KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET SOĊJALI

(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

Laqgħa Nru. 23

It-Tlieta, 14 ta' Diċembru, 1999

Stampat fl-Uffiċċju ta' l-Iskrivan

Prezz Lm1

Laqgħa Nru. 23

It-Tlieta, 14 ta' Diċembru, 1999

Il-Kumitat iltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fl-10.12 a.m.

Il-Minuti tal-laqgħa Nru. 22 li saret fit-3 ta' Novembru, 1999 ġew konfermati.

DISKUSSJONI DWAR IS-SUPERSEDING CLAUSE U L-OQSMA DWAR TRADE UNIONS, INSURANCE U EDUKAZZJONI, FL-ABBOZZ TA' LIĠI DWAR OPPORTUNITAJIET INDAQS GĦAL PERSUNI B'DIŻABILITA'

IĊ-CHAIRPERSON (Onor. Helen D'Amato): Bħalma tafu, id-diskussjoni dwar liġi għal opportunitajiet indaqs għal persuni b'diżabilita' ilha għaddejja f'fora differenti għal madwar seba' snin u waqt id-diskussjoni ta' l-Abbozz ta' Liġi dwar Opportunitajiet Indaqs għal Persuni b'Diżabilita', ħarġu erba' areas fejn donnu qed jintqal li aħjar jiġu diskussi fi ftit aktar dettall fi grupp żgħir biex naraw fejn nistgħu naqblu dwarhom.

Dawn l-erba' areas jirrigwardaw l-edukazzjoni, it-trade unions, l-insurance u s-superseding clause u ntlaħaq qbil bejn l-Onor.

Lawrence Gonzi, bħala l-Ministru responsabbli minn din il-liġi, u l-Onor.

George Vella f'isem l-Oppożizzjoni, sabiex dawn l-erba' oqsma jiġu diskussi fil-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Soċjali.

Nibda biex ngħidilkom li aħna bagħtna ittra lill-għaqdiet kollha li nsibu fil-pubblikazzjoni ''Servizzi u benefiċċji għall-persuni b'diżabilita''' li huwa dokument uffiċjali maħruġ mill-Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilita', fejn staqsejnihom jixtiequx jissottomettu suġġerimenti dwar dawn l-erba' oqsma.

L-ebda għaqda ma tħalliet barra.

Jiġifieri l-fatt li ftit kienu l-għaqdiet li bagħtu l-feedback tagħhom, ma jfissirx li dawk biss kienu l-għaqdiet li ġew mitluba jibagħtu l-kummenti tagħhom.

Naturalment wieħed jirrealizza li diġa' nżammu ħafna laqgħat dwar dan is-suġġett u sa ħmistax ilu stess, l-għaqdiet kienu għadhom qed jiġu konsultati.

Biex nibdew id-diskussjoni fuq l-erba' oqsma li semmejt, nixtieq insejjaħ lill-Ministru għall-Politika Soċjali.

LAWRENCE GONZI (Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali): Grazzi, Sinjura President.

Xtaqt nibda billi nippreżenta lill-membri tal-kumitat kopja tal-korrispondenza li għaddiet bejni u l-Onor.

George Vella biex dak li qbilna dwaru jkun on record u kulħadd ikun jaf x'inhi l-pożizzjoni.

Wara l-konverżazzjoni li kelli fil-Parlament ma' l-Onor.

Vella, qbilna li niktiblu ittra biex nifformalizza dak li ddiskutejna u għalhekk qed nippreżenta kopja ta' ittra li jien bgħatt lill-Onor.

George Vella fit-23 ta' Novembru, 1999 li fiha qed ngħid hekk:

''Nirriferi għall-konverżazzjoni li kellna l-bieraħ dwar id-dibattitu tal-Liġi dwar Opportunitajiet Indaqs għal Persuni b'Diżabilita'.

Mid-dibattitu s'issa, qiegħed nifhem li l-Oppożizzjoni tixtieq li jingħata spazju għal aktar konsultazzjoni dwar tliet aspetti speċifiċi koperti bil-liġi, u ċioe':

L-artikolu 9 tal-liġi li jittratta d-diskriminazzjoni fi trade unions;

L-artikolu 16 tal-liġi li jittratta l-assigurazzjoni; u

Dak li ġie deskritt bħala s-''superseding clause''.

Naturalment barra dawn it-tliet aspetti hemm punti oħra li jkunu jridu jiġu spjegati u diskussi fl-istadju tal-Kumitat, iżda qiegħed nifhem li fuq dawn it-tliet punti jista' jkun utli li jkun hemm konsultazzjoni ulterjuri.

Biex ikun jista' jintlaħaq dan l-iskop qiegħed nissuġġerixxi dan li ġej:''

- wara konna qbilna differenti minn dan li hawn imniżżel, imma ħalli nkompli naqra l-ittra kif inhi -

''A. Malli jingħalaq it-Tieni Qari tal-liġi, l-abbozz jiġi riferut lill-Kumitat dwar l-Affarijiet Soċjali.

B. Dan il-kumitat għandu l-poter li jiffunzjona bħala Kumitat għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi, u għalhekk għandu jeżamina l-klawsoli kollha u jirrapporta progress lill-Kamra kif isir fil-Kumitat għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi.

C. Iż-żewġ naħat tal-Kamra jaqblu li l-kumitat għandu jibda billi jagħti l-opportunita' lil dawk il-movimenti jew assoċjazzjonijet interessati biex jesprimu l-opinjoni tagħhom dwar it-tliet aspetti fuq imsemmija.

D. Wara li tkun saret din il-konsultazzjoni, il-kumitat jgħaddi għall-konsiderazzjoni tal-klawsoli, emendi jew klawsoli ġodda, sakemm japprova l-klawsoli kollha fl-istadju ta' Kumitat, u jirrapporta progress lill-Kamra malli jkun ikkonkluda x-xogħol.

Kif taf, il-mira taż-żewġ naħat kienet li din il-liġi tkun għaddiet mill-istadji kollha tagħha sat-3 ta' Diċembru, biex dakinhar - Jum il-Persuni b'Diżabilita' - tidħol fis-seħħ bil-firma tal-President ta' Malta.

Bil-proċedura li qiegħed nissuġġerixxi, ma jidhirx li din il-mira se tkun possibbli li tintlaħaq.

Madanakollu nistgħu flimkien nippruvaw nimmiraw biex din il-liġi tkun għaddiet mill-istadji kollha sa qabel ma naġġornaw biex hi tkun l-ewwel liġi li tiġi ffirmata mill-President ta' Malta fil-millennju l-ġdid.

B'hekk, fl-okkażjoni tal-millennju l-ġdid, il-Parlament ikun ta l-poplu Malti, liġi li mhux biss tirrappreżenta qbil unanimu, imma li b'mod qawwi terġa' tafferma l-valuri umani li lkoll kemm aħna nemmnu fihom.

Jekk taqbel ma' dan is-suġġeriment, nissuġġerixxi li għada ninformaw lill-iSpeaker b'dan l-arranġament li jista' jitħabbar waqt l-Aġġornament, jew jiġi minuted f'laqgħa tal-House Business Committee.''.

Dakinhar, 23 ta' Novembru, irċevejt ir-risposta ta' l-Onor.

Vella li tgħid hekk:

''Nirriferi għall-fax li bgħattli llum dwar id-dibattitu tal-Liġi dwar Opportunitajiet Indaqs għal Persuni b'Diżabililta', b'risposta għall-proposti li għamiltlek verbalment f'isem l-Oppożizzjoni nhar it-Tnejn filgħaxija fil-Kamra tal-Parlament.

Nixtieq nerġa' ninformak li l-Oppożizzjoni tixtieq tingħata spazju għal aktar konsultazzjoni dwar it-tliet punti li semmejna nhar it-Tnejn u li int erġajt elenkajt fil-fax tiegħek.

Nixtieq ninformak li ma' dawn il-punti, l-Oppożizzjoni tixtieq li jiżdied il-punt dwar edukazzjoni inklussiva u investiment soċjali fl-edukazzjoni.

F'dak li għandu x'jaqsam ma' proċedura, intenni li hemm qbil dwar dak li tħadditna u li rrepetejt int fl-ittra tiegħek ħlief għal dawn il-punti:

L-Oppożizzjoni tippreferi li l-istadju tal-Kumitat ta' din il-liġi jsir fil-Kamra u lesti li niftehmu dwar kemm seduti għandhom jittieħdu.

Għandna f'rasna li żewġ seduti jkunu biżżejjed.''

- fil-fatt hemm qbil li jkun hemm żewġ seduti -

Ix-xogħol tal-Kumitat dwar l-Affarijiet Soċjali jiġi ristrett biss biex jamplifika d-diskussjoni u jekk tinħass il-ħtieġa jwessa' l-konsultazzjoni fuq il-punti msemmija, u jasal biex jilħaq qbil fuq test konsolidat li jiġi mgħoddi għall-konsiderazzjoni tal-Kamra kollha.

Irrid ngħidlek ukoll li l-Oppożizzjoni taqbel fuq it-timeframe li tkellimna fuqu fil-Parlament kif ukoll fuq il-bżonn li nifformalizzaw dan il-qbil dwar kif għandha tkompli d-diskussjoni fuq din il-liġi fl-istadji kollha li fadal, fil-Kumitat dwar ix-Xogħol tal-Kamra.''.

Dan ifisser li għandna erba' oqsma ewlenin li dan il-kumitat ġie mistieden jiddibatti.

Ma nafx jekk il-kumitat jixtieqx li nimxu bl-ordni kif semmejnihom jew b'xi ordni differenti, imma fi ftit kliem, qegħdin nitkellmu dwar l-artikolu 9 tal-liġi li jittratta t-trade unions, l-artikolu 11 li jittratta l-edukazzjoni, l-artikolu 16 li jittratta l-insurance u s-superseding clause li m'huwiex qiegħed fl-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna, pero' li kien l-artikolu 3 fl-abbozz li kien abbozzat fl-ammistrazzjoni preċedenti.

KARL CHIRCOP: Naħseb li aktar jagħmel sens jekk nibdew bis-superseding clause peress li din il-klawsola hija ta' natura ġenerali.

LAWRENCE GONZI: M'għandix problema li nagħmlu hekk.

IĊ-CHAIRPERSON: Naħseb l-importanti huwa li l-erba' aspetti niddiskutuhom waħda waħda; ma tagħmilx differenza b'liema artikolu nibdew.

Hawn qbil li kif qed jissuġġerixxi l-Onor.

Jidher li hawn qbil u allura nitlob lill-Onor.

Chircop jagħtina l-ħsebijiet tiegħu dwar dan il-punt.

KARL CHIRCOP: Naħseb li hawn qbil unanimu bejn iż-żewġ naħat tal-Kamra u l-poplu in ġenerali, b'mod partikolari l-għaqdiet li jaħdmu fil-kamp ta' persuni b'diżabilita', illi f'pajjiżna hawn bżonn urġenti ta' liġi li aktar milli tipproteġi lil dawn in-nies, tagħtihom vuċi.

Naħseb li l-liġi, apparti li trid tkun liġi effiċjenti biex tissalvagwardja l-interessi ta' persuni b'diżabilita', trid tikkappeġġja l-interessi kollha li hemm fil-liġijiet kollha li jistgħu jolqtu lill-persuni b'diżabilita' u proprju kien għalhekk li waqt id-diskussjoni fl-istadju tat-Tieni Qari l-Oppożizzjoni tkellmet dwar it-tħassib tagħha għat-tneħħija tas-superseding clause mill-abbozz li kien ippreżentat matul l-Amministrazzjoni Laburista.

Aħna nħossu li 'l quddiem, bit-tneħħija ta' dan l-artikolu, nistgħu niltaqgħu ma' intoppi legali meta niġu biex inħaddmu din il-liġi.

Forsi jeżistu xi diskrepanzi bejn din il-liġi u liġijiet oħra - ħafna minnhom liġijiet ta' natura soċjali - li jistgħu jolqtu lill-persuni b'diżabilita'.

Jien m'għandi l-ebda liġi partikolari f'moħħi, sempliċement qiegħed niġbed l-attenzjoni tal-kumitat li f'liġijiet oħra jista' jkun hemm xi disprekanza li toħloq problemi u trendi diffiċli t-tħaddim ta' din il-liġi.

Aħna nafu illi l-poplu Malti kollu kemm hu, qiegħed b'ħeġġa jistenna li jkollna liġi li tkun tista' titħaddem bl-aktar mod effiċjenti possibbli.

Wara kollox, l-interess tagħna lkoll huwa l-interess tal-persuni b'diżabilita'.

Dan kien l-ispunt li qajjimna b'riferenza għat-tneħħija tas-superseding clause minn dan l-abbozz għaliex aħna nsostnu li n-nuqqas ta' din il-klawsola tista' toħloq burokrazija żejda minkejja l-intenzjonijiet tajba ta' kull wieħed minna u meta 'l quddiem jista' jkun hemm każ quddiem il-Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilita', jistgħu jinħolqu diffikultajiet dwar liema liġi trid tiġi segwita.

IĊ-CHAIRPERSON: Nirringrazzjak.

L-Onor.

LAWRENCE GONZI: Naħseb li fl-iskop, fl-oġġettiv, naqblu.

Il-liġi li se ngħaddu rriduha tkun il-liġi li tirregola l-qasam ta' diskriminazzjoni abbażi ta' diżabilita' u allura l-oġġettiv huwa komuni.

Ir-raġuni għaliex ittieħdet id-deċiżjoni li din il-klawsola titneħħa, hija sempliċi.

