DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

It-Tnejn, 1 ta' Lulju 2019

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

It-Tnejn, 1 ta' Lulju 2019

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fis-Sala tal-Parlament,

It-Tnejn, 1 ta' Lulju 2019

Il-Minuti tas-Seduta Nru 242, li saret fis-26 ta' Ġunju 2019, ġew ikkonfermati.

L-ISPEAKER (Onor. Anġlu Farrugia): Inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Ir-Rapport Annwali tal-Uffiċċju tal-Ombudsman għas-sena 2018.

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI

IL-FGURA: TRIQ ID-DEJMA - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

Carmelo Mifsud Bonnici) staqsa lill-Ministru Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: B'referenza għat-tweġiba mistoqsija parlamentari 6865, jista' l-Ministru jara li ssir il-manutenzjoni neċessarja tar-roundabout li saret fi Triq id-Dejma, il-Fgura?

CARMELO ABELA (Ministru Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ) (f'isem il-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li d-disinni proposti ħadu aktar fit-tul peress li ma setax isir intervent bis-soft landscaping minħabba li ma kienx hemm fond biżżejjed ta' ħamrija.

Id-disinni ġodda ġew approvati u x-xogħol beda u mistenni jitlesta fil-ġimgħat li ġejjin.

IL-BELT: PALAZZO PARISIO - XOGĦLIJIET FIT-TIELET SULAR

L-ONOR.

Carmelo Mifsud Bonnici) staqsa lill-Ministru Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid x'xogħol laħaq sar tul dawn l-ewwel erba' xhur ta' din is-sena fl-hekk imsejjaħ tielet sular ġewwa Palazzo Parisio l-Belt?

CARMELO ABELA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li għall-aħħar tas-sena 2018 saru taħditiet mal-mangement u impjegati tal-Ministeru fejn ġew elenkati il-faċilitiajiet u l-bżonnijiet neċessarji biex jiġi mħejji brief għad-disinn meħtieġ.

Fi Frar ta' din is-sena ngħata bidu għal sejħa ta' offerti biex isiru studji tekniċi fuq l-istabbiltà strutturali tas-soqfa eżistenti fuq din il-binja.

Huwa tajjeb li ngħid li din il-binja hija fit-tielet sular tal-Ministeru.

Dan il-proċess ġie sorveljat mill-esperti tekniċi ingaġġati mill-Ministeru.

Ta' min jgħid li dawn it-testijiet ġew kordinati wara l-ħin normali tax-xogħol jew fi ġranet maqbulin mal-uffiċjali għolja tal-Ministeru biex ma jtellfux mill-ħidma u l-operat tal-Ministeru.

Għaddejjin taħditiet mad-Dipartiment tax-Xogħlijiet Pubbliċi fi ħdan il-Ministeru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali sabiex jiġi mħejji disinn addattat li hu funzjonabbli għall-ħteġijiet tal-Ministeru preżenti.

Qegħdin fil-fażi biex jiġu sottomessi il-permessi meħtieġa għall-iżvilupp lill-Awtorità tal-Ippjanar.

L-ISPEAKER: L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Sur President, waħda mit-tibdiliet li saru bejn il-leġiżlatura li għaddiet għal din il-leġiżlatura fi ħdan il-Ministeru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ hija li żdiedet ir-responsabbiltà tal-promozzjoni tal-kummerċ.

Jista' l-Ministru jgħidilna x'tip ta' xogħol qed isir f'dan ir-rigward, kemm minn investituri barranin li jaraw pajjiżna bħala post fejn jistgħu jiġu biex iħaddmu n-nies u jinvestu f'pajjiżna, kif ukoll min-negozjanti Maltin li jixtiequ jesportaw il-prodott Malti f'pajjiżi oħrajn?

CARMELO ABELA: Sur President, fil-fatt il-mandat ta' Trade Malta, li hija impriża konġunta bejn il-Gvern u l-Kamra tal-Kummerċ, huwa li tgħin lil dawk in-negozji li huma bbażati hawn Malta li jkollhom l-interess li jaħdmu barra minn Malta, li jsiru internazzjonali.

Dawn, filwaqt li jżommu l-operat tagħhom hawn Malta, però jħarsu lejn pajjiżi u reġjuni oħrajn fejn jistgħu jimirħu lil hinn minn xtutna.

Allura l-mandat ta' Trade Malta, b'mod partikolari fejn tidħol il-promozzjoni tal-kummerċ, huwa ffokat l-iktar mhux li nattiraw investiment lejn pajjiżna, imma li ngħinu lill-komunità kummerċjali f'Malta, dawk li huma interessati li jimirħu lejn pajjiżi oħrajn.

Irrid nagħmilha ċara li bħala Ministeru aħna dejjem inkunu interessati li nitkellmu biex nattiraw investiment lejn pajjiżna, imma l-mandat ewlieni min-naħa tal-promozzjoni tal-kummerċ huwa li aħna nkunu ta' għajnuna u sostenn għal diversi kumpaniji li jkollhom din l-ambizzjoni tajba u sabiħa li jaħdmu wkoll barra minn xtutna.

Mod minnhom huwa li, pereżempju, anke jkun hemm għajnuna biex huma jipparteċipaw f'ċerti fieri internazzjonali, fejn jesibixxu l-prodotti u s-servizzi tagħhom u jkunu jistgħu jagħmlu l-kuntatti.

Allura huwa importanti ħafna li nagħtu l-għajnuna u s-sostenn li dawn il-kumpaniji, anke fil-parteċipazzjoni tal-fieri.

Dik hija tip ta' għajnuna li tingħata.

Għajnuna oħra hija l-parteċipazzjoni f'delegazzjonijiet kummerċjali, kemm mal-President tar-Repubblika - meta dan ikun il-każ - ġieli anke mal-Prim Ministru, u f'numru ta' okkażjonijiet anke miegħi meta mexxejt delegazzjonijiet barra minn Malta li kienu jinkludu wkoll l-element kummerċjali.

Għal dawn id-delegazzjonijiet kummerċjali ssir sejħa minn Trade Malta stess u dawk li jkunu interessati li jieħdu sehem japplikaw u jissieħbu magħna f'din id-delegazzjoni, fejn aħna wkoll, skont il-kumpaniji li jkollna qed jipparteċipaw, nagħmlu l-kuntatti mal-kontraparti tagħhom.

Allura naħdmu mal-pajjiż rispettiv fejn se nkunu qed inżuru, u norganizzaw il-laqgħat li jkun hemm bżonn biex l-interessi kummerċjali finalment jiltaqgħu.

Pereżempju, jekk inti għandek kumpanija tal-IT trid tara li jkun hemm kontraparti li ġejjin minn dak il-qasam u viciversa, kif ukoll f'oqsma oħrajn.

Aħna nħossu li anke s-swieq li mhumiex daqshekk tradizzjonali … Jien b'sodisfazzjon ninnota li dan l-aħħar qed nagħtu iktar importanza mill-aspett politiku lill-kontinent Afrikan u fil-fatt għandna żewġ pajjiżi partikolari fejn s'issa kellna delegazzjoni li kienet marret f'Lujlu 2017 fil-Ghana, fejn saru diversi żviluppi anke fuq livell politiku – mhux se nidħol fihom biex ma ntawwalx it-tweġiba tiegħi imma irrid ngħid li saru żviluppi pożittivi anke mill-aspett politiku - li wasslu anke għal riżultati mill-aspett kummerċjali.

Hemm numru ta' kumpaniji li marru, mhux darba u tnejn, wara li kienu ġew mad-delegazzjoni f'Lulju 2017, li kienet immexxija mill-Eċċellenza Tagħha l-President Emeritu tar-Repubblika ta' dak iż-żmien, żjara li għamilt magħha jiena wkoll.

Għandna pajjiż ieħor, bħall-Etjopja, fejn qed nipprovaw inkunu iktar viżibbli.

Qed nitkellmu fuq pajjiż ta' 110 miljun ruħ, jiġifieri mhuwiex pajjiż żgħir.

Il-Ghana huwa meqjus bħala pajjiż żgħir, imma għandu popolazzjoni ta' madwar 30 miljun, jiġifieri anke hawnhekk, kollox huwa relattiv fil-ħajja.

Fl-Etjopja kellna esperjenzi ta' numru ta' kumpaniji li marru u qed nistennew li jkollna riżultati sodisfaċenti.

Ovvjament ma tridx tkun biss żjara ta' darba, imma jrid ikollok sforz li tibqa' għaddej bih.

Però għall-inqas meta wieħed jara r-riżorsi li għandna, kemm bħala pajjiż u iktar u iktar bħala Ministeru, li mhumiex riżorsi ta' barra minn hawn meta mqabbel ma' pajjiżi li għandhom iktar riżorsi minna anke minħabba l-kobor tagħhom, inħoss li qed nagħmlu ċerti inroads, b'mod kawt, u naħseb li għandna nkomplu naħdmu f'din id-direzzjoni biex inkunu ta' għajnuna għall-kumpaniji Maltin li jkollhom din ix-xewqa.

U aħna nappellawlhom li jiġu 'l quddiem biex l-attività kummerċjali tagħhom issir internazzjonali.

L-ISPEAKER: L-Onor.

HERMANN SCHIAVONE: Sur President, għandi żewġ mistoqsijiet u waħda minnhom hija proprju dwar il-Ghana, li l-Ministru antiċipani dwarha.

Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra dwar is-sitwazzjoni tal-Ambaxxata fil-Ghana?

Jidhirli li meta kien hemm iż-żjara tal-Eċċellenza Tagħha kienet issemmiet il-possibbiltà li tinfetaħ ambaxxata.

Jista' l-Ministru jgħid infetħitx din l-ambaxxata?

Kif qal tajjeb il-Ministru, hemmhekk hemm ħafna opportunitajiet, fiż-żona kollha, mhux biss fil-Ghana.

Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kif qed topera minn hemmhekk?

It-tieni mistoqsija tiegħi hija rigward il-Libja.

Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra dwar x'informazzjoni għandu dwar nies Maltin li qed jaħdmu fil-Libja?

L-Ambaxxata hija miftuħa b'mod normali?

Jekk le, kif qed jinqdew iċ-ċittadini Maltin?

CARMELO ABELA: Sur President, l-ewwel nett fuq il-Ghana rrid ngħid li fetħet l-ambaxxata hemmhekk.

Għadha ma saritx iċ-ċerimonja uffiċjali tal-ftuħ, però on the ground l-ambaxxata hija miftuħa u għandna High Commissioner.

Qed ngħid "High Commissioner" għax il-Ghana hija wkoll pajjiż tal-Commonwealth u dik hija t-terminoloġija li tintuża għall-Ambaxxatur tagħna.

Għandna l-Kummissarju Għoli li qiegħed ġewwa Accra, hemm ukoll First Secretary mal-Kummissarju Għoli, u issa jrid isir ir-reklutaġġ ta' xi locally engaged persons għal xi xogħol segretarjali u xogħlijiet oħrajn li dawn ikunu jistgħu jagħmlu, għax in-nies li ma jkunux ġejjin mill-Ministeru ma jistgħux jagħmlu ċertu xogħol politiku, ta' diplomazija, eċċetra, imma jistgħu jagħtu xogħol ta' assistenza.

B'mod formali l-ambaxxata fil-Ghana hija miftuħa, qed taħdem u nixtiequ naħdmu iktar fuq l-aspett li għandu x'jaqsam mal-promozzjoni tal-kummerċ.

Kif diġà għamilt referenza għal Lulju 2017, hemmhekk konna sopriżi b'mod sabiħ, fejn kellna madwar 25 kumpanija li ġew għax urew interess huma.

Kif ħriġna s-sejħa għal min irid jattendi għal ċerti delegazzjonijiet dawn, minn rajhom, riedu jikkonsidraw dan il-pajjiż fl-Afrika.

Huwa tajjeb li nfakkar li din hija l-ewwel missjoni ta' Malta fil-kontinent Afrikan fejn għandha x'taqsam is-Sub-Sahara għax s'issa konna nkopru b'mod adegwat il-parti ta' fuq tal-Afrika.

Allura naħseb li bħala pajjiż għandna nkunu sodisfatti li għall-ewwel darba rnexxielna ninfiltraw ġewwa l-kontinent Afrikan, issa kważi kważi fil-qalba tal-kontinent Afrikan.

Biex wieħed ikun rappreżentat b'mod adegwat f'dan il-kontinent ta' 53 pajjiż huwa biżżejjed li jkollok ambaxxata waħda għar-Reġjun tas-Sub-Sahara?

Definittivament li le!

Hemm bżonn li għada pitgħada nħarsu lejn pajjiżi oħrajn, dejjem fil-limiti ta' x'jista' jagħmel pajjiż li għandu 460,000 ruħ, bir-riżorsi li għandna.

Però nħoss li bi ftit sforz jista' jkollna l-ambizzjoni li nżidu għal ambaxxata jew tnejn fil-kontinent Afrikan.

Hawn dejjem qed nitkellmu mis-Sub-Sahara 'l isfel.

S'issa r-riżultati qed juruna li jekk aħna nipprovaw naħdmu ftit b'ċertu mod hemm ċans li nilħqu riżutati importanti.

L-ewwel nett, mill-aspett diplomatiku u politiku nħoss li fi ftit xhur għamilna passi mhux ħażin.

Kellna mhux biss iż-żjara statali tal-President Emeritu Marie Louise Coleiro Preca f'Lulju tal-2017, però din is-sena rajna anke lill-President tal-Ghana li ġie jżurna f'pajjiżna u ġab miegħu delegazzjoni li kienet tinkludi wkoll nies fin-negozju min-naħa tal-Ghana.

Jekk niftakar tajjeb iffirmajna sitt ftehimiet waqt iż-żjara tiegħu.

Dawn huma kollha passi importanti fir-relazzjoni tagħna mal-Ghana.

Għat-tieni sena konsekuttiva, flimkien mal-Ministeru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali ħarriġna numru ta' pompiera mill-Ghana, li ġew u għamlu ġimgħa mad-Dipartiment tal-Protezzjoni Ċivili u hemmhekk ngħata ċertu taħriġ li dawn il-membri tad-Dipartiment tal-Protezzjoni Ċivili fil-Ghana kellhom bżonn.

Kienet esperjenza tajba anke għan-nies tad-Dipartiment tal-Protezzjoni Ċivili stess.

Dawn isiru għax aħna ma rridux nieqfu biss fuq livell ta' diplomazija jew fil-livell tal-politiċi li jiltaqgħu u jitkellmu, imma huwa importanti wkoll li r-relazzjoni tkun bejn il-popli, u l-qasam kummerċjali huwa qasam minnhom.

F'dan it-taħriġ, anke f'capacity building għal ċerti pajjiżi, aħna, bħala Malta, nistgħu nagħtu minn dak li akkwistajna tul is-snin li għaddew.

Sur President, rigward il-Libja l-Onor.

Interpellant staqsa jekk l-Ambaxxata hijiex miftuħa u staqsa wkoll jekk hemmx nies Maltin fil-Libja, inklużi persuni li huma fis-settur kummerċjali.

L-ewwel nett, naħseb li huwa tajjeb li ngħidu li s-sitwazzjoni fil-Libja bħalissa hija sitwazzjoni kritika, fis-sens li kull meta donnu li l-affarijiet ikunu qishom mexjin b'ċertu proċess politiku, jinqala' xi ħaġa fejn ikun hemm eskalazzjoni ta' vjolenza li żżomm lura il-proċess politiku tant meħtieġ bejn il-forzi kollha fil-Libja.

Il-kommunità internazzjonali tista' tagħti l-appoġġ kollu li tista', però finalment iridu jkunu l-Libjani nfushom li jħossu dan il-proċess u jaħdmu għalih.

Allura mill-bidu ta' April tal-2019 'l hawn rajna dak li rajna, fejn kellek azzjoni militari li wasslet biex waqqfet il-proċess politiku.

L-Ambaxxata tagħna għadha magħluqa u ilha ftit, allura m'aħniex naħdmu mill-Ambaxxata tagħna.

Wara s-snin li l-Ambaxxata ilha magħluqa, ovvjament irridu naraw x'tip ta' xogħol hemm bżonn fiha u jekk għandhiex tibqa' fejn hi għax saru anke żviluppi fil-madwar li naħseb li mill-aspett ta' sigurtà mhuwiex ideali li l-Ambaxxata tkun hemm.

Dan ifisser li rridu nagħmlu ċerti spejjeż, anke jekk niddeċiedu li din tiġi rilokata għal post ieħor.

Però lil hinn mill-bini konna qed naħsbu ftit minn fejn nistgħu noperaw b'mod temporanju, dejjem jekk l-aspett tas-sigurtà nkunu nistgħu nserrħu rasna minnu, għax mhux se nibgħatu ambaxxatur residenti bl-istaff jekk ma jkollniex daqsxejn garanziji minimi tas-sigurtà.

Dik hija l-ewwel prijorità.

Allura huwa importanti li jekk ikun hemm garanzija li hemm sigurtà biżżejjed - is-sitwazzjoni hija daqsxejn diffiċli - li nistgħu naħdmu minn xi mkien, aħna konna qed nagħmlu l-pjani tagħna biex inkunu nistgħu naħdmu minn post alternattiv, mhux minn fejn qiegħda l-Ambaxxata tagħna bħalissa.

Kull meta kien hemm eskalazzjoni speċjalment tas-sitwazzjoni fil-Libja, bħala Ministeru aħna dejjem ipprovajna nagħmlu kuntatt mal-Maltin li qegħdin hemmhekk u mal-ftit kumpaniji li għadhom preżenti u jaħdmu fil-Libja biex naraw jekk nistgħux inkunu ta' sostenn u ta' għajnuna għalihom.

Jiġifieri aħna nipprovaw nagħmlu l-kuntatti mill-ewwel biex naraw kemm huma l-Maltin li hemm hemmhekk u n-numru dejjem jinbidel, min imur u min jiġi għal raġunijiet differenti.

Hemm informazzjoni li mhux dejjem jista' jkollok għax, pereżempju, għandek żwiġijiet li saru bejn Maltin u Libjani u allura ma tkunx taf jekk humiex qegħdin f'Malta jew fil-Libja.

Però, mal-kumpaniji għandna relazzjoni tajba u meta l-affarijiet sfortunatament ikunu daqsxejn iktar gravi nżommu l-kuntatt b'mod regolari - nista' ngħid li kważi iktar minn darba kuljum - biex nassiguraw jekk hemmx bżonn xi tip ta' għajnuna u appoġġ min-naħa tagħna fiċ-ċirkostanzi diffiċli.

L-ISPEAKER: L-Onor.

ALEX MUSCAT: Sur President, ovvjament il-limitazzjoni ta' pajjiżna, li huwa l-iżgħar pajjiż fl-Ewropa, u nipprovaw li jkollna reach diplomatiku bħal pajjiżi oħrajn ikbar minna huwa l-isforz finanzjarju li proporzjonalment ikun sproporzjonat fuqna biex ikollna reach tajjeb ta' ambaxxati u konsolati madwar id-dinja.

Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx il-ħsieb li nifirxu iktar u niftħu iktar ambaxxati u konsolati, ġaladarba nafu li meta maħduma b'mod immirat, hemm anke ritorn finanzjarju u ekonomiku minn dawn l-ambaxxati?

CARMELO ABELA: Sur President, fil-fatt apparti l-Ambaxxata fil-Ghana, li kif għedt, bdiet taħdem diġà, din is-sena ħabbarna wkoll li se niftħu ambaxxata ġewwa Tokjo, il-Ġappun, fejn hemmhekk diġà bdew il-preparamenti biex ikollna l-binja minn fejn naħdmu.

Għandna ma wasalniex li nidentifikaw binja, però għandna l-permess mill-Gvern Ġappuniż li nistgħu niftħu l-ambaxxata tagħna ġewwa Tokjo.

Qed nitkellmu fuq pajjiż li huwa parti mill-G7, u li kull pajjiż membru tal-Unjoni Ewropea għandu jew se jkollu ambaxxata fih.

Naħseb li hemm bżonn li nkomplu nipprovaw nifirxu b'mod strateġiku, għax il-limitazzjonijiet qegħdin hemmhekk.

Jien dejjem ngħid li iktar milli limitazzjoni finanzjarja – kważi kważi hija sekondarja – aħna għandna limitazzjonijiet ta' riżorsi umani.

Biex tiftaħ ambaxxata mhux biss trid l-ambaxxatur, imma trid ukoll staff li jiġi anke mill-Ministeru stess, persuni li jidħlu fil-livell ta' second secretaries fil-korp diplomatiku u trid li jkollok iktar nies minnhom.

Issa aħna diġà ninsabu f'diffikultà li m'għandniex biżżejjed biex nakkomodaw il-bżonnijiet tal-Head Office fil-Ministeru stess, kif ukoll ta' numru ta' ambaxxati.

Waħda mill-isfidi li għandna hija li nżidu r-riżorsi umani kemm ta' persuni li huma fil-korp diplomatiku, kemm barra, kif ukoll fil-Ministeru.

Allura f'dawn is-sentejn aħna ħriġna diversi sejħiet biex nimpjegaw iktar nies bħala second secretaries.

M'iniex sodisfatt bl-ammont ta' nies li applikaw biex jidħlu fil-korp diplomatiku.

Żidna ftit tan-nies, però jkollok min jidħol u min joħroġ, kważi kważi ma ngħidx li tibqa' fejn tkun, imma ma tantx tiċċaqlaq biex tagħmel progress daqskemm wieħed jixtieq.

Kellna ċerti ambaxxati li saħħaħna r-riżorsi umani fihom minħabba n-natura tax-xogħol tagħhom, però hemm ambaxxati oħrajn li għandna ma wasalniex.

U dan mhux qed insemmi l-bżonnijiet ġewwa l-Head Office.

Sur President, rigward il-ftuħ ta' ambaxxati jew konsolati din is-sena wkoll ħadna deċiżjoni li niftħu konsolat ġewwa l-Marokk.

Fil-fatt din hija parti mill-baġit li ġie ppreżentat għal din is-sena.

Id-deċiżjoni hija li dan il-konsolat jinfetaħ ġewwa Casablanca u sibna wkoll il-post minn fejn naħdmu.

L-Air Malta ttir għal hemmhekk anke b'mod regolari u allura għandna sfidi anke fejn jidħlu visas biex in-nies jiġu lejn pajjiżna.

Hemm ukoll interessi kummerċjali u bil-ftuħ ta' konsolat inkunu nistgħu ngħinu u nagħtu l-appoġġ from the ground lil min ikollu aspirazzjonijiet li jaħdem u jinvesti ġewwa l-Marokk.

L-ISPEAKER: L-Onor.

CLAUDETTE BUTTIGIEG: Sur President, ġaladarba l-Ministru għadu kif qalilna li s-sitwazzjoni fil-Libja hija kritika, jista' l-Ministru jispjega x'kien ir-rwol tas-Sur Neville Gafà fid-delegazzjoni li żaret il-Libja fit-18 ta' Ġunju li għadda?

CARMELO ABELA: Sur President, l-ewwel nett f'Malta l-interess tagħna hu li jkun hemm stabbiltà fil-pajjiż ġar tagħna li qiegħed 45 minuta bogħod minna.

L-interess tagħna hu li nagħtu l-kontribut tagħna, żgħir kemm huwa żgħir, biex ikollna l-istabbiltà fil-Libja, li tfisser stabbiltà fir-reġjun tal-Mediterran u fl-aħħar mill-aħħar anke fl-Ewropa.

Allura Malta, apparti li nagħtu l-appoġġ u s-sostenn tagħna lill-isforzi li qed jagħmel is-Sur Ghassan Salamé, li huwa rapreżentant tas-Segretarju Ġenerali tal-Ġnus Magħquda, sforzi li issa ilhom għaddejjin għal diversi xhur biex ikun hemm l-istabbiltà bejn il-Libjani nfushom, però fir-Reġjun, aħna wkoll nipprovaw nagħtu s-sostenn u l-appoġġ tagħna lil inizjattivi oħrajn li ttieħdu.

Il-President Franċiż kien ħa inizjattiva li jagħmel laqgħa ġewwa Pariġi, il-Gvern Taljan ukoll għamel laqgħa ġewwa Palermo, però mbagħad għandek anke r-relazzjonijiet bilaterali bejn iż-żewġ pajjiżi.

Fil-fatt, apparti li kellna laqgħat li saru ġewwa pajjiżna, fejn anke l-President al-Sarraj kien preżenti flimkien mal-Ministru għall-Affarijiet Barranin Siala, u anke f'laqgħat internazzjonali li bihom inkun nista' nżomm anke kuntatt mal-Ministru għall-Affarijiet Barranin Libjan, ħassejna li kellna bżonn nibagħtu delegazzjoni Maltija mmexxija mill-Ambaxxatur tagħna għal-Libja biex nitkellmu fuq kwestjonijiet ta' interess bilaterali, però biex nitkellmu wkoll fuq is-sitwazzjoni ġenerali fir-Reġjun, primarjament l-isfida tal-immigrazzjoni.

Id-delegazzjoni kienet komposta minn persuni mhux biss mill-Ministeru tiegħi, imma wkoll rappreżentanti oħrajn, sabiex inkunu nistgħu nitkellmu fuq kwestjonijiet li huma lil hinn mir-relazzjonijiet bilaterali, imma anke dak li qed jiġri fir-Reġjun.

Is-Sur Gafà huwa wkoll impjegat tal-Gvern u bħala tali u r-responsabbilatjiet li huwa għandu ħassejt li kellu jkun ukoll parti mid-delegazzjoni tal-Gvern Malti.

Aħna ma jinteressaniex min kien hemm, imma li nilħqu riżultati tajbin għal-Libjani u wkoll għar-Reġjun, fl-isfida li għandna dwar l-immigrazzjoni.

L-ISPEAKER: L-Onor.

ALEX MUSCAT: Sur President, hemm komunità pjuttost kbira ta' Maltin li jgħixu lil hinn minn xtutna.

Xi sforzi hemm min-naħa tal-Ministeru biex jinżamm kuntatt ma' ħutna li ma jgħixux f'Malta?

Hemm xi inizjattivi ġodda biex anke b'xi mod nibqgħu nżommu kuntatt magħhom?

CARMELO ABELA: Sur President, dan huwa qasam li hemm bżonn li nisfruttawh iktar.

S'issa l-messaġġ ewlieni tiegħi fid-darbtejn li jiltaqa' l-Kunsill tal-Maltin li Jgħixu Barra … U din hija waħda mill-inizjattivi li huma obbligatorji bil-liġi, però lil hinn mil-liġi huwa importanti li aħna nżommu relazzjonijiet mill-qrib mal-komunitajiet Maltin li jgħixu barra.

Finalment dan nistgħu nagħmluh mhux biss billi fuq bażi regolari nżommu kuntatt b'diversi modi, imma anke li jkun hemm dawn it-tip ta' laqgħat, li fihom jiġu diskussi l-bżonnijiet li l-Maltin li jgħixu barra jkollhom.

Allura ta' kull sena jkun hemm il-laqgħa tal-Kunsill tal-Maltin li Jgħixu Barra, li huwa magħmul minn madwar 15-il persuna.

F'dan il-Kunsill, li skont il-liġi huwa ppresedut mill-Ministru għall-Affarijiet Barranin, inkunu nistgħu nitkellmu fuq l-aġenda li ħafna drabi tiġi mingħandhom.

Però nħoss li l-isfida ewlenija li għandna hija kif nistgħu nagħmlu użu aħjar b'mod pożittiv mill-Maltin u mill-potenzjal li l-Maltin li jgħixu barra għandhom, anke f'termini ta' kif jistgħu jikkontribwixxu iktar lejn il-pajjiż tagħhom.

Huwa tajjeb li nfakkru li hemm numru ta' Maltin li għamlu mhux biss isem tajjeb għalihom, imma għamlu wkoll isem tajjeb għal pajjiżna u allura nistgħu nibbenefikaw anke mill-kuntatti li jkollna hemmhekk.

Irrid infakkar li anke skont il-liġi ssir konvenzjoni kull ħames snin u fil-fatt is-sena 2020 hija s-sena li fiha din il-konvenzjoni trid titlaqqa'.

Dan il-qasam huwa importanti ħafna li nħarsu lejh u huwa tajjeb li nkomplu niżviluppawh biex negħlbu l-isfidi li għandna, fosthom li nkomplu nżommu r-rabta mal-Maltin jew persuni li huma ta' dixxendenza Maltija li jgħixu barra, speċjalment dawk ta' età żgħira.

Dik hija waħda mill-isfidi li jien nara li hija importanti li nitkellmu u naġixxu fuqha wkoll.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-Mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti.

TQEGĦID TA' KARTI

OWEN BONNICI (Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 138 tal-2019 – Ordni tal-2019 għat-twaqqif tal-Aġenzija Festivals Malta; u

Lista tal-kunsilliera tal-lokalitajiet kollha ta' Malta u Għawdex wara r-riżultat tal-elezzjonijiet tal-kunsilli lokali ta' Mejju 2019, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 10592.

F'isem il-Prim Ministru nqiegħed fuq ilMejda talKamra:

Avviż Legali Nru 137 tal-2019 – Ordni tal-2019 li jemenda l-Ordni li jistabbilixxi r-Reġistru tal-Kumpaniji bħala Aġenzija;

f'isem il-Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali nqiegħed fuq ilMejda talKamra:

Avviż Legali Nru 144 tal-2019 – Regolamenti tal-2019 li jemendaw l-Ordinanza dwar iċ-Ċertifikati tal-Kondotta;

f'isem il-Ministru għall-Finanzi nqiegħed fuq ilMejda talKamra:

f'isem il-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali nqiegħed fuq ilMejda talKamra:

Avviż Legali Nru 139 tal-2019 – Regolamenti tal-2019 li jemendaw ir-Regolamenti dwar il-Vetturi bil-Mutur (Emenda Nru 2);

Avviż Legali Nru 140 tal-2019 – Regolamenti tal-2019 li jemendaw ir-Regolamenti dwar Servizzi ta' Ġarr ta' Passiġġieri (Emenda Nru 2);

Avviż Legali Nru 141 tal-2019 – Regolamenti tal-2019 li jemendaw ir-Regolamenti dwar Servizzi tat-Taxi;

Avviż Legali Nru 142 tal-2019 – Ordni tal-2019 dwar Arei ta' Reġistrazzjoni;

Avviż Legali Nru 143 tal-2019 – Regoli tal-2019 li jemendaw ir-Regoli dwar il-Preżentazzjoni ta' Pjanti għal skop ta' Reġistrazzjoni ta' Artijiet; u

Tagħrif dwar kuntratti pubbliċi li nħarġu u li ġew assenjati mid-dekasteru li għalih hu responsabbli l-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali, bejn Ġunju 2017 u Ġunju 2019, bi tweġiba għallmistoqsija parlamentari 10710.

