta' min jinnota wkoll li s-subartikolu (2) ta' l-artikolu 2 huwa propost li jinbidel fis-sens li jiġi speċifikat li persuna li tkun qed tbati minn abbuż ta' alkoħol, drogi, jew divjazzjoni sesswali, ma tistax, abbażi biss ta' dak l-abbuż jew tendenza, titqies illi hija soġġetta għall-provvedimenti previsti taħt l-Att dwar is-Saħħa Mentali.

Din l-emenda hija maħsuba biex tillimita l-applikabilita' tal-liġi u persuni li jkunu fil-morsa ta' l-abbuż ta' sustanzi stupefaċenti, ma jkunux awtomatikament sezzjonati għall-Isptar Monte Carmeli.

L-artikolu 3 li jittratta dħul volontarju fl-isptar, inbidel ukoll għalkemm mhux esklużivament fis-sustanza tiegħu.

Fil-liġi in vigore, dan l-artikolu jibda fin-negattiv waqt li issa, l-enfasi ġiet mibdula għal fuq il-persuna li qed titlob li tidħol l-isptar.

Taħt l-Att ta' l-1976, ir-riferenza kienet fuq il-pazjent waqt li issa, ix-shift qiegħda fuq il-"persuna" u x-xewqat tagħha.

Essenzjalment, dan huwa t-tibdil propost.

Filwaqt illi taħt il-liġi preżenti għandek pazjent riċevitur ta' kura, soġġett passiv li joqgħod għal dak kollu li jiddetta t-tabib kuranti, issa, il-proposti qed jimmiraw lejn persuna li minkejja li tbati minn mard psikjatriku, għandha l-bżonnijiet singulari tagħha u għandha l-kapaċita' li tiddeċiedi.

L-attitudni li l-pazjent b'mard mentali mhux kapaċi jieħu deċiżjoni, hija żbaljata u tenħtieġ tinbidel.

Li l-ewwel u qabel kollox tħares lejn il-pazjent bħala persuna, huwa pass 'il quddiem biex tinbidel l-idea żbaljata li teżisti dwar dawn in-nies.

Kif inhu llum, fl-artikolu 3 m'hemm l-ebda riferenza lejn il-ġid tal-pazjent, iżda hemm biss għal arranġamenti burokratiċi u parametri mediko-legali.

Issa qed jiġi propost li t-tabib ikun marbut li jdaħħal persuna l-isptar jekk ikun ta' benefiċċju għaliha.

Il-pazjent bħala persuna, huwa fiċ-ċentru ta' l-azzjoni kollha.

Tant hu hekk, li qed jiġi rikonoxxut li l-pazjent għandu dritt jieħu deċiżjoni u ma jistax jinżamm l-isptar jekk jiddeċiedi li jitlaq.

Dan kollu jrid jiġi studjat fl-ambitu ta' l-applikabilita' ta' l-artikolu 3, jiġifieri d-dħul volontarju fl-isptar.

Fit-tieni parti tal-liġi, jiġifieri mill-artikolu 4 sa l-artikolu 13, it-tibdil prinċipali jirrigwarda l-inklużjoni tat-termini "day or residential facility for mentally disordered patients".

Dan, kif diġa' għedt qabel, jorbot mal-prinċipju li l-pazjent huwa persuna awtonoma u jrid isir kull sforz sabiex dik l-awtonomija tiġi mħarsa.

Filwaqt li mhux kontestat li l-pazjent bħala persuna għandu d-drittijiet tiegħu, daqstant ieħor għandu jiġi rikonoxxut li membri tas-soċjeta' għandhom ukoll id-drittijiet tagħhom.

It-tielet parti tal-liġi viġenti tittratta d-dħul ta' persuni fl-Isptar Monte Carmeli għal osservanza u trattament indipendentement mix-xewqa tagħhom.

F'dan il-każ, it-terminu wżat huwa "pazjent" u mhux "persuna" billi d-dħul fl-isptar ma jiddependix mill-volonta' tal-persuna konċernata, u ċ-ċirkostanzi fejn l-opinjoni ta' l-individwu momentarjament titpoġġa fil-ġenb, huma elenkati speċifikament taħt is-subartikolu (2) ta' l-artikolu 14, u ċioe', jekk il-pazjent ikun qed ibati minn kondizzjoni mentali li tenħtieġ li jinżamm l-isptar, u li jkun neċessarju li jinżamm għall-kura fl-interess ta' saħħtu jew sigurta' tiegħu, jew biex jiġu protetti terzi persuni.

Dawn iċ-ċirkostanzi jinsabu wkoll fil-liġi ta' l-1976 u ma ġewx mibdula fid-draft proposta.

Il-bidla fl-artikolu 14 kienet fis-subartikolu (3) fejn iddaħħlet l-idea li l-applikazzjoni għal dħul fl-isptar, għandha ssir biss wara li jkun hemm rakkmandazzjoni bil-miktub fuq forma preskritta magħmula minn żewġ tobba.

