DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

It-Tnejn, 25 ta' Frar 2019

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

It-Tnejn, 25 ta' Frar 2019

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fis-Sala tal-Parlament,

It-Tnejn, 25 ta' Frar 2019

Il-Minuti tas-Seduta Nru 200, li saret fll-20 ta' Frar 2019, ġew ikkonfermati.

KUNSENS GĦAL ATTI

L-ISPEAKER (Onor. Anġlu Farrugia): Ninforma lill-Kamra li l-President ta' Malta għoġobha tagħti l-kunsens tagħha għal:

Att Nru III tal-2019 - Att tal-2019 dwar l-Amministrazzjoni Pubblika; u

Att Nru IV tal-2019 - Att tal-2019 li jemenda l-Kodiċi dwar il-Liġijiet tal-Pulizija.

L-ISPEAKER: Inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Ir-rapport tal-parteċipazzjoni tal-Onor.

Ir-rapport tal-parteċipazzjoni tad-delegazzjoni parlamentari komposta mill-Onor.

Frederick Azzopardi fil-15-il Sessjoni Plenarja tal-Assemblea Parlamentari tal-Unjoni għall-Mediterran li nżammet fi Strasburgu fit-13 u l-14 ta' Frar 2019.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

BERĠA TA' KASTILJA – INVENTARJU TAL-OPRI TAL-ARTI

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 8112 li oriġinarjament saret lill-Uffiċċju tal-Prim Ministru u issa ġiet riferuta lilu u ċjoè: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk hemmx u jekk hemm, jista' jqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra l-Inventarju tal-Opri tal-Arti li hemm fil-Berġa ta' Kastilja?

Jista' jgħid liema minnhom huma proprjetà tal-privat (fejn hu l-każ) u liema le?

OWEN BONNICI (Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali): It-tweġiba tingħata f'seduta oħra.

Sur President, irrid ngħid li sadanittant irnexxieli nikseb it-tweġiba sabiex, b'rispett lejn l-Onor.

Interpellant, inkun nista' nagħtih l-informazzjoni.

Ninforma lill-Onor.

Interpellant li ġaladarba jagħmel id-domanda mill-ġdid, se tkun imwieġba immedjatament.

Jekk irid, nista' ngħaddilu kopja informalment, sabiex ikollu pussess tagħha, jew inkella jerġa' jagħmilli d-domanda.

Irrid ngħid li t-tweġiba qiegħda hawnhekk.

Formalment ma laħħaqtx inkludejtha għal-lum, però ġibt l-informazzjoni miegħi sabiex jekk irid jistaqsi xi domandi, nista' nwieġbu liberament.

L-ISPEAKER: L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Sur President, waħda mir-responsabbiltajiet tal-Ministru hija l-wirt kulturali tagħna.

Verament ħadt pjaċir b'inizjattiva tal-aħħar baġit li qed taħdem diġà li t-tfal tal-iskola llum jistgħu jidħlu fil-mużewijiet kollha ta' Heritage Malta b'xejn.

Dik hija miżura li tolqot tajjeb ħafna lit-tfal sabiex jitgħallmu dwar il-wirt kulturali tagħna.

X'qed jagħmlu Heritage Malta u l-Ministeru għall-Kultura sabiex jippromovu l-wirt kulturali tagħna mhux biss mat-tfal, iżda anke mal-adulti u mat-turisti li jkunu fostna?

OWEN BONNICI: Nirringrazzja lill-Onor.

Interpellant ta' din id-domanda.

L-ewwel nett, qabel ma nwieġeb id-domanda, rrid nsellem lill-ħaddiema kollha ta' Heritage Malta, li lbieraħ matul il-maltempata li kien hawn f'pajjiżna għamlu dak kollu li huwa possibbli biex jipproteġu kemm jista' jkun il-wirt storiku tagħna.

Jien infurmat li l-ħaddiema ta' Heritage Malta għamlu mhux biss dak kollu mistenni minnhom, imma they went beyond their call of duty.

Dawn huma nies li minn jeddhom iddeċidew li jidħlu għax-xogħol sabiex jaraw li l-wirt storiku jiġi protett kemm jista' jkun.

Irrid nirringrazzja minn qalbi lill-ħaddiema kollha tas-servizz pubbliku, ta' kull entità, li lbieraħ kienu hemmhekk u wrew xi jfisser li sservi lill-poplu.

Nirringrazzjahom minn qalbi għan-nom ta' kulħadd.

Inċidentalment irrid ngħid li diġà ħabbarna llum u ħriġna stqarrija dwr il-wirt storiku li ntlaqat mill-maltemp.

Għall-grazzja tal-Ħanin Alla setgħet kienet agħar.

F'postijiet bħal Sant' Iermu u Sant' Anġlu li qegħdin fil-bokka u qalgħu ħafna fil-maltempata, għall-grazzja tal-Ħanin Alla ma kienx hemm ħsarat.

F'Sant'Anġlu kien hemm xi ħsarat, imma żgur li setgħet kienet agħar.

Kien hemm ukoll ħsarat pjuttost konsiderevoli fuq il-Visitors Centre ta' Ħaġar Qim.

Għall-grazzja ta' Alla, kemm Ħaġar Qim u kemm it-tinda felħu għar-riħ li kien hemm, imma l-Visitors Centre sfortunatament sofra xi ħsarat.

Biss il-Visitors Centre huwa struttura moderna li saret ftit tax-xhur ilu, u allura kollox jista' jiġi msewwi.

Għall-grazzja ta' Alla, fejn jidħol wirt storiku, jien infurmat li l-maltempata ma ħallietx effetti negattivi daqskemm wieħed seta' jibża'.

L-ISPEAKER: L-Onor.

Jason Azzopardi, mistoqsija supplimentari.

JASON AZZOPARDI: Sur President, għandi mistoqsija li m'għandhiex x'taqsam mad-domanda oriġinali.

Nixtieq inġib għall-attenzjoni tal-Ministru problema ta' kull min jaħdem il-qorti, partikolarment fil-qrati ta' ġurisdizzjoni kriminali, problema li naf li l-Ministru huwa mgħarraf dwarha għax għamiltlu mistoqsija fuq dan is-suġġett fl-2018.

Hemmhekk hemm problema kbira minħabba d-dewmien biex isiru t-traskrizzjonijiet tax-xhieda.

Dan qed jikkontribwixxi għal dewmien fil-qtugħ ta' kawżi ta' natura kriminali.

Sal-lum stess, mingħajr ma nsemmi l-awla, kellmuni deputati reġistraturi li qaluli li għandhom dewmien ġieli anke ta' tliet xhur minn meta tingħata x-xhieda sa meta tkun traskritta.

Qed inġib dan ġentilment għall-attenzjoni tiegħu u nitolbu biex, jekk jogħġbu, jaċċetta s-suġġeriment that he nipx this in the bud, għaliex apparti li huwa tajjeb li jsir hekk, hemm backlog sostanzjali ta' kawżi kriminali li naf li qed jeħlu, speċjalment isfel, u mhux fuq fl-appell, għaliex bejn seduta u oħra jgħaddu tliet xhur sakemm issir it-traskrizzjoni.

Huma ftit in-nies li lesti li jagħmlu t-traskrizzjoni, u allura għandhom backlog kbir.

OWEN BONNICI: Sur President, se nibda mill-aħħar.

Nifhem x'qed jgħid l-Onor.

Interpellant, għax kemm jien kif ukoll inti, Sur President, konna naħdmu l-qorti u l-iktar ħaġa li tiffrustrak hija li tiġi għas-seduta ta' wara u jgħidlek li x-xhieda għadha mhijiex traskritta.

Din hija xi ħaġa assolutament mhux aċċettabbli.

Jien infurmat li rigward traskrizzjonijiet kien hemm titjib minn mindu għamel id-domanda fl-2018.

Se nagħmel ħilti biex ninvestiga kwalunkwe nuqqas li hemm fl-awli.

Biex kulħadd jifhimni, dan huwa xogħol li l-ħaddiema jitħallsu extra għalih.

It-traskrizzjoni hija xogħol li l-impjegati tal-Qorti jieħdu – u se nuża kelma li mhijiex korretta – bħala part-time, extra money, talli jagħmluh.

Jien ma nista' nġiegħel lil ħadd li jagħmel it-traskrizzjonijiet u lanqas ma nista' nagħmel outsourcing tat-traskrizzjonijiet, imma l-Onor.

Interpellant jifhimni li jekk ma jkollix triq oħra jkolli nagħmel li ma rridx.

Jekk ma jkollix triq oħra bilfors ikolli nagħmel outsourcing tax-xogħol barra mill-Qorti.

Nixtieq nagħmel appell lill-ħaddiema tal-Qorti.

Naf li jrid ikun hemm a work-life balance u naf li jaħdmu u jagħtu l-massimu tagħhom u nirringrazzjahom.

Inċidentalment, meta noħorġu internal call for applications għal xogħol il-qorti, ma ssibx queue ta' nies li jridu jmorru, għax l-ambjent tal-qorti huwa ambjent fejn trid tagħmilha mal-ġudikanti.

Mhux għax il-ġudikanti huma xi ħaġa ħażina, imma dak li jkun jibża' u jgħidlek li anke l-ħsieb li jrid jaħdem ma' mħallef ibeżżgħu!

Barra minn hekk, ix-xogħol huwa voluminuż u jrid ikun preċiżissimu għax bi żball tista' titfa' bniedem il-ħabs intortament.

Daqshekk hi kbira r-responsabbiltà, u għalhekk nirringrazzja ħafna lill-ħaddiema tagħna.

Però nifhem x'qed jgħid l-Onor.

Interpellant, u qed nagħmel dan l-appell lill-ħaddiema tal-qrati biex jidħlu għal dan ix-xogħol ta' traskrizzjonijiet.

Jekk hemm diffikultajiet nitkellmu, imma ma rridx nagħmel dak li ma rridx; ma rridx niġi f'sitwazzjoni li jkolli noħroġ tender għas-servizz ta' traskrizzjonijiet fil-qrati.

Jekk ma tissolviex id-diffikultà, meta mbagħad tiġi dahrek mal-ħajt ikollok tagħmel dak li ma tridx.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Jason Azzopardi, mistoqsija supplimentari.

JASON AZZOPARDI: Qabel xejn nirringrazzja lill-Ministru għat-tweġiba tiegħu.

Xtaqt nistaqsih mistoqsija oħra dwar il-qorti.

Jekk m'iniex sejjer żball – u hawn soġġett għall-korrezzjoni – fil-bidu ta' April, jiġifieri kważi xahar ieħor, jirtira ġudikant bl-età.

Qed nirreferi għall-Imħallef Meli li nsellimlu minn hawn; ftit tal-ġimgħat ilu kellu problema ta' saħħa waqt li kien barra mill-pajjiż li rrendietu indispost.

Fil-fatt ma reġax għamel seduti u ma jidhirlix li se jagħmel seduti sax-xahar li ġej.

Xtaqt nistaqsi lill-Ministru jekk hux se jinħatar ġudikant ġdid minflok l-Imħallef Meli biex l-imħallef il-ġdid ikollu ċans biżżejjed jidħol fiż-żarbun, u mhux il-ħatra ssir wara li jirtira bl-età l-Imħallef Meli ġaladarba huwa fatt magħruf, sfortunatament, li tlifna s-servizzi tiegħu minn Diċembru li għadda meta sofra l-inċident li kellu barra minn Malta.

L-ISPEAKER: Nieħu l-okkażjoni biex nawgura s-saħħa mill-ġdid lill-Imħallef Meli li għadu rikoverat l-isptar barra minn Malta.

OWEN BONNICI: Sur President, l-ewwel nett irrid ningħaqad mal-Onor.

Azzopardi u miegħek fis-sentimenti espressi minnkom u nixtieq irkupru kemm jista' jkun malajr lill-Imħallef Meli.

L-Imħallef Meli kellu l-isfortuna li jkollu bżonn jiġi rikoverat barra mill-pajjiż.

Diġà huwa ħażin li jkollok bżonn tiġi rikoverat, aħseb u ara tiġi rikoverat meta tkun barra minn Malta.

Jien informat, għall-inqas hekk kienet il-pożizzjoni żgur sa ġimgħa ilu, li l-Imħallef Meli għadu barra mill-pajjiż.

Jekk irritornax fl-aħħar jiem ma nafx, imma jien informat li għadu barra mill-pajjiż u allura jfisser li s-servizzi tal-Imħallef Meli, għar-raġuni li semmejt, ma jistgħux jitkomplew.

Meta wieħed iqabbel in-numru ta' ġudikanti llum man-numru ta' ġudikanti sitt snin ilu jsib li llum hemm aktar ġudikanti milli kien hemm sitt snin ilu u nawgura li n-numru jkompli jikber.

Jekk irrid inkun onest, dik ta' mħallef mhijiex il-pożizzjoni li hemm bżonn li nimla, imma naħseb li tkun ħaġa ħażina jekk ma jiżdiedx imqar ġudikant ieħor minflok l-Imħallef Meli.

Bilfors trid iżżid in-numru ta' ġudikanti jekk irridu nkomplu għaddejjin bir-ritmu tajjeb ħafna li għaddejja bih il-ġudikatura tagħna fid-dispożizzjoni tal-kawżi, speċjalment dawk ċivili.

L-Imħallef Meli kien jippresiedi l-kawżi ċivili u kostituzzjonali.

Azzopardi, is-sistema li biha jinħatru ġudikanti nbidlet.

Qabel ikun hemm ħatra ta' ġudikant irid ikun hemm il-fiat mill-Kumitat għall-Ħatra tal-Ġudikanti u allura waqt li qabel il-Gvern kellu monopolju assolut fil-ħatra ta' ġudikanti, issa kwalunkwe ħatra l-ewwel trid tgħaddi mill-Kumtiat għall-Ħatra tal-Ġudikanti.

Ninforma lill-Onor.

Interpellant li hemm interess li jiżdiedu l-membri fil-ġudikatura u fil-jiem li ġejjin se nkunu nistgħu nħabbru żieda fil-ġudikatura.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

ROSIANNE CUTAJAR: Pajjiżna huwa mogħni b'wirt kulturali.

Ħafna minn dan il-wirt sfortunatament għadu mhux magħruf sal-ġurnata tal-lum, u allura xtaqt nistaqsi lill-Ministru dwar jekk hux għaddejjin xi investigazzjonijiet arkeoloġiċi jew sarux xi skoperti arkeoloġiċi ġodda.

OWEN BONNICI: Nirringrazzja lill-Onor.

It-tweġiba hija iva.

Għal min ma jafx, hemm żewġ tipi ta' skavi arkeoloġiċi.

Qabel sirt Ministru responsabbli mis-settur ma kontx naf kemm l-arkeoloġija hija xi ħaġa li titħaddem f'pajjiżna.

Meta tissemma l-arkeoloġija dak li jkun forsi jaħseb f'Indiana Jones, f'dak l-arkeologu li jaqbad sit u joqgħod isib l-affarijiet!

Fil-verità hemm żewġ tipi ta' skavi arkeoloġiċi.

Hemm skavi arkeoloġiċi li jsiru purament għal skopijiet akkademiċi, jiġifieri jkun hemm riċerkatur u jibda jirriċerka sit partikolari biex jiskopri aktar dwaru.

Imbagħad hemm arikeoloġija li ssir minħabba żvilupp ta' xi ħaġa oħra.

Ħalli nieħdu eżempju.

Meta l-Gvern jiġi biex jagħmel triq ġdida jrid jagħmel bilfors assessment tal-impatt arkeoloġiku.

Fil-fatt l-iżviluppatur jagħżel monitor li hu fil-libera professjoni, jiġifieri mhux impjegat tal-Gvern, biex jagħmel il-moniteraġġ fuq is-sit li se jkun hemm żvilupp fuqu.

L-istess, jekk xi ħadd ikun se jibni skola ġdida jew lukanda ġdida, jew jekk xi ħadd jixtieq jiżviluppa proprjetà, ikun hemm dan ix-xogħol.

Waqt dan il-moniteraġġ mhux l-ewwel darba li jkun hemm skoperti.

Nista' nirreferi għal żewġ skoperti li saru reċentement minħabba dan ix-xogħol ta' moniteraġġ mis-Sovrintendenza.

F'Ħal Safi nstab ċaqquf tal-Medjuevu li huwa interessanti immens u saru wkoll skoperti fl-Imdina.

Dawn iż-żewġ skoperti qegħdin għall-wiri fil-Mużew tal-Arkeoloġija fil-Belt Valletta u skont Nathaniel Cutajar, li huwa espert fuq il-Medjuevu, dawn l-iskoperti jitfgħu dawl ġdid dwar il-kummerċ li kien hawn f'pajjiżna dak iż-żmien anke minn razez u popli li sa qabel dawn l-iskoperti konna naħsbu li kienu għedewwa tal-Maltin.

Skoperta oħra li saret, din id-darba mhux wara żvilupp imma wara ħidma akkademika, kienet f'Għar Dalam.

Kuntrarjament għal kif jaħsbu ħafna, Għar Dalam huwa sit li għadu qed jiġi skopert.

Tant hemm ġid f'Għar Dalam li huwa sit li għadu qed jiġi skopert.

Fil-fatt saru skavi arkeoloġiċi u skoprew diversi fdalijiet anke ta' annimali u affarijiet oħrajn li komplew isaħħu r-relevanza arkeoloġika ta' Għar Dalam.

Sur President, ma nistax nitkellem fuq il-wirt storiku u dwar il-qasam kulturali u ma nirreferix għall-proġett eċitanti immens li Heritage Malta daħlet għalih flimken mal-Cousteau Foundation.

Kulħadd jiftakar il-Kaptan Jacques Cousteau li kien jagħmel l-esplorazzjonijiet taħt il-baħar.

Nafu bir-rabta tal-vapur tiegħu, il-Calypso, ma' Malta.

Sar ftehim mal-familja Cousteau, mal-Fondazzjoni Cousteau, l-aktar mat-tifla tiegħu Diane Cousteau, biex la jitlesa x-xogħol kbir ta' restawr li se nagħmlu fil-Mużew Marittimu tal-Birgu bis-saħħa ta' fondi Ewopej – u nirringrazzja lil sieħbi l-Onor.

Aaron Farrugia tal-għajnuna kbira li tana – li hu maħsub li jieħu sal-2020 jew l-2021, hemmhekk imbagħad intellgħu wirja semi-permanenti tal-oġġetti tal-Kaptan Cousteau.

Qed naraw kif, bis-saħħa ta' din il-wirja, nitfgħu fuq il-mappa lill-Mużew Marittimu.

Il-Mużew Marittimu fih ħafna affarijiet sbieħ imma ma kienx biżżejjed.

Ridna li jkollu brand partikolari u l-fatt li għamilna din is-sħubija mal-familja Cousteau żgur li se jitfa' lill-Mużew Marittimu fuq il-mappa dinjija.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Sur President, il-Ministru fir-risposta tiegħu għamel referenza għall-bżonn li nippreservaw; uħud mill-aktar affarijiet importanti fil-qasam kulturali tagħna li għandna nippreservaw huma l-volumi storiċi.

X'qed isir biex nippreservaw dawn il-volumi storiċi li jekk nitilfuhom ikunu ntilfu darba għal dejjem?

X'jista' jsir biex nippreservawhom u l-ġenerazzjonijiet futuri jibqgħu jgawduhom u jitgħallmu minnhom bl-istess mod li ngawduhom u nitgħallmu minnhom aħna?

L-ISPEAKER: Grazzi.

OWEN BONNICI: L-ewwel nett irrid nenfasizza l-gratitudni tal-Gvern lejn diversi għaqdiet mhux governattivi li jgħinu lill-Gvern fil-ħidma tiegħu fejn jidħol ir-restawr.

L-id tal-Gvern fejn jidħol ir-restawr tal-karta hija Heritage Malta.

Aħna għandna Direttorat tar-Restawr, però dan huwa ffokat fuq ġebel u fuq binjiet.

Fejn tidħol il-karta, ir-restawr isir minn Heritage Malta fil-kumpless ta' Bighi fejn għandna restawraturi tajbin ħafna li għandhom apparat tal-aqwa livell, jiġifieri state of the art, u li jagħmlu restawr tajjeb ħafna.

Waħedhom dawn mhumiex biżżejjed u hawn nirringrazzja mill-ġdid lill-NGOs li jgħinu lill-Gvern fejn jidħlu proġetti ta' restawr tal-karta.

Ftit tal-jiem ilu tajna eżempju tax-xogħol tajjeb ħafna li qed isir bejn il-Gvern u l-għaqdiet mhux governattivi fejn jidħol ir-restawr ta' dokumenti importanti ħafna.

Ftit ilu ħabbarna li bis-saħħa tal-għajnuna kbira li tatna Din l-Art Ħelwa rrestawrajna d-dokumenti kollha li bihom pajjiżna ngħata d-dritt li jġib il-George Cross fuq il-bandiera tiegħu mir-Re George wara l-gwerra.

Dawn id-dokumenti kollha jinsabu f'volumi tal-atti notarili.

Meta qaluli li rrestawraw id-dokumenti tar-Re George fejn jidħol il-George Cross fl-atti notarili għedt: L-atti notarili x'għandhom x'jaqsmu mal-George Cross?

Kont informat, ħaġa li ma kontx naf, li dak iż-żmien għall-posterità kienu ttranżuntaw id-dokukemti kollha f'atti ta' nutar partikolari.

L-idea kienet li wieħed ikun jista' jibża' għal dawn id-dokumenti tar-Re George.

Fl-arkivji notarili għandna d-dokumenti kollha tan-nutara kollha li servew f'pajjiżna sekli twal ilu u hemm ukoll id-dokumenti tar-Re George.

Dan huwa eżempju wieħed biss, imma hemm ukoll l-aktar eżempju li nittama li jaf kulħadd.

Fil-fatt fl-atti notarili kienet instabet il-poeżija "Il-Cantilena" ta' Pietru Caxaro li hija miktuba bil-Malti.

Pietru Caxaro kien nutar u fl-atti notarili tiegħu kien iddeċieda li jikteb din il-poeżija li hi l-eqdem poeżija li għandna miktuba bil-Malti.

Din qiegħda wkoll fl-Arkivji Notarili.

L-Arkivji Notarili huma minjiera ta' informazzjoni u wirt storiku.

Naturalment huma wkoll arkivju tal-atti tan-nutara.

Jiġifieri minbarra din il-funzjoni operattiva, għandu wkoll din il-funzjoni marbuta mal-wirt storiku.

Hawn ngħid grazzi minn qalbi lil Dr Joan Abela u n-nies kollha tagħha li, id f'id magħna, daħlu għal proġett eċitanti ħafna li bis-saħħa tiegħu se nirrestawraw u nirriabilitaw il-binja.

Il-binja llum mhijiex binja li tagħti ġieħ lil dak id-dokument tant imprezzabbli.

Qed nagħmlu wkoll xogħol ta' restawr fuq id-dokumenti nfushom.

Fil-fatt, jekk tara d-dokumenti llum komparati ma' kif kienu sitt snin ilu meta bdejna, niftakar l-ewwel darba li mort sibt ilma dieħel minn kullimkien u dawn it-tip ta' affarijiet.

Illum sar titjib kbir u se jkun hemm aktar titjib.

Għal darb'oħra, dan ukoll huwa proġett li se jsir b'fondi Ewropej.

Sur President, l-idea hi li nipproteġu dak il-wirt storiku li jagħmilna dak li aħna.

Kif dejjem ngħid, pajjiżna mhuwiex pajjiż f'nofs xi deżert li ħadd ma jaf bih.

Aħna pajjiż li qiegħed f'nofs reġjun li fih twieldu mhux kollha, imma l-maġġoranza assoluta tan-nies li bidlu l-futur tad-dinja.

Dawn twieldu proprju fir-reġjun li ngħixu fih aħna.

Aħna għandna għalfejn inkunu kburin b'dan il-wirt storiku u d-dover tagħna huwa li nipproteġuh kemm nistgħu.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

ROSIANNE CUTAJAR: Sur President, il-Ministru kien qed jitkellem fuq l-arkivji notarili u x-xogħol li jsir sabiex ikunu preżervati d-dokumenti.

Bħala Gvern x'miżuri qegħdin jittieħdu rigward ċerti volumi storiċi li jkollhom bżonn ħafna restawr?

Naf li hemm ħafna domanda mill-għaqdiet tal-baned li għandhom ħafna kitbiet ta' mużika antika li jixtiequ jippreservaw ukoll.

Xtaqt li forsi l-Ministru jagħtina aktar informazzjoni dwar dan.

L-ISPEAKER: Il-Ministru.

OWEN BONNICI: L-ewwel nett naqbel mal-Onor.

Interpellant meta tgħid li fejn tidħol il-preservazzjoni tal-wirt storiku s-soċjetajiet mużikali Maltin għandhom rwol importanti ħafna.

Iva, veru, is-soċjetajiet mużikali Maltin għandhom wirt imprezzabbli fejn tidħol mużika, speċjalment fejn jidħlu għaqdiet u organizzazzjonijiet antiki li ilhom li twaqqfu.

Pereżempju jien ġej miż-Żejtun u hemmhekk hemm iċ-Circolo Santa Caterina li huwa każin ta' orkestra li fih hemm probabbilment l-akbar depożitu ta' mużika ta' Carlo Diacono.

Jekk mhux għandhom, qiegħed għand il-familja Debono, imma probabbilment they are at par.

Dan huwa depożitorju kbir ħafna ta' mużika antika ta' Carlo Diacono.

Għandna obbligu li nipproteġu din il-mużika, mhux hemm biss imma anke fis-soċjetajiet mużikali Maltin.

Għal dan il-għan, nidejna skema ta' għajnuna għar-restawr fejn jidħlu s-soċjetajiet mużikali.

Is-soċjetajiet mużikali kienu jiġu għandi jilmentaw li meta jikkompetu għal fondi tal-kultura jispiċċaw ikollhom jikkompetu ma' kantanti rinomati, ma' opera singers, u jgħiduli: Kif nistgħu qatt nikkompetu għall-istess fondi ma' min ġej minn ġeneru artistiku differenti?

Kellhom raġun, u allura konna ħadna d-deċiżjoni li noħolqu fond mill-fondi finanzjarji għar-restawr unikament għas-soċjetajiet mużikali Maltin.

Fl-istess waqt, l-istess soċjetajiet mużikali Maltin jitħallew japplikaw għall-fondi l-oħrajn kollha.

M'għednilhomx: Issa għandkom fond għalikom, l-oħrajn insewhom.

Għednielhom biex japplikaw għall-oħrajn xorta.

Hemm il-Creative Communities, il-Cultural Export Fund, l-Arts Fund, il-Projects Grants; hemm dawn l-iskemi kollha, però mbagħad jafu li għandhom dan il-programm għalihom.

Ikun hemm soċjetajiet mużikali li jagħmlu użu minn dawn il-fondi biex jippreservaw il-mużika tagħhom.

Madwar tliet xhur ilu ltqajt ma' La Vittoria tal-Mellieħa.

Dawn bis-saħħa tal-fondi li tajniehom setgħu jagħmlu restawr tal-manuskritti tagħhom u fil-fatt għamlu arkivju, indizjawh, għamlu sistema tal-computer li għandha search facility u titlagħlek il-mużika li tkun qed tfittex.

Dawn huma kollha affarijiet sbieħ li jistgħu jsiru b'daqsxejn flus.

Din ma swietx ħafna, però l-valur enormi li jagħtu s-soċjetajiet mużikali huwa kbir ħafna u allura nappella lis-soċjetajiet mużikali Maltin biex jieħdu ħsieb il-mużika antika li għandhom.

Hawn soċjetajiet li magħhom kellhom surmastijiet importanti ħafna f'pajjiżna li għamlu isem għalihom u allura dawn għandhom ir-responsabbiltà li jieħdu ħsieb il-mużika tagħhom.

Għalhekk naqbel mal-Onor.

Interpellant li ġustament enfasizzat li dawn is-soċjetajiet għandhom jgħinu lill-Gvern f'kollaborazzjoni b'saħħitha ħafna sabiex nippreservaw il-mużika li ħallewlna missirjietna.

Dan huwa wkoll wirt storiku kruċjali u importanti ħafna għal pajjiżna.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-Mistoqsijiet issa għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Ministru Joe Mizzi.

TQEGĦID TA' KARTI

JOE MIZZI (Ministru għall-Enerġija u l-Immaniġġjar tal-Ilma): Sur President, f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Ewropej u l-Ugwaljanza, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja ta' Stqarrija għall-Istampa 190322 maħruġa mill-Gvern ta' Malta fid-19 ta' Frar 2019 dwar is-sitwazzjoni ekonomika u soċjali ta' Għawdex u d-differenzi fil-livelli ta' żvilupp soċjali u ekonomiku bejn Għawdex u Malta, bi tweġiba għallmistoqsija parlamentari 9066; u

f'isem il-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima nqiegħed fuq ilMejda talKamra:

Avviż Legali Nru 37 tal-2019 – Avviż ta' bidu fis-seħħ tal-artikoli 45, 46 u 47 tal-Att dwar il-Protezzjoni tal-Ambjent (Kap. 549).

L-ISPEAKER: Il-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali

OWEN BONNICI: Sur President, inqiegħed fuq ilMejda talKamra:

K.L.B.L Nru 14/02/2019 - Bye-Laws tal-2019 dwar Tlajjar f'Birkirkara (Kunsill Lokali Birkirkara); u

K.L.B.L. Nru 1/03/2019 - Bye-Laws tal-2019 dwar Reklami fuq Għamara tat-Toroq (Kunsill Lokali Il-Belt Valletta (Città Umilissima)); u

L-ISPEAKER: Il-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali.

IAN BORG (Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali): Sur President, inqiegħed fuq ilMejda talKamra:

Kopja ta' Contract for Service datat 27 ta' Settembru 2018 lis-Sur Karl Stagno Navarra bħala Consultant/Media Coordinator ma' Transport Malta, bi tweġiba għallmistoqsija parlamentari 8814; u

f'isem il-Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol qiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Korrezzjoni għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 8929 li ngħatat fis-Seduta 198 tat-18 ta' Frar 2019 dwar in-numru ta' professjonisti psikosoċjali li rriżenjaw mis-sistema edukattiva matul l-2017 u l-2018; u

Lista ta' skemi ta' fondi li minnhom jistgħu jibbenefikaw klabbs sportivi, kif ukoll lista ta' klabbs sportivi li fil-fatt ibbenefikaw minn dawn l-iskemi, bi tweġiba għallmistoqsija parlamentari 8598.