L-ISPEAKER: Grazzi.

JUSTYNE CARUANA (Ministru għal Għawdex): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar spejjeż fuq ramel u żrar li ntuża mid-dekasteru li għalih hi responsabbli l-Ministru għal Għawdex bejn l-2013 u l-2019 bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 10623.

L-ISPEAKER: Ninforma lill-Kamra li skont paragrafu (4) tal-artikolu 120B tal-Ordnijiet Permanenti tal-Kamra, fil-laqgħa tat-Tlieta, 2 ta' Lulju 2019 tal-Kumitat tal-Kontijiet dwar l-Uffiċċju Nazzjonali tal-Verifika, l-Onor.

Clifton Grima u l-Onor.

Ryan Callus se jissostitwixxu lill-Onor.

Stqarrijiet ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

L-Onor.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

PERMESS TAL-KAMRA

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI: Sur President, ninforma lill-Kamra li, skont ftehim milħuq, il-Kamra għandha tgħaddi għat-tieni item tal-aġenda, ċjoè l-Abbozz ta' Liġi li Jemenda Diversi Liġijiet (Amministrazzjoni Aħjar tal-Ġustizzja).

Din id-diskussjoni għandha tiġi interrotta wara xi ħin sabiex tingħalaq id-diskussjoni fuq l-ewwel item tal-aġenda, jiġifieri l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Kriminali u l-Att dwar il-Vjolenza Abbażi ta' Ġeneru u Vjolenza Domestika.

Hekk kif tingħalaq id-diskussjoni fuq l-ewwel item, il-Kamra għandha tirriżumi bid-diskussjoni fuq it-tieni item tal-aġenda.

L-ISPEAKER: L-Onor.

FREDERICK AZZOPARDI: Nikkonferma dan il-ftehim.

L-ISPEAKER: Nirringrazzjak.

Mela skont il-ftehim milħuq ngħaddu għat-tieni item fuq l-aġenda, li huwa t-Tieni Qari tal-Abbozz ta' Liġi li Jemenda Diversi Liġijiet (Amminstrazzjoni Aħjar tal-Ġustizzja).

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA DIVERSI LIĠIJIET (AMMINISTRAZZJONI AĦJAR

TAL-ĠUSTIZZJA)

OWEN BONNICI: Sur President, nipproponi t-Tieni Qari tal-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att sabiex jemenda Diversi Liġijiet (Amministrazzjoni Aħjar tal-Ġustizzja)".

L-ISPEAKER: Min jissekonda?

CHRIS FEARNE (Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa): Nissekonda.

L-ISPEAKER: Grazzi.

OWEN BONNICI: Sur President, dan huwa Abbozz ta' Liġi li jolqot il-qasam tal-ġustizzja.

Kull emenda li tolqot il-qasam tal-ġustizzja hija importanti, hija ta' valur u hija emenda ta' sustanza.

F'dan il-każ dawn huma emendi li fil-maġġoranza tagħhom għandhom l-għan li jkomplu proċess li diġà bdejna permezz ta' liġijiet oħrajn.

Kif nafu, meta inti tagħmel liġi normalment wara numru ta' żmien tkun trid tħares lejn dik il-liġi u tara jekk ikunux meħtieġa rtokki, emendi jew xi pass ieħor.

Dan huwa l-approċċ l-iktar rakkomandat fil-qasam tal-ġustizzja.

Jekk tgħallimt xi ħaġa f'dawn is-sitt snin huwa li jekk trid li xi ħaġa ma tirnexxix aqbad u uża big bang approach.

Dak huwa l-aqwa mudell biex xi ħaġa ma tirnexxix!

Jekk inti trid li xi ħaġa tirnexxi, trid tuża incremental approach, tibda ftit ftit, tagħmel l-ewwel pass, tagħmel it-tieni pass, tagħmel it-tielet pass, imbagħad tirrealizza wara numru ta' xhur li tkun wasalt qabel milli kieku għamilt a big bang approach.

Naħseb li dan huwa l-approċċ ideali, speċjalment għax il-qasam tal-ġustizzja huwa settur li tmiss fejn tmiss qed titkellem dwar drittijiet u obbligi importanti ħafna.

Dan l-Abbozz ta' Liġi jolqot tliet suġġetti importanti, wieħed iktar mit-tnejn l-oħrajn.

Xtaqt nibda mill-qasam l-iktar importanti, għaliex it-tnejn l-oħra huma emendi pjuttost minuri, però li ridna ngħadduhom għaliex importanti.

L-iktar punt li rrid nagħfas fuqu llum huwa dwar l-ewwel emenda, li huwa pass ieħor fir-rigward tal-Uffiċċju għall-Irkupru tal-Assi.

U huwa tajjeb li nispjegaw x'inhuwa dan l-Uffiċċju, li twieled taħt dan il-Gvern.

Sħabna li jiddilettaw ħafna bis-saltna tad-dritt ma sabux iċ-ċans f'25 sena jagħmlu Uffiċċju għall-Irkupru tal-Assi, konna aħna li għamilna dan l-uffiċċju.

Allura se nispjega x'inhu dan l-uffiċċju, x'jagħmel u x'inhuma l-funzjonijiet tiegħu.

Imbagħad nispjega dawn l-emendi x'se jagħmlu u anke nagħti informazzjoni ġdida dwar xogħol li jagħmel l-Uffiċċju għall-Irkupru tal-Assi.

Se nibda billi ngħid għaliex dan il-pajjiż għandu bżonn li jkollu l-Uffiċċju għall-Irkupru tal-Assi.

Hemm dan il-prinċipju assolut, għal min għandu għal qalbu s-saltna tad-dritt, that crime should not pay.

Biex il-ġustizzja tkompli timxi 'l quddiem, assolutament crime should not pay.

Jien dejjem inġib dan l-eżempju, li jkun hemm ħalliel li jmur il-bank u jisraq €1 miljun, jaqbad dawn il-flus u jaħbihom taħt l-art, imbagħad imur il-ħabs, jagħmel għaxar snin, 15-il sena l-ħabs, joħroġ mill-ħabs, imur lura d-dar, jaqla' l-maduma u jerġa' jsib il-€1 miljun li jkun seraq.

F'dak ix-xenarju nkunu f'pożizzjoni li ngħidu li crime paid għax għalkemm wettaq snin il-ħabs, dak li seraq sabu u seta' jużah.

U għax crime should not pay, il-frott tas-serq u reati l-oħrajn iridu jittieħdu mingħand il-ħalliel favur l-Istat.

Dawn huwa l-prinċipju li jiggwida l-Uffiċċju għall-Irkupru tal-Assi.

Din hija xi ħaġa importanti ħafna, għax jekk ikollok traffikant tad-droga li jinqabad u jmur il-ħabs, però mbagħad kif joħroġ isib il-flus li jkun ipprokura bis-saħħa tat-traffikar tad-droga, mela allura jkun qed jgħaddi biż-żmien il-qasam kollu tal-ġustizzja.

Qed nitkellem b'mod li jifhimni kulħadd.

Aħna qed nindirizzaw din il-kwestjoni head on. Ħaddieħor li kien jitkellem ħafna fuq is-saltna tad-dritt dawn l-affarijiet forsi ma kenux prijorità għalih.

Għalina huma prijorità.

Huma wkoll obbligu li joħroġ mill-fatt li aħna membri tal-Unjoni Ewropea u dan l-obbligu rridu nwettquh bl-aħjar mod.

Allura dan l-Uffiċċju aħna waqqafnieh numru ta' snin ilu.

Fil-fatt waqqafnieh fl-aħħar leġiżlatura.

Dan l-uffiċċju llum qed jopera u għandu bord, direttur u staff.

Il-Ħadd li għadda inċidentalment kien hemm storja fuq il-ġurnal The Sunday Times li kienet tgħid li hija għarukaża li minn mindu twaqqaf dan l-Uffiċċju sakemm beda jaħdem għaddew sena u nofs, għaddew 15-il xahar.

Dawk il-15-il xahar użajniehom biex nimpjegaw in-nies, nagħmlu r-reklutaġġ li hemm bżonn, nissettjaw uffiċċju u l-istruttura kollha.

Kultant nitbellah, għax meta biex ngħaġġlu mmorru b'mod dirett niġu kkritikati, u meta nimxu mal-proċedura, nagħmlu sejħiet pubbliċi u mmorru bl-aħjar mod f'dak li għandu x'jaqsam governanza tajba, niġu kkritikati wkoll għax indumu!

Xi ħadd irid jgħidli xi rridu f'dan il-pajjiż.

Irridu nkunu spediti jew irridu nimxu mal-proċedura?

Jekk ikollok tistaqsini ngħidlek li naħseb li l-aħjar ħaġa hija li tkun spedit, imma f'dan il-każ, minħabba li s-suġġett huwa tant delikat u importanti, jien tajt struzzjonijiet ċari biex in-nies kollha involuti fil-procurement jimxu mija fil-mija mal-aktar regoli stinġenti possibbli biex ħadd ma jiġi jgħid li qtajna xi kantuniera jew għaġġilna żżejjed.

F'temp ta' sena u nofs ssettjajna uffiċċju, illum għandek il-ħaddiema, għandek bord immexxi mill-Imħallef irtirat ta' rispett, l-Imħallef J. D. Camilleri, għandek id-Direttur Brian Farrugia li qed jagħmel xogħol tajjeb ħafna u allura għandna din is-sitwazzjoni li ġiet mix-xejn.

Qabel ma kien hemm xejn u llum għandna l-Uffiċċju għall-Irkupru tal-Assi.

Qed ngħid hekk għax huwa faċli li min jaħdem fl-Uffiċċju għall-Irkupru tal-Assi jiddemoralizza ruħu meta jaqra dan it-tip ta' stejjer għax jgħid: Mela għamilt dak ix-xogħol kollu biex issa jiġu l-ġurnali u jaqbdu dak ix-xogħol u jarmuh barra mit-tieqa?!

Nifhimhom u nagħmlilhom kuraġġ il-ħaddiema, anzi nirringrazzjahom, u jien dejjem ngħid li min hu ġenwin jaf jaqra x'inhu tajjeb minn dak li mhux ġust u mhux sew.

Dan huwa l-Uffiċċju għall-Irkupru tal-Assi li, kif diġà għedt, beda jopera f'Awwissu tal-2018 u allura issa kellna l-ewwel rapport ta' ħidma.

Fil-fatt, il-ġimgħa li għaddiet ġie ppubblikat l-ewwel rapport ta' ħidma tal-ewwel sena.

Fil-fatt, dik l-istorja li semmejt, li dehret fuq il-ġurnal The Sunday Times of Malta, tagħmel referenza għal dan ir-rapport.

Qed tagħmel referenza għar-rapport għax hemm Uffiċċju għall-Irkupru tal-Assi, għax qabel ma kienx hemm u allura ma setgħetx tagħmel referenza għal xi ħaġa li m'hemmx.

Fil-fatt, bis-saħħa tas-sistema li għamilna llum għandna awtonomija sħiħa fl-Uffiċċju, li jagħti rendikont kull sena fil-Parlament permezz tar-rapport annwali, żdied l-element investigattiv għall-intraċċar ta' assi u ġbir ta' intelliġenza, b'koperazzjoni ma' awtoritajiet kompetenti Maltin u barranin.

L-intelligenza hija importanti ħafna.

Ħafna nies jaħsbu li fil-qasam tal-ġustizzja l-importanti huwa li taqbad lil min jikser il-liġi u tressqu l-qorti biex il-qorti tagħti piena.

Dawk it-tnejn huma importanti, imma hemm komponent ieħor importanti ħafna, li huwa l-intelligenza, l-informazzjoni.

Ħafna drabi hija bl-informazzjoni li l-kriminalità tiġi miġġielda.

Dan huwa metodu aħjar ta' kif issir il-ġestjoni tal-assi u l-parteċipazzjoni akbar fuq livell lokali, Ewropew u internazzjonali.

Huwa tajjeb li ngħidu li l-assi li jiġu rkuprati … Jien semmejt diġà li jekk int għamilt reat, biex ir-reat ma jiġix worth it, crime does not pay, dak il-frott tar-reat irid jittieħed.

Jien informat li fost l-assi li jistgħu jiġu rkuprati nsibu flus, kollezzjonijiet, ħwejjeġ, tagħmir elettroniku, għamara, karozzi, dgħajjes, bini u anke flus virtwali.

Kull proprjetà konfiskata l-Uffiċċju għall-Irkupru tal-Assi għandu l-obbligu li jippriservaha biex ma ssirilhiex ħsara fiha minħabba negliġenza jew traskuraġni, għax huwa importanti li jinżamm il-valur tagħha, għax inkella jekk oġġett ma tagħtix kasu u tittraskurah, meta l-Gvern ikollu proprjetà li tgħaddi għandu tkun qed tgħaddi proprjetà ta' bla valur.

Proprjetà kkonfiskata tinbiegħ permezz ta' subbasti online internazzjonali.

Din diġà semmejtha l-aħħar darba.

Waħda mir-riformi li għamilna hija li ftaħna l-bieb għall-opportunità ta' subbasti online internazzjonali.

Kollox huwa rrekordjat għall-fini ta' trasparenza u anke suġġett ta' awditjar.

Is-subbasti huma bbażati l-Ingilterra, għax Malta kulħadd jaf lil kulħadd, jiġifieri mhux għax naf it-tali allura nipprova nara kif nagħmel biex is-subbasta ma ddumx.

Dan kollu ma jistax isir għax l-Uffiċċju għall-Irkupru tal-Assi qed jopera billi jagħmel subbasti online inernazzjonali u b'hekk, fil-fehma tiegħi, bgħatna messaġġ importanti ta' serjetà.

Dawn is-subbasti huma kemm għall-Maltin kif ukoll għall-barranin.

F'dan il-proċess ta' ġestjoni ta' assi l-għan mhuwiex li tagħmel il-qligħ imma li niddisponu minn assi konfiskati b'mod traspaprenti, fil-ħin, u jinkiseb valur adegwat għall-proprjetà inkwestjoni u l-valur kollu jmur għand il-Gvern ta' Malta.

Issa se ngħaddi ftit għall-istatistika.

Mela f'Awwissu li għadda beda jopera l-Uffiċċju għall-Irkupru tal-Assi wara li ħadna numru ta' xhur biex nissettjawh, fosthom biex ikollna uffiċċju u nimpjegaw il-ħaddiema biex nibdew, u rrid ngħid li bejn Awwissu u Diċembru li għadda l-Uffiċċju għall-Irkupru tal-Assi rreġistra ffriżar u waqqaf trasferiment ta' 26 kont bankarju, 32 karozza, ħames opri tal-baħar, erba' poloz tal-assigurazzjoni, 4,954 ishma, erba' negozji, proprjetà waħda mhux residenzjali u 14-il proprjetà residenzjali.

Dawn kollha ġew iffriżati.

F'dak li għandu x'jaqsam ma' konfiska, kien hemm żewġ ordnijiet, li minnhom ġew miġbura €2,760 fi flus kontanti u proprjetà mobbli li l-valur tagħha huwa stmat li huwa ta' €2,500 fis-suq.

Din il-proprjetà, li hija vettura, bdiet tkun preparata għal subbasti online skedati fl-2019.

Dawn saru fl-ewwel xhur tal-operat tal-Uffiċċju għall-Irkupru tal-Assi u issa, bejn Jannar u Ġunju ta' din is-sena rreġistra ffriżar u waqqaf it-trasferiment ta' 42 kont bankarju, 28 karozza, opra tal-baħar, 18-il polza tal-assigurazzjoni, erba' negozji, tliet proprjetajiet mhux residenzjali u żewġ proprjetajiet residenzjali.

F'dak li għandu x'jaqsam ma' konfiska, sa Ġunju l-Uffiċċju qed iħejji l-proprjetajiet għas-subbasti online.

Il-proprjetà inkwesjtoni ġiet trasferita kollha lejn l-Auction House fl-Ingilterra u fost dawn insibu twapet, karozzi ta' lussu u affarijiet oħrajn.

Qed ngħid dan kollu għax jekk hemm min għal skopijiet purament politiċi ried jibgħat il-messaġġ li l-Uffiċċju għall-Irkupru tal-Assi qisu qiegħed hemmhekk biex ngħidu li għamilnieh biss fuq il-karta, huwa 'l bogħod mill-verità.

Dan huwa uffiċċju li qed jaħdem u fil-ftit żmien li ilu mwaqqaf ta riżultati, u nemmen li se jkompli jagħti riżultati.

L-Uffiċċju għall-Irkupru tal-Assi huwa rappreżentat f'numru ta' kumitati ta' kordinament imwaqqfa mill-Gvern Malti, fosthom in-National Coordination Committee for Combating Money Laundering and Terrorism u l-Coordinating Committee for National Anti-Fraud and Corruption Strategy.

L-Uffiċċju għall-Irkupru tal-Assi huwa wkoll membru tal-Asset Recovery Offices Platform, li hija pjattaforma mwaqqfa bl-inizjattiva tal-Kummissjoni Ewropea.

Qegħdin membri wkoll fin-network magħruf bħala CARIN, li hija inizjattiva li bdiet mill-Pulizija tal-Irlanda, pajjiż li għandu l-aktar mudell li rnexxa fil-qasam tal-irkupru tal-assi.

Bla dubju li l-Irlanda jgħallmu ħafna pajjiżi dwar l-irkupru tal-assi u llum il-CARIN Network jilqa' fih rappreżentanti mill-asset recovery practitioners minn madwar id-dinja kollha.

L-Uffiċċju għall-Irkupru tal-Assi permezz ta' memoranda of understanding daħal fi ftehim mal-Qrati ta' Malta, mal-Malta Gaming Authority u, jekk Alla jrid, se nidħlu f'aktar memoranda of understanding ma' numru ta' entitajiet kompetenti fis-settur.

Il-membri li jaħdmu fl-Uffiċċju għall-Irkupru tal-Assi - u tistgħu tifhmu kemm huwa xogħol diffiċli u delikat – jitħarrġu u, fil-fatt, attendew għal żjarat barra minn Malta, fejn ġew esposti għal operazzjonijiet fuq irkupru ta' assi u ġestjoni ta' proprjetà u sar taħriġ f'Malta minn esperti barranin fuq il-preservazzjoni u t-trasferiment ta' assi kkonfiskati f'Malta lejn l-Ingliterra.

Dan l-istess taħriġ kien ikopri l-immaniġġjar u preservazzjoni ta' assi finanzjarji virtwali.

Professjonisti attendew għal taħriġ f'Malta organizzat minn awtoritajiet lokali.

L-Uffiċċju għall-Irkupru tal-Assi se jkompli jibni fuq in-network tiegħu fuq livell internazzjonali sabiex jiġu faċilitati t-talbiet għall-informazzjoni u msaħħa wkoll il-kapaċitajiet interni, kemm mil-lat ta' riżorsi umani, kif ukoll permezz ta' teknoloġiji ġodda.

Sur President, bis-saħħa ta' dan l-Abbozz ta' Liġi qed naraw li se nagħtu aktar responsabbiltà lill-Uffiċċju għall-Irkupru tal-Assi.

Mela s'issa dan l-uffiċċju kien twaqqaf, beda jaħdem, però ċerti responsabbiltajiet fil-qasam tal-iffriżar u l-irkupru tal-assi kienu baqgħu jsejħu lir-Reġistratur tal-Qorti għax għal xi raġuni ta' qabilna kienu ddeċidew li l-ftit poteri ta' ffriżar u rkupru li taw, jagħtuhom lir-Reġistratur tal-Qorti minflok ma joħolqu Uffiċċju għall-Irkupru tal-Assi kif għamilna aħna.

Aħna se nkunu qed nagħmlu dawn l-emendi biex inneħħu l-poteri mingħand ir-Reġistratur tal-Qorti u jgħaddu għand l-Uffiċċju għall-Irkupru tal-Assi.

Dawn huma fejn jidħol intraċċar, ġbir, żamma, preservazzjoni, immaniġġjar u disponiment xieraq u effiċjenti ta' rikavati li jinkisbu minn atti kriminali.

Il-Kodiċi Kriminali u diversi liġijiet oħrajn jagħmlu referenza għar-Reġisratur tal-Qrati bħala l-persuna kompetenti biex tagħmel stħarriġ, identifikazzjoni u intraċċar tal-assi tal-akkużat u tiddisponi minn assi.

Għaldaqstant, bis-saħħa ta' dawn l-emendi l-funzjonijiet li semmejt se jiġu trasferiti minn fuq ir-Reġistatur tal-Qorti għal fuq l-Uffiċċju għall-Irkupru tal-Assi.

Fil-fatt jekk naraw l-Abbozz ta' Liġi nsibu li minflok il-kelma "Reġistatur" qed indaħħlu l-frażi "Direttur tal-Uffiċċju għall-Irkupru tal-Assi" fid-diversi artikli tal-Kodiċi Kriminali, tal-Ordinanza dwar il-Mediċini Perikolużi u fl-Att kontra l-Ħasil tal-Flus.

Din hija l-ewwel emenda sostanzjali ta' dan l-Abbozz ta' Liġi.

Biex nenfasizza ppermettuli nirrepeti li f'dak li għandu x'jaqsam mal-ġlieda kontra l-kriminalità u kontra l-ħasil tal-flus u favur ir-rule of law mhux li tpaċpaċ jgħodd - għax huwa faċli immens li tpaċpaċ - imma li twettaq.

F'pajjiżna għandna Gvern li qed imexxi dan il-pajjiż u għandna Oppożizzjoni li kienet tmexxi dan il-pajjiż.

Aħna mhux bħal pajjiżi oħrajn, fejn ġieli jkollok gvern li jkun għadu kemm ġie elett u oppożizzjoni ġdida li qatt ma kienet fil-gvern.

Pereżempju, f'xi pajjiżi ssib li jkollok xi partit ġdid li jkun kiseb biżżejjed voti u għamel oppożizzjoni, partit li qatt ma kien fil-gvern u allura n-nies ma jistgħux jiżnu bejn meta kien fil-gvern hu u l-partit li jkun hemm issa.

F'Malta mhux hekk; f'Malta għandna partit li llum qiegħed fil-gvern u partit ieħor li qiegħed fl-oppożizzjoni u li qabel kien fil-gvern għal 25 sena.

Allura n-nies – li mhumiex boloh – jistgħu jqabblu u jistaqsu, pereżempju, jekk l-Oppożizzjoni li llum qed titkellem ħafna dwar ir-rule of law, dwar is-saltna tad-dritt, meta kienet fil-gvern, kenitx twettaq dak li llum qed titkellem dwaru.

U l-Gvern, f'dak li għandu x'jaqsam mar-rule of law qiegħed iwettaq?

Dażgur li qiegħed iwettaq, dażgur li qed nagħmlu d-differenza!

U proprju waħda mill-affarijiet li qed nagħmlu d-differenza bihom hija l-Uffiċċju għall-Irkupru tal-Assi.

F'ħamsa u għoxrun sena l-ħbieb tiegħi tal-Oppożizzjoni li tant jitkellmu fuq ir-rule of law qatt ma sabu ħin biex jagħmlu uffiċċju għall-irkupru tal-assi u kienu taw ftit poteri 'l hemm u 'l hawn - ngħidilhom jien ta' bilfors - lir-Reġistratur tal-Qorti.

U nafu x'kien jiġri!

Pereżempju, tinqabad karozza, jitfgħuha Pembroke u ssir kollha sadid!

Allaħares jiġu l-barranin jarawhom għax jinfaqgħu jidħku b'dawn l-affarijiet.

Illum qed naraw id-differenza.

Joqogħdu jiktbu fuq il-ġurnali li hija għarukaża għax issa ilu ħames xhur u sitt xhur … Wasalna?

Qed nimxu, mexjin 'il quddiem u bis-saħħa ta' dawn l-emendi se nagħmlu pass ieħor.

Ir-rieda qiegħda hemm, il-ġenwinità qiegħda hemm, u komparat ma' dak li kien isir qabel hemm baħar jaqsam.

Din hija d-differenza u dan huwa l-messaġġ li rrid nibgħat lill-pubbliku.

Nerġa' ngħid, huwa faċli ħafna li tpaċpaċ fuq ir-rule of law, imma l-prova tkun meta tkun fid-driving seat u timplimenta l-bidla.

Jien nista' nħares f'għajnejn kull min hu Malti, kull min jgħix f'dan il-pajjiż u ngħidlu li aħna, bis-serjetà, ir-riformi li għamilna biex insaħħu s-saltna tad-dritt huma bla preċedent, inkluż dan l-Uffiċċju għall-Irkupru tal-Assi, li issa bis-saħħa ta' dawn l-emendi li, jekk jiġu approvati - u għandi nifhem u nittama li jiġu approvati unanimament għax nixtieq li l-Oppożizzjoni tkun magħna f'dawn l-emendi - se nagħtu aktar saħħa lill-Uffiċċju għall-Irkupru tal-Assi.

Qed isir xogħol tajjeb, issa telaq jimxi u jiġri, u jekk Alla jrid se nkomplu nimxu 'l quddiem.

Niġi issa għaż-żewġ emendi li fadal.

Mhumiex affarijiet kbar imma huwa tajjeb li nispjegawhom.

L-ewwel emenda twieldet wara sentenza tal-Qorti.

Fil-fatt hemm diversi sentenzi li taw parir lill-gvern biex ibiddel il-liġi u l-aktar waħda li forsi daħlet fid-dettall kienet sentenza Pulizija kontra Redent Zammit dwar l-ispejjeż involuti fi proċeduri kriminali li, sal-lum, uħud minnhom għadu jispiċċa jbatihom il-gvern.

Il-Qorti qalet li mhux sew li ċerti spejjeż jispiċċa jbatihom il-gvern imma għandu jbatihom l-akkużat.

Fil-fatt għandi d-dettalji kollha ta' din is-sentenza hawnhekk.

Hemm diversi, imma qed nikkwota din għax hija l-aktar waħda li kienet iebsa fil-konfront tal-Gvern u qalet li r-Reġistratur tal-Qorti għandu jingħata d-dritt li jekk ikun hemm xi spejjeż involuti, il-Gvern ikun jista' jirkupra l-ispejjeż.

Naħseb li din hija xi ħaġa li tagħmel sens u hija ġusta għax fejn ikun hemm dan it-tip ta' spejjeż mhuwiex sew li jbatihom il-poplu mit-taxxi.

Aħjar dawk il-flus jintużaw għal xi ħaġa li minnha jibbenefikaw in-nies.

Allura l-Qorti għandha raġun u aħna ddeċidejna li nimxu mal-pariri li tatna l-Qorti.

Se nerġa' niċċita s-sentenza għal min forsi huwa interessat f'dan is-settur; qed nitkellem dwar is-sentenza tat-30 ta' Ottubru 2017, Pulizija kontra Redent Zammit dwar l-ispejjeż li jiġu involuti fi proċeduri kriminali.

Kif diġà għedt, hemm diversi sentenzi, imma din hija l-aktar waħda li kienet importanti.

L-aħħar emenda qed tindirizza kwestjoni li ilha għaddejja.

Qed nirreferi għall-kwesjtoni tal-proċedura ta' arrest għal bċejjeċ tal-baħar.

F'pajjiżna għandna reġistru tal-bastimenti merkantili li huwa reġistru b'saħħtu.

Huwa wieħed mill-aħjar li għandna fid-dinja u jien kburi ħafna li Malta għandha reġistru tal-bastimenti b'saħħtu ħafna.

Ġieli jkun hemm min ikollu jagħti xi flus u ma jagħtihomx u allura, jekk min għandu jagħti għandu xi bastiment, min għandu jieħu jagħmillu mandat ta' arrest biex dan il-bastiment ma joħroġx sakemm dan jitħallas.

Dawn huma proċeduri normali li jiġru f'kull pajjiż u, fil-fatt, meta jiġri hekk il-marixxall irid imur u jinnotifika d-dokumenti fiżikament fuq il-vapur.

Il-marixxalli, permezz tal-union tagħhom, kemm-il darba kienu jgħidulna li dan huwa ta' periklu, speċjalment jekk il-bastiment ikun barra l-harbour area – jiġifieri jkun fil-ġurisdizzjoni Maltija imma jkun barra miż-żona tal-port - speċjalment jekk tkun ix-xita, maltemp jew riħ.

Jien fhimt dak li kienu qed jgħidu l-marixxalli, għax allaħares ikun hemm possibbiltà li xi ħadd iweġġa' fuq il-post tax-xogħol meta stajna għamilna xi ħaġa biex dan ma jiġrix.

Huwa obbligu tagħna li nissalvagwardaw id-drittijiet tal-ħaddiema u allura d-diriġenza tal-Qorti tkellmet mal-unions, mal-prattikanti, mal-avukati u mal-esperti fis-settur u ħarġu b'soluzzjoni li qed tneħħi l-periklu li jgħaddu minnu l-marixxalli.

Hawnhekk nixtieq niringrazzja ħafna lill-marixxalli ta' pajjiżna għax naħseb li dawn jagħmlu xogħol importanti ħafna.

Nisma' kritika fuq il-marixxalli u ġieli jgħidulek li jdumu ma jinnotifkaw … Però naf li ħafna mill-marixxalli, jekk mhux kollha, huma nies li ħaqqhom kull rispett għax jagħmlu xogħol diffiċli ħafna.

Pereżempju, mhux faċli li tmur għand xi mara u tgħidilha li ġibtilha mandat ta' qbid u se jaqbdulha l-għamara kollha għax ir-raġel tagħha mtela bid-dejn.

Dawn huma esperjenzi … Huwa mod li tkun bilqiegħda wara skrivanija u huwa mod ieħor li jkollok tgħixhom!

Nirringrazzja minn qalbi lill-marixxalli; naf kemm huma nies onesti, serji u jagħmlu xogħolhom b'dinjità.

Meta kont avukat min jaf kemm-il darba rajt marixxalli li kienu jiggwidaw persuni u ġieli anke kienu jċemplu mit-telefon ċellulari tagħhom biex jistaqsu min għandha bħala avukat u mbagħad iċemplu lil dak l-avukat huma stess biex hu jikkalma lill-persuna.

Dan huwa t-tip ta' atteġġjament li jagħmilni kburi li ngħixu f'soċjetà fejn għadna nirrispettaw lil xulxin u jalla nibqgħu hekk.

Hija xi ħaġa sabiħa ħafna li wieħed jirrispetta lil ieħor, li fix-xogħol tiegħek you go out of your way biex tkun ħanin.

Il-marixalli forsi ma tantx jirċievu tifħir għax ix-xogħol tagħhom huwa dak li hu, imma nista' ngħid li napprezzahom u nirringrazzjahom minn qalbi.

Jekk nirringrazzjawhom permezz ta' din l-emenda naħseb li nkunu qed nagħmlu xi ħaġa tajba.