Permezz ta' dan it-tibdil qed jiġi assigurat li biex tittieħed il-liberta' ta' persuna, jiġifieri li persuna tinżamm fl-isptar kontra l-volonta' tagħha, għandu jkun hemm second opinion ta' tabib ieħor.

Idealment, is-second opinion tkun ta' xi ħadd indipendenti, iżda din hija diffiċli li tiġi attwata fil-kwadru Malti minħabba l-limitazzjoni ta' riżorsi umani f'dan il-qasam.

Fil-każ ta' emergency application, qed jiġi propost illi l-pazjent għandu jkun informat li l-applikazzjoni tista' tiġi mibdula f'waħda ta' osservazzjoni u għalhekk il-perijodu fl-isptar ikun se jitwal.

Hawnhekk, id-dritt tal-pazjent għal informazzjoni, minbarra li tolqot direttament il-liberta' tiegħu, titfa' dawl dwar il-kondizzjoni tiegħu.

Dan jagħmel aktar sens meta wieħed jara s-subartikolu (3) ta' l-artikolu 19.

Tibdil propost huwa li l-pazjent jista' jintavola l-applikazzjoni f'każ li jkun iddaħħal l-isptar għal osservazzjoni.

Attwalment, tali applikazzjoni hija ristretta biss għal dawk il-persuni li jkunu l-isptar għal trattament.

Di piu', tfal li jkunu ddaħħlu l-isptar qabel ma jkunu għalqu s-16-il sena, jistgħu jmorru quddiem it-tribunal meta jagħlqu s-16-il sena.

Hija f'lokha li wieħed jirrimarka li sabiex pazjent ikun jaf bid-dritt tiegħu li japplika quddiem it-tribunal, l-awtorita' ta' l-isptar hija fl-obbligu li fost affarijiet oħra tinforma lill-pazjent b'dan id-dritt.

Hija għalhekk l-intenzjoni li tali responsabbilta' tiġi formalizzata permezz ta' avviż legali u mhux direttament minn liġi mgħoddija mill-Parlament peress li att tal-Parlament jieħu aktar fit-tul biex jiġi emendat bir-riskju ċar li għal darb'oħra l-liġi proposta tispiċċa ma tirriflettix l-avvanz fil-qasam mediko-legali.

Introduzzjoni oħra marbuta mad-drittijiet tal-pazjent, tinsab fil-paragrafu (b) tas-subartikolu (2) ta' l-artikolu 22.

Hawnhekk ġiet introdotta riferenza għall-Kummissjoni Ewropea għad-Drittijiet tal-Bniedem kif ukoll għall-Qorti Ewropea għad-Drittijiet tal-Bniedem.

Issa, pazjent jista' jkollu channel ta' informazzjoni u korrispondenza bejnu u bejn dawn iż-żewġ korpi, mingħajr tfixkil.

Tibdil li qed jiġi propost, mhux b'riferenza għad-drittijiet tal-pazjent iżda probabbilment minħabba esklużjoni abbażi ta' sess, hi l-introduzzjoni għal "omm" fis-subartikolu (1) ta' l-artikolu 30, liema artikolu jelenka min għandu d-dritt li jaġixxi ta' qarib.

Din l-introduzzjoni saret stante li sal-lum, il-persuna li kellha l-poter vestit lilha legalment sabiex taġixxi bħala qarib f'isem pazjent, kienet fost oħrajn il-missier bl-esklużjoni ta' l-omm, pero' għandu jingħad ukoll li minkejja l-poter imsemmi, f'ċirkostanzi preskritti mil-liġi, is-Sekond'Awla tal-Qorti Ċivili tista' tinnomina lil terzi applikanti sabiex jaġixxu ta' qarib.

Proposta ġdida oħra tinsab fl-artikolu 38.

Dan l-artikolu jippreskrivi l-kompożizzjoni tat-tribunal dwar is-saħħa mentali.

It-tribunal għandu jkun kompost minn chairperson li kien, jew hu, imħallef fil-qrati superjuri jew li għandu r-rekwiżiti sabiex ikun imħallef, kif ukoll żewġ membri oħra li issa ġew speċifikati bħala psikjatra u mental welfare officer.

Taħt il-liġi eżistenti, il-ministru għandu d-diskrezzjoni li jiddeċiedi hu fuq il-kwalifiki tal-membri tat-tribunal waqt li l-proposta issa hija li l-kwalifika tkun preskritta mil-liġi u għalhekk tneħħiet id-diskrezzjoni ministerjali.

Huwa previst ukoll li jkun hemm membri supplimentari sabiex it-tribunal ikun jista' jiffunzjona b'aktar effiċjenza u aktar ta' spiss, stante illi l-istess tribunal huwa l-mezz li permezz tiegħu l-pazjent jista' jinvestiga r-raġuni għaż-żamma tiegħu fl-isptar b'detriment għal-liberta' tiegħu.

Fis-sustanza u fil-qosor, dawn huma t-tibdiliet proposti għal-Liġi dwar is-Saħħa Mentali.