Il-parir li rċevejna mingħand l-Avukat Ġenerali dwar din it-tip ta' klawsola, jispjega li din il-klawsola hi żejda għall-iskop tal-liġi għaliex l-aħħar liġi li tgħaddi mill-Parlament Malti, dejjem għax hi l-aħħar liġi u l-aħħar espressjoni tal-volonta' tal-Parlament u ta' l-ogħla istituzzjoni tal-pajjiż, dejjem se tirbaħ fuq liġijiet oħrajn li jkunu fuq l-istatute books tal-liġijiet Maltin.

Il-parir ta' l-Avukat Ġenerali huwa illi jekk aħna se niksru din ir-regola, ikun ifisser li f'kull liġi li ngħaddu mill-Parlament, dejjem u f'kull ċirkostanza, irridu nagħmlu din it-tip ta' klawsola.

KARL CHIRCOP: Imma x'diffikulta' hemm li ssir?

LAWRENCE GONZI: Għaliex inkella nkunu qegħdin nintroduċu prinċipju li fis-sistema leġislattiva tagħna m'għandniex indgħajfuh.

Dan jista' jfisser li nkunu qegħdin indgħajfu dawk il-liġijiet li m'għandhomx superseding clause.

Ir-regola, dejjem u f'kull ċirkostanza, għandha tkun li awtomatikament, l-aħħar liġi li għadda l-Parlament, hi l-liġi li tirregola l-qasam.

Jekk nintroduċu din it-tip ta' klawsola meta m'għandniex għalfejn nintroduċuha, il-periklu hu li nkunu qegħdin indgħajfu s-saħħa ta' dawk il-liġijiet l-oħra li m'għandhomx din il-klawsola.

Dan hu parir pjuttost tekniku u forsi l-aktar li nista' nissuġġerixxi huwa li jiġi double-checked mill-membri ta' l-Oppożizzjoni.

Pero' rrid inżid ħaġa oħra.

Din hija t-tielet verżjoni ta' liġi dwar dan il-qasam; l-ewwel abbozz sar matul l-amministrazzjoni ta' qabel l-1996, it-tieni verżjoni saret matul l-amministrazzjoni Laburista, u t-tielet verżjoni ta' l-abbozz huwa dan li għandna quddiemna llum.

Veru li fl-ewwel verżjoni ta' l-1996 u fil-verżjoni ta' l-amministrazzjoni preċedenti, is-superseding clause kien hemm, iżda meta l-Avukat Ġenerali ra l-liġi u analizza wkoll diversi artikoli, il-parir tiegħu - forsi l-kumitat jista' anke jistieden lill-Avukat Ġenerali biex jikkonferma dan li qed ngħid - kien illi klawsola bħal din, f'liġi bħal din, hi żejda, imma agħar minn hekk, tista' tfisser li f'liġijiet oħrajn fejn m'hemmx superseding clause, inkunu qegħdin indaħħlu dubju jekk l-aħħar liġi tal-Parlament hijiex dejjem il-liġi li tirregola.

Allura l-parir huwa assolutament li m'għandniex indaħħlu s-superseding clause.

Hemm konsiderazzjonijiet oħrajn pero' din hija l-aktar importanti.

Forsi l-membri ta' l-Oppożizzjoni jistgħu jivverifikaw dan il-punt tekniku.

Din hija kwestjoni ta' drafting, m'hijiex kwestjoni ta' prinċipju.

Il-prinċipju hu li l-liġi li qed jgħaddi dan il-Parlament hija suprema għal-liġijiet l-oħra kollha.

KARL CHIRCOP: Bħala Oppożizzjoni nista' ngħidlek illi aħna nappoġġjaw din il-liġi kompletament.

Ma rridux noħolqu tfixkil, pero' naħseb illi huwa importanti li dan il-punt jiġi ċċarat mija fil-mija.

Naqbel mas-suġġeriment tiegħek illi nitolbu lill-Avukat Ġenerali jserrħilna rasna u jikkonfermalna dan il-punt.

Naturalment dan qed ngħidu dejjem fl-interess ta' persuni b'diżabilita' u mhux f'xi interess ta' l-Oppożizzjoni.

LAWRENCE GONZI: Naqbel miegħek perfettament.

Kif għedt, il-problema m'hijiex waħda ta' prinċipju.

Qed naqblu mija fil-mija.

Il-Parlament irid li din il-liġi tirbaħ fuq kwalunkwe liġi oħra li għandha fl-istatute books tagħna.

KARL CHIRCOP: Ejja għall-grazzja ta' l-argument ngħidu li terġa' tiddaħħal is-superseding clause.

Tista' taħtha tiddaħħal klawsola oħra li tgħid li s-superseding clause qiegħda tiddaħħal strettament għal fini tal-liġi dwar opportunitajiet indaqs għal persuni b'diżabilita'?

Qed ngħid dan biex ma jinħoloqx il-konflitt li semma l-Ministru.

IĊ-CHAIRPERSON: Jiena naħseb li jekk tagħmel hekk, aktar se toħloq il-konflitt li semma l-Ministru għaliex jekk tgħid li din il-klawsola qed tapplika għal din il-liġi biss, mela allura f'kull liġi se jkollok bżonn is-superseding clause.

U kif issuġġerixxa l-Onor.

Gonzi, biex inserrħu rasna lkoll, għaliex wara kollox anke aħna rridu nserrħu rasna, għal-laqgħa li jmiss insejħu lill-Avukat Ġenerali jikkjarifikalna dan il-punt.

Naħseb li wara l-point of information li jixtieq jagħmel l-Onor.

Agius, nistgħu nieqfu niddiskutu s-superseding clause u nkomplu niddiskutuh meta jkollna magħna l-Avukat Ġenerali.

L-Onor.

FRANCIS AGIUS: Jista' l-Ministru Gonzi jgħidilna għandux bil-miktub il-parir li tah l-Avukat Ġenerali?

LAWRENCE GONZI: Bil-miktub, m'għandix, pero' jekk il-kumitat jixtieq, nista' nġib il-parir bil-miktub.

KARL CHIRCOP: Jiena nixtieq nistaqsi jekk għandniex liġi li għaddiet mill-Parlament li kellha superseding clause.

Għaliex jekk hemm liġi li diġa' għandha superseding clause, ifisser li din il-problema diġa' teżisti u allura ma nkunux qed noħolqu preċedent jekk indaħħlu superseding clause f'din il-liġi l-ġdida.

Jekk hemm superseding clause fi kwalunkwe liġi oħra li m'għandhiex x'taqsam mal-materja ta' persuni b'diżabilita', ifisser li l-argument ta' l-Avukat Ġenerali ma jreġix u allura nkunu nistgħu ndaħħlu s-superseding clause f'din il-liġi għaliex b'hekk ma nkunu qed noħolqu l-ebda problema u ma nkunu qed indaħħlu l-ebda dubju fil-konfront ta' liġijiet oħra.

LAWRENCE GONZI: L-Avukat Ġenerali huwa l-uffiċċju responsabbli mid-drafting tal-liġijiet, huwa uffiċċju li għandu esperjenza kbira u huwa l-uffiċċju li ħadem taħt amministrazzjonijiet differenti.

Jien stess, allavolja avukat, inbaxxi rasi quddiem il-parir li jagħtini l-Uffiċċju ta' l-Avukat Ġenerali għal dak li għandu x'jaqsam ma' drafting, allura li kont nissuġġerixxi huwa li bħala kumitat naraw x'inhu l-parir ta' l-Avukat Ġenerali u nimxu ma' dak il-parir.

IĊ-CHAIRPERSON: Jiena qed nissuġġerixxi li llum stess niktbu lill-Avukat Ġenerali fejn nispjegawlu x'inhi l-pożizzjoni u x'suġġerimenti qegħdin isiru, u nistiednuh, jew li jattendi għal-laqgħa li jmiss, jew inkella f'każ li ma jkunx jista' jattendi minħabba impenji oħra - aħna rridu nagħmlu l-laqgħat din il-ġimgħa stess - jibgħatilna bil-miktub ir-raġunijiet għaliex għandha tidħol, jew għaliex m'għandhiex tidħol, is-superseding clause.

KARL CHIRCOP: Jiena naħseb illi l-punt li qajjem l-Onor.

Agius biex il-parir jingħata bil-miktub huwa validu ħafna anke meta nikkonsidraw illi diversi entitajiet li jaħdmu f'dan il-qasam għamlu riferenza għall-fatt li s-superseding clause ġiet imneħħija.

Għaldaqstant, anke biex inserrħu ras l-għaqdiet li jaħdmu f'dan il-qasam, naħseb li tajjeb li jkollna bil-miktub il-parir ta' l-Avukat Ġenerali.

IĊ-CHAIRPERSON: Naturalment, jekk l-Avukat Ġenerali jiġi hawn, ikollna dak li jgħid bil-miktub peress li dawn il-laqgħat huma rrekordjati u wara jiġu transcribed.

Mela nistgħu ngħaddu għall-artikolu 9 li jittratta t-trade unions.

LAWRENCE GONZI: L-artikolu li jittratta t-trade unions huwa artikolu 9 u nixtieq nisma' lill-Onor.

Chircop jispjega l-punt tiegħu biex inkun ċert li fhimt dak li qal fil-Parlament meta konna qed niddiskutu dan l-abbozz fl-istadju ta' Tieni Qari.

KARL CHIRCOP: Jiena qabbilt l-abbozz ta' liġi li kien ippreparat mill-ex-ministru Edwin Grech ma' l-abbozz ippreżentat mill-Ministru Gonzi, u jirriżulta li għal dak li għandu x'jaqsam ma' unions, hemm diskrepanza bejn iż-żewġ abbozzi.

Subinċiż (iii) tas-subparagrafu (b) ta' klawsola 10 ta' l-ewwel abbozz ġie mneħħi kompletament mill-klawsola 9 ta' l-abbozz li għandna quddiemna.

L-għan ta' din il-klawsola kien sabiex jassigura li persuna b'diżabilita' ma tiġix diskriminata fuq post tax-xogħol billi tiġi mġiegħla tagħmel xi affarijiet, jew inkella bil-maqlub, li tiġi miżmuma milli tagħmel ċertu affarijiet, minħabba d-diżabilita' tagħha.

Naħseb li bil-mod kif propost fl-abbozz, jista' jkun illi lit-trade unions Maltin qed titneħħilhom ċertu poter biex ikunu jistgħu jaqbżu għad-drittijiet tal-membri tagħhom.

Naħseb li jkun tajjeb jekk nirrevedu dan il-punt u nerġgħu ndaħħluh bl-aktar mod speċifiku.

Naħseb illi dan il-punt jgħin lill-persuni b'diżabilita' li nafu kemm jiġu diskriminati fuq il-post tax-xogħol, u jiġu diskriminati mhux biss minħabba nuqqasijiet fiżiċi, imma kif għedt fil-Parlament, anke minħabba ċertu mard.

F'dan il-kumitat hawn diversi tobba u bħali jafu li hawn nies li għax ibatu bl-epilepsy jitilfu l-impjieg.

L-employers, jew addirittura ikeċċuhom mix-xogħol, jew inkella jagħmlulhom ħajjithom miżerja billi jagħtuhom xogħol li jkun ta' natura perikoluża bir-riżultat li huma stess ikollhom jitilqu mix-xogħol għaliex jibżgħu jew li tagħtihom aċċessjoni fuq il-post tax-xogħol, jew inkella li jweġġgħu bil-makkinarju perikoluż li xi kultant jintuża fuq il-postijiet tax-xogħol.

U għalhekk naħseb illi f'dan ir-rigward il-liġi għandha tkun aktar b'saħħitha u aktar punittiva fis-sens illi tagħti aktar jedd lill-unions jaqbżu għad-drittijiet ta' dawn in-nies.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

L-Onor.

LAWRENCE GONZI: Naħseb illi hawn misunderstanding ta' dan l-artikolu.

L-artikolu 9 ta' l-abbozz ta' liġi li għandna quddiemna, kien l-artikolu 10 fl-abbozz ta' liġi taħt l-amministrazzjoni preċedenti u nikkonferma li tneħħa s-subinċinż (iii) subparagrafu (b) ta' l-artikolu 10 tal-liġi preċedenti.

L-ewwelnett huwa importanti li nżommu quddiem għajnejna li l-artikolu 9 kollu, jittratta r-relazzjoni bejn trade union u persuna b'diżabilita'.

L-artikolu 9 ma jittrattax ir-relazzjoni bejn persuna b'diżabilita' u employer, imma jittratta esklussivament ir-relazzjoni bejn kif trade union tittratta ma' persuna b'diżabilita'.

Importanti li dan inżommuh ċar quddiem għajnejna u l-intenzjoni ta' l-artikolu hija biex trade union ma tiddiskriminax hi stess fit-trattament ma' persuna b'diżabilita'.

Mela allura, jekk persuna b'diżabilita' tixtieq tidħol membru fi trade union, it-trade union ma tistax tirrifjutaha bħala membru għax hi persuna b'diżabilita', jew b'xi mod jew ieħor tiddiskrimina fil-konfront tagħha għas-sempliċi raġuni li għandha diżabilita'.

Mela s-subinċinż li tneħħa, ''subjecting him to any other action or deed to his detriment'', m'għandu x'jaqsam xejn mal-punt li qed isemmi l-Onor.

Chircop - il-punt li qed isemmi jaqa' taħt artikoli differenti - ċioe', trattament ħażin ta' persuna b'diżabilita' fuq il-post tax-xogħol.

Li kien antipatiku f'dan l-artikolu, li again, mhux fuq punt ta' prinċipju, huwa li donnu stona meta rrivedejna l-liġi kollha kemm hi.