L-ISPEAKER: Ngħaddu għall-kondoljanzi fir-rigward tat-Tabib Lino Gauci Borda, li ħalliena fit-13 ta' Frar 2019.

Insellem lill-membri tal-familja, lill-mara, lit-tifla tiegħu u lir-raġel tat-tifla hawnhekk preżenti.

Hawnhekk għandna wkoll ktejjeb bl-ewwel diskors li għamel il-mibki Lino fis-seduta tal-24 ta' Frar 1977.

Id-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa.

CHRIS FEARNE (Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa): Nirringrazzjak, Sur President, u ningħaqad miegħek f'isem il-membri tal-Kamra u f'isem in-naħa tal-Gvern.

Naf li l-Oppożizzjoni se jkunu qed jagħmlu r-replika wkoll.

Sur President, nagħti l-kondoljanzi lill-mara tal-mibki Lino Gauci Borda, lit-tifla tiegħu Annabelle, lill-familjari l-oħra, ħbieb u l-ħafna parroċċani tiegħu li kienu jafuh għal ħafna snin.

Dr Lino Gauci Borda kellu żewġ professjonijiet u passjoni.

Kellu żewġ professjonijiet għax kien iggradwa bħala tabib fl-1961.

Għalkemm huwa kien minn Tas-Sliema, l-iktar li serva kien fi Fleur de Lys fejn kien joqgħod.

Ta' min jgħid li Fleur de Lys kien iħobb lit-Tabib Gauci Borda, u t-Tabib Gauci Borda kien iħobb lil Fleur de Lys.

Tant huwa hekk li saħansitra kiteb fuljett fuq l-istorja ta' Fleur de Lys.

Huwa serva għal ħafna snin bħala tabib tal-familja, ħafna nies kienu grati lejh u baqgħu jafuhulu anke għall-kura mill-qalb li kien jagħti lill-familjari u lill-klijenti tiegħu.

Però t-Tabib Lino Gauci Borda kellu wkoll il-professjoni ta' politiku.

Kien ikkontesta għall-ewwel darba l-elezzjonijiet ġenerali tal-1971, tela' għall-ewwel darba fl-elezzjoni tal-1976 u għamel 18-il sena fil-Parlament bejn Settembru 1976 u Ġunju 1994 meta kien irriżenja minn membru parlamentari u rtira mill-ħajja pubblika.

Matul iż-żmien tiegħu bħala deputat parlamentari f'isem il-Partit Nazzjonalista, it-Tabib Lino Gauci Borda serva kemm meta l-Partit Nazzjonalista kien fl-Oppożizzjoni, imma mbagħad anke għal xi snin fil-Gvern.

Matul dawn is-snin kollha kien attiv ħafna drabi f'din il-Kamra u kien magħruf għall-ħafna diskorsi li kien jagħmel.

Kien jagħmel diskorsi anke bħala membru tal-kumitat eżekuttiv tal-Assoċjazzjoni Parlamentari tal-Commonwealth, jiġifieri kien attiv anke b'mod internazzjonali.

Maż-żewġ professjonijiet tiegħu, il-professjoni ta' tabib u dik ta' membru parlamentari u ta' politiku, it-Tabib Lino Gauci Borda kien ukoll appassjonat tal-karozzi antiki.

Mhuwiex xi hobby żgħir li jogħġbuk il-karozzi antiki, imma t-Tabib Lino Gauci Borda dam president tal-Għaqda tal-Karozzi Antiki kważi daqs kemm dam membru parlamentari.

Kien president tal-Assoċjazzjoni u tal-Klabb tal-Karozzi Antiki għal 16-il sena sħaħ.

Kien ukoll strumentali biex sabilhom il-premises fil-Mosta minn fejn joperaw.

Ċertament, it-Tabib Lino Gauci Borda se jibqa' magħruf u mfakkar mhux biss bħala tabib, mhux biss bħala politiku, mhux biss bħala appassjonat tal-karozzi antiki, imma fuq kollox bħala raġel, bħala gentleman li ma kien jirrifjuta għajnuna lil ħadd.

Kien dejjem lest biex jgħin lil kulħadd, huwa ta' liema kulur politiku huwa, u fuq kollox bħala tabib kien jifhem il-problemi individwali ta' kull persuna li kienet tkellmu.

Sur President, f'ismi, f'isem il-familja tiegħi, f'isem il-grupp parlamentari Laburista, u f'isem il-Gvern nixtieq ningħaqad mas-Sedja u ċertament mal-Oppożizzjoni biex inwassal il-kondoljanzi tiegħi lill-familjari u ħbieb tiegħu.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Insejjaħ lill-Onor.

David Agius min-naħa tal-Oppożizzjoni.

DAVID AGIUS: Sur President, it-Tabib Gauci Borda kellu qalbu taz-zokkor u dejjem lest li jgħin lil dak li jkun.

Kien anke jinkwieta għan-nies li ma jafhomx.

Kien jgħidilna: Tgħid ngħidlu li għandu hekk u hekk?

Għajnejh kienu veru ta' tabib!

Kien dejjem jgħid li jekk jerġa' jitwieled, tabib jerġa' jsir!

"Kull fejn kien ikun dejjem jiġu u jkellmuh in-nies.

Il-papà kien jieħu veru pjaċir jitkellem ma' dak li jkun.

Ir-rispett lejh qatt ma naqas matul is-snin u n-nies baqgħu jħobbuh u jfaħħruh sal-aħħar!

Ma nistgħaġibx, għax ma ried deni lil ħadd.".

Dan hu kliem it-tifla tat-Tabib Lino Gauci Borda, Annabelle, li qiegħda fostna llum ukoll u nsellmilha.

Naħseb li dan il-kliem biss huwa biżżejjed biex jiddiskrivi lill-eks deputat Lino Gauci Borda.

Naħseb li t-Tabib Lino Gauci Borda jibqa' nfakkar bħala l-politiku tan-nies li ta kontribut siewi lejn il-politika f'Malta anke matul żminijiet li xi kultant ma kenux daqshekk faċli.

Meta dan l-aħħar kiteb l-Avukat Tonio Borg, Eks Viċi Prim Ministru u Eks Viċi Kap tal-Partit Nazzjonalista, wara t-telfa tat-Tabib Lino Gauci Borda, qal hekk: Grazzi Lino, u kiteb dan il-kliem:

"Għalija Lino jibqa' mudell ta' kif wieħed jirrappreżenta lill-poplu, mingħajr storbju u ħafna għaġeb, iżda fil-kwiet u l-perseveranza.

Ir-riżultati elettorali juru li l-poplu jaf jagħraf politiku tajjeb u jaf isostnih, kif sostna lil Lino.".

Se nikkwota wkoll lill-persuna li għamlet l-omelija, il-konċelebrant Dun Karm Busuttil, li qal hekk:

"… il-ħajja ssib il-milja tagħha meta l-ħajja tkun waħda ta' servizz lill-oħrajn, bħall-ħajja ta' Lino Gauci Borda, kemm fil-professjoni tiegħu bħala tabib tal-familja kif ukoll fil-ħajja pubblika bħala deputat.".

Nixtieq nikkwota wkoll mill-ktieb li permezz tiegħu aħna stess ġewwa l-Parlament qed infakkru lit-Tabib Lino Gauci Borda.

Se nikkwota mill-ewwel diskors tiegħu, kważi 42 sena ilu, fl-24 ta' Frar 1977.

Isimgħu ftit id-diskors tiegħu, u forsi nistgħu napplikawh għal-lum ukoll:

"Hemm bżonn li lill-poplu nuruh illi hawn qegħdin naħdmu flimkien għall-ġid tal-pajjiż.

Jekk ma nagħmlux hekk, se nibqgħu bil-poplu maqsum min-nofs kif kien f'dawn l-aħħar ħames snin li għaddew.

U bil-poplu maqsum, kif kien u kif sfortunatament għadu sal-lum, il-pajjiż żgur li ma jistax jimxi 'l quddiem.".

Dan 42 sena ilu!

Sur President, naħseb li t-tabib u l-politiku Lino Gauci Borda tana ħafna tagħlimiet fil-kwiet tiegħu u bil-mod kif ħadem.

Insellmulu, għaliex ovvjament ħadem mhux biss fil-Partit Nazzjonalista imma fil-pajjiż u barra mill-pajjiż, anke fl-Assoċjazzjoni Parlamentari tal-Commonwealth.

Kif smajna wkoll mid-Deputat Prim Ministru, kellu affarijiet oħrajn għal qalbu, għaliex aħna l-politiċi mhux biss fil-politika, imma nieħdu pjaċir nagħmlu affarijiet oħra wkoll.

Għal qalbu kellu l-Old Motors Club, bil-post il-ġdid ġewwa l-Mosta, club li huwa president onorarju tiegħu.

Kien iħobb il-futbol ukoll, kien iżomm mal-Manchester United, u qaluli wkoll li ma kienx jitlef logħba.

Jien insellimlu u niringrazzjah ta' dak kollu li għamel għal pajjiżna u f'isem l-Oppożizzjoni u f'isem il-Partit Nazzjonalista nwassal il-kondoljanzi lill-familja u l-qraba ta' Lino Gauci Borda, l-istess kif għamlit inti, Sur President, u kif għamel id-Deputat Prim Ministru.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Is-Sedja tingħaqad man-naħa tal-Gvern kif ukoll man-naħa tal-Oppożizzjoni.

Jien iltqajt miegħu reċentement meta kien qed jiġi rikoverat l-isptar.

Dejjem kont konvint li kien persuna paċifika.

Fil-fatt, anke meta taqra d-diskors li għamilt referenza għalih, Onor. Agius, issib li f'diskors qasir fi tliet okkażjonijiet jgħid li għandna nkunu aktar tolleranti lejn xulxin, jerġa' jgħid li hemm bżonn li lill-poplu nuruh li aħna qegħdin magħqudin flimkien u jerġa' jgħid li m'għandhiex issir distinzjoni bejn dawk li huma Mintoffjani u Nazzjonalisti għall-ġid tal-pajjiż.

Lino Gauci Borda kien bniedem paċifiku, kellu kuxjenza dejjem nadifa u dejjem mexa b'kuxjenza anke fid-doveri tiegħu.

Għalhekk nerġa' nsellem lill-membri tal-familja tiegħu u ningħaqad maż-żewġ naħat tal-Kamra biex nagħti l-kondoljanzi lilkom ukoll.

TISLIMA LILL-PRIM IMĦALLEF EMERITUS IL-PROFESSUR GIUSEPPE MIFSUD BONNICI

OWEN BONNICI: Sur President, fil-21 ta' Frar li għadda sirna nafu bit-telfa tal-Prof.

Giuseppe Mifsud Bonnici li, kif nafu, kien Prim Imħallef ta' dan il-pajjiż, u fil-fehma tiegħi huwa doveruż li, f'isem il-Gvern, ngħid żewġ kelmiet u ngħaddi l-kondoljanzi tagħna lill-familja Mifsud Bonnici.

Mifsud Bonnici kulħadd kien jafu bl-isem tal-ħbiberija tiegħu, ċjoè Ġoġo.

Ma naf lil ħadd li jirreferi għall-Prof.

Mifsud Bonnici bħala Profs imma bl-isem tal-amiċizja tiegħu!

Kien bniedem ta' istruzzjoni kbira u għalija huwa wieħed mill-filosfi li kellu dan il-pajjiż.

Aktar ma kien kbir fl-istruzzjoni tiegħu, aktar kien umli fl-atteġġjament tiegħu.

Mifsud Bonnici, lil Ġoġo, jekk tippermettuli nsejjaħlu hekk, nafu bħala eks student tiegħu, bħalma jafuh l-avukati kollha li hawn f'dan il-pajjiż, għax tneħħi l-aħħar ftit korsijiet, hu għallem lill-avukati kollha li llum jipprattikaw fil-professjoni.

Hu kien jgħallem il-filosofija tad-dritt u l-aktar li kien jispeċjalizza kien fil-famuż ktieb ta' John Finnis Natural Law and Natural Rights.

Hu kien aderenti ħafna għal din it-tip ta' filosofija Aristotiljana li tisħaq u tenfasizza li hemm ir-raġonevolezza f'kull persuna u r-raġonevolezza hija waħda minn numru ta' virtujiet, bħalma huma l-ġustizzja u l-amiċizja, u li kull persuna ħaqqha tgħix ħajja li tagħtiha sodisfazzjon.

Hu kien it-tip ta' bniedem li jenfasizza ħafna dan it-tip ta' tagħlim filosofiku.

Il-Prof.

Mifsud Bonnici, apparti mill-filosofija, jibqa' msemmi għal żewġ kampi oħrajn.

L-ewwel nett fil-kamp tal-liġi - l-ewwel kien imħallef u mbagħad Prim Imħallef - fejn jibqa' magħruf għall-effiċjenza tiegħu fil-kawżi.

Naħseb li waħda mill-isbaħ affarijiet li nistgħu niftakru dwar Ġoġo hija l-effiċjenza tiegħu fl-ispeditezza li biha kien imexxi l-kawżi u r-rieda li kellu biex il-ġustizzja tiġi servuta fl-iqsar ħin possibbli.

Kif spiċċa minn ġudikant għamel biċċa xogħol tajba ħafna, dik li jipprova jippopolarizza l-qasam tal-ġustizzja, xi ħaġa li nemmen ħafna biha jien ukoll.

Kienet xi ħaġa insolita li, pereżempju, tara Eks Prim Imħallef jieħu sehem fuq it-televiżjoni fi programmi bħal Forum biex jgħallmu lill-poplu.

Niftakar min fil-Kamra tal-Avukati kien jikkritikah u jgħid: X'qed jagħmel Prim Imħallef fuq it-televiżjoni?

Kienet ħaġa tajba għax tfiehem lin-nies xi tfisser il-liġi.

Kif jaf kulħadd, hu kien ġej minn familja illustri ta' politiċi.

Il-papà tiegħu, ħuh u t-tifel ta' ħuh huma kollha politiċi li huma magħrufin.

Huwa ta eżempju ta' kif tista' tkun ġej minn background politiku b'saħħtu ħafna – u hawn qed insemmu prattikament il-membri kollha tal-familja - u xorta tkun imħallef ġust u rett, u tiddistakka ruħek mill-politika li forsi tkun assoċjat magħha minħabba l-għeruq familjari tiegħek.

Dan huwa eżempju ċar ta' kif hu u ġudikanti oħrajn urew lill-poplu Malti li fil-mument li huma jilħqu mħallfin iħallu warajhom l-affinità politika u dak li possibbilment jemmnu fih.

L-aħħar punt li rrid nagħmel huwa li l-Prof.

Apparti li kien champion taċ-chess fl-1955, kien ukoll president tal-MFA u taħtu l-MFA għamlet avvanzi importanti ħafna.

Niftakar fil-lectures tiegħu jirrakkonta dwar il-futbol.

Kif jaf kulħadd, kellu dak il-karattru tipiku tiegħu li tkun taf fejn qiegħed miegħu, ma jiddejjaqx jgħidlek kelma quddiem kulħadd, ġieli jiksrek ftit ukoll, imma għalhekk kien maħbub dan il-bniedem li tant għamel ġid fil-kampi kollha tiegħu, jiġifieri fil-filosofija, fil-liġi u fl-isport.

Sur President, nagħti l-kondoljanzi tiegħi f'isem il-Gvern kollu lill-familja Mifsud Bonnici, lill-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici li qiegħed hawnhekk, lit-tifla tiegħu Anna li nafha mill-kors, lil ħutu u lit-tfal l-oħra kollha tal-Prof.

Għandhom biex ikunu verament kburin bil-Prof.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-Kap tal-Oppożizzjoni.

ADRIAN DELIA (Kap tal-Oppożizzjoni): Jiena wkoll nixtieq ningħaqad mal-Ministru Owen Bonnici u mal-Gvern, u fil-preżenza wkoll tal-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici nagħti l-kondoljanzi tagħna u nsellmu l-memorja tal-Prim Imħallef Emeritus Ġoġo Mifsud Bonnici li kien tifel ta' Bormla, u verament kellu ħajja kospikwa.

Ma naħsibx li hemm parti minn ħajtu li kien iħobb li ma ddistingwiex ruħu fiha.

Kien imħallef fl-1988, prim imħallef fl-1990 u mħallef fuq il-European Court of Human Rights fi Strasburgu bejn l-1992 u l-1998.

Kien ukoll il-president tal-Kamra tal-Avukati.

Hemmhekk mhux biss kien jillimita ruħu għall-parti tal-liġi imma wkoll jidħol fl-aspetti tal-ħajja soċjali tal-avukat u l-kontribut tal-avukati, kif jistgħu jiżviluppaw il-karriera tagħhom.

Kien ukoll il-President tal-Casino Maltese għal 15-il sena.

Kien wieħed mill-aktar li dam, jekk mhux l-aktar, president tal-MFA, kif semma l-ħabib tiegħi l-Onor.

Però, qabel hekk, kien ukoll delegat ta' St George's fuq il-Kunsill tal-MFA.

Bqajna niftakruh mhux biss għax kien iħobb il-futbol imma anke għall-istrutturi li kien daħħal f'dak kollu li għandu x'jaqsam mar-regolamentazzjoni tal-MFA.

Kien membru tal-UEFA Disciplinary and Control Commission għal snin twal u serva fuq il-UEFA Appeals Board u fuq il-World Cup Appeals Board.

Sur President, niftakar lil Ġoġo Mifsud Bonnici l-aktar fl-ewwel lecture li kellna l-Università l-Antika tal-Belt.

Konna dħalna hemmhekk fl-1987 - l-lspeaker jiftakar - u kien kors kbir għax konna xi 120 ruħ.

Il-lectures tiegħu biss ma kenux ikunu l-Università għax kien jagħżel li jagħmilhom l-Università l-Antika l-Ġimgħa.

Fl-ewwel lecture kien jgħallimna l-filosofija tad-dritt, u kien hemm xi ħadd minn sħabna li kellu l-preżunzjoni li jgħolli jdejh u jgħid "fl-opinjoni tiegħi"!

Kien tar fuqu, jgħajjat u jgħidlu: "Doxa" u allura kulħadd kien baqa' jibża' jgħolli jdejh biex jgħid xi ħaġa.

Jien deherli li ma stajtx aktar, u l-ewwel darba li deherli li ridt ngħid xi ħaġa, għollejt idejja u għedt "doxa" biex nibda nitkellem u ngħid l-opinjoni tiegħi.

Kien jinsisti dejjem fuq ir-rigorożità tal-ħsieb.

Mhux tagħmel argument trid, imma tapprofondixxi l-argument u tidħol fih b'mod rigoruż, sabiex dak li qed tgħid, taħseb, tagħmel u tistudja, tidħol fid-dettall fih.

Niftakar ukoll li kien ġegħelna nixtru bilfors ktieb partikolari ta' John Finnis biex nidħlu fit-tagħlim tal-fisolofija tad-dritt, fuq il-valuri li tant iħobb u kien jispjega b'modi u eżempji li bilfors iġegħluk taħseb, tiżen, tixtarr, imbagħad eventwalment tkun tista' tinduna verament xi jfissru l-valuri għalina.

Sur President, ridt niddeskrivi l-ftit relazzjoni li kelli miegħu meta dejjem konna niltaqgħu f'events li kienu jorganizzaw l-avukati, partikolarment f'Sant'Ivo.

Sena wara sena dejjem kien jibqa' jargumenta fid-dettall fuq kollox, kien iħobb jidħol fl-argument u japprofondih.

F'dak kollu li jaħseb, jagħmel u jgħid, dejjem kien ifittex is-sewwa.

Allura nixtieq li dik tkun il-memorja ta' dan il-ġgant tal-filosofija f'Malta.

Hu ta kontribut mhux biss għall-isport imma wkoll għall-ġudikatura u se jibqa' mfakkar kemm għal li kien, jiġifieri akkademiku, studjuż u professur, imma fuq kollox bħala uman li jħobb il-ħajja, il-valuri u s-sewwa.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Sur President, nixtieq nirringrazzja liż-żewġ naħat tal-Kamra tas-sentimenti sbieħ li esprimew fir-rigward taz-ziju tiegħi Ġoġo.

Ovvjament nieħu ħsieb li ngħaddi dawn lil missieri u lill-familja kollha kemm hi.

Nirringrazzjakom minn qalbi.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Is-Sedja tingħaqad mal-ħsibijiet taż-żewġ naħat tal-Kamra.

Jien sentenza waħda se ngħid: Ġoġo, kif nafuh aħna, għalkemm kien ġej mill-Partit Nazzjonalista, għola ħafna 'l fuq mill-politika u kien ta eżempju.

Ta risposta lil kulħadd fil-kamp legali u fil-qasam tal-ġudikatura, kemm f'Malta kif ukoll barra.

Għaldaqstant ningħaqad mas-sentimenti taż-żewġ naħat tal-Kamra.

Nirringrazzjakom.

Stqarrijiet ministerjali?

Il-Prim Ministru.

JOSEPH MUSCAT (Prim Ministru): Sur President, wara li lbieraħ filgħodu stess bdejt naġġorna lill-pubbliku bil-ħidma tal-Gvern biex jittaffew il-problemi li l-maltemp kien qed joħloq fi tmiem il-ġimgħa, illum xtaqt naġġorna lil din il-Kamra bil-ħidma li ma waqfet xejn matul dawn l-aħħar jumejn biex isiru interventi ta' emerġenza u jitranġaw id-diversi ħsarat kemm fl-infrastruttura, djar privati u anke kif dan affettwa ħajja ta' nies kemm direttament u anke l-ħobża ta' kuljum tagħhom.

Il-kordinament li kien hemm matul dawn il-jiem f'maltempata li, skont l-Uffiċċju Meterjoloġiku, ilha ma sseħħ bħalha f'pajjizna mill-11 Ottubru tal-1982, u li matulha, skont ma infurmawni ftit tal-ħin ilu, ilbieraħ l-irjieħ laħqu massimu ta' madwar 72 knot, jiġifieri 133 kilometru fis-siegħa, kien kordinament tajjeb ħafna u l-ħidma li saret f'dawn iċ-ċirkostanzi pjuttost estremi, kienet waħda li jistħoqqilha kull apprezzament.

B'hekk xtaqt nibda billi f'isem il-Gvern u f'isem il-poplu Malti u Għawdxi nirringrazzja lil dawk kollha li taw sehemhom matul l-aħħar jiem.

Se nsemmi kemm nista' minn dawk kollha li ħadmu mingħajr ħinijiet.

Nibda billi nirringrazzja lill-ħaddiema tad-Dipartiment tal-Protezzjoni Ċivili u l-voluntiera tagħhom, kif ukoll lill-voluntiera tas-St John's Ambulance, li ma waqfux jaħdmu sal-lum stess biex ineħħu perikli mit-toroq u djar tagħna u anke jagħmlu salvataġġi ta' persuni maqbudin fi djarhom.

Fi 48 siegħa d-Dipartiment tal-Protezzjoni Ċivili intervjena fuq madwar 486 sejħa għall-għajnuna.

Id-Dipartiment tal-Protezzjoni Ċivili kellu l-għajnuna tal-Pulizija, u fejn kien hemm bżonn anke l-Armata, biex jitwettqu xi interventi.

Id-Dipartiment intervjena wkoll biex ġew evakwati xi nies li nqabdu fi djarhom u ma setgħux joħorġu; fil-fatt 14-il persuna ġew evakwati minn tas-Sliema u 12-il persuna ġew evakwati minn żewġt bnadi differenti fil-Birgu.

Kien hemm interventi fuq siġar li tqaċċtu jew waqgħu madwar Malta u Għawdex kollha, siġar u ġebel li waqgħu fuq karozzi, panelli fotovoltajiċi u tankijiet tal-ilma li taru, soqfa li waqgħu, gallariji li ġarrbu ħsarat, billboards u sinjali li taru, arbli tad-dawl u wires perikoluzi u diversi affarijiet oħra li nqalgħu minn posthom u kienu ta' periklu għan-nies.

Il-Pulizija ħadmu wkoll bla heda biex jgħinu kull fejn kien hemm bżonn u joffru assistenza liċ-ċittadini fit-toroq u fi djarhom.

Il-Forzi Armati ta' Malta taw l-għajnuna tagħhom kemm b'inġenji kif ukoll fi bżonnijiet oħra li nqalgħu, u komplew jagħmlu hekk matul il-ġurnata tal-lum.

Ħadmu bla heda u bla ħinijiet ukoll il-ħaddiema tat-tindif pubbliku kif ukoll ħaddiema privati u tal-Environmental Landscape Consortium li kienu għaddejjin b'ħidma ma taqta' xejn biex inaddfu.

Mill-bieraħ stess beda eżerċizzju ta' tindif ġenerali madwar Malta u Għawdex biex il-pajjiz jerġa' lura għan-normal mill-iktar fis.

Matul l-aħħar 48 siegħa inġabru iktar minn 155 tunnellata ta' debris mit-toroq ta' Malta u Għawdex.

Sal-lejla huwa mistenni li jinġabru 30 tunnellata oħra.

Dan kollu grazzi għal 180 impjegat tal-Gvern li qegħdin jaħdmu mat-toroq u xtajtiet tagħna.

Interventi maġġuri saru fix-Xemxija, Spinola, Balluta u l-promenade ta' Tal-Pietà.

Tindif tat-toroq għadu għaddej u nistmaw li se jieħu sa tmiem il-ġimgħa.

Irrid nirringrazzja wkoll lill-ħaddiema ta' Transport Malta li kienu effiċjenti ħafna biex iżommu t-toroq tagħna kemm jista' jkunu siguri waqt din il-maltempata kollha.

Ma' dawn kien hemm ukoll uffiċjali tal-LESA, jiġifieri l-uffiċjali tal-komunità li ħadmu lejl u nhar u taw l-assistenza tagħhom f'inċidenti stradali li seħħew, li kienu madwar 111.

L-ebda każ mhu rappurtat li kien inċident gravi relatat direttament mal-maltemp.

Fl-Enemalta kien hemm timijiet ta' ħaddiema jaraw fejn ikun hemm ħsarat u jirranġaw kemm jista' jkun malajr.

Bejn is-Sibt filgħaxija u s-sagħtejn tal-lum wara nofsinhar fiċ-ċentru ta' assistenza tal-Enemalta daħlu 'l fuq minn 2,000 talba għall-għajnuna.

Minnhom ġew identifikati 978 każ ta' ħsara li ħafna minnhom tranġaw u oħrajn għaddejja ħidma fuqhom.

Tajjeb li ngħid li ma kienx hemm bżonn li t-tanker tal-gass jinħareġ minn postu ħdejn il-power station ta' Delimara.

Mill-Water Services Corporation ġie rrappurtat ukoll li seħħew ħsarat sostanzjali fuq il-main tal-ilma bejn Malta u Għawdex li jissupplixxi lil Għawdex bl-ilma.

Dan huwa l-main supply tal-ilma għall-Għawdxin.

Madankollu qed issir ħidma biex l-Għawdxin ma jiġux affetwati minn qtugħ ta' provvista, hekk kif issa tibda ssir it-tiswija, għax għadha ma tista' ssir l-ebda tiswija bħalissa minħabba l-kondizzjonijiet tal-baħar.

Dan jikkonferma d-deċizjoni għaqlija li diġà ħadna u ħabbarna li jkollna reverse osmosis f'Għawdex fejn diġà ġie ffirmat il-kuntratt relattiv.

Fil-Wasteserv, partikolarment fl-impjant tal-Malta North, kellna ħsara sostanzjali fuq ħajt għoli tliet sulari li kien ta' periklu.

Dawn il-ħsarat bdew jiġu rranġati minnufih wara li ttieħdu l-prekawzjonijiet kollha sabiex il-ħaddiema ma jkunux f'periklu.

F'mument minnhom ġew evakwati.

Nixtieq nirringrazzja wkoll lil dawk kollha li baqgħu għaddejjin normali b'ħidmiethom waqt din il-maltempata, bħax-xufiera tat-trasport pubbliku, xufiera ta' krejnijiet u anke bdoti u cabin crew tal-Air Malta u ta' linji ta' ajru li baqgħu joperaw, il-ħaddiema tal-Ajruport u anke tal-Gozo Channel li żammew l-operazzjonijiet għaddejjin.

Il-ħaddiema fl-isptarijiet tagħna kienu wkoll on alert, għalkemm ma jidhirx li kien hemm rappurtati xi inċidenti fuq persuni direttament minħabba l-maltemp.

Il-ħidma u l-kordinazzjoni bejn dawn il-mijiet ta' persuni żamm il-pajjiz għaddej.

Huwa fi dmirna li nirringrazzjaw lil dawn il-mijiet ta' persuni!

Għad fadal ħafna xogħol xi jsir speċjalment biex nevalwaw il-ħsarat kollha li saru u nirranġaw is-sitwazzjoni ta' ħafna nies li ntlaqtu.

Il-Gvern mhux biss qed iwassal is-solidarjetà bil-kliem, iżda se jkun qed juriha bil-provi billi ngħinu kemm jista' jkun persuni li ntlaqtu intortament minn din il-maltempata.

Ovvjament, il-Gvern iżda ma jistax jieħu post assigurazzjoni privata.

Bħalissa għaddej ezerċizzju komprensiv biex il-Gvern jikkwantifika kemm saru ħsarat f'kull settur f'dawn il-jiem ta' maltemp.

Din l-evalwazzjoni qed titmexxa mid-Dipartiment tax-Xogħlijiet Pubbliċi u Infrastruttura Malta u għadha għaddejja.

L-għan ta' dan l-ezerċizzju mhuwiex biss li tiġi identifikata u ssir stima tal-infrastruttura li saritilha ħsara viżibbli, iżda wkoll li tiġi identifikata infrastruttura oħra li setgħet ġiet milquta b'mod li għalissa ma jidhirx.

Kif issir il-valutazzjoni se nkunu qegħdin nistudjaw liema fondi nistgħu nużaw biex inkopru spejjeż li setgħu nqalgħu minħabba dan il-maltemp.

Kif ħabbart ilbieraħ filgħodu, il-Gvern beda jeżamina mal-ewwel il-possibbiltà ta' użu ta' fondi Ewropej relatati ma' diżastri naturali taħt il-European Solidarity Fund.

Din l-applikazzjoni tista' ssir biss kif ikollna stima sħiħa tal-ħsarat.

Għadu kmieni biex wieħed jgħid jekk nikkwalifikawx peress li l-ħsarat iridu jlaħħqu persentaġġ tal-gross national income.

Irrid ngħid li hemm ukoll il-Crisis Reserve tal-Common Agricultural Policy għall-biedja, liema qasam se nitkellem dwaru dalwaqt.