L-oġġettiv wara l-proposti mressqa huwa li l-pazjent għandu jiġi rikonoxxut bħala persuna vestita bl-istess drittijiet ta' kull ċittadin ieħor.

Naturalment, il-psikjatri u t-tobba għandhom id-diskrezzjoni klinika, iżda tali diskrezzjoni ma tistax tieħu l-post tal-volonta' tal-pazjent.

IĊ-CHAIRPERSON: Fid-diskors tiegħek, inti għamilt riferenza għal min ikun taħt l-effett tad-droga u l-alkoħol, pero' nixtieqek li tiftaħ ftit iktar in vista tal-fatt li għandna proposed amendment dwar dan il-punt mill-Aġenzija sedqa.

Forsi nista' ngħaddilek kopja ta' l-emenda kif proposta.

DR. BRIGITTE GAFA': Fid-draft proposal li sar biex jemenda s-subartikolu (2) ta' l-artikolu 4 tal-Mental Health Act, qed jingħad hekk:

Fil-proposal, bl-ebda mod ma qed jiġi eskluż li l-persuni li jkunu qed ibatu minn sexual deviancy jew abbuż ta' alkoħol u sustanzi oħra, ma jiddaħħlux fl-Isptar Monte Carmeli għal osservanza jew trattament.

Hawnhekk qed jingħad li ma jiddaħħlux jekk ikunu qed ibatu biss minn alcohol dependency or dependency on drugs.

Bl-ebda mod ma hi qed teskludihom.

Jekk id-dipendenza tkun qed toħloq mard psikjatriku lill-individwu, iva, imma jekk mhux qed toħloqlu problemi psikjatriċi u mentali, ma jiddaħħalx għax dak il-każ ikun a social case.

Jeżistu bodies oħra fil-pajjiż li jieħdu ħsieb it-trattament u l-kura ta' dawn in-nies u m'għandux ikun l-Isptar Monte Carmeli li jieħu ħsieb dawn il-każijiet.

Bħalma diġa' għedt, meta wieħed jiddaħħal l-isptar, se jkollu dik l-istigma li ddaħħal ġo sptar u li aħna qed nipprovaw nagħmlu huwa proprju li noħorġu lin-nies mill-istituzzjoni ta' l-isptar u nagħtuhom il-kura fil-komunita'.

Jien naħseb li l-proposti ta' l-Aġenzija sedqa qed joħorġu minn miżinterpretazzjoni ta' dan is-subartikolu.

Ma ġiex miftiehem eżattament x'qed nipprovaw ngħidu permezz ta' dan is-subartikolu.

Aħna mhux qed ngħidu li nies li abbużaw minn alkoħol u droġi li mbagħad irriżultalhom fi problemi psikjatriċi ma tingħatalhomx kura fl-Isptar Monte Carmeli, imma qed ngħidu li jrid ikun hemm problemi psikjatriċi u mentali biex jiddaħħlu l-isptar.

IĊ-CHAIRPERSON: L-Onor.

Naħseb li l-Aġenzija sedqa qed tinterpreta din id-definizzjoni li drug and alcohol addiction is a mental disorder, waqt li aħna qegħdin ngħidu, anke mil-lat mediku, illi jekk l-alcohol intoxication jew alcohol abuse qed twassal biex persuna jkollha halucinations, allura f'dak il-każ, meta għandek komplikazzjoni partikolari, se tidħol fit-termini tal-liġi li dik il-persuna għandha a psychiatric disorder, imma l-fatt waħdu li inti għandek drug and alcohol addiction, ma jfissirx li taqa' taħt il-kappa ta' mental disorder.

Naħseb li qed nifhem tajjeb, dak li qed tgħid.

Tagħmel sens b'dak il-mod.

DR. JOSEPH SALIBA (Direttur tal-Psikjatrija, Sptar Monte Carmeli): Fil-fatt, il-pożizzjoni hija komplikata.

Jekk wieħed iħares lejha mill-aspett ta' djanjosi, kemm DSM u kemm ICD huma mental disorders imma l-problema hija ta' natura differenti fis-sens illi l-konċett ta' compulsory treatment huwa marbut ma' meta bniedem ma jkunx għadu kapaċi jirraġuna.

Dak huwa l-essenzjal.

Jekk bniedem newrotiku għadu kapaċi jirraġuna, ma tistax iġġiegħlu jieħu l-kura minkejja li forsi għandu bżonnha.

Jiena naħseb li fehmu l-liġi, pero' qegħdin jipprovaw jakkwistaw mezz kif ikunu jistgħu jikkuraw lill-pazjent fil-bidu għax huwa minnu that at first, the drug addict is very difficult to engage.

Huma jridu miżura biex almenu, għal perijodu preliminari, ikunu jistgħu jżommuh kontra r-rieda tiegħu, pero' din tmur kontra d-direzzjoni li ħadu ħafna pajjiżi Ewropej.

Huma biss xi tnejn jew tlieta l-pajjiżi li żammew addiction solely as sufficient grounds.

Apparti minn hekk, din xi tfisser?