Sinjura President, m'għandix aktar xi nżid.

Nirringrazzja lil dawk kollha li se jipparteċipaw f'dan id-dibatittu, u jekk ikun hemm bżonn xi kjarifiki, aħna qegħdin hawnhekk biex nagħtu l-kjarifiki li hemm bżonn.

Nirringrazzjak.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-Kap tal-Oppożizzjoni.

ADRIAN DELIA (Kap tal-Oppożizzjoni): Sinjura President, nirringrazzja l-Ministru u nibda billi nislet ftit minn dak li tħaddet dwaru l-Ministru fl-aħħar parti tad-diskors tiegħu, u ċjoè l-ħidma li ssir mill-impjegati tal-Qorti.

Hawnhekk għal mument se nagħmel differenza bejn dawk li jaqdu l-funzjoni ta' ġudikatura, li huma impjegati wkoll, u dawk li huma l-impjegati tal-Qorti, jiġifieri l-marixxalli, il-messaġġiera u dawk kollha involuti fl-ipproċessar tas-sistema tal-ġustizzja.

Ma nistax ma naqbilx mal-Ministru li ħafna drabi jsir biss tgergir dwar dak li ma nixtiqux naraw li jsir u ma napprezzawx biżżejjed id-delikatezza ta' xogħol li dawn il-ħaddiema, partikolarment il-marixxalli, ikunu qegħdin jagħmlu.

Hemmhekk naqbel mija fil-mija mal-Ministru Owen Bonnici.

Però ftit nista' naqbel ma' affarijiet oħrajn li tħaddet dwarhom il-Ministru, mhux tant id-dettall ta' din il-liġi per se, jiġifieri t-titlu tagħha u t-tibdiliet li jridu jsiru għall-aħjar amministrazzjoni tal-ġustizzja.

Nixtieq li jien u l-kollegi tiegħi stajna niġu hawnhekk u nitkellmu fuq il-materja u s-sustanza tal-Abbozz ta' Liġi, u nidħlu fid-dettall ta' kif dan il-proċess qed isir u t-titjib li jeħtieġ li jsir fil-liġi tagħna, imma meta huma mittiefsa kemm is-sistema sħiħa tal-ġustizzja u tad-demokrazija, kif ukoll il-pilastri, li huma l-pedament tagħha, allura huwa diffiċli li wieħed jidħol biss fid-dettall u s-sustanza tat-tibdiliet jew il-manutenzjoni li trid issir.

Dan qisu għandek binja – u dwar il-binjiet qed nisimgħu ħafna dan l-aħħar f'pajjżna – li qed titherra mis-sisien, mill-pedament!

Mela allura mhux il-lok, il-waqt u l-ħin li nitħaddtu fuq l-airconditioning, fuq il-madum u fuq dawk l-affarijiet superfiċjali li jistgħu jsiru.

Meta għandek il-pedament li huwa mhedded, irridu nitħaddtu l-ewwel fuq hekk.

Għaliex qed ngħid hekk?

Illum, għal min ma jafx, kellna seduta oħra fil-Qorti tal-Appell Kostituzzjonali fejn, fost oħrajn, jien qed nitlob li jiġi ddikjarat li l-Avukat Ġenerali qed joħloq żbilanċ ta' poter stante li rapport li ġie rikonoxxut mill-Qrati tagħna, mill-Prim Ministru u mill-politiċi kollha, li huwa ta' portata nazzjonali, ta' interess nazzjonali, qed jibqa' fil-ħakma tal-Gvern u mhux qed jingħata aċċess għalih lill-pubbliku, lill-midja u lill-Oppożizzjoni biex isir l-iskrutinju neċessarju.

Qed nitħaddet fuq ir-Rapport Egrant.

Dalgħodu tlabt lill-avukati tiegħi biex jittellgħu jixhdu tliet Ministri tal-Gvern, li jidher ċar li għandhom aċċess għal informazzjoni li suppost hija ristretta għand il-Prim Ministru u l-Avukat Ġenerali biss.

Hemm informazzjoni li qed nitolbu li l-Oppożizzjoni jkollha ħalli jkollna l-istess għodod biex niddefendu lill-poplu Malti u Għawdxi u biex niddefendu l-verità.

Għax il-verità mhijiex tal-Gvern jew tal-Oppożizzjoni, il-verità mhijiex interpretazzjoni jew spekulazzoni, imma l-verità hija kontenuta f'dokument li għandu jitpoġġa f'idejn iż-żewġ partijiet ħalli nitħaddtu dwarha kif jixraq, imbagħad issir l-analiżi u l-interpretazzjoni politika.

Dalgħodu għamilt talba quddiem il-Qorti tal-Appell Kostituzzjonali biex dawn il-Ministri jittellgħu jixhdu ħalli jispjegawlna kif huma għandhom dak li aħna m'għandniex, kif huma għandhom dak li l-pubbliku m'għandux, kif huma għandhom dak li diversi esponenti mill-Gvern xehdu li m'għandu ħadd ħliefhom.

Aktar tard dan ix-xahar, proprju fil-15 ta' Lulju, se jkollna seduta oħra tal-Qorti biex naraw kif il-Qorti se tiddetermina fuq dan il-punt importanti.

Qed ngħid hekk għax għal darb'oħra, sfortunatament, pajjiżna reġa' għaddej mill-iskrutinju Ewropew u dinji.

U meta qed ngħid skrutinju Ewropew, mhux qed nitħaddet biss fuq l-Unjoni Ewropea, għax din mhijiex xi ħaġa li li kieku ma dħalniex fl-Unjoni Ewropea ma kenitx issir; qed nitkellmu fuq l-Assemblea Parlamentari tal-Kunsill tal-Ewropa li tinkludi pajjiżi li mhumiex fl-Unjoni Ewropea, pajjiżi li huma fl-Ewropa bħala kontinent għalkemm mhux fl-Unjoni Ewropea.

Kien hemm rapport li ġie mħejji minn Pieter Omtzigt li huwa Membru Parlamentari Ewropew Olandiż li tħaddet, kiteb, irriċerka, fittex, għamel sejbien u osservazzjonijiet dwar l-assassinju ta' Daphne Caruana Galizia u s-saltna tad-dritt, ir-rule of law, f'pajjiżna u lil hinn.

Dan konna diġà tħadditna dwaru, però issa dan kiseb l-appoġġ tal-maġġoranza kbira tal-Assemblea Parlamentari tal-Kunsill tal-Ewropa.

Sabu diversi affarijiet li huma ta' preokkupazzjoni u aħna, bħala Oppożizzjoni, xogħolna huwa wkoll li niddefendu lil pajjiżna barra minn xtutna.

Xogħolna huwa wkoll li niddefendu r-reputazzjoni ta' pajjiżna, xogħolna huwa wkoll li niġu f'pajjiżna u nħeġġu, nitolbu, nixprunaw, nimbottaw, nitolbu, jekk hemm bżonn, lill-Gvern - u aktar tard nagħmel appell personali lill-Prim Ministru - biex jieħu inkonsiderazzjoni dak li qed jingħad.

Se naqra siltiet minn dan ir-rapport - u se naqrahom bl-Ingliż, imbagħad infiehem – fejn jingħad hekk:

In-nuqqasijiet ta' Malta ma jikkonċernawx lilna biss.

In-nuqqasijiet tagħna qed jesponu lill-Ewropa kollha, jiġifieri dak li għandna ħażin qed isir il-ħażin tal-Ewropa għax qed jiftaħ il-bibien għal dawk li jistgħu jkunu diffikultajiet u vulnerabbiltajiet tal-Ewropa wkoll.

- iċ-ċittadinanza Maltija hija Ewropea wkoll -

Mela qegħdin f'sitwazzjoni fejn il-Gvern jaf x'hemm ħażin, il-Gvern kellu rapport wara l-ieħor li qed jindikalu xi jrid jagħmel u l-Gvern jibqa' jippersisti li ma jsewwix, li ma jtejjibx, li ma ma jbiddilx il-liġijiet, li ma jagħtix is-saħħa lill-istituzzjonijiet biex inkunu nistgħu nimxu 'l quddiem ħalli jkollna s-serħan tal-moħħ li l-ġustizzja f'Malta sseħħ u tidher li qed isseħħ.

Ħa naqbad parti parti l-kwesjtoni taċ-ċittadinanza, li jien saħasitra qabel dħalt fil-politika tħadditt dwarha għax kont qed nara - dak iż-żmien kont qed naħdem bħala avukat fis-settur privat – u nantiċipa li biex inbigħu ruħna, biex inbigħu lil ftit mijiet ta' nies dak li kien introjtu konvenjenti, kien se jkun hemm a ripple effect, konsegwenzi kbar fis-settur finanzjarju kollu.

Dan għax kien ċar li se jkun hemm min jabbuża minn din is-sistema, se jkun hemm min jiġi f'pajjiżna għax f'pajjiżu mhux komdu.

Se jkun hemm min jipprova jidħol bħala ċittadin ta' pajjiżna għax irid jidħol bħala ċittadin tal-Ewropa, u jekk fuq dawk in-nies ma jsirx eżerċizzju korrett u diliġenti, allura dak il-ħażin u n-nuqqas tagħna se jkun ta' konsegwenza fl-Ewropa.

U hekk ġara!

Iva, kellna xi dħul, kellna xi introjtu, imma l-ħsara li saret lir-reputazzjoni li Malta kienet tgawdi, mhux biss fis-settur finanzjarju … Hemmhekk kellek operaturi kbar qrib is-settur finanzjarju u bankarju li huma serji u importanti li riedu jiġu u jagħmlu investimenti ta' veru u jonfqu l-flus f'pajjiżna.

Jien verament niskanta u b'rispett nistaqsi kif jista' jkollna bank ewlieni, bank Malti, li se jitlef dik li tissejjaħ il-correspondent banking structure fid-denominazzjoni tad-dollaru u l-Prim Ministru ta' pajjiżna jgħid li dan huwa frott tas-suċċess tal-ekonomija tal-Gvern jew tal-Bank!

Din hija xi ħaġa li taf tolqot ħafna min-negozji tagħna.

Din hija xi ħaġa li ċertament tolqot lin-negozji tagħna u lill-klijenti tal-bank Malti li jinnegozjaw fid-denominazzjoni tad-dollaru.

Nistieden il-Prim Ministru biex we call a spade a spade, naraw x'inhi l-problema u ma nibqgħux ngħidu li din hija problema li ġejja mis-suċċess.

Din hija problema reputazzjonali u rridu naraw kif se nsewwuha qabel Diċembru.

Bħala Oppożizzjoni aħna lesti li nagħmlu dak kollu possibbli biex il-banek tagħna ngħinuhom, insaħħuhom u naċċertaw li l-azzjonisti u n-negozji Maltin b'dan li qed jiġri ma jġarrbux konsegwenzi negattivi.

Ħa nimxi aktar 'il quddiem fuq dak li qed jingħad f'dan id-dokument dwar il-ġudikatura.

Kemm-il darba tkellimna fuq il-ġudikatura!

Issa għandna dan ir-rapport li ntlaqa' mill-Assemblea Parlamentari li qed tgħid:

Jiġifieri l-Assemblea Parlamentari minn diversi pajjiżi Ewropej, l-Unjoni Ewropea u oltre, qed tgħid li l-Prim Ministru qed jaħtar ġudikatura mhux minħabba l-kompetenza, mhux minħabba l-abilità, mhux minħabba s-seniority, mhux minħabba l-għerf u l-imħabba lejn il-ġustizzja, li suppost tkun għamja, imma biss minħabba alleanza u affiljazzjoni politika.

Mhux sew mhux għax ħażin mal-Oppożizzjoni, mhux sew mhux għax ħażin politikament, imma mhuwiex sew għax ħażin u għax iweġġa' r-reputazzjoni ta' pajjiżna.

Dwar investigazzjonijiet fuq korruzzjoni se naqra din is-silta biss, u mhux se naqra l-paragrafu sħiħ fil-ħin limitat li għandi, imma naħseb li mill-ewwel se ninftiehem.

Dan jgħid hekk:

Issa ħalli nkunu ċari.

Jien indur it-toroq Maltin u Għawdxin kuljum, nitkellem man-nies kuljum, u mhux man-nies li huma akkademiċi biss, politiċi, avukati u oħrajn, imma nies fit-toroq li jgħidulek: Din tal-Panama Papers kemm se ddumu teqirdu dwarha?

Hemm min jgħid hekk, veru, imma jien nipprova nfiehem.

Jekk illum hemm preokkupazzjoni u kundanna fl-Ewropa kollha li l-Gvern qed iwebbes rasu … Li forsi f'pajjiżna nisktu, ma nisimgħux jew nitfgħu kollox taħt it-tapit, waqt li l-Ewropa qed tgħajjat u tgħid mod ieħor u qed tikkundannana mod ieħor, dan se jkollu l-konsegwenzi fuq l-isem u r-reputazzjoni ta' pajjiżna u fuq l-investiment li jista' jinġibed lejn pajjiżna.

Allura meta dawn jgħidulek li "In Malta they enjoy the protection of the Prime Minister" it-talba ġenwina politika tiegħi diretta lejn il-Prim Ministru hija biex jagħmel xi ħaġa dwarha, ibiddel fehemtu u jieħu d-deċiżjonijiet.

Għandu Parlament b'saħħtu, għandu maġġoranza b'saħħitha aktar milli qatt rajna f'pajjiżna!

Jużahom favur ir-reputazzjoni ta' pajjiżna biex dak li hemm ħażin jirranġah u jtejbu minnufih, mhux għall-Oppożizzjoni, mhux għall-Gvern imma għal Malta tagħna!

Ir-rakkomandazzjonijiet finali tar-rapport jgħidu:

Ir-referenza hija għall-qtil tas-Sinjura Caruana Galizia.

Ir-rapport ikompli hekk:

Irrid infakkar li fuq il-kwestjoni tal-assassinju tas-Sinjura Caruana Galizia aħna konna ppreżentajna mozzjoni biex dak kollu li kienet allegat is-Sinjura Caurana Galizia jiġi investigat.

Il-Gvern ivvota kontra dik il-mozzjoni u qatlilna dik il-mozzjoni.

Imbagħad konna għamilna mozzjoni oħra fejn għedna li għandha ssir investigazzjoni indipendenti u awtonoma dwar jekk setgħetx issir xi ħaġa biex jiġi evitat li dan l-assassinju jseħħ, u l-Gvern qatlilna dik il-mozzjoni wkoll.

Dan f'pajjiżna, imma mhux barra pajjiżna għax din l-Assemblea Parlamentari qed tgħid, tinċita u timbotta lill-Gvern biex iwettaq dawk ir-rakkmandazzjonijiet, u jekk ma jsirx dan se jibqgħu isegwuna.

Il-persuna mietet, imma l-verità tal-fatti m'għandhomx jinqatlu wkoll.

It-tiftix tal-verità għandu jibqa' jsir sakemm għas-sodisfazzjoni tal-pubbliku u tal-verità nnifisha nkunu nafu l-verità, u l-verità kollha.

Dawn ir-rapporti aħna l-politiċi nitkellmu dwarhom, imma n-nies jistaqsu x'inhuma dawn ir-rapporti tal-GRECO, tal-V enice Commission u tal-Moneyval.

Dawn huma rapporti li jsiru minn nies kompetenti u esperti, rapport li jsiru fil-pajjiżi kollha li suppost huma demokratiċi.

Dawn jagħmlu qisu eżami, jaraw, jistaqsu u jirriċerkaw, u jekk tmur tajjeb jgħidulek, jekk tmur ħażin jgħidulek fejn trid tbiddel, u jekk tmur ħażin ħafna trid tbiddel minnufih.

Nafu li waħda minnhom – u niġi għaliha wkoll – għandha x'taqsam mal-Avukat Ġenerali.

Kemm tkellimna fuq l-Avukat Ġenerali u ppreżentajna proposti lill-Ministru għall-Ġustizzja - u nifhem id-diffikultajiet li forsi seta' jiffaċċja – biex il-liġi nbiddluha!

Suppost li bħalissa qegħdin isiru diskussjonijiet dwar it-tibdil kostituzzjonali.

Suppost dik il-liġi hija parti intrinsika min-numru ta' liġijiet li jridu jimxu flimkien, li jidħlu u jissupplimentaw waħda lill-oħra.

Jekk qed tħejji proġett, bħal lukanda, dar, uffiċini, ma tistax tagħmel pjanta għad-dawl u l-ilma waħedhom, jew pjanta għall-pedamenti waħdu, jew pjanta għall-finishing waħdu, imma jrid isir kollox flimkien, u jekk ikollok parti waħda nieqsa, parti waħda dgħajfa, jew parti waħda li ma tagħqadx mal-oħrajn, jikkrollalek kollox għax ma jagħmilx sens.

Dan kollu għednieh lill-Gvern!

Għedt lill-Ministru u għedt lill-Prim Ministru li hemm bżonn li nħarsu lejn din il-liġi bħala parti li torbot ma' liġijiet oħrajn għax fiha nnifisha din il-liġi mhijiex tajba biżżejjed.

Din il-liġi fiha nnifisha ġiet deskritta minn esperti fis-settur f'Malta, minn professuri tal-Università ta' Malta u minn professuri fil-liġi bħala parodija ta' dak li talbet il-Kummissjoni ta' Venezja.

Mela ejjew ma nippersistux u ma nibqgħux għaddejjin bl-għamad.

Ejjew ma nipprovawx inraqqgħu l-pannu bil-qargħa aħmar.

Qed jgħidulna u mhux qed nagħmlu dak li jgħidulna, qisna m'aħniex kapaċi nagħmlu dak li hu sewwa f'pajjiżna.

Dak li qed jingħad, dak li ġie rrapportat, dak li ġie vvotat dwaru huwa ċar, jagħmel sens u pajjiżna jrid jimplimentah.

Sinjura President, se nipprova nikkonkludi dwar il-partijiet l-aktar importanti li waslet għalihom din ir-riżoluzzjoni tal-Assemblea Parlamentari tal-Kunsill tal-Ewropa.

Nitlob lill-Prim Ministru biex ma jibqax jagħmel ħatriet fil-ġudikatura.

Aktar ma se jippersisti aktar se ssir ħsara, aktar ma qed nimxu kontra l-Kummissjoni ta' Venezja u r-rakkomandazzjonijiet li għamlitilna, aktar qed inġarrfu r-rule of law u r-reputazzjoni ta' pajjiżna.

Fil-konklużjonijet tar-rapport tagħha l-Assemblea:

Fejn hemm investigazzjonijiet u rosekuzzjonijiet li jistgħu jsiru hemm bżonn li dawn jitmexxew 'il quddiem.

Din ir-riżoluzzjoni qed timbotta - urges - lill-Gvern Malti u lill-awtoritajiet biex iwettaqhom.

Fil-konklużjonijiet tagħha l-Assemblea tkompli tgħid hekk:

X'qed jingħad hawnhekk?

Jiġifieri s-sens li jekk tagħmel il-ħażin, f'pajjiżna jibqa' għaddej.

Jekk inti kbir u b'saħħtek ħadd ma jista' għalik!

Jekk inti żgħir iva!

Jekk inti m'għandekx il-mezzi, is-saħħa u l-abbiltà, iva l-liġi tgħodd għalik, imma jekk inti b'saħħtek, le!

U dan mhux tajjeb, mhux għax qegħdin f'Malta, mhux għax aħna Gvern u Oppożizzjoni, imma għaliex jiżbilanċja s-sens ta' ġustizzja taċ-ċittadini normali ma' dawk li jidhru li għandhom il-poter.

L-Assemblea tgħid ukoll:

Din hija rakkomandazzjoni li qed issir għax qegħdin nikkalpestaw id-drittijiet fundamentali umani.

Hija dikjarazzjoni li f'pajjiżna rridu nagħmlu dak kollu possibbli biex issir inkjesta dwar fejn pajjiżna qiegħed jonqos anke dwar id-drittijiet fundamentali bażiċi.

L-appell tiegħi huwa wieħed.

Nistgħu nitkellmu fuq dawn ir-rapporti, nistgħu nitkellmu fuq dawn ir-riżoluzzjonijiet, nistgħu niċċitaw dak li ġara fl-Assemblea Parlamentari, però f'pajjiżna x'qed jiġri?

F'pajjiżna hawn il-komfort li l-affarijiet qegħdin isiru sewwa?

Hawn is-serħan tal-moħħ li l-ġustizzja qed issir u tidher li qed issir?

Hawn il-pedamenti tad-demokrazija li qegħdin jiġu salvagwardati?

L-appell tiegħi din id-darba huwa dirett lejn il-Prim Ministru.

Hawnhekk irrid nawguralu għall-ħidma li qed jagħmel fl-Ewropa bħalissa dwar il-ħatriet, li se ngħid kelmtejn dwarha wkoll.

Il-Prim Ministru għandu s-saħħa - għax is-saħħa jidher ċar li qiegħda f'idejn il-Prim Ministru - li jaġixxi, mhux kontra pajjiżna, imma favur l-aqwa interess ta' pajjiżna, mhux għax qegħdin jgħidulu l-barranin, imma għax verament jemmen li dawn it-tibdiliet, dawn il-liġijiet u dawn l-istituzzjonijiet irridu nsaħħuhom primarjament għalina l-Maltin u l-Għawdxin, imbagħad sussegwentement il-konsegwenza tkun li nibdew infejqu, intaffu u ntejbu r-reputazzjoni ta' pajjiżna.

Bħalissa fl-Ewropa ġew ukoll sospiżi n-negozjati dwar il-ħatriet importanti tal-Presidenza tal-Kummissjoni Ewropea u dwar il-Presidenza tal-Parlament Ewropew.

Aħna konna ċari daqs il-kristall li aħna naħsbu li l-Ewropa m'għandhiex tkun tal-politiċi.

Aħna nsostnu li l-Ewropa hija tan-nies u li l-Partit Popolari Ewropew għandu missjoni li jagħti l-Ewropa lura lin-nies.

Għaldaqstant huwa ċar li jekk in-nies, u mhux il-politiċi, jagħmlu għażla, l-għażla tan-nies għandha tkun rispettata.

Jekk in-nies fl-Ewropa għażlu bħala l-ikbar partit lill-Partit Popolari Ewropew, allura l-għażla tal-Partit Popolari Ewropew trid tiġi rispettata.

Naħseb li n-nies fl-Ewropa u fid-dinja ddejqu li jkunu l-politiċi biss li jiddeċiedu għalihom, li jkunu l-ftit magħżula li jagħżlu huma, u minflok irridu nħarsu dejjem iktar lejn kif se nagħtu lura d-deċiżjoni lin-nies.

U n-nies fl-Ewropa vvotat li teleġġi fil-Parlament Ewropew l-ikbar proporzjon ta' parlamentari li jiġu mill-familja tal-Partit Popolari Ewropew.

L-appell tiegħi huwa li l-funzjonijiet prinċipali jiġu xprunati mid-deċiżjonijiet tal-Partit Popolari Ewropew fil-Parlament Ewropew.

Nirringrazzjak.

PERMESS TAL-KAMRA

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

GLENN BEDINGFIELD: Sinjura President, nitlob il-permess tal-Kamra biex id-diskussjoni fuq dan l-Abbozz ta' Liġi tkun interrotta għal ftit mumenti sabiex inkun nista' nirrapporta progress dwar Abbozz ta' Liġi f'Kumitat Permanenti.

(Onor. Membri: Iva) Id-diskussjoni fuq dan l-Abbozz ta' Liġi hija sospiża.

Il-permess ingħata u fil-5.25 p.m. id-diskussjoni fuq dan l-Abbozz ta' Liġi ġiet interrotta għal ftit mumenti.

ID-DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

GLENN BEDINGFIELD (President tal-Kumitat għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi Aġġunt): Sinjura President, nirrapporta li l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Pensjonijiet, Abbozz Nru 86, għadda mill-istadju ta' Kumitat mingħajr emendi.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA DIVERSI LIĠIJIET (AMMINISTRAZZJONI AĦJAR

TAL-ĠUSTIZZJA)

Il-Kamra rriżumiet id-diskussjoni fuq dan l-Abbozz ta' Liġi li kienet ġiet interrotta ftit mumenti qabel.

L-Onor.

JASON AZZOPARDI: Sinjura President, il-ġimgħa li għaddiet fil-Kunsill tal-Ewropa, b'maġġoranza qawwija ħafna, l-Abbozz ta' Liġi dwar l-Avukat tal-Istat – u jiena kont xhud ta' dan fi Strasburgu – ingħata ċamata għal darb'oħra.

Din hija liġi li biha l-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali qed jipprova jgħaddina minn għajn il-labra, pulling the wool over our eyes, kif jgħidu bl-Ingliż.

Għal darb'oħra l-Oppożizzjoni qed tingħata raġun u għal darb'oħra l-Ministru qed jiġi kkritikat, qed jingħata ċamata, għall-arroganza u s-suppervja.

Din l-arja tal-Ministru li jaf kollox diġà għexnieha!

Pereżempju, niftakar li din in-naħa konna għedna lill-Gvern biex qabel ma jagħmlu l-emendi li qegħdin jipproponu għal-Liġi dwar il-Kompetizzjoni, minħabba din is-sentenza li għadha kemm ngħatat mill-Qorti, l-emendi li kienu qegħdin jipproponu ma kinux se jkunu biżżejjed biex il-liġi ma tkunx anti-Kostituzzjonali.

Ingħatajna raġun!

Niftakar ukoll li jien, flimkien ma' oħrajn mill-kollegi tiegħi, fl-aħħar leġiżlatura konna għedna lill-Gvern li l-Liġi tal-Finanzjament tal-Partiti li kienet se tgħaddi, filwaqt li aħna konna naqblu magħha, kienet se tikser id-drittijiet fundamentali tal-partiti politiċi u jekk se tmur il-Qorti, il-Qorti se tiddikjaraha li tkun bi ksur tad-drittijiet tal-bniedem.

Il-Ministru daħak bina u rredikolana, hu u l-imgħallem tiegħu!

F'sentenza li ngħatat is-sena li għaddiet, li fiha jiena kont qiegħed niddefendi lill-Partit Nazzjonalista fil-Qorti Kostituzzjonali, ingħatajna raġun u l-Qorti ddikjarat li dik il-liġi tikser id-drittijiet tal-bniedem.

Issa, għat-tielet darba, waqt li għaddejja l-Liġi tal-Avukat tal-Istat, madwar ġimagħtejn ilu aħna tkellimna - jien wieħed minnhom u miegħi tkellmu wkoll l-Onor.

Simon Busuttil u l-Kap tal-Oppożizzjoni - … Inzerta wkoll li dakinhar filgħaxija, fuq online journal tal-istudenti tal-liġi ġie ppubblikat artiklu tal-Prof.

Kevin Aquilina li qal li l-liġi li qed jipproponi l-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali, minkejja ħafna paroli fil-vojt, mhijiex biżżejjed biex tkun konformi mal-istandard tal-liġi li suppost ikollna.

Ara d-daħk fil-wiċċ u n-nuqqas ta' ġenwinità!

Jgħidu li se jagħmlu liġi biex niġu konformi mar-rakkmandazzjonijiet tal-aqwa esperti fl-Ewropa fuq id-drittijiet tal-bniedem, dik imsejħa l-Kummissjoni Venezja, kummissjoni ta' esperti legali fi ħdan il-Kunsill tal-Ewropa, li anke l-Qorti Ewropea ta' Strasburgu fis-sentenzi tagħha tikkwota u tagħmel referenza għalihom.

U aħna għedna lill-Ministru, lill-Prim Ministru u lill-Gvern li l-Liġi tal-Avukat tal-Istat mhux veru se tkun qiegħda timplimenta r-rakkmandazzjonijiet tal-Kummissjoni Venezja u se tkun għadha monka, mhux se tkun biżżejjed.

Qalulna li m'għandniex raġun u pprovaw jinjorawna u jirredikolawna.

Il-ġimgħa li għaddiet il-Kunsill tal-Ewropa, b'maġġoranza kbira – anke jekk dik il-kelma darrset xi membri tan-naħa tal-Gvern fil-Kunsill tal-Ewropa – iddeċieda u vvota li l-Abbozz ta' Liġi li għandna quddiemna, li l-ġimgħa d-dieħla l-Ministru b'ħafna għaġla jridna mmorru fil-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni tal-Abbozzi ta' Liġi biex ngħadduh qabel ma jkun hemm ir-recess tas-sajf, mhuwiex biżżejjed biex ikunu implimentati r-rakkomandazzjonijiet tal-Kummissjoni Venezja għal diversi raġunijiet.

Ingħatajna raġun għal darb'oħra, bħalma ngħatajna raġun ftit ġranet ilu fuq xi ħaġa totalment differenti, imma kien hemm l-istess feel ta' arroganza, l-istess feel ta' mingħalihom sappiatutto, fuq ir-regolamenti tal-industrija tal-kostruzzjoni.

Aħna għednielhom li dawn ir-regolamenti mhumiex tajbin għal diversi raġunijiet u l-Partit Nazzjonalista ħareġ stqarrija għal darba, darbtejn.

Issa qegħdin jgħidu li se jkollhom ibiddlu dawn ir-regolamenti.

Issa dawn għadhom ħerġin mill-forn, jiġifieri lanqas ilhom sebat ijiem u diġà se jkollhom ibiddluhom!

Dan għax il-qattusa għaġġelija friegħ għomja tagħmel, għaliex meta ma jkunx hemm is-serjetà tmexxik, imma affarijiet oħrajn, ir-realtà tkun li r-riżultat ma jkunx wieħed kif suppost.

Ir-rapport li ġie approvat mill-Kunsill tal-Ewropa l-ġimgħa li għaddiet, anke jekk mhuwiex legalment vinkolanti, politikament huwa ta' importanza kbira, politikament joħloq preċedent.

Ebda pajjiż tal-Unjoni Ewropea f'dawn l-aħħar 40 sena ma kellu rapport ta' kundanna li tħammar il-wiċċ ta' dak il-pajjiż bħalma kien hemm il-ġimgħa li għaddiet mill-Kunsill tal-Ewropa.

Kellha tkun Malta taħt il-Gvern liberali, progressiv, riformista, u ma nafx kemm-il aġġettiv jużaw, li l-ġimgħa li għaddiet … U din ma kenitx l-ewwel darba, għaliex ma ninsewx li f'Jannar tas-sena li għaddiet – u minn hemm beda l-vjaġġ, l-iter – il-Gvern ta struzzjonijiet lill-membri tiegħu tad-delegazzjoni fl-Assemblea Parlamentari tal-Kunsill tal-Ewropa ta' Strasburgu to shoot down the messenger u jgħidu li ma kellux jinħatar rapporteur id-Deputat Olandiż, u bdew jivvintaw raġunijiet, u ajruplan u mhux ajruplan, inkjesta fl-Ukrajna, inkjesta fl-Olanda, inkjesta fir-Russja, lanqas naf x'ma qalux!