Hawn qegħdin ngħidu illi union stess, ma tistax b'xi mod jew ieħor tissuġġetta lil persuna b'diżabilita' għal xi azzjoni illi tkun għad-detriment tagħha, jiġifieri l-union stess tkun għad-detriment ta' persuna b'diżabilita'.

Fis-subparagrafu (b) ta' din il-klawsola, insibu:

Is-subparagrafu (a) jitkellem fuq xi ħadd li jrid jidħol membru ta' union u s-subparagrafu (b) jitkellem fuq xi ħadd li diġa' huwa membru.

Mela fuq xi ħadd li diġa' huwa membru, l-artikolu qed jgħid illi union jew membru ta' kumitat ta' management ta' union, ma jistax jiddiskrimina kontra:

Mela jekk per eżempju, union normalment tibgħat rappreżentant biex tiddefendi individwu quddiem it-tribunal industrijali, il-union ma tistax tgħid lill-individwu b'diżabilita' li m'hi se tibgħatlu lil ħadd għax hu persuna b'diżabilita'.

Ma tistax tirrifjutalu jew tillimitalu l-aċċess għal xi benefiċċju jew servizz mogħti mill-union stess sempliċement għax għandu diżabilita'.

Mhux talli ma tistax tirrifjuta, imma lanqas ma tista' tillimita, u lanqas ma tista' tiddiskrimina fil-konfront tiegħu:

Kif diġa' għedt, hawnhekk mhux fuq prinċipju m'aħniex naqblu imma fuq il-fatt li donnu out of the blue kien hemm subparagrafu li qisu m'għandu x'jaqsam xejn ma' dak li qed jitkellem fuqu l-artikolu.

Kif tista' union tissoġġetta għad-detriment tiegħu persuna b'diżabilita' wara li obbligajniha li ma tistax tiddiskrimina u obbligajniha li toffri s-servizzi kollha lill-persuna b'diżabilita'?

Kif nistgħu f'daqqa waħda inżidu dan is-subinċinż?

Xi jfisser dan is-subinċiż, u fejn irridu naslu bih?

Jiġifieri union tgħid lil persuna b'diżabilita' li m'għandhiex tilbes il-kappell jekk taħdem f'post tax-xogħol fejn hemm il-periklu għax hija persuna b'diżabilita'?

Tant hi vaga, illi l-biża' hi li toħloq misunderstanding, u biex inkun sinċier, meta smajt id-dibattitu fit-Tieni Qari, aktar fhimt li tista' toħloq misunderstanding għax il-misunderstanding twieled bis-saħħa ta' dan is-subinċiż.

Donnu l-interpretazzjoni ta' l-Onor.

Chircop dwar it-tneħħija ta' dan is-subinċiż kienet li l-unions issa qed iżżommhom milli jipproteġu persuni b'diżabilita' fuq il-post tax-xogħol jekk employer b'xi mod jew ieħor iġiegħelhom jagħmlu xi azzjoni li tkun ta' detriment jew ta' periklu għalihom.

Donnu kien hemm min fehem hekk, imma m'huwiex hekk il-każ.

Kif diġa' għedt, I am open u jekk bħala kumitat u bħala Parlament ninsistu li nħallu dan is-subinċiż, nerġgħu ndaħħluh, pero' noqogħdu attenti għax jien ma nixtieqx indaħħal klawsoli li jien ngħidilhom tad-duħħan, li aktar joħolqu mistoqsijiet milli jwieġbu mistoqsijiet.

KARL CHIRCOP: Jiena l-punt tal-Ministru fhimtu u naħseb li għandu raġun, pero' jista' jgħidilna jekk il-punt li kien hemm fis-subinċinż li tneħħa huwiex provdut f'xi artikolu ieħor fil-liġi preżenti?

U jekk hu hekk, f'liema artikolu jinsab?

Forsi nistgħu nirreveduh flimkien u jekk jissodisfa l-concern tan-naħa ta' l-Oppożizzjoni u ta' l-organizzazzjonijiet konċernati li wkoll urew tħassib dwaru, nistgħu naqblu fuqu u nibqgħu mexjin.

Jekk fil-liġi preżenti hemm artikolu li qiegħed jipproteġi l-interess ta' persuna b'diżabilita' li qiegħda taħdem f'azjenda billi ma tiġix diskriminata abbażi tad-diżabilita' tagħha, billi ma tiġix mġiegħla tagħmel xi xogħol illi minħabba d-diżabilita' tagħha trendilha ħajjitha aktar diffiċli, jew forsi billi tiġi mġiegħla tagħmel xi xogħol ta' natura perikoluża, iżda min-naħa l-oħra tista' tiġi mogħtija għażla, jew inkella tiġi offruta xogħol fl-istess azjenda li jkun xogħol ta' natura iħfef jew ta' natura illi ma jpoġġihiex f'pożizzjoni diffiċli, allura aħna nkunu nistgħu naqblu fuqu.

Jekk il-punt li kien hemm fis-subartikolu li tneħħa mil-liġi preċedenti, huwa provdut fl-abbozz preżenti, tkun qed isserrħilna rasna, kemm lilna minn din in-naħa tal-Kamra kif ukoll lill-persuni b'diżabilita', illi l-liġi li se ngħaddu m'hijiex se tiddiskrimina kontra persuni b'diżabilita' iżda se tiddefendihom.

Dak huwa l-punt tagħna.

IĊ-CHAIRPERSON: L-Onor.

MARIE LOUISE COLEIRO: Il-punt li nixtieq nagħmel huwa dwar ir-relazzjoni ta' trade union ma' ħaddiem bi bżonnijiet speċjali.

Jiena rrid inserraħ rasi dwar dawn iż-żewġ paragrafi fejn fl-ewwel paragrafu għandek li trade union ma tistax tiċħad lil xi ħadd ikun imsieħeb tagħha, u fit-tieni paragrafu għandek li xi ħadd li diġa' huwa membru, għandu dritt għas-servizzi kollha li toffri t-trade union.

Imma ħalli mmur għal eżempju prattiku għax veru li l-liġijiet ikollhom dawn il-cover clauses biex kemm jista' jkun jolqtu kull ċirkostanza, imma tajjeb li naraw kif każ partikolari jista' jiġi milqut mil-liġi preżenti.

Ejja ngħidu trade union ikollha industrial dispute f'post tax-xogħol u tordna azzjoni industrijali, per eżempju, tordna lock-out, u persuna bi bżonnijiet speċjali li hija membru tat-trade union, tkun trid tobdi dik l-industrial action.

Jekk per eżempju l-lock-out idum ġranet u l-persuna bi bżonnijiet speċjali jkollha bżonn xi kura, ma tkunx tista' tibqa' l-ħin kollu ma' sħabha membri tat-trade union u allura tiċċaqlaq minn fuq il-post u prima facie tkun tidher li kissret id-direttiva mogħtija mit-trade union.

Naturalment xi ħadd li jikser id-direttivi ta' kwalunkwe għaqda huwa soġġett għal dixxiplina, pero' dik il-persuna bi bżonnijiet speċjali ma tkunx telqet minn fuq il-post biex tikser id-direttiva ta' l-union imma għax ma setgħetx tagħmel mod ieħor minħabba d-diżabilita' tagħha.

Jien nemmen fid-drittijiet ugwali, imma fl-opinjoni tiegħi, bilfors irridu nħarsu b'compassion lejn dan il-grupp ta' nies.

Issa t-tieni paragrafu ta' din il-klawsola - naqbel ma' l-ewwel paragrafu li ħadd ma jista' jiġi mċaħħad milli jissieħeb fi trade union - ma jkoprix dan.

Jiġifieri t-trade union tista' tieħu passi biex tkeċċi lil dik il-persuna li m'obdietx id-direttiva tagħha minkejja li m'għamlitx hekk b'kapriċċ iżda għax ma setgħetx tagħmel mod ieħor.

Qed insemmi dan l-eżempju għax huwa każ li 'l quddiem jista' jinqala' u mbagħad ikun diffiċli biex noqogħdu nemendaw il-liġi.

Naturalment nifhem il-punt tal-Ministru li rridu noqogħdu attenti qabel indaħħlu ċertu affarijiet imma m'hemmx dubju li rridu nikkonsidraw dan il-punt għax huma affarijiet li jistgħu jiġru.

Ma rridux naħsbu biss fin-nies ta' bona fide, anzi jiena aktar naħseb f'dawk li m'għandhomx bona fide u forsi għalhekk ninstema' xi ftit negattiva imma jiena nemmen ħafna fil-proverbju Malti li aħjar taħseb fil-ħażin ħalli t-tajjeb ma jonqosx.

Irridu naħsbu f'dak l-employer li la Maltija, jista' jipprofitta ruħu, u f'dak l-employer li forsi jkollu allegiance ma' xi uffiċjal ta' union.

Dawn huma sitwazzjonijiet li jistgħu jiġru u allura rridu naħsbu dwarhom minn qabel.

LAWRENCE GONZI: Ħalli l-ewwel inwieġeb il-punt ta' l-Onor.

Marie Louise Coleiro qabel ma nwieġeb il-punt ta' l-Onor.

M'għandix l-iċken dubju li l-każ li semmiet l-Onor.

Anzi, jekk tinnotaw, l-artikolu kollu li jittratta t-trade unions, b'differenza minn artikoli oħra, lanqas fih it-test of reasonableness.

Jiġifieri lanqas jippermetti li l-union tiddiskrimina jekk il-każ hu raġonevoli.

Mela union, bl-ebda mod u taħt l-ebda ċirkostanza, ma tista' tiddiskrimina ma' persuna b'diżabilita' minħabba d-diżabilita' tagħha.

U allura l-paragrafu (b) li jgħid li union cannot discriminate against -

diġa' hu biżżejjed.

Imma mhux hekk biss, biex inkopru l-każ li semmiet l-Onor.

Mela jekk union organizzat azzjoni industrijali u tat direttiva lill-membri tagħha biex jistrajkjaw, u persuna b'diżabilita', minħabba d-diżabilita' tagħha, b'xi mod jew ieħor ma setgħetx issegwi dik id-direttiva, u union tiddeċiedi li tkeċċiha jew tieħu azzjoni kontra tagħha, taħt il-liġi, dik il-persuna b'diżabilita' għandha każ tieħu lill-union quddiem il-kummissjoni jew eventwalment quddiem il-qorti, biex tallega diskriminazzjoni fil-konfront tagħha għax ma jistax isir trattament differenti magħha minħabba d-diżabilita' li għandha.

Din hi koperta żgur.

Coleiro, għaliex jekk union tat direttiva, ma tistax takkuża l-union li fil-każ partikolari qiegħda tissuġġettaha għal xi azzjoni to his detriment.

Ħalli nispjega xi jfisser il-konċett tad-diskriminazzjoni.

Il-konċett ta' diskriminazzjoni jfisser li int tittratta b'mod differenti lil xi ħadd minħabba d-diżabilita' tiegħu.

Jekk union toħroġ direttiva biex kulħadd joħroġ bi strike, ħadd ma jista' jgħid lill-union li d-direttiva ħarġitha għall-persuna b'diżabilita' biss.

Kieku l-union toħroġ direttiva u tgħid li l-persuni b'diżabilita' joħorġu bi strike, kieku tkun qed tiddiskrimina, imma meta union tgħid lill-membri tagħha joħorġu bi strike, f'dak il-każ, il-union ma tkunx qiegħda tiddiskrimina.

Il-union tiżbalja jekk persuna b'diżabilita' ma tkunx obdiet id-direttiva li ħarġet il-union minħabba d-diżabilita' tagħha u b'riżultat ta' dik l-azzjoni, il-union tkeċċiha 'l barra.

Bl-artikolu kif inhu llum, il-membru jista' jtella' lil dik il-union quddiem il-qorti u jattakka d-deċiżjoni ta' l-union.

Id-deċiżjoni ta' l-union tkun żgur diskriminatorja għax tkun qiegħda tkeċċiha għar-raġuni li minħabba d-diżabilita' tagħha ma setgħetx issegwi d-direttiva ta' l-union.

Il-każ li qed issemmi l-Onor.

Coleiro, żgur li huwa kopert bis-subparagrafi (i) u (ii) tal-paragrafu (b) u allura ma teżistix dik id-diffikulta'.

KARL CHIRCOP: Is-subparagrafu (ii) tal-paragrafu (b) jipprovdi għal dak li qed tgħid int, imma naħseb li hu daqsxejn vag.

LAWRENCE GONZI: Dan huwa punt pjuttost tekniku u forsi nistgħu nistaqsuh lill-Attorney General, pero' malli f'liġi tibda tagħti l-eżempji, il-periklu huwa li l-imħallef f'qorti jimxi ma' l-eżempju.

Tkun tajtu l-iskappatojja.

M'iniex tal-parir li nagħmlu hekk.

KARL CHIRCOP: Allura l-aħjar tħalliha barra ....

MARIE LOUISE COLEIRO: Sakemm rasi mistrieħa li l-punt qed jiġi kopert, m'hemmx problema.

Jien li tbeżżgħani hija l-interpretazzjoni tal-qrati.

Jien m'għandix esperjenza ta' qrati, imma maġistrat jieħu in konsiderazzjoni l-għan u r-raġunar li jkun tqanqal waqt li tkun qed tiġi fformata l-liġi?

MARIE LOUISE COLEIRO: Dik tkompli sserraħli rasi għaliex kieku jiġri xi ħaġa hekk, nikkwota lilek.

LAWRENCE GONZI: Aħna qegħdin nagħmlu xi ħaġa iktar minn hekk, u nispjega ruħi.