Tfisser li jekk teħodha kif qegħdin jgħidu, a person walking in the street who is known to have a dependency problem, tista' taqbdu mill-kozz t'għonqu u ddaħħlu l-isptar.

Meta tara persuna fis-sakra jew taħt l-influwenza tad-droga, inti ma tkunx taf jekk dik il-persuna hijiex addicted jew le.

Allura taqbad u ddaħħlu għal li jista' jkun?

IĊ-CHAIRPERSON: Hawn min jixtieq jagħmel xi mistoqsijiet b'mod ġenerali?

MICHAEL FARRUGIA: Nixtieq nagħmel punt zgħir.

Naħseb li jkun xieraq jekk lill-Aġenzija sedqa li għamlu din ir-rakkmandazzjoni tintbagħtilhom il-pożizzjoni tagħna dwar kif qegħdin inħarsu lejn din l-emenda biex jekk forsi l-mod kif inhi miktuba hawnhekk m'huwiex eżatt dak li riedu jwasslu huma, jagħmlu t-tibdil meħtieġ.

IĊ-CHAIRPERSON: Naqbel miegħek Dr. Farrugia.

Naħseb lill-Aġenzija sedqa għandna nibgħatulhom transcript ta' l-ispjegazzjoni li għadha kif ingħatat biex jew jagħmlu diskussjoni aktar wiesgħa jew inkella jikkomunikaw direttament mal-Ministeru tas-Saħħa, b'mod partikolari jekk aħna ma nkunux għadna għaddejjin b'dan il-proċess ta' diskussjoni dwar is-saħħa mentali - naħseb li issa wasalna biex nikkonkludu d-diskussjoni -għalkemm naturalment, jekk iridu jużaw dan il-qafas, aħna nkunu nistgħu nikkomunikaw magħhom.

MICHAEL FARRUGIA: Bħala Kumitat dwar l-Affarijiet Soċjali, se niddiskutu din il-liġi qabel ma tmur quddiem il-Parlament?

Qed nagħmel din il-mistoqsija għaliex jiena nħares lejn din il-liġi bħala liġi li għandha tkun maqbula bejn iż-żewġ naħat tal-Kamra u peress li hemm consensus bejn iż-żewġ naħat tal-kumitat, jekk l-ewwel issir diskussjoni f'dan il-kumitat, meta mbagħad il-liġi titressaq fil-Parlament, ma jkollniex għalfejn nerġgħu noqogħdu nifluha.

Naturalment, l-ewwel nagħmlu d-diskussjonijiet neċessarji, anke internament fil-grupp parlamentari, u forsi anke nagħmlu xi emendi żgħar, u mbagħad niġu hawnhekk u niddiskutuha bejnietna.

Mhux qed ngħid nagħmluha l-ġimgħa d-dieħla, but if we thrash out the whole thing bil-kwiet hawnhekk, meta mmorru quddiem il-Kamra, inkunu nistgħu ngħaddu l-istadji ta' second reading u kumitat, mingħajr problemi.

Fl-opinjoni tiegħi, din il-liġi għandha tiġi thrashed out fis-Social Affairs Committee.

IĊ-CHAIRPERSON: Ma naħsibx li s-suġġeriment tiegħek nistgħu niddeċieduh aħna bejnietna.

Li nistgħu nagħmlu hu li nressqu l-proposta lill-House Business Committee biex qabel ma l-liġi titressaq quddiem il-Kamra kollha, tiġi diskussa f'dan il-kumitat.

Naħseb nistgħu nressqu dan is-suġġeriment lill-Kumitat dwar ix-Xogħol tal-Kamra u mbagħad naġixxu skond id-direzzjoni li jagħtuna.

MICHAEL FARRUGIA: Jien inħoss li jekk hemm liġi li żgur m'għandniex noqogħdu nilletikaw fuqha, hija proprju din.

Jekk ikun hemm xi dettalji li jkunu jenħtieġu diskussjoni, narawhom flimkien u nimxu.

IĊ-CHAIRPERSON: Naturalment tifhem li aħna ma nistgħux naqbdu u niddeċiedu li jsir hekk.

L-Onor.

FRANCIS AGIUS: Naqbel ħafna ma' dak li qal l-Onor.

Farrugia li l-liġi għandna l-ewwel niddiskutuha hawnhekk ma' l-esperti fil-materja.

Din hija liġi li meta se tiġi biex timplementaha, ser tiltaqa' ma' ħafna problemi.

Ħalli nieħu bħala eżempju sitwazzjoni bejn mara u raġel.

Kellna każijiet fejn minħabba marital problems persuna ddaħħlet l-Isptar Monte Carmeli.

Kien hemm diversi problemi li ma stajniex insibu soluzzjoni għalihom.

U kif qed naraw, jeżistu miżinterpretazzjonijiet tal-liġi kif proposta u għalhekk naħseb illi iktar ma d-diffikultajiet tekniċi jiġu thrashed out mill-ewwel, forsi anke f'dan il-kumitat, aktar aħjar.