Hawn ukoll irridu naraw jekk u kif nistgħu nikkwalifikaw.

Biss, aktar importanti minn hekk, irrid nenfasizza li f'każijiet simili ta' diżastri naturali, stat membru jkun jista' japplika biex jiġi eżentat mir-regoli ta' state aid għall-kumpens li jista' jingħata lill-bdiewa.

Sur President, il-qasam tal-biedja huwa wieħed mill-iktar regolati mill-qrib mir-regolamenti tal-istate aid tal-Unjoni Ewropea, fejn gvern ma jistax jaqbad u jagħti flus kif ġieb u laħaq.

F'każijiet li jiġu sodisfatti bħala li jkun hemm temp estrem, inkunu nistgħu nidħlu b'mekkaniżmu jekk inkunu eżentati mill-mekkaniżmu u mis-sistemi tal-istate aid għall-għajnuna li nagħtu lill-bdiewa u r-raħħala tagħna

Niġi għalhekk biex nitkellem b'mod speċifiku dwar il-bdiewa u r-raħħala u dawk kollha li xogħolhom u ħobżhom ġie affettwat mill-maltempata.

M'aħniex se nħalluhom waħedhom.

Ilbieraħ filgħodu mill-ewwel ħabbart li se nkunu qed ngħinu lill-bdiewa u r-raħħala u anke lis-sajjieda li ntlaqtu direttament minn ħsarat li qed jaffettwaw l-għajxien tagħhom u tal-familji tagħhom.

Dettalji dwar l-għajnuna se jitħabbru fil-jiem li ġejjin.

Se jitnieda wkoll freephone biex noffru l-assistenza u l-informazzjoni neċessarja lill-bdiewa, lir-raħħala u lis-sajjieda.

Tajjeb ngħid ukoll li ġew rappurtati ħsarat minimi f'xi skejjel, li qed jiġu rranġati malajr, iżda ma kien hemm l-ebda periklu jew ħsarat kbar fuq l-infrastruttura tal-iskejjel li jistgħu jpoġġu lit-tfal jew lill-għalliema fil-periklu.

Qed isir assessjar sħiħ ukoll dwar xi ħsarat ġarrbu clubs sportivi, b'mod partikolari clubs tal-Waterpolo, li huma iktar esposti għall-elementi minħabba l-baħar.

Jidher li hemm ħsarat estensivi fuq uħud minnhom.

Se naraw kemm nistgħu u kif nistgħu l-aħjar li ngħinu.

Ġew irrapportati wkoll ħsarat estensivi fuq diversi siti storiċi, Bighi Head Office, Ħaġar Qim, Forti Sant'Anġlu, it-Tempji ta' Ħal Tarxien, is-sit Tas-Silġ, l-Armerija tal-Palazz, il-Muzew Marittimu, il-Katakombi ta' San Pawl u d-Domus Romana kif ukoll xi siti f'Għawdex li ġarrbu xi ħsarat maġġuri jew minimi.

Bdew mill-ewwel ix-xogħlijiet.

Personalment, jien ninsab aktar inkwetat fuq l-effett tal-elementi fuq il-wirt nazzjonali u l-wirt kulturali tagħna, għax anke jekk mhux se jkun hemm jew m'hemmx ħsarat fejn ma waqax x'imkien mill-ewwel, imma l-ħsara setgħet saret f'ċerti postijiet li naħseb li setgħet naqqsitilhom ċerti snin ta' ħajja.

Jien inkwetat ħafna dwar dan u rridu naraw li ssir evalwazzjoni.

Fil-fatt għada fil-Kabinett biħsiebna nħarsu b'mod estensiv lejn il-wirt kulturali tagħna, biex naraw dik il-ħsara.

Jidher li nafu dak li sar issa, però huwa diffiċli biex nevalwaw kemm ġiet imminata l-lonġetività ta' dawn l-istrutturi li ilhom magħna mijiet ta' snin.

Ovvjament raw ħafna maltemp, imma bla dubju ta' xejn irridu ninkwetaw ftit fuq hekk!

Dan kollu juri l-importanza ta' manutenzjoni kontinwa fuq l-infrastruttura tal-pajjiż.

Il-fatt li saret maltempata bħal din b'riħ ta' qawwa rekord li ilna ma naraw mill-1982, u fil-fatt l-infrastruttura ta' pajjiżna relattivament baqgħet soda, turi kemm huwa importanti li nkomplu ninvestu, għaliex l-impenn tagħna huwa li ninvestu fuq l-infrastruttura ta' pajjiżna, għax ikunu f'mumenti bħal dawn fejn wara imbagħad kulħadd bravu!

Kieku ma ssirx dik il-manutenzjoni, fejn inti kważi kważi tkun qed taħseb li qed tonfoq il-flus fix-xejn, huwa f'każijiet bħal dawn li turi kemm dan huwa bżonjuż u kemm ix-xogħlijiet kollha li qed isiru fuq l-infrastruttura tat-toroq f'Malta u Għawdex huma kruċjali.

Dan ifisser ukoll li mat-toroq jinbidlu anke strutturi li ilhom snin kbar mingħajr manutenzjoni, bħal arbli tad-dawl u wires li jkunu għaddew snin twal ilu.

Din hija wkoll parti mis-sistema li qed indaħħlu f'kemm jista' jkun postijiet u kemm ikun possibbli nneħħu dawn il-wires imdendlin li għandna, u ngħadduhom b'sistemi minn taħt l-art.

Ovvjament dan iqum ħafna flus, u mhux kullimkien huwa possibbli li jsir, imma din hija parti wkoll mill-upgrading infrastrutturali ta' pajjiżna.

Dan kollu jikkonferma l-bżonn li pajjiżna jaħdem biex ikollna upgrade across the board biex kemm jista' jkun inkunu ppreparati f'eventwalità ta' maltempati simili fil-futur.

Dan ix-xogħol kollu tal-Gvern u l-għajnuna li nistgħu nagħtu xorta ma jistgħu qatt jieħdu post l-insurances personali li wieħed jista' jkollu.

Filwaqt li qed naħdmu kontinwament biex nipprovaw inġibu pajjizna lura għan-normal wara l-ħsarat li seħħew, naf li għadna ma rnexxilniex nilħqu lil kulħadd.

Filwaqt li qed ngħidu dan kollu, jien personalment ukoll qed jidħluli sejħiet ta' nies li għadhom f'sitwazzjoni … Forsi mhumiex il-mijiet jew l-eluf, imma għexieren ta' nies li għadhom f'din is-sitwazzjoni.

Irridu nkomplu nempatizzaw.

Għandna sitwazzjonijiet fejn mhux direttament għandu x'jaqsam il-Gvern!

Jiġifieri dan mhux bħal persuna li qiegħda bla dawl minħabba li, għall-argument, marret il-provvista tal-elettriku minn barra, imma dik il-persuna qiegħda bla dawl għax tinsab f'binja fejn għadha ma seħħitx it-tneħħija kollha tal-ilma, u għaldaqstant il-ħaddiema ma setgħux jidħlu.

Allura x'tagħmel?

Tabbandunahom lil dawn il-persuni?

Trid tipprova tgħin kemm jista' jkun, minkejja dawn l-affarijiet kollha.

Huwa dak li qed nipprovaw nagħmlu, u nkunu flessibbli kemm jista' jkun.

Se nibqgħu naħdmu sabiex naraw li kulħadd jiġi lura fuq saqajh malajr kemm jista' jkun.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-Kap tal-Oppożizzjoni.

ADRIAN DELIA: Sur President, nixtieq nirringrazzja lill-Prim Ministru tal-istqarrija li għamlilna.

Ningħaqad miegħu immedjatament biex anke mill-Oppożizzjoni nirringrazzjaw lil dawk il-ħaddiema kollha tad-dipartimenti kollha, kif ukoll voluntiera li jagħmlu minn kollox, beyond the call of duty, f'ċirkostanzi bħal dawn fejn in-natura tfakkarna kemm m'aħna xejn u kemm aħna ċkejknin.

F'okkażjonijiet bħal dawn il-pajjiż tagħna jingħaqad biex jagħti l-għajnuna kollha li jista' lil min ikun milqut b'mod sfortunat.

Jiġifieri l- pajjiż jirreaġixxi billi l-ewwel jipproteġi u jipprevjeni, imma mbagħad ukoll jindokra li min ikollu bżonn.

Il-Prim Ministru qal ukoll li l-aħħar maltempata kbira li saret kienet f'Ottubru tal-1982.

Kien hemm min tilef ħajtu dakinhar.

Nirringrazzjaw lil Alla wkoll li din id-darba ma kellniex dawn l-estremi.

Nixtieq nirringrazzja wkoll nies li forsi ma kenux ħaddiema u lanqas voluntiera f'korpi organizzati, imma sempliċement ċittadini komuni li rajthom jien stess fit-toroq jinżlu jgħinu lil xulxin.

Rajt diversi okkażjonijiet fejn nies niżlu mill-karozzi u pprovaw ineħħu ingombru li kien ta' periklu fit-toroq, jew jgħinu minn vetturi għal oħra lil dawk li kellhom diffikultajiet u li kieku ma għenuhomx dak il-ħin, setgħu jiġu f'diffikultajiet li jwasslu anke għal inċidenti serji.

Sur President, fir-rigward tal-għajnuniet li nistgħu noffru bħala pajjiż insemmi wkoll il-European Structural and Investment Fund.

Ilbieraħ il-Partit Nazzjonalista ħareġ stqarrija.

Nixtiequ wkoll li naħdmu fuq livell Ewropew biex jittaffa l-impatt fuq kull min ġarrab ħsarat fil-maltempata.

Il-Prim Ministru semma l-fond ta' solidarjetà tal-Unjoni Ewropea.

Kulma hemm huma 12-il ġimgħa biex wieħed japplika għalih.

Irridu nkunu attrezzati biex min għandu jagħmel it-talbiet tiegħu u jwassal it-telfiet tiegħu, jagħmilhom kemm jista' jkun malajr sabiex bħala pajjiż inkunu nistgħu nirreaġixxu u ma nitilfux fondi ta' għajnuna.

Ilbieraħ aħna semmejna wkoll il-European Structural and Investment Fund 2014 – 2020; min-naħa tagħna lesti li ngħinu wkoll u noffru l-appoġġ kollu lill-Gvern fuq livell nazzjonali, kif ukoll tal-membri parlamentari Ewropej fil-Parlament Ewropew.

Jien diġà tkellimt mal-membri parlamentari Ewropej tagħna biex ukoll nagħmlu pressjoni tramite l-Partit Popolari Ewropew, li huwa l-ikbar grupp fil-Parlament Ewropew, ħalli jappella direttament lill-Kummissjoni Ewropea biex jagħtu l-appoġġ u r-rimedji neċessarji jekk pajjiżna jkollu bżonn, kif hemm bżonn.

Aħna disposti u qegħdin ngħinu f'dak is-sens ukoll.

Fir-rigward tas-setturi li ġew affettwati ma nistax ma nsemmix is-settur tal-biedja li fl-aħħar ġimgħat konna qegħdin nitħaddtu ħafna dwaru.

Matul l-aħħar ġranet jien personalment kelli diversi kuntatti ma' diversi għaqdiet tal-bdiewa u numru ta' bdiewa.

Dawn minbarra li jsofru l-impatt finanzjarju, jaraw il-ħidma ta' ġimgħat u xhur tispiċċa fix-xejn.

Litteralment tara nies, familji sħaħ, jibku l-frott ta' ħidmiethom li f'lejl ikun spiċċa kollu.

Allura min-naħa tal-Oppożizzjoni mhux talli ma nsibux oġġezzjoni għal din it-talba li għamel il-Gvern li japplika għall-eżenzjoni tar-regoli tal-istate aid imma nkunu minn ta' quddiem biex nissapportjawha ħalli mqar jirnexxilna nroddu lura lill-bdiewa parti minn dak li tilfu.

Jekk il-Prim Ministru jippermettili rrid ngħid li fl-istqarrija ma jidhirlix li smajt xi ħaġa dwar id-dilettanti tal-Karnival.

F'dawn il-ġranet ikun hemm l-attivitajiet tad-dilettanti tal-Karnival li jagħmlu wkoll parti mill-wirt kulturali-soċjali ta' pajjiżna, u dawn ukoll sofrew ħsarat.

Illum wara hawnhekk se mmur inżur ħafna minnhom.

Kien hemm minnhom li sfortunatament sofrew danni u ħsarat kbar.

Dawn ukoll kienu ilhom xhur jippreparaw mhux għalihom biss imma biex jagħtu spettaklu lil pajjiżna.

Forsi lil dawn ukoll inkunu nistgħu noffrulhom xi appoġġ.

Xtaqt nistaqsi wkoll dwar il-metodoloġija ta' kif se ssir din il-kollezzjoni ta' informazzjoni.

Il-Gvern għandu diġà ppjanat xi ammont speċifiku li nkunu nistgħu niddedikaw?

Nistaqsi wkoll jekk il-pajjiż jistax juża xi fondi partikolari li għandu mwarrbin biex inkunu nistgħu ngħinu f'din iċ-ċirkostanza straordinarja ta' emerġenza lil hinn minn dawk il-fondi li nistgħu nieħdu mill-Unjoni Ewropea.

Min-naħa tal-Oppożizzjoni ċertament li f'okkażjonijiet bħal dawn id-dmir tagħna huwa li l-ewwel inġibu l-interess nazzjonali, l-interess tal-pajjiż, l-interess ta' dawk kollha li f'okkażjoni li tmur lil hinn minn kull kontroll, u l-aktar ħaġa importanti hija li lil dawk li batew u sofrew u li forsi għadhom għaddejjin mill-problemi nagħtuhom l-aħjar appoġġ li bħala pajjiż nistgħu nagħtu.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

EDWIN VASSALLO: Sur President, jien ukoll ningħaqad mal-Prim Ministru u mal-Kap tal-Oppożizzjoni u nirringrazzja lil dawk kollha li lbieraħ u f'dawn il-ġranet taw il-kontribut tagħhom.

L-importanti hu li ma kellna l-ebda imwiet.

Ninnota b'sodisfazzjon li l-Prim Ministru qal li fil-Kabinett se jitkellem fuq il-wirt kulturali, għax kif smajna mill-Ministru anke waqt il-ħin tal-mistoqsijiet, seta' kien hemm xi ħsarat li saru.

Hemm nies u familji li batew.

Ningħaqad mal-Prim Ministru meta semmiehom u anke mal-Kap tal-Oppożizzjoni, però f'ġieħ is-sewwa ejjew inkunu flimkien bħala Parlament, bħala Gvern u Oppożizzjoni bir-riżorsi kollha tagħna sabiex ngħinu lill-bdiewa u lir-raħħala.

Ma jistax ikun li jkollna nies li raqdu billejl jafu li għandhom il-biegħa tagħhom fir-raba', raqdu billejl bħala familji normali, qamu filgħodu u sabu li m'għandhomx fuq xiex jgħixu.

Il-biedja diġà għandha l-esperjenzi ebsin tagħha, u nafu kemm isofru dawk kollha involuti fil-biedja.

Issa huwa ċ-ċans li nuru li we mean business billi Gvern u Oppożizzjoni npoġġu flimkien ħalli naraw quddiem l-Unjoni Eworpea u magħna nfusna kif nistgħu ngħinu.

Hemm min irid jagħmel spejjeż kapitali minħabba ħsarat kbar fis-serer u fl-uċuħ tar-raba' u mhux dejjem ikun faċli tkejjel x'inhi n-nefqa tagħhom.

Nerġa' ngħid, mhuwiex faċli, però ejjew b'mod sinċier immorru għand dawn in-nies u nuru li aħna lesti li ngħinuhom bis-serjetà.

Jalla fuq dan inkomplu nitkellmu.

Jien lest li, f'isem l-Oppożizzjoni, bħala l-kelliem għal dan is-settur, inpoġġi madwar mejda meta l-Gvern ikun iridni.

L-importanti li mmorru għand dawn in-nies u nuruhom li lesti li ngħinu f'mument bħal dan.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

STEFAN ZRINZO AZZOPARDI: Sur President, filwaqt li ningħaqad mas-sentiment diġà espress biex insellmu lil dawk il-ħaddiema kollha li f'ċirkostanzi u kondizzjonijiet iebsa baqgħu għaddejjin b'ħidma ma taqta' xejn, xtaqt nistaqsi ftit dwar il-passi li se jkunu qed jittieħdu sabiex, l-ewwel nett, tissaħħaħ is-sistema ta' spezzjonijiet regolari fuq l-infrastruttura kollha ta' pajjiżna biex naraw li l-infrastruttura ma tkunx qiegħda fi stat li jiġrilha ħsara estensiva f'każ ta' maltemp jew ta' diffikultajiet oħra.

B'hekk indaħħlu aktar il-konċett ta' preventive maintenance.

It-tieni punt li xtaqt nissolleva jirrigwarda jekk il-Gvern, anke fid-dawl ta' dak li għadu kemm stqarr il-Prim Ministru, flimkien ma' dak il-pjan estensiv li l-Gvern beda jwettaq, ta' €700 miljun biex isiru t-toroq kollha ta' pajjiżna, hemmx ukoll ħsieb li jkun hemm pjan addizzjonali biex infrastrutturi oħrajn bħal ma huma arbli tad-dawl ikunu parti minn dan il-programm ħalli nkomplu nġeddu l-infrastruttura ta' pajjiżna.

Minn dak li rajna jista' jagħti l-każ li hemm bżonn ta' dawn l-upgrades.

Ovvjament, wieħed jistaqsi wkoll jekk il-Gvern huwiex sodisfatt biżżejjed bit-tip ta' koperazzjoni li kien hemm bejn l-entitajiet kollha li ħadmu qatigħ f'dawn il-ħinijiet.

Hawn xtaqt nagħmel suġġeriment.

Il-Gvern għandu jimbarka biex ikun hemm pjan aktar ħolistiku ta' manutenzjoni u ta' upgrade ta' pajjiżna kemm biex nipprevjenu ħsarat kif ukoll biex inkomplu nsebbħu d-dehra ta' pajjiżna.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

GODFRFEY FARRUGIA: Sur President, qegħdin nittrattaw ma' super storms.

Ir-raġuni għaliex qed iseħħu nafu x'inhi.

Dawn huma riżultat ta' tibdil fil-klima.

Hemm bżonn li jkollna pjan nazzjonali tajjeb ta' preparedness għal dawn l-emerġenzi.

Hawn qegħdin nitkellmu fuq emerġenza partikolari li għandha x'taqsam mal-klima.

Naf li għandna, u għaldaqstant nistenna li wara dan kollu, biex l-affarijiet isiru sew, jitħejja rapport.

Hemm ħsieb li jitħejja dan ir-rapport biex darb'oħra ma nbatux ċerti konsegwenzi?

Hija prassi li dan isir?

Barra minn hekk, saret evalwazzjoni tal-infrastruttura tagħna biex naraw jekk ħadmitx sew waqt din it-tempesta?

Pereżempju, l-istorm water culvert systems, dawk it-tliet proġetti li saru u li ntefqu tant miljuni fuqhom, ħadmu jew le f'din is-sitwazzjoni?

Hemm postijiet oħra fejn seta' kien hemm għargħar u għaldaqstant jista' jsir pjan simili biex dawn jiġu evitati?

Waħda mill-affarijiet li jinkwetawni meta niġu għal national preparedness plan - u naħseb ladarba aħna parti mill-Ewropa u parti mill-komunità internazzjonali qegħdin naħsbu fiha - hija li jista' jkun hemm maltempati differenti.

Qed nitkellem fuq maltempati ta' radjazzjoni mhux naturali imma li tkun imposta mhux b'inċident mill-bniedem.

X'inhu l-pjan dwar dan min-naħa tan-national preparedness plan?

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

ROBERT CUTAJAR: Sur President, segwejt dak li ntqal s'issa u forsi tajjeb li nagħmel referenza għall-istqarrija li ħareġ il-Partit Nazzjonalista aktar kmieni llum.

Tajjeb li wieħed ifakkar li meta fl-2003 kellna maltempata mhux gravi daqs din li kellna f'dawn l-aħħar 48 siegħa, dakinhar pajjiżna kien ibbenefika minn €1 miljun bħala fondi Ewropej u allura tajjeb li naċċennaw li jeżistu fondi intiżi għal hekk fi ħdan l-Unjoni Ewropea.

Infakkar ukoll li pajjiż ieħor, li huwa l-Latvja, fl-2017 applika wkoll u ħa somma li kienet tlaħħaq madwar €17-il miljun.

Lil hinn minn dan kollu, ma jidhirlix li fil-lista li elenka l-Prim Ministru ssemmew xi kunsilli lokali u allura ppermettili niġbed l-attenzjoni tal-Gvern li jista' jkun li hemm ċerta infrastruttura li taqa' taħt il-kunsilli lokali u li setgħet sofriet ħsarat.

Allura jkun tajjeb li meta jkun qed jiddiskuti dwar allokazzjoni ta' fondi addizzjonali l-Gvern jieħu nota anke tal-kunsilli lokali li mill-baġit tagħhom se jkollhom jagħmlu tajjeb għal xi ħsarat li setgħu ġarrbu żoni li jaqgħu taħt ir-responsabbiltà tagħhom.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Toni Bezzina.

TONI BEZZINA: Sur President, inkompli mal-kollegi tiegħi.

Irringrazzjajna lill-ħaddiema kollha, però naħseb li ħaqqhom ringrazzjament ukoll il-familji kollha ta' dawn il-ħaddiema għax meta raġel jew it-tifel jew familjari qegħdin jaħdmu f'kondizzjonijiet ta' maltemp bħal dan, il-familjari jkollhom moħħhom fihom u allura naħseb ħaqqhom ringrazzjament għall-koperazzjoni tagħhom.

Apparti l-istock-take li l-Prim Ministru qal li se jsir tal-ħsarat, li huwa tajjeb, naħseb li għandu jsir ukoll stock-take ta' x'mar tajjeb u x'ma marx daqshekk tajjeb.

Kien hemm bżonn ta' ċertu apparat aktar speċjalizzat biex isiru ċerti interventi imma dan ma kienx available?

Nixtieq nagħmel suġġeriment żgħir.

Forsi jistgħu jsiru ċentri distrettwali f'każ ta' emerġenzi bħal dawn.

Ovvjament, interventi li jkunu ta' natura kbira għandhom jitħallew f'idejn id-Dipartiment tal-Protezzjoni Ċivili (CPD), però jien ngħid li għandhom isiru ċentri distrettwali li jkunu taħt il-kappa tas-CPD – jistgħu jkunu involuti wkoll il-kunsilli lokali u voluntiera li jkunu mil-lokal - li jkunu jistgħu jagħmlu interventi żgħar bħal, jekk forsi jaqgħu xi siġar fit-triq.

Meta jinqalgħu il-każi kollha li nqalgħu lbieraħ u lbiraħtlula, is-CPD ma jistgħux ikunu f'numru ta' postijiet fl-istess ħin.

Għalhekk dawn iċ-ċentri jkunu jistgħu jagħmlu interventi li ma jkunux daqshekk kbar imma li jkunu effettivi.

Jekk pereżempju tkun waqgħet siġra u qed iżżomm ma' wires tad-dawl, b'intervent li ma jkunx daqshekk kbir imma jsir f'waqtu, tkun tista' tevita inċidenti kbar.

Il-kollega tiegħi l-Onor.

Stefan Zrinzo Azzopardi semma l-kwestjoni tal-culverts tal-ilma u l-manutenzjoni tagħhom.

Naħseb li waħda mill-aktar affarijiet importanti hija li jsiru culverts, però żgur li l-manutenzjoni kontinwa ta' dawn il-culverts hija daqstant importanti.

Għax jekk basket tal-plastic pereżempju jiġi fuq tappiera, dan jispiċċa jsodd il-culvert u ma jibqax effettiv u allura hemm bżonn ta' manutenzjoni kontinwa fuq din it-tip ta' infrastruttura.

Hemm bżonn ukoll li jsiru water culverts f'lokalitajiet li huma prone to flooding.

Nagħmel suġġeriment lill-Ministru responsabbli mill-infrastruttura biex dan it-tip ta' culverts jidħlu fil-programm ta' toroq.

Jiena nista' nsemmi lokalitajiet fid-distrett tiegħi bħall-Imqabba, il-Qrendi u ż-Żurrieq fejn hemm bżonn dawn it-tip ta' culverts.

L-aħħar punt.

Fil-programm elettorali taż-żewġ partiti kien hemm proposta fir-rigward tal-bdiewa fis-sens li l-Gvern jgħinhom jagħmlu insurance.

Naħseb li ż-żewġ naħat għandhom jitkellmu bejniethom biex dan isir mill-aktar fis possibbli.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

DAVID STELLINI: Sur President, se nkompli fuq l-aħħar kumment li għamel il-kollega tiegħi l-Onor.

Toni Bezzina fuq l-assigurazzjoni.

Edwin Vassallo u l-kandidat għall-elezzjoni għall-Parlament Ewropew Dr Peter Agius fl-istqarrija għall-istampa lbieraħ għamlu proposta ċara li jidhirli li l-Prim Ministru llum ma tkellimx dwarha.

Huwa veru li fil-politika agrikola tal-Unjoni Ewropa gvern ma jistax jgħin b'mod finanzjarju lill-bdiewa u r-raħħala, imma ovvjament f'każ bħal dan ta' force majeure, f'każ ta' diżastru, ta' katastrofi naturali, jista' jkun hemm eċċezzjoni.

Il-kollega Dr Peter Agius u l-Onor.

Edwin Vassallo qalulna li l-Unjoni Ewropea tinkoraġġixxi lill-gvernijiet biex jgħinu lill-bdiewa fl-assigurazzjoni.

Qalulna wkoll li l-Gvern saħansitra jista' jagħti jew jidħol bi sħab biex jitħallas premium ta' assigurazzjoni f'każ ta' maltemp sa 65%.

Jista' l-Prim Ministru jgħidilna jekk huwiex beħsiebu jidħol fi skemi bħal dawn?

Nagħlaq b'apprezzament.

Niftakar li l-Eks Kap tal-Oppożizzjoni Simon Busuttil, fl-2006 fil-Parlament Ewropew ħadem fuq dawn it-tip ta' fondi għal dan it-tip ta' eventwalitajiet fejn tniżżel il-limitu ta' ħsara biex ikun aktar faċli li Malta tapplika għal dawn il-fondi.

Grazzi, Eks Kap Simon Busuttil.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

BEPPE FENECH ADAMI: Sur President, ningħaqad ma' sħabi biex nirringrazzja lil dawk kollha li kienu involuti fix-xogħol kbir li sar ilbieraħ.

Naħseb li l-frażi li trid tintuża hi: They made us all proud!

Però osservazzjoni li għamilt ilbieraħ waqt li kont għaddej fit-triq hi li siġar ta' 30 sena, 40 sena u 50 sena b'kull zokk nofs metru, spiċċaw maqlugħa mill-għeruq.

L-ewwel impressjoni li tieħu hi li dawn inqalgħu mill-għeruq u kważi kważi huwa impossibbli li terġa' tħawwilhom.

Dalgħodu jien u ġej lejn il-Belt stajt nara dawn is-siġar enormi jitqattgħu biċċiet minħabba l-periklu li kienu qegħdin joħolqu.

Ma nafx hawnx xi ħadd min-naħa tal-ERA li jista' jgħidilna x'direzzjoni ngħatat fir-rigward ta' dawn is-siġar.

Dalgħodu kont miexi n-naħa tat-Trade Fair fejn hemm tliet siġriet enormi maqlubin mal-art, imma mhux imkissrin.

Hemm xi direzzjoni fuq il-possibbiltà li dawn is-siġar jistgħu jiġu salvati?

Dawn huma siġar li m'għandix dubju li ħadu għexieren ta' snin biex kibru.

Dalgħodu bdejt nara f'diversi postijiet siġar kbar bħal dawn jitqattgħu biċċa biċċa.

Forsi hawn xi ħadd li jista' jinforma lil dan il-Parlament jekk hemmx xi struzzjonijiet biex uħud minn dawn is-sġar, li m'għandix dubju li wħud minnhom għadhom mitluqin fejn waqgħu ilbieraħ, minflok inqattgħuhom u neqirduhom, jerġgħu jiġu mħawlin biex jerġgħu jibdew jitgawdew?

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Sur President, qabel xejn nixtieq nirringrazzja lill-Prim Ministru tal-informazzjoni li ta lil din il-Kamra dwar dak li ġara lbieraħ u lbiraħtlula.

Xtaqt nagħmel referenza għal dak li ġie rrapportat fuq NET News li fost l-oħrajn tkellem fuq alert minħabba t-tanker tal-gass u qalu li sorsi qed jgħidulhom li Electrogas tinsab fuq alert massimu minħabba din is-sitwazzjoni.

Nistaqsi lill-Prim Ministru jekk dan huwiex veru jew inkella dawn ir-rapporti kenux intiżi biss biex jallarmaw għalxejn għal skop politiku partiġjan.

Jekk inhu hekk, naħseb li hija verament irresponsabbiltà kbira.

Għaldaqstant nistaqsi lill-Prim Ministru jekk jistax jikkonferma dan jew kenitx fake news!

L-ISPEAKER: Grazzi.

Hawn aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Insejjaħ lill-Prim Ministru biex, jekk jogħġbu, jagħmel il-konklużjonijiet tiegħu.

JOSEPH MUSCAT: Sur President, għandi xi ngħid mhux ħażin, jiġifieri nitlob li tikkumpatuni ftit għax nixtieq inwieġeb għall-mistoqsijiet kollha li saruli.

L-ewwel nett, naħseb li qal sewwa ħafna l-Onor.

Edwin Vassallo li l-ewwel ħaġa – u għamilt żball min-naħa tiegħi li ma semmejthiex – irridu niringrazzjaw lil Alla li ma miet ħadd ilbieraħ.

Chris Fearne matul il-ġurnata kollha u beda jinformani li l-Isptar ma kienx hemm xi influss barra min-normal.

Meta tqis li kien hemm dik is-sitwazzjoni kollha u ma kellniex persuni li mietu jew ġew feruti gravament, naħseb li dik hija a huge relief.

Illum hawnhekk mhux qegħdin nitkellmu fuq telf ta' ħajjiet jew nies li jweġġgħu b'mod li tonqsilhom il-kwalità tal-ħajja tagħhom, imma qegħdin nitkellmu u nevalwaw infrastruttura, u din minnha nnifisha naħseb li hija a huge relief għal kulħadd.

Sitwazzjonijiet bħal dawn nistgħu biss nippreparaw għalihom, imma x'jiġri u ma jiġrix ftit li xejn wieħed jista' jipprevedi.