F'qorti, f'każ ta' konflitt ta' interpretazzjoni ta' artikolu tal-liġi, maġistrat jew imħallef għandu l-awtorita' li jibgħat għat-transcript tad-dibattitu kollu li jkun sar fil-Parlament, inkluż dan li qed jingħad bħalissa, u jara x'kienet l-intenzjoni tal-Parlament meta għaddiet dik il-klawsola.

Hu mbagħad irid isegwi l-interpretazzjoni sakemm m'hemmx konflitt ovvju ċar.

Jekk l-interpretazzjoni li qegħdin nispjegaw f'dan il-kumitat jew fil-Kamra kollha tkun qed tirrispondi għad-diffikulta' li tkun tqajmet, il-maġistrat irid isegwi dak li qegħdin ngħidu.

Jiġifieri dan li qed ngħid jien bħalissa, għada pitgħada jista' jiġi kkwotat f'qorti u l-qorti tkun trid issegwi l-interpretazzjoni li qegħdin nagħtu hawnhekk.

MARIE LOUISE COLEIRO: Allura f'dan il-każ jien m'għandix diffikulta'.

LAWRENCE GONZI: Il-punt ta' l-Onor.

Jien spjegajt li dan l-artikolu qed jitkellem dwar relazzjoni bejn union u membru ta' union u xtaqt inserraħlu rasu li ħaddiem b'diżabilita' ma jiġix trattat ħażin minn employer minħabba d-diżabilita' tiegħu.

F'dak il-każ, hemm l-artikolu 7 li huwa forsi l-itwal artikolu u l-iktar wieħed estiż li hawn f'din il-liġi kollha kemm hi.

L-artikolu 7 li huwa kruċjali, jittratta r-relazzjoni bejn min iħaddem u persuna b'diżabilita'.

Nasal biex ngħid li jekk tara kif inhu estiż dan l-artikolu u kif jolqot tista' tgħid kollox, employer, taħt ebda ċirkostanza u għall-ebda raġuni, ma jista' jiddiskrimina fil-konfront ta' persuna minħabba d-diżabilita' tagħha, fl-aspetti kollha tagħha.

- qed nuża t-test Ingliż għaliex l-abbozz li għandi ta' l-amministrazzjoni preċedenti huwa bl-Ingliż -

Jiġifieri dan huwa artikolu mill-iktar wiesa' meħud mil-liġi Awstraljana u jkopri assolutament l-aspetti kollha.

L-aħħar subparagrafu (e) huwa an umbrella clause li jiġbor kollox u jgħid li taħt ebda ċirkostanza employer ma jista' jiddiskrimina fil-konfront ta' impjegat.

Irrid nispjega li dan l-artikolu jmur 'lil hinn minn azzjoni li tkun "an action or deed to his detriment".

Employer jista' jġiegħel individwu jagħmel xi ħaġa li ma tkunx to his detriment iżda li madanakollu tkun diskriminatorja.

Aħseb u ara jekk tkun "to his detriment".

Imma l-liġi qiegħda tipprospetta sitwazzjoni fejn employer - ħalli nagħti eżempju - jista' jgħid lill-individwu li se jibagħtu jaħdem f'ħanut fl-aħrax tal-Mellieħa meta jaf li ħaddiem b'diżabilita' se jkollu problema serja ta' trasport biex jasal hemm, imma se jagħtih żieda fil-paga, se jirdoppjalu l-paga.

Pero', għall-persuna b'diżabilita', dik tkun mossa moħbija għaliex l-employer ikun jaf li dan se jieħu battikata enormi biex jasal fuq il-post tax-xogħol u wara ftit se jitlaq.

Issa l-employer jista' jiskappa billi jmur quddiem il-qorti u jgħid lill-imħallef: "Din hi to his detriment meta qed noffrilu li nirdoppjalu l-paga?!".

Diffiċli tipprova "to his detriment", pero' jekk huwa ovvju li l-employer qed jagħmel hekk fil-konfront ta' persuna b'diżabilita' għaliex għandu diżabilita', u l-employer għandu options oħra fejn jibagħtu - jista' jżommu fejn kien qed jaħdem jew inkella jista' jibagħtu jaħdem f'uffiċċju jew f'ħanut iktar viċin id-dar tiegħu - huwa ovvju li l-employer ikun qed jagħmel hekk b'tir li huwa diskriminatorju.

Allura ngħid li l-punt li qed issemmi inti, jiġifieri li ma jkun hemm l-ebda ċirkostanza li employer jiddiskrimina fil-konfront ta' impjegat b'diżabilita' b'mod li jpoġġih f'periklu jew b'mod li jkun to his detriment, huwa kopert fl-artikolu 7.

Jien nistiednek tara l-artikolu 7 kollu kemm hu - jien ikkwotajt paragrafu wieħed biss - li hu l-iktar artikolu estiż ta' din il-liġi, u tinduna li din iċ-ċirkostanza hija żgur koperta f'dan l-artikolu.

IĊ-CHAIRPERSON: Tista' tara wkoll 7(2)(c) li tgħid:

li naħseb hija wkoll relatata ħafna mat-tip ta' eżempju li ta l-Ministru.

LAWRENCE GONZI: Waħda mill-iktar affarijiet li mmotivatna biex nagħmlu din il-liġi kienet proprju s-sitwazzjoni ta' persuna b'diżabilita' fid-dinja tax-xogħol.

Aħna nirrikonoxxu li nistgħu nagħtu benefiċċji, għajnuna u appoġġ lill-persuna b'diżabilita' tgħix ħajja iktar komda fil-komunita', u dan huwa tajjeb, pero' meta persuna b'diżabilita' ssib impjieg u impjieg li jkun produttiv, fl-opinjoni tagħna nkunu lħaqna l-apiċi possibbli biex dik il-persuna tgħix b'dinjita' u b'dinjita' sħiħa ta' persuna.

Forsi f'dan is-sens, irrid nammetti li f'din il-liġi kollha, dan huwa l-aħjar artikolu li aħna għandna.

Dan l-artikolu mhux biss huwa l-iktar artikolu importanti, imma huwa l-aktar artikolu effettiv mil-liġi kollha u huwa ċ-ċavetta fil-kamp ta' persuni b'diżabilita'.

Veru li kultant nistgħu ninstemgħu ottimisti, u veru li hemm diffikultajiet kbar biex persuni b'diżabilita' jsibu impjieg li jkun produttiv - nerġa' nirrepeti li jkun impjieg produttiv - pero' jeżistu dawn il-possibbiltajiet u fejn jeżistu hemm bżonn li nagħtuhom il-protezzjoni sħiħa tal-liġi ħalli lanqas ma nispiċċaw fis-sitwazzjoni li ġieli niltaqgħu magħha llum - u se ngħidha biex tkun reġistrata - fejn employer jimpjegalek persuna b'diżabilita' taħt l-online scheme, iżommu impjegat miegħu għal sena li matulha l-gvern iħallas parti mill-paga ta' l-impjegat, imbagħad, ġimgħa qabel ma tagħlaq dik is-sena, l-employer jiġi jgħidlek li l-impjegat mhux tajjeb għalih.

MARIE LOUISE COLEIRO: Aħna mhux biss il-protezzjoni sħiħa tal-liġi rridu, imma li jkollna l-istrutturi.

Id-diskriminazzjoni hija diffiċli ferm biex tipprovaha.

Anke jekk nieħdu d-diskriminazzjoni bejn is-sessi naraw li minkejja l-liġijiet u minkejja l-progress li sar, xorta waħda teżisti diskriminazzjoni bejn is-sessi.

Ma nixtieqx ninstema xettika imma qed nerġa' naħseb fil-ħażin biex it-tajjeb ma jonqosx.

Punt li nixtieq nagħmel li fil-fatt insejt nagħmlu meta konna qed niddiskutu dan l-abbozz fl-istadju tat-Tieni Qari, huwa li jien naħseb li b'xi mod irridu nimbuttaw il-unions biex ikollhom section, jew almenu persuna jew tnejn li jkunu mħarrġa f'dan il-qasam.

Għalija, mhux biżżejjed li wieħed ikollu qalbu kbira u jkun aware tal-bżonnijiet ta' dawn il-persuni.

Għalija, dan huwa approach falz.

L-istess bħal fil-każ ta' gender equality.

Ma jfissirx li għax jien mara, jew għax jien aware, jien imħarrġa biżżejjed fuq gender equality.

Illum, fuq kollox hemm l-ispeċjalizzazzjoni.

Forsi hawnhekk hawn spazju ieħor fejn il-kummissjoni nazzjonali tista' tidħol biex tagħmel it-trade unions aktar aware u forsi fit-trade unions ikun hemm persuna li sservi ta' focal point, persuna li wieħed jista' anke jirriferi għaliha waqt li jkun qed jiġi mħejji collective agreement.

Jien nemmen ħafna fil-bżonn ta' l-istrutturi għaliex nibża' li bil-liġi biss, se jkollna ħafna expectations that will fall short from the practical side.

LAWRENCE GONZI: Naqbel perfettament.

KARL CHIRCOP: Għad għandi ċertu dubju fis-sens li l-artikolu 9 qed jindirizza r-relazzjoni ta' membru ta' union ma' union, u l-artikolu 7 qed jindirizza r-relazzjoni ta' min iħaddem ma' impjegat, pero' r-relazzjoni ta' union ma' l-employer, b'mod dirett, vis-à-vis l-interessi ta' l-impjegat, naħseb li hija pjuttost nieqsa.

Ma nafx ikunx għaqli jekk fl-artikolu 7 tinkludix ukoll union representation.

Jinħolqu xi problemi kbar mill-punto di vista amminstrattiva jew mill-korpi kostitwiti, jekk isir hekk?

IĊ-CHAIRPERSON: Jekk hawnhekk tidħol union representation, l-employer ma jista' qatt ...

KARL CHIRCOP: Jew forsi ndaħħlu "union matters"; inħalluha pjuttost vaga.

LAWRENCE GONZI: Il-lista li hemm taħt artikolu (7) (1) huma kollha affarijiet li l-employer jipprovdi lill-ħaddiema tiegħu.

Innutawhom, "procedures relative to applications for employment"; hu stess qed joħroġ call for application.

"Hiring, promotion or dismissal of employees"; hu stess qed iħaddem, jagħti promotions jew ikeċċi ħaddiema.

"Employee compensation"; hu stess qed jagħti kumpens, increments or whatever, lill-ħaddiema.

"Job training"; hu stess qed iħarreġ lill-ħaddiema.

Dawn huma kollha affarijiet li l-employer jipprovdi lill-ħaddiem.

Issa l-employer ma jagħtix union representation.

Union representation hija għażla libera ta' impjegat jekk iridx jingħaqad f'union jew f'oħra.

Jiġifieri m'hijiex xi ħaġa li jagħti l-employer.

Postha, m'hijiex hawn.

KARL CHIRCOP: Imma t-tħassib tiegħi huwa li din hi xi ħaġa li jista' jindaħal dwarha l-employer.

IĊ-CHAIRPERSON: Imma f'liema sens, għax sinċerament ma nistax nifhmek.

Per eżempju jkun hemm żewġ unions, union "X" u union "Y", fejn union "X" jew tkun toffri iktar benefiċċji għall-membri tagħha li jkunu b'diżabilita', jew inkella tkun aktar speċjalizzata minn union "Y" fir-rigward ta' difiża ta' l-interessi ta' dawn in-nies, u allura naturalment l-impjegat b'diżabilita' jagħżel li jingħaqad ma' union "X", iżda jista' jagħti l-każ li l-employer jipprova jimponilu milli jingħaqad ma' union "X" u jgħidlu li jrid jingħaqad ma' union "Y".

Dawn huma affarijiet li ġraw f'pajjiżna.

IĊ-CHAIRPERSON: Imma employer ma jistax jimponilek ma' liema union tingħaqad.

Dik hija l-freedom of association, irrispettivament intix persuna b'diżabilita' jew le.

Il-freedom of association tagħtik l-opportunita' li inti tingħaqad ma' liema union trid.

Naturalment ir-recognition hija kwestjoni differenti.

LAWRENCE GONZI: Hawnhekk tidħol il-Kostituzzjoni.

L-artikolu tal-Kostituzzjoni - issa nispjega d-diffikulta' ta' dan l-artikolu - ma jippermettix diskriminazzjoni fil-konfront ta' xi ħadd minħabba xi assoċjazzjoni tiegħu ma' għaqda.

Il-konċett li rridu nżommu quddiem għajnejna huwa li wieħed ma jistax jittratta lil xi ħadd b'mod differenti minn xi ħadd ieħor għaliex għandu diżabilita'.

Sakemm qed tittratta lil kulħadd l-istess, m'hemmx problema.

Tista' tgħidli li qed tittratta lil kulħadd ħażin, imma l-prinċipju tad-diskriminazzjoni huwa li inti ma tistax tittratta lil xi ħadd differenti minn ieħor għaliex inkella tkun qed tiddiskrimina.

Issa normalment, employer għandu dritt jindaħal lill-ħaddiema tiegħu f'liema union jassoċjaw ruħhom, huma min huma l-ħaddiema tiegħu?

LAWRENCE GONZI: Jista' employer b'xi mod jew ieħor, jiddiskrimina fil-konfront ta' xi ħadd minħabba assoċjazzjoni tiegħu ma' xi union partikolari u mhux ma' union oħra?

Jista' jagħmilha dik?

U dak il-ħaddiem għandu rimedju?

S'issa, għadna ma dħalniex fl-ambitu tad-diżabilita' u kemm jista' jkun irridu nżommu l-liġi tiffoka fuq id-diskriminazzjoni minħabba diżabilita'.

Jien naqbel miegħek li employer m'għandux dritt jiddiskrimina fil-konfront ta' xi ħadd għaliex huwa membru ta' xi union.