IĊ-CHAIRPERSON: Bħalma diġa' għedt, jien ma nsib l-ebda diffikulta' li l-ewwel issir diskussjoni hawnhekk.

Jien naf li dan id-draft qed jiġi diskuss anke fi ħdan il-Kummissjoni Nazzjonali għas-Saħħa Mentali u allura jista' jkun hemm ukoll xi tibdil min-naħa tal-kummissjoni.

Naħseb li nistgħu nagħmlu hu li meta jkun hemm il-final document, inressqu l-proposta tagħna lill-House Business Committee biex qabel ma l-abbozz imur quddiem il-Kamra, jiġi f'dan il-kumitat biex niddiskutu xi diverġenzi li jista' jkun hemm, u naqblu fuqu qabel ma jmur fil-Kamra.

MICHAEL FARRUGIA: Jien kont nissuġġerixxi li meta niġu għad-diskussjoni f'dan il-kumitat, ikun hawn preżenti Dr. Gafa' u l-ogħla awtoritajiet tad-Dipartiment tas-Saħħa u ta' l-Isptar Monte Carmeli biex jikkjarifikaw xi affarijiet li forsi jkunu jenħtieġu kjarifika għax kif nafu lkoll, ħafna drabi jkun diffiċli li ċerti kjarifiċi jsiru fil-Parlament.

IĊ-CHAIRPERSON: Naħseb li qed naqblu fuq il-metodu li nistgħu nużaw.

Dr. Busuttil qed jagħmilli sinjal li jixtieq jitkellem.

DR. RAY BUSUTTIL (Direttur Ġenerali, Dipartiment tas-Saħħa): Dwar il-proposti ta' l-Aġenzija sedqa, nixtieq ngħid li fid-diviżjoni tas-saħħa għandna diskussjonijiet għaddejjin ma' l-Aġenzija sedqa dwar il-mod ta' kif l-aħjar nittrattaw pazjenti li għandhom co-morbidity, jiġifieri li għandhom kemm problemi ta' alkoħol u droga u kemm problemi psikjatriċi.

U ċertament li meta jkollna l-laqgħa li jmiss, jien se nqajjem il-proposti li huma ssottomettew biex niddiskutuhom at that level.

Punt ieħor, pjuttost dettall, li nixtieq nagħmel, huwa għal dak li qalet Dr. Gafa' b'riferenza għall-kelma "consultant" kif inhi fil-liġi.

Il-grad ta' "consultant" huwa grad li jeżisti fiċ-Ċivil, m'huwiex grad ta' speċjalista.

Naħseb li l-kelma li għandna ndaħħlu, għandha tkun "speċjalista", iktar u iktar meta fl-ispirtu tal-liġi qegħdin nestendu l-lokalitajiet fejn tista' ssir compulsory treatment.

Bażikament se ninkludu sptarijiet, postijiet fil-komunita', residenzi eċċ., u dawn mhux neċessarjament se jkunu taħt il-kura ta' speċjalista - aħna nsejħulu "consultant" - li jaħdem mad-dipartiment.

Naħseb li dan il-punt tajjeb li wieħed jiddiskutih u jiddibattih għaliex the post of a consultant is within the Civil Service waqt li l-ispeċjalisti li jaħdmu barra miċ-Ċivil għandu jkollhom il-faċilita' li jittrattaw in-nies fis-settur privat bħalma jagħmlu fis-settur tas-saħħa.

MICHAEL FARRUGIA: Dr. Busuttil, naħseb anke l-kelma "speċjalista" trid tiġi defined għax ladarba m'għandniex specialist register ...

DR. RAY BUSUTTIL: Imma l-problema se tiġi riżolta għaliex bħalissa fid-dipartiment qegħdin naħdmu b'ilsienna barra biex nagħmlu d-draft ġdid ta' l-NKPO li jkun fih specialist register, jiġifieri ċ-chances huma...

MICHAEL FARRUGIA: Pero' liema se jiġi l-ewwel?

DR. RAY BUSUTTIL: Naħseb li d-draft ta' l-NKPO se jitressaq quddiem il-Parlament qabel ma jitressaq l-abbozz dwar is-saħħa mentali.

MICHAEL FARRUGIA: Tagħmel sens għax inkella jinħolqu ħafna ...

IĊ-CHAIRPERSON: Li rridu nagħmlu hu li nżommu dan il-punt f'rasna biex f'każ li dak id-draft ma jkunx għadu tressaq, naraw li fil-mental health act ikun hemm definition iktar speċifika.

Dr. Saliba, ma nafx jekk tixtieqx tagħmel xi punti dwar dan li qed jintqal.

DR. JOSEPH SALIBA: More or less, dak li kont se ngħid, għedtu inti.

Kont se nissuġġerixxi li meta s-sotto-kumitat li huwa chaired minni u jikkonsisti f'erba' minn nies, ilesti x-xogħol mal-kummissjoni, jiġi hawnhekk biex flimkien niddiskutu x'kienu l-argumenti li waslu għal ċertu konklużjonijiet.