Naqbel mal-Onor.

Bezzina u jidhirli anke l-Onor.

Farrugia li semmew il-bżonn ta' post mortem.

Kif jgħaddu dawn il-jumejn se nibdew post mortem ta' dak kollu li sar.

At face value jidher li s-sistema ħadmet.

Jien kont sodisfatt ħafna li l-Ħadd filgħodu, x'ħin tlabt l-ewwel rapport kmieni filgħodu, il-flow of information kienet b'saħħitha ħafna.

F'affarijiet bħal dawn jien mgħallem li tinduna jekk l-affarijiet humiex qegħdin jaħdmu jew le mhux għax jgħidulek iva, jew ftit jew ħafna, imma jekk titlob state of affairs mis-CPD u jagħtuk numru eżatt ta' telefonati li daħlu, jgħidulek eżatt kemm hemm nies impenjati u kemm qegħdin bħalissa on alert f'postijiet differenti, u dak juri li hemm sistema li qed taħdem.

Jiena xorta nemmen li minkejja li fil-fehma tiegħi at face value jidher li kien hemm sistema li ħadmet, m'hemm xejn ħażin, anzi huwa xorta bżonjuż li inti tagħmel analiżi ħalli tara fejn kienu blockages, fejn kienu l-affarijiet li qegħdin niffaċċjaw għall-ewwel darba, fejn kienu l-affarijiet li setgħu mxew aħjar u fejn imxejna aħjar mis-soltu.

Naħseb dak huwa punt li fil-fehma tiegħi huwa importanti ħafna.

Irrid ngħid ukoll li napprezza li l-membri kollha ta' din il-Kamra rringrazzjaw lill-ħaddiema u 'l-persuni kollha involuti.

Illum tħabbret xi ħaġa li ma kenitx ippjanata li tkun imħabbra in the aftermath of the storm.

Imma llum il-Ministru Edward Scicluna u l-Ministru Michael Farrugia ħabbru xi ħaġa li biha nistgħu nuru l-apprezzament lil dawn il-ħaddiema.

Bħala parti mit-twettiq tal-manifest elettorali tal-Gvern, illum ħabbarna li lħaqna ftehim, liema ftehim ilu li ntlaħaq numru ta' ġimgħat u kien skedat li jitħabbar illum, li lill-ħaddiema kollha tal-korpi dixxiplinati se nkunu qegħdin inkopruhom għall-ewwel darba permezz ta' occupational insurance.

Sal-lum il-ġurnata lill-membri tal-korpi dixxiplinati meta jinqalgħalhom xi ħaġa jew allaħares qatt jitilfu ħajjithom jew ikorru b'mod li jsofru diżabilità waqt li jkunu qegħdin jaqdu dmirijiethom, kważi kważi dejjem isiru ad hoc arrangements, li inti tidħol każ każ.

Issa, minflok hekk, il-membri tal-korpi dixxiplinati se jkunu qegħdin jiġu koperti totalment sa massimu ta' €180,000.

B'din il-miżura se nkunu qegħdin intejbulhom ħafna l-kondizzjonijiet tax-xogħol tagħhom.

Naħseb li dan huwa mod ta' kif nuru, lil hinn mir-retorika, apprezzament lil dawn il-ħaddiema.

L-Onor.

Bezzina staqsa dwar il-bżonn li jkollna ċentri reġjonali għas-CPD.

Kumbinazzjoni wkoll, ġimagħtejn ilu approvajna l-pjan ta' żieda fir-riżorsi tas-CPD meta ftit li xejn stajna nkunu nafu li din se tkun tema attwali daqshekk malajr.

Ngħid għalija nnifsi, mhux dejjem faċli … Għax meta tara l-pjanijiet tgħid: Imma dawn ikollok bżonnhom?

Wieħed mill-pjani għas-CPD huwa li jkun hemm ċentru speċjalizzat li jkun mibni b'tali mod li jkun rinforzat għall-aħħar f'każ, allaħares qatt, ta' terremot f'pajjiżna.

Tibda tgħid: Imma hawnhekk mhux qegħdin nonfqu miljuni kbar għalxejn?

Però meta jiġri jkun ġara!

Issa ġie identifikat il-mod ta' kif isir dan iċ-ċentru ta' tmexxija li jkun reżistenti anke għall-akbar diżastri naturali li jistgħu jseħħu.

Qegħdin nikkonsidraw ukoll firxa iktar reġjonali, għaliex għandu raġun l-Onor.

Bezzina li l-mod ta' kif inhi strutturata s-CPD illum hija inklinata wisq fuq naħa waħda tal-pajjiż, u r-response time jiġi b'dak il-mod miżjud minħabba l-kwestjoni tad-distanzi.

Naturalment hemm kwestjoni ta' planning u hemm il-fattur li ħadd ma jieħu pjaċir ikollu bitħa tal-fire engines wara biebu.

Meta tkun se tibni xi ħaġa xi mkien issib elf oġġezzjoni.

Imma naħseb li xi ħaġa bħal tal-bieraħ turina l-bżonn li dipartiment bħal dan – u rrid nirringrazzjahom ħafna – ikun mgħammar bl-aħjar affarijiet.

Il-Kap tal-Oppożizzjoni semma l-fondi Ewropej.

L-ewwel nett hu semma l-fondi strutturali Ewropej u anke l-Fond ta' Struttura, il-Juncker Plan jew fondi oħrajn.

Hemm forsi għandna kwestjoni ta' interpretazzjoni differenti mill-Kap tal-Oppożizzjoni.

Dawk li semma hu huma fondi li kważi kollha nistgħu nużawhom, imma nistgħu nużawhom biex prattikament nissellfu l-flus minnhom.

Jekk għandna l-fondi nazzjonali u m'għandniex bżonn nissellfu, mhux se noqogħdu mmorru nħallsu l-imgħax fuq self li m'għandniex bżonn.

Dak li kapaċi nagħmlu aħna naqbdu u nagħmluh u jekk ikun hemm bżonn nissellfu, se nkunu qegħdin nissellfu.

Irrid ngħid li għandek tliet strumenti partikolari li huma earmarked bħala strumenti għall-kwestjonijiet ta' diżastri naturali.

L-ewwel strument għandu x'jaqsam mal-biedja li huwa ggvernat b'mod burokratiku u minuzjuż f'dak li għandu x'jaqsam mal-istate aid, jiġifieri kwalunkwe ewro li tagħti lill-qasam tal-biedja jkun skrutinizzat bl-iktar mod strett.

F'każijiet ta' diżastri naturali hemm proċedura li rridu nsegwu – jiġifieri mhux naqbdu u nagħmlu li rridu - li permezz tagħha r-regoli tal-istate aid jiġu waived off.

Se nibdew nikkomunikaw mal-bdiewa, mar-raħħala u mas-sajjieda permezz ta' freephone li se jiġi mniedi dalwaqt, u hawnhekk naqbel totalment mal-Onor.

Jien għandi ħafna bdiewa fil-familja u għandi wkoll ħafna bdiewa ġirien tiegħi u tkellimt magħhom ilbieraħtlula, jiġifieri l-Ħadd filgħodu.

Min ikun milqut ikun iddisprat.

M'hemmx fallback position, u lil dawn il-persuni rrid nerġa' nassigurahom li mhux se nħalluhom waħedhom.

Diġà għandna l-kejl tal-kalkolu ta' kif se nkunu qegħdin ngħinu.

Ovvjament hemm limiti, wieħed irid jara l-ħsarat li qegħdin jiġu claimed u jrid jiġi verifikat li l-ħsarat huma ġenwini.

Hemm il-ħsarat tal-uċuħ tar-raba' li jkunu b'kejl mod u hemm il-ħsarat strutturali li jkunu b'kejl ieħor, u hemm min għandu x'jaqsam mas-serer u min għandu x'jaqsam ma' apparat ieħor.

Nikkalkolaw dak kollu li qegħdin ngħidu, imbagħad huwa irrelevanti jekk il-flus jiġux mill-Unjoni Ewropea jew minn Malta, għax lil dawn se nkunu qegħdin ngħinuhom.

(Onor. Membri: Hear, hear) Naħseb li lkoll kemm aħna naqblu li lill-bdiewa, lir-raħħala u lis-sajjieda ngħinuhom b'mod li jkun strutturat tajjeb biex ma jkunx hemm abbużi.

Forsi din mhux popolari ngħidha bħalissa, imma jrid ikun hemm audit trail tajjeb, imbagħad ngħinuhom f'dan ir-rigward.

It-tieni strument huwa dak li għandu x'jaqsam mal-fondi ġejjin mill-Common Agricultural Policy (CAP) li jidħlu fis-seħħ ukoll f'każ ta' xi diżastru naturali.

Għandi ftit xettiċiżmu dwar l-interpretazzjoni ta' dan kollu, għaliex l-interpretazzjoni tiegħi dwar din hi li jrid ikun hemm xi disruption dwar is-suq Ewropew biex inkunu nistgħu nikkwalifikaw.

Ma naħsibx bl-ebda mod li dak li seħħ f'Malta jista' jkun klassifikat bħala disruption fis-suq Ewropew!

Għalissa ma se ngħid xejn għax naħseb irridu naraw sewwa l-mekkaniżmu u r-regolamenti biex naraw jekk nikkwalifikawx jew le.

It-tielet strument huwa dak tal-European Union Solidarity Fund li hemmhekk hemm kejl ċar ħafna.

L-Onor.

Cutajar qal li l-Latvja ħadu €17-il miljun.

Iva, il-Latvja ħadu €17- miljun għax kien ikkalkolat li kellhom madwar €600 miljun ħsarat f'pajjiżhom.

Il-kejl nixtieq nispjegah b'mod ċar ħafna.

Il-kejl ta' dan l-istrument mhuwiex li jgħid il-pajjiżi kollha jieħdu €17-il miljun jew il-pajjiżi kollha jieħdu €10 miljuni jew €20 miljun.

L-ewwel kejl huwa l-gross national income (GNI) ta' dak il-pajjiż.

Trid tara l-GNI, imbagħad tieħu persentaġġ ta' 0.6% tiegħu.

Issa 0.6% tal-GNI tagħna huwa €60 miljun.

Mhux qed ngħid nieħdu €60 miljun, qed ngħid x'inhu l-benchmark.

Biex tkun tista' tikkwalifika għal dan l-istrument, il-ħsarat li jrid ikun ġarrab il-pajjiż iridu jkunu jammontaw għal mill-inqas 0.6% tal-GNI.

Jiġifieri l-ħsarat li ġarrabna bħala pajjiż iridu jkunu jammontaw għal €60 miljun.

Onestament għadu kmieni wisq u nkun irresponsabbli jekk nagħti xi figura jew jekk nallaċċja xi figura mal-ħsarat li saru.

L-ewwel nett, il-ħsarat iridu jkunu kwantifikati.

Wieħed irid jara li ninkludu l-ħsarat kollha u nimxu minn hemmhekk.

Meta nkunu kkwantifikajna li dawn il-ħsarat ikunu ta' iktar minn €60 miljun – u nerġa' ngħid m'iniex f'pożizzjoni li nikkonferma, niċħad jew ngħid kemm jistgħu jkunu għax it's very early in the day - hemmhekk hemm ammont, jekk m'iniex sejjer żball, ta' 2.5% li nistgħu nikkwalifikaw għalihom.

Jiġifieri b'dan l-ewwel mekkaniżmu niġu nikkwalifikaw għal €1.5 miljun.

Jiġifieri din tas-€17 miljun se tidher sabiħa, imma qiegħda €17-il miljun għax hija skont id-danni li sofrew il-Latvja u skont is-sitwazzjoni ta' dan il-kejl.

Jekk hemm b'€60 miljun ħsarat - u ma nafx jekk hemmx jew le, għax hawn min jgħid li ħafna u hawn min jgħid li ftit - permezz ta' dak il-mekkaniżmu nikkwalifikaw għal €1.5 miljun, a far cry from many more millions!

Jekk tistaqsuni x'nagħżel, ngħid li nippreferi jekk ma nkunx nikkwalifika għall-ebda tip ta' għajnuna u ma jkollniex dawn il-ħsarat.

F'ġieħ kemm hemm!

Għax il-fatt li rridu naħsbu fuq €60 miljun oħra biex nieħdu €1.5 miljun ukoll iġibni jxoqq naqra l-għaraq għalija, għax fl-aħħar mill-aħħar il-flus iridu jiġu minn x'imkien.

Jekk kemm-il darba l-ħsarat ikunu iktar minn dawk is-€60 miljun, tidħol it-tieni parti ta' mekkaniżmu li aħna nieħdu 6% tal-excess sum.

Jiġifieri jekk għall-argument ikollna €70 miljun, apparti l-€1.5 miljun nieħdu €600,000 oħra, jiġifieri madwar €2 miljuni b'kollox.

Dan biex kulħadd ikun jaf l-affarijiet kif inhuma.

Nixtieq ukoll li ma mmorrux bl-idea li l-Unjoni Ewropea qisha l-insurance tagħna, li issa kulħadd jiġbor l-ispejjeż, nibagħtuhom lill-Unjoni Ewropea u jagħtuna l-flus għall-fridge l-ġdida!

Is-sistema ma taħdimx b'dan il-mod, ma nistgħux nagħmluha, u anke li kieku nistgħu nagħmluha, ma teżistix.

Jien l-ewwel wieħed li kieku hemm il-flus li nistgħu nġibu mill-Ewropa fi kwalunkwe ħaġa, nġibuhom, imma ma jeżistix mekkaniżmu ta' dan it-tip.

Nappella għall-kawtela u lin-nies għandna nfehmuhom mill-ewwel li xi ħaġa bħal din mhijiex disponibbli, ma teżistix u ma nistgħux nagħmluha.

Ladarba kien hemm din il-mistoqsija, xtaqt nieħu s-suġġeriment li għamel l-Onor.

Cutajar dwar il-kunsilli lokali.

Kunsilli lokali li jkunu sofrew xi danni sostanzjali se nkunu qegħdin narawhom.

Qed nifhem li dawn huma parti mill-affarijiet li qegħdin jieħdu ħsieb anke d-Dipartiment tax-Xogħlijiet.

Jiġifieri mhux qegħdin naraw jekk hux xogħol tal-Gvern jew xogħol tal-kunsilli, qegħdin naraw il-ħsarat kollha u nimxu bil-lant.

Nieħu spunt minn dak li qal l-Onor.

Fenech Adami u naqbel miegħu li fejn hemm ċans li siġar ma jinqalgħux, dawn nirranġawhom u niżbruhom.

Hekk għandu jsir u naqbel miegħu li jsir hekk.

Se nerġa' nitkellem ftit dwar il-biedja għax l-Onor.

Stellini semma punt importanti.

L-Onor.

Stellini għandu raġun li hemm fondi Ewropej rigward insurance għall-bdiewa.

Aħna qed nittrattaw lill-biedja mhux bħal negozju ieħor għax ħafna drabi l-biedja mhijiex insured.

Fil-każ ta' pajjiż żgħir bħal tagħna ma ssibx insurance companies li jkunu lesti biex jidħlulek għal dak ir-riskju, anke għaliex ir-riskju f'każ ta' pajjiżna mhuwiex iżolat għal x'imkien li għandu x'jaqsam mal-biedja, imma jekk jagħmel maltemp li jaffettwa l-biedja, dan x'aktarx se jaffettwalek it-territorju kollu.

Il-mudell ta' kif taħdem insurance, b'dak il-mod ma tistax tagħlaqha b'mod settorali għax se tiġi kwestjoni nazzjonali u mhux kwestjoni settorali.

F'pajjiżi oħrajn jarawha bħala settorali, imma fil-każ tagħna l-mument li se jagħmel maltemp li jolqot il-biedja, qed jintlaqat il-pajjiż kollu awtomatikament u minħabba f'hekk l-insurance tagħmillek pass lura.

Aħna ħriġna sejħa – fil-każ jikkoreġini l-Onor.

Aaron Farrugia – għall-fondi Ewropej biex ngħinu insurance companies jidħlu magħna, u aħna nerfgħu parti mir-riskju permezz ta' fondi Ewropej biex ikunu jistgħu jipprovdu poloz tal-assigurazzjoni għall-biedja.

Ma applikat l-ebda insurance company, la minn dawk li huma bbażati f'Malta u lanqas oħrajn.

Nerġgħu nipprovaw, nerġgħu nħajru, imma huwa settur diffiċli ħafna għax hija kwestjoni ta' diseconomies of scale, għax is-settur tant kemm hu żgħir illi r-riskju relatat mat-territorju b'mod nazzjonali huwa diffiċli.

Aħna għalhekk qed nagħmlu differenza bejn il-biedja u negozju ieħor, għax issa ovvjament il-mistoqsija li jmiss hija ta' dak li jgħidlek: Jien għereqli l-ħanut, allura se tgħin lill-bidwi u ma tgħinx lili?

In-negozju huwa insurable u l-Gvern ma jistax jidħol biex jagħmel tajjeb u jkun insurance hu.

Jekk il-Gvern jagħmel hekk, dak li jkun qed iħallas polza tal-insurance mbagħad jgħidlek: Mela darb'oħra ma nħallas xejn u jidħol u jagħmilli tajjeb il-Gvern!

Jiġifieri jrid ikun hemm ċertu bilanċ.

Huwa kollox sew li lil bniedem ngħinuh bħala emerġenza għax daħallu ħafna ilma fil-basement.

F'każi bħal dawn mhux se toqgħod tara jekk hux tal-Gvern jew tal-privat jew jekk hux tort ta' dak jew li jidħol biex jagħmilha tal-insurance.

Naħseb li hemm periklu kbir ħafna li nħalltu dawn is-sitwazzjonijiet.

Ma smajtx suġġerimenti min-naħa tal-Oppożizzjoni li għandu jsir hekk, imma qed nipprova nispjega lil dak li jkun, għax naf li issa nibdew nirċievu l-ittri u l-emails fejn jgħidulek: Kif għentu lill-bdiewa, għaliex ma tgħinux lil dan u lil ieħor?!

Kulħadd irid jerfa' r-responsabbiltajiet tiegħu.

Il-Gvern mhuwiex insurance, imma se ngħinu kemm nistgħu.

Biex inkunu qegħdin nitkellmu ċar, is-sitwazzjoni tal-bieraħ kienet forsi bla preċedent għal pajjiżna, imma differenti minn sitwazzjonijiet ta' qabel.

Semmejt il-każ li l-iktar rekord ta' maltemp bħala rjieħ kien dak tal-11 ta' Ottubru, 1982 fejn dakinhar mietu erba' persuni.

Hawn ta' min jgħid li dak it-tip ta' maltemp kien ħafna iktar b'ilmijiet milli kien ilbieraħ.

Ilbieraħ il-fenomenu kien iktar ikkawżat mill-irjiħat milli mill-ilmijiet.

U għalhekk nerġa' niġi għal dak il-punt.

Ħadmu s-sistemi tal-istorm water?

Jidher li ħadmu, imma ma kellux il-pressjoni ta' maltempati enormi.

Kien hemm waqtiet li pajjiżna ffaċċja ferm iktar ilma milli ffaċċja lbieraħ.

Żgur li mill-1982 ma kienx hemm sitwazzjoni li kien hemm dawn l-irjiħat li ffaċċjajna llum il-ġurnata.

Li nista' ngħid hu li l-kwestjoni tal-manutenzjoni, kif kien qed jitkellem u staqsa l-Onor.

Zrinzo Azzopardi, tibqa' u hija kruċjali.

Nieħu pjaċir li f'okkażjonijiet bħal tal-bieraħ nista' inneħħi minn moħħi l-inkwiet li seta' kellna, pereżempju fuq il-pont tal-Mistra li għamilnielu l-maintenance.

Meta tagħmel il-maintenance, in-nies, l-ewwel wieħed jien, li noqogħdu n-naħa ta' fuq, tinduna għax il-blockage tat-traffiku li ħoloq dak il-maintenance tal-pont tal-Mistra kien enormi.

Imma lbieraħ waqt li kien għaddej dak il-maltemp kollu kien moħħna mistrieħ li mhux se jkollna problema.

Il-bridge tal-Pepsi l-istess, tajnieh maintenance waħda u sew, jiġifieri stajna nserrħu moħħna minn dan kollu.

Dan kien ilu ma jeħodha s-snin, imma hemm bżonn li nkomplu ninvestu f'dan kollu.

Rigward il-Floating Storage Unit (FSU), it-tanker tal-gass, jien mhux se nidħol f'kontroversji, imma se ngħid biss il-fatti.

Meta jkollok ċertu tip ta' maltemp, b'mod normali jidħol fis-seħħ parti mill-protokoll tas-safety fejn tidħol tug boat ħdejn dan it-tanker, mhux biex tiġbdu, imma biex tkun on standby, jiġifieri dik il-parti tal-protokoll tiskatta mill-ewwel.

Se nitkellem ċar u tond.

Kieku d-direzzjoni tar-riħ kienet mod ieħor, dik hija kwestjoni oħra, u hemmhekk jidħol protokoll ieħor fejn jekk ikun hemm bżonn, jinqata' 'l barra.

Għax id-direzzjoni tar-riħ kienet kif kienet, minkejja s-saħħa tar-riħ, ma kienx hemm bżonn li dan jinqata' minn postu u l-provvista kompliet b'mod normali.

Dwar il-Karnival, ikkonfermali l-Ministru Owen Bonnici li se nkunu qegħdin nagħtu grant finanzjarju lil dawk l-artisti li sofrew ħsarat.

Dawn jirrabjaw għax ikunu ilhom tant jaħdmu u jisfalhom kollox suf, imma se nkunu qegħdin nagħtuhom għajnuna finanzjarja biex nipprovaw nagħmlu tajjeb għal dak li jkunu sofrew.

L-ikbar inkwiet li għandi, Sur President, hu dwar postijiet bħal Ricasoli.

Minnu nnifsu l-post diġà għandu bżonn ta' maintenance u aħna għandna masterplan għal Ricasoli.

Min jaf bħall-bieraħ x'ġarrab dan il-post!

Naf li saru spezzjonijiet hemmhekk u nixtieq nara r-ritratti.

Postijiet bħal dan u ċerti fortizzi f'inħawi differenti tal-pajjiż jinkwetawni, imma fl-aħħar mill-aħħar kulħadd bravu.

Anke jekk nibdew issa nżidu ħafna iktar il-maintenance, xorta m'intix se tlaħħaq.

It-tħassib ikun li ħadulek ħafna mill-ħin biex saret schedule għal dak it-tip ta' maintenance.

Imma lil hinn minn hekk nista' ngħid li ninsab kburi ħafna bil-ħidma li saret bħala team f'dan il-pajjiż.

Grazzi.

L-ISPEAKER: Ngħaddu għall-Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA

L-ORDINANZA DWAR

IL-PROFESSJONI MEDIKA U

L-PROFESSJONIJIET LI GĦANDHOM X'JAQSMU MAGĦHA U

L-ORDINANZA DWAR MEDIĊINI PERIKOLUŻI

L-ISPEAKER: Id-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa Chris Fearne

CHRIS FEARNE: Sur President, nipproponi t-Tielet Qari tal-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Professjoni Medika u Professjonijiet li għandhom x'jaqsmu magħha u l-Ordinanza dwar Mediċini Perikolużi.

L-ISPEAKER: Min jissekonda?

MICHAEL FARRUGIA (Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali): Nissekonda.

L-ISPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda l-Ordinanza dwar il-Professjoni Medika u professjonijiet li għandhom x'jaqsmu magħha, Kap. 31, u l-Ordinanza dwar il-Mediċini Perikolużi, Kap. 101, biex tiġi implimentata d-Direttiva tal-2017 u 2013", ikun moqri t-Tielet Darba.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri t-Tielet Darba u għadda.

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR IŻ-ŻONI ĦIELSA F'MALTA

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri.

Ikompli mit-18 ta' Frar 2019.

Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet.

L-ISPEAKER: Rimarki?

L-Onor.

GODFREY FARRUGIA: Sur President, huwa tajjeb li nsaħħu l-ekonomija u narawha miexja 'l quddiem.

Huwa fatt li l-prodott domestiku gross qiegħed jiżdied, jiġifieri l-volum qiegħed hemm, imma ma rridux ninsew u ninjoraw il-fatt li fl-ekonomija hemm ukoll il-prinċipju tal-valur.

Il-volum waħdu ma jissarrafx ħlief f'sagrifiċċju jekk f'pajjiż tad-daqs u ċ-ċokon tagħna ma jitqisux ukoll il-valuri u b'mod partikolari s-sostenibbiltà tal-kapital naturali.

Huwa tajjeb li nfittxu swieq ġodda, imma rridu nkunu fiċ-ċert li l-ekonomija li qegħdin nindirizzaw lejn pajjiżna tkun waħda sostenibbli, waħda ġusta u ispirata minn politika li ċ-ċentru tagħha huwa l-bniedem.

Fl-istess ħin trid tkun ekonomija li tibbilanċja l-oqsma tal-ambjent u dak soċjali flimkien ma' dak ekonomiku, biex b'hekk tiggarantixxi l-prosperità li hemm bżonn li pajjiż, b'mod partikolari tad-daqs tagħna, għandu jkollu.

Ftit ħin ilu għadna kemm smajna li pajjiżna huwa tant ċkejken li anke kumpaniji tas-sigurtà ma jħarsux lejn ċerti oqsma bħalma jsir f'pajjiżi oħra li huma kbar.

Meta niġu biex inħarsu lejn dan il-qasam lilna jqisuna kważi territorju settorali.

Huwa proprju għalhekk li l-ekonomija tagħna għandha tħares lejn il-bniedem u tiffoka fuq il-potenzjal tiegħu u fuq il-kwalità ta' ħajja li jgħix f'dawn il-gżejjer.

Huwa tajjeb li jkollna free trade zones, imma fl-aħħar mill-aħħar dawn iż-żoni, dawn l-oġġettivi, għandhom iservu lill-bniedem u mhux lin-negozjant.

Għaliex qed ngħid hekk?

Qed ngħid hekk għax għandna qafas ta' liġi li se jsaħħaħ in-negozju, imma għalija, kemm bħala ċittadin u kemm bħala politiku, mhux kull negozju huwa adattat minkejja l-vantaġġi ekonomiċi tiegħu għal Malta.

Dan ma jfissirx li qed ngħid li jien kontra ż-żoni ħielsa, imma rridu nkunu kawti biex waqt li nsaħħu l-ekonomija bi swieq ġodda bħalma qed jiġi propost, irridu nħarsu, fuq kollox, lejn is-sagrifiċċji li se nġorru bħala pajjiż u s-sagrifiċċji li se nġorru bħala poplu għax il-kapital ta' pajjiżna huwa limitat.

Hemm punt ieħor li rrid insemmi mhux biex inkun negattiv, imma biex nilqgħu għalih u nkunu ppreparati għal quddiem.

Dan huwa suq li faċli joħloq monopolju, allura huwa importanti li nissalvagwardjaw il-kompetizzjoni.

Għaliex qed ngħid hekk?

Huwa fatt li n-negozjant ifittex il-qligħ u huwa fatt li ħafna mill-qligħ jiġi mit-transhipment hub u mhux mis-servizz tal-ġarr u tad-distribuzzjoni tal-merkanzija bejn dawn iż-żoni ħielsa.

Il-pajjiż, b'mod partikolari n-naħa t-isfel, se jkun qed jagħmel sagrifiċċji u allura aktar u aktar irridu noqogħdu attenti li ma nservux lin-negozjant, imma nservu liċ-ċittadin Malti u Għawdxi.

Irrid ngħid ukoll li l-qafas innifsu tal-liġi huwa wieħed ta' min ifaħħru.

Il-liġijiet li jwaqqfu xi awtorità donnu fihom pattern li dejjem jiġi segwit.

Waħda mid-diffikultajiet li nsib f'dan l-Abbozz ta' Liġi hija l-fatt li m'hemmx differenza, m'hemmx red lines bejn dak li huwa regolatur u dak li huwa amministratur.

Taqsima III titkellem dwar sorveljanza, dwar kontroll, dwar approvazzjoni, dwar awtorizzazzjoni, dwar immaniġġjar, dwar li tikkordina mal-ministeru, dwar li tagħti pariri lill-Gvern u li toħroġ linji gwidi, imma s-separazzjoni ta' poter biex b'hekk ikun hemm dik il-kontabilità li f'artiklu 7 suppost għandha tkun ċara daqs il-kristall bil-prinċipju ta' certainty u specificity, ma teżistix.

Dan huwa d-difett li nara f'din il-liġi.

Se jkollok awtorità li minkejja li hija totalment indipendenti u awtonoma mit-tmexxija tal-ministru, se jkollha l-piż li hija se tkun kemm regolatur kif ukoll amministratur.

Forsi tgħiduli li ċ-ċokon ta' pajjiżna ma jitlobx li jkollok din is-separazzjoni ta' poter u oġġettivi meta qed nitkellmu dwar xi ħaġa li mhijiex daqshekk kbira.

Deħlin f'suq, u la deħlin f'suq se nkabbru s-suq li għandna, u la se nkabbru s-suq li għandna hemm bżonn nuru iktar professjonalità u iktar integrità biex meta niġu biex nagħtu l-vantaġġi biex nattiraw lil ħaddieħor lejn pajjiżna, inkunu iktar fuq ir-riħ minn pajjiżi oħrajn mhux biss għax ikollna proċess ta' simplifikazzjoni, imma proċess li jaħseb b'mod serju u kawt kif l-affarijiet għandhom isiru.

Jien nara li bil-mod kif ġie ppreżentat il-qafas tagħha, din l-awtorità se jkollha remit wiesa' ħafna.

Jiena tal-opinjoni li din l-entità kellu jkollha dawn iż-żewġ branki separati minn xulxin.

Sintendi, min-naħa tiegħi nistenna li l-Ministru jagħti spjega dwar dan forsi anke waqt l-istadju ta' Kumitat biex ikun hemm iktar ċarezza u serħan tal-moħħ, bħalma nixtieq li jkun hemm ċarezza dwar il-possibbiltà li jinħoloq monopolju u dwar il-possibbiltà li pajjiżna, b'mod partikolari n-naħa t'isfel tal-pajjiż, se jispiċċa jġorr iktar sagrifiċċji li jistgħu jisfumaw fix-xejn.

L-ekonomija sejra tajjeb, jidher li qegħdin inwittu t-triq għal suq differenti, imma hemm bżonn li issa nibdew inroddu lura lil pajjiżna billi jkollna ekonomija li tħares iktar lejn il-valur milli lejn il-volum.