Dan kien f'Jannar tas-sena li għaddiet u ġew ivvotati kontra.

M'għaddietx tagħhom!

Il-ġimgħa li għaddiet fil-Parlament ta' Strasburgu Deputat Laburista Ingliż – Laburista! – qalilhom li l-character assassination li sar was doubly disgraceful għax dawk li għamluh huma trolls tal-Gvern.

U anke l-Gvern stess, bl-attakki tiegħu fuq ir-rapporteur Pieter Omtzigt, il-Membru Parlamentari Olandiż, wera mentalità miskina għaliex ipprova jgħid li la dan huwa Membru Parlamentari Olandiż, allura mhuwiex biżżejjed, ma jafx kif, m'għandux kapaċità, m'għandux il-kompetenza biex jagħmel rapport suret in-nies u jaqra l-aħbarijiet li joħorġu minn Malta u jivverifika.

Anke meta qalulu, pereżempju, li l-Europol mhux veru kif qalilhom hu, li l-Europol ma kenitx qed tirreferi għal dak li kien qed jgħid hu meta qalet li ma kienx hemm kollaborazzjoni u li dawn kienu qegħdin jirreferu għall-investigazzjoni dwar l-immigranti illegali, qabeż hu u qalilhom li mhu veru xejn għax hu kien tkellem mal-Europol.

U fil-fatt huwa veru, meta bagħat l-ittra lil Ana Gomes, id-Direttur preċedenti tal-Europol kien qed jirreferi għall-investigazzjoni fuq l-omiċidju ta' Daphne Caruana Galizia.

U vvintaw xi ħaġa oħra.

Qalu: X'jiġifieri dan il-laptop - il-laptop ta' Daphne Caruana Galizia ta! - spiċċa għand il-Pulizija Ġermaniża?

Kien hemm ostruzzjoniżmu tal-proċess legali!

Dan il-laptop il-familja ta' Daphne Caruana Galizia ħarrbitu minn Malta!

X'waħda din!

Imbagħad iqum dan ir-rapporteur u with a straight face jgħidilhom li jikkonferma li l-Pulizija Maltija m'għamlitx talba lill-Pulizija Ġermaniża biex jingħatalha dan il-laptop, mhux biex tiġi mfixkla l-investigazzjoni, imma biex ikunu protetti s-sorsi li kellha l-ġurnalista Daphne Caruana Galizia.

Però the long and short of it huwa li hawnhekk qegħdin nilagħbu bil-bżallu, għax il-Gvern mingħalih irid jilgħabha tal-iblah biex ma jħallasx dazju!

Hemm min jgħid li huwa taħmil id-dras.

Il-Ministru għall-Finanzi l-ġimgħa li għaddiet qal li se jagħmlu ħafna proposti u se jsaħħu l-qafas leġiżlattiv biex niġġieldu l-ħasil tal-flus!

Kemm se nkunu tajbin u se nkunu state of the art u se nkunu trail blazers fejn tidħol il-ġlieda kontra l-ħasil tal-flus!

Mentri l-verità hija sempliċi ħafna!

Għandu sieħbu, Ministru korrott, li qabel ma jittieħdu passi kontrih mill-Pulizija kif suppost, kif l-FIAU sentejn ilu talbet biex isir, dan kollu huwa suf!

Għalhekk huwa inutili li niġu f'din il-Kamra ngħaddu l-liġijiet b'ħafna prosopopea meta mbagħad nafu li l-verità fuq il-bejt tal-kaċċatur hija waħda, li l-Pulizija ma jridux għax igawdu l-impunità tliet individwi li huma ħobża u sikkina ma' Kastilja!

U dan ir-rapport li l-ġimgħa li għaddiet ġie approvat with a large majority, anke jekk naf li din il-frażi teħlilhom "hawn" … Għax darba minnhom waqt laqgħa tal-Kumitat Legali d-delegazzjoni Maltija qalet liċ-Chairperson Iżlandiża li kienet qiegħda tmexxi: X'jiġifieri din, large majority?!

Staqsew għalfejn "large majority"!

U din bil-kalma kollha spjegat.

Għaliex meta jkun hemm dan il-vot favur u dan il-vot kontra, tagħmel minus, u ssib li hemm żewġ terzi favur.

Din qaltilhom li għalihom fil-Kunsill tal-Ewropa żewġ terzi jfissru a large majority!

Għalhekk tintuża l-frażi "large majority", mhux sempliċement biex nużaw il-frażi!

U dan ir-rapport, approvat with a large majority, jgħid "noting that individuals such as Dr Mizzi", dak il-bravu Ministru li għal darba, darbtejn jaħsel il-flus fir-ramel tal-Balluta, biex imbagħad l-ilma mal-ewwel tixriba jew mal-ewwel kurrent bħal dan il-lejl jieħu r-ramel kollu barra u jintnefqu l-belli liri għalxejn … Ara kif kienu jħaġġruh u jixkubettjawh, jew kif jgħidu bl-Ingliż, hung, drawn and quartered, kieku kien ikun ministru Nazzjonalista li għal darba, darbtejn jagħmel bajja finta, farsa!

Id-delegazzjoni tal-Gvern – u mhux qed inkun personali lejhom, għax huma kienu qegħdin jobdu l-istruzzjonijiet li ngħatawlhom minn Kastilja no holds barred … Issa din parentesi żgħira biex dak li jkun jifhem ftit, speċjalment għal min qiegħed isegwina.

L-istess Kastilja fl-aħħar ġimgħat, mill-aħħar ta' Mejju sal-ġimgħa li għaddiet, tat ordni lill-ambaxxati kollha Maltin fil-pajjiżi kollha li għandna fl-Ewropa biex jimmobilizzaw ruħhom u jagħmlu lobbying biex jikkonvinċu lill-parlamentari ta' dawk il-pajjiżi jivvotaw kontra dan ir-rapport.

Dan nafu għax qaluhuli l-Membri Parlamentari personalment il-ġimgħa li għaddiet fil-Kunsill tal-Ewropa fi Strasburgu, fosthom l-Irlandiż, it-Taljan u l-Ġermaniż.

Sinjura President, kemm stħajt meta Pieter Omtzigt, kif kien għadu jibda l-intervent tiegħu quddiem sala tal-Assemblea Parlamentari, qalilhom: "Not even in Mongolia!".

Għax anke fil-Mongolia kien hemm ir-riżenji wara l-Panama Papers!

U hawnhekk mhux talli ma jkollokx riżenja, talli jiddefendik għal darba, darbtejn il-Prim Ministru!

U meta xahrejn ilu staqsew lill-Prim Ministru fuq il-kumpanija 17 Black, dan qalilhom: "Ma tarawx li mhux se nistaqsi lil Keith Schembri fuq 17 Black!

Mela jiena kurjuż?

Dak sta għall-inkjesta!

Mhux ovvja li ma jistaqsihx fuq 17 Black, jekk qed jaqsam miegħu!

Mela għandna rapport tal-Assemblea Parlamentari tal-Kunsill tal-Ewropa li with a large majority, a bill of indictment … U kemm kien mument imbarazzanti!

Kont imdejjaq nisma' u nara b'għajnejja li l-Ażerbajġan kien l-uniku pajjiż li għolla jdejh biex jiddefendi l-emendi li kien qiegħed jagħmel il-Gvern Malti.

Kien mument ikrah ħafna!

L-Ażerbajġan, l-iktar pajjiż korrott fl-Ewropa!

L-Ażerbajġan – u dwar dan hemm kwestjoni fil-Kunsill tal-Ewropa - li nqabad ixaħħam numru ta' nies u kien hemm ukoll kwestjoni kbira s-sena li għaddiet jew ta' qabel.

L-Ażerbajġan kien l-uniku pajjiż fil-Kumitat Legali li t-tliet Deputati tiegħu bdew jgħollu subgħajhom biex ikunu favur l-emendi li kienu qed jgħaddu r-rappreżentanti Maltin!

Mhux qed insemmihom b'isimhom apposta, għax naf li ma kenitx ġejja minnhom.

Nafu li kienu qegħdin jobdu l-istruzzjonijiet li ngħatawlhom minn Kastilja u ddispjaċieni għalihom li kienu f'din il-pożizzjoni imbarazzanti biex jimsħu l-ħmieġ tal-Ministru Konrad Mizzi u Keith Schembri, żewġ korrotti prima klassi li mill-inqas jixxaħħmu b'€5,000 kuljum.

Dawn kellhom ikunu hemmhekk jiddefendu dan il-ħmieġ!

Ilbieraħ filgħaxija qrajt li Pieter Omtzigt qal pubblikament li dawn il-Membri tal-Gvern qalu li dan ir-rapport mhux fattwali, dan ir-rapport mhux preċiż, dan ir-rapport fih ħafna inaccuracies, affarijiet li mhumiex eżatti u qal: "How come the Maltese Delegation did not challenge one single word?"

Kont nippretendi li jipproponu emenda!

Tafu kemm għamlu emendi?

Nista' ngħidilkom li nikkalkola li, bejn wieħed u ieħor, għamlu 53 emenda b'kollox, biex dan ir-rapport ikun dead and buried, iġibuh fixxa, iġibuh fix-xejn, iġibuh bla siwi, bla effett, bla impatt.

U dan ilbieraħ filgħaxija pubblikament kiteb u staqsa kif id-Delegazzjoni Maltija m'għamlet ebda emenda, ebda proposta biex xi ħaġa minn dak li kien hemm miktub ikun emendat.

F'dan ir-rapport li ġie approvat hemm dawn il-kliem:

U fuq din irrid insemmi oxxenità papali, imma ovvjament qegħdin f'Malta fejn l-affarijiet m'għadhomx normali u l-iskandlu sar in-norma!

Mela s-soċjetà ċivili 'Repubblika' tagħmel rikors fil-Qorti għall-ftuħ ta' inkjesta fuq l-iskandlu tal-isptarijiet tal-Vitals Global Health Care.

Ikun hemm tliet ministri, il-Ministru għall-Ekonomija, il-Ministru għat-Turiżmu u l-Ministru għall-Finanzi, li b'mod koċċut u sfaċċat - the sheer brazenness of it beggars belief - fir-risposta tagħhom għar-rikors li għamlet 'Repubblika' – issa mhux għax għandi bżonn niddikjara interess, imma xorta rrid niddikjara li jien l-avukat ta' 'Repubblika' li ppreżentajt it-talba fil-Qorti għall-inkjesta maġisterjali; imma mhux dak importanti, għax 'Repubblika' għamlet it-talba għall-inkjesta maġisterjali – jikkwotaw mill-parti tal-Inkjesta Egrant li mhijiex pubblika!

Imbagħad jien nagħmel mistoqsija parlamentari lit-tliet Ministri u nistaqsihom kif ikkwotaw dan minn parti tal-Inkjesta Egrant li ma kenitx ippubblikata, kif għandhom aċċess, u b'mod mill-iktar diżonest, it-tlieta li huma jwieġbu l-mistoqsija parlamentari u jgħiduli li mhux veru li huma kkwotaw parti mir-Rapport Egrant li mhijiex pubblika.

Jien nistieden lil kull min irid - u jekk m'iniex sejjer żball, din anke The Shift News irrapportatha – jaqbad il-parti li huma kkwotaw fil-Qorti, jaqbad il-parti li ġiet ippubblikata f'Lulju tas-sena li għaddiet mill-Prim Ministru meta kien beka d-dmugħ tal-kukkudrilli l-Ħadd filgħodu, u jsib li ma teżistix fil-parti ppubblikata!

Allura minn fejn ġabuhom dawn il-kwotazzjonijiet it-tliet Ministri?

Kieku pajjiż normali, heads will roll, imma dan m'għadux pajjiż normali.

Dan huwa pajjiż fejn il-ħażin sar tajjeb u t-tajjeb sar ħażin!

Il-ġimgħa li għaddiet għamilt mistoqsija parlamentari lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali u weġibni llum, imma ma jimpurtax.

U jien staqsejtu kif jispjega l-fatt li dawn it-tliet Ministri kkwotaw minn rapport sigriet li suppost għandu aċċess għalih … Hemm is-sigriet, dak li jgħidulu sigriet istruttorju, li qiegħed fl-Uffiċċju tal-Avukat Ġenerali, u l-Prim Ministru qal li dan biss se jkun ippubblikat.

Tiftakru, 50 paġna minn 1,500 paġna?!

U t-tweġiba tal-Ministru kienet li m'għandu xejn xi jżid mat-tweġibiet li taw il-Ministru Chris Cardona, il-Ministru Konrad Mizzi u l-Ministru Edward Scicluna madwar ġimagħtejn ilu.

U b'sens ta' responsabbiltà ngħid li gidbu meta lili fil-Parlament qaluli li mhux veru qegħdin jikkwotaw minn rapport li mhux pubbliku.

Wasalna fi stat fejn tliet Ministri għal darba, darbtejn, tlieta gidbu fuq xi ħaġa iswed fuq l-abjad, mhux xi ħaġa ta' interpretazzjoni.

Nistieden, mhux nisfida, lil kull min irid jaqbad dak li ġie preżentat fil-Qorti l-ġimgħa li għaddiet, jaqbad dak li ġie ppubblikat f'Lulju tas-sena li għaddiet, u jindunaw jekk hux qed ngħid il-verità jew le, jekk 'Repubblika' qalitx il-verità jew le.

Nixtieq insemmi punt ieħor li għamel Pieter Omtzigt, ir-rapporteur tal-Kunsill tal-Ewropa.

U min jattendi l-Kunsill tal-Ewropa jaf b'liema serjetà l-Kunsill jimxi u jittratta mar-rapporteurs tiegħu, u l-metikolożità u s-serjetà tagħhom.

F'dak il-punt hemm raġuni oħra li ngħatat lis-soċjetà ċivili 'Repubblika' li għamlet kawża kostituzzjonali fil-Qrati tagħna.

Il-protest li għamlet fil-bidu ta' April biex il-Gvern ma jagħmilx iktar ħatriet għall-bank tal-ġudikatura qabel ma tkun emendata l-liġi, qabel ma tkun emendata s-sistema fejn il-Prim Ministru għandu "unfettered discretion", dak il-proċess ġudizzjarju sal-lum il-Gvern ma weġbux, u b'mod mill-iktar arroganti - jekk m'iniex sejjer żball kien fis-6 ta' April - dakinhar li ġiet ippreżentata l-kawża li għamlet 'Repubblika', iktar tard wara nofsinhar għaġġlu kemm felħu ħalli jagħmlu l-ħatriet ta' tliet maġistrati u tliet imħallfin.

Meta jkun hemm il-konsegwenzi ta' sentenza finali mill-Qorti Ewropea tal-Ġustizzja, jekk tiddikjara kull ħaġa li dawn l-imħallfin u l-maġistrati jkunu għamlu bħala invalida u illegali, kull mandat, kull sentenza u kull digriet li jkunu għamlu mbagħad naraw min se jerfagħha r-responsabbiltà tal-Pandora's box, tal-pogrom legali ġudizzjarju li jinqala'.

F'dan ir-rapport tal-Kunsill tal-Ewropa hemm parti li tgħid li l-Financial Intelligence Unit, allura l-korp li suppost jiġġieled il-ħasil tal-flus, għandu a damaged reputation.

Ir-rapport jgħid li l-Prim Ministru jista' jkeċċi Kummissarju tal-Pulizija, u din taffettwa n-newtralità tal-Pulizija.

Dawn kollha qegħdin fir-rapport.

Id-Delegazzjoni Maltija minn dan kollu ma sfidat xejn, m'għamlet ebda emenda.

Sinjura President, kont qed insemmi l-emendi, u għalhekk huwa tajjeb li n-nies li qegħdin isegwuna jkunu jafu li filwaqt li ma kienx biżżejjed li f'Jannar tas-sena li għaddiet meta nħatar Omtzigt bħala rapporteur, il-Gvern, permezz tar-rappreżentati tiegħu fil-Kunsill tal-Ewropa, sfida l-ħatra tiegħu.

Kemm kien mument imbarazzanti li jipprovaw jattakkaw b'mod personali l-kredenzjali ta' dan il-Membru Parlamentari!

Għaddiet!

Wasalna mbagħad għal Mejju ta' din is-sena u f'Pariġi l-Kumitat Legali ġie mistieden biex japprova dan ir-rapport, li fil-frattemp kien laħaq sar, rapport ta' madwar 73 paragrafu ta' dan ir-Rapporteur li qed jagħmel xi ħaġa għan-nom tal-Kunsill tal-Ewropa.

U l-Gvern Malti ppreżenta madwar 43 emenda, li kollha kemm huma ġew imwarrbin, ma ġewx ivvotati, struck down, shot down, waħda wara l-oħra, karellata, litanija sħiħa!

U vvotaw kontra tagħhom deputati minn kull partit politiku, fosthom Konservattivi, Laburisti, tal-Partit Popolari Ewropew, Liberali, kollha!

Dan kien bejn is-26 u s-27 ta' Mejju.

Imbagħad il-Gvern qal li fis-26 ta' Ġunju hemm il-Kunsill tal-Ewropa fi Strasburgu u allura dan ir-rapport irridu naraw kif nagħmlu u nidfnuh għax ma jistax ikun li nippermettu li jkollna rapport bħal dan li jħammrilna wiċċna.

Allura qalu lill-ambaxxati Maltin fl-Ewropa biex jaraw kif jagħmlu u jikkonvinċu lid-deputati ta' dawn il-pajjiżi rispettivi biex dan ir-rapport ma jkunx approvat.

U dan ir-rapport kien approvat b'maġġoranza ħafna iktar milli kien mistenni għal diversi raġunijiet!

Inti taf, pereżempju, li l-ġimgħa li għaddiet, l-Assemblea tal-Kunsill tal-Ewropa fi Strasburgu kkritikat lil dan il-Parlament għaliex tliet kwarti tad-deputati tal-Gvern huma ministri u l-kumplament they get well paid contracts?

Din hija xi ħaġa oħra li l-Oppożizzjoni f'din il-leġiżlatura u dik preċedenti qalet u għadha tgħid.

Għax b'dan il-mod ma jistax ikollok iċ-checks and balances, l-iskrutinju u s-serjetà li suppost ikollok mil-Leġiżlattiv ta' dak li jkun qed isir mill-Eżekuttiv, u allura fi kliem ir-rapport ma jkollokx "effective control" fuq il-Gvern.

Għax meta ssemmi Kastilja u money laundering, ovvjament hemm simbjożi, they go hand in hand, huma sinonimi fil-lingwaġġ politiku llum!

Waqt dibattitu l-ġimgħa li għaddiet kien hemm Deputat, li jekk m'iniex sejjer żball kien Belġjan, li qal li tant kemm qegħdin nisimgħu ripetutament fuq Malta fil-kuntest ta' ħasil tal-flus, ta' impunità u ta' korruzzjoni, li "it is becoming irritating", u dawn ma jagħmlu xejn!

Kien hemm Deputat Ingliż Liberali li lill-Membri tal-Gvern qalilhom: "When in a hole, stop digging!"

Tibqgħux tipprovaw tigdbu, tibqgħux tipprovaw tgħattu x-xemx bl-għarbiel!

F'dan ir-rapport ta' Pieter Omtzigt hemm ħafna affarijiet u l-ħin ma jippermettilix insemmihom kollha, imma hemm żewġ punti kruċjali, ta' importanza kbira.

L-ewwel punt semmejtu, li huwa dwar l-impunità.

Il-Prim Ministru Malti huwa l-ewwel Prim Ministru ta' stat Ewropew, ta' stat Membru tal-Unjoni Ewropea li kellu istituzzjoni bħalma hu l-Kunsill tal-Ewropa li tgħidlu li huwa qed jipproteġi lill-kriminali u lill-korrotti u lil min suppost jitressaq il-Qorti fuq il-ħasil tal-flus.

Però mbagħad iż-żgħir li jinqabad jaħsel €40,000 jitressaq, kif wara kollox għandu jkun, quddiem il-Qorti u jeħel erba' snin ħabs, imma dak li jaħsel il-miljuni fil-kontijiet sigrieti fil-Panama u fi New Zealand, għax huwa l-Ministru jew għax huwa l-id il-leminija tal-Prim Ministru u li qed jisraq il-flus minn ħalq in-nies … Għax il-korruzzjoni għandha prezz soċjali, mhux biss prezz politiku.

Malta fil-fora internazzjonali bil-mod il-mod qed issir a pariah state.

It-tieni punt li ssemma f'dan ir-rapport ta' importanza vitali huwa dwar l-inkjesta pubblika.

Kemm smajna dwarha!

Il-Gvern, il-Prim Ministru u l-Ministru għall-Ġustizzja, they bent over backwards u qalu li ma jistgħux jagħmlu inkjesta pubblika f'dan l-istadju għax timmina l-investigazzjoni kriminali!

U t-tweġiba ngħatat għax il-Kunsill tal-Ewropa l-ġimgħa li għaddiet approva b'maġġoranza qawwija u b'saħħitha li l-Prim Ministru fi żmien tliet xhur – and the clock is ticking! - irid jordna inkjesta pubblika.

L-ewwel nett, għandkom tkunu tafu li d-Deputati tal-Gvern fil-Kunsill tal-Ewropa kellhom il-wiċċ u l-ardir jgħidu lid-deputati barranin li l-liġi tagħna ma tippermettix inkjesta pubblika, li l-unika inkjesta li tista' ssir hija l-inkjesta bil-maġistrat u li m'għandniex liġi li tista' tordna inkjesta f'dawn l-affarijiet.

Li ma kenux jafu d-Deputati barranin, però mbagħad jien kelli nindirizza dan il-gideb u l-iskorrettezzi li bdew jingħadu, kien li anke meta kien hemm outbreak tal-ħożba fl-iskejjel tagħna, kif ġara sa ftit tax-xhur ilu, għamilna inkjesta pubblika.

Anke meta jkun hemm mewt involontarja jkun hemm inkjesta pubblika taħt l-Att dwar l-Inkjesti.

Mela l-liġi diġà tipprovdi, però għal xi ħaġa bħal din ma ssirx!

It-tieni, se ngħid għaliex inkjesta pubblika hija importanti u se nagħmel żewġ argumenti fil-qosor ħafna, li nittama li jinftiehmu mingħajr ma nkun legalistiku.

L-ewwel nett, inkjesta pubblika tinvestiga l-mottiv wara l-omiċidju ta' Daphne Caruana Galizia.

L-inkjesta maġisterjali, l-inkjesta kriminali ma tidħolx fil-mottiv li kien hemm għall-omiċidju.

It-tieni, inkjesta kriminali bil-maġistrat ma tiddeterminax jekk il-mewt setgħetx ġiet evitata.

Anke fuq dan gidbu fil-Kunsill tal-Ewropa meta qalu li mhux veru li s-servizzi sigrieti kienu jafu.

Hemmhekk qabeż ir-rapporteur Pieter Omtzigt u qal li hemm rapporti, li ħarġu anke minn rapporti fil-Qorti, li s-servizzi sigrieti Maltin kien ilhom ix-xhur jitteppjaw it-telefon ta' dak li eventwalment imbagħad ġie akkużat bl-omiċidju.

U saret il-mistoqsija.

Inkjesta pubblika, dak tidħol fih.

Seta' kien evitat?

Pereżempju, il-fatt li l-elezzjoni ssejħet sena qabel meta kellha suppost issir kellha xi bearing?

Il-fatt li deċiżjoni biex imorru għal elezzjoni bikrija ttieħdet bejn Frar u Marzu tal-2017, allavolja ġiet imħabbra fl-1 ta' Mejju, kellha xi bearing?

Dawn huma affarijiet li inkjesta pubblika tidħol fihom, imma inkjesta maġisterjali ma tidħolx.

It-tielet, inkjesta maġisterjali ma tiddeterminax il-ħtija jew ir-responsabbiltà politika.

Inkjesta pubblika dan tiddeterminah.

Dawk huma t-tliet raġunijiet ewlenin għalfejn l-inkjesta pubblika trid issir.

Issa sta għall-Prim Ministru li jġorr ir-responsabbiltà ta' dak kollu li hawn f'dan ir-rapport ta' 73 paġna li huma a veritable bill of indictment, att ta' akkuża fuq abbużi ta' liġi, fuq l-imminar tas-saltna tad-dritt u fuq l-impunità, which reigns supreme, f'dan il-pajjiż.

L-impunità li saret tfisser li l-ħatja, il-kriminali, il-korrotti li huma f'Kastilja u assoċjati ma' Kastilja ma jitressqux il-Qorti, iżda jkun hemm il-kordinazzjoni, il-pjan u l-istrateġija biex il-verità tinħeba.

Permezz ta' inkjesta pubblika l-verità toħroġ u l-Prim Ministru Joseph Muscat m'għandu xejn minn xiex jibża' ħlief mill-verità.

Nirringrazzjak.

ID-DEPUTY SPEAKER: Skont ftehim milħuq fil-bidu tas-seduta, id-diskussjoni fuq dan l-Abbozz ta' Liġi se tiġi interrotta hawnhekk u l-Kamra tgħaddi mill-ġdid għall-ewwel item fuq l-aġenda.

Fil-5.56 p.m. id-diskussjoni ġiet interrotta u baqgħet aġġornata.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA

L-KODIĊI KRIMINALI U L-ATT DWAR IL-VJOLENZA ABBAŻI

TAL-ĠENERU U VJOLENZA DOMESTIKA

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri.

Ikompli mis-26 ta' Ġunju 2019.

Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet.

L-Onor.

GODFREY FARRUGIA: Sinjura President, ħadd m'għandu dritt jaħqar persuna oħra.

Kulħadd għandu dritt għad-dinjità tiegħu.

Mela darba ċempilt il-qanpiena tal-bieb ta' dar, fetaħli raġel li kellu dehra mhux tas-soltu, dħalt ġewwa u għalaq il-bieb, imma ħassejtu li għalaq differenti għax dawru fuq tlieta u daħħal iċ-ċavetta fil-but.

Għall-ewwel inħsadt.

Imbagħad nara mara fil-bogħod u b'għajta ta' rabja kbira qalilha: "Issa ġibtu t-tabib, x'se tgħidlu?

Ġibtu t-tabib".

Dan mar fuqha u beda jsawwatha, jagħtiha bl-addoċċ b'idejh u b'saqajh.

Jien tkexkixt u qgħadt fil-kantuniera, ma kontx naf kif għandi naġixxi.

F'daqqa waħda l-mara qamet mill-art, marret wara l-friġġ, ħarġet turnavit kbir u bdiet tippuntah u xxejru lejh.

Ir-raġel daħħal idejh fil-but u waqgħet iċ-ċavetta.

Jien kif rajt iċ-ċavetta mort niġri għaliha, ftaħt il-bieb u ħrabt niġri 'l barra.

Kien għad għandi 24 sena, kienet l-ewwel sena tiegħi ta' tabib u kont qiegħed iċ-Ċentru tas-Saħħa ta' Raħal Ġdid.

Meta ħriġt 'il barra nsejt li kelli karozza u mort niġri l-għassa tal-Pulizija ta' Raħal Ġdid li kienet fil-viċin.

F'kemm ili ngħidlek il-Pulizija ħadu azzjoni u t-traġedja ma saritx.

Dik kienet l-ewwel esperjenza minn mijiet ta' esperjenzi li jien kelli kuntatt dirett magħhom bħala tabib.

Din hija r-realtà li tiltaqa' magħha fil-komunità.

Min jaf kemm bħala tabib tal-familja – u ma niddejjaqx ngħid li jien għamilt 22 sena nirrispondi kull telefonata mit-Tnejn sat-Tnejn, ġimgħa sħiħa - qgħadt standby għal meta kien hemm problemi f'relazzjonijiet bħal din biex inservi ta' ajjut u ta' wens.

L-aggressjoni fiżika, is-swat, fosthom daqqiet ta' ponn, bis-sieq u daqqiet ta' ħarta, tfigħ ta' oġġetti jew meta tiġi xi mara, jew raġel, b'xi black eye jew gdim, biex ma nsemmix ukoll is-skieken jew it-turnavit bħalma għadni kemm semmejt, huma kollha xhieda ta' aggressjoni fiżika li turi li fl-għeruq tas-soċjetà hemm xi ħaġa ħażina, bħalma huwa l-abbuż sesswali.

Għalkemm hawnhekk nitkellmu fuq stupru, mill-esperjenza tiegħi bħala tabib, nista' ngħid li l-istupru l-iktar li jsir huwa fir-relazzjoni taż-żwieġ.

Ma nistax ma nsemmix ukoll l-abbuż psikoloġiku, li persuna qatt ma tħossha ħielsa għax tkun maħqura emozzjonalment bl-intimidazzjoni, bl-oppressjoni, b'nies possessivi.

L-iktar li jbatu huma n-nisa, u l-iktar ħaġa li ddejjaqni hija li wara każ ta' separazzjoni ġieli jkun hemm xi raġel li jibqa' jsegwi lil dik il-persuna li darba kienet martu, tant li qatt ma tħossha libera.

Biex ma nsemmix ukoll l-abbuż li jsir fil-familja mill-aspett finanzjarju meta l-flus, mhux tal-manteniment, ma jingħatawx kif suppost biex b'hekk il-familja tkun tista' tgħix kif mixtieq, filwaqt li r-raġel forsi jmur jixrobhom jew jilgħabhom lottu jew jilgħabhom fuq l-idejn jew jispiċċa jiddejjen.

Min jaf kemm irġiel jew nisa ġew il-klinika tiegħi jittallbu biex jissellfu minħabba din il-problema, li hija waħda mill-ġrieħi li għandna f'pajjiżna.

Il-vjolenza domestika mhijiex biss problema ta' relazzjoni, imma hija problema ta' poter ta' persuna fuq oħra, fejn ugwaljanza ma teżistix u tirrenja d-diskriminazzjoni.

Għalija u għal kull wieħed u waħda minna f'din il-Kamra dan ifisser li huwa att kriminali.

Allura jien qed nieħu pjaċir li wara sena qegħdin nerġgħu naraw din il-liġi, qegħdin nevalwawha biex nagħmluha aħjar u nagħtuha iktar snien.

L-ikbar vittmi ta' dan kollu għalija huma t-tfal meta jkunu xhieda ta' vjolenza u, terġa', l-agħar huwa meta jkunu subien għax b'xi mod jekk ma jkunx hemm counselling kif suppost, l-istorja terġa' tirrepeti ruħha fuq marthom, meta dawn is-subien isiru rġiel.

Il-vjolenza domestika m'għandhiex sess u għalhekk tissejjaħ tal-ġeneru, imma m'hemmx dubju li l-aktar li jbatu huma n-nisa.