Bħalissa qegħdin fl-istadju li ngħarblu l-feedback li kellna mid-diversi seminars li saru u probabbli navviċinawkom meta nkunu lestejna dan l-istadju.

IĊ-CHAIRPERSON: Napprezzaw jekk isir hekk.

MICHAEL FARRUGIA: Apparti minn hekk, jiena nħoss li jekk xi għaqdiet, gruppi jew persuni jixtiequ jagħmlu xi suġġerimenti - naf li fil-preżent għaddejjin diskussjonijiet fuq dan id-draft ma' diversi setturi - jew proposti għal emendi, and they want to stick by their position minkejja li kellhom diskussjoni man-national commission, irrispettivament jekk il-proposti tagħhom ġewx milqugħa jew le, jressqu hawnhekk il-proposti tagħhom biex flimkien niddiskutuhom ħalli naraw jekk hemmx bżonn li jiddaħħlu fil-liġi.

Naħseb li hekk għandna nagħmlu bħalma fil-fatt konna għamilna fil-każ tal-qasam ta' persuni b'diżabilita', meta qabel ma l-liġi għaddiet mill-Parlament, f'dan il-kumitat iddiskutejna rakkmandazzjonijiet li kienu saru.

IĊ-CHAIRPERSON: Jiena ma nsib l-ebda diffikulta' li meta intom bħala sotto-kumitat tal-kummissjoni tlestu l-emendi tagħkom għad-draft, u d-draft ikun iktar fine-tuned, titolbu laqgħa magħna biex niftħu d-diskussjoni.

Nistgħu l-ewwel niltaqgħu magħkom biss bħala sotto-kumitat biex nisimgħu l-pożizzjoni tagħkom, u mbagħad nistgħu niftħu d-diskussjoni ma' dawk l-għaqdiet li jkunu ssottomettew il-proposti tagħhom biex wieħed ikun jista' jivverifika ċertu punti mqajma.

DR. JOSEPH SALIBA: Li jista' jsir huwa li jkun hawn is-sotto-kumitat flimkien ma' l-interested parties li jqajmu l-punti tagħhom u aħna nkunu nistgħu ngħidu fuq liema bażi wasalna għall-konklużjonijiet li nkunu ħadna.

IĊ-CHAIRPERSON: Bħalma għamilna fuq suġġetti oħra u bħalma qed nagħmlu wkoll f'dan il-każ, meta xi ħadd talab li jkun hemm point of clarification jew point of explanation, dejjem ilqajna t-talba u ddiskutejna kif kien mixtieq.

L-Onor.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Jien nemmen li l-emendi għal-liġi eżistenti huma meħtieġa ħafna u wara li qrajt dan id-draft, nista' ngħid li kont impressjonat ħafna bix-xogħol li sar, pero' qed nifhem sew li d-draft li għandna quddiemna se jerġa' jiġi fine-tuned?

Jien naħseb li l-aħjar li jsir huwa li wara li jsiru l-emendi għal dan id-draft ta' abbozz ta' liġi, jiġu mgħarrfa l-għaqdiet konċernati bl-emendi li jkunu saru u mbagħad … Naħseb li jkun iktar pożittiv jekk l-ewwel il-Kumitat għall-Affarijiet Soċjali jiltaqa' mas-sotto-kumitat biex l-emendi finali jiġu thrashed out bejnietna, u mbagħad jiġu nformati l-għaqdiet biex jekk iridu, jagħmlu r-rappreżentazzjonijiet tagħhom għax jien naħseb li jekk niltaqgħu mas-sotto-kumitat u ma' l-għaqdiet flimkien, ikollna konfużjoni.

IĊ-CHAIRPERSON: Hemm żewġ metodi li nistgħu nużaw; li aħna niltaqgħu mas-sotto-kumitat flimkien mal-grupp, imbagħad niftħu d-diskussjoni mal-grupp biex ngħid hekk, ikbar.

Aħna nippretendu wkoll li meta s-sotto-kumitat jiġi hawn, ma jiġix biss bl-emendi għall-emendi diġa' proposti, imma jiġi wkoll b'dawk il-proposti li jkun irċieva bħala sotto-kumitat.

DR. JOSEPH SALIBA: Nista' nassigurak li huwa file oħxon ħafna!

IĊ-CHAIRPERSON: Forsi wieħed ikun jista' jikklassifika l-proposti billi jiġbor flimkien l-emendi li kien hemm għal ċertu klawsoli u jingħad x'kien il-ħsieb warajhom.

Żgur li mhux se naqraw l-emendi kollha, pero' rridu niftħu l-laqgħa għal dawk l-għaqdiet li jkunu ssottomettew il-proposti tagħhom lis-sotto-kumitat biex jiġi spjegat lilhom għala ċertu affarijiet ikunu ġew inklużi u għala affarijiet oħra jkunu tħallew barra.

DR. JOSEPH SALIBA: Fid-draft għamilna in bold dawk l-affarijiet li huma differenti mil-liġi oriġinali u fit-tieni draft nistgħu nerġgħu nagħmlu the counter amendments in bold u forsi nagħmlu wkoll footnote biex intom tkunu tafu minn liema għaqdiet ġew dawk l-emendi.