Il-GDP meta jikber juri indiċi sbieħ, imma fl-aħħar mill-aħħar hija l-kuntentizza, hija l-kwalità tal-ħajja li l-poplu jkun qiegħed jgħix f'artu li jiddetermina kemm pajjiż huwa miexi 'l quddiem jew le.

Grazzi.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Jidher li m'hawnx iktar rimarki.

Insejjaħ lill-Ministru Chris Cardona biex, jekk jogħġbu, jagħmel il-winding-up.

CHRIS CARDONA (Ministru għall-Ekonomija, Investiment u Negozji Żgħar): Sur President, nirringrazzja lilek u lil dawk kollha li ħadu sehem f'din id-diskussjoni dwar żoni ħielsa f'Malta.

Dan l-Abbozz jittratta niċċa ġdida fl-ekonomija tagħna bħala pajjiż u jidher li hawn qbil dwarha miż-żewġ naħat tal-Kamra u għalhekk wasalna biex nagħlqu din id-diskussjoni fl-istadju tat-Tieni Qari.

M'għandix dubju li fl-istadju ta' Kumitat se jkun hemm ukoll ċerti kjarifiki, u min qiegħed isib diffikultà biex jinterpreta l-klawsoli tal-liġi jkun jista' jiġi hemmhekk u jifhem aħjar.

Il-proċess ma bediex fil-Parlament.

Matul il-proċess tkellimna mal-istakeholders interessati f'din it-tip ta' attività kummerċjali pjuttost attiva u naħseb li matul din id-diskussjoni ħareġ biċ-ċar li l-Gvern huwa riżolut li jkompli jimbotta, ikompli jixpruna l-potenzjal ta' pajjiżna biex iwassal għal iktar tisħiħ fl-ekonomija Maltija u, fuq kollox, għal aktar opportunitajiet kemm ta' impjiegi kif ukoll ta' attività kummerċjali.

Jiġifieri dan huwa kuntrarju għal dak li għadu kif qal il-kelliem ta' qabli.

Illum il-ġurnata għandna l-Malta Freeport Terminal li għandu din it-tip ta' attività fil-pajjiż u ma teskludix li jkun hemm attività oħra simili.

Fil-fatt, waqt li konna qegħdin nagħmlu t-tħejjija għal dan l-Abbozz rajna l-obbligazzjonijiet kuntrattwali li għandu l-Gvern mal-Malta Freeport Terminal kif ukoll l-obbligazzjonijiet għal dak li għandu x'jaqsam mal-acquis, mal-liġijiet li joħorġu mill-Customs Union.

Kif għedt fid-diskors tal-introduzzjoni tiegħi, qegħdin inressqu dan l-Abbozz ta' Liġi għaliex il-Gvern huwa fiduċjuż li dan is-settur se jkun wieħed ta' suċċess f'pajjiżna, speċjalment għaliex pajjiżna diġà għandu l-esperjenza u għandu storja twila fis-settur loġistiku permezz tal-ħidma li ssir fil-Port Ħieles u, għaldaqstant, il-viżjoni tagħna bħala Gvern hi li Malta ssir ċentru għall-kummerċ lejn l-Afrika, lejn pajjiżi li mhumiex membri fl-Unjoni Ewropea.

Hawn qegħdin nitkellmu dwar importazzjoni ta' merkanzija barra mill-ġurisdizzjoni Ewropea minn pajjiżi li jissejħu third countries li r-ri-esportazzjoni tagħhom hija lejn pajjiżi li mhumiex membri fl-Unjoni Ewropea.

Għalhekk hemm din il-possibbiltà li fuqhom ma jkunx hemm levy, taxxa jew tariffi li għandhom x'jaqsmu ma' importazzjoni.

Hawnhekk mhux qegħdin nitkellmu dwar income tax jew dwar taxxa li hi dovuta minħabba d-dħul.

Mhux qegħdin nitkellmu dwar eżenzjoni minn taxxa fuq id-dħul jew inkella fuq eżenzjoni minn taxxa minħabba l-profitti, bħal capital gains, imma qegħdin nitkellmu dwar eżenzjoni minn tariffi, minn taxxi imposti li normalment huma due jekk jidħlu fis-suq Ewropew.

Il-pożizzjoni ġeografika tagħna bħala pajjiż, bħala gżira f'nofs it-triq kummerċjali tal-Ewropa u l-Afrika tpoġġina f'vantaġġ uniku.

Dan għaliex min qiegħed jesporta l-merkanzija se jkun f'pożizzjoni li jkun jista' jaħżen, bil-ħsieb li jerġa' jesporta din il-merkanzija mingħajr ma jkollu għalfejn iħallas it-tariffi li wieħed iħallas meta prodott jew merkanzija tiegħu tidħol fis-suq Ewropew.

Din il-liġi se twitti wkoll it-triq biex pajjiżna jsir ċentru ta' eċċellenza f'dak li għandu x'jaqsam mal-industrija tal-loġistika.

Sur President, nixtieq nieħu din l-okkażjoni biex nirrispondi għal ftit mill-argumenti u mill-kritika li saru mill-Oppożizzjoni f'dan id-dibattitu.

Il-kollegi tiegħi l-Onor.

Claudio Grech u issa għadni kif smajt ukoll lill-Onor.

Godfrey Farrugia tkellmu dwar il-kwestjoni tal-awtorità.

Naħseb li l-ġist hu li l-Oppożizzjoni qed tgħid li hemm bżonn jiddaħħlu provvedimenti serji biex inkunu nafu kif se tkun komposta l-awtorità.

Naħseb li dak kien il-main thrust tal-argument tal-Onor.

Dan l-Abbozz ta' Liġi jipproponi twaqqif ta' awtorità biex tamministra ż-żoni ħielsa.

Filwaqt li tamministra, tkun ukoll qiegħda toffri l-assistenza lil dawk l-intrapriżi li jaħdmu f'dan is-settur.

Hawn qegħdin nitkellmu dwar numru ta' intrapriżi u żgur li fl-ebda ħin m'għandna interess li jkun hemm xi tip ta' monopolju f'dan is-settur.

Aħna qegħdin naħdmu fil-qrib ħafna mal-istakeholders kollha, fosthom mal-kumitat li kkostitwiet iċ-Chamber of Commerce li ħadna wkoll il-pariri tiegħu, rajna wkoll x'qegħdin jgħidulna l-persuni li huma midħla ħafna ta' dan it-tip ta' suq, u nista' neskludi a priori li hemm xi ħsieb jew jista' jkun naslu f'sitwazzjoni fejn ikun hemm xi cartel jew inkella xi abbuż ta' pożizzjoni dominanti fis-suq.

Bħala Gvern iddeċidejna li f'dan ir-rigward, il-każ li qed jiġi mqajjem mill-Oppożizzjoni dwar l-awtorità, l-awtorità tkun il-Malta Enterprise.

Dan għaliex ir-rwol tar-regolatur taż-żoni ħielsa jaqbel mal-portafoll attwali tagħha, filwaqt ukoll li dan l-Abbozz jaqbel sew mal-mandat ġenerali tal-Malta Enterprise li tippromwovi iktar l-intrapriża, iktar żvilupp ekonomiku u iktar investiment.

F'dan il-każ il-Bord tad-Diretturi tal-Malta Enterprise se jiffunzjona bħala l-bord tal-awtorità.

Tajjeb infakkar ukoll li s-settur privat huwa wkoll rappreżentat fil-Bord tal-Malta Enterprise għaliex għandek il-General Retailers and Traders Union (GRTU) u għandek ukoll il-Kamra tal-Kummerċ li t-tnejn huma parti mill-bord u se jkunu involuti fit-tmexxija ta' dawn iż-żoni ħielsa.

Din hija a smart move, hija mossa intelliġenti li minflok noħolqu awtorità ġdida jew nipprovaw indaħħluha f'awtorità li teżisti diġà, ikun il-bord tal-Malta Enterprise li tkun l-awtorità ta' din il-liġi.

Apparti minn hekk, il-Malta Enterprise diġà għandha l-mekkaniżmu u l-istruttura biex tapprova proġetti ta' investiment speċjali, speċjalment f'dak li għandu x'jaqsam mas-settur tal-loġistiika.

Meta l-Gvern beda jipprepara, madwar erba' snin ilu, konna bdejna nikkummissjonaw studji dwar l-EU Customs Union u kif se nkomplu l-kunċett tal-Unjoni tad-Dwana, u bdejna naqraw, nistudjaw u nirriċerkaw il-possibbiltajiet li jsir dan, però kellna difett fil-liġi tagħna.

Sa dak iż-żmien il-liġi li tikkwalifika attivitajiet biex permezz tal-Malta Enterprise, imbagħad tal-Malta Industrial Parks, kumpaniji jkunu jistgħu jiggwadanjaw żona industrijali tal-Gvern, ma kenitx tinkludi s-settur tal-loġistika bħala parti mill-qualifying activities.

Niftakar li jien kont ressaqt emenda għal-liġi biex fost attivitajiet oħrajn jibdew jikkwalifikaw ukoll attivitajiet marbutin mal-loġistika.

Illum il-ġurnata l-Malta Enterprise tapprova dawn it-tip ta' proġetti li jkunu ndirizzati fil-pajjiż kemm minn investituri lokali kif ukoll minn investituri barranin li jkollhom proġett li jaqa' f'din il-kategorija.

Il-Malta Enterprise għandha wkoll ir-riżorsi meħtieġa biex qabel tapprova dawn il-proġetti tagħmel due diligence, studju bir-reqqa ħafna u dettaljat biex niżguraw is-serjetà tal-proġett, is-serjetà tal-investitur mill-aspett finanzjarju tiegħu billi naraw l-istorja tiegħu finanzjarja kif kienet u kif inhi bħalissa kif ukoll il-projections li għandhom, partikolarment dak li għandu x'jaqsam ma' audited accounts li jkollhom dawn il-kumpaniji.

Isir ukoll operational due diligence, imma dan mhux neċessarjament nagħmluh aħna.

Aħna nikkummissjonaw kumpaniji speċjalizzati, uħud minnhom barra minn Malta, li jagħmlu dan it-tip ta' xogħol.

Dawn jiġu lura bl-istudji tagħhom u aħna nkunu nistgħu nużaw dawn l-istudji biex naslu għal deċiżjoni rigward is-serjetà tal-proġett u tal-investitur.

Kull proġett li se jopera minn żona ħielsa jrid ikun approvat mill-Malta Enterprise.

Bħala Gvern qegħdin nikkonsidraw ukoll il-possibbiltà li b'mod addizzjonali għall-Bord tal-Malta Enterprise noħolqu task force simili għal dik li ħloqna fil-proċeduri ta' Brexit, jiġifieri dik imsejħa bħala l-Brexit Task Force, li r-rwol tagħha jkun biex nippromwovu - kif għamilna u kif qegħdin nagħmlu waqt il-Brexit - is-settur tal-loġistika f'Malta.

Jiġifieri din it-task force żgur mhux se tkun ir-regolatur taż-żoni ħielsa.

Din se tkun l-id li tippromwovi, li tirreklama barra minn Malta dan is-settur ġdid fil-ġurisdizzjoni tagħna.

Il-Malta Enterprise f'dan il-każ se tkun, kif għadni kif ħabbart, l-awtorità li se jkollha x'taqsam biss ma' kwestjonijiet amministrattivi.

Ovvjament, imbagħad min-naħa l-oħra għandek il-proċeduri tad-Dwana, il-proċeduri doganali li jitħallew kollha f'idejn id-Dipartiment tad-Dwana.

Bla dubju l-Malta Enterprise se tkun qed tikkopera wkoll mal-Freeport Authority biex dan l-Abbozz isaħħaħ in-negozju tal-Freeport Terminal u nassiguraw li aktar merkanzija tibda tgħaddi mill-Freeport għal żoni ħielsa li se jiġu kostitwiti permezz ta' din il-liġi.

L-Oppożizzjoni qalet li ż-żoni ħielsa għandhom ikunu regolati sew u li l-mudell użat għandu mill-bidu jkun ibbażat fuq dak ta' public private partnership.

Biex nagħmilha ċara, il-Gvern m'għandux l-intenzjoni li jiżviluppa ż-żoni ħielsa waħdu, iżda l-għan tagħna hu li niffaċilitaw influss ta' investiment mis-settur privat fil-qasam tal-loġistika.

Hawnhekk ir-rwol tal-Gvern hu dak ta' interlokutur, ta' facilitator.

Dan mhuwiex Gvern li jibni l-ħitan, anzi aħna rridu niffaċilitaw l-intrapriża privata, ngħinu, nattiraw u noħolqu l-aptit biex l-investituri privati jidħlu f'din in-niċċa, f'dan is-settur tal-loġistika.

Din il-liġi hija intenzjonata biex toħloq dan is-sentiment, biex toħloq qafas li jiffaċilita u li jinkoraġġixxi l-koperazzjoni bejn il-Gvern u l-investituri privati.

Il-mudell li se jiġi wżat biex noperaw dawn iż-żoni huwa simili għal dak li nużaw fiż-żoni ndustrijali, jiġifieri l-Istat jipprovdi s-servizz tal-art u anke servizz tal-infrastruttura, filwaqt li s-settur privat jagħmel l-investiment industrijali.

Fil-fatt, il-Malta Enterprise diġà ġiet ikkuntattjata u diġà resqu lejna ammont ta' investituri privati li jixtiequ jwaqqfu ċentri ta' loġistika f'Malta u jibdew joperaw minn hawn.

Din hija esperjenza li għaddejna minnha meta lleġiżlajna l-liġi li tirrigwarda l-produzzjoni tal-marijuana mediċinali.

Bħala sfidi, f'dan is-settur il-Gvern għandu l-isfidi tal-ispazju u l-labour force, però l-ikbar sfida tibqa' tal-ispazju.

M'għandniex biżżejjed spazju, m'għandniex biżżejjed żoni li jistgħu jkunu żoni ndustrijali biex ilaħħqu mad-domanda li għandna.

Allura hija responsabbiltà ikbar fuq il-Gvern, fuq il-Malta Enterprise u fuq il-Malta Industrial Parks li l-iskrutinju li nagħmlu fuq kull metru kwadru li nagħtu lill-privat għall-operat tiegħu jkun wieħed li jimmassimizza l-potenzjal tal-art taż-żoni industrijali tal-Gvern.

Xi kelliema tal-Oppożizzjoni sostnew li hemm bżonn noqogħdu attenti li b'din il-liġi ma noħolqux kompetizzjoni ma' dawk in-negozji li huma żgħar jew inkella li huma iżgħar minn dawn it-tip ta' operaturi fis-settur tal-loġistika.

L-intenzjoni tagħna bħala Gvern hija li noħolqu attivitajiet ġodda, li naraw li mhux inqassmu dak li qed isir bħalissa, dak li huwa eżistenti, imma noħolqu servizzi anċillari, fejn allura jkollok valur miżjud għall-ekonomija li huwa iktar b'saħħtu, u li minnu finalment l-intrapriżi żgħar u medji fil-pajjiż jiggwadanjaw iżjed.

Investiment li ma joħloqx opportunitajiet ġodda għall-ġid u l-ħolqien tal-impjiegi m'għandux ikun approvat.

Id-direzzjoni politika, il-linja gwida li qed tingħata l-Malta Enterprise mill-Gvern huwa proprju dan, li aħna rridu nassiguraw li l-proġetti li jiġu ppreżentati mill-Malta Enterprise sabiex ikun hemm approvazzjoni għalihom ikunu proġetti ibbażati fuq il-ħolqien tal-impjiegi u fuq il-ħolqien ta' servizzi li huma relatati mal-loġistika.

Barra minn hekk ukoll, l-assistenza kollha lill-investituri bħal dawn se tkun ukoll marbuta – u din irrid nenfasizzaha għax ħadd ma semmieha – mar-regoli tal-Unjoni Ewropea fir-rigward ta' għajnuna tal-Istat, mal-iState Aid Regulations u li nassiguraw li ma jkunx hemm implikazzjonijiet ta' state aid.

Sur President, waqt id-dibattitu sar intervent xi ftit kalamituż, kważi kważi estrem, mill-Onor.

Edwin Vassallo li qal li jispera li din il-liġi ma tkunx kontaminata bil-korruzzjoni.

Vassallo ngħidlu li aħna bħala Gvern għandna fiduċja assoluta fid-Dipartiment tad-Dwana.

F'dawn l-aħħar sitt snin id-Dwana Maltija ħadet ir-reputazzjoni li hija fost l-aqwa fid-dinja.

Dan sar b'diffikultà kbira, għaliex nafu l-konfini ta' kif taħdem id-Dwana Maltija u d-diffikultà li għandha minħabba li d-Dwana Maltija mhijiex id-dwana ta' pajjiż li huwa aċċessibbli fl-Ewropa, imma jrid ikun hemm ċertu sforz biex iddaħħal ċerti prodotti llegali fil-ġuridizzjoni tagħna.

Allura l-istakes huma ikbar u ovvjament nifhmu u hija minn ewl id-dinja li għax l-istake ikun ikbar, il-kriminal li jkun se jagħmel dan it-tip ta' xogħol jogħlielu wkoll il-profitt.

Illum il-ġurnata nafu li d-Dwana Maltija hija armata sa snienha b'nies li huma kompetenti immens u li jserrħulna moħħna li din l-attività ta' loġistika li se nintroduċu permezz ta' din il-liġi tista' taħdem b'mod effiċjenti għall-aħħar, li jkun hemm audit trail b'saħħtu, li jkun hemm reputazzjoni b'saħħitha, li jkollna sistema robusta li tiflaħ ukoll għal ċerti attakki li jista' jkun hemm minn min għandu interess li jevita l-mod ta' trasbord tal-merkanzija ġenwina, jew saħansitra jkollu f'moħħu li jagħmel trasbord ta' affarijiet counterfeit jew inkella affarijiet illegali.

Ċertament li ċ-ċertifikati tal-kontroll tad-dwana għenu immens biex jitkissru ċerti attivitajiet ta' ċrieki illegali li kien hemm fil-pajjiż.

Illum qegħdin naraw li dawn iċ-ċrieki naqsu bis-saħħa tax-xogħol li għamel id-Dipartiment tad-Dwana.

Ninsab ċert li bl-għajnuna ta' dan id-Dipartiment se jiġi evitat l-abbuż.

Kif għidt qabel, il-Malta Enterprise ukoll se tkun qed tagħmel id-due diligence meħtieġ fuq l-investituri filwaqt li d-Dwana se tkun qed tikkontrolla l-operazzjoni taż-żoni ħielsa 24 siegħa kuljum, jiġifieri se jkollok preżenza kontinwa ta' uffiċjali tad-Dwana on site li jkunu qegħdin jagħmlu x-xogħol tagħhom.

Jiddispjaċini ngħid li l-attitudni tal-Onor.

Vassallo hija kundanabbli għall-aħħar, partikolarment meta qiegħed juża suġġett li se jkun ta' benefiċċju għall-ekonomija Maltija biex ibeżża' lil dawk li jkunu qegħdin jisimgħuh.

Jien nispera li weġibt għall-mistoqsijiet li għamluli l-kollegi f'dan il-Parlament, kemm tan-naħa tal-Gvern u anke min-naħa tal-Oppożizzjoni.

Kien dibattitu interessanti ħafna, suġġett li mhux daqshekk faċli biex titkellem dwaru jekk ma tkunx qrajt l-implikazzjonijiet, ir-regoli tal-Unjoni Ewropea, il-mod ta' kif taħdem is-sistema tal-Customs Union fl-Unjoni Ewropea, it-tariffi li jiġu mħallsa u t-tariffi li ma jiġux imħallsa.

Jien nagħlaq billi nappella lill-Oppożizzjoni biex tivvota favur l-Abbozz ta' Liġi dwar iż-Żoni Ħielsa f'Malta.

Din hija kwestjoni ta' kuraġġ għaliex il-futur qed iseħħ quddiem għajnejna u aħna rridu nagħżlu jekk inħallux l-opportunitajiet jaħarbu minn idejna jew inkella naħtfuhomx u nkomplu nagħmlu suċċess minn pajjiżna.

Din in-naħa tal-Kamra se tibqa' tagħżel it-triq tas-suċċess li qbadna.

Grazzi, Sur President, talli tajtna din l-opportunità u nispera li fix-xhur u fis-snin li ġejjin ikolli opportunità li nerġa' niġi nirrapporta lil din il-Kamra u lilek, bħala Sedja, dwar is-suċċessi li pajjiżna jkun qed jagħmel fis-settur tal-loġistika.

Grazzi.

L-ISPEAKER: Nirringrazzjak.

Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jipprovdi għar-Regolamentazzjoni u l-amministrazzjoni ta' affarijiet li jirrigwardaw żoni ħielsa f'Malta bil-għan li jinkoraġġixxi l-iżvilupp ekonomiku u jiġġenera impjiegi f'Malta sabiex jiddetermina u jirregola l-impriżi li huma awtorizzati jwettqu attivitajiet f'żona ħielsa mingħajr preġudizzju għad-dispożizzjonijiet applikabbli tal-Att dwar id-Dazju tal-Importazzjoni u Kodiċi Doganali tal-Unjoni" ikun moqri t-Tieni Darba.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri t-Tieni Darba.

L-ISPEAKER: Grazzi.

CHRIS CARDONA: Sur President, nipproponi li dan l-Abbozz ta' Liġi jiġi trattat fil-Kumitat Permanenti dwar il-Konsiderazzjoni ta' Abbozz ta' Liġi.

L-ISPEAKER: Min jissekonda?

L-ISPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Mozzjoni kif imressqa mill-Ministru Chris Cardona.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA

L-KODIĊI DWAR IL-LIĠIJIET

TAL-PULIZIJA

MICHAEL FARRUGIA: Sur President, nipproponi t-Tieni Qari l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi tal-Liġijiet tal-Pulizija.

L-ISPEAKER: Min jissekonda?

L-ISPEAKER: Il-Ministru għall-Intern u Sigurtà Nazzjonali, l-Onor.

MICHAEL FARRUGIA: Sur President, se nipprova nispjega fi ftit kliem x'wassal għal dan l-Abbozz ta' Liġi kif ukoll il-ħsieb warajh.

B'mod regolari l-Kummissjoni Elettorali toħroġ bidliet fuq numru ta' toroq ġewwa pajjiżna u tagħti numru lill-bibien li jkunu jeżistu f'diversi toroq kif jiġi ppubblikat fil-Gazzetta tal-Gvern.

Hemm obbligu li wieħed iwaħħal in-numru li tgħaddi l-Kummissjoni Elettorali fuq il-bibien tal-individwi u wieħed huwa mistenni li fil-fatt iwaħħal dak in-numru.

Fir-realtà x'jiġri?

Fir-realtà jiġri li ġieli dawk in-numri ma jitwaħħlux.

Ġieli nispiċċaw b'toroq b'żewġ verżjonijiet ta' numri differenti, numri antiki u ta' ħdejh għandu n-numru li għadu kif ġie mogħti mill-Kummissjoni Elettorali u ma jiġri assolutament xejn jekk dawn ma jitwaħħlux.

Din hi r-raġuni primarja għaliex qed jitressaq dan l-Abbozz ta' Liġi u mhux biss minħabba l-elezzjonijiet.

Anzi l-elezzjonijiet huma pjuttost sekondarji.

Il-kollega tiegħi li qiegħed hawnhekk fil-Kamra l-Onor.

Godfrey Farrugia jista' jispjegalna wkoll kemm bħala tabib ġieli jkun hemm sitwazzjonijiet fejn nies jagħtuh numru li kellhom qabel jew inkella wieħed jagħtik in-numru li ngħata ġdid, imbagħad meta tmur tfittex ma ssibux għax in-numru qatt ma jkun twaħħal.

Immaġina li jkollok triq li tkun relattivament twila fejn inti trid tfittex l-isem tad-dar.

Kieku wieħed jagħti u jwaħħal in-numru li tagħti l-Kummissjoni Elettorali u kulħadd joqgħod mal-bidliet fin-numri, il-ħajja sir ħafna iktar faċli għal min ikun qiegħed ifittex indirizz, kemm jekk hu tabib, kemm jekk hu pulizija, kemm jekk hu servizz ta' emerġenza permezz tal-ambulanzi, jekk inhu servizz tal-pustiera u anke ta' persuni oħrajn li b'xi mod jew ieħor jagħtu servizzi fid-djar biex iwasslu ċerti servizzi jew prodotti li jitwasslu fid-djar u allura jaslu mill-ewwel fil-post mingħajr ħela ta' ħin.

Din hija xi ħaġa li hija obbligatorja imma min-naħa l-oħra ħadd ma josservaha, u allura rridu naraw kif l-affarijiet jiġu fil-linja.

Għal din ir-raġuni, meta Kummissjoni Elettorali tagħti n-numri lill-bibien il-perjodu se jitwal minn għaxart ijiem għal tliet xhur biex wieħed jara li jwaħħal in-numru mal-bieb prinċipali.

Dan jinkludi lil min huwa amministratur ta' kondominju li wkoll ikollu l-obbligu li jwaħħal in-numru mal-blokk ta' appartamenti li huwa l-amministratur tagħhom.

Apparti minn hekk, jekk ikollok żona fejn għandek numri ta' djar bil-plots mhux mibnijin bejniethom, meta jibnew dawk il-plots allura jkun hemm sistema ta' numri flimkien ma' ittri li jibdew mill-"A" u jkomplu telgħin sakemm jimtlew dawk il-plots.

Dan kollu huwa regolat minn dan l-Abbozz ta' Liġi li għandna quddiemna.

Dan l-Abbozz ta' Liġi jinsisti wkoll li ħadd ma jista' jħassar jew inkella jgħarraq numru li jkun imwaħħal.

Apparti minn hekk, jekk ma jitwaħħalx ikun hemm il-jedd min-naħa tal-Uffiċċju Elettorali li jwaħħal in-numru fil-preżenza ta' uffiċjal tal-Pulizija u li dak in-numru ma jistax jitneħħa minn hemmhekk.

Għall-ewwel darba se jkun hemm multa li wieħed jista' jeħel jekk ma jottemporax ruħu ma' din il-liġi meta tiġi fis-seħħ.

Apparti minn hekk, djar fi triq privata wkoll jistgħu jingħataw numru min-naħa tal-Kummissjoni Elettorali.

Dan ma jfissirx li dik it-triq saret pubblika.

Dik it-triq xorta waħda tibqa' privata imma jkun hemm in-numri li jkunu jridu jitwaħħlu.

Sur President, kif għedt aktar qabel, dan huwa importanti għal diversi nies li jagħtu servizzi fid-djar.

Din se tiffaċilita l-ħajja ta' diversi nies u dan qed isir ukoll fl-interess tal-istess residenti li joqogħdu f'dawn il-postijiet, għax jekk jinqala' xi ħaġa wieħed ikun jistenna u jippretendi li s-servizzi ta' emerġenza jaslu malajr fuq il-post, u dan dejjem jista' jsir jekk lil dak li jkun nagħmlulu l-ħajja faċli, speċjalment fil-każ ta' toroq relattivament twal.

Il-ħajja tkun iktar diffiċli jekk minflok numri jkun hemm ismijiet imwaħħlin.

Ovvjament kulħadd jista' jżomm l-isem tad-dar tiegħu, imma fl-istess ħin huwa mistenni li jwaħħal in-numru li toħroġ il-Kummissjoni Elettorali.

Issa se jkun obbligatorju li dawn jitwaħħlu mal-faċċati tad-djar.

Qabel niġi biex nitkellem fuq diversi rapporti li ħriġna fl-aħħar jiem nixtieq nirringrazzja lill-membri tal-Korp tal-Pulizija, tal-Protezzjoni Ċivili, lill-membri tal-Armata u lil diversi dipartimenti u entitajiet oħrajn ġewwa pajjiżna tal-għajnuna b'mod kontinwu li taw fl-aħħar jiem lil diversi persuni li b'xi mod jew ieħor sabu ruħhom f'diffikultà.

F'ċerti każi kien hemm uffiċjali tal-Pulizija u tas-Civil Protection Department (CPD) li rriskjaw ħajjithom.

Jien kelli l-opportunità li jgħadduni bil-karozza mit-triq tas-Sliema fejn mhux ir-raxx tal-mewġ, imma l-mewġ tela' saħansitra fuq it-triq jgħatti l-karozzi li kienu għaddejjin minn hemmhekk.

Dak il-ħin stajt nifhem iktar il-periklu li kienu qegħdin jaħdmu fih b'mod kontinwu, imma bil-ħidma tagħhom ġew evitati numru ta' diżgrazzji.

Dan seħħ anke bil-koperazzjoni ta' ħaddiema tal-Enemalta li ħadu azzjoni mill-ewwel billi tfew il-provvista tal-elettriku u substation li kienet qegħda viċin u taħt blokk ta' appartamenti .

Ħadu azzjoni wkoll biex jitfu l-ġeneraturi li setgħu ħolqu nirien u anke periklu kemm għall-ħaddiema kif ukoll għar-residenti li kienu joqogħdu f'dawk l-appartamenti.

F'postijiet oħrajn bħall-Birgu kien hemm mewġ qawwi li kisser il-ħġieġ ta' appartamenti, bl-ilma baħar jidħol fl-appartamenti u kien hemm numru ta' anzjani li ġew megħjuna biex joħorġu mill-appartamenti tagħhom u jittieħdu f'postijiet iktar siguri mill-qilla tal-mewġ li kien qed jolqot lil djarhom.

Bħalma għamilt f'żewġ attivitajiet li kelli llum, xtaqt li b'mod pubbliku anke mill-Parlament nirringrazzja lill-membri tal-Korp tal-Pulizija, lill-membri tal-korpi dixxiplinati speċjalment tal-Protezzjoni Ċivili għall-interventi kollha li huma għamlu matul dawn il-jumejn li għaddew.

Fil-fatt għadhom jieħdu diversi inizjattivi biex ikomplu jgħinu diversi persuni oħrajn dwar problemi li għad għandhom u biex ineħħu kull forma ta' periklu li jista' jkollhom fi djarhom jew inkella fil-basements tagħhom.

Bħalma qal il-Prim Ministru u bħalma kien hemm anke rakkomandazzjoni minn diversi membri anke f'din il-Kamra, issa se nkunu qegħdin nagħmlu l-evalwazzjoni kollha ta' x'daħal bħala talbiet għall-assistenza.

Wara li ssir din l-evalwazzjoni se nkunu qegħdin nagħmlu kull intervent li hemm bżonn biex inkomplu ntejbu u nagħmlu upgrading tas-servizzi li aħna nistgħu noffru u jkun mistenni minna li nagħtu.