Hu min hu l-ħaddiem, jista' jkollu diżabilita', jista' ma jkollux, jista' jkun mara, raġel, ġuvni, miżżewweġ, hu min hu, employer ma jistax jagħmel hekk, u ma jistax jagħmel hekk abbażi ta' diskriminazzjoni u mhux minħabba d-diżabilita'.

Ħalli nkunu ċari.

Inti jista' jkollok diskriminazzjoni fil-konfront ta' xi ħadd għaliex hi mara.

Issa għandhiex diżabilita' jew le, huwa irrelevanti.

Dik id-diskriminazzjoni ma tistax issir u trid tittieħed azzjoni kontriha.

KARL CHIRCOP: Pero' kif inhi l-liġi, xorta jibqagħli ċertu ammont ta' dubju.

Insa l-eżempju partikolari li tajt jien, imma fost it-tripod of relations li jista' jkollok bejn union, employee u employer, m'hijiex qed tiġi indirizzata r-relazzjoni ta' employer ma' union.

MARIE LOUISE COLEIRO: Naħseb dik tidħol fl-Industrial Relations Act.

LAWRENCE GONZI: Dan il-punt li qed niddiskutu bħalissa se jqum iktar b'saħħtu meta niġu biex niddiskutu l-artikolu dwar l-edukazzjoni.

Jien se nkun qiegħed naqbel miegħek il-ħin kollu għax naqbel li employer m'għandux jiddiskrimina, naqbel li m'għandux ikun hemm diskriminazzjoni fl-edukazzjoni, naqbel li tabib fl-Isptar San Luqa m'għandux jiddiskrimina, pero' jekk jien għandi liġi li tirregola s-saħħa, oħra li tirregola l-edukazzjoni u oħra li tirregola r-relazzjonijiet industrijali f'pajjiżna, huma dawk il-liġijiet li waħedhom iridu jistabbilixxu darba għal dejjem l-istess trattament lil kulħadd.

Qed tifhimni x'irrid ngħidlek?

Forsi tajjeb nissuġġerixxi li ma nkomplux fuq dan il-punt għaliex fl-artikolu dwar l-edukazzjoni dan il-punt se jkun iktar b'saħħtu.

Il-punt li qed issemmi inti, se joħroġ b'mod iktar qawwi meta niġu biex nittrattaw l-artikolu dwar l-edukazzjoni.

MARIE LOUISE COLEIRO: Jiena l-aspett ta' reasonableness jinkwetani ħafna.

LAWRENCE GONZI: Jekk ma jimpurtax, ħalli nħallu dak l-aspett għall-aħħar u neħilsu l-punti l-oħra.

IĊ-CHAIRPERSON: Ngħaddu għall-artikolu dwar l-insurance?

LAWRENCE GONZI: Iva, kont se nissuġġerixxi li naraw l-artikolu dwar l-insurance li wkoll hemm bżonn nispjegah.

IĊ-CHAIRPERSON: L-Onor.

FRANCIS AGIUS: Fil-mod kif inhi għaddejja d-diskussjoni, qed nilmaħ li b'xi mod irridu wkoll nipprovaw nittekkiljaw id-diskriminazzjoni li tkun institutionalised.

Din hi diffiċli ħafna biex tikkwantifikaha imma bdiet tiffaċċja 'l hemm u 'l hawn.

M'hijiex faċli tindirizza din it-tip ta' diskriminazzjoni, imma naħseb wieħed għandu jżomm f'moħħu fejn huma s-sorsi possibbli ta' istitutionalised discrimination biex wieħed jaħseb għalihom.

LAWRENCE GONZI: Dak huwa l-iskop tal-liġi.

Għal żmien twil, meta kienu joħorġu call for applications għal kwalunkwe post, kien ikun hemm il-famuża klawsola li tgħid li l-applikant irid jipprovdi ċertifikat li juri li huwa fiżikament u mentalment b'saħħtu u jekk ma jipprovdix dak iċ-ċertifikat, awtomatikament, l-applikazzjoni tiegħu kienet tkun nulla.

Din il-kondizzjoni taret bl-argument li l-ewwel tħalli lil dak li jkun japplika, u mbagħad tittestjah on equal grounds ma' ħaddieħor, naturalment taking into consideration id-diżabilita' u dak li huwa raġonevoli.

Jekk il-call for applications hija għal pulizija li tistennihom li jkunu on the beat, tista' tgħid lill-persuna li għandha diżabilita' fiżika u allura ovvju li dak ix-xogħol m'huwiex addattat għaliha, li m'hijiex tajba għal dak il-post, pero' ma tistax a priori ma tħallix lil xi ħadd milli japplika jekk għandu l-kwalifiki u l-potenzjal kollu.

F'dan is-sens nittama li bil-mod il-mod qed inżarmaw l-istituzzjonalizzazzjoni ta' diskriminazzjonijiet u din il-liġi tagħtina għodda biex kull meta nsiru nafu b'xi ħaġa - min jaf x'hemm li għadna lanqas biss nafu bih - inkunu nistgħu nattakkawha.

Ħalli niġi għall-artikolu 16 li jirrigwarda l-insurance.

L-artikolu 16 huwa worded differenti milli kien fl-ewwel abbozz.

Jien insostni li mhux wisq, mhux fis-sustanza, pero' jekk tqabbel l-artikolu 16 kif inhu llum ma' l-artikolu 18 fl-abbozz ta' l-amministrazzjoni preċedenti, tara li hemm ftit varjazzjonijiet.

U għaliex biddilnih?

Jien se nkun ċar daqs il-kristall.

Jien għandi suspett li dan l-artikolu huwa preċiż kif kont iddraftjajtu jien, pero' meta erġajt rajt dan l-artikolu, bdejt nara li m'huwiex ċar biżżejjed u xtaqt nagħmlu iżjed ċar.

Anke fuq dan m'għandix prinċipju.

Jekk din hija l-problema, jien lest li ntajjar l-artikolu 16 u ndaħħal dak li kien hemm qabel, imma ċari li aħna qed nagħmlu artikolu li jispjegalna preċiż x'jista' jsir u x'ma jistax isir minn insurance agency?

L-ewwelnett x'inhu l-prinċipju?

Il-prinċipju hu li aġenzija ta' insurance ma tistax tiddiskrimina fil-konfront ta' persuna b'diżabilita' minħabba d-diżabilita' tagħha.

Dan huwa l-prinċipju, pero' hawn l-eċċezzjonijiet.

Issa x-xogħol ta' insurance agency hu li tiddiskrimina.

Per eżempju, jekk jien għandi sebgħin sena u mmur għand insurance agency u ngħidilha li rrid life insurance, hi żgur li se tgħidli: "Ħallina minnek!"

Allura qed tiddiskrimina?

Jekk jien għandi 50 sena u l-insurance tkun taf li jien inpejjep żewġ pakketti sigaretti kuljum, jew se tirrifjutali li toħroġli insurance, jew inkella se tgħidli li l-premium li rrid inħallas se jkun ogħla.

Mela hemm qed tiddiskrimina.

Jekk jien għandi 30 sena u nsuq karozza u diġa' ħbatt sitt darbiet, l-insurance tista' jew tirrifjuta li tinxurjani jew inkella tgħidli li l-premium tiegħi se jkun m'ogħla s-smewwiet.

L-insurance qiegħda tiddiskrimina?

Ix-xogħol kollu ta' insurance huwa mibni fuq riskju u kalkolu ta' riskju li l-insurance tikkalkola li tieħu skond dik l-istatistika li min hu in the business, jgħidilha actuarial data.

Jiġifieri huma jagħmlu l-kalkolu ta' x'inhu dan ir-riskju.

Il-pura verita' hija li huwa permessibbli, aċċettabbli, li kumpannija ta' insurance tiddiskrimina, pero' f'liema sens huwa aċċettabbli?

Huwa aċċettabbli meta huwa raġonevoli.

Persuna ta' 70 sena li tmur tapplika għal life insurance, hija ttrattata b'mod differenti minn persuna li tmur tapplika għal life insurance meta jkollha 20 sena.

Din hija l-pura verita'.

Jekk inti tapplika għal life insurance meta jkollok 18-il sena, tħallas ċertu premium, u jekk tapplika għal life insurance meta jkollok 40 sena, tħallas premium differenti.

Mela l-punto di partenza għandu jkun li huwa aċċettabbli li insurance agency tagħmel il-kalkolu tar-riskju, pero' ma nistgħux nippermettu li l-kumpannija ta' l-insurance, awtomatikament, mingħajr ma tiġġustifika lilha nfisha, mingħajr ebda spjegazzjoni ta' xejn, tgħid lil persuna b'diżabilita' li mar quddiemha li mhux se tkoprih.

Tkun biss ġustifikata li tieħu dik il-pożizzjoni jekk bħalma tagħmel fi kwestjonijiet oħra, tikkalkola x'inhu r-riskju skond l-actuarial data u skond ir-riżultat ta' dik id-data, tara tieħux dak ir-riskju jew le.

Dan huwa l-prinċipju.

Dan kien il-prinċipju fl-artikolu 18 tal-liġi abbozzata fl-amministrazzjoni preċedenti u dan għadu l-istess prinċipju ta' l-artikolu 16 ta' l-abbozz li għandna quddiemna.

Ma nafx għandkomx it-text ta' l-abbozz preċedenti quddiemkom.

IĊ-CHAIRPERSON: Ħalli nagħmlu photocopy ta' dan l-artikolu kif kien fl-abbozz preċedenti.

KARL CHIRCOP: Fl-opinjoni tiegħi, l-enfasi qiegħda fuq żewġ kelmiet.

LAWRENCE GONZI: Liema huma, Karl?

KARL CHIRCOP: Kont ktibt artikolu dwar dan fis-"Sunday Times" ta' xahar ilu.

Fil-liġi preżenti, fl-artikolu 16 (a), għandek il-kelma "refusing", waqt li fil-liġi ta' Edwin Grech kellek il-kliem "for insurance coverage".

Mela l-liġi ta' Edwin Grech kienet iktar proattiva.

LAWRENCE GONZI: L-artikolu 18 tal-liġi tal-predeċessur tiegħi, Prof. Edwin Grech, kien jgħid hekk:

Kif inhi worded is-sentenza, tfixkilni għaliex hemm double negative.

L-iktar kelma importanti fl-ewwel paragrafu, hija l-kelma "for".

Għalija, il-kliem "for insurance coverage", huma importanti ferm, waqt li fil-liġi preżenti nsibu l-kliem "refusing to offer".

Mela hawnhekk lill-kumpanniji assigurattivi qegħdin nagħtuhom il-jedd biex addirittura jirrifjutaw li jagħtu insurance coverage waqt li fl-ewwel abbozz qegħdin norbtuhom li jridu jinxurjaw bilfors.

Ħalli mbagħad tiddiskrimina, ma ġara xejn.

LAWRENCE GONZI: Bil-kontra qiegħda.

KARL CHIRCOP: Le; jien hekk nifhimha din.

LAWRENCE GONZI: Erġa' aqra din il-parti.

KARL CHIRCOP: Hawnhekk, b'"a person" qed infissru l-kumpannija assigurattiva.

Jiġifieri qegħdin ngħidu "for insurance coverage".

M'aħniex ngħidu, kif qiegħda llum, li qed nagħtuhom dritt li jirrifjutaw.

Mhux qed ngħid hekk biex noqgħod nikkritika, imma naħseb li hemm żball ġenwin.

MARIE LOUISE COLEIRO: Id-differenza u s-sustanza hi li jkollhom jinxurjaw lil dik il-persuna b'diżabilita', ħalli joħolqu termini partikolari.

KARL CHIRCOP: Jien ċert minnha din u meta tkellimt fl-istadju ta' Tieni Qari ta' dan l-abbozz u inti stedintni biex nerġa' naqra l-liġi, nassigurak li erġajt mort naqraha.

Diffiċli biex tifhimha għaliex il-wording huwa pjuttost ambigwu.

Ejja ngħidu li nneħħu d-double negative u nagħmlu "it shall be lawful for a person to offer to a person with disability ...", l-ewwel persuna qiegħda tirriferi għall-insurance company.

Naqblu sa hemm?

Il-kliem "for insurance coverage" huma l-aktar importanti.

Jiġifieri hawnhekk qed nobbligaw lill-insurance company li bilfors trid tinxurja lill-persuna b'diżabilita' u dan huwa punt kruċjali.

Bħalma nafu, id-diżabilita' mhux bilfors tkun diżabilita' kbira u diżabilita' li tidher.

Jien għandi pazjenti li jbatu mill-epilepsy, kif persważ li għandu l-Onor.

Agius, u żgur li jekk tistaqsihom jekk insurance agency tinxurjahomx, jgħidulek "le".

LAWRENCE GONZI: Nista' nispjegaha.

KARL CHIRCOP: Inxurjah; ħalli tgħollilu l-premium imma almenu jkollu l-opportunita' li jaħdem għaliex anke employers jistgħu jġibulhom l-iskuża li ma jistgħux jimpjegawhom għax m'humiex inxurjati.

Forsi wieħed ikun jenħtieġ isuq karozza jew jopera xi makkinarju partikolari.

MARIE LOUISE COLEIRO: B'hekk tkun qed iġġib lil kulħadd ugwali bħall-każ li semma l-Ministru.

KARL CHIRCOP: Kif inhi l-liġi issa, hija diskriminatorja.

Lill-kumpanniji assigurattivi qed nagħtuhom iċ-ċans li blatantly, jirrifjutaw li jinxurjaw persuni b'diżabilita'.

LAWRENCE GONZI: Pero' hawn irridu nagħmlu għażla ċara.

KARL CHIRCOP: Jien naħseb li l-wording irid jiġi rivedut.