B'hekk, għajnejkom mill-ewwel jaqgħu fuq it-tibdiliet u fl-istess ħin tkunu tafu minn liema direzzjoni ġiet kull proposta.

IĊ-CHAIRPERSON: U forsi jkun hemm spjega għaliex ċerti affarijiet inbidlu u għaliex ċerti proposti ma ġewx aċċettati.

JEAN PIERRE FARRUGIA: Nista' ngħid li kien ħafna pożittiv il-fatt li d-draft ġie ppreżentat lilna b'mod sħiħ, kuntrarjament għal dak li jiġri fil-Kamra fejn jiġu ppreżentati biss l-emendi.

Il-mod kif ġie ppreżentat id-draft jgħin lil wieħed jifhem kif l-emendi se jbiddlu l-liġi għax meta jkollok biss l-emendi, ikun diffiċli tifhem eżatt kif il-liġi se tiġi emendata.

GĦenna ħafna l-fatt li ntuża bold għat-tibdiliet proposti.

Naturalment jgħinna wkoll jekk ikun hemm notes biex juru min ippropona t-tibdil li se jkun hemm għal dan id-draft li għandna bħalissa.

IĊ-CHAIRPERSON: L-Onor.

MICHAEL ASCIAK: Meta kontu qed taħdmu fuq id-draft law, ħaristu lejn ir-regolamenti li ħareġ il-Kunsill ta' l-Ewropa għal Convention on Human Rights and Biomedicine.

DR. JOSEPH SALIBA: Iva, Professor Cauchi kien għaddieli kopja u nkorporajniha.

Issa l-Kunsill ta' l-Ewropa ħarġet the final draft u allura se nerġgħu nħarsu lejn l-abbozz in vista tal-final draft tal-Kunsill ta' l-Ewropa.

Il-kopja li għandkom hija bbażata fuq id-draft li kienet eżistenti dak iż-żmien.

MICHAEL ASCIAK: Jiġifieri kkonsidrajtuha, anke mil-lat ta' consent, eċċ.

FRANCIS AGIUS: Fil-Medical Council ġieli kelli esperjenza mil-lat ta' interpretation tal-Mental Health Act meta l-liġi kienet, biex ngħid hekk, under scrutiny għax ikunu tqajmu ċertu diffikultajiet.

Fid-dawl ta' esperjenzi li diġa' kellna, kellkom xi feedback mingħand membri tal-kunsill, jew anke mingħand iċ-chairperson stess li għamel 12-il sena fil-Kunsill Mediku, għar-rigward il-Mental Health Act li m'hijiex faċli tinterpretaha?

DR. JOSEPH SALIBA: Ikolli nammetti li kont mingħalija li l-każijiet li ġew quddiem il-Medical Council kienu pjuttost għax dak li jkun ma jkunx mexa skond il-Mental Health Act.

Ma kontx aware li l-Medical Council kienet inkwetata fuq il-kontenut tal-Mental Health Act u in vista ta' dak li qed tgħid, forsi ta' min wieħed javviċinahom għall-kummenti tagħhom.

FRANCIS AGIUS: Naħseb li jkun tajjeb jekk wieħed jitkellem ma' l-Imħallef Caruana Curran għax minkejja li m'għadux fil-kariġa, għandu esperjenza ta' dawn l-aħħar 12-il sena.

DR. BRIGITTE GAFA': Jiena personalment iddiskutejt id-draft proposals ma' l-Imħallef Caruana Curran.

GĦamilt dan bħala għajnuna għalija biex inkun aktar kapaċi noħroġ bid-draft.

FRANCIS AGIUS: GĦandu esperjenza kbira u allura jaf il-ħtieġa ta' ċertu emendi.

DR. BRIGITTE GAFA': Proprju għalhekk kellimt lilu personalment biex ikollna draft iktar pliable and workable.

IĊ-CHAIRPERSON: Hawn aktar kummenti?

Hawn xi ħadd li at this stage jixtieq jgħaddi xi kummenti dwar il-leġislazzjoni?

Jidher li m'hawnx aktar kummenti, għaldaqstant nistgħu nagħlqu din il-laqgħa bill nirringrazzja lil kull min ta l-input tiegħu għad-disa' laqgħat li kellna fuq is-suġġett tal-mental health.

Kif stajtu tindunaw, din m'hijiex se tkun l-aħħar laqgħa.

Għalkemm forsi wħud minnkom m'intomx ġejjin minn għaqdiet li għamlu proposti għal tibdiliet fil-liġi, intom li qegħdin fuq il-lista tagħna u li attendejtu għal dawn il-laqgħat, nibgħatulkom invit meta niġu biex niddiskutu l-final draft biex anke intom tkunu tafu x'fiha u x'ma fihiex il-liġi u naturalment tkunu wkoll tistgħu tagħmlu l-kummenti tagħkom.