Jien kont viċin dawn in-nies u nista' ngħid li kulħadd kien qiegħed jaħdem bil-qalb biex jgħin lil għajru.

Kien hemm kordinament assolut biex in-nies ikunu megħjuna minkejja l-elementi li kien hemm.

Kien hemm ċirkostanzi fejn ma stajniex nużaw ċertu apparat minħabba l-irjieħ bħal, perżempju, ċerti cranes għoljin, biex jitneħħew siġar tqal minn nofs it-toroq.

Dawn intużaw biss meta beda jbatti ftit ir-riħ.

Il-biża' kien li malli jkunu qegħdin jippruvaw jagħtu l-assistenza biex jitneħħew dawk l-ostakli mit-toroq, ir-riħ stess jieħu l-cranes il-kbar l-istess bħalma tajjar containers.

Irrid nirringrazzja wkoll lis-settur privat u lill-persuni li resqu 'l quddiem biex jagħtu l-għajnuna, inkluż anke membru tal-Oppożizzjoni li ċempel dwar periklu li hu ra u ħass li hemm bżonn li tittieħed azzjoni dwaru, u kif konna ukoll fuq it-telefon staqsa ukoll jekk hemmx xi għajnuna li jista' jagħti min-naħa tiegħu u x'kuntatti jista' jagħmel biex anke jġib kuntratturi privati biex jagħtu l-assistenza jekk ikun hemm bżonn.

Qed nirreferi għall-Onor.

Toni Bezzina li llum ukoll ressaq 'il quddiem ċerti proposti.

Dan huwa mod kif f'ċirkostanzi simili nkunu nistgħu naħdmu flimkien.

Naħseb tajjeb ukoll li bħalma għamel il-Prim Ministru nsemmi wkoll punt importanti f'dak li għandu x'jaqsam mal-korpi dixxiplinati.

Meta nsemmi l-korpi dixxiplinati qiegħed nirreferi għall-Pulizija, għall-Armata, għall-Protezzjoni Ċivili, għall-ħaddiema li jaħdmu fil-Faċilità Korrettiva ta' Kordin u anke għas-Servizz tas-Sigurtà, apparti l-uffiċjali tad-Dwana.

Lill-korpi dixxiplinati aħna tajniehom il-faċilità li jidħlu u jkunu rappreżentati minn unions.

Illum spiċċa darba għal dejjem iż-żmien fejn kollox jiġi deċiż mill-Kummissarju, mill-Brigadier, mid-Direttur tal-Protezzjoni Ċivili jew mid-Direttur tal-Faċilità Korrettiva ta' Kordin dwar x'għandhom ikunu l-kondizzjonijiet tal-collective agreement tal-ħaddiema ta' taħthom fejn kulħadd kien ikollu jbaxxi rasu u jgħid iva.

Dak illum spiċċa għax illum hemm ir-rappreżentanti tal-ħaddiema u l-collective agreements jiġu diskussi magħhom.

Hekk sar fil-każ tal-Pulizija, għaddej bħalissa l-proċess tal-Protezzjoni Ċivili, tal-Armata kif ukoll fil-Faċilità Korrettiva ta' Kordin.

Malli jitlestew, dawn inkunu nistgħu niffirmawhom bħalma ffirmajna l-ftehim kollettiv tal-Pulizija.

Kien hemm wegħda li kienet importanti li l-Pulizija jkollhom insurance li tissalvagwardjahom jekk allaħares qatt imutu jew inkella jweġġgħu waqt li jkunu fuq ix-xogħol jew jispiċċaw b'diżabilità permanenti.

Wara diversi xhur ta' diskussjoni wasalna u kkonkludejna fejn issa kull membru li huwa fil-korpi dixxiplinati se jkun rikonoxxut billi jkun hemm skema ta' insurance f'każ li persuna tmut, tkorri jew ikollha diżabilità permanenti.

Se jkun hemm skema li se tkun finanzjata mill-Fond Konsolidat li se tagħmel tajjeb għal dawk l-injuries fuq l-istess binarji ta' kif jinħadmu insurances privati.

Se jkun hemm kumpens li jingħata mhux każ każ imma issa nafu l-iskema kif taħdem, kif persuna jkun jaf x'inhu intitolat għalih wara li jkun hemm evalwazzjoni tad-diżabilità li jkollu.

Dan huwa każ ieħor fejn qed nagħmlu pass ieħor 'il quddiem fejn għandhom x'jaqsmu l-korpi dixxiplinati.

Matul il-ġimgħa li għaddiet ukoll ħriġna rapport li naħseb huwa importanti ħafna għax juri l-verità tal-fatti.

Hawnhekk se nitkellem fuq il-kwestjoni tal-kriminalità.

Joħorġu numru ta' surveys dwar il-perċezzjoni tan-nies fuq ċerti affarijiet.

Il-perċezzjoni fuq il-kriminalità faċilment tiġi affettwata.

Jekk ikollok xi ħadd fil-familja, xi ħbieb jew xi ħadd fuq ix-xogħol li jinsteraq f'daqqa waħda l-perċezzjoni tal-persuni madwarhom tkun: Kemm hawn serq!

Jekk wieħed ikollu l-card tal-bank u jiffrodawh, l-impressjoni ta' kull min jitkellem miegħu hija: Kemm hawn frodi ta' cards tal-banek u kemm hija kbira din il-problema!

Mis-surveys jirriżulta li matul l-2018 il-perċezzjoni tan-nies fuq kriminalità naqset bi 15%, imma xorta dik il-perċezzjoni għadha teżisti.

Ikun hemm ukoll enfasi minn ċerti politiċi li jtambru b'mod regolari li l-kriminalità qed tiżdied, qiegħda out of control, ħadd ma jaf x'inhu jagħmel u li l-Pulizija ma jafux x'inhuma jagħmlu u dan ukoll jeffettwa l-perċezzjoni, imma meta wieħed jara n-numri jsib li dawn juru li l-kriminalità naqset.

Sur President, in-numri la Michael Farrugia u lanqas il-Gvern ma jagħmilhom imma joħorġu min-numru ta' każijiet irrapportati dwar kriminalità li jkun hemm evalwazzjoni tagħhom minn kriminologu, li huwa l-Kap tal-Kriminoloġija ġewwa l-Università ta' Malta.

Dan ma bediex jagħmel dan ix-xogħol illum imma dan ix-xogħol ilu jagħmlu għal diversi snin.

Minn din l-analiżi li jagħmel - u issa se nitilqu mill-kwestjoni ta' perċezzjoni – ħareġ li r-rata' ta' kriminalità fl-2017 fuq l-2016 naqset b'0.9% u fl-2018 komparat mal-2017 naqset b'7%.

Din kienet l-ewwel qabża 'l isfel fir-rata ta' kriminalità ġewwa pajjiżna wara diversi snin.

Fis-snin ta' qabel, ir-rata ta' kriminalità kienet dejjem tielgħa.

Fl-2016 kienet telgħet tikka żgħira, fl-2017 niżlet tikka żgħira, u fl-2018 niżlet b'rata' ta' 7%.

Din ma ġratx kumbinazzjoni, imma ġrat għaliex il-Pulizija għaddejja b'impenn kontinwu mhux biss billi tiġġieled il-kriminalità imma hija impenjata wkoll li tipprevjeni l-kriminalità.

Parti minn dan is-suċċess huwa grazzi għall-inizjattiva li jieħu l-Korp tal-Pulizija fil-ġlieda kontra l-kriminalità.

Hija parti mir-responsabbiltà tagħhom u jidher li b'xi mod jew ieħor qed iħallu riżultat.

Qed iħallu riżultat għaliex qed jieħdu diversi inzijattivi li jwasslu għal riżultati pożittivi, u ma nistgħux naħarbu minn dak il-fatt.

L-analiżi li saret mhux se tibqa' fil-kexxun trabbi t-trab, anzi bil-kontra.

Aħna għalhekk għaddejjin bis-suċċess, Sur President, għax dawn id-dokumenti li joħorġu ma jservux sempliċement biex min ikun qiegħed jistudja l-istatistika jkollu x'jirrapporta, imma qegħdin iservu biex tiġi analizzata mill-Korp tal-Pulizija biex ikun jista' jaddatta għall-bidliet li wieħed qiegħed jara fir-rata ta' kriminalità u jaġixxi.

Fil-ftit ħin li baqagħli se nagħti eżempju żgħir.

Sur President, qiegħed jidher b'mod ċar li fis-settur tal-frodi fejn tidħol economic crime u anke fejn tidħol cybercrime hemm ċertu żieda.

Għal din ir-raġuni matul is-sena li għaddiet l-ewwel ħaġa li għamilna kienet li saħħaħna l-Economic Crimes Unit.

Din saħħaħnieha mhux biss billi rduppjajna l-investigaturi imma saħħaħnieha wkoll bin-numru ta' persuni li jassistu l-investigaturi fil-grad ta' surġenti u pulizija ħalli dan id-dipartiment ikun jista' jaġixxi għall-bidla fit-trend li hemm f'dak li għandu x'jaqsam ma' kriminalità.

Id-dipartiment se jkun qiegħed jinqasam ukoll f'żewġ setturi, dak ekonomiku u s-settur l-ieħor tal-frodi.

Apparti minn hekk, minħabba li rdoppjajna n-numru ta' investigaturi, il-post sar pjuttost żgħir u allura bħala dipartiment se jimxi għal post akbar li fih wieħed jista' jaħdem b'effiċjenza.

Eventwalment, jekk ikun hemm bżonn, nerġgħu nżidu n-numru ta' investigaturi – u diġà qegħdin nagħmlu ċerti pjanijiet – fil-unit li tiġġieled l-economic crime.

Apparti minn hekk għandna żewġ supretendenti li qegħdin imexxu l-Economic Crimes Unit u hemm assistent kummissarju li qiegħed speċifikament fuq dan is-settur.

Hekk irid isir!

Meta wieħed jara ċerti xejriet, irid jinvesti fihom u jaħdem fihom ħalli nkunu nistgħu nagħtu riżultati.

Huwa b'hekk li nistgħu ngħinu biex nieħdu ħsieb problema li tkun qiegħda on the rise, biex eventwalment matul is-sena naraw ċertu tnaqqis, u nittamaw li anke fis-settur ekonomiku naraw dan it-tnaqqis.

L-ISPEAKER: Sar il-ħin.

L-ISPEAKER: Ninforma lill-Kamra li skont paragrafu (4) tal-artikolu 120B tal-Ordnijiet Permanenti tal-Kamra, fil-laqgħa tal-lum l-Erbgħa, 25 ta' Frar 2019, tal-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni tal-Abbozzi ta' Liġi, l-Onor.

Byron Camilleri qed jissostitwixxi lill-Onor.

Nistieden issa lill-Ministru Michael Farrugia biex, jekk jogħġbu, iressaq l-Aġġornament.

AĠĠORNAMENT

MICHAEL FARRUGIA: Sur President, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal għada t-Tlieta, 26 ta' Frar, 2019 fl-4.00 p.m. b'din l-aġenda:

Mozzjonijiet

Mozzjoni mressqa mill-Oppożizzjoni sabiex jiġi emendat l-Avviż Legali Nru 438 tal-2018 dwar art agrikola proprjetà tal-Gvern.

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi tal-Liġijiet tal-Pulizija – Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' liġi dwar il-Protezzjoni tal-Minuri (Ħarsien Alternattiv) – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Awtorità għas-Servizzi Finanzjarji ta' Malta (Emenda Nru 2) – Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Swieq Finanzjarji – Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar it-Trademarks - Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi biex jemenda l-Att dwar il-Patrimonju Kulturali – Tielet Qari; u

Abbozz ta' Liġi dwar l-Awtorità għall-Iżvilupp Reġjonali ta' Għawdex – Votazzjoni fuq

Abbozz ta' Liġi li Jimplimenta Miżuri tal-Estimi – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili u l-Kodiċi Kriminali - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Impiegi u r-Relazzjonijiet Industrijali - Kumitat

Abbozz ta' Liġi biex jemenda Diversi Liġijiet (Riforma dwar il-Pensjonijiet) - Kumitat

Abbozz ta' Liġi dwar Żoni Ħielsa f'Malta – Kumitat Permanenti.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

CLAYTON BARTOLO: Grazzi, Sur President.

Illejla ħassejt li għandi nitkellem f'dan l-Aġġornament dwar xi ħaġa li smajna ħafna dwarha matul il-jumejn li għaddew.

F'dawn il-jumejn, kull min sema' l-aħbarijiet sema' b'żewġ affarijiet, jew bil-maltempata li ħakmet lil pajjiżna li dwarha llum kellna anke stqarrija mill-Prim Ministru, jew inkella kien hemm min tkaża għaliex ra lill-Prim Ministru tagħna jifraħ waqt festin li kellu ma' xi ħbieb u familjari.

Qisu l-Prim Ministru Joseph Muscat ma jistax jifraħ, ma jistax jiċċelebra.

Qisu għamel xi dnub, xi diżunur kbir, għaliex wera din l-espressjoni ta' ferħ flimkien ma' dawk li huma qrib tiegħu u beda jiċċelebra.

Kien hemm min għamel ħafna kummenti, fosthom li prim ministru ma jistax jagħmel dawn l-affarijiet.

Kien hemm min qal li ma messux ġab ruħu hekk!

Hawn tiġini mistoqsija f'moħħi: Imma allura aħna l-politiċi mhux nies normali wkoll?

Aħna l-politiċi m'għandniex id-dritt li nuru u nesprimu l-ferħ tagħna?

Aħna l-politiċi mhux ukoll għandna familja u ħbieb li magħhom nistgħu nieħdu gost?

Ħafna drabi n-nies lilna jarawna dejjem hawnhekk niddiskutu u niddibattu, però fil-verità aħna lkoll kemm aħna għandna l-ħajja tagħna lil hinn mill-Parlament.

Kulħadd jgħaddi mill-esperjenzi tiegħu fil-ħajja, kemm tajbin u oħrajn qarsa, u allura bla ma trid se jkollok l-espressjonijiet li trid toħroġ.

Allura jien sinċerament ma nistax nifhem għaliex kien hemm persuni, inkluż politiċi min-naħa l-oħra tal-Kamra, li tkażaw għax raw lill-Prim Ministru Joseph Muscat jifraħ qisu kien qiegħed jagħmel xi dnub mejjet!

Jiena ngħid li jekk hawn raġel li għandu biex jifraħ huwa proprju l-Prim Ministru.

Ejja ma ninsewx li mill-2009 lil hawn rebaħ kull elezzjoni li kkontesta bħala mexxej tal-Partit Laburista u mill-2013 'l hawn rebaħ kull elezzjoni anke bħala Prim Ministru.

Ejja ma ninsewx li minn dak iż-żmien 'l hawn dejjem kompla jżid fil-maġġoranza.

Kif tistgħu tippretendu li dan ir-raġel li rnexxielu, għal elezzjoni wara l-oħra mill-2009 sal-lum, iġib rebħa wara l-oħra lil dan il-Partit, lil dan il-moviment li llum qiegħed fil-gvern, ma jiċċelebrax?

Ikollok ċerti nies li jgħidulek li huwa ħażin li jagħmel hekk għax prim ministri oħrajn forsi m'għamlux hekk, imma mbagħad tibda tindaga u tinduna li kien hemm prim ministri oħrajn li forsi għamlu hekk jew agħar minn hekk, imma dak iż-żmien forsi ma kienx hawn dawn il-ħafna midja soċjali li hawn illum.

Kellna żmien fejn kellek anke min kien jintrefa' minn kriminali.

Ejja ma ninsewx, għaliex xi kultant forsi l-memorja taf tkun selettiva, forsi jkun hemm min jibda jinsa ċerti affarijiet, jibda jieħu ċerti affarijiet for granted.

Fuq in-naħa l-oħra tal-Kamra għandna min imur jerfa' l-vari u jibla' l-ostji, imma mbagħad kien hemm min kien fuq l-istess naħa tal-Kamra u kien jerfgħuh il-kriminali!

Ejja ma ninsewhomx dawn l-affarijiet!

Dan qed ngħidu għax iż-żgħażagħ li telgħin illum ċerti affarijiet żgur ma jafuhomx.

Ejja ma nħallux min inessi, ejja ma nħallux min jipprova jikteb l-istorja biex jipprova jagħti l-impressjoni li hu xi qaddis iktar mill-Papa!

Veru li trid tkun fuq in-naħa t-tajba tal-istorja imma li tipprova tagħti stampa li inti qaddis iktar mill-Papa, wieħed qatt m'għandu jaċċettaha għaliex ilkoll kemm aħna bnedmin, ilkoll kemm aħna għandna l-emozzjonijiet tagħna u m'hemm assolutament xejn ħażin li bniedem juri l-emozzjonijiet tiegħu kemm fil-pubbliku u anke bħalma kien il-Prim Ministru f'attività privata mal-ħbieb u mal-familja tiegħu.

Jekk il-Prim Ministru għandu raġunijiet biex jifraħ, kemm għandu iktar raġunijiet biex jifraħ u jiċċelebra l-poplu Malti u Għawdxi kollu kemm hu!

Jien ngħid li hemm baġit sħiħ ta' raġunijiet għalfejn għandu jiċċelebra l-poplu Malti u Għawdxi.

Bħalissa tinstab għaddejja d-diskussjoni fuq livell ta' kumitat sabiex ikun implimentat dan il-baġit li smajna ħafna dwaru.

Smajna diversi kummenti miż-żewġ naħat tal-Kamra u anke hemm barra n-nies qalu tagħhom, però ovvjament ikollok dejjem min jipprova jtellef, ikollok min jipprova jibdel l-aħbar għax forsi ma jkunx jaqbel għalih li n-nies jibdew jisimgħu l-affarijiet t-tajbin li qegħdin jieħdu.

Pereżempju waħda mill-iktar raġunijiet għalfejn il-poplu Malti għandu għax jiċċelebra huwa l-fatt li dan huwa Gvern li mhux qiegħed iżid it-taxxi u mhu qiegħed idaħħal l-ebda taxxa ġdida.

Issa drajna kif dan huwa Gvern li jħalli lis-settur privat jaħdem, huwa Gvern li jinċentiva lis-settur privat jaħdem biex dejjem tikber l-ekonomija.

La qed tikber l-ekonomija qed jikber ukoll il-prodott domestiku gross li huwa dak il-kejk li minnu jrid jiekol kulħadd.

Ħaddieħor biex ikabbar id-dħul tal-Gvern kien iżid it-taxxi u daqqa kienu jgħidulna għax se jżidu l-bolla u daqqa ma kenux jafu x'se jagħmlu fuq il-pensjonijiet.

Dan l-aħħar reġgħu qabduha fuq il-pensjonijiet u qalulna li l-pensjonijiet tagħna mhumiex sostenibbli.

Qalu li l-Prim Ministru hekk qed jgħid meta fil-verità l-Prim Ministru mhux hekk qal.

Dawn tant kemm ma jifhmux fl-ekonomija, tant kemm ma jifhmux fil-mekkaniżmi tal-finanzi li qegħdin jippruvaw ibellgħuha lin-nies li mhuwiex veru li l-finanzi tal-pajjiż huma fis-sod u li l-pensjonijiet tagħna mhumiex sostenibbli.

Jiena ngħid li jekk qatt xi darba kien hemm żmien meta l-pensjonijiet tagħna huma fuq livell sostenibbli, dak iż-żmien huwa issa.

Sur President, il-Partit Nazzjonalista fil-Gvern kien qiegħed jikkonsidra bis-serjetà li jerġa' jgħolli l-età tal-irtirar.

Kont tisma' żgħażagħ li kienu jgħidulek: Jien il-bolla nħallasha, imma min jaf jekk għadx nieħu pensjoni xi darba!

Illum il-ġurnata mhux hekk qegħdin ngħidu.

Illum l-ġurnata qegħdin ngħidu li l-pensjonijiet tagħna huma fis-sod, u saħansitra qegħdin jiżdiedu wara li kienu minsija għal prattikament ġenerazzjoni sħiħa.

Meta wieħed jara li l-pensjonanti ħadu żieda over and above ż-żieda tal-għoli tal-ħajja, wieħed jibda jqawwi qalbu u jgħid li l-affarijiet sejrin tajjeb.

Pereżempju, fejn jidħlu l-pensjonijiet għandna l-ewwel €13,400 f'pensjonijiet li mhux se titħallas taxxa fuqhom.

Qabel kien ikollok pensjonanti li apparti l-pensjoni kienu jirċievu ukoll kont tat-taxxa u allura dawn kien ikollhom jagħtu parti mill-pensjoni tagħhom lura lill-Gvern f'taxxa.

Issa qegħdin naraw li għandna sal-ewwel €13,400 li se jiġu mingħajr ebda taxxa.

Dan juri li anke l-anzjani tagħna qegħdin igawdu mit-titjib li qed ikollna fl-ekonomija.

Raġuni oħra għalfejn il-poplu Malti u Għawdxi għandu għalfejn jiċċelebra l-ekonomija tajba li qegħdin naraw hi li ma kellna ebda żidiet fit-taxxi, fil-bolla jew fil-VAT.

Għax għandna ekonomija sejra tajjeb, għax għandna ekonomija li qiegħda timxi b'pass ħafna iktar mgħaġġel minn ta' pajjiżi oħrajn, qegħdin naraw li d-dħul ser ikompli jiżdied.

Hawnhekk tajjeb li għal darba oħra nġibu fix-xejn il-kritika li qiegħda tagħmel l-Oppożizzjoni dwar it-tkabbir ekonomiku ta' pajjiżna.

Skont l-Oppożizzjoni l-ekonomija ta' pajjiżna qiegħda tikber għax qegħdin jiżdiedu n-nies, għax tiżdied il-popolazzjoni, imma dan huwa argument li ma jagħmilx sens.

Li kieku l-ekonomija tikber b'daqshekk biss, mela allura l-pajjiżi kollha tad-dinja jibdew ifittxu biex idaħħlu iżjed persuni f'pajjiżhom u b'hekk allura għandek garanzija li se tikber l-ekonomija skont l-esperti tal-Partit Nazzjonalista.

Imma jekk wieħed jaqbad il-pajjiżi fejn l-aktar li qed tikber il-popolazzjoni u jara kemm qiegħda tikber l-ekonomija ta' dak il-pajjiż, jinduna li mhuwiex il-każ.

Allura xi jrid ikollok biex tikber l-ekonomija?

Biex tikber l-ekonomija l-ewwel ħaġa li trid hija li ddaħħal il-fiduċja fil-poplu tiegħek, ikollok fiduċja fl-investituri Maltin u Għawdxin, fiduċja li tiġi trażmessa lil hinn minn xtutna sabiex b'hekk nattiraw l-investiment barrani dirett, liema investiment imbagħad ikun kapaċi jrendi iżjed qligħ ġewwa pajjiżna, iħalli iżjed flus f'pajjiżna f'forma ta' taxxa, iħalli flus f'pajjiżna f'forma ta' bolol għaliex qegħdin jiġu impjegati n-nies hawn Malta u, fuq kollox, iħalli wkoll il-flus f'pajjiżna f'forma ta' VAT għaliex dawk il-kumpaniji li qegħdin jaħdmu hawn Malta qegħdin iħallsu l-VAT f'pajjiżna.

Meta jkollok gvern li huwa pro business, li qiegħed jattira dan l-investiment anke minn barra minn pajjiżna, ikollok gvern li effettivament huwa favur il-ħaddiema.

Hawnhekk qegħdin naraw li l-ewwel nett il-Gvern qed iħalli iżjed flus fi bwiet in-nies.

Illum il-ġurnata ċerti affarijiet nibdew neħduhom for granted, imma ejja ma ninsewx il-miżura taċ-childcare b'xejn.

Grazzi għal din il-miżura kellna dik ir-riżorsa tant u tant importanti, jiġifieri n-nisa, li llum il-ġurnata qegħdin jidħlu lura fid-dinja tax-xogħol għaliex jaqblilhom li jaħdmu.

Fil-fatt din kienet waħda mill-ewwel miżuri li kien implimenta Gvern immexxi minn l-Onor.

Joseph Muscat sabiex iħeġġeġ iżjed nisa jidħlu lura fid-dinja tax-xogħol.

Ma nistgħux naqbdu u ngħidu: Isma' n-nisa npoġġuhom fil-ġenb, in-nisa kapaċi biss għad-dar.

Sur President, illum hemm kumpaniji kbar li għandhom ammont ta' nisa fid-decision making bodies tagħhom, pereżempju fil-bord tad-diretturi, għax huwa fatt li n-nisa jaraw l-affarijiet b'mod kemmxejn differenti minn kif jarawhom l-irġiel.

Deċiżjoni kapaċi tittieħed b'mod aħjar meta jkollok mix ta' nisa u rġiel.

Ħafna drabi jipprovaw jaħtru bordijiet li fuqhom daqskemm ikun hemm nisa jkun hemm irġiel jew inkella jkunu qrib ħafna biex b'hekk ikunu jistgħu anke jinċentivaw li jittieħdu deċiżjonijiet aħjar.

Fuq kollox ma nistgħux ma nsemmux il-qasam infrastrutturali.

Jiena diġà għamilt aċċenn għall-maltempata li laqtet lil pajjiżna matul dawn l-aħħar jumejn u hawn joħroġ fid-deher il-bżonn ta' iktar investiment infrastrutturali għal pajjiżna.

Aħna se nagħmlu investiment kbir bla ebda preċedent ta' €700 miljun fuq medda ta' seba' snin.

Kellek toroq li għal żmenijiet twal kienu minsija.

Kien hemm toroq li l-kunsilli lokali responsabbli minnhom ma kellhomx il-fondi biex jagħmlu t-tiswijiet tagħhom.

Illum il-Gvern permezz tal-aġenzija Infrastruttura Malta qiegħed jagħti l-għajnuna biex isiru dawn it-toroq f'diversi postijiet madwar Malta u Għawdex, imma minkejja dan xorta waħda tisma' kummenti ta' kritika min-naħa tal-Oppożizzjoni.

Biex inkun ċar, il-kritika kostruttiva hija tajba, hija importanti u hija bżonjuża.

Wieħed ma jistax jgħaddi mingħajr kritika kostruttiva.

Però mbagħad ikollok kelliema min-naħa tal-Oppożizzjoni li jiġu jikkritikaw lill-Aġenzija Infrastruttura Malta u jgħidulek li din l-aġenzija ma kellniex bżonnha!

Dawn jew ma jafux x'inhuma jgħidu jew inkella tant kemm huma maqtugħin mir-realtà ta' pajjiżna li assolutament m'għandhomx idea ta' x'qegħdin iħossu l-kunsilli lokali.

Sur President, jien ġej mill-ambitu tal-kunsilli lokali u allura naf li, għandu kemm għandu flus fil-baġit, il-kunsill lokali dejjem se jkun ristrett milli jagħmel iżjed attivitajiet.

Tagħmel kemm tagħmel fil-lokalità tiegħek qatt mhu biżżejjed.

Illum il-ġurnata n-nies saru jħarsu lejn il-kunsilli lokali bħala dak il-punt ta' referiment fejn huma jmorru għal kwalunkwe lment li jkollhom.

Xi kultant ikun jiddependi mill-kunsill lokali, drabi oħra ma jkunx jiddependi mill-kunsill lokali, u allura permezz ta' din l-għajnuna li qed tingħata minn Infrastruttura Malta l-kunsilli lokali qed jibqgħalhom iktar flus fil-baġit tagħhom biex huma jkunu jistgħu jwettqu proġetti oħrajn li forsi qabel ma setgħux iwettquhom.

Ikun tajjeb naraw li jkollna iżjed kunsilli lokali jinvestu fil-ġonna li għandhom fil-lokalità tagħhom.

Insemmi b'mod partikolari l-kunsill lokali tal-Mellieħa li hija l-lokalità li ġej minnha jien, li matul dawn l-aħħar ftit xhur rajna żewġ ġonna li nbidel il-play equipment tagħhom għal kollox u issa dawn il-ġonna saru attraenti mill-ġdid biex it-tfal tagħna jkollhom fejn joħorġu jilagħbu f'ambjent sikur.

Naf ukoll li l-kunsill lokali qiegħed jaħseb biex jimplimenta u jwaħħal gradi f'dawn il-ġonna biex ikunu iktar siguri.

Għandna diversi kunsilli lokali oħrajn madwar Malta u Għawdex li naf fiċ-ċert li qegħdin jagħmlu użu minn dawn il-fondi li qed jibqgħalhom żejda.

Dawn il-fondi qed jibqgħalhom żejda għaliex hemm Infrasruttura Malta li qiegħda taħdem hi.

Kieku m'hemmx din l-aġenzija kieku dawn il-fondi jkunu jridu jmorru kollha kemm huma għat-toroq u għat-tiswija.

Kieku m'hemmx din l-aġenzija żgur u mhux forsi, Sur President, li ma jkunux jistgħu jitwettqu dawn il-proġetti.

Nieħu gost ukoll nara l-kunsilli lokali li jieħdu l-fondi mingħand l-Awtorità tal-Ippjanar, minn dak li hu magħruf bħala l-Planning Fund, biex huma jkunu jistgħu jwettqu iżjed proġetti ta' fejda fil-lokalità tagħhom.

Jekk nerġa' mmur għall-infrastruttura, ma nistax ma nsemmix il-proġett ambizzjuż tal-Marsa li jinsab għaddej b'ritmu pjuttost mgħaġġel.

Wieħed jieħu gost li meta jgħaddi minn hemmhekk dejjem jara xi ħaġa qiegħda ssir.

Din hija xi ħaġa totalment differenti minn kif konna mdorrijin f'dawk li huma proġetti taħt amministrazzjonijiet Nazzjonalisti.

Minn dawn nista' nsemmi tnejn, dak tal-isptar Mater Dei li spiċċa ma nafx kemm-il sena tard u ma nafx kemm-il miljun over budget, u għandek anke t-terminal taċ-Ċirkewwa.

Sur President, dan dejjem kien jiġi mwiegħed minn baġit għal ieħor, amministrazzjoni wara l-oħra tal-Partit Nazzjonalista, però kien jispiċċa ma jsir qatt.

Wara ħafna snin u over budget spiċċa biex illum il-ġurnata għandna anke t-terminal taċ-Ċirkewwa, imma d-differenza bejn kif saru dawk il-proġetti u l-mod kif qegħdin isiru l-proġetti llum hija waħda vasta.

Wieħed illum jista' jserraħ moħħu li l-proġetti li qegħdin isiru, pereżempju tal-Marsa u tas-central link li se jsir fiż-żmien li ġej, huma mexjin on track and on budget.

Jiena bdejt billi għedt li l-poplu Malti u Għawdxi għandu baġit sħiħ ta' raġunijiet għalfejn jiċċelebra.