LAWRENCE GONZI: Pero' rridu noqogħdu attenti li ma nilludux ruħna u b'mod partikolari li ma nilludux lin-nies.

Malli qed nippermettu li insurance tiddiskrimina fil-kondizzjonijiet, irridu nammettu li qegħdin nippermettu lill-insurance li l-individwu tgħidlu "le", pero' qed tgħidlu bil-pulit għaliex tagħmillu kondizzjoni impossibbli.

KARL CHIRCOP: Imma imbagħad ma jidħolx l-aspett tal-competition?

Ma rridux ninsew li fil-pajjiż hawn eluf ta' persuni b'diżabilita'.

LAWRENCE GONZI: Min irid jagħti insurance coverage, affari tiegħu.

Mhux dik il-kwestjoni.

Każ iqum mhux jekk aġenzija ta' insurance tagħtik xi ħaġa imma jekk tirrifjutalek, pero' l-insurance mhux obbligata li tirrifjuta.

L-artikolu mhux hekk qed jgħid.

Ħobbni jew obgħodni, jien ma rridx wording li fil-verita' bih inkunu qed nidħku bin-nies.

Jekk ikolli wording li bih inkunu qed ngħidu li insurance agency ma tistax tgħid "le", pero' tista' timponi kwalunkwe kondizzjoni li trid, prattikament inkunu qegħdin ngħidu lill-insurance li tista' tgħid "le".

Din hija l-verita'.

MARIE LOUISE COLEIRO: Jiena naħseb li hemm differenza.

LAWRENCE GONZI: Noqogħdu attenti li ma nilludux lin-nies.

KARL CHIRCOP: Ngħidlek il-verita', din iddiskutejtha ma' diversi nies u kulħadd kien ta' l-istess opinjoni, Ministru.

LAWRENCE GONZI: Ippermettuli nagħmel kwalifika żgħira.

Aħna x'għamilna?

Aħna qbadna l-artikolu 18 kif kien, qsamnih fi tnejn u għedna li insurance agency tista' tirrifjuta għar-rigward subparagrafi (a), (b) u (c) - annuity, life insurance policy u policy of insurance against accident.

Jien ngħid li s-subparagrafu (c) irid jiġi rranġat imma ħalli nħallih għall-mument.

Policies oħrajn huma koperti bis-subparagrafu (1) (b) għaliex hemm "or"; mela

- hemmhekk hemm żball, mhux (d) trid tkun iżda (c) għaliex id-(d) ma teżistix -

KARL CHIRCOP: Ministru, il-liġi qed tgħid li kumpannija assigurattiva tista', lawfully, tirrifjuta li tinxurja persuna, per eżempju, against accident.

Mela se nagħmlu liġi li se tiddiskrimina ma' persuni b'diżabilita' li fil-fatt huma iktar prone għall-accidents.

Aħna rridu nagħmlu liġi li tiffaċilitalhom il-jedd li jassiguraw ruħhom, ħalli jħallsu iktar fi premium, imma jekk lil insurance agencies se nħallulhom din it-tieqa, kważi kważi nistgħu ma nagħmlu xejn mill-ewwel!

LAWRENCE GONZI: Nerġa' ngħidlek, hekk ukoll kien l-artikolu fl-abbozz preċedenti.

Kien hemm il-kelma "for".

L-enfasi qiegħda fuq il-kelma "for" insurance coverage.

F'dan il-paragrafu qed tgħid li inti tista' tiddiskrimina f'sens li per eżempju, tgħolli l-premium.

LAWRENCE GONZI: Imma hekk mhux qed nidħku bin-nies?

Jiġifieri l-insurance flok ma tgħidlek "le", tgħidlek "iva, imma trid tagħtini miljun lira premium"!

MARIE LOUISE COLEIRO: Imma kif inhi l-liġi, qiegħda li insurance company tista' tgħid a blatant "no".

Qabel, il-konċett kien li ma tistax tirrifjuta, imma mbagħad tista' tiddiskrimina fuq kondizzjonijiet.

Kif għedt inti qabel, jekk xi ħadd li għandu 70 sena jmur biex joħroġ life insurance, jgħidulu "iva", imma mbagħad ittellgħulu l-premium ...

LAWRENCE GONZI: Jistgħu wkoll jgħidulu "le".

MARIE LOUISE COLEIRO: Jistgħu jgħidulu "le", imma ejja ngħidu li jgħidulu "iva" u jżidulu b'mod enormi l-premium.

Żewġ options hemm.

Kif kienet il-liġi tal-Prof.

Grech, iktar din il-forma kienet tista' tieħu, fis-sens ta' l-eżempju ta' bniedem ta' 70 sena li jżidulu l-premium.

Issa l-artikolu 16 kif inhu, qed jgħid li insurance company tista' mill-ewwel taqbad u tgħid "le".

Allura qed taqta' kontra anke min għandu miljun lira, biex nuża l-argument tiegħek.

Forsi komdu jħallas.

Ovvjament aħna mhux se noqogħdu naħsbu fuq min hu komdu jħallas, aħna rridu nħarsu lil min mhux komdu jħallas għaliex dak li huwa komdu jħallas, dejjem se jsib il-mod kif se jirranġa.

Jien naħseb li bilfors irridu nirranġawh dan l-artikolu jekk verament irridu nuru li qed nagħmlu xi ħaġa bis-serjeta'.

Kif inhi, qed tagħti l-fakulta' lill-insurance agency or company li tgħid "le" mill-ewwel.

L-insurance company trid tkun kostretta li ma tiddiskriminax, ħalli mbagħad tagħmel termini li jkunu partikolari għal dik iċ-ċirkostanza, kif fil-fatt diġa' jistgħu jagħmlu.

Inti stess, Ministru, kont qed tispjega li fiha nfisha, insurance company dejjem tiddiskrimina u tajt l-eżempju ta' xi ħadd li ħabat sitt darbiet.

Hemmhekk ġibt lil kulħadd ugwali.

Fhimt xi rrid ngħid?

LAWRENCE GONZI: Sa ċertu punt.

L-insurance llum għandha dritt li tirrifjuta kwalunkwe applikazzjoni li tirċievi.

Jiġifieri inti ma tistax tmur bi dritt quddiem insurance company u tgħidilha "trid tinxurjani bilfors".

Irridu noqogħdu attenti.

Aħna m'aħniex qegħdin ngħidu li issa se nagħtu lill-persuni b'diżabilita' xi ħaġa li ħaddieħor m'għandux.

Aħna qed ngħidu li ma tistax tittratta persuna b'diżabilita' differenti milli tittratta lil ħaddieħor.

Bil-konċetti kif qegħdin tispjegawhom, se nkunu qed nagħtu lill-persuni b'diżabilita' xi ħaġa li ħaddieħor m'għandux.

Nistgħu niddeċiedu li nagħmlu hekk; ma ġara xejn, imma rridu nkunu nafu x'qegħdin nagħmlu.

It-tieni punt li rrid nagħmel huwa li jibqa' overriding dejjem il-prinċipju li inti trid tkun raġonevoli billi tipprovdi actuarial data.

Jien ma nixtieqx nilludi n-nies ...

KARL CHIRCOP: Imma dik hi kif qiegħda issa.

Jekk tirrifjuta, wieħed jista' jikkontesta d-deċiżjoni fil-qorti.

LAWRENCE GONZI: Le, ma jistax.

Illum m'għandekx bażi ta' diskriminazzjoni.

Madwar seba' snin ilu kelli każ ta' studenta li rebħet scholarship l-Amerka u l-universita' ta' barra riedet li l-istudenta jkollha insurance coverage lokali li tassigura għal accidents fuq il-campus ta' l-universita', u mingħajr din l-insurance, l-istudenta kienet se titlef l-ischolarship li rebħet.

Meta marret għand insurance agencies biex toħroġ insurance coverage, kollha qalulha "le".

Kien ovvju li dan kien diskriminatorju pero' sal-lum m'hemmx rimedju.

Mentri issa, b'din il-liġi se jingħata rimedju.

Din il-liġi qed tgħid lill-persuna b'diżabilita' li hi tista' tmur għand l-insurance company u tgħidilha biex turiha l-actuarial data li turi li hija riskju differenti minn ħaddieħor.

MARIE LOUISE COLEIRO: Din il-liġi qed tagħti l-fakulta' lill-insurance agency tgħid "le".

L-istess bħalma għamlet il-liġi ta' Edwin Grech, qed tagħti din il-fakulta' taħt l-overriding principle ta' l-actuarial data, jiġifieri ta' dak li huwa raġonevoli.

Ma jfissirx li l-kumpannija ta' l-insurance dejjem tista' tgħidlek "le".

Jekk tgħidlek "le", inti għandek id-dritt li ddur fuqha u titlobha turik ir-raġuni għala qed tirrifjuta.

KARL CHIRCOP: Naħseb jien qrajt għall-mitt darba din il-klawsola fiż-żewġ liġijiet separati u wasalt għall-konklużjoni li meta taqta' l-punti u l-virgoli kollha, l-ikbar differenza bejniethom hija li waħda tgħidlek ''for'', jiġifieri hija proattiva, qiegħda tobbliga lill-insurance companies biex jinxurjaw, waqt li l-oħra qiegħda tirrifjuta.

Apparti d-double negative li trid tiġi rranġata, fit-totalita' tagħha kif inhi ....

KARL CHIRCOP: Meta taqra ż-żewġ artikoli tinduna li dawk iż-żewġ kelmiet huma l-iktar importanti, u d-differenza bejn iż-żewġ artikoli minnhom toħroġ.

MARIE LOUISE COLEIRO: Almenu l-artikolu li kien hemm fl-ewwel abbozz kien jagħti ċ-ċans lill-persuni b'diżabilita', bħalma kien jagħti lill-persuni l-oħra, li jekk il-kumpannija ta' l-insurance tgħid li ma tridx tinxurjahom..… (Interruzzjonijiet) Imma s'issa m'għandhomx an equal opportunity għaliex m'għandhomx liġi li tħarishom.

L-artikolu 18 fl-abbozz ta' Edwin Grech, qed jagħtihom l-istess opportunita' bħal ħaddieħor, kemm jekk l-insurance tgħid "le" abbażi ta' actuarial data, u kemm jekk l-insurance tinxurjahom iżda tagħmlilhom termini partikolari kif tagħmel lil ħaddieħor.

Imma din taqta' mill-ewwel.

waqt li l-paragrafu ta' qabel kien qed jgħid, ''for insurance coverage''.

Jiġifieri tieħu in konsiderazzjoni l-actuarial data, pero' bir-rabta, biex ngħid hekk, li inti b'xi mod jew ieħor, trid tilħaq kompromess u bilfors trid tasal għal xi terminu ta' insurance.

Bilfors, u ma tistax tirrifjuta.

MARIE LOUISE COLEIRO: Nixtieq nissuġġerixxi li wieħed jirrifletti ftit aktar fuq dan li qed ngħidu.

Anke l-għaqdiet qegħdin jistaqsu dwar dan il-qasam.

LAWRENCE GONZI: L-ewwelnett ejja naraw x'għamlu pajjiżi barranin ħalli ma nivvintawx ir-rota mill-ġdid.

Ovvjament, dak li jagħmel ħaddieħor mhux neċessarjament vanġelu, pero' jkun hemm sens wara ċertu miżuri.

Dan l-artikolu hu meħud - mhux ikkuppjat kelma b'kelma imma l-konċett hu meħud - mill-artikolu 46 tal-liġi Awstaljana, Disability Discrimation Act ta' l-1992 li bħalma dejjem għedt, hija l-aktar liġi li wżajna bħala mudell.

Fil-liġi Awstraljana nsibu serje ta' artikoli li tpoġġew, bħalma għamilna aħna, taħt iċ-chapter "exemptions".

Issa l-konċett ta' exemption diġa' huwa ċar.

Il-prinċipju huwa li ma tistax tiddiskrimina, imma hemm l-eżenzjonijiet.

Jiġifieri hemm affarijiet li se jinqalgħu 'l barra u li dwarhom tista' tiddiskrimina; hekk tfisser "exemption".

L-artikolu dwar l-insurance fil-liġi Awstraljana, jgħid hekk:

Il-konċett ta' l-artikolu 46 tad-Disability Discrimination Act ta' l-Awstralja, huwa taħt iċ-chapter ta' l-exemptions - mela l-messaġġ hu li hawnhekk tista' tiddiskrimina, qed jippermetti r-refusal - imma l-aktar ħaġa importanti, u hawn is-saħħa tagħha li sal-lum m'għandna mkien fil-liġijiet tagħna, hija li tpoġġi kollox taħt ir-regola li l-persuna għandha dritt tara li d-deċiżjoni tagħmel sens.

Issa għaliex għażilna din it-triq u mhux it-triq kif donnu qegħdin narawha fil-liġi ta' Edwin Grech?

Jiena nerġa' ngħid li bl-intenzjonijiet kollha tajba tagħna, nibża' li qegħdin nippreżentaw image lin-nies li issa l-insurance companies, bilfors, b'xi forma jew oħra, iridu jagħtuhom insurance coverage meta fil-verita' qed nidħku bihom għaliex l-insurance companies qed ngħidulhom jimponu l-kondizzjonijiet kollha li jixtiequ huma.

MARIE LOUISE COLEIRO: Le, il-parti tar-reasonableness trid tibqa' hemmhekk.

Li qed ngaħmlu hu li qed nagħlqu ftit iktar l-options ta' l-insurance company sabiex ma tgħidx a blatant "no".

Dak l-iskop u dik trid tkun il-mira tagħna.

Ir-reasonableness trid tidħol f'kollox, anke fit-termini li jiġu offruti.