Nafu wkoll li f'soċjetà li nbidlet, il-vjolenza domestika żdiedet u mhux naqset u ma nistax ngħid li żdiedet għaliex in-nies saru jirrapportaw iktar, jew għax hemm il-faċilità biex tirrapporta iktar.

Fil-prattika żdiedet, għaliex dejjem jibqa' dak il-perċentwal qawwi li ma jirrapportax, li jibqa' jittama minkejja li dik il-persuna ma tħosshiex libera.

Kull kriżi li jkun hemm minn dan l-aspett għandha sfidi li jridu jitħarsu immedjatament, anke dawk li huma long-term, u mingħajr ma trid kollha jinvolvu emozzjonijiet, aspett legali u aspett ta' servizzi soċjali.

Għaldaqstant l-azzjoni trid tittieħed b'mod korrett.

Jien tal-fehma li f'kontest ta' approċċ ħolistiku tal-Gvern inġenerali, il-Ministeru għas-Saħħa, il-Ministeru għall-Ġustizzja u l-Ministeru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali għandhom ukoll rwol importanti f'dan l-aspett, għax wara kollox kulma jridu hu li din il-persuna, li hija l-vittma, tgħaddi ħajjitha b'mod ħieles u tinħoloq stabbiltà f'ħajjitha.

Għalhekk huwa importanti li jkun hemm kordinazzjoni sħiħa.

U din hija xi ħaġa li għadni qed infittex, għax mill-aspett prattiku hemm ħafna xkiel.

M'hemmx dubju li l-programmi ta' prevenzjoni jridu jissaħħu.

U hawnhekk, filwaqt li nsellem lill-Kummissarju li jieħu ħsieb dan l-aspett, nixtieq nagħmel suġġeriment.

Meta kont Ministru jien, meta ġejna għall-affarijiet ta' sesswalità u s-saħħa sesswali konna ħriġna ktieb indirizzat lill-midja - kien hemm inqas minn 50 kopja - biex jiggwidahom kif b'mod tekniku għandhom iwasslu aħbar.

Jien ninnota li l-midja qed titkellem b'mod sensazzjonali wisq u qiegħda tkabbar il-ġrieħi iktar milli qed infejquhom.

Hemm bżonn ukoll li huma jkunu parti minn dan il-programm ta' prevenzjoni.

Ktieb bħal dan, ippreparat b'mod tekniku, jista' jgħin bħala gwida.

Hawnhekk issemma t-taħriġ lill-pulizija.

Jien ngħid li t-taħriġ mhux lill-pulizija biss għandu jingħata, iżda anke lit-tobba.

Għadni kif tajt eżempju ta' meta kont għadni fl-ewwel sena tiegħi; x'għamilt?

Ħrabt u ma pprovajtx insib tarf tas-soluzzjoni!

Ladarba mmaturajt, l-affarijiet bdejt narahom b'mod differenti, imma fuq il-bank tal-Università ħadd ma kien għallimni kif għandi naġixxi!

L-istess għas-social workers.

Allura t-taħriġ fil-mod kif wieħed jagħti l-ewwel għajnuna u kif jista' jkompli jissaħħaħ huwa importanti.

Sintendi, l-appoġġ tas-servizzi soċjali u tas-saħħa huwa importanti, b'mod partikolari f'każijiet meta dawn in-nies imbagħad jispiċċaw fil-qrati u jkun hemm problemi finanzjarji għal min ma jaħdimx jew għal min għandu paga baxxa, fejn meta s-sieħeb jew sieħba tiegħu jkollha aspett finanzjarju aħjar.

Hemm problemi ta' ħafna nies li ma jkollhomx saqaf fuq rashom, u ġieli mhux għalihom biss, imma anke għal uliedhom.

Id-diffikultà saret tremenda, anke biex ġenituri jilqgħu lil binthom stess li tkun il-vittma.

Illum qegħdin f'sitwazzjoni li anke l-ġenituri tal-vittma kultant isibu diffikultà biex jilqgħu lill-istess vittma.

Nieħu pjaċir ninnota li dawn l-emendi qegħdin isaħħu l-pieni għal min jabbuża.

Hemm bżonn li nkunu konsistenti, kif ukoll ħorox, imma hemm bżonn ukoll li apparti l-pieni l-aggressur jingħata counselling biex jikkoreġi ruħu, biex ikollu anger management kif suppost u ma jispiċċax, għax telgħulu, jisplodi u kull ma jara quddiemu, xejn ma huwa xejn u jibqa' għaddej!

Allura jkun tajjeb ukoll li l-proċess fejn ikun hemm problemi bħal dawn fil-qrati jsir wieħed iktar simplifikat biex jekk ikun hemm każ fejn iridu jitmexxew l-affarijiet, neħilsuhom b'mod spedit sabiex ma jkunx hemm dewmien fil-kawżi tal-qorti.

Veru li dawn id-diffikultajiet ġieli jkunu ġejjin min-naħa tal-partijiet stess imma nemmen li hemm mezzi u manjieri kif wieħed jista' jinduna.

Wara li segwejt id-dibattitu, fl-aħħar nixtieq insemmi xi ħaġa li jien nemmen ħafna fiha u li ħassejt ma ssemmietx daqshekk.

Qed nirreferi għat-tisħiħ komunitarju.

Għalija din hija ċ-ċavetta.

Huwa importanti li nedukaw, imma huwa importanti wkoll li norganizzaw ruħna fil-komunità.

Ir-responsabbiltà soċjali, ir-responsabbiltà komunitarja hija f'idejna.

U hawnhekk nappella lill-Kummissarju tal-Pulizija f'dan ir-rigward għaliex jista' jsir ħafna ġid billi tissaħħaħ il-komunità, mhux biss billi nedukaw fl-iskejjel, imma anke billi nutilizzaw il-kunsilli lokali biex inwasslu dan il-messaġġ.

Il-vjolenza domestika ilha fostna, ma nibtitx ilbieraħ, imma issa żdiedet.

U waħda mir-raġunijiet għalfejn żdiedet mhix dovuta biss għax il-fibra morali f'pajjiżna naqset, imma anke minħabba l-influwenza tat-televiżjoni, il-mod kif ċerti affarijiet huma esposti, b'mod partikolari għaż-żgħażagħ, għat-tfal u anke għalina l-kbar.

Dan biex ma nsemmix ukoll il-midja soċjali u YouTube.

Għaldaqstant, Sinjura President, jien ħadt pjaċir li dawn l-emendi reġgħu tressqu wara sena minn meta għaddejna din il-liġi.

Dan huwa sinjal li sar analiżi ta' dak li kien qiegħed iseħħ fil-prattika u nħass li kien hemm bżonn daqsxejn irfinar biex l-affarijiet isiru iktar bis-serjetà.

Din hija ġerħa li għandna nagħmlu minn kollox biex indewwuha u nfejquha kemm jista' jkun.

Nirringrazzjak.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Jekk m'hawnx aktar rimarki, nistieden lill-Onor.

Helena Dalli biex, jekk jogħġobha, tikkonkludi dan id-dibattitu.

HELENA DALLI (Ministru għall-Affarijiet Ewropej u l-Ugwaljanza): Sinjura President, nirringrazzja lill-Onor.

Farrugia ta' dan l-intervent li għamel fejn ddeskriva sitwazzjonijiet fejn jidħlu vjolenza u vjolenza domestika.

Ma nistgħux ngħidu biżżejjed kemm hu importanti, kif qal l-Onor.

Farrugia, ir-rwol ta' min ixandar u min jirrapporta dawn il-każijiet, u ma nistgħux ngħidu biżżejjed ukoll, kif qal ukoll l-Onor.

Farrugia, fuq il-bżonn li l-professjonisti jkollhom it-taħriġ għal dawn ċ-ċirkostanzi.

Li ma naqbilx miegħu huwa fejn semma li l-każijiet żdiedu.

Ma nistgħux ngħidu li l-każijiet żdiedu jew naqsu.

L-ewwel ħaġa, għal parti twila tal-istorja tagħna, ma kellniex statistika, għalhekk ma nistgħux inqabblu ma' 30 sena jew 40 sena ilu, u rrid ngħid ukoll li l-vjolenza kienet xi ħaġa li kienu jgħidu li la ssir bejn l-erba' ħitan tad-dar, allura ma nitkellmux fuqha barra.

Fil-fatt, lanqas stajt tirrapporta anke jekk tisma' storbju ta' xi ħadd qiegħed isawwat lil xi ħadd.

Jekk dan qiegħed isir ġewwa d-dar tal-familja, ħadd ma seta' jieħu azzjoni f'dawk il-każijiet.

Jiġifieri kellna ħafna sitwazzjonijiet fejn il-vjolenza kienet qiegħda hemmhekk imma ma nitkellmux fuqha u ma nafux biha.

U allura l-fatt li issa l-liġi hija dik li hi, fejn inti obbligat li tirrapporta, fejn ma niddejqux nitkellmu fuq dawn is-sitwazzjonijiet, allura qegħdin naraw aktar każijiet u rridu nkunu preparati biex naħdmu kontra din il-pjaga tas-soċjetà tagħna.

Il-ġimgħa li għaddiet wara li ntroduċejt il-bidliet li qegħdin nipproponu għal-Liġi dwar il-Vjolenza abbażi tal-Ġeneru u l-Vjolenza Domestika kelli nitlaq għal impenji li kelli fi Brussell, però waqt li kont hemmhekk xorta segwejt b'attenzjoni l-punti li qajmu l-kollegi tal-Oppożizzjoni.

Irrid ngħid li kien hemm numru ta' rimarki importanti, kemm dwar il-proposta fiha nnifisha, kif ukoll dwar il-kuntest li fiha din il-proposta tkun qiegħda topera.

Għalhekk nirringrazzja lil din il-Kamra għal diversi rimarki kostruttivi li kien hemm.

Jiena ngħid li f'dan il-qasam għandna nkunu vuċi waħda u għandna naħdmu flimkien bħala soċjetà sabiex nipprevjenu l-vjolenza u, fejn isseħħ, nindirizzawha bl-attenzjoni li jkun jistħoqqilha.

Dawn il-kummenti li kien hawn se nkun qiegħda nweġibhom direttament f'dan id-diskors qasir tiegħi.

Filwaqt li qed ngħid dan, nemmen bis-sħiħ li ċerti rimarki oħrajn dejjem kienu inaċċettabbli, u wisq iżjed fis-sena 2019.

Saru ċerti rimarki offensivi għal kull min bħali jrid jgħix f'soċjetà ħielsa mill-preġudizzju u l-mibegħda.

U dawn ir-rimarki la ħaqqhom attenzjoni u wisq inqas tweġiba f'dan il-Parlament.

Ngħaddi allura biex inwieġeb il-punti li tqajmu l-ġimgħa l-oħra dwar dan l-Abbozz ta' Liġi.

Il-liġi fiha nnifisha, għalkemm hija importanti, hija biss l-ewwel minn ħafna bidliet li qegħdin inkomplu nwettqu.

U naqbel ma' kull min qal li l-liġi waħedha mhi se twassalna mkien.

Huwa fatt li jekk il-liġi ma jinħassx l-effett tagħha għax min irid iħaddimha mhux qiegħed iħaddimha kif għandu jħaddimha, allura l-liġi ma tantx tkun tiswa.

Il-liġi hija għodda f'idejn min jiltaqa' ma' dawn iċ-ċirkostanzi ta' vjolenza u abbużi u dik l-għodda jrid jużaha.

Għalhekk qegħdin nagħtu l-għodda, mhux biex ngħidu għamilna l-liġi u għandna l-Konvenzjoni ta' Istanbul ratifikata.

Dawn huma kollha għodod għall-istakeholders li jmissu ma' din ir-realtà.

Punt komuni li ssemma hu l-bżonn ta' taħriġ, kif għadu kif qal l-Onor.

Farrugia issa, u għarfien tal-liġi minn dawk li qegħdin jinfurzawha bħal, pereżempju, il-pulizija u dawk il-professjonisti li jaħdmu direttament mal-persuni milquta mill-vjolenza, bħall-ħaddiema soċjali.

M'hemmx dubju li hemm qbil f'din il-Kamra dwar dan.

It-taħriġ huwa essenzjali biex dak li nagħmlu bħala leġiżlaturi jiġi implimentat fil-prattika, u kull persuna li b'xi mod tiġi f'kuntatt ma' vittmi ta' vjolenza jew mal-aggressuri għandha tkun imħarrġa regolarment.

F'dan il-qasam il-Gvern diġà beda l-ħidma u avvanzajna mhux ħażin.

Kif tispeċifika l-istrateġija nazzjonali, hemm diversi entitajiet li għandhom l-obbligu li jorganizzaw sessjonijiet ta' taħriġ li jkunu mmirati lejn professjonisti diversi, bħalma huma l-għalliema, it-tobba, il-ġudikatura, il-pulizija, u l-ħaddiema soċjali, fost l-oħrajn.

U l-esperjenza għallmitna li dan it-tip ta' taħriġ iffokat u speċjalizzat hu l-aktar effettiv.

Is-sena l-oħra, permezz ta' proġett li jismu Breaking the Cycle of Violence, offrejna sessjonijiet ta' taħriġ lill-ġudikatura, lill-membri tal-Korp tal-Pulizija, lill-ħaddiema tal-Aġenzija Appoġġ u lit-tobba li jaħdmu fiċ-ċentri tas-saħħa u fis-swali tal-emerġenza.

Offrejna wkoll sessjonijiet ta' mentoring lill-vittmi ta' vjolenza.

Dawn is-sessjonijiet kienu mmirati għall-gruppi vulnerabbli bħal, pereżempju, nisa li jgħixu f'shelters, nisa emigranti, nisa trans u nisa b'diżabilità.

Dawn is-sessjonijiet organizzajniehom b'mod li jkunu tailormade għall-bżonnijiet ta' dak il-grupp soċjali partikolari.

Huwa biżżejjed dan?

Jien ngħid li qatt ma huwa biżżejjed, għaliex dejjem jifdal x'nagħmlu u x'nitgħallmu dwar dan is-settur.

Għalhekk l-Istrateġija Nazzjonali għandha viżjoni fit-tul, u speċjalment fit-taħriġ il-perspettiva tagħna għand tkun ta' ħidma kostanti li tibqa' tiġġedded.

Hawn norbot ukoll ma' punt ieħor li tqajjem mill-Oppożizzjoni, dak tar-rwol tal-midja f'dan is-settur, u semmieha wkoll l-Onor.

Il-midja għandha rwol kruċjali fil-mod kif is-soċjetà tagħna tikkonsma u tinterpreta aħbarijiet relatati ma' vjolenza, speċjalment fejn tidħol vjolenza sesswali.

Kien għalhekk li s-sena l-oħra l-Kummissjoni dwar il-Vjolenza Abbażi ta' Ġeneru u Vjolenza Domestika nidiet linji gwida għall-ġurnalisti li jirrapportaw dawn il-każijiet ta' vjolenza.

Jien ukoll, bħalma ssemma hawnhekk, jiddispjaċini meta nara ċertu rapportar li ma jkunx sensittiv għall-każ irrapportat.

Il-ġurnalisti għandhom rwol edukattiv u allura għandhom jaraw li dak li jxandru ma jkunx sessist jew dispreġjattiv lejn il-vittmi, xi kultant anke b'dettalji żejda.

L-artikli jistgħu jkunu f'forma ta' vittimizzazzjoni u titrawwem kultura li l-ewwel ħsieb imur fuq x'għamlet il-vittma biex xi ħadd kien vjolenti magħha.

Mhijiex dik l-attitudni li rridu nieħdu f'dan il-qasam għax, għamlet x'għamlet, ħadd ma ħaqqu li tintuża l-vjolenza kontra tiegħu jew tagħha.

Hemm rimedji oħrajn għal min jagħmel xi ħaġa li mhux suppost jagħmel, però li inti tkun vjolenti ma' min taħseb li qiegħed jagħmel xi ħaġa li hija ħażina qatt ma hija s-soluzzjoni.

Pereżempju, ma noqogħdux ngħidu: "Iva ġiet raped, imma kienet liebsa dublett qasir, għalhekk ġiet raped"!

Dawn l-affarijiet mhumiex aċċettabbli f'soċjetà miftuħa, f'soċjetà li trid timxi 'l quddiem billi kulħadd ikun fil-libertà tiegħu, sakemm ma jkunx qed jieħu mid-drittijiet ta' ħaddieħor.

Kull persuna għandha tgħix fil-libertà tagħha sakemm mhijiex qed tweġġa' lil ħaddieħor, mhijiex qed tieħu mil-libertà ta' ħaddieħor.

Allura ma nagħmluhiex tal-ġudikanti aħna u naqtgħuha u ngħidu, pereżempju: Dik sawwatha għax hi hekk, jew għax tilbes hekk u mhux hekk.

Din mhijiex l-attitudni li rridu nieħdu f'dan il-qasam.

Ebda vittma m'għandha tort għal dak li ġralha.

Dan għaliex dak li għamlet jew m'għamlitx il-vittma qatt ma jiġġustifika att vjolenti, u dak irid ikun il-punt tat-tluq tagħna.

Il-ġimgħa l-oħra l-kollegi semmew diversi setturi oħrajn lil hinn mill-Ministeru li mmexxi jien, bħall-Korp tal-Pulizija u s-settur tal-akkomodazzjoni, fost l-oħrajn.

Il-verità hi li l-vjolenza fil-ħajja ta' persuna taffettwa kull parti minn ħajjitha, u aktar ma' ħdimt ma' vittmi ta' vjolenza tul is-snin, aktar ma smajna lill-professjonisti li jaħdmu fil-qasam, aktar nirrealizzaw li l-ħajja ta' vittma tinqaleb ta' taħt fuq u allura s-servizzi tagħna jridu jindirizzaw din ir-realtà ġdida tal-persuna b'mod sħiħ.

Għalhekk meta ppreżentajna l-liġi s-sena l-oħra, nidejna wkoll Strateġija u Pjan ta' Azzjoni kontra l-Vjolenza Domestika u l-Vjolenza Abbażi tal-Ġeneru.

Dan id-dokument kien u għadu ambizzjuż għaliex jagħti stampa wiesgħa tal-għanijiet tal-Gvern f'dan il-qasam.

L-aktar aspett essenzjali tiegħu hu li jgħaqqad lil kull ministeru, kull dipartiment, kull entità u l-NGOs li jaħdmu f'dan il-qasam u jikkordina x-xogħol ta' kull wieħed u waħda minnhom.

Għalhekk dejjem għedt li din il-liġi, flimkien mal-Istrateġija u l-Pjan ta' Azzjoni, mhumiex biss tal-Ministeru għall-Affarijiet Ewropej u l-Ugwaljanza iżda huma ta' kulħadd, huma ta' kull ministru u kull ministeru.

Xogħolna hu li nassiguraw l-involviment ta' kull stakeholder li b'xogħlu jista' b'xi mod jgħin lill-vittmi tal-vjolenza.

Fuq livell ieħor irrid ngħid li l-ġlieda kontra l-vjolenza mhijiex ta' xi pajjiż jew ieħor, u l-ġlieda kontra l-vjolenza ma tiqafx mal-ġurisdizzjoni tal-Qrati tagħna.

Għalhekk dan il-Gvern qiegħed jaħdem biex il-pajjiżi jingħaqdu u jkunu front wieħed kontra l-vjolenza.

Għodda essenzjali biex dan iseħħ hi l-Konvenzjoni ta' Istanbul.

Bħalissa fi Brussell pajjiżna qiegħed jagħmel pressjoni qawwija biex l-Unjoni Ewropea bħala blokk wieħed tirratifika din il-Konvenzjoni biex b'hekk l-Istati Membri jintrabtu lkoll bl-obbligu tal-Konvenzjoni.

Fuq nota relatata rrid ngħid li l-Konvenzjoni tistabbilixxi wkoll il-GREVIO, li huwa grupp ta' esperti responsabbli mill-monitoraġġ tal-implimentazzjoni tal-Konvenzjoni u jagħti rapport dettaljat dwar il-qagħda ta' dak il-pajjiż fil-qasam tal-vjolenza.

Pajjiżna bħalissa għaddej mill-ewwel evalwazzjoni tal-GREVIO u qegħdin fil-proċess li nagħtu lura r-rapport tagħna għall-ħidma li saret s'issa.

Ladarba nirċievu dan ir-rapport fl-2021, imbagħad fuqu nkunu nistgħu nkomplu nsaħħu s-sistema li qegħdin nibnu kontra l-vjolenza.

Issa se nkompli nindirizza xi mistoqsijiet li tqajmu dwar dan l-Abbozz ta' Liġi, li qiegħed jemenda diversi artikli tal-Kodiċi Kriminali, kif ukoll tal-Att dwar il-Vjolenza Abbażi tal-Ġeneru u Vjolenza Domestika.

Punt li tqajjem kien dwar kif il-Qorti f'ċerti ċirkostanzi tista' tordna lill-ħati jħallas dak il-kumpens li għandu jagħti lill-vittma bin-nifs u, kif tgħid il-liġi stess, il-Qorti tista' tordna dan b'mod partikolari meta tqis iċ-ċirkostanzi tal-każ, speċjalment meta l-ħati diġà jkollu obbligi oħrajn lejn il-vittma jew xi dipendenti tal-vittma bħal, pereżempju, xi obbligu ta' ħlas ta' manteniment.

Permezz ta' din l-ordni l-ħati ma jispiċċax mingħajr riżorsi biex jgħix il-ħajja tiegħu u fl-istess ħin il-vittma ma tispiċċax mingħajr il-kumpens li ħaqqha.

Għax jekk jiġri hekk, ma jkunx jista' jagħti dak l-ammont kbir kollu f'daqqa.

Allura jekk jingħata bin-nifs dan se jkun tajjeb għat-tnejn, kemm għall-persuna li trid tagħti dawn il-flus, ħalli inti ma tkissirhiex, u kemm għal min se jirċievi dawn il-flus, li għandu iktar garanzija li se jeħodhom b'dan il-mod.

Ġustament qamet il-mistoqsija hawnhekk dwar x'jiġri fil-każ li l-ħati ma jkomplix iħallas dak li għandu jħallas lill-vittmi.

Hawnhekk il-liġi diġà tipprovdi għal rimedju.

Il-Qorti għandha s-setgħa li tagħti ċans ieħor lill-ħati billi tagħtih perjodu ta' mhux iktar minn xahar biex jerġa' jibda jonora l-ħlas.

F'każ li dan jibqa' ma jħallasx, dik is-sentenza li kienet sospiża mbagħad tiġi eżekuttiva.

Dan ifisser li l-ħati għandu inċentiv qawwi li jonora l-obbligi tiegħu.

F'każ imbagħad fejn qed nitkellmu fuq ċirkostanzi fejn ma jkunx hemm sentenza sospiża, is-sentenza finali tal-Qorti ssir awtomatikament titolu eżekuttiv.

Dan ifisser li fejn il-ħati ma jsegwix l-Ordni tal-Qorti, is-sentenza fiha nnifisha tkun biżżejjed għall-vittma biex tirkupra dak il-ħlas.

Ngħaddi issa għal artikolu 540A tal-Kodiċi Kriminali li jirregola l-ħruġ ta' ordnijiet ta' protezzjoni temporanja.

Hawnhekk l-aktar li qed isiru bidliet, u dan għaliex matul din is-sena kkonsultajna ħafna ma' kull entità involuta f'dan il-proċess.

Dan huwa l-iktar qasam fejn qegħdin nagħmlu bidliet meħtieġa, u dan minn dak li tgħallimna minn meta bdiet tiġi prattikata l-liġi kif varajnieha s-sena l-oħra.

Ma kienx faċli għal dawn l-entitajiet li jlaħħqu ma' dover ieħor mal-ħafna li diġà kellhom, iżda qiegħed isir sforz biex jinġibed ħabel wieħed.

Minn hawnhekk irrid nagħti ħajr lil dawk kollha li huma involuti f'dan il-proċess.

Issemmiet ukoll il-kwestjoni ta' xi grad għandu jkollu l-uffiċjal tal-pulizija li ser ikun qiegħed imexxi l-investigazzjoni.

Irrid niċċara li bi qbil mal-Pulizija fil-fatt qegħdin nipproponu li l-grad ma jistax ikun inqas minn dak ta' spettur.

U dan biex inkunu ċerti li t-tmexxija tal-investigazzjoni tkun f'idejn persuna li jkollha ċertu livell ta' taħriġ.

Il-bżonn ta' din il-kjarifika qam mill-fatt li l-każijiet li jitolbu l-ħruġ ta' dan it-tip ta' ordni huma uħud mill-aktar każijiet sensittivi li jaslu għand il-Pulizija.

Għalhekk ħassejna li kien hemm bżonn livell ta' esperjenza fl-uffiċjali li jmexxu dawn l-investigazzjonijiet.

Tqajjem ukoll il-punt dwar iż-żewġ stadji li jwasslu għall-ħruġ tal-ordni ta' protezzjoni temporanja, u fil-qosor se ngħid x'inhu l-proċess.

Hekk kif vittma tagħmel kuntatt mal-pulizija għandu jsirilha dak li nsejħulu assessjar tar-riskju.

Dan l-assessjar irid isir minn professjonist imħarreġ mill-Aġenzija Appoġġ, jiġifieri ħaddiem jew ħaddiema soċjali flimkien mal-uffiċjal tal-pulizija.

L-element ta' social worker li jaħdem flimkien mal-uffiċjal idaħħal perspettiva aktar soċjali, waqt li l-uffiċjal tal-pulizija jagħti dak l-element legali tal-infurzar.

Dan ir-risk assessment jindika b'mod ċar lill-pulizija l-livell ta' periklu li qiegħda fih il-vittma, kif ukoll persuni relevanti oħrajn bħal, pereżempju, fil-każ li jkun hemm tfal.

Wieħed jista' jgħid li fih innifsu dan huwa forma ta' investigazzjoni.

Fil-prattika dan l-assessjar ma jeħux iktar minn sagħtejn biex jitlesta.

It-tieni parti mbagħad hija dik tal-investigazzjoni li jagħmlu l-Pulizija fuq il-każ inkwestjoni.

Il-mistoqsija li tqajmet kienet dwar il-bżonn li dawn l-istadji jsegwu lil xulxin u jekk kienx ikun aħjar li jiskattaw mill-ewwel it-tnejn li huma f'daqqa.

Il-proposta tqegħedhom wara xulxin għas-sempliċi raġuni li l-pulizija ser ikunu ggwidati aħjar mill-assessjar tar-riskju.

F'sens wiesa', dan l-assessjar huwa investigazzjoni preliminari tal-każ li jkollhom quddiemhom l-uffiċjali u tgħin lill-Pulizija biex jifhmu eżattament x'ikun il-kuntest u x'inhu r-riskju tal-persuna li għandhom quddiemhom.

Hekk, meta jinvestigaw il-każ b'mod aktar wiesa', pereżempju billi jkellmu lill-allegat perpetratur, ikollhom stampa aktar ċara ta' xi jkunu qegħdin jindagaw.

Għalhekk jien nemmen li l-proposta taħdem għaliex l-assessjar u l-investigazzjoni jibnu fuq xulxin u għaliex il-kunċett ta' ordni ta' protezzjoni temporanja jdur mal-livell tal-periklu li l-vittma tkun qiegħda fih u mal-assessjar ta' dak il-periklu.

Naturalment dan ma japplikax f'każijiet ta' urġenza massima, fejn il-prassi tal-pulizija dejjem kienet li jittieħdu immedjatament il-passi meħtieġa biex jassiguraw il-protezzjoni tal-vittma u jwaqqfu reat milli jsir jew jitkompla skont il-każ.

Tqajmet ukoll il-kwestjoni dwar x'jiġri fil-każ li taqa' ordni li tkun inħarġet u dan għaliex il-pulizija ma jsibux bażi fuqiex ikomplu l-proċeduri kriminali kontra l-akkużat.

F'dan l-każ l-obbligi tal-pulizija huma ċari ħafna għax skont l-Att dwar il-Vittmi tal-Kriminalità, kwalunkwe deċiżjoni li twassal biex ma titkompliex jew li tintemm xi investigazzjoni kontra l-allegat aggressur trid tiġi notifikata mingħajr dewmien.

Dan hu d-dritt bażiku tal-vittma li tkun għamlet kuntatt mal-Pulizija.

Emenda li qed issir fl-Att dwar il-Vjolenza abbażi tal-Ġeneru u Vjolenza Domestika hija wkoll fil-kompożizzjoni ta' din il-Kummissjoni.

Hawnhekk qegħdin nipproponu li membru ta' din il-Kummissjoni tkun persuna b'diżabbiltà.

Dan m'aħniex nagħmluh għaliex irrid nagħtu preferenza lil xi grupp fuq ieħor, iżda għaliex nemmnu li r-rappreżentanza u l-pluraliżmu huma fundamentali biex f'kull qasam, f'dan il-każ dak tal-vjolenza, jiġu indirizzati b'mod sħiħ.

Fil-fatt fl-2015 il-Gvern kien ippropona att biex jemenda numru ta' liġijiet biex ikun hemm rappreżentanza ta' persuni b'diżabbiltà f'diversi awtoritajiet u bordijiet, fosthom l-Awtorità tad-Djar, l-Awtorità tax-Xandir u l-Kunsill għall-Organizzazzjonijiet Volontarji.

Illum din ir-rappreżentanza hija norma li qed inkomplu permezz ta' din l-emenda.

Sinjura President, kif qegħdin niddiskutu dan il-punt li qajjem l-Onor.

Cutajar irrid nirrimarka li studji fuq kif gruppi soċjali differenti jintlaqtu mill-vjolenza jkunu studji utli, speċjalment għall-ħidma tal-Kummissjoni.

Aħna qegħdin naraw li nagħmlu dan it-tip ta' studji ħalli permezz tar-riċerka nkomplu nsaħħu x-xogħol tagħna fil-Kummissjoni.

Nirringrazzjak.

ID-DEPUTY SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att li jemenda l-Kodiċi Kriminali, Kap. 9, u l-Att dwar il-Vjolenza abbażi ta' Ġeneru u Vjolenza Domestika, Kap. 581" ikun moqri t-Tieni Darba.

Il-mozzjoni għaddiet nem.

Con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri t-Tieni Darba.

HELENA DALLI: Sinjura President, nipproponi li dan l-Abbozz ta' Liġi jiġi trattat fil-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi.

ID-DEPUTY SPEAKER: Min jissekonda?

ID-DEPUTY SPEAKER: Il-mistoqsija hi l-mozzjoni kif imressqa mill-Ministru.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ID-DEPUTY SPEAKER: Skont il-ftehim milħuq fil-bidu tas-seduta, il-Kamra issa se terġa' tgħaddi għat-tieni item fuq l-aġenda li d-diskussjoni fuqu ġiet interrotta f'din l-istess seduta.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA DIVERSI LIĠIJIET (AMMINISTRAZZJONI AĦJAR

TAL-ĠUSTIZZJA)

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri.