Jiena napprezza ħafna li intom ġejtu hawn b'mod assidwu għal-laqgħat kollha u allura nixtieq li jkollkom din l-opportunita' qabel ma l-abbozz ta' liġi jgħaddi fil-Kamra għad-diskussjoni u qabel ma l-liġi tiġi implimentata.

Nixtieq ninforma lill-kumitat li fil-laqgħa li jmiss se nitkellmu dwar servizzi li joffru aġenziji lil min ikollu problemi ta' drugs, alcohol and other abusive behaviours u napprezza jekk ikun hawn magħna - naturalment bħalma nagħmlu s-soltu tirċievu ittra mingħandna - Aġenzija sedqa, Caritas u OASI li t-tlieta li huma jirċievu finanzjament mingħand il-gvern.

Fil-laqgħat li se jkollna, aħna mhux se nagħmlu financial audit per se, ma rridux naraw kull lira fejn qed tintefaq, imma nixtiequ naraw x'inhi l-kwalita' ta' servizz li qiegħed jingħata.

Fis-servizzi li qed jagħtu dawn l-aġenziji differenti li għandhom heavy funding mill-gvern, kemm qed ikun hemm overlapping?

Kemm nistgħu nagħmlu streamlining ta' servizz li dawn l-aġenziji qed jagħtu u li huma mmirati lejn l-istess grupp ta' nies?

Naħseb li tajjeb jekk nagħmlu dan it-tip ta' audit tas-servizzi li qed jingħataw minn dawn it-tliet aġenziji b'mod partikolari, u naħseb li magħhom nistgħu wkoll nistiednu gruppi bħalma huma l-AA, l-AL ANON u GAM ANON, li għalkemm m'humiex funded mill-gvern, jagħtu wkoll servizz.

Tajjeb nisimgħu mingħandhom x'tip ta' għajnuna jsibu minn dawn l-istess aġenziji.

Nerġa' nirringrazzjakom ta' l-impenn sħiħ li intom urejtu f'dan il-qasam u tkunu avżati meta se nerġgħu niltaqgħu.

Probabbli l-laqgħa li jmiss se tkun fil-11 ta' April ħalli nagħtu ftit break, apparti l-fatt li jien se nkun imsiefra u allura ma nkunx nista' nlaqqa' l-kumitat.

Fit-8.05 p.m. il-Kumitat ikkonkluda d-diskussjoni u aġġorna għal nhar it-Tlieta, 11 ta' April, 2000.


KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET SOĊJALI

LAQGĦA NRU.

It-Tlieta, 21 ta' Marzu, 2000

Il-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Soċjali ltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fis-7.15 p.m

L-Onor.

Helen D'Amato, President tal-Kumitat, ippresediet.

PREŻENTI

L-Iskrivana qalet it-talba.

Il-Minuti tal-laqgħa Nru. 28 li saret fil-15 ta' Marzu, 2000 kienu konfermati.

MENTAL HEALTH: POLICIES, STRUCTURES, SERVICES AND LEGISLATION - KONTINWAZZJONI

Il-Kumitat irriżuma mid-29 ta' Frar 2000 id-diskussjoni dwar mental health: policies, structures, services and legislation.

Il-President tal-Kumitat, l-Onor Helen D'Amato, informat lill-Kumitat li kienet irċeviet kummenti dwar draft mental health act mill-Aġenzija sedqa.

Il-President tal-Kumitat irreferiet għar-rapport li deher fil-gazzetta "In-Nazzjon" dwar id-diskors li kien għamel is-Sur Joe Borg, Manager Nursing Services fl-Isptar Monte Carmeli, matul l-aħħar laqgħa li ġie diskuss dan is-suġġett, ċioe' fid-29 ta' Frar 2000, liema diskors ma ġiex rapportat b'mod preċiż fil-gazzetta.

Il-Kumitat stieden lil Dr Brigitte Gafa', legal adviser fil-Ministeru tas-Saħħa, tieħu sehem fid-diskussjoni.

Tkellem ukoll Dr Joseph Saliba, Direttur tal-Psikjatrija, fl-Isptar Monte Carmeli.

Fit-8.05 p.m. il-Kumitat ikkonkluda d-diskussjoni u aġġorna għal 11 ta' April b'aġenda li kellha tiġi komunikata aktar tard.

PAULINE ABELA GĦALL-ISKRIVAN TAL-KAMRA

PRESIDENT TAL-KUMITAT


KUMITATI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

KUMITAT DWAR L-AFFARIJIET SOĊJALI

AVVIŻ

Laqgħa Nru. 30

It-Tlieta, 11 ta' April 2000 fis-7.00 p.m.

Il-Kumitat dwar l-Affarijiet Soċjali ser jiltaqa' nhar it-Tlieta, 11 ta' April 2000 fis-7.00 p.m. fil-Kamra tal-Kumitati fil-Palazz il-Belt b'din l-aġenda:-

Servizzi fil-qasam ta' l-addictive behaviour.

6 ta' April 2000 SKRIVAN TAL-KAMRA