LAWRENCE GONZI: Il-punt komuni bejn iż-żewġ verżjonijiet huwa t-test finali ta' l-actuarial data.

Jiġifieri d-deċiżjoni ta' l-insurance trid tkun ġustifikata, trid tkun spjegata.

Tiktibha b'liema mod tiktibha, dejjem għandek it-test.

Dan il-punt huwa ċar, jew hemm dubju dwaru?

KARL CHIRCOP: Aħna m'aħniex nargumentaw fuq it-test.

Aħna naqblu mat-test, imma wieħed qed jinterpretah mod u qed jgħidilhom: "Tistgħu tirrifjutaw fuq dak it-test", u l-ieħor qed jinterpretah mod ieħor.

Allavolja qed jintuża dak it-test, inti obbligat li tilħaq kompromess mal-persuna b'diżabilita' u trid tinxurjaha bilfors.

Jien nixtieq nistaqsi - forsi mistoqsija daqsxejn impertinenti - jekk sarx xi tip ta' liaison mal-kumpanniji ta' l-assigurazzjoni Maltin fuq din il-kwestjoni biex qabel ma nvaraw il-liġi naraw jistgħux jinħolqu l-problemi li qed issemmi int. Tajjeb li jinħoloq kompromess minn qabel, biex bil-mod kif tiġi phrased il-liġi, tkun qed tipproteġi l-persuni b'diżabilita', li fl-aħħar mill-aħħar huwa l-għan komuni tagħna lkoll u fl-istess waqt inkunu nafu minn qabel ta' x'se jitolbu l-insurance companies bħala premia.

Inti qed issemmi miljuni, imma fil-prattika mhux hekk taħdem.

(Interruzzjonijiet)

MARIE LOUISE COLEIRO: Min se jagħmel monitoring ta' l-actuarial data u d-deċiżjonijiet ta' l-insurance companies?

Jien naħseb li hemm bżonn ta' standards nazzjonali.

Hemm bżonn ta' xi ħadd li jkun qed iħares, b'mod ugwali, lejn kull insurance company li għandna f'Malta, għax inkella jekk se titħalla f'idejn dak li jkun, illum jista' jagħmillek guidelines mod u għada jagħmillek guidelines mod ieħor.

Ikun ingidem darba - skond il-fehma tiegħu - u ma jkunx irid jerġa' jingidem.

Aħna qed nitkellmu fuq kumpanniji ta' l-assigurazzjoni u l-assigurazzjoni hija negozju u fin-negozju l-iktar ħaġa importanti huwa l-profitt.

Jiena nieħu gost li nħarsu lejn esperjenzi u realtajiet ta' pajjiżi barranin pero' ma rridux inbegħdu minn quddiem għajnejna r-realta' ta' pajjiżna.

L-Awstraljani jaffordjaw li jagħmlu ċerti affarijiet għax is-suq tagħhom hu enormi imma s-suq tagħna huwa wieħed żgħir.

LAWRENCE GONZI: Imma mhux fil-każ ta' insurance.

L-insurance hija xi ħaġa internazzjonali.

Kumpanniji ta' l-assigurazzjoni hawn Malta, jirrappreżentaw parent companies barranin.

Allaħares l-actuarial data kellha tiġi kkalkolata fuq Malta, għaliex kieku lanqas ħadd ma jersaq 'l hawn.

Ir-riskji jiġu kkalkolati fuq livelli differenti minn dan il-pajjiż.

MARIE LOUISE COLEIRO: Mitt darba u elf, imma l-ispejjeż biex tagħmel ċertu affarijiet, il-kumpannija Maltija ġġorrhom.

Jiġifieri dak l-element trid tqisu ukoll.

Mhux qed ngħid fis-sens ta' min se jħallas għal xi claim, imma x-xogħol irid isir mill-uffiċċju f'Malta.

Dak it-tip ta' xogħol mhux se tidħol għalih il-parent company.

FRANCIS AGIUS: Il-Ministru għandu xi informazzjoni jekk wara li daħlet fis-seħħ il-liġi Awstraljana fl-1992 - veru li l-kondizzjonijiet tagħhom mhux bħal tagħna u teżisti litigation differenti minn tagħna - persuni b'diżabilita' ggwadanjawx minn dik il-liġi?

Kellhom iktar ċans għal insurance coverage?

Teżisti xi informazzjoni prattika?

Qegħdin naqblu fl-oġġettiv u nifhem li rridu noqogħdu attenti biex ma nagħmlux xi ħaġa li fil-prattika nkunu qed nidħku bin-nies, fis-sens li ngħidulhom mod u mbagħad meta jmorru biex jakkwistaw insurance coverage isibu problemi, pero' nifhem ukoll il-punt ta' l-Oppożizzjoni li speċi dan l-artikolu hu wisq favur il-kumpanniji ta' insurance u l-kumpanniji jistgħu jaqbdu u jirrifjutaw li jagħtu insurance coverage lill-persuni b'diżabilita'.

Nixtieq nistaqsi jekk mill-1992 sal-lum, li għaddew seba' snin, għandniex xi informazzjoni kif il-persuni b'diżabilita' fl-Awstralja ġew ivvantaġġjati minn din il-liġi.

Veru li forsi ma tistax tapplikaha kollha kemm hi għal Malta, imma almenu jkollna indikazzjoni għax wara kollox l-actuarial data hija maħduma fuq kull kondizzjoni b'mod internazzjonali.

Per eżempju, l-epilepsy fl-Awstralja m'hijiex differenti mill-epilepsy f'Malta.

Jien li tinkwetani hija l-kwestjoni ta' "other relevant factors" li hija open to interpretation.

Veru li kollox provided there is actuarial or statistical data, imma mbagħad għandna section oħra li ma taqax taħt dik.

MARIE LOUISE COLEIRO: Ma rridux ninsew realta' oħra ta' pajjiżna li aħna m'aħniex xi information society avvanzata.

Min irid iqarraq, jista' jagħmel dan faċilment anke jekk jeżistu standards internazzjonali.

Aħna ma rridux nilludu lin-nies.

Dwar dan m'hemmx dubju li naqblu lkoll u rridu nagħmlu l-affarijiet kemm jista' jkun client friendly.

Sfortunatament in-nies għadhom sajmin minn ċertu tip ta' informazzjoni u żgur li mhux l-għan tagħna li noqogħdu nagħtuhom il-keded billi jkollhom jiġru minn insurance broker għal ieħor u jekk ma jinqdewx, ikollhom imorru fil-qrati.

IĊ-CHAIRPERSON: Pero' naħseb li hemmhekk tidħol il-kummissjoni.

Bil-poteri u l-funzjonijiet li għandha l-kummissjoni, din trid tidħol bħala intermedjarja.

Aħna m'aħniex qed nitfgħu din il-liġi lill-persuni b'diżabilita' u qed ngħidulhom biex jipprovaw jifhmuha huma on their own.

Hemm il-kummissjoni li hija istituzzjoni stabbilita ....

MARIE LOUISE COLEIRO: Imma rridu noqogħdu attenti li ma ntellgħux l-aspettattiva li l-kummissjoni se tagħmel kollox.

Il-funzjoni tal-kummissjoni m'hijiex ta' tribunal.

IĊ-CHAIRPERSON: Aħna m'aħniex qegħdin ngħidu li l-kummissjoni hija tribunal jew qorti, imma r-remit tal-kummissjoni jinkludi li f'dawn it-tip ta' litigation, tidħol għalihom, tinfurmahom, tagħtihom parir u tgħinhom hi.

Ħadd m'hu se jkun informat 100%, pero' rrid ngħid ukoll li hawn għaqdiet ta' persuni b'diżabilita' li lanqas biss kellhom id-diċenza jmorru jiġbru kopja ta' l-abbozz.

Naturalment b'daqshekk ma jfissirx li l-liġi narmugħha, imma l-kummissjoni, kif maħtura bil-liġi, trid tidħol intermedjarja meta dawn il-persuni jkollhom problema.

Il-kummissjoni is a known body, m'hijiex an unknown body, u jekk inti għandek diżabilita', huwa fl-interess tiegħek li tkun taf bil-kummissjoni u bix-xogħol li trid twettaq.

LAWRENCE GONZI: Il-parti teknika ta' x'inhu actuarial u x'jiġġustifika insurance company li tieħu ċertu deċiżjoni u mhux oħra, hija teknika ħafna.

Jeżistu esperti internazzjonali f'dan is-sens u anke f'Malta għandna tnejn jew tlieta minnhom.

Ovvjament, m'għandniex xi numru kbir minnhom, pero' għandna.

U żgur li sia l-kummissjoni, jekk il-każ jiġi quddiemha, u sia qorti jekk il-każ jiġi quddiem qorti, li jagħmlu t-tnejn li huma, hu li jikkummissjonaw l-esperti biex jaraw l-actuarial data.

Il-problema tqum meta inti m'għandekx actuarial data.

Hemm hi d-diffikulta'.

Difatti l-artikolu jaħseb għal din l-eventwalita' u anke din meħuda fuq l-esperjenza ta' barra minn Malta għaliex inti jista' jkollok diżabilitajiet li tant huma rari li ma tkunx teżisti actuarial data dwarhom biex tikkalkola eżattament x'inhu r-riskju.

Hemm metodu tekniku.

Jien m'iniex espert u ma nafx kif jiġi kkalkolat ir-riskju, pero' there is an actuarial position li tintuża f'aspetti differenti.

Per eżempju gvernijiet differenti jużaw actuarial data biex jikkalkolaw pensjonijiet, biex jikkalkolaw il-long term risks ta' social security benefits, eċċ.

KARL CHIRCOP: Pero' fl-opinjoni tiegħi, kif inhu worded dan l-artikolu, qiegħed jitfa' żbilanċ favur l-insurance brokers.

Jien naħseb li għandna nerġgħu naħsbuha u forsi anke mingħajr ma noqogħdu nużaw kliem daqstant blatant, bħalma huma "refusing" u "for", naqblu fuq wording ġdid ta' klawsola li almenu tisforza l-insurance brokers li wara li jkunu assessjaw l-actuarial data u ppreżentaw ir-raġunijiet tagħhom bl-aktar mod xjentifiku ...… U importanti li jkun sar b'mod xjentifiku.

LAWRENCE GONZI: Jien lest li din nerġa' noqgħod nogħmodha.

Kif għedt fil-bidu, I am open.

L-intenzjoni tagħna hi identika, pero', biex nara x'wording nista' nuża, importanti li nkun ċar f'moħħi li aħna qegħdin naqblu fuq il-prinċipji kardinali.

U x'inhuma l-prinċipji kardinali?

Bħala regola, l-insurance trid tittratta persuna b'diżabilita' l-istess, mhux aħjar, jew agħar, milli tittratta persuni oħra.

Fi kliem ieħor, ħalli nkun ċar, aħna b'dan l-artikolu rridu nagħtu lill-persuna b'diżabilita' xi ħaġa iżjed fil-qasam ta' l-insurance milli għandu individwu ieħor li jgħix f'dan il-pajjiż?

Din hija l-mistoqsija kardinali.

Imbagħad nibnu fuqha u naraw kif nistgħu nirranġaw.

MARIE LOUISE COLEIRO: L-importanti hu li nneħħu d-diskriminazzjoni.

LAWRENCE GONZI: Naqblu, pero' ħalli nkun ċar għaliex informalment se nipprova nistaqsi żewġ mistoqsijiet lil nies esperti f'dan il-qasam.

Aħna m'aħniex qed nipproponu li nagħmlu klawsola li tagħti persuna b'diżabilita' xi ħaġa iżjed milli tingħata liċ-ċittadini l-oħrajn Maltin.

Li qed nagħmlu huwa li insurance company ma tistax tittratta lill-persuni b'diżabilita' b'mod differenti, b'mod inqas, milli tittratta ma' persuni oħrajn.

U dan ifisser li jekk illum insurance company għandha dritt li tirrifjuta ...

LAWRENCE GONZI: Il-wording ma' dan il-prinċipju rrid nibnih.

Jekk il-wording ikun b'mod li issa lill-insurance company neħħejtilha d-dritt li hi għandha fil-konfront ta' ħaddieħor, allura qed tagħti lill-persuni b'diżabilita' xi ħaġa iżjed milli għandu ħaddieħor f'dan il-pajjiż.

IĊ-CHAIRPERSON: Forsi jekk naqraw is-sentenza mingħajr ma noqogħdu nidħlu fis-subparagrafi (a) u (b), inkunu aktar ċari f'moħħna.

KARL CHIRCOP: Xorta jibqa' l-fatt li persuna b'diżabilita' għandha l-iżvantaġġ li tista' tiġi diskriminata minħabba li għandha diżabilita', waqt li persuna li hija kkonsidrata ''normali'', m'għandhiex dak l-iżvantaġġ.

Mela l-iżvantaġġ tad-diżabilita' stess, qiegħed jagħti loophole biex tiġi rifjutata insurance coverage.

Hekk, jew mhux hekk?

LAWRENCE GONZI: Nixtieq inkun ċar f'moħħi.

Ejja nieħdu qasam differenti.

Ejja nieħdu l-qasam ta' l-employment.

Aħna x'aħna ngħidu?

Qed ngħidu li employer irid bilfors jimpjega persuna b'diżabilita'?

Aħna qegħdin ngħidu li employer irid jittratta lill-persuna b'diżabilita' bl-istess mod li jittratta ma' ħaddieħor u ma jistax jiddiskrimina fil-konfront ta' persuna b'diżabilita' minħabba d-diżabilita' tagħha.

Finalment, l-employer irid jagħmel l-għażla b'mod ġust bejn min japplika għal dak il-post.