Aktar ma jgħaddi ż-żmien aktar qegħdin naraw kif dan mhuwiex Gvern tal-elezzjonijiet imma huwa Gvern tal-ġenerazzjonijiet, għaliex kellek affarijiet li kienu ilhom ġenerazzjoni sħiħa ma jsiru, fosthom iż-żieda fiċ-children's allowance.

Iva, għandhom għax jiċċelebraw il-Maltin u l-Għawdxin kollha u għandhom għax ikantaw u jifirħu, mela le!

X'jiġifieri ma tifraħx jekk iċ-children's allowance għat-tfal tiegħek kienet ilha s-snin ma tiżdied u issa qed tara li l-Gvern qiegħed iżidhielek.

Dażgur li inti tieħu gost!

Illum il-ġurnata għandna Gvern li mhux jibgħat il-kontijiet, imma lill-familji jibagħtilhom iċ-ċekkijiet id-dar, filwaqt li ħaddieħor ivvota bil-qalb biex jgħolli l-kontijiet tad-dawl u tal-ilma.

Illum il-ġurnata għandna Gvern li vvota bil-qalb biex ikun jista' jerġa' jagħti għal darb'oħra rifużjoni tat-taxxa lil kull min ħadem f'pajjiżna.

Għandna Gvern li qiegħed jiġġieled anke l-inġustizzji li saru fil-passat u matul is-sena li ġejja se nkomplu nqassmu iżjed flus lil dawk in-nies li inġustament sofrew minħabba kwestjonijiet li ma kellhomx kontroll fuqhom.

Fuq kollox, Sur President, dan huwa Gvern li qiegħed jaħdem biex iħalli lill-ġenerazzjonijiet li ġejjin aktar sinjuri minn dawk ta' qabilhom.

Għalhekk, bħalma l-Prim Ministru ċċelebra u kellu dritt jiċċelebra, jiena nħeġġeġ lill-Maltin u 'l-Għawdxin kollha hemm barra biex huma wkoll jiċċelebraw u jgawdu fis-suċċess li qiegħed jagħmel pajjiżna.

Grazzi.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada t-Tlieta, 26 ta' Frar 2019, fl-4.00 p.m. bl-aġenda kif ikkomunikata mill-Ministru Michael Farrugia.

Il-lejl it-tajjeb lil kulħadd.

Fis-7.24 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-Ministeru tiegħu hux qed jgħaddi fondi jew għadda fondi jew se jgħaddu fondi lill-klabbs sportivi u liema fondi mhumiex ta' SportMalta?

Jista' jagħti lista tal-klabbs sportivi li bbenefikaw jew se jibbenefikaw minn dawn il-fondi?

EVARIST BARTOLO (Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il darba fl-aħħar sitt snin il-Bank of Valletta xtara/akkwista bonds fi ħruġ ta' bonds mill-privat f'Malta?

Jista' jagħti d-dettalji f'kull każ?

EDWARD SCICLUNA (Ministru għall-Finanzi): Nitlob lill-Onor.

Interpellant biex jirreferi l-mistoqsija lill-Ministru kkonċernat.

UFFIĊĊJU TAL-PRIM MINISTRU – INFIQ FUQ REKLAMAR

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jelenka kemm intnefqu flus minn kull entità u dipartiment li jaqa' taħtu fuq TV advertising fis-sena 2018?

JOSEPH MUSCAT: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant ghat-twegiba għall-mistoqsija parlamentari 8042.

MINISTERU GĦALL-EKONOMIJA, INVESTIMENT U NEGOZJI ŻGĦAR – INFIQ FUQ REKLAMAR

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Ekonomija, Investiment u Negozji Żgħar: Jista' l-Ministru jelenka kemm intnefqu flus minn kull entità u dipartiment li jaqa' taħtu fuq TV advertising fis-sena 2018?

CHRIS CARDONA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fis-sena 2018 ma kien hemm l-ebda nfiq fuq TV advertising minn entitajiet u dipartimenti fi ħdan il-Ministeru għall-Ekonomija, Investiment u Negozji Żgħar.

MINISTERU GĦALL-EDUKAZZJONI U X-XOGĦOL - INFIQ FUQ REKLAMAR

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jelenka kemm intnefqu flus minn kull entità u dipartiment li jaqa' taħtu fuq TV advertising fis-sena 2018?

EVARIST BARTOLO: Ninsab infurmat li n-nefqa mill-Ministeru/Dipartimenti fuq TV advertising fl-2018 kienet ta' € 29,986.55.

Rigward l-entitatjiet li jaqgħu taħt il-Ministeru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol, it-tagħrif huwa kif ġej:

Matul is-sena 2018 intnefqu €2,336.40 fuq riklamar fuq it-televiżjoni.

L-ammont tan-nefqa fuq TV advertising fis-sena 2018 kien ta' €17,700 VAT inkluża.

Infurmat ukoll li t-tweġiba mill-entitajiet l-oħra fi ħdan il-MEDE kienet 'xejn'.

L-EMIRATI GĦARAB MAGĦQUDA – ITTRI ROGATORJI

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: B'referenza għar-risposta għall-mistoqsija parlamentari 7982, jista' l-Ministru jgħid, sena b'sena, kemm-il ittra rogatorja ġiet mibgħuta lill-Emirati Għarab Magħquda mill-awtoritajiet ta' Malta, mis-sena 2013 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari?

Jista' jgħid kemm minn dawn l-ittri rogatorji ġew esegwiti, kemm ġew rifjutati u kemm għadhom pendenti?

OWEN BONNICI: Hawn taħt hawn tabella bl-informazzjoni mitluba.

Ittri maħruġin:

2018 – waħda (1) mhux esegwita

2019 – waħda (1) mhux esegwita

MINISTERU GĦAT-TRASPORT, INFRASTRUTTURA U PROĠETTI KAPITALI – KUNTRATT TA' INDIVIDWU

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: B'referenza għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari 7981, jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja ta' kwalunkwe kuntratt iffirmat bejn il-Ministeru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali u l-entitajiet kollha li jaqgħu taħtu u l-individwu li d-dettalji dwaru qegħdin jingħataw separatament?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li d-dokument mitlub tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

KORPORAZZJONI GĦAS-SERVIZZI TAL-ILMA - KAŻ TA' DIXXIPLINA FIL-KONFRONT TA' ĦADDIEM

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Enerġija u Immaniġġjar tal-Ilma: B'referenza għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari 7980, jista' l-Ministru jgħid lejn liema Ministeru, dipartiment, awtorità, aġenzija jew entità oħra tal-Gvern ġie trasferit, mitlub jew talab li jmur il-ħaddiem li kien jaħdem mal-Korporazzjoni għas-Servizzi tal-Ilma u li nhar il-21 ta' April 2017 aggredixxa ġurnalist tat-Times of Malta?

JOE MIZZI (Ministru għall-Enerġija u Immaniġġjar tal-Ilma): M'għandi xejn xi nżid mat-tweġiba li diġà tajt għall-mistoqsijia parlamentari 7980.

MINISTERU GĦALL-ENERĠIJA U IMMANIĠĠJAR TAL-ILMA - GRIEVANCES BOARDS

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Enerġija u Immaniġġjar tal-Ilma: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 8310 u jgħid, mis-sena 2013 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari, liema kienu l-Grievances Boards li twaqqfu fi ħdan il-Ministeru għall-Enerġija u l-Immaniġġar tal-Ilma u fi ħdan l-entitajiet kollha li jaqgħu taħtu?

Jista' jgħid min kienu l-membri ta' kull wieħed mill-imsemmija bordijiet u x'remunerazzjoni rċevew l-imsemmija membri?

Jista' jgħid kemm tressqu każijiet quddiem kull bord u x'kienet id-deċiżjoni li ngħatat dwar kull każ li kellu quddiemu l-istess bord u dan mingħajr ma jindika l-isem u d-dettalji tal-persuni involuti?

Jista' jgħid x'kien l-ammont li tħallas bħala kumpens dwar kull każ li tressaq quddiem l-imsemmija bordijiet?

JOE MIZZI: L-informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar.

MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET EWROPEJ U UGWALJANZA - GRIEVANCE BOARDS

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Ewropej u Ugwaljanza: Tista' l-Ministru twieġeb il-mistoqsija parlamentari 8311 u tgħid, mis-sena 2013 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari, liemu kienu l- Grievances Boards li twaqqfu fi ħdan il-Ministeru għall-Affarijiet Ewropej u l-Ugwaljanza u fi ħdan l-entitajiet kollha li jaqgħu taħtha?

Tista' tgħid min kienu l-membri ta' kull wieħed mill-imsemmija bordijiet u x'remunerazzjoni rċevew l-imsemmija membri?

Tista' tgħid kemm tressqu każijiet quddiem kull bord u x'kienet id-deċiżjoni li ngħatat dwar kull każ li kellu quddiemu l-istess bord u dan mingħajr ma tindika l-isem u d-dettalji tal-persuni involuti?

Tista' tgħid x'kien l-ammont li tħallas bħala kumpens dwar kull każ li tressaq quddiem l-imsemmija bordijiet?

HELENA DALLI (Ministru għall-Affarijiet Ewropej u Ugwaljanza): Ninforma l-Onor.

Interpellant li t-tagħrif mitlub għadu qed jinġabar.

MINISTERU GĦALL-FINANZI - GRIEVANCES BOARDS

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Finanzi: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 8312 u jgħid, mis-sena 2013 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari, liema kienu l- Grievances Boards li twaqqfu fi ħdan il-Ministeru għall-Finanzi u fi ħdan l-entitajiet kollha li jaqgħu taħtu?

EDWARD SCICLUNA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li t-tagħrif għadu qed jinġabar.

GĦAWDEX: QASAM INDUSTRIJALI XEWKIJA - TOROQ

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għall-Ekonomija, Investiment u Negozji Żgħar: Jista' l-Ministru jelenka x'toroq saru ġewwa l-Industrial Estate fix-Xewkija Għawdex matul is-sena 2018 u x'kienet l-ispiża u x'toroq hemm ippjanati li jsiru ġewwa l-Industrial Estate fix-Xewkija Għawdex matul is-sena 2019?

CHRIS CARDONA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li matul is-sena 2018 ma kienx hemm xogħol ta' toroq ġewwa l-Industrial Estate fix-Xewkija Għawdex ħlief għal xi manutenzjoni.

Għas-sena 2019 hemm ippjanat il-qlugħ u l-bini mill-ġdid ta' Triq il-Qlugħ, dan b'kollaborazzjoni mal-MGOZ.

GĦAWDEX - BUS SHELTERS

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid kemm saru bus shelters ġodda u fejn f'Għawdex sena b'sena minn Marzu 2013 sal-lum u kemm hemm ippjanati li jsiru bus shelters u fejn f'Għawdex fl-2019?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant skont ma jien infurmat mill-Awtorità tal-Trasport li minn Marzu 2013 sal-lum ma twaħħlux bus shelters ġodda ġewwa Għawdex.

Hekk kif kien ġie aċċennat fir-risposta għall-mistoqsija parlamentari 24652 tal-leġiżlatura preċedenti, Transport Malta kienet qed tiltaqa' ma' diffikultajiet mal-kuntrattur eżistenti sabiex jiġu nstallati bus shelters ġodda.

Kien għalhekk li l-istess Awtorità kienet ħarġet 'talba għall-proposti' mill-ġdid għall-aħħar tal-2016 sabiex ikunu jistgħu jitwaħħlu bus shelters ġodda.

Sfortunatament il-perjodu tal-aġġudikazzjoni ta' din ir-Request for Proposal (RFP) ġie mtawwal minħabba appell kontra r-rakkomandazzjoni tal-Bord tal-Għażla.

Il-proċess ta' twaħħil ta' bus shelters ġodda beda għall-aħħar tas-sena li għaddiet fejn twaħħlu numru ta' bus shelters f'diversi lokalitajiet.

Huwa mistenni li dan il-programm ikompli matul din is-sena.

Infurmat li fil-preżent Transport Malta qiegħda fil-proċess li tidentifika siti ġodda f'Għawdex fit-toroq arterjali u distributorji fejn jistgħu jitwaħħlu bus shelters ġodda.

IN-NADUR: TRIQ L-IMĠARR - XOGĦLIJIET WIEQFA

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid x'inhi r-raġuni li f'dawn il-ġranet ma kien hemm ebda ħaddiem u ebda makkinarju u allura ma sar ebda xogħol fuq Triq l-Imġarr fin-Nadur li ilha għal dawn l-aħħar xhur magħluqa kompletament għat-traffiku?

Interpellant li x-xogħlijiet qegħdin fil-fażi ta' korrelazzjoni mat-testijiet tal-intergrita ġeoloġika.

Id-disinn tal-istruttura tar-rikostruzzjoni jiġi kkonfermat malli titlesta din il-fażi.

GĦAWDEX: QASAM TAL-AFFORESTAZZJONI – PROMOZZJONIJIET TA' ĦADDIEMA

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid sena b'sena u xahar b'xahar minn Marzu 2013 sal-lum, kemm kien hemm ħaddiema jaħdmu fis-sezzjoni tal-afforestazzjoni fil-Ministeru għal Għawdex?

X'inhu l-grad tagħhom, x'tip ta' xogħol għandhom u x'responsabbiltajiet għandhom?

Kemm ilhom jaħdmu kull wieħed u waħda minn dawn il-ħaddiema fiċ-Ċivil u x'inhuma l-ħinijiet tax-xogħol tagħhom?

Kemm minnhom ingħataw promozzjoni mit-8 ta' Marzu 2013 sal-lum u xi promozzjoni ngħataw?

X'kienu r-rekwiżiti biex jingħataw promozzjoni?

X'korsijiet għandhom u ntbagħtu dawn il-ħaddiema fil-qasam tal-afforestazzjoni u x'korsijiet obbligatorji hemm ippjanat li jsirilhom matul is-sena 2019?

Interpellant li l-informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar u tingħata f'xi seduta oħra.

GĦAWDEX - BINI TA' QORTI ĠDID

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid fiex wasal il-proċess għall-bini ta' Qorti ġdid f'Għawdex?

Tista' tpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra n-numru tal-applikazzjoni mal-Awtorità għall-Ippjanar biex isir dan il-proġett u kopja tal-istess applikazzjoni li saret, kif ukoll min hu l-perit/kumpaniji inkarigat minn dan il-proġett, u kemm tħallas s'issa?

Tista' tgħid meta hu ppjanat li dan il-Qorti ġdid jibda jiffunzjona?

Interpellant li ġiet sottomessa l-applikazzjoni lill-Awtorità tal-Ippjanar u qed nistennew sakemm jibda il-proċess ta' screening.

Fil-frattemp għadd ta' sejħiet qed jiġu ppreparati sabiex jsiru ix-xogħlijiet.

Skont il-pjan ta' azzjoni, ix-xogħlijiet ta' kostruzzjoni mistennija jiġu konklużi f'Settembru 2020.

IR-RABAT GĦAWDEX - RESTAWR TAL-AKWEDOTT

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru taġġorna lill-Kamra dwar il-proġett ta' restawr tal-Akwedott tar-Rabat, Għawdex u li kien imħabbar fil-Baġit tas-sena 2017?

Tista' tgħid kemm kienet l-ispiża s'issa fuq dan ir-restawr u meta hu mistenni li jitlesta?

Min qed jagħmel ix-xogħol ta' restawr?

Interpellant li l-ewwel fażi tar-restawr tal-Akwedott tlestiet fejn ġew irranġati żewġ arkati li kienu fi stat ħażin.

Ġiet sottomessa l-applikazzjoni mal-Awtorità tal-Ippjanar sabiex ikunu jistgħu jibdew ix-xogħlijiet tal-fażijiet li jmiss.

Ix-xogħlijiet fuq l-ewwel fażi saru mill-ħaddiema tal-Ministeru li huma speċjalizzati fir-restawr.

UFFIĊĊJU TAL-PRIM MINISTRU - PAKKETT FINANZJARJ TAL-MANAGEMENT –U

L-ONOR.

MARIO DE MARCO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jagħti l-pakkett finanzjarju, inkluż benefiċċji, marbut ma' kull pożizzjoni tal-management fl-awtoritajiet u entitajiet li jiffurmaw parti mid-dekasteru tiegħu?

L-informazzjoni għandha tkopri l-pożizzjonijiet eżekuttivi u dawk mhux eżekuttivi sal-livell ekwivalenti ma' Assistent Direttur fis-Servizz Pubbliku.

JOSEPH MUSCAT: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li t-tagħrif għadu qed jinġabar.

MINISTERU GĦALL-EKONOMIJA, INVESTIMENT U NEGOZJI ŻGĦAR - PAKKETT FINANZJARJU TAL-MANAGEMENT

L-ONOR.

MARIO DE MARCO staqsa lill-Ministru għall-Ekonomija, Investiment u Negozji Żgħar: Jista' l-Ministru jagħti l-pakkett finanzjarju, inkluż benefiċċji, marbut ma' kull pożizzjoni tal-management fl-awtoritajiet u entitajiet li jiffurmaw parti mid-dekasteru tiegħu?

CHRIS CARDONA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni għadha qed tinġabar.

MINISTERU GĦALL-EDUKAZZJONI U X-XOGĦOL - PAKKETT FINANZJARJU TAL-MANAGEMENT

L-ONOR.

MARIO DE MARCO staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jagħti l-pakkett finanzjarju, inkluż benefiċċji, marbut ma' kull pożizzjoni tal-management fl-awtoritajiet u entitajiet li jiffurmaw parti mid-dekasteru tiegħu?

EVARIST BARTOLO: Ninforma lill-Onor.

MINISTERU GĦALL-ENERĠIJA U IMMANIĠĠJAR TAL-ILMA - PAKKETT FINANZJARJU TAL-MANAGEMENT

L-ONOR.

MARIO DE MARCO staqsa lill-Ministru għall-Enerġija u Immaniġġar tal-Ilma: Jista' l-Ministru jagħti l-pakkett finanzjarju, inkluż benefiċċji, marbut ma' kull pożizzjoni tal-management fl-awtoritajiet u entitajiet li jiffurmaw parti mid-dekasteru tiegħu?

JOE MIZZI: Tlabt biex tinġabar l-informazzjoni.

MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET EWROPEJ U UGWALJANZA - PAKKETT FINANZJARJU TAL-MANAGEMENT

L-ONOR.

MARIO DE MARCO staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Ewropej u Ugwaljanza: Tista' l-Ministru tagħti l-pakkett finanzjarju, inkluż benefiċċji, marbut ma' kull pożizzjoni tal-management fl-awtoritajiet u entitajiet li jiffurmaw parti mid-dekasteru tagħha?

HELENA DALLI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li t-tagħrif mitlub għadu qed jinġabar.

MINISTERU GĦALL-FINANZI - PAKKETT FINANZJARJU TAL-MANAGEMENT

L-ONOR.

MARIO DE MARCO staqsa lill-Ministru għall-Finanzi: Jista' l-Ministru jagħi l-pakkett finanzjarju, inkluż benefiċċji, marbut ma' kull pożizzjoni tal-management fl-awtoritajiet u entitajiet li jiffurmaw parti mid-dekasteru tiegħu?

EDWARD SCICLUNA: Ninforma lill-Onor.

SERVIZZ PUBBLIKU - EŻAMIJIET GĦALL-POST TA' PRINĊIPAL ANZJAN

L-ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI staqsa lill-Prim Ministru: B'referenza għall-aħħar eżami għall-post ta' Prinċipal Anzjan mas-Servizz Pubbliku kif ukoll għal dak li ġie rrapportat li tbaxxiet il-marka tal-ewwel parti tal-eżami u li dan sar għar-raġuni li kienu għaddew 87 biss mill-ewwel parti tal-eżami u fil-fatt kien hemm aktar vakanzi fil-post u peress li ġew appuntati 89 u 9 minnhom ma aċċettawx il-ħatra, jista' l-Prim Ministru jgħid:

a. għaliex ma ġewx appuntati 9 persuni oħra jekk dan kien ifisser li kien għad baqa' 9 postijiet vakanti; u

b. jekk ma kienx hemm vakanzi fil-post wara sena u erba' xhur u l-eżami jiskadi f'Ottubru 2019, għaliex tbaxxiet il-marka li biha min ma kienx għadda fl-ewwel parti seta' joqgħod għat-tieni parti u ċjoè l-intervista?

JOSEPH MUSCAT: Ninsab informat li l-vakanzi jimtlew skont il-ħtieġa tas-servizz pubbliku f'kull ħin.

GĦAWDEX – PROĠETT TA' HOUSING

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 8599 u jagħti dettalji dwar il-proġett tal-Housing f'Għawdex li ssemma fil-Parlament mill-Ministru għal Għawdex?

Dan il-proġett fiex jikkonsisti?

Jista' l-Ministru jgħid ukoll jekk dan il-proġett jaqax taħt il-Ministeru tal-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali u jew/l-Awtorità tad-Djar?

MICHAEL FALZON (Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali): Ġentilment nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 8599.

RAĦAL ĠDID: ĠNIEN DOM MINTOFF - NEFQA

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid x'xogħol sar tul is-sena li għaddiet, kemm intnefaq s'issa u x'se jsir tul din is-sena fi Ġnien Dom Mintoff ġewwa Raħal Ġdid?

KONRAD MIZZI (Ministru għat-Turiżmu): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li saru numru sostanzjali ta' xogħlijiet fi Ġnien Duminku Mintoff.

· Saru passaġġi skont id-disinn il-ġdid b'sub-base li jinkludi fih is-servizzi kollha neċessarji ta' dawl u ilma.

· Inbnew żewġ ġibjuni li flimkien jammontaw għal aktar minn 500 metru kubu ta' ilma, bil-għan li jinġabar l-ilma tax-xita li jinġema' fil-wied.

· Ġiet mibnija ukoll pump room bil-għan li l-ilma li jinġabar fil-ġibjuni jerġa' jintuża għat-tisqija tal-pjanti u siġar, u anke biex jitħaddmu ż-żewġ water features li saru.

· Saru żewġ water features - waħda naturali u oħra magħmula apposta għad-divertiment tat-tfal.

· Sar ammont ta' xogħol konsiderevoli ta' tisbiħ u landscaping.

· Inżabru s-siġar kollha tal-ġnien, tpoġġiet ħamrija ġdida, kif ukoll 75 siġra u 3,000 pjanti ġodda.

· Ġiet installata wkoll sistema totalment ġdida ta' irrigazzjoni, bankijiet, bike racks u kontenituri tar-riċiklaġġ.

· Fil-ġimgħat li ġejjin se tiġi ffinaliżżata l-installazzjoni ġdida tad-dawl, kif ukoll iż-żona ta' rikreazzjoni għat-tfal.

S'issa n-nefqa totali hija ta' madwar €670,000.

IL-GUDJA: TRIQ CASTAGNA FILIPPU - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid f'liema pożizzjoni tinsab Triq Castagna Filippu fil-Gudja u x'passi se jittieħdu biex issir?

OWEN BONNICI: It-tweġiba tingħata f'seduta oħra.

ĦAL TARXIEN: VJAL SIMMONS - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid x'xogħlijiet saru u għad iridu jsiru fi Vjal Simmons u Triq Betta Ħal Tarxien?

OWEN BONNICI: Ninsab infurmat mill-Kunsill Lokali ta' Ħal Tarxien li fi Vjal Simmons u Triq Betta sar u għadu għaddej ix-xogħol ta' resurfacing.

ĦAL TARXIEN: TRIQ IS-SORIJIET U TRIQ SANTA TERESA - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid jekk Triq is-Sorijiet u Triq Santa Teresa f'Ħal Tarxien humiex se jsiru jew le mill-ġdid?

OWEN BONNICI: Ninsab infurmat mill-Kunsilli Lokali ta' Ħal Tarxien li Triq is-Sorijiet mhux ħa ssir mil-kunsill imma min-naħa ta' Infrastructure Malta.

Intant infurmat li Triq Santa Tereża qiegħda fil-pjanijiet biex issir min-naħa tal-Kunsill Lokali fil-futur qrib.

QRATI - REĠISTRU GĦALL-PROTEZZJONI TAL-MINURI

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm persuni reġistrati fir-Reġistru għall-Protezzjoni tal-Minuri fil-Qorti sal-aħħar tas-sena 2018?

OWEN BONNICI: Ninsab infurmat li fil-Qorti ta' Malta kien hemm 64 persuna reġistrati fir-Reġistru għall-Protezzjoni tal-Minuri fil-Qorti sal-aħħar tas-sena 2018.

Tajjeb li jingħad li però hemm 65 reġistrazzjoni peress li persuna waħda kienet reġistrata darbtejn b'żewġ sentenzi.

LAQGĦAT BARRA MILL-PAJJIŻ - ATTENDENZA

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il laqgħa attenda barra minn pajjiżna tul is-sena li għaddiet kemm fi ħdan l-Unjoni Ewropea u wkoll għal laqgħat oħra?

CARMELO ABELA (Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ attenda 79 laqgħa barra minn Malta matul l-2018.

IMPJEGATI TAĊ-ĊIVIL LI TELQU MILL-KARIGA TAGĦHOM

L-ONOR.

DAVID STELLINI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 8428 u ċjoè: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm-il impjegat taċ-Ċivil, minn grad 5 'il fuq, telaq mill-kariga għal raġunijiet li mhumiex trasferiment fl-istess grad jew irtirar minn Marzu 2013 'il hawn?

JOSEPH MUSCAT: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li t-tagħrif għadu qed jinġabar.

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jara l-każ tal-persuna li d-dettalji dwarha qed jingħataw separatament, li ilha tgħix ġo dan il-post ikkundannat u bid-drenaġġ ġej fil-proprjetà tagħha għal bosta snin u bħala alternattiva tawha post f'Għawdex meta din għandha kważi 70 sena bla ebda familjari lejn dawk in-naħat?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-każ imsemmi minnu qiegħed jingħata l-attenzjoni kollha meħtieġa, bħal f'kull każ ieħor.

L-ONOR.

GLENN BEDINGFIELD staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Billi l-proġett tal-Waterfront tal-Birgu ilu li sar 17-il sena u billi f'dawn is-snin żdiedu konsiderevolment in-numru ta' karozzi fit-toroq u żdiedet ukoll l-attività kummerċjali fl-area, jista' l-Ministru jara li jsir pjan aħjar ta' traffic management fil-Waterfront tal-Birgu u jekk ikun hemm il-ħtieġa tinbidel is-sistema tat-traffiku biex ikun hemm ordni kemm għal benefiċċju tar-residenti u wkoll tas-sidien tan-negozji?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li Transport Malta ser tkun qed tagħmel assessment tas-sitwazzjoni f'konsultazzjoni mal-kunsill lokali u entitatjiet oħra kkonċernati ħalli tara li s-sitwazzjoni fiż-żona titjieb.

ĦAL GĦARGĦUR – SISTEMA TAD-DRENAĠĠ

L-ONOR.

KRISTY DEBONO staqsiet lill-Ministru għall-Enerġija u Immaniġġjar tal-Ilma: Jista' l-Ministru jimplimenta s-sistema tad-drenaġġ fi Sqaq Ħofra, Ħal Għargħur?

Jista' jgħid meta mistenni li din issir?

JOE MIZZI: Ninsab infurmat li l-Korporazzjoni għas-Servizzi tal-Ilma tista' testendi l-infrastruttura tad-drenaġġ ġewwa Sqaq il-Ħofra għal 67 metru u dan għaliex iktar tul jista' jikkomprometti l-integrità tal-istrutturi proprjetà ta' terzi persuni fuq dan l-isqaq.

L-isqaq huwa wisq dejjaq għat-tħaffir li jrid isir sabiex tiġi nstallata l-infrastruttura tad-drenaġġ itwal.

Għaldaqstant il-Korporazzjoni għas-Servizzi tal-Ilma qed tikkordina ma' entitajiet oħra biex tistabbilixxi meta u jekk hux ser isir dan ix-xogħol.

CREDIT RATING AGENCIES – ĦLASIJIET

L-ONOR.

SIMON BUSUTTIL staqsa lill-Ministru għall-Finanzi: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra skeda ta' ħlasijiet li saru lil kull credit rating agency li tagħti rating lil Malta, aġenzija b'aġenzija u sena b'sena minn Marzu 2013 sad-data ta' din il-mistoqsija?

EDWARD SCICLUNA: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant li fejn tidħol in-nefqa globali, jirreferi għat-tweġiba mogħtija fil-mistoqsija parlamentari 8089.

Għal raġunijiet ta' natura kummerċjali ma jistax jingħata l-valur fuq livell ta' aġenzija b'aġenzija.

L-ONOR.

SIMON BUSUTTIL staqsa lill-Ministru għall-Finanzi: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-kuntratti li l-Gvern Malti għandu mal-credit rating agencies li jħallashom għar-rating li jagħtu lil Malta?

EDWARD SCICLUNA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-kuntratt li jirrigwardja l-Aġenzija tar-rating li qed jitħallas mill-Ministeru għall-Finanzi, u li kien iffirmat mill-Ministru tal-Finanzi tal-Amministrazzjoni preċedenti ser jitpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra meta nirċievu permess mir-Rating Agency relatata, minħabba n-natura kummerċjali tal-kuntratt.

Għar-rigward tal-Aġenzija l-oħra, nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferi l-mistoqsija lill-Ministru kkonċernat.

Peress li din ir-risposta ma tinkludix lill-Bank Ċentrali nitlob lill-Onorevoli Interpellant li jekk jixtieq tali informazzjoni jagħmel mistoqsija speċifika.

L-ONOR.

SIMON BUSUTTIL staqsa lill-Ministru għall-Finanzi: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-kuntratt ta' konsulenza li l-individwu li d-dettalji dwaru qed jingħataw separatament għandu mal-Malta Development Social Fund u/jew kwalunkwe entità oħra li taqa' taħt id-dekasteru tal-Ministru?

EDWARD SCICLUNA: Ninforma lill-Onor.

MINISTERU GĦALL-FINANZI – KUNTRATT MA' KUMPANIJA

L-ONOR.

SIMON BUSUTTIL staqsa lill-Ministru għall-Finanzi: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-kuntratt, inkluż tal-ħlasijiet miftiehma u mħallsa, li għandu mad-ditta l-individwu li d-dettalji dwaru qed jingħataw separatament?

EDWARD SCICLUNA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-Gvern diġà ppubblika l-ispiża marbuta ma' dan il-kuntratt.