Il-Kamra rriżumiet minn aktar kmieni fis-seduta.

Mela nistieden lill-Ministru Owen Bonnici biex jagħmel il-winding up.

OWEN BONNICI: Sinjura President, nirringrazzja lil dawk kollha li pparteċipaw f'dan id-dibattitu, għalkemm irrid ngħid li d-dibattitu li assistejna għalih ma kien xejn dwar l-Abbozz ta' Liġi li għandna quddiemna.

Ma smajt ebda kelma mill-Oppożizzjoni dwar l-asset recovery, dwar ix-xogħol li qiegħed isir, jekk jarawx li hemm bżonn xi titjib jew jekk jarawx li hemm bżonn li nagħmlu xi affarijiet differenti.

Minflok dawn tkellmu fuq affarijiet oħrajn li m'għandhom x'jaqsmu xejn ma' dan l-Abbozz ta' Liġi; tkellmu dwar kwestjonijiet ta' natura politika u attwalità politika.

Ladarba ma tkellmu xejn fuq dan l-Abbozz ta' Liġi u lanqas qalulna jekk humiex se jivvotaw favur jew kontra, jien m'għandix xi nwieġeb dwar dan l-Abbozz.

Però nista' nitkellem dwar il-kwestjonijiet kollha li ssemmew matul d-diskorsi taż-żewġ membri li tkellmu.

L-ewwel tkellem il-Kap tal-Oppożizzjoni, l-Onor.

Adrian Delia, li qal li jiltaqa' ma' nies li jistaqsuh kemm se jdumu jeqirdu dwar il-kwestjoni tal-Panama Papers.

Jien qed nikkwotah verbalment, din qalha hu!

Issa jien smajt dak li kellu x'jgħid, però laqatni proprju li qal dan il-kumment.

Ġenwinament laqatni l-fatt li għandek Kap tal-Oppożizzjoni li waqt id-diskussjoni fuq liġi bħal din ma jitkellimx fuq il-liġi imma jitkellem dwar affarijiet oħrajn, u l-ewwel ma jgħid huwa proprju x'jgħidulu n-nies.

Għalhekk meta qalha kelli nieħu nota ta' dak li qiegħed jgħid għaliex laqtitni ħafna!

Id-diskors tiegħu kien marbut mal-bżonn li nissalvagwardaw is-saltna tad-dritt.

Issa jien nemmen li jekk hemm bażi li fuqu huwa mibni s-saltna tad-dritt hija l-verità u li tkun onest lejn il-fatti.

U dan huwa fil-fehma tiegħi dak li ma kienx l-Onor.

Jekk l-Onor.

Jason Azzopardi għandu xi ambizzjonijiet politiċi jien nistiednu ma jużax il-kwestjonijiet tal-ġustizzja biex imexxihom 'il quddiem.

Jien smajt lill-Kap tal-Oppożizzjoni, u allura l-Kap tiegħu stess, jgħid li m'għandux ħin x'jaħli mal-Onor.

Smajtu jien u semgħu l-pajjiż kollu.

Meta jkollok Kap tal-Oppożizzjoni jew il-kap tal-partit li jgħid hekk … Ma naħsibx li l-Onor.

Delia qal hekk u ma kienx jaf x'qiegħed jgħid!

Delia bħala Kap tal-Partit qal li hu m'għandux ħin x'jaħli ma' wieħed mid-Deputati tiegħu, dak juri ħafna dwar id-Deputat innifsu, li miegħu l-Kap tiegħu ma jkollux ħin x'jaħli.

Il-Kap tal-Partit Nazzjonalista tela' skont il-liġi tal-Partit Nazzjonalista, tela' b'mod demokratiku u jekk xi ħadd jirrispetta r-rule of law, irid jirrispettaha dejjem ir-rule of law, kemm meta għandhom x'jaqsmu l-liġijiet u kemm meta għandu x'jaqsam il-mod kif jopera l-partit tiegħek.

Il-Partit Nazzjonalista tella' lil Dr Adrian Delia bħala Kap tal-Partit Nazzjonalista, u li naf huwa li dan il-Kap qal quddiem kulħadd li m'għandux ħin x'jaħli mal-Onor.

Mela allura dwar il-karattru ta' Jason Azzopardi toqogħdux fuq dak li naħseb jien, oqogħdu fuq xi ħadd li jafu tajjeb ħafna, li huwa l-Kap tal-Partit tiegħu stess.

Niġi issa għal dak li qal l-Onor.

L-Onor.

Azzopardi huwa ferħan se jtir, huwa bniedem kuntent għaliex mar fil-Kunsill tal-Ewropa u rnexxielu jmexxi 'l quddiem rapport, li fil-fehma tiegħi huwa inġust u impreċiż, u li attakka kemm felaħ lil pajjiżna.

L-Onor.

Jason Azzopardi huwa kuntent b'dan, qisu rebaħ il-lotterija!

Kuntent li fil-Kunsill tal-Ewropa ġie approvat rapport ta' Malta li huwa kritiku ħafna.

Però mhux kuntent sa barra għaliex l-Onor.

Jason Azzopardi ma riedx biss li jiġi approvat dan ir-rapport, imma ried ukoll li l-Kunsill tal-Ewropa jibda monitoring procedure fuq Malta.

Jiġifieri hu ried li l-Kunsill tal-Ewropa jibda proċedura ta' għassa fuq Malta.

L-Onor.

Azzopardi ried li l-Kunsill tal-Ewropa joqgħod b'seba' għajnejn għassa fuq pajjiżna.

Issa jien informat li s'issa din il-monitoring procedure kull ma ntuża kien darba biss fuq it-Turkija.

L-Onor.

Jason Azzopardi ried li din il-proċedura tintuża fuq Malta.

Il-maġġoranza assoluta tal-membri tal-Kunsill tal-Ewropa vvotaw kontra din il-proposta, jiġifieri l-Ewropej ma ridux li tintuża monitoring procedure fuq Malta.

L-Onor.

Azzopardi kien wieħed minn dawk li vvota favur, li jfisser li kien hemm barranin li qabżu għal Malta, mentri l-Onor.

Jason Azzopardi, li huwa Malti bħali u bħalek, ħadem kontra Malta.

Mela l-barranin jaqbżu għal Malta u l-Onor.

Jason Azzopardi jaħdem kontra Malta!

L-Onor.

Azzopardi ħadha bi kbira għaliex il-Prim Ministru u jien urejna xettiċiżmu dwar Pieter Omtzigt, li huwa politiku Olandiż li kien involut f'balbuljata manja fejn għandu x'jaqsam il-kraxx ta' ajruplan fl-Ukrajna li kien ħalla l-mejtin, u l-mod kif kien ittratta ma' xhieda, li allegatament huma fażulli, u l-vittmi infushom.

Jien naf politiċi Olandiżi, ħbieb tiegħi, li qaluli li dan Omtzigt imissu jistħi kif mexa fuq il-kwestjoni ta' dan l-ajruplan.

Fil-fatt, wara li kien ġie kkritikat ħafna, Omtzigt fuq Twitter ammetta li għamel ħażin, skuża ruħu u qal li huwa għamel hekk għaliex kellu ħerqa kbira biex isir jaf il-verità.

Ma nafx allura jekk bniedem hekk, li meta jiġi biex jipprova jitkixxef ma jirrispettax ir-regoli u jaqta' l-kantunieri, kienx il-persuna idonea biex tfittex il-verità dwar pajjiżna.

Allura għax aħna għamilna dan l-argument għamilna ħażin?

Jien m'għandix rispett lejn Pieter Omtzigt imma għandi rispett lejn il-Kunsill tal-Ewropa.

Għandi ħafna rispett lejn il-Kunsill tal-Ewropa, u meta l-Kunsill tal-Ewropa jitkellem, jien, bħala membru tal-Gvern, nisma' dak li għandu x'jgħid.

U naqbel ħafna mal-Prim Ministru li diġà qal li se jfittex triq 'il quddiem mal-Kunsill tal-Ewropa dwar il-kwestjoni ta' inkjesta pubblika.

Irrid infakkar li l-pariri kollha li għandna, kemm lokali u kemm esterni, jgħidulna li l-proposta li jkun hemm inkjesta pubblika waqt li għaddejjin proċeduri kriminali hija ta' periklu għax inkjesta pubblika tippreġudika inkjesta kriminali.

Ma rridux immorru 'l bogħod għax f'dan il-Parlament stess, meta kellna x-xhieda dwar l-iskandlu taż-żejt, il-Qorti kienet qalet li l-mistoqsijiet li għamilt jien stess setgħu ppreġudikaw id-drittijiet tal-akkużati f'dan l-iskandlu.

Jiġifieri ma mmorrux 'il bogħod għax f'dan il-Parlament stess għandna esperjenza, u dak li qed ngħidu mhux qed ngħiduh bl-addoċċ, qed ngħiduh għax huwa bbażat fuq ir-raġuni.

Però, kif għedna, il-Kunsill tal-Ewropa huwa istituzzjoni li nirrispettaw u allura aħna se nfittxu li nsibu soluzzjoni għal din il-ħaġa u jkollna way forward.

L-Onor.

Azzopardi qal ukoll li jien arroganti, ottuż, supperv, ma nafx x'ma qalx, u żejjinni b'ħafna aġġettivi li naħseb li min jafni jista' jixhed li dawk l-aġġettivi li kien tant ġentili li żejjinni bihom, dawk il-ħiliet ta' arroganza, jien m'għandix.

Beda jgħid li jien arroganti għaliex irrid immexxi 'l quddiem liġi li tissepara l-funzjonijiet tal-Avukat Ġenerali.

Din il-liġi li tissepara l-funzjonijiet tal-Avukat Ġenerali rridu mmexxuha 'l quddiem għax jien tajt kelma, u kelmti jien inħobb inżommha.

Jien jekk tajt kelma li sas-sajf il-funzjonijiet tal-Avukat Ġenerali se jiġu separati, inħoss li l-irġulija titlob li dik il-kelma nżommha, u allura wara li kien hemm dibattitu fl-istadju tat-Tieni Qari ħallejt ġimgħa tgħaddi, jekk mhux iktar, u jekk Alla jrid bħal-lum ġimgħa se nibdew l-istadju ta' Kumitat u niflu klawsola klawsola.

Jien fil-politika mgħallem li jekk inti ma żżommx il-kelma li tagħti, m'intix politiku li għandu jittieħed bis-serjetà.

Aħna tajna dan l-impenn u rridu nżommu miegħu.

U huwa importanti li nżommu miegħu għax ilna ħafna ngħidu fuq il-bżonn li l-poteri tal-Avukat Ġenerali jinqasmu fi tnejn.

Issa se mmorru għaliha u nwettquha.

L-Onor.

Azzopardi qal li r-rapport tal-Kunsill tal-Ewropa jgħid li l-liġi li għamilna mhijiex biżżejjed għax m'għamlitx dak kollu li talbet minna l-Kummissjoni Venezja.

Dak li qal il-Kunsill tal-Ewropa huwa minnu, għax fejn jidħol l-Avukat Ġenerali l-Kummissjoni Venezja talbet affarijiet oħrajn, u se ngħid x'inhuma.

Fosthom, il-Kummissjoni talbet li l-Avukat Ġenerali ma jibqax chairman tal-FIAU, u jien għedt li t-terminu tal-Avukat Ġenerali bħala Chairman tal-FIAU se jiskadi f'Marzu li ġej, Dr Grech mhux se jibqa' Chairman tal-FIAU, u allura f'Marzu li ġej din l-insuffiċjenza se tiġi sodisfatta.

It-tieni ħaġa hija li l-Kunsill tal-Ewropa ppropona li jkun hemm appell mid-deċiżjoni tal-Avukat Ġenerali li jwaqqaf prosekuzzjoni.

Issa din hija ħaġa eċċezzjonali, mhix kontroversja nazzjonali u tirrikjedi iktar ħsieb dwar kif għandha ssir.

Jien nikkommetti ruħi li fiż-żmien li ġej se nkunu qegħdin nipproponu soluzzjonijiet dwar din il-kwestjoni.

It-tielet raġuni għalfejn il-Kunsill tal-Ewropa ħass li l-liġi li għamilna hija insuffiċjenti hija għaliex il-Kummissjoni Venezja qed tipproponi li l-inkjesti maġisterjali kollha ma jibqgħux isiru mill-maġistrati, imma jibdew isiru mill-Avukat Ġenerali.

Issa din hija xi ħaġa li timmerita iktar ħsieb u naħseb li lanqas l-Onor.

Jason Azzopardi stess ma jaqbel.

Jien konvint li kieku kelli niġi hawnhekk u nipproponi li l-inkjesti maġisterjali ma jibqax jagħmilhom il-maġistrat imma jagħmilhom l-Avukat Ġenerali, kif trid il-Kummissjoni Venezja, hu stess jivvota kontra.

Jien konvint minnha din!

Mela jekk irid jitkellem bis-serjetà u b'mod li jittieħed bis-serjetà, li huwa diffiċli fil-każ tiegħu għaliex huwa bniedem li m'għandux kredibbiltà – f'Malta żgur m'għandux, barra hemm min jemmnu - irid jgħid x'inhi l-pożizzjoni tiegħu.

Jaqbel l-Onor.

Azzopardi li l-inkjesti maġisterjali ma jibqgħux jagħmluhom il-maġistrati imma jagħmilhom l-Avukat Ġenerali?

Jien, l-ewwel wieħed, irrid nistudjaha iktar din l-idea.

Din hija proposta tal-Kummissjoni Venezja li jidhirli li hemm bżonn iktar riflessjoni u studju dwarha.

Dawn huma t-tliet punti, mill-bqija l-liġi hija tajba li se tkompli tmexxi 'l quddiem l-Uffiċċju tal-Avukat Ġenerali u anke s-sistema tal-ġustizzja.

L-aħħar punt li rrid nagħmel huwa dwar dak li l-Onor.

Azzopardi qal fuq il-kwestjoni tal-ħatriet tal-ġudikanti, li aħna għamilniehom bil-ħeffa u bl-għaġla.

L-ewwel qal li qed naħtru ġudikanti Laburisti, jew aħjar, qal li jekk ma tkunx Laburist ma ssirx ġudikant.

Jien naħseb li din hija inġustizzja kbira.

Aħna ħtarna ġudikanti li kienu nħatru maġistrati minn Gvern preċedenti.

Hemm minnhom - ma rridx noqgħod insemmihom għax lanqas huwa ġust – li ġew promossi għal imħallfin minn dan il-Gvern.

Iva allura anke fuq dawk qed jgħidli li mexa ħażin il-Gvern?

Jien taf x'naf ngħid, li aħna m'għamilniex prim imħallef lil xi ħadd li għandu ħuh fil-Kabinett!

Issa jiena ngħid li anke meta sar hekk, meta nħatar il-Prim Imħallef Mifsud Bonnici kienet deċiżjoni tajba u nibqa' ngħid li kienet deċiżjoni tajba għax jien infaħħru għal kemm kien Prim Imħallef bravu, tajjeb, serju u onest.

Imma kif jista' Partit li meta kien fil-gvern ħatar lil ħu ministru Prim Imħallef - u ħa deċiżjoni tajba, nerġa' ngħidha - joqgħod jattakka lill-ġudikanti għax darba kienu jaħdmu ma' dak l-uffiċċju jew għax darba kienu ħarġu għall-kunsill mal-Partit Laburista?!

Se noqogħdu sejrin hekk?!

Dan mhuwiex sewwa, u l-Maltin jafuh dan li qiegħed ngħid.

L-Onor.

Azzopardi qal li aħna għamilna dawn il-ħatriet bl-għaġla.

L-Onor.

Jason Azzopardi għamel rikors fejn talab lill-Qorti twaqqaf milli jsiru l-ħatriet.

Il-Qorti ċaħdet u aħna mexxejna bil-ħatra.

Kieku l-Qorti waqqfitna aħna konna nbaxxu rasna għal dak li tgħid il-Qorti.

Huwa qal ukoll li beħsiebu jkompli jieħu l-każ quddiem il-Qorti Ewropea u qal li hemm konsegwenzi serji li kieku jiġi deċiż li dawn l-imħallfin li nħatru issa - tliet mħallfin u tliet maġistrati – ma kellhomx jinħatru, għax jiġu annullati s-sentenzi kollha li jkunu taw.

Jien ngħidlek li mhux huma biss, imma l-imħallfin kollha jkollhom is-sentenzi tagħhom annullati, għax jekk dawn inħatru ħażin b'sistema li Jason Azzopardi stess ivvota favuriha … Għax is-sistema tal-ħatra tal-ġudikanti tejjibnieha aħna fl-2017, u meta tejjibnieha l-Onor.

Jason Azzopardi vvota favur tagħha.

Kulħadd ivvota favur!

Mela jekk aħna għamilna ħażin li ħtarna sitt ġudikanti bis-sistema tal-lum, li hija aħjar, il-ġudikanti li nħatru bis-sistema l-ħażina … Mela din tal-lum, skont l-Onor.

Jason Azzopardi hija ħażina, imma l-ġudikanti li nħatru b'sistema agħar, jiġifieri ta' qabel l-2017 … Bl-istess argument, is-sentenzi tagħhom allura huma tajbin?!

Jien nemmen li s-sistema tagħna hija waħda tajba, waħda skont il-liġi, għax anke qabel dħalna fl-Unjoni Ewropea, l-Ewropej kienu qaxxruna!

Tiftakru kemm kienu jitkellmu dwar l-iscreening process li kien qiegħed isir!

U meta dħalna, dħalna bis-sistema li kienet inferjuri għas-sistema li għandna lum.

Allura jekk l-Ewropej, 15-il sena ilu, b'sistema agħar, qalulna li s-sistema tal-ħatra tal-ġudikanti hija tajba, li kollox sew, kif issa b'sistema aħjar, hija ħażina?!

Xi ħadd irid ifehemhieli din?

Jew saret ħażina s-sistema għaliex il-ġudikanti jrid jaħtarhom hu, l-Onor.

Għax dik is-sabiħa!

Kif għedt, hemm ħafna minnhom li ġew promossi minn maġistrati għal imħallfin wara li kienu ġew appuntati maġistrati mil-leġiżlatura preċedenti.

Sinjura President, qed ngħid dan għaliex meta jitkellem l-Onor.

Jason Azzopardi Malta ħadd ma jieħdu bis-serjetà - dik nista' ngħidha, għax lanqas il-Kap tiegħu stess ma jieħdu bis-serjetà - imma barra jkun hemm min jemmnu għaliex għadhom ma jafuhx, ma jafux xi bniedem hu.

Jien qed ngħid dan id-diskors kollu għaliex jekk inti qed tgħid li l-ħatriet li saru frott sistema li inti vvutajt favur tagħha huma ħżiena, kemm huma agħar allura l-ħatriet kollha li saru b'sistema li kienet inferjuri!

U allura r-responsabbiltà tkun ta' min għamel dan it-tip ta' allegazzjonijiet u dan it-tip ta' ħsara.

Issir ħsara, mela ma ssirx!

Naqbel mal-Onor.

Azzopardi fuq din.

Issa qal li kienu d-Deputati mill-Ażerbaijġan li tkellmu.

Imma dawn ma tkellmux favur Malta - għax jien qrajt x'qalu dawn id-deputati - tkellmu favur pajjiżhom.

L-Ażerbajġan u dawn id-deputati tal-Ażerbajġan qabżu favur pajjiżhom u kkritikaw lil Omtzigt u qalulu li huwa giddieb għax dak li qal fuq pajjiżhom mhux veru.

Issa fuq l-Ażerbajġan jien ma tantx naf, ħalli nkun onest, imma jekk deputat mill-Ażerbajġan jaqbeż għal pajjiżu, jien ma naħsibx li għamel xi ħaġa ħażina.

Anzi nippretendi li l-Maltin jaqbżu għal pajjiżhom, li l-Maltin imorru barra minn Malta u jitkellmu favur Malta.

Li jkun hemm min iħeġġeġ biex ir-rapport tal-Kummissjoni Venezja jiġi implimentat malajr kemm jista' jkun, dik nifhimha, anzi jien stess ngħid li għandna nimplimentawh illum qabel għada r-rapport tal-Kummissjoni Venezja.

Però li jkun hemm gideb u nofs veritajiet u affarijiet li l-Maltin jafu li mhumiex minnhom fir-rapport, u Jason Azzopardi l-ewwel wieħed jieħu pjaċir, qisu rebaħ il-lotterija għax Malta qed tissawwat mill-barranin, dik hija xi ħaġa inaċċettabbli.

U se jgħaddi ż-żmien, ix-xhur u s-snin, jgħaddu l-ġenerazzjonijiet, u uliedna se jħarsu lejn dak li qed jagħmlu nies bħal Jason Azzopardi u jgħidu li dik it-tip ta' politika kienet politika li għamlet ħsara lil pajjiżna.

Nerġa' ngħid, jekk Jason Azzopardi għandu ambizzjonijiet biex imexxi l-Partit Nazzjonalista għax miksur mal-Kap tiegħu, ma jinqediex bil-ġustizzja.

Jekk l-Onor.

Jason Azzopardi jrid jilħaq Kap tal-Oppożizzjoni jagħmilli pjaċir u ma jipperikolax ir-rule of law, is-saltna tad-dritt, billi jagħmel ħsara lil pajjiżna.

Jitkellem fuq affarijiet oħrajn u joqgħod jgħid kemm hu bravu u mhux bravu.

Imma lil pajjiżna rridu nirrispettawh.

Dan sieħeb dak li deher fil-paġna ta' quddiem tal-lum tal-ġurnal The Malta Independent.

Għamel dikjarazzjoni li biex tipprova tifhem x'qiegħed jgħid naħseb li trid tkun qrajt xi erba' rumanzi!

Fosthom qal li l-Ministru jaf dak li jaf hu…!

Jien nixtieq inkun naf kif jista' jittieħed bis-serjetà bniedem hekk meta, nerġa' ngħid, l-Onor.

Jason Azzopardi mhux Deputat kwalunkwe.

Dr Azzopardi huwa wkoll avukat parte civile fil-kawża tat-tliet Maltin akkużati bl-omiċidju ta' Daphne Caruana Galizia.

Azzopardi huwa privileġġjat, kuntrarjament għalina kollha f'din il-Kamra.

L-Onor.

Azzopardi, peress li għandu żewġt ikpiepel - huwa membru Parlamentari u huwa wkoll avukat tal-familja - għandu aċċess dirett mal-prosekuzzjoni.

Jien f'din il-Kamra smajtu jfaħħar lill-prosekuzzjoni u qal li qed jagħmlu xogħol tajjeb, u semma wkoll b'isimhom lill-prosekuturi.

Jekk jaf xi ħaġa, mhux joqgħod juża r-riddles, il-ħaġa moħġaġa, qisna qed naraw dramm ta' Shakespeare!

Jekk għandu l-informazzjoni jmur dritt għand il-prosekuturi li qal li għandu fiduċja fihom.

Nirringrazzjak u nirringrazzja lill-Parlament ta' din l-opportunità ta' dan id-dibattitu fuq dan l-Abbozz ta' Liġi.

ID-DEPUTY SPEAKER: Sar il-ħin.

Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda Diversi Liġijiet, Amministrazzjoni aħjar tal-Ġustizzja" jkun moqri t-Tieni Darba.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri t-Tieni Darba.

ID-DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali.

OWEN BONNICI: Sinjura President, nipproponi li dan l-Abbozz ta' Liġi jiġi trattat mill-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi.

ID-DEPUTY SPEAKER: Min jissekonda?

ID-DEPUTY SPEAKER: Il-mistoqsija hija li dan l-Abbozz ta' Liġi jiġi trattat mill-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Nitlob lill-Ministru Owen Bonnici biex, jekk jogħġbu, iressaq l-Aġġornament.

AĠĠORNAMENT

OWEN BONNICI: Sinjura President, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal għada t-Tlieta, 2 ta' Lulju 2019, fl-4.00 p.m. b'din l-aġenda:

Mozzjonijiet

Mozzjoni dwar trasferiment ta' proprjetà mill-kumpanija Casma Ltd lil Dragonara Gaming Ltd.

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi li jemenda diversi liġijiet finanzjarji – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Eko-Kontribuzzjoni - Tieni Qari; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Pensjonijiet – Tielet Qari.

Abbozz ta' Liġi dwar il-Ġestjoni tal-Finanzi Pubbliċi – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Protezzjoni tal-Minuri (Ħarsien Alternattiv) – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili u l-Kodiċi Kriminali – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi biex jemenda Diversi Liġijiet (Riforma dwar il-Pensjonijiet) – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Avukat tal-Istat – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Awtorità għas-Saħħa u s-Sigurtà fuq il-Post tax-Xogħol – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi biex jemenda l-Att dwar it-Trattament Xieraq tal-Annimali – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Kriminali u l-Att dwar il-Vjolenza abbażi ta' Ġeneru u Vjolenza Domestika – Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda Diversi Liġijiet (Amministrazzjoni Aħjar tal-Ġustizzja) – Kumitat Permanenti.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

EDWIN VASSALLO: Sinjura President, ftit tal-ġranet ilu kelli l-pjaċir nisma' lis-Segretarju Parlamentari responsabbli mill-biedja u s-sajd jirrispondi għall-kummenti li għaddejt jien rigward kemm dan il-Gvern, fil-fehma tiegħi, meta ssuġġerixxa li jgħin b'45% biss tan-nefqa lil dawk il-bdiewa sidien tas-serer li minħabba l-maltemp spiċċaw tilfu s-serer tagħhom, illum il-Gvern ma ħax din l-okkażjoni fejn seta' jgħinhom b'aktar minn 45% tan-nefqa, imma ħa deċiżjoni li jgħinhom biss bil-45% tan-nefqa tal-ispiża tal-istruttura tas-serra.

U s'issa għadna ma smajna xejn rigward jekk il-Gvern huwiex se jgħin lill-bdiewa li minħabba dak il-maltemp fix-xitwa li għaddiet tilfu l-uċuħ tar-raba' tagħom.

Jien kont għamilt il-kritika li dan il-Gvern kien xħiħ mal-ftit bdiewa, imma jkun ħali mal-ftit li jkun irid hu.

U għalkemm qegħdin nitkellmu fuq il-bdiewa, irrid nagħmel enfasi li l-Gvern qed juri kemm huwa insensittiv għaż-żgħir.

Din hija l-kritika tiegħi, li l-Gvern qed ikun insensittiv għaż-żgħir.

Ara lil min jaqbillu, lil min hu kbir, il-Gvern kapaċi jkun ħali miegħu.

Mhuwiex il-ħin li nidħol fl-eżempji, u jekk inħarsu lejn l-istorja ta' dan il-Gvern naraw għexieren ta' eżempji, però s-Segretarju Parlamentari ġie hawnhekk, qal ħafna affarijiet u ma poġġiex idu fuq il-ferita u ma ġġustifikax għaliex 45%.

Ma qalx li mhux veru 45% huma ftit u lanqas qal li jien ma kontx qed ngħid il-verità meta għedt li dan il-Gvern kien iddeċieda li jagħti 45% biss tan-nefqa lil min inkisritlu jew tilef is-serra tiegħu fil-maltemp, jekk hawn min jimpurtah!

Dan kien il-mument biex, kieku ried, seta' għen aktar lil dawn il-bdiewa.

U biex inkomplu ngħaxxquha, minbarra li ddeċieda li jgħin sa 45% tan-nefqa biss, meta wieħed jara l-kondizzjonijiet li bihom se jkun jista' jgħin, wieħed qisu jsib ruħu f'lenbut għax l-offerta tibda tidjieq.

Dan għaliex irid ikollok ir-raba' tiegħek li fuqha għandek is-serra li trid tkun mibnija bil-permess tal-Awtorità tal-Ippjanar, u ħafna kondizzjonijiet oħrajn li jkomplu jagħmluha diffiċli biex in-nies jersqu u japplikaw għal dik l-għajnuna.

Jien diġà għedt li din l-għajnuna dejjem hija tajba u aħjar mix-xejn, imma jien fid-dover u fl-obbligu li nikkritika lill-Gvern.

Suppost li bħala Parlament iż-żewġ naħat naqblu fuq kemm hija siewja l-biedja, però jidher li għall-Gvern il-biedja hija insinifikanti.

Sa llum stess hemm rapporti fuq il-midja dwar rapport ieħor li jixhed kemm għandna numru – u dan is-suġġett jogħġbok, Sinjura President, għax naf li huwa għal qalbek – żgħir ta' nisa involuti bħala sidien.

Illum lanqas irġiel mhu se jkollna, aħseb u ara nisa!

In-numru ta' bdiewa qed jonqos!

Dik hija l-karba tiegħi!

Jekk m'aħniex se nieħdu l-okkażjoni u ngħinu lil dan is-settur, minn hawn u ħames snin jew għaxar snin oħra … Ħafna mill-bdiewa illum huma ta' 60 sena.

Kemm baqgħalhom ċans jaħdmu dawn?

U n-nisa tagħhom kemm baqgħalhom ċans jaħdmu?

Min se jidħol jaħdem fis-sengħa tal-biedja meta diġà, statistika fuq statistika, qed tgħidilna kemm dawn in-nies qed jonqsilhom id-dħul tagħhom u m'għadu diċenti xejn?

Min se jmur għax-xogħol u ma jaqlax il-ħobża ta' kuljum minn hemm?

Dak huwa l-ewwel argument li xtaqt nagħmel.

It-tieni argument tiegħi huwa dwar is-sajjieda.

Sajjied qasam miegħi l-esperjenza tiegħu.

Issa l-Ministru jew is-Segretarju Parlamentari jiġu jgħiduli li jien ngħid dak li nisma'.

Jien għall-grazzja t'Alla nisma'; jiġu raħħala u jgħiduli li l-Ministru lanqas irid jisma'.

Jekk politiku ma jismax, x'politiku hu?

Jekk bħala politiku ma niġix hawn u nitkellem fuq il-problemi li nisma' x'politiku nkun?

Anke jekk problema tkun ta' persuna waħda wkoll huwa importanti li nitkellmu dwarha.

Dan is-sajjied, li huwa raġel ta' familja, qalli li jkunu fl-ibħra internazzjonali, ħafna minnhom ma jafux bl-Ingliż, ikunu b'dgħajsa, forsi tiġri seba' jew tmien knots.

Qalli li m'għandhomx xi dgħajsa li qegħdin iħarrbu biha jew qed jagħmlu xi ħaġa kriminali għax id-dgħajsa tagħhom tingħaraf.

Jien għedtlu li rridu nippermettu li kulħadd ikollu dubji.

Dan qalli li jekk ikunu qegħdin jistadu għall-pixxispad u tinqabdilhom tonna, ikollhom jarmuha l-baħar.