Jiġifieri mhux bilfors irid jimpjega persuna b'diżabilita'.

Imkien m'għednih dan u m'aħniex noħolmu li nagħmluh.

Pero', bil-proposta li qed tagħmlu, donnu li intom tridu li nagħmlu hekk fil-każ ta' insurance.

Donnu qed tgħidu li insurance company, trid u ma tridx, applikalha min applikalha, hi obbligata li taċċettah.

MARIE LOUISE COLEIRO: What we are trying to hammer in, huwa li kumpanniji ta' l-assigurazzjoni ma jkollhomx options miftuħin li jgħidu a blatant "no".

LAWRENCE GONZI: Okay, jiena miegħek kompletament.

MARIE LOUISE COLEIRO: Illum, din hi l-qagħda ta' persuni b'diżabilita' u dik hi li rridu neradikaw.

LAWRENCE GONZI: Illum, lill-kumpannji ta' l-insurance qed nitfgħulhom piż li sal-lum m'għandhomx fil-konfront ta' kulħadd.

Issa qed nitfgħulhom piż, applikabbli biss għal persuni b'diżabilita' u qed ngħidulhom li meta jirrifjutaw persuna b'diżabilita', iridu jgħidu għaliex qed jirrifjutaw u jridu juru d-data għaliex lil xi ħadd, per eżempju għax huwa autistic, ma nxurjawhx.

Iridu juru d-data għaliex irrifjutaw li joħorġu life insurance lil xi ħadd li għandu per eżempju, muscular dystrophy.

MARIE LOUISE COLEIRO: Inti stess qed tgħid li din tista' ssir.

Jekk il-persuna nfisha ma tkunx kuntenta bid-deċiżjoni, tista' tmur il-qorti ħalli tfittex ir-rimedju u l-insurance company trid tagħti r-raġuni tad-deċiżjoni tagħha, darba li marret quddiem il-qorti.

Issa jekk ħaddieħor m'għandux din il-fakulta', I am sorry, imma naħseb hemm bżonn nemendaw il-liġi l-oħra ħalli din il-fakulta' nagħtuha lil kulħadd.

Għaliex xi ħadd għandu jirrifjuta li jagħti insurance coverage mingħajr ebda raġuni?

Allura jista' jirrifjuta għas-sempliċi raġuni li m'għandux grazzja ma' xi ħadd.

LAWRENCE GONZI: Dik kwestjoni oħra.

Nassumu li tqum kwestjoni u tmur quddiem il-qorti, il-qorti issa se tgħid lill-insurance agency, li hi trid toffri proposal, trid toffri coverage lil dak l-individwu.

Tiċċarġjah kemm trid, tiċċarġjah miljun lira, ....

MARIE LOUISE COLEIRO: U tgħidlu wkoll li r-raġunijiet jistgħu jiġu challenged.

LAWRENCE GONZI: L-artikolu hekk qed jgħid.

IĊ-CHAIRPERSON: Din mhux diġa' qed tipprovdiha l-liġi?

MARIE LOUISE COLEIRO: Aħna qegħdin ngħidu li kif inhi, qed tagħti opportunita' lill-insurance company tgħid "le".

IĊ-CHAIRPERSON: Le, mhux hekk; qed ngħidu "provided such action is based upon actuarial or statistical data".

Ma tistax taqbad u tgħid "le" bla ebda raġuni.

LAWRENCE GONZI: Naħseb għalissa aħjar inħalluh dan l-artikolu.

Qed nifhem li m'huwiex ċar u hemm bżonn li nagħmluh iktar ċar.

MARIE LOUISE COLEIRO: Mhux għalina biss m'huwiex ċar.

Hemm għaqdiet li qed jistaqsu dwar dan.

Aħna ma rridux infettqu, aħna qed niddiskutu u l-għan tagħna huwa wieħed.

LAWRENCE GONZI: Alright, fair enough, jekk mhux ċar mhux ċar u niċċarawh.

Jien kont nipproponi li nissospendu dan il-artikolu, pero' għar-rigward il-punt li qajjem l-Onor.

Agius, naħseb li worth it li nipprova nġib ftit informazzjoni dwaru.

M'għandix informazzjoni available, imma tajjeb naraw x'ġara fl-Awstralja mill-1992 sal-lum fuq dan l-artikolu partikolari.

Naħseb l-informazzjoni tkun interessanti.

KARL CHIRCOP: Per eżempju, tista' tgħid li an insurance broker cannot refuse an insurance coverage before ...

LAWRENCE GONZI: Hekk qed naħseb, Karl.

Jiena xi ħaġa f'dak is-sens qed naħseb.

LAWRENCE GONZI: Agħtuni ċans nagħġinha ħalli forsi noħroġ b'text ftit differenti.

FRANCIS AGIUS: Forsi nistgħu nagħmlu li an insurance company cannot discriminate against another person solely on the basis of his disability, except ..., imbagħad tidħol il-proviso li jrid jipprovdi actuarial data.

Li qed ngħid huwa li l-onus ikun fuq l-insurance company li trid tipprova li ma tistax toħroġlu insurance coverage.

LAWRENCE GONZI: Inti qed taħseb f'wording aktar ġenerali.

Inti eliminajt il-problema kollha hijiex refusal jew le, u għamilt klawsola ġenerali.

FRANCIS AGIUS: Imbagħad tiftaħ fuq l-actuarial and statistical data, għaliex fuq dik trid timxi.

KARL CHIRCOP: Jien naħseb li trid tiġi worded b'mod aktar miftuħ.

Aħna fuq hekk qed nikkonċentraw; qegħdin nipprovaw nagħtu d-dritt lil persuna b'diżabilita' li tkun bħal ħaddieħor.

Imbagħad ikun hemm l-exemption.

LAWRENCE GONZI: Agħtuni ċans nagħġinha ftit.

KARL CHIRCOP: Nixtieq ngħid xi ħaġa dwar is-superseding clause.

Naf li m'għandhiex x'taqsam ma' dan li qed ngħidu bħalissa, imma ġietni f'moħħi issa.

Jekk l-Avukat Ġenerali ma jkunx jista' jattendi għal-laqgħa li jmiss, nixtiequ jibagħtilna bil-miktub jekk hemmx liġijiet oħra li għandhom is-superseding clause.

IĊ-CHAIRPERSON: Kif għedt fil-bidu, l-ittra li se nibgħatulu se tinkludi l-mistoqsijiet li saru llum, inkluż jekk hemmx liġijiet li għandhom superseding clause.

Se nitolbuh jagħtina r-raġunament tiegħu, mhux biss se nitolbuh jagħtina r-raġuni li ta lill-Ministru Gonzi, imma se nitolbuh jirrispondi għall-mistoqsijiet li saru llum.

KARL CHIRCOP: Naturalment, jekk hemm liġijiet li diġa' għandhom is-superseding clause, l-argument tiegħu jaqa' kollu.

LAWRENCE GONZI: Li normalment ikun hemm, huma t-transitory provisions.

Ġieli jkun hemm liġijiet li mhux superseding clause ikollhom, imma bil-kontra.

Ikollhom klawsola li tgħid li tali liġi trid tibqa' valida allavolja qed tgħaddi dik il-liġi.

Fl-esperjenza limitata tiegħi, ma naf bl-ebda liġi li għandha din it-tip ta' superseding clause, imma jiena m'iniex vanġelu and I stand to be corrected.

IĊ-CHAIRPERSON: Naħseb li għal-lum aħjar nieqfu hawn, pero' qabel naġġornaw nixtieq niġbed l-attenzjoni tal-Ministru għall-punt li tqajjem waqt il-laqgħa tal-Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilita'.

Matul din il-laqgħa, xi ħadd mill-Housing Authority tkellem dwar l-artikolu 14 (2) (b) li jgħid li:

"l-akkomodazzjoni provduta f'dak il-post ma tkunx abitabbli minn aktar minn erba' persuni.".

LAWRENCE GONZI: Is-subartikolu (2) (b) huwa marbut mas-subartikolu (2) (a) għaliex hemm il-kelma ''and'' u mhux ''or''.

Is-subartikolu 14 (2) qiegħed jgħid:

L-intenzjoni ta' dan is-subartikolu hija li jekk jien sid ta' hotel u ngħix fil-hotel stess, ma nistax niddiskrimina fil-konfront ta' persuni b'diżabilita', għax il-hotel tesa' iżjed minn erba' persuni u allura bilfors ikolli naċċettahom.

Anke jekk jien sid ta' hostel żgħira u qed ngħix fil-hostel stess li għandha iżjed minn erbat ikmamar, jien ma nistax nirrifjuta akkomodazzjoni lil persuna b'diżabilita', pero', jekk jiena ngħix f'dar li ma tesax iktar minn erba' minn nies u huwa ovvju li l-iskop tad-dar m'huwiex biex tipprovdi akkomodazzjoni lin-nies imma qed tipprovdi residenzja għalija, f'dak il-każ, ma tistax tiġi persuna b'diżabilita' u tgħidli li trid bilfors toqgħod fid-dar tiegħi.

Dan hu l-iskop tas-subartikolu u waqt il-konferenza ma ġiex innotat li hemm il-kelma "and" u allura ma rrealizzawx li l-paragrafi (a) u (b) huma relatati ma' xulxin.

Jiġifieri ż-żewġ kondizzjonijiet iridu jeżistu.

IĊ-CHAIRPERSON: Mela għal-lum naħseb nistgħu nieqfu hawn u naġġornaw għal għada filgħodu fl-10.30 a.m. sabiex il-Ministru Gonzi jkollu ftit iktar ħin jipprova jġib l-informazzjoni mitluba.

(Interruzzjonijiet) Jien kont se nagħmel il-laqgħa filgħaxija, pero' l-Onor.

Marie Louise Coleiro urietni l-preokkupazzjoni tagħha li ma tistax tattendi filgħaxija.

KARL CHIRCOP: Hemm possibbilta' li niltaqgħu xi ġurnata oħra?

IĊ-CHAIRPERSON: Jien ma nixtieqx li nestendu ħafna.

Ix-xewqa tiegħi hi li sal-Ġimgħa nkunu lestejna d-diskussjonni u biex ma nkunux qegħdin nillimitaw lilna nfusna ....

KARL CHIRCOP: Il-Ħamis filgħaxija għandna seduta?

IĊ-CHAIRPERSON: Għandna, imma jien nixtieq inħalli spazju biex jekk ikun hemm bżonn tat-tielet laqgħa, mhux jiskadilna ..… Jiena ma nixtieqx nillimita l-ħin tad-diskussjoni u għalhekk qed nipprova ngħaġġel.

(Interruzzjonijiet)

Nipproponi li niltaqgħu għada fl-10.30 a.m., u l-laqgħa ta' wara, f'każ li jkun hemm bżonn, issir filgħaxija.

Nirringrazzjakom.

F'12.12 p.m. il-Kumitat aġġorna għal nhar l-Erbgħa, 15 ta' Diċembru, 1999 fl-10.30 a.m. bl-istess aġenda.


KUMITAT PERMANENTI DWAR L-AFFARIJIET SOĊJALI

LAQGĦA NRU.

It-Tlieta, 14 ta' Diċembru, 1999

Il-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Soċjali ltaqa' fil-Palazz, il-Belt Valletta, fl-10.12 a.m

L-Onor.

Helen D'amato, President tal-Kumitat, ippresediet.

PREŻENTI

L-Iskrivana qalet it-talba.

Il-Minuti tal-laqgħa Nru. 22 li saret fit-3 ta' Novembru, 1999 kienu konfermati.

DISKUSSJONI DWAR IS-SUPERSEDING CLAUSE U L-OQSMA TA' TRADE UNIONS, INSURANCE U EDUKAZZJONI, FL-ABBOZZ TA' LIĠI DWAR OPPORTUNITAJIET INDAQS (PERSUNI B'DIŻABILITA') - ABBOZZ NRU 10

Il-Viċi Prim Ministru u Ministru għall-Politika Soċjali, l-Onor Lawrence Gonzi, ippreżenta lill-Kumitat kopja tal-korrispondenza datata 23 ta' Novembru 1999 li għaddiet bejnu u l-Onor George Vella dwar id-dibattitu ta' l-Abbozz ta' Liġi dwar Opportunitajiet Indaqs (Persuni b'Diżabilita').

Waqt id-diskussjoni fuq is-superseding clause, il-Kumitat qabel li l-Avukat Ġenerali jiġi mistieden jattendi għal-laqgħa li jmiss tal-kumitat sabiex jikkjarifika dan il-punt.

F'12.12 p.m. id-diskussjoni kienet interrotta u l-Kumitat aġġorna għal nhar l-Erbgħa, 15 ta' Diċembru 1999 fl-10.30 a.m. bl-istess aġenda.

PAULINE ABELA GĦALL-ISKRIVAN TAL-KAMRA

PRESIDENT TAL-KUMITAT

Proceedings, agenda, minutes and transcripts of the parliamentary committees docx


KUMITATI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

KUMITAT DWAR L-AFFARIJIET SOĊJALI

AVVIŻ

Laqgħa Nru. 24

Il-Kumitat dwar l-Affarijiet Soċjali ser jiltaqa' nhar Il-Ħamis, 16 ta' Diċembru 1999 fis-6.30 p.m. fil-Kamra tal-Kumitati fil-Palazz il-Belt b'din l-aġenda:-

Diskussjoni dwar erba' oqsma ta' l-Abbozz ta' Liġi dwar Opportunitajiet Indaqs (Persuni b'Diżabilità):

(a) artikolu dwar l-edukazzjoni;

(b) artikolu dwar il-Unions;

(c) artikolu dwar l-insurance; u

15 ta' Diċembru 1999 SKRIVAN TAL-KAMRA