Qalli: "Ma tiġikx ħasra tarmi tonn li jkun kbir u ma tistax tagħtih għall-karità f'Malta?"

Jien nifhmu; issa ħalli nipprovaw nifhmu l-esperjenza ta' dawn is-sajjieda.

Dan staqsieni x'tort għandu jekk ikun qed jistad għall-pixxispad u jinqabad tonn!

Dan ikun mejjet u jkollhom jarmuh.

Il-pixxispad jiġbruh u t-tonn jarmuh.

Dan staqsieni jekk tistax issir xi ħaġa.

Dak huwa l-ilment, jew aħjar, il-karba ta' dan is-sajjied li qed inressaq.

U min jaf kemm hawn sajjieda oħrajn bħalu.

Dan is-sajjied staqsieni jekk tistax issir xi ħaġa biex forsi dak it-tonn ma jintremiex u forsi jkunu jistgħu jdaħħluh fuq l-art.

Sinjura President, ma rridx inkun politikament naive, naf li jkun hemm il-kondizzjonijiet tal-kwota u nifhimhom.

Din hija xi ħaġa li taqta' miż-żewġ naħat.

Dan qalli li jkunu qabduha l-kwota, imma jekk imorru għall-pixxispad u jinqabad tonn, dan ikun tonn mejjet li jkun ta' xi 150 kilo, ikollok minn fejn titma' familji jew istitut tfal, u allura staqsieni jekk nistgħux nitkellmu dwar dan.

Dan qalli li llum iċ-ċirkolazzjoni tat-tonn żdiedet u kulħadd jaf li żdiedet.

Allura hemm bżonn jibqgħu b'din it-tip ta' giljottina fuqhom?

Imbagħad qalli li jara destroyers.

Meta staqsjetu xi jfisser meta qed jgħid "destroyer" qalli li jekk tiġi biex tattakkah dgħajsa tal-militar ta' pajjiż ieħor, hi x'inhi, għalih hija destroyer għax marret biex teqirdu.

Qalli li jarahom ġejjin bid-dinghy, jikkomunikaw magħhom bl-Ingliż u peress li huma ma jafux bl-Ingliż allura ma jifhmuhomx, jagħmlulhom l-azzarin ma għajnejhom … Qalli li allavolja jkunu suldati, jiddejqu li dawn jidħlu u jfittxulhom, ladarba huma jkunu hemm biex jaqilgħu l-ħobża ta' kuljum?!

Qed insemmi din l-esperjenza mhux biex nitfa' t-tort fuq il-Gvern - u fejn ikun tort tal-Gvern jien nikkritikah - imma għax nixtieq li l-poplu Malti jkun konxju minn dak li jiltaqgħu miegħu dawn in-nies meta joħorġu għax-xogħol ta' ġimgħa fuq il-baħar, u minn liema tbatija jgħaddu.

Inħobb ngħid li qed nitkellem għal min jimpurtah, għax illum nitkellmu fuq il-valur tas-solidarjetà, imma mbagħad meta rridu, kultant ma' niesna stess, lanqas nafu fejn joqgħod il-valur tas-solidarjetà!

Ejjew inkunu konxji minn liema tbatija jgħaddu.

Dan sajjied li jkun fl-ibħra internazzjonali, u għax sempliċiment ma jifhimx bl-Ingliż jew bil-lingwa ta' dawk il-gwardjani tal-kosta jew tal-Guardia di Finanza, jinqabdu f'sitwazzjoni fejn is-suldati jaħsbu li din id-dgħajsa tas-sajjieda Maltin qiegħda tirrifjuta li tobdi.

Ejjew nipprovaw ngħinuhom f'dawn id-diffikultajiet ħalli ma nħallux lis-sajjieda tagħna jiġu mkasbra.

Se nsemmi esperjenza oħra tas-sajjieda.

Il-Gvern jagħti sussidju fuq il-fuel li jużaw meta jmorru għas-sajd, li hija xi ħaġa li ilha minn meta konna aħna fil-Gvern.

Però issa, skont ma rrapportawli, il-Gvern irrakkomanda, jew ikkmanda, li biex is-sajjieda jieħdu s-sussidju jridu bilfors jixtru l-fuel tagħhom mingħand l-MOBC.

Din l-entità hija tal-Gvern, u l-Gvern iridhom jixtru bilfors il-fuel mingħand din l-entità!

Dan is-sajjied qalli li kieku jixtri mingħand il-privat – il-privat ifisser entitajiet kummerċjali oħrajn li jagħtu l-irċevuta tal-fuel li jkunu biegħu – jista' jiffranka l-flus u mbagħd jieħu s-sussidju fuq il-fuel li jkun xtara.

Dan għax il-prezz tal-MOBC huwa ogħla mill-prezz tal-fuel ta' entitajiet kummerċjali oħrajn f'Malta stess.

X'jiswa li jieħu s-sussidju – dejjem jibqa' sussidju, dejjem jibqa' tajjeb – meta faċilment jista' jonfoq madwar 8ċ inqas f'kull litru.

Issa dawn jixtru eluf ta' litre u allura t-8ċ ma tibqax ħmerija ta' 8ċ imma tispiċċa mijiet u eluf ta' ewro.

Illum is-sajjieda qed ikunu jafu l-prezz tal-fuel li jkunu xtraw mingħand l-MOBC ġimagħtejn wara li jkunu ħaduh.

Jista' jkun li din mhix responsabilità tas-Segretarju Parlamentari responsabbli mis-sajd, però tajjeb li jkun konxju minn dawn it-tbatijiet li qegħdin iġarrbu n-nies tagħna.

Hemm tweġiba għal dawn it-tbatijiet?

Dawn huma flejjes żejda li qed ikollhom iħallsu sajjieda li għandhom il-familji.

Dawn huma deċiżjonijiet li l-Gvern jeħodhom biex iserraħ moħħu li l-entitajiet tiegħu f'kompetizzjoni inġusta jibqgħu għaddejjin?

Kieku għandna kompetizzjoni ġusta suppost li ma jkunx hemm monopolju mill-MOBC.

Suppost li l-Gvern ma jkollux għalfejn jgħidlek mingħand min tmur tixtri biex imbagħad jagħtik is-sussidju tiegħu.

Din hija ġusta jew mhijiex ġusta li l-Gvern jibagħatek għand min irid hu biex tieħu l-fuel mingħandu, meta biex tixtri dak il-fuel tispiċċa qed tħallas aktar?!

Mela biex tieħu s-sussidju trid tonfoq madwar 8ċ fil-litru aktar għall-fuel li tixtri, inkella ma tistax tapplika għas-sussidju!

Problema oħra li rrid insemmi hija dik li jiltaqgħu magħha r-raħħala li jrabbu t-tiġieġ, li mbagħad ibigħulna l-bajd.

Dawn huma rziezet b'eluf ta' tiġieġ, li jiswew ħafna flus u jinvolvu finanzjament kbir.

Illum, bla skruplu ta' xejn, qed ikollna min iġib il-bajd minn barra minn Malta u jbigħu f'Malta bħala bajd tat-tiġieġ ta' Malta.

Faċilment issib min jgħid li ma jimpurtahx, li l-aqwa li jixtri!

Imma kaġun ta' x'jimpurtani u ta' kulħadd jagħmel li jrid … Ftit ilu tkellimt f'Aġġornament u għedt li l-Gvern qed jixpruna anarkija f'kull settur - hawn min sejħilha impunità, tista' ssejħilha lawlessness - il-kultura ta' fejn il-liġi m'għadhiex tapplika.

Dan qed jiġri f'kull settur f'dan il-pajjiż u issa wasalna biex probabbilment naraw it-tkissir tal-industirja tat-tiġieġ tal-bajd.

Dan biex il-Gvern jogħġob lil min irid iġib il-bajd minn barra qisu mhu qed jagħmel xejn!

Qegħdin ukoll ngħixu t-tkissir tar-raħħala ta' rziezet tal-majjal għax kulħadd qed iġib il-majjal, minn barra u mbagħad ibigħu b'ta' Malta.

Il-Gvern suppost jagħmel is-sorveljanza at point of entry u ma jagħmel xejn, imbagħad iqum il-Ministru Josè Herrera u jgħidli li jekk il-prodott ikun ġej mill-Unjoni Ewropea, m'għandux minn xiex jiddejjaq.

Kieku dak l-istess prodott li jiġi minn Sqallija terġa' tibagħtu lura Sqallija, hemm regolamenti li trid issegwi at point of entry minkejja li Sqallija, bħal Malta, qiegħda fl-Unjoni Ewropea.

Iva, is-suq huwa miftuħ, imma l-konsumatur irid jiġi mħares biex dak li jixtri jkun prodott tajjeb, mhux prodott inferjuri.

Għandna regolamenti li suppost l-entitajiet governattivi qegħdin jissorveljaw, imma m'għandna sorveljanza ta' xejn.

Dan għax il-Gvern għalih pro business tfisser li kulħadd jista' jagħmel li jrid!

Dak li jagħmel li jrid u jikber, għax qieħed fuq dawk li qegħdin jgħaffġu fuq xulxin, jieħu pjaċir, imma jekk jien li l-Gvern qed iħallini nagħmel li rrid inkun fuq u qed ngħaffeġ fuq għaxra oħra, jien komdu, ħadd ma jrid il-pulizija wara biebu, imma dak ta' taħti li qed ngħaffeġ fuqu u ta' taħt li qegħdin jitgħaffġu mhumiex qegħdin jieħdu pjaċir.

Issa għandna familji li qegħdin iħossu l-piż ta' dan it-tgħaffiġ bħal, pereżempju, il-familji ta' dawk li jaħdmu fis-settur tal-kostruzzjoni.

Imbagħad nisimgħu - u din ngħidha kull darba għax l-ebda ġurnalist ma staqsa dwarha – "Prime Minister admits lack of enforcement"!

U f'kull qasam il-Prim Ministru jew il-Gvern jammetti li m'hemmx sorveljanza.

Imma a skapitu ta' min?

Il-prezz min qed iħallsu?

Jaqa' l-bini, nerġa' ngħid u nibqa' ngħid, iweġġgħu l-familji, anzi nirringrazzjaw 'l Alla li ma miet ħadd, imbagħad f'daqqa waħda rridu ngħaġġlu u dak li qatt ma ħadna ħsieb f'seba' snin nipprovaw nagħmlu r-regolamenti ħalli nibdew nintgħoġbu.

Dejjem nipprovaw ningħoġbu, il-politika tal-mument!

Bħalma ftit ilu - ma nafx x'ġara, dalwaqt jagħlaq il-parlament għall-vakanzi tas-sajf, imma qisna raqqadnieha - għamilna l-fjask fl-industrija tat-tonn.

Għalhekk kellna dak il-fjask fl-industrija tat-tonn, għax skont il-Ministru Herrera ma sabx biżżejjed għaddasa biex ikunu jistgħu jagħmlu s-sorveljanza.

Dejjem hemm jaqa' l-argument, jew li ma kienx hemm flus biex iqabbdu għall-infurzar, jew ma kienx hemm min jidħol jaħdem fis-sorveljanza, imma dejjem ikun hemm nuqqas ta' infurzar.

Imbagħad jaqa' t-Torri ta' Babel, nidħlu f'konfużjoni, taqa' l-istruttura u dak li kien sejjer tajjeb fl-aqwa żmien ma jibqax tajjeb, imbagħad nibdew nidħlu fi sqaq dejjaq li qed jingħalaq.

U din il-ġimgħa jekk kont qed tara l-aħbarijiet tisma' li hemmhekk beda jagħlaq, hemm insibu sqaq jagħlaq … M'hemmx bżonn nidħol fid-dettall; aqraw l-aħbarijiet ta' din il-ġimgħa u tibdew tkunu tafu n-nies kemm qegħdin jinkwetaw fuq oqsma differenti.

Din ma nafx jekk hijiex tal-biki jew tad-daħk, imma l-istess, id-Dipartiment tal-Biedja permezz tal-Plant Health Department, bdiewa, dilettanti, full-time u part-time kienu mitlubin japplikaw għal numru ta' siġar.

Probabbilment ma tawhomx limitu għan-numru ta' siġar li riedu japplikaw għalihom, kulħadd applika għal numru ta' siġar, u min applika għal 12, min applika għal 20, min applika għal 70 siġra tat-tin jew taż-żebbuġ, u oħrajn.

U kien hemm bidwi li qalli li meta kulħadd mar biex jiġbor is-siġar, applika għal kemm applika, mhux siġar tawh, imma pot b'tikka werqa u zokk, jgħidulha siġra tat-tin!

Kien hemm wieħed li applika għal 70 siġra - issa s-70 siġra ma tistenniex li jkunu siġar kbar imma jkunu siġar li għadhom fl-infanzja tagħhom – u meta ħareġ kulma kellu kienu żewġ pots!

Ħareġ jidħak u jitkellem ħażin!

Dan il-bidwi li kellimni qal li meta lil tad-Dipartiment qalilhom li hu kien applika għal 70 siġra, mid-Dipartiment qalulu biex jieħu tnejn għax dawk għandu.

Xi ħadd ieħor applika għal għaxar siġar u l-uffiċjal tad-Dipartiment qallu li hemm waħda għal kull wieħed.

Dan il-bidwi qalli li trid tara l-bdiewa dilettanti jew full-time ħerġin mill-Plant Health Department b'pot b'zokk u werqa!!

Dawn huma realtajiet.

Issa jiġi xi ħadd hawn, ma jimpurtax ikunx is-Segretarju Parlamentari jew ikunx il-Ministru, ikbar ma jkun it-titlu tiegħu iktar ikun aħjar, wisq probabbli ikbar ma jkun it-titlu tiegħu iktar jiġi hawn u jirredikolani, jipprova jdaħħak u jgħid li Edwin Vassallo jdaħħak in-nies bih!

Imma ma ġara xejn, jien ma ġejtx nidħak bin-nies!

Jien ġejt hawn nitkellem f'isem in-nies li jkellmuni, ġejt hawn nitkellem fuq problemi li huma ta' familji u ta' nies.

U jekk il-Gvern jidħak bija ma jkunx qed jidħak bija imma jkun qed jidħak bl-esperjenzi tan-nies li jien ġejt nitkellem dwarhom.

Sinjura President, nitlob lill-Gvern jerfa' r-responsabbiltà tiegħu ta' gvern f'dan il-qasam, u l-iżjed li nitolbu lill-Gvern huwa li jerfa' r-responsabbiltà tiegħu lejn iż-żgħir f'dan il-pajjiż, għax iż-żgħir qed jiġi mgħaffeġ, iż-żgħir qed jispiċċa vittma tal-erba' cowboys li dan il-Gvern qed jagħtihom il-poter u jħallihom jagħmlu li jridu sabiex huma jikbru, u ż-żgħir, żgħir kemm huwa żgħir, għada pitgħada jispiċċa mgħaffeġ, mhux iżgħar isir imma lanqas kważi jeżisti jekk ilbieraħ kien żgħir!

Dik hija l-problema li għandna llum!

Però l-ikbar problema li għandna llum hija li għandna soċjetà li ma jimpurtahiex mill-problemi ta' ħaddieħor qabel ma jkollha problema hi.

Dak huwa l-allarm tiegħi, li llum qegħdin nitkellmu fuq il-problemi ta' dawn in-nies u għada se jkollna problemi ta' nies oħrajn li nitkellmu dwarhom.

Però jekk nibqgħu sejrin hekk, ħadd ma jimpurtah minn ħadd, allura xi darba tasal ta' kulħadd, imma mbagħad ikun tard wisq u l-uġigħ ikun kbir.

M'għandniex għaliex naslu s'hemm!

Nirringrazzjak.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada t-Tlieta, 2 ta' Lulju 2019, fl-4.00 p.m. bl-aġenda kif ikkomunikata mill-Ministru.

Fis-7.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

PALAZZO PARISIO - XOGĦLIJIET FIL-BASEMENT

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid x'xogħol laħaq sar tul dawn l-ewwel erba' xhur ta' din is-sena fl-hekk imsejjaħ basement ġewwa Palazzo Parisio l-Belt?

CARMELO ABELA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-Ministeru tal-Affarijiet Barranin u l-Promozzjoni tal-Kummerċ kien għaddej minn fażi ta' diskussjonijiet mal-Ministeru tal-Finanzi u esperti tekniċi sabiex tibda t-tieni fażi ta' dan il-proġett hekk kif ix-xogħlijiet preliminari ġew mitmuma is-sena l-oħra.

IL-BELT: TRIQ ZAKKARIJA – XOGĦLIJIET FIL-BINJA TAL-MINISTERU

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid x'xogħol laħaq sar tul dawn l-ewwel erba' xhur ta' din s-sena fi Triq Żakkarija l-Belt?

CARMELO ABELA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fl-ewwel erba' xhur ta' din is-sena tlestew xi xogħlijiet li saru bħala varjazzjoni tat-tender prinċipali kif ukoll xogħlijiet anċillari relatati mat-traslokazzjoni tal-uffiċini mill-binjiet l-oħra fi ħdan il-Ministeru għall-binja fi Triq Zakkarija.

Dan kien jinkludi l-istallazzjoni ta' switches tal-IT, il-provvista tas-servizz tal-internet u testijiet mit-tekniċi rispettivi, ġew ordnati is-settijiet tat-telephone kif ukoll il PABX.

Il-Ministeru kkonkluda t-tender tal-mobile shelving units u ġew ordnati, għamara ġdida twasslet fuq il-post u ġiet magħquda fuq il-post, ilqugħ tal-ħġieġ fuq it-terrazzin tal-bejt u saret ukoll il-provvista u t-twaħħil tal-kċejjen u xogħlijiet relatati ma' sigurtà.

Matul dan il-perjodu, l-uffiċini li kienu ppjanati li jiċċaqalqu tlestew sabiex iċ-ċaqliqa tkun waħda lixxa.

IL-BELT: ALLIED HOUSE – XOGĦLIJIET FIL-BINJA TAL-MINISTERU

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid x'xogħol laħaq sar mill-Ministeru fit-tielet sular f'Allied House l-Belt, tul dawn l-ewwel erba' xhur ta' din s-sena?

CARMELO ABELA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fl-ewwel erba' xhur ta' din is-sena sar il-proċess tax-xiri tal-għamara li aktar tard twasslet fuq il-post sabiex tiġi mgħaqqda.

Sar ukoll l-ippjanar u t-tneħħija ta' madum tal-ħajt qadim, tikħil u żebgħa sabiex isiru kċina żghira u toilet ġdid fit-tielet sular ta' Allied House.

Hekk kif tlesta dan ix-xogħol l-uffiċini ġew okkupati fit-22 ta' Mejju 2019.

DIPARTIMENT TAL-ARTIJIET - SKEMA TA' FIDI U XIRI TA' ĊNUS

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra l-inizjattivi li se jittieħdu tul din is-sena mid-Dipartiment tal-Artijiet senjatament għal skemi marbuta mal-fidi jew xiri ta' ċens?

IAN BORG (Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali): Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li ngħatat f'mistoqsija parlamentari 10226 f'Seduta 228.

KUNSILL GĦALL-MALTIN LI JGĦIXU BARRA MINN MALTA – LAQGĦA ANNWALI

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid meta huma d-dati ta' meta se ssir il-Laqgħa Annwali tal-Kunsill għall-Maltin li Jgħixu Barra minn Malta?

CARMELO ABELA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-l-Laqgħa Annwali li jmiss tal-Kunsill għall-Maltin li Jgħixu Barra li jmiss se ssir nhar il-Ħamis u l-Ġimgħa, 10 u 11 ta' Ottubru 2019.

IL-ĦAMES KONVENZJONI TAL-MALTIN LI JGĦIXU BARRA MINN MALTA

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid meta se ssir il-Ħames Konvenzjoni tal-Maltin li Jgħixu Barra minn Malta?

CARMELO ABELA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-Ħames Konvenzjoni tal-Maltin li Jgħixu Barra minn Malta se ssir bejn il-5 u l-10 ta' Ottubru 2020.

MALTIN FL-ISKOZJA – XIRI TA' PASSAPORT MALTI

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid kemm minn madwar 9,000 Maltin fl-Iskozja, xtraw il-passaport Malti?

CARMELO ABELA: Nitlob lill-Onor.

Interpellant sabiex jirreferi din il-mistoqsija lill-Ministeru kkonċernat.

KUNSILLIER EKKLEŻJASTIKU ORDINARJU GĦAS-SANTA SEDE

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid jekk l-individwu li d-dettalji dwaru qed jingħataw separatament għadux Kunsillier Ekkleżjastiku Ordinarju għas-Santa Sede u, jekk le, meta ġiet mitmuma l-kariga tiegħu u għaliex?

CARMELO ABELA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-individwu li d-dettalji dwaru ngħataw separatament intemm l-inkarigu tiegħu bħala Kunsillier Ekkleżjastiku għas-Santa Sede fil-5 t'April 2019.

Hija ħaġa normali li wara li persuna tkun għamlet numru ta' snin din tista' tiġi mibdula.

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid jekk l-eks impjegati tal-Air Malta ta' bejn l-2004 u l-2010 ingħatawx 2/3 (jiġifieri €3,000) tal-kumpens li kienu ngħataw l-impjegati attwali ta' €4,500 għas-sagrifiċċju li kienu għamlu waqt iż-żmien ta' ristrutturar tal-kumpanija?

Jista' jispjega kif kien hemm eks impjegati li ħadu dan il-kumpens u oħrajn le?

Jista' jikkonferma li dan il-kumpens se jingħata, u jekk iva, meta ser jitħallas lill-eks impjegati kollha ta' bejn l-2004 u l-2010 u li għadhom ma ħaduhomx?

Jista' jgħid kemm jiswa fit-totalità tiegħu dan il-kumpens u kemm hemm ħaddiema intitolati għal dan il-kumpens?

KONRAD MIZZI (Ministru għat-Turiżmu): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba hija kummerċjalment sensittiva u għalhekk ma tistax tingħata.

LISTA AĠĠORNATA TA' SINDKI, VIĊI SINDKI U KUNSILLIERA

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-lista l-ġdida tas-Sindki, Viċi Sindki u kunsilliera tal-lokalitajiet kollha ta' Malta u Għawdex wara r-riżultat tal-elezzjoni ta' Mejju 2019?

OWEN BONNICI: Il-lista l-ġdida tal-kunsilliera tal-lokalitajiet kollha ta' Malta u Għawdex wara r-riżultat tal-elezzjonijiet ta' Mejju 2019 tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

Dawn il-kunsillieri jidħlu fil-kariga mill-1 ta' Lulju 2019.

Ser issir l-aċċettazzjoni tal-karigi tas-Sindki u l-Viċi Sindki fl-ewwel ġimgħa ta' Lulju skont l-Artiklu 25 (4) tal-Att dwar Gvern Lokali.

Għaldaqstant tali informazzjoni tingħata aktar 'il quddiem.

KUNTRATTI PUBBLIĊI

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tagħti tagħrif dwar kemm inħarġu u ġew assenjati kuntratti pubbliċi minn kull dipartiment u entità li taqa' taħt id-dekasteru tagħha mit 8 ta' Marzu 2013 sat-3 ta' Ġunju 2017?

Tista' f'kull każ tgħid:

a. min rebaħ il-kuntratt;

b. l-ammont totali tal-kuntratt;

c. jekk il-kuntratt kienx kompetittiv jew b'direct order; u

d. l-oġġett tal-kuntratt (x'tip ta' xogħol jew servizz ieħor qed jinxtara)?

Interpellant li din l-informazzjoni tiġi ppubblikata fil-Gazzetta tal-Gvern.

PERSUNI B'DIŻABILITÀ JIRREĠISTRAW GĦAX-XOGĦOL F'GĦAWDEX

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: B'referenza għar-risposta tiegħu għall-mistoqsija parlamentari 10434, jista' l-Ministru jgħid x'passi qed jittieħdu biex dawk it-18-il persuna b'diżabilità li qed jirreġistraw għax-xogħol f'Għawdex, fosthom it-13-il persuna li ilhom aktar minn sena jirreġistraw għax-xogħol, isibu x-xogħol jew jingħataw opportunità ta' xogħol f'waħda mill-iskemi tal-Gvern li għamel referenza għalihom fl-istess risposta tiegħu?

Meta hu maħsub li f'Għawdex ma tibqa' l-ebda persuna b'diżabilità tirreġistra għax-xogħol?

EVARIST BARTOLO (Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol): Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li kif imwieġeb fir-risposta parlamentari 10434, Jobsplus qed timplimenta diversi miżuri biex persuni b'diżabilità jtejbu l-ħiliet tagħhom u jsibu xogħol sostenibbli.

Kif indikat fir-risposta 10434, persuni b'diżabilità li qed jirreġistraw għax-xogħol f'Għawdex qed jingħataw taħriġ ġewwa l-fergħa ta' Jobsplus f'Għajnsielem.

Jobsplus ma tistax tgħid meta f'Għawdex mhu se tibqa' l-ebda persuna b'diżabilità tirreġistra għax-xogħol għaliex ir-reġistru huwa bbażat fuq flow ta' nies, jiġifieri persuna ssib xogħol u tieqaf tirreġistra waqt li persuna oħra tirreġistra biex tibda tfittex xogħol.

IX-XEWKIJA GĦAWDEX – TENDER GĦAL XOGĦOL

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid x'inhuma r-raġunijiet li t-tender MGOZ/MPU T18/2019 Tender for the construction of stormwater culverts and the reconstruction of part of Triq it-Tabib Anton Tabone [leading to Sannat road], Xewkija, Gozo ġiet ikkanċellata?

Tista' tgħid x'se jiġri issa fuq dan ix-xogħol li kien ippjanat li jsir?

Interpellant li t-tender MGOZ/MPU T18/2019 ġiet ikkanċellata peress li l-ebda offerta sottomessa ma laħqet il-kriterji amministrattivi u/jew tekniċi u/jew finanzjarji ppubblikati.

Sadanittant ser jinbeda proċess ieħor ta' tendering skont LN352/16 biex eventwalment jingħata kuntratt li jkopri x-xogħlijiet li kienu ppjanati.

GĦAWDEX: IN-NADUR U L-QALA - TENDER

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid x'inhuma r-raġunijiet li t-tender CT2063-2019 - Tender for the Reconstruction of Triq iż-Żewwieqa (Qala) u Triq il-Qortin (Nadur), Gozo, ġiet ikkanċellata?

Tista' tgħid x'se jsir jew x'sar fuq dawn it-toroq?

Interpellant li t-tender ġiet ikkanċellata peress li l-ebda offerta sottomessa ma laħqet il-kriterji amministrattivi u/jew tekniċi u/jew finanzjarji ppublikati.

Sadanittant ser jinbeda proċess ta' tendering (Negotiated Procedure) skont LN352/16 biex eventwalment jingħata kuntratt li jkopri x-xogħlijiet li kienu ppjanati.

IR-RABAT GĦAWDEX - TENDER

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid x'inhuma r-raġunijiet li t-tenderCT2002/2019 - Tender for the Reconstruction of Triq l-Imgħallem and Triq ta' wara s-Sur, Victoria (Rabat) Gozo ġiet ikkanċellata?

Tista' tgħid x'se jsir issa mix-xogħlijiet li kienu ppjanati?

Interpellant li t-tender ġiet ikkanċellata peress li l-ebda offerta sottomessa ma laħqet il-kriterji amministrattivi u/jew teknici u/jew finanzjarji ppublikati.

Sadanittant, inbeda process ta' tendering (Negotiated Procedure) skont LN352/16 biex eventwalment jingħata kuntratt li jkopri x-xogħlijiet li kienu ppjanati.

MINISTERU GĦAL GĦAWDEX – RAMEL U ŻRAR LI NTUŻA MID-DIRETTORATI

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru twieġeb il-mistoqsijiet parlamentari 7815 u 8282 u tgħid kemm u x'tip ta' ramel u żrar intuża mid-Direttorati li jaqgħu taħt ir-responsabbiltà tal-Ministeru għal Għawdex, sena b'sena u xahar b'xahar mis-sena 2013 sal-lum?

Tista' tgħid fejn intuża dan ir-ramel u żrar u tgħid ukoll fuq kull proġett/biċċa xogħol min kien/kienet il-persuna/i li ordnat ir-ramel jew żrar u min kienet il-persuna li ċċertifikat li ntuża dan l-ammont u min kienu l-kuntratturi li ssupplixxew dan il-materjal u kemm kienet l-ispiża xahar b'xahar u sena b'sena fuq dan il-materjal?

Interpellant li l-informazzjoni mitluba hija kif murija fit-tabella li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

BAJJA TAL-MELLIEĦA - DWAL FIL-PROMENADE

L-ONOR.

ROBERT CUTAJAR staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li minkejja li ninsabu resqin lejn l-aħħar ta' Ġunju, id-dawl mal-promenade tal-Bajja tal-Mellieħa għadu ma twaħħalx?

KONRAD MIZZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-promenade qatt ma kellha sistema ta' dawl kif jixiraqilha.

Grazzi għall0 ħidma tal-Fondazzjoni għaż-Żoni Turistiċi din il-bajja waslet fi stadju fejn se tiġi mdawla b'mod permanenti.

Ix-xogħol huwa kważi lest u se tkun tista' titgawda minn kulħadd fi żmien qasir.

BAJJA TAL-GĦADIRA – PROĠETT GĦALL-ESTENSJONI TAL-BAJJA

L-ONOR.

ROBERT CUTAJAR staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra r-rapporti/studji kollha relatati ma' l-hekk imsejjaħ proġett dwar l-estensjoni tal-Bajja tal-Għadira?

KONRAD MIZZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-proċessi għadhom għaddejjin.

MINISTERU GĦAS-SAĦĦA - PROJECTS DIRECTOR

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Minħabba li sa nhar il-Ġimgħa, 21 ta' Ġunju 2019, fis-13:28 l-individwu li d-dettalji dwaru qed jingħataw separatament kien għadu qed jidher li jaħdem bħala Projects Director - Coordination Unit fis-Segretarjat tal-istess Ministru, jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jgħid x'inhu xogħol l-individwu?

Għal liema proġetti huwa Projects Director?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-individwu msemmi minnu mhuwiex parti mis-Segretarjat tal-Ministru għas-Saħħa.

MASSAGE PARLOURS - LIĊENZJI

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Prim Ministru: B'referenza għar-rapport "Trafficking in Persons Report" maħruġ mill-US State Department 2019 jista' l-Prim Ministru jgħid għandux pjan li l-Gvern idaħħal liċenzji għall-massage parlours, li r-rapport jindika ċar li huma sors ta' vulnerabilità għat-traffikar tal-persuni f'pajjiżna?

JOSEPH MUSCAT (Prim Ministru): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li kif diġà ssemma fir-reazzjoni uffiċjali li ħareġ is-Segretarjat Parlamentari għar-Riformi, Ċittadinanza u Simplifikazzjoni, il-Gvern ħa nota tar-rakkmandazzjonijiet li hemm fir-rapport dwar il-ħwienet tal-massaġġi.

Din it-tema se tkun indirizzata fid-dokument ta' konsultazzjoni li ser jippubblika l-Gvern fiż-żmien li ġej.

L-oġġettiv tal-Gvern huwa li jiġġieled l-isfruttament marbut mas-sess f'dawn il-ħwienet u jipproteġi l-interessi ta' terapisti kkwalifikati li jaħdmu f'dan is-settur.

INTERPRETI GĦALL-VITTMI WAQT PROĊEDURI FIL-QRATI

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: B'referenza għar-rapport "Trafficking in Persons Report" maħruġ mill-US State Department 2019 jista' l-Ministru jgħid x'qed jagħmel biex tissolva l-problema tal-interpreti għall-vittmi waqt proċeduri fil-Qrati, kif indikat fir-rapport?

OWEN BONNICI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li huwa waqt l-investigazzjoni li l-vittmi jagħmlu talba, jew tinħass il-ħtieġa għal interpretu.

Għaldaqstant, ikunu l-Pulizija li jipprovdu interpretu għall-vittma bir-riżultat illi kif jinbdew il-proċeduri fil-qrati dan l-istess interpretu, sabiex ikun hemm kontinwità, jibqa' jassisti lill-vittma.

Għalhekk waqt il-proċeduri fil-qrati normalment ma jkunx hemm problema sabiex jinstab interpretu.

Kif issir it-talba quddiem il-qorti, il-qorti tikkonferma l-istess interpretu li jkun qed jakkumpanja lill-vittma.

Fil-każ li għal xi raġuni ma jinstabx interpretu għal xi lingwa partikolari, isir kuntatt mal-Foreign Office, jew mal-Ambaxxati, jew mal-Konsolati jew mal-Uffiċju tar-Refuġjati ħalli jiġi pprovdut interpretu għall-vittmi.

UFFIĊĊJU TAL-PRIM MINISTRU –GĦARFIEN FUQ TRAFFIKAR TA' PERSUNI

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Prim Ministru: B'referenza għar-rapport "Trafficking in Persons Report" maħruġ mill-US State Department 2019 jista' l-Prim Ministru jgħid x'qed jagħmel il-Ministeru tiegħu biex iżid l-għarfien fuq it-traffikar ta' persuni f'pajjiżna?

JOSEPH MUSCAT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li kif imħabbar fid-diskors tal-Baġit 2019, is-Segretarjat Parlamentari għar-Riformi, Ċittadinanza u Simplifikazzjoni qed jaħdem fuq kampanja nazzjonali t'għarfien dwar it-traffikar uman.

L-għan ta' din il-kampanja huwa li tinforma lill-pubbliku dwar dan ir-reat u li tgħin lill-pubbliku jagħraf sinjali li jindikaw li persuna tkun vittma ta' traffikar uman.

Il-kampanja se tieħu ħsieb ukoll li tipprovdi informazzjoni ddedikata speċifikament għall-kategoriji differenti fis-soċjetà, fosthom l-istudenti, il-ħaddiema barranin, is-settur privat u min iħaddem.

Is-Segretarjat Parlamentari kkordina wkoll taħriġ dwar it-traffikar uman lill-avukati tal-għajnuna legali kif ukoll taħriġ lill-uffiċjali pubbliċi, fosthom ħaddiema ta' Identity Malta, Jobsplus u d-Dipartiment tar-Relazzjonijiet Industrijali u tal-Impieg.

MINISTERU GĦALL-EKONOMIJA, INVESTIMENT U NEGOZJI ŻGĦAR - GĦARFIEN FUQ TRAFFIKAR TA' PERSUNI

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għall-Ekonomija, Investiment u Negozji Żgħar: B'referenza għar-rapport "Trafficking in Persons Report" maħruġ mill-US State Department 2019 jista' l-Ministru jgħid x'qed jagħmel il-Ministeru tiegħu biex iżid l-għarfien fuq it-traffikar ta' persuni f'pajjiżna?

CHRIS CARDONA (Ministru għall-Ekonomija, Investiment u Negozji Żgħar): Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 10649.

MINISTERU GĦALL-EDUKAZZJONI U XOGĦOL - GĦARFIEN FUQ TRAFFIKAR TA' PERSUNI

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: B'referenza għar-rapport "Trafficking in Persons Report" maħruġ mill-US State Department 2019 jista' l-Ministru jgħid x'qed jagħmel il-Ministeru tiegħu biex iżid l-għarfien fuq it-traffikar ta' persuni f'pajjiżna?

EVARIST BARTOLO: Ġentilment nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li ngħatat għall-mistoqsija parlamentari 10649.

GĦAWDEX - FONDI EWROPEJ

L-ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għal Għawdex: B'referenza għall-fondi Ewropej, li jammontaw għal €500,000, li ntqal li se jintużaw biex tiġi implimentata l-viżjoni tal-Ministeru dwar it-tmexxija ta' Għawdex biex il-gżira tkompli tkun ekoloġika u destinazzjoni unika u ta' kwalità, tista' l-Ministru tinforma lill-Kamra u tgħid liema huma l-proġetti li se jiġu megħjuna minn dawn il-fondi?

Interpellant li tħabbru diversi proġetti ġodda li qed isiru minn fondi Ewropej u għaldaqstant huwa opportun li jiġi speċifikat għal liema proġett ta' €500,000 qed jirreferi l-istess Onor. Interpellant.

PROĠETT CONSUME-LESS

L-ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għal Għawdex: B'referenza għall-proġett Consume-less, li għandu l-iskop biex jiġi ġġenerat inqas skart u kif niddisponu minnu, tista' l-Ministru tgħid xi proċedura se tintuża biex jintgħażlu l-50% tar-ristoranti Għawdxin li se jiġu involuti f'dan il-proġett?

Interpellant li r-ristoranti kollha liċenzjati mal-Gozo Tourism Association ġew infurmati b'dan il-proġett b'servizz door-to-door u dawk li riedu jissieħbu setgħu jagħmlu dan fuq bażi volontarja.

IX-XLENDI GĦAWDEX - BINI TA' MOLL ĠDID

L-ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid kemm ġie jiswa l-proġett tal-bini mill-ġdid tal-moll fix-Xlendi?

Tista' tgħid jekk kienx hemm xi tibdil fil-pjanijiet minn dawk li oriġinarjament kienu pproġettati?

Jekk fl-affermattiv, tista' tgħid jekk dan affettwax l-ispiża oriġinali tal-proġett u kemm kien l-ammont ta' dawn l-ispejjeż żejda?

Interpellant li dan kien proġett li twettaq flimkien ma' Transport Malta u li tkompla ma' Infrastructure Malta fejn wara li l-Ministeru ħa d-deċiżjoni li jsir il-proġett ħa r-rwol li jiffinanzjah filwaqt li Transport Malta u Infrastructure Malta ħadu ħsieb l-aspett tekniku, ħruġ ta' tenders, superviżjoni u implimentazzjoni.

SERVIZZ TA' GWIDA TURISTIKA BLA LIĊENZJA

L-ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid jekk fil-Leġiżlatura kurrenti kienx hemm persuni li nqabdu jagħtu servizz ta' gwida turistika bla ma kellhom liċenzja u f'każ li iva, kemm kienu dawn il-persuni f'Malta u kemm kienu l-persuni f'Għawdex u x'passi ttieħdu kontra tagħhom?

KONRAD MIZZI: L-informazzjoni qiegħda tinġabar.

IR-RABAT GĦAWDEX: MIDDLE SCHOOL – XOGĦLIJIET WAQT IL-ĦIN TAL-ISKOLA

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: B'referenza għar-risposta għall-mistoqsija parlamentari 10124, jista' l-Ministru jgħid:

a) X'kienet l-urġenza li x-xogħol kellu jsir fl-10 t'April, meta fis-17 ta' April kienu ser jibdew il-vaganzi tal-Għid?

b) Ladarba x-xogħol ta' barra ma sarx fl-istess data, (minħabba li ma kienx hemm permessi), allura x-xogħol ta' ġewwa ma setax jistenna?

c) Min kien responsabbli mill-Health and Safety waqt il-ħin tad-dħul tal-istudenti minħabba l-makkinarju goff u x-xogħol li qed nirreferi għalih?

EVARIST BARTOLO: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li ngħatat għall-mistoqsija parlamentari 10467.

Infurmat li waqt ix-xogħol imsemmi, is-saħħa u s-sigurtà kienu responsabbiltà tal-Fondazzjoni għall-Iskejjel t'Għada.

RAPPORT TAL-KUNSILL TAL-EWROPA DWAR IL-QTIL TA' DAPHNE CARUANA GALIZIA U S-SALTNA TAD-DRITT F'MALTA

L-ONOR.

JOSEPH MUSCAT: Tweġiba tingħata f'seduta oħra.

MELLIEĦA: TRIQ ĠORĠ BORĠ OLIVIER – SEJBA TA' XELTER

L-ONOR.

ROBERT CUTAJAR staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: B'referenza għar-risposta mogħtija għall-mistoqsijiet parlamentari 9968, 9748 u 10038 rigward is-sejba ta' xelter tat-Tieni Gwerra Dinjija fil-Mellieħa (Triq Ġorġ Borġ Olivier) jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra r-rapport li tħejja mill-uffiċjal tas-Sovrintendenza għall-Wirt Storiku kif ukoll rapporti oħra li setgħu saru fuq l-istess suġġett?

OWEN BONNICI: It-tweġiba tingħata f'seduta oħra.

L-ONOR.

ROBERT CUTAJAR staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-audited accounts tal-LESA għas-snin 2016, 2017 u 2018?

TILWIMA RREĠISTRATA BEJN L-UFFIĊJALI TAL-KOMUNITÀ U L-LESA

L-ONOR.

ROBERT CUTAJAR staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid fiex tikkonsisti preċiżament (raġunijiet) it-tilwima rreġistrata bħalissa bejn l-uffiċjali tal-komunità (wardens) u l-LESA?

TILWIMA RREĠISTRATA BEJN L-UFFIĊJALI TAL-KOMUNITÀ U L-LESA - AZZJONIJIET

L-ONOR.

ROBERT CUTAJAR staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jelenka x'azzjonijiet qed jieħdu l-uffiċjali tal-komunità (wardens) kawża tat-tilwima li huma għandhom mal-LESA?

MINA BEJN MALTA U GĦAWDEX - FONDI

L-ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 9962, u ċjoè: B'referenza għall-proġett dwar il-mina bejn Malta u Għawdex, jista' l-Ministru jgħid jekk dan il-proġett hux maħsub li jsir minn fondi pubbliċi jew hux se jkun iffinanzjat b'mod sħiħ mill-privat?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li x-xogħol ta' ppjanar u tħejjijiet għat-tħaffir u l-bini tal-mina bejn Malta u Għawdex qed javvanza b'ritmu mgħaġġel iżda b'attenzjoni sħiħa sabiex niksbu l-aħjar valur għal dan l-investiment kapitali kbir.

Fost oħrajn, tlesta l-mudell ġeoloġiku taż-żona taħt investigazzjoni, li minnha hu meqjus li titħaffer il-mina.

Ir-riżultati ta' dan il-mudell ġew diskussi ma' diversi esperti u entitajiet u awtoritajiet konċernati u issa qed jiġu mirquma u ffinalizzati.

Fl-istess waqt għaddejjin ukoll l-istudji tekniċi speċifiċi li jiffurmaw parti mill-istudju għall-Impatt Ambjentali (EIA) meħtieġ mill-proċess tal-permessi tal-iżvilupp ta' proġetti kbar bħal dan.

Saru wkoll is-surveys topografiċi fiż-żoni fejn qegħdin jiġu proposti l-fetħiet (portals) tal-mina f'Malta u Għawdex.

Qed jitħejja wkoll il-conceptual design tal-mina nnifisha.

Fl-istess waqt, minbarra l-kontinwazzjoni tal-ippjanar tekniku tal-proġett sabiex ma jintilifx ħin, għaddejjin ukoll it-tħejjijiet għad-dokumentazzjoni meħtieġa sabiex joħorġu s-sejħiet pubbliċi għall-offerti għar-riżorsi meħtieġa biex jitwettaq il-proġett, fosthom l-immaniġġjar tal-implimentazzjoni u l-monitoraġġ tax-xogħol fil-post (liema sejħa qiegħda fil-fażi ta' evalwazzjoni), kif ukoll ix-xogħol ta' tħaffir u bini tal-mina u s-servizzi kollha relatati biex il-proġett jitlesta.

Għaddejjin ukoll studji oħra ekonomiċi, li wkoll huma meħtieġa sabiex jiżguraw li din l-infrastruttura ġdida tintuża bl-aktar mod sostenibbli.

Dawn l-istudji qed iqisu diversi għażliet u mudelli ta' finanzjament li jistgħu jintużaw għall-iżvilupp, l-operat u ż-żamma tal-mina.

Fost oħrajn, qed jiġi kkunsidrat il-mudell ta' concession agreement.

Aktar dettalji speċifiċi dwar dan il-proġett u l-mudell ta' finanzjament tiegħu jkunu magħrufa wara li jiġu determinati skont l-istudji tekniċi, ekonomiċi u dawk tal-EIA, u wara li jkunu ħarġu u ġew evalwati s-sejħiet għall-offerti internazzjonali meħtieġa biex titħaffer il-mina u tinbena l-infrastruttura kollha tagħha.

MINA BEJN MALTA U GĦAWDEX – BIDU TAX-XOGĦOL

L-ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 9961 u ċjoè: Peress li fl-aħbarijiet tat-TVM tat-30 ta' Marzu 2019, il-Ministru ġie kkwotat li qal li se jibda l-proċess mal-Kummissjoni Ewropea biex tiġi riveduta l-lista ta' toroq arterjali biex isiru b'fondi Ewropej u fi kliemu stess qal li "Sal-2030 din il-lista ta' toroq trid tkun lesta.

Ovvjament se jiġu diskussi issa listi ta' toroq oħra li jridu jidħlu lil hinn mill-2030, fost l-oħrajn il-mina ta' bejn Malta u Għawdex", jista' l-Ministru jinforma ll-Kamra u jgħid jekk dan ifissirx li x-xogħol fuq il-mina bejn Malta u Għawdex ma jkunx jista' jibda qabel l-2030?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Fl-istess waqt, għaddejjin ukoll l-istudji tekniċi speċifiċi li jiffurmaw parti mill-istudju għall-Impatt Ambjentali (EIA) meħtieġ mill-proċess tal-permessi tal-iżvilupp ta' proġetti kbar bħal dan.

Qed isiru wkoll is-surveys topografiċi fiż-żoni fejn qegħdin jiġu proposti l-fetħiet (portals) tal-mina f'Malta u Għawdex.

Fl-istess waqt, minbarra l-kontinwazzjoni tal-ippjanar tekniku tal-proġett, sabiex ma jintilifx ħin, għaddejjin ukoll it-tħejjijiet għad-dokumentazzjoni meħtieġa sabiex joħorġu s-sejħiet pubbliċi għall-offerti għar-riżorsi meħtieġa biex jitwettaq il-proġett, fosthom l-immaniġġjar tal-implimentazzjoni u l-monitoraġġ tax-xogħol fil-post, kif ukoll ix-xogħol ta' tħaffir u bini tal-mina u s-servizzi kollha relatati biex il-proġett jitlesta.

Id-diskussjoni dwar il-lista ta' toroq arterjali li jistgħu jitranġaw b'fondi Ewropej wara l-2030 ma taffettwax ix-xogħol meħtieġ biex issir il-mina bejn Malta u Għawdex.

Għalhekk, mhuwiex il-każ li x-xogħol tal-mina li se tgħaqqad Malta u Għawdex ma jistax jibda qabel is-sena 2030.

TINDIF TA' MEDDA TA' ART - TNEĦĦIJA TA' NISSEN HUTS, PREŻENZA TA' ASBESTOS

L-ONOR.

SIMON BUSUTTIL staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Wara li tħabbar li l-Gvern biħsiebu jiftaħ għall-użu u t-tgawdija tal-pubbliku medda art li tnaddfet wara t-tneħħija ta' fabbrika tal-konkos li kienet abbundanta, jista' l-Ministru jgħid jekk hux se jara li jitneħħew ukoll in-Nissen Huts li għadhom preżenti fuq is-sit minħabba li, skont kif qal l-istess Ministru fit-tweġiba tiegħu għall-mistoqsija parlamentari 10408, "ma jistax jeskludi li ma hemmx asbestos fin-Nissen Huts" u dan sabiex il-pubbliku ma jiġix espost għar-riskju tal-asbestos?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li skont ma jien infurmat mill-Awtorità tal-Ippjanar, kif diġà ġie spjegat fir-risposta għall-mistoqsija parlamentari 10408, in-Nissen Huts jinsabu fuq parti mis-sit li għadu ma sar l-ebda intervent fuqha peress li wara li saret konsultazzjoni mas-Sovrintendenza tal-Wirt Kulturali ġie rakkomandat li tali strutturi għadhom jinżammu sakemm isiru studji ulterjuri fuqhom biex jiġi determinat il-valur arkitettoniku u/jew kulturali tagħhom.

L-istudji li għad iridu jsiru għandhom jiddeterminaw ukoll jekk fin-Nissen Huts hemmx preżenza tal-allegat asbestos.

Sadanittant, din il-parti tas-sit fiha tmien Nissen Huts u ġiet totalment imdawra b'ħajt tal-blokki sabiex ma jkunx hemm aċċess għall-pubbliku u jiġi evitat kull periklu.

Peress li l-pubbliku ma għandux aċċess għal dawn in-Nissen Huts, il-pubbliku mhux espost għar-riskju tal-asbestos.

L-ONOR.

SIMON BUSUTTIL staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 10407 u jipprovdi l-informazzjoni mitluba u ċjoè: Jista' l-Ministru għat-Turiżmu jagħti lista ta' kuntratti ta' servizzi li l-Ministeru tiegħu ta lill-persuni li d-dettalji dwarhom qed jingħataw separatament mill-2013 'il hawn kemm ilu Ministru?

Jista' jinkludi wkoll:

a. l-iskop tal-kuntratt;

b. iż-żmien li għalih kien jew għadu viġenti; u

c. l-ammont ta' ħlas imħallas a tenur ta' dawn il-kuntratti?

Jista' jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja ta' dawn il-kuntratti?

KONRAD MIZZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li mill-Ministeru l-kumpanija msemmija ngħatat contract for services fl-2013 għal konsulenza dwar il-proġett ESF2.11 Developing Leaders for Change and Innovation in Tourism.

Din il-konsulenza damet għaddejja tliet xhur u l-kumpanija msemmija tħallset €2,089.28.

Fl-istess sena l-kumpanija msemmija tat ukoll servizzi ta' kontabilità u awditjar fuq l-Archaeotur Project, għal liema servizzi tħallset €1,296.61.

ŻJARAT F'DUBAJ - LAQGĦAT

L-ONOR.

SIMON BUSUTTIL staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 10406 u jipprovdi l-informazzjoni mitluba u ċjoè: Jista' l-Ministru jispjega għaliex ma jridx jiddikjara ma' min iltaqa' u minn min kien akkumpanjat waqt iż-żjara tiegħu f'Dubaj, suppost fuq xogħol tal-gvern?

KONRAD MIZZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-mistoqsija tiegħu hija mibnija fuq premessa żbaljata.

MINISTERU GĦAT-TRASPORT, INFRASTRUTTURA U PROĠETTI KAPITALI – KUNTRATTI PUBBLIĊI

L-ONOR.

SIMON BUSUTTIL staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsijiet parlamentari 10192, 10341 u 10404 u jagħti tagħrif dwar kemm inħarġu u ġew assenjati kuntratti pubbliċi minn kull entità li taqa' taħt id-dekasteru tiegħu minn Ġunju 2017 sad-data ta' din il-mistoqsija?

Jista' f'kull każ jgħid (i) min rebaħ il-kuntratt; (ii) l-ammont totali tal-kuntratt; (iii) jekk il-kuntratt kienx kompetittiv jew b'direct order; u (iv) l-oġġett tal-kuntratt (x'tip ta' xogħol jew servizz ieħor qed jinxtara)?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

L-ONOR.

SIMON BUSUTTIL staqsa lill- Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Insegwitu tat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 10413, jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra lista sħiħa tal-ammonti li qed jitħallsu ai termini tal-kuntratti mniżżla fil-lista annessa mal-mistoqsija parlamentari 10340, u ċjoè l-ammont ta' flus li qed jitħallsu kull sena, sena b'sena, l-entitajiet kummerċjali hemm imniżżla għas-servizz li joffru, u dan ladarba, minkejja li evidentement din hija informazzjoni kummerċjali, żgur li din mhix informazzjoni kummerċjali li tikkostitwixxi sigriet sensittiv għan-negozju jew kummerċ u hija informazzjoni fl-interess pubbliku ladarba dawn il-ħlasijiet qed isiru mill-pubbliku u mhux minn but il-Ministru?

CHRIS FEARNE: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 10413.

L-ONOR.

SIMON BUSUTTIL staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 10412 u jipprovdi l-informazzjoni mitluba u ċjoè: Peress li fil-mistoqsija parlamentari 10194, il-Ministru ammetta li żar Dubaj f'Novembru tal-2016 iżda bi żvista ma weġibx għall-parti l-oħra tal-mistoqsija u ċjoè:

a. id-dati eżatti taż-żjara;

b. l-iskop taż-żjara;

c. jekk kienx akkumpanjat minn uffiċjali pubbliċi jew persons of trust u minn min;

d. jekk kienx preżenti ċ-Chief of Staff tal-Prim Ministru; u

e. l-ispiża li ntefqet waqt din iż-żjara,

jista' l-Ministru jwieġeb dawn il-mistoqsijiet?

KONRAD MIZZI: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għar-risposta għall-mistoqsija parlamentari 10194 li tirreferi għal safar fuq xogħol uffiċjali tal-gvern.

INKJESTA EGRANT: RAPPORT MHUX IPPUBBLIKAT – KWOTAZZJONIJIET MINN MINISTRI

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jispjega kif il-Ministri tal-Ekonomija, tal-Finanzi u tat-Turiżmu kkwotaw mir-rapport mhux ippubblikat tal-Inkjesta Egrant, meta ftit jiem ilu huma wieġbu fil-Qorti għat-talba tas-soċjetà ċivili 'Repubblika' għal ftuħ ta' inkjesta maġisterjali dwar l-isptarijiet pubbliċi?

OWEN BONNICI: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġibiet li ngħataw għall-mistoqsijiet parlamentari 10449, 10450, 10451.

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-job description il-ġdid tal-LSEs hux lest u meta ser jidħol fis-seħħ?

EVARIST BARTOLO: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-job description tal-LSEs għas-sena skolastika 2019-20 jidħol fis-seħħ wara li jiġi maqbul mal-MUT.

GĦALLIEMA – NUQQAS FIS-SUĠĠETTI TAL-MALTI U L-MATEMATIKA

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid x'qed jagħmel, apparti li joħroġ sejħa għall-impjieg, biex isolvi l-problema ta' nuqqas ta' għalliema tal-Malti u tal-Matematika?

EVARIST BARTOLO: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li wara li l-Gvern laħaq ftehim ġdid flimkien mal-MUT u li bih komplew jitjiebu l-kundizzjonijiet tal-għalliema, qed jinfetħu korsijiet ġodda kemm mill-Fakultà tal-Edukazzjoni (UOM) u mill-Institute for Education, kemm għal studenti li jixtiequ jidħlu fil-professjoni kif ukoll biex impjegati minn setturi u oqsma oħra jidħlu fl-edukazzjoni.

Minbarra t-titjib li sar fil-proċess tal-ingaġġ u li ħalla riżultati tajbin, qed niddiskutu wkoll miżuri oħrajn li jistgħu jħajru aktar persuni jidħlu fil-professjoni tat-tagħlim.

SKEJJEL TAL-ISTAT: EŻAMIJIET ANNWALI - KORREZZJONI TAL-KARTI TAL-MALTI U L-MATEMATIKA

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid min huma dawk li se jikkoreġu l-karti tal-eżami tal-Malti u tal-Matematika?

Fejn huwa l-post tax-xogħol tagħhom attwalment?

Interpellant li l-persuni li qed jikkoreġu l-karti tal-Malti u l-Matematika tal-eżami annwali fl-iskejjel tal-Istat huma għalliema professjonali.

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid kemm sab għalliema li attwalment jgħallmu fl-iskejjel tal-Istat biex jikkoreġu l-karti tal-eżami tal-Malti u tal-Matematika?

EVARIST BARTOLO: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-eżami tal-Matematika qiegħed jiġi kkoreġut minn 20 għalliem tal-Istat, 6 għalliema minn skejjel mhux tal-Istat u 2 għalliema rtirati.

L-eżami tal-Malti qiegħed jiġi kkoreġut minn 17-il għalliem tal-Istat, 5 għalliema minn skejjel mhux tal-Istat u għalliem wieħed irtirat.

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-kontijiet tal-Malta Community Chest Fund fejn fl-aħħar 'Strina' kienu nġabru mas-€7 miljun?

JOSEPH MUSCAT: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-Malta Community Chest Fund ma taqax taħt l-Uffiċċju tal-Prim Ministru.

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid hekk hux minnu li l-parti tal-job description tal-2007 fejn jobbliga lid-Dipartiment tal-Edukazzjoni jitlob għal rapport kull sentejn fuq ammont ta' kilogrammi li jridu jqandlu l-LSEs tneħħietx mill-job description li qed isir ġdid?

EVARIST BARTOLO: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li r-rapport ta' kull sentejn indikat fil-job description tal-2007 huwa marbut mal-apparat li l-iskejjel u ċ-Ċentri għandhom u mhux mal-piż li LSE jista' jqandel.

Bir-regoli tal-Health and Safety, iċ-ċentri u l-iskejjel fejn hemm dan l-apparat huma obbligati li jiċċekkjawhom kull sentejn biex jikkonfermaw li jifilħu l-piż indikat fil-job description.

L-ONOR.

ROBERT ARRIGO staqsa lill-Ministru għal Għawdex: B'referenza għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 10606, tista' l-Ministru twieġeb l-istess mistoqsija hekk kif saret u tgħid b'liema mod ġie mixtri jew mikri dan il-vapur (jekk hux b'tender, expression of interest jew direct order)?

Tista' tagħti dettalji ta' kif inxtara jew ġie mikri?

Interpellant li l-vapur ġie mikri għal sitt xhur wara li l-Gozo Channel għamlet riċerka eżawrjenti fis-suq internazzjonali.

Sadanittant, diġà hemm tender għand id-Dipartiment tal-Kuntratti biex jiġi ppubblikat.

BAJJA TAL-GĦADIRA - FESTUN MAL-PROMENADE

L-ONOR.

CLAYTON BARTOLO staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid jekk, bħal snin passati, hux se jitwaħħal il-festun mal-promenade tal-Għadira?

Jekk iva, jista' jagħti data dwar meta se jeħel.

Jekk le, nitolbu jgħid jekk hiex qiegħda tiġi kkunsidrata xi alternattiva oħra, u għal meta se tkun lesta.

KONRAD MIZZI: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 10637.

BAJJIET – KONĊESSJONIJIET GĦAL LIDOS U SUNBEDS

L-ONOR.

CLAYTON BARTOLO staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 10379 u ċjoè: B'referenza għad-diversi concessions għal-lidos u sunbeds li hawn fuq bajjiet f'Malta, Għawdex u Kemmuna, jista' l-Ministru jgħid:

a. kemm-il concession hawn u f'kemm-il bajja huma mqassma;

b. kemm jistgħu jitqiegħdu sunbeds f'kull concession, u kemm jammontaw is-sunbeds li jistgħu jitqiegħdu f'kull bajja; u

c. għal kull bajja jagħti l-persentaġġ ta' art li huwa mgħotti b'dawn il-concessions, u kemm huwa l-persentaġġ li huwa pubbliku?

KONRAD MIZZI: L-informazzjoni qiegħda tinġabar.

IL-MELLIEĦA - TOROQ LI NGĦATAW IT-TARMAK

L-ONOR.

CLAYTON BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid liema toroq ingħataw it-tarmak fil-lokal tal-Mellieħa bejn l-2013 u l-2019 mill-Kunsill Lokali tal-Mellieħa?

OWEN BONNICI: Hawn taħt hawn tabella bl-informazzjoni mitluba.

IL-MELLIEĦA - DWAL ĠODDA

L-ONOR.

CLAYTON BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid f'liema toroq sar dawl ġdid mill-Kunsill Lokali fil-Mellieħa bejn l-2013 u l-2019?

IL-MANIKATA - INVESTIMENT MILL-KUNSILL LOKALI TAL-MELLIEĦA

L-ONOR.

CLAYTON BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid x'investiment sar mill-Kunsill Lokali fil-Mellieħa bejn l-2013 u l-2019 fil-Manikata?

OWEN BONNICI: Ninsab infurmat mill-Kunsill Lokali tal-Mellieħa li bejn l-2013 u l-2019, il-Kunsill iddeċieda li għandu jinvesti fil-Manikata fl-oqsma segwenti:

· Architectural lighting madwar il-knisja tal-Manikata;

· Skema ta' dwal ornamentali ġodda fil-village core;

· Resurfacing ta' Triq il-Wilġa u Trejqet il-Ħarrub iffinanzjat taħt il-Miżura 4.4 tal-Fond Agrikolu Ewropew għall-Iżvilupp Rurali;

· Restawr tal-Knisja l-Qadima permezz tal-Iskema dwar Restawr għall-Kunsilli Lokali 2018;

· Introduzzjoni ta' skema tat-traffiku ġdida madwar Misraħ il-Parroċċa;

· Pavimentar tal-bankina quddiem il-Knisja Parrokkjali.

BAJJIET – KONĊESSJONIJIIET GĦAL LIDOS U SUNBEDS

L-ONOR.

CLAYTON BARTOLO staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: B'referenza għad-diversi concessions għal-lidos u sunbeds li hawn fuq bajjiet f'Malta, Għawdex u Kemmuna, jista' l-Ministru:

a. jgħid kemm-il concession hawn u f'kemm-il bajja huma mqassma;

b. jgħid kemm jistgħu jitqiegħdu sunbeds f'kull concession, u kemm jammontaw is-sunbeds li jistgħu jitqiegħdu f'kull bajja; u

c. għal kull bajja jagħti l-persentaġġ ta' art li huwa mgħotti b'dawn il-concessions, u kemm huwa l-persentaġġ li huwa pubbliku?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li t-tagħrif għadu qed jinġabar.