Il-ftehim mal-kumpanija ta' konsulenza internazzjonali li għalih qed tirreferi l-mistoqsija fih kontenut dettaljat tax-xogħol li kellu jitwettaq sabiex tissaħħaħ il-ġlieda kontra l-ħasil tal-flus u l-iffinanzjar tat-terroriżmu, suġġetti li huma marbutin mas-sigurtà tal-pajjiż.

Għaldaqstant, mhux qed jiġi ppubblikat dan il-ftehim.

IS-SIĠĠIEWI: TRIQ NIKOL AZZOPARDI – BINI TAT-TRIQ

L-ONOR.

RYAN CALLUS staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jispjega kif fl-istqarrija tiegħu tat-Tnejn 18 ta' Frar ma ssemmiex il-bini mill-ġdid ta' Triq Nikol Azzopardi fis-Siġġiewi, minkejja li fit-tweġiba tiegħu għall-mistoqsija parlamentari 8569 kien wieġeb li din hija inkluża fil-lista ta' toroq ġodda għal din is-sena?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li qed iħawwad iż-żewġ listi ta' toroq li ħabbarna u li diġà bdejna nibnu mill-ġdid uħud minnhom.

Naturalment, dawk it-toroq li hemm f'lista ma jistgħux jissemmew f'lista oħra, sakemm l-Onor.

Callus mhux qed jitlob li xi triq issir darbtejn.

Fit-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 8569 ikkonfermajt li t-triq indikata hija waħda minn dawk li se jkunu qed isiru din is-sena bħala parti mill-ewwel kuntratt għall-bini mill-ġdid ta' 120 triq li permezz tiegħu il-Gvern qed jibda l-investiment bla preċedent ta' €700 miljun għal toroq aħjar f'pajjiżna.

Fil-fatt, kont għidt hekk:

"It-triq indikata hija fost il-120 li tħabbru pubblikament fix-xhur li għaddew u li ser jinbnew din is-sena.

Aktar toroq li ser jinbnew mill-ġdid din is-sena jitħabbru fiż-żmien li ġej."

Fl-istqarrija ta' nhar it-Tnejn 18 ta' Frar, li qed issir referenza għaliha hawnhekk, ma erġajtx irrepetejt il-lista ta' 120 triq li konna diġà ħabbarna s-sena li għaddiet u li bdejna nibnu mill-ġdid f'Jannar.

L-Onor.

Callus għandu jinnota li nhar it-Tnejn 18 ta' Frar jien ħabbart lista ta' 170 triq oħra li se jinbnew mill-ġdid fix-xhur li ġejjin.

Toroq li diġà jinsabu fl-ewwel kuntratt ta' 120 triq li bdejna nwettqu m'għandhomx ikunu fit-tieni lista ta' 170 triq li għaliha ħriġna sejħa għall-offerti fit-18 ta' Frar.

TA' XBIEX: TRIQ AUGUSTUS BARTOLO U TRIQ ANTONIO NANI – BDIL FID-DIREZZJONIJIET

L-ONOR.

KRISTY DEBONO staqsiet lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid għaliex Triq Augustus Bartolo u Triq Antonio Nani, it-tnejn f'Ta' Xbiex, għadhom ma biddlux id-direzzjoni tat-traffiku għal kif kienu qabel ma beda l-Proġett tal-Kappara, skont kif kien miftiehem mal-Kunsill Lokali Ta' Xbiex u kif ġie mwiegħed lir-residenti tal-istess lokalità?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li dawn it-toroq (Ta' Xbiex – Triq Augustus Bartolo u Triq Antonio Nani) mistennija tinbidlilhom id-direzzjoni tagħhom għal kif kienet qabel ma nbeda l-proġett tal-Kappara hekk kif kien miftiehem mal-Kunsill Lokali ta' Ta' Xbiex.

Transport Malta qiegħda f'kuntatt mal-Kunsill Lokali ta' Ta' Xbiex sabiex dan ix-xogħol isir malajr kemm jista' jkun.

TA' XBIEX: XOGĦLIJIET FUQ TOROQ - KONSULTAZZJONI

L-ONOR.

KRISTY DEBONO staqsiet lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid fuq liema kriterji qegħdin jintgħażlu t-toroq li qed isir xogħol fuqhom f'Ta' Xbiex, peress li hemm toroq li huma ferm aktar urġenti?

Jista' jgħid għalfejn ma saritx konsultazzjoni mal-Kunsill fuq l-għażla tat-toroq?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li b'sodisfazzjon ninnota li l-Oppożizzjoni jidher li qed tirrikonoxxi li l-investiment bla preċedent li dan il-Gvern qed iwettaq sabiex intejbu l-kwalità tat-toroq residenzjali f'pajjiżna mhuwiex ħela ta' flus iżda investiment meħtieġ "b'urġenza".

Nilqgħu din il-bidla fil-pożizzjoni tal-Oppożizzjoni dwar din il-ħidma wara li sa ftit tax-xhur ilu l-istess Oppożizzjoni kienet tisħaq li m'għandniex bżonn investiment fit-toroq għaliex m'għandniex ħofor fit-toroq f'pajjiżna.

Il-proġetti u l-ħidmiet tal-aġenzija ġdida Infrastructure Malta, bħala parti minn dan l-investiment bla preċedent tal-Gvern sabiex intejbu l-kwalità, l-effiċjenza u s-sigurtà tal-infrastruttura tat-toroq f'pajjiżna, qed jiġu ppjanati b'mod gradwali, iżda mingħajr telf ta' ħin, sabiex nilħqu din il-mira mill-aktar fis.

F'Jannar li għadda din l-aġenzija bdiet tibni mill-ġdid 31 minn fost l-ewwel 120 mill-lista tat-toroq li ser tkun qed tibni mill-ġdid din is-sena.

Fl-istess waqt, dan ix-xahar tħabbret it-tieni sejħa għall-offerti sabiex aktar tard din is-sena jibda l-bini mill-ġdid ta' madwar 170 triq oħra.

Aktar toroq li ser jinbnew mill-ġdid fil-bidu tas-sena d-dieħla jitħabbru fix-xhur li ġejjin.

L-investiment tal-Gvern f'dawn it-toroq residenzjali mhuwiex sempliċiment xogħol ta' manutenzjoni iżda l-bini mill-ġdid ta' kull triq li jinkludi t-tneħħija tal-wiċċ eżistenti, il-bdil jew it-tisħiħ tal-pedamenti, it-tibdil ta' servizzi tad-distribuzzjoni taħt l-art u t-titjib jew bini tal-bankini, skont il-ħtieġa.

Il-wiċċ ġdid tat-triq b'diversi saffi ta' asfalt isir wara li jitlestew dawn ix-xogħlijiet estensivi.

It-toroq imbagħad jitlestew bis-sistemi ta' saħħa u sigurtà skont il-ħtieġa, sinjali u marki tat-triq u faċilitajiet oħrajn.

Infrastructure Malta qiegħda tikkonsulta u tikkollabora mal-entitajiet rispettivi biex qabel ma jsir il-wiċċ tat-triq jiġu mtejbin jew mibdulin, skont il-bżonn, is-servizzi ta' distribuzzjoni tal-ilma, tal-elettriku u tat-telekomunikazzjoni li hemm għaddejjin minn taħt l-art f'dawn it-toroq.

Fil-fatt ix-xogħlijiet fil-31 triq li nbdew fil-ġimgħat li għaddew jinkludu t-tqegħid ta' 32 kilometru ta' pajpijiet ġodda tal-ilma, cables tal-elettriku u trinek għas-servizzi tal-internet u t-telekomunikazzjoni.

Wara li tikkonsulta lill-kunsilli lokali u entitajiet oħrajn ikkonċernati, wara li tagħmel spezzjonijiet tekniċi u wara li tqis ukoll talbiet għall-għajnuna minn ħafna residenti, Infrastructure Malta qed tiddetermina liema toroq residenjzali għandhom jingħataw prijorità biex jinbnew mill-ġdid billi tikkunsidra l-istat preżenti tagħhom u fatturi oħrajn, bħall-konnessjonijiet ta' triq ma' toroq jew inħawi oħrajn fil-lokalità kif ukoll il-frekwenza ta' kemm jintużaw.

Fit-tfassil tal-għażla tat-toroq li jkunu se jsiru f'kull lokalità, l-aġenzija qed tqis ukoll fatturi importanti, bħalma huma attivitajiet li jistgħu jintlaqtu ħażin bix-xogħlijiet, fosthom toroq li jinsabu f'żoni turistiċi jew viċin ta' skejjel.

Intennu l-impenn tagħna li nkomplu naħdmu bla heda biex nagħtu ambjent aħjar u kwalità ta' ħajja aħjar lill-familji fil-lokalitajiet kollha f'pajjiżna.

L-ONOR.

KRISTY DEBONO staqsiet lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jagħti l-lista ta' toroq li hu mistenni li jagħmel, jew jagħmel manutenzjoni fuqhom f'Ta' Xbiex?

Jista' jindika l-programm ta' kif qed jagħmel dan ix-xogħol?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-proġetti u l-ħidmiet tal-aġenzija ġdida Infrastructure Malta, bħala parti mill-investiment bla preċedent tal-Gvern sabiex intejbu l-kwalità, l-effiċjenza u s-sigurtà tal-infrastruttura tat-toroq f'pajjiżna, qed jiġu ppjanati b'mod gradwali, iżda mingħajr telf ta' ħin, sabiex nilħqu din il-mira mill-aktar fis.

F'Jannar li għadda, din l-aġenzija bdiet tibni mill-ġdid 31 minn fost l-ewwel 120 mill-lista tat-toroq li ser tkun qed tibni mill-ġdid din is-sena.

Dawn iż-żewġ kuntratti ta' xogħlijiet li qed isiru diġà jew se jibdew fix-xhur li ġejjin, jinkludu l-bini mill-ġdid, jew għall-ewwel darba, ta' diversi toroq f'kull lokalità f'Malta.

Fil-fatt, ix-xogħlijiet fil-31 triq li nbdew fil-ġimgħat li għaddew jinkludu t-tqegħid ta' 32 kilometru ta' pajpijiet ġodda tal-ilma, cables tal-elettriku u trinek għas-servizzi tal-Internet u t-telekomunikazzjoni.

Il-bini mill-ġdid tal-120 triq inklużi fl-ewwel sejħa għall-offerti beda fil-ġimgħat li għaddew bl-ewwel 31 triq.

Ix-xogħol qed javvanza b'ritmu tajjeb, kif ippjanat, bi wħud mit-toroq diġà bdew jitlestew.

Malli jlestu l-ewwel 31 triq, il-kuntratturi li qed jaħdmu fihom jibdew minnufih xogħlijiet f'toroq residenzjali oħrajn mill-lista ta' 120.

Hekk se jibqa' jsir sakemm jitlestew it-toroq kollha.

Malli jlestu triq, il-kuntratturi huma marbutin li jibdew mill-ewwel ix-xogħlijiet fi triq residenzjali oħra skont it-termini tal-kuntratt.

Jekk ikun hemm dewmien mhux ġustifikat, il-kuntratturi jeħlu l-penali applikabbli.

It-toroq inklużi fl-ewwel żewġ sejħiet għall-offerti ġew ippubblikati meta ħarġu dawn l-istess sejħiet.

Infrastructure Malta ser tieħu ħsieb li, wara li jkunu saru l-konsultazzjonijiet meħtieġa, tgħarraf id-dati ta' meta jkunu ser jibdew xogħlijiet f'toroq speċifiċi lill-pubbliku u lil dawk konċernati, direttament.

IS-SWIEQI: XOGĦLIJIET FUQ TOROQ - KONSULTAZZJONI

L-ONOR.

KRISTY DEBONO staqsiet lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid fuq liema kriterji qegħdin jintgħażlu t-toroq li qed isir xogħol fuqhom fis-Swieqi?

Jista' jgħid għalfejn ma saritx konsultazzjoni mal-Kunsill fuq l-għażla tat-toroq?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li għandha tirreferi għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 9060 tal-istess seduta.

L-ONOR.

KRISTY DEBONO staqsiet lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jagħti l-lista ta' toroq li hu mistenni li jagħmel jew jagħmel manutenzjoni fuqhom fis-Swieqi?

Jista' jindika l-programm ta' kif qed jagħmel dan ix-xogħol?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li għandha tirreferi għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 9061 tal-istess seduta.

MINISTERU GĦAL GĦAWDEX – ĦADDIEMA LI GĦANDHOM KUNDIZZJONIJIET U PAGI DIFFERENTI

L-ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għal Għawdex: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari 8613, li kienet tirrigwardja impjegati Għawdxin li jaqgħu taħt il-Ministeru għal Għawdex u li għandhom pagi u kundizzjonijiet ta' xogħol differenti minn impjegati Maltin li jaħdmu fl-istess dipartimenti li hemm f'Malta, u fejn fit-tweġiba ntqal li kull uffiċjal pubbliku qiegħed fuq skala skont kif stabbilita fl-Estimi Finanzjarji mingħajr distinzjoni kemm jekk jaħdmu ġo Malta kif ukoll jekk jaħdmu fil-Ministeru għal Għawdex, għaldaqstant tista' l-Ministru tgħid jekk dan huwiex minnu li qed jingħad għall-impjegati li jaħdmu f'dawn l-uffiċċji li hemm f'Għawdex, ċjoè Transport Malta (Liċenzji u Testijiet), ir-Reġistru tal-Artijiet, Identity Malta (Passaporti, ID Cards, Ċittadinanza) u r-Reġistru Pubbliku?

Interpellant li mezz kif impjegati Għawdxin fis-settur pubbliku jiġu jaħdmu f'Għawdex hu billi l-Ministeru għal Għawdex jidħol fi ftehim mal-entitajiet biex ix-xogħol tagħhom isir f'Għawdex.

Hija dejjem għażla tal-impjegat jekk jiġix assorbit mal-entità jew inkella jibqax mas-settur pubbliku.

ĊIMITERJU TAL-ADDOLORATA - OQBRA

L-ONOR.

ROBERT ARRIGO staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jgħid fiex wasal il-proċess ta' oqbra fl-Addolorata, speċjalment dawk li diġà ħallsu l-ewwel pagament?

Jista' jgħid jekk hemmx xi data biex dawn ikunu mogħtija?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-kuntratt taċ-ċimiterju tal-Addolorata ġie iffirmat f'Ottobru 2018.

Il-kuntratt ikopri l-estensjoni ta' 2,880 qabar, ir-restawr ta' binjiet tal-Gvern, fosthom il-kappella u l-operat taċ-ċimiterju.

Ix-xogħol ta' restawr diġà beda.

L-oqbra kollha mistennija jkunu lesti fi żmien tliet snin.

GĦAWDEX – RAPPORT MILL-KUMMISSJONI EWROPEA DWAR ELIĠIBILITÀ GĦAL FONDI

L-ONOR.

DAVID STELLINI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Ewropej u Ugwaljanza: Id-Dikjarazzjoni 36, annessa mat-Trattat ta' Sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea tgħid hekk:

Fid-dawl ta' din id-dikjarazzjoni unilaterali u b'referenza għall-mistoqsija parlamentari 6331, tista' l-Ministru tgħidilna jekk saritx diġà t-talba għal rapport speċifiku dwar Għawdex lill-Kummissjoni Ewropea?

Dan anke fid-dawl ta' dikjarazzjonijiet tal-Gvern Malti fejn stqarr li mhux eskluża l-possibbiltà li għall-perjodu finanzjarju (baġitarju) tal-Unjoni Ewropea 2021-2027, Malta taf ma tibqax eliġibbli għall-istess ammont ta' fondi mill-Unjoni Ewropea daqs qabel, speċjalment minħabba l-Brexit.

HELENA DALLI: Malta talbet li l-Kummissjoni Ewropea tirrapporta lill-Kunsill dwar is-sitwazzjoni ekonomika u soċjali ta' Għawdex u b'mod speċjali dwar id-differenzi fil-livelli ta' żvilupp soċjali u ekonomiku bejn Għawdex u Malta.

L-istqarrija maħruġa mill-Gvern Malti fid-19 ta' Frar 2019 tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

L-ONOR.

ROBERT CUTAJAR staqsa lill-Ministru għall-Ekonomija, Investiment u Negozji Żgħar: Jista' l-Ministru jgħid x'inhuma l-pjanijiet tal-Gvern fuq iż-żona magħrufa bħala tat-Tomna fil-Mellieħa, żona li fi snin passati kien hemm pjanijiet li ssir żona industrijali?

CHRIS CARDONA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-pjanijiet kurrenti huma li din iż-żona ssir żona Industrijali bid-differenza li tħares lejn mix ta' high end u light industry u li tħaddem u tippromwovi green infrastructure.

L-ONOR.

ROBERT CUTAJAR staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jindika fejn fil-Mellieħa ser ikunu qed jinbnew l-appartamenti li l-Ministru semma fl-aħħar jiem u li kien rappurtat fuq il-mezzi tax-xandir?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-indirizzi tat-22 sit fejn se jkunu qiegħdin jinbnew units ġodda ta' social housing permezz ta' investiment ta' €50 miljun mill-Fond Nazzjonali għall-Iżvilupp Soċjali se jkunu qegħdin jitħabbru fiż-żmien li ġej.

MELLIEĦA, SAN PAWL IL-BAĦAR U NAXXAR – KAŻIJIET TA' SERQ

L-ONOR.

ROBERT CUTAJAR staqsa lill-Ministru għall-Intern u Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienu rappurtati każijiet ta' serq mil-lokalitajiet tal-Mellieħa, San Pawl il-Baħar u n-Naxxar xahar b'xahar, lokalità b'lokalità bejn l-1 ta' Ottubru u s-17 ta' Frar 2019?

MICHAEL FARRUGIA: Nitlob lill-Onor.

Interpellant sabiex jispeċifika għal liema perjodu qed jirreferi.

(Informazzjoni Addizzjonali: Ara dokument PL 2968 li tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra f''Seduta 202 tat-Tlieta, 26 ta' Frar 2019)

KORP TAL-PULIZIJA – SUPRETENDENT AKKUŻAT BI SPERĠUR

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru għall-Intern u Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid x'passi qed jittieħdu dwar dak li qiegħed jiġi allegat fil-midja lokali li Supretendent tal-Pulizija huwa ffaċċjat bi 58 istanza ta' sperġur?

Jista' jgħid x'inhi r-raġuni li dan l-uffiċjal għoli fil-Korp tal-Pulizija ma ġiex sospiż pendenti l-investigazzjonijiet?

MICHAEL FARRUGIA: Ninsab infurmat li dwar dak li ġie allegat fil-midja lokali li Supretendent tal-Pulizija huwa ffaċċjat bi 58 istanza ta' sperġur, il-Pulizija investigat il-każ u rriżulta li ma kien hemm l-ebda reat kriminali mwettaq hekk kif ġie allegat.

Għaldaqstant, ma ttieħdu ebda passi fil-Qorti u l-istess uffiċjal ma setax jiġi sospiż wara l-eżitu tal-istess investigazzjoni.

Wara li saret sfida lill-Kummissarju tal-Pulizija mill-kwerellant dwar nuqqas ta' qbil fil-konklużjonijiet tal-investigazzjoni, f'dan ir-rigward hemm każ pendenti quddiem il-Qorti.

KUNSILLI LOKALI - FONDI SPEĊJALI FUQ INIZJATTIVI MNEDIJA MILL-GVERN

L-ONOR.

ROBERT CUTAJAR staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsijiet parlamentari 3699 u 429 u jgħid kemm kienu l-fondi speċjali fuq inizjattivi mnedija mill-Gvern li ħadu l-kunsilli lokali f'Malta u Għawdex b'mod individwali fis-snin 2015, 2016, 2017 u 2018?

OWEN BONNICI: It-tweġiba tingħata f'seduta oħra.

DIPARTIMENT TAL-KUNSILLI LOKALI - FAMILY FRIENDLY MEASURES

L-ONOR.

ROBERT CUTAJAR staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 7753 u jagħti lista (mingħajr ismijiet) ta' kemm-il persuna bbenefikat u kif kienu approvati l-family friendly measures bejn Jannar 2014 u Ottubru 2018 (sena sena)?

OWEN BONNICI: Hawn taħt hawn tabella bl-informazzjoni mitluba.

Ninforma lill-Onor.

Interpellant li dawn il-family friendly measures kienu approvati skond Il-Kodiċi dwar l-Immaniġġjar tas-Servizz Pubbliku (Public Service Management Code)

MELLIEĦA U SAN PAWL IL-BAĦAR - FISH FARMS

L-ONOR.

ROBERT CUTAJAR staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 8866 u jikkonferma jew le jekk fl-ibħra fiż-żoni tal-Mellieħa u San Pawl il-Baħar, il-Gvern hux qed jikkunsidra b'mod favorevoli li jżid aktar fish farms u, jekk iva, jista' jindika preċiżament fejn?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fit-23 ta' Jannar 2019 l-Awtorità tal-Ippjanar irċeviet applikazzjoni bi proposta għal aquaculture zone bl-intenzjoni li jiġi kkonsolidat l-operat ta' farms tat-tonn fit-Tramuntana ta' Malta, liema proposta qiegħda taħseb biex tilqa' madwar 5,000 tunellata ta' biomass.

L-applikazzjoni tinsab fl-istadju ta' vetting biex b'hekk tkun tista' tgħaddi għall-process ta' screening.

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid meta se jibdew jitħallsu s-Senior Operatives IV b'salarju skala 16, li suppost kienet b'seħħ mill-4 ta Diċembru 2017?

JOSEPH MUSCAT: Nitlob lill-Onor.

Interpellant biex ikun iktar speċifiku fil-mistoqsija tiegħu.

GĦAR LAPSI - PARATI ĠODDA

L-ONOR.

RYAN CALLUS staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jara li jiġu nstallati parati ġodda f'Għar Lapsi hekk kif uħud minnhom tkissru u s-sajjieda qed isibuha diffiċli jtellgħu l-bċejjeċ tagħhom mill-baħar?

JOSÈ HERRERA (Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima): Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għar-risposta għal mistoqsija parlamentari 8211 tat-12-il Leġiżlatura.

UFFIĊĊJU TAL-PRIM MINISTRU – GRIEVANCES BOARD

L-ONOR.

SIMON BUSUTTIL staqsa lill-Prim Ministru: B'referenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8886, jista' l-Prim Ministru jagħti d-dati u terminu ta' żmien relevanti meta l-persuni li isimhom ġie anness mat-tweġiba kienu effettivament membri tal-Grievances Board jew bordijiet li jaqa'/jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu minn Marzu 2013 sad-data ta' din il-mistoqsija?

JOSEPH MUSCAT: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li t-tagħrif għadu qed jinġabar.

ĦAL QORMI – STALLAZZJONI TA' LIFT

L-ONOR.

ROSIANNE CUTAJAR staqsiet lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru, mill-aktar fis, jikkunsidra l-installazzjoni ta' lift fil-blokka li d-dettalji dwarha qed jingħataw separatament peress li l-inkwilini huma anzjani u għandhom problemi serji ta' mobilità kemm minħabba raġunijiet ta' saħħa kif ukoll minħabba l-età tagħhom (għandhom 'il fuq minn 70 sena)?

MICHAEL FALZON: Ġentilment ninforma lill-Onor.

Interpellant li t-tweġiba se tingħata f'seduta oħra.

MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET BARRANIN U L-PROMOZZJONI TAL-KUMMERĊ - NISA F'POŻIZZJONI TA' TEĦID TA' DEĊIŻJONIJIET

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari 8875, jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm nisa minn skala 1 sa skala 5 fl-istess Ministeru u fis-servizz pubbliku kollu fl-2012?

Jista' l-Ministru jgħid ukoll jekk f'dan is-settur hemmx miri għall-Horizon 2020 u, jekk iva, kemm huma dawn il-miri u jekk humiex se jintlaħqu?

CARMELO ABELA: Ninforma lill-Onor.

Għar-rigward tat-tieni parti tal-mistoqsija, nitlob lill-Onor.

Membru jirreferi l-mistoqsija lill-Ministeru kkonċernat.

MINISTERU GĦAS-SAĦĦA - NISA F'POŻIZZJONI TA' TEĦID TA' DEĊIŻJONIJIET

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari 8874, jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm nisa minn skala 1 sa skala 5 fl-istess Ministeru u fis-servizz pubbliku kollu fl-2012?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

MINISTERU GĦALL-ĠUSTIZZJA, KULTURA U GVERN LOKALI - NISA F'POŻIZZJONI TA' TEĦID TA' DEĊIŻJONIJIET

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari 8873, jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm nisa minn skala 1 sa skala 5 fl-istess Ministeru u fis-servizz pubbliku kollu fl-2012?

OWEN BONNICI: It-tagħrif għadu qed jinġabar.

MINISTERU GĦALL-FAMILJA, DRITTIJIET TAT-TFAL U SOLIDARJETÀ SOĊJALI - NISA F'POŻIZZJONI TA' TEĦID TA' DEĊIŻJONIJIET

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari 8872, jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm nisa minn skala 1 sa skala 5 fl-istess Ministeru u fis-servizz pubbliku kollu fl-2012?

Interpellant li l-informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar.

MINISTERU GĦAT-TURIŻMU - NISA F'POŻIZZJONI TA' TEĦID TA' DEĊIŻJONIJIET

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għat-Turiżmu: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari 8871, jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm nisa minn skala 1 sa skala 5 fl-istess Ministeru u fis-servizz pubbliku kollu fl-2012?

KONRAD MIZZI: It-tagħrif għadu qed jinġabar.

MINISTERU GĦALL-EKONOMIJA, INVESTIMENT U NEGOZJI ŻGĦAR - NISA F'POŻIZZJONI TA' TEĦID TA' DEĊIŻJONIJIET

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għall-Ekonomija, Investiment u Negozji Żgħar: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari 8840, jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm nisa minn skala 1 sa skala 5 fl-istess Ministeru u fis-servizz pubbliku kollu fl-2012?

CHRIS CARDONA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni għadha qed tinġabar.

EDUCATIONAL SUPPORT SERVICES DEPARTMENT – SUSSIDJU GĦAS-SERVIZZ TAL-INSPIRE

L-ONOR.

MARIA DEGUARA staqsiet lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jikkonferma jekk hux minnu li l-Educational Support Services Department mhux se jkompli jissussidja s-servizzi li l-Inspire tipprovdi għal persuni bi bżonnijiet speċiali f'dak li għadu x'jaqsam ma' tutor visits in classrooms during school year, tutor sessions in summer u summer group therapy at Bulebel/Marsascala)?

Jista' jikkonferma wkoll li issa l-ġenituri ta' dawn it-tfal bi bżonnijiet speċjali jridu japplikaw mill-ġdid għal dawn is-servizzi mill-Autism Spectrum Support Team through the school INCO?

EVARIST BARTOLO: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-MEDE wasal biex jagħmel kuntratt ġdid mal-Inspire wara ħidma estensiva kemm min-naħa tal-professjonisti fi ħdan is-Servizzi Nazzjonali ta' Sapport Għall-Iskejjel u anke wara taħditiet ma' uffiċjali min-naħa tal-Inspire dwar x'servizzi jistgħu jingħataw.

Għaldaqstant, importanti ħafna li l-ġenituri li għandhom xi diffikultà jew bżonn ta' aktar kjarifika fuq it-tip ta' sapport li ser jingħata għandu jitkellem mal-kap tal-iskola jew jagħmel kuntatt ma' uffiċjali fi ħdan id-Dipartiment tas-Servizzi Nazzjonali ta' Sapport Għall-Iskejjel biex jiġi żgurat is-sapport li għandu bżonn l-istudent.

SPIŻERIJA TAL-GĦAŻLA TIEGĦEK - CAPSULES TAL-OMEGA +

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: B'referenza għall-mistoqsijiet parlamentari 8449 u 8699 fejn id-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa baqa jinsisti li l-kapsoli omega+ qatt ma ngħataw mill-Ispiżerija tal-Għażla Tiegħek, jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jara d-dokumenti li d-dettalji dwarhom qed jingħataw separatament u jara li dawn il-kapsoli jkompli jingħataw lil din il-pazjenta?

CHRIS FEARNE: Filwaqt li nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġibiet tal-mistoqsijiet parlamentari 8449 u 8699, ninfurmah ukoll illi l-kapsoli Omega3 mhumiex u qatt ma kienu fuq il-formularju tal-Gvern.

Madankollu kienu jingħataw fuq bażi ta' named patient basis lil numru żgħir ta' pazjenti skont il-ħtieġa tagħhom.

Barra minn hekk, skont il-linji gwida internazzjonali, dawn m'għadhomx klinikament indikati u ġew riferuti għat-tneħħija mill-intitolament.

DIPARTIMENT TAS-SAĦĦA: SPEZZJONIJIET FUQ BINJIET F'BARRIERI

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jgħid x'qed isir mill-Ispettorat tad-Dipartiment tas-Saħħa (Sanità) sabiex jara li l-kmamar li qed jinbnew fil-barrieri jkunu diċenti biex jgħixu persuni fihom?

CHRIS FEARNE: Nitlob lill-Onor.

Interpellant sabiex jikkjarifika għal liema barrieri qiegħed jirreferi.

Ninfurmah ukoll illi ma saru l-ebda rapporti mad-Direttorat għas-Saħħa Ambjentali dwar l-istess suġġett.

AWTORITÀ TAL-IŻVILUPP – PERMESSI GĦAL BINI F'BARRIERA

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra l-permessi maħruġa mill-Awtorità tal-Iżvilupp għall-kmamar li qed jinbnew f'barrieri, maħsuba li fihom jgħixu ħaddiema barranin?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li skont ma jien infurmat mill-Awtorità tal-Ippjanar, b'referenza għall-mistoqsija parlamentari 9115, l-istess Awtorità ma ħarġet l-ebda permess relatat mat-tip ta' żvilupp imsemmi.

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra r-rapporti tad-Direttur Ġenerali sospiża rigward kemm kien in-numru ta' tonn żejjed fil-gaġeġ li nstabu f'dawn l-aħħar tliet snin?

JOSÈ HERRERA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li r-risposta tingħata f'seduta oħra.

ĦADDIEMA – ĦLAS TA' KONTRIBUZZJONIJIET TAS-SERVIZZI SOĊJALI

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra tagħrif dwar kemm hu n-numru ta' ħaddiema għal kull pajjiż rispettiv li għal dawn l-aħħar ħames snin ħallsu l-kontribuzzjonijiet tagħhom tas-servizzi soċjali (social services)?

Jista' jgħid ukoll x'kienu l-kategoriji rispettivi tal-ħlasijiet li saru minn dawn il-ħaddiema f'dawn l-aħħar ħames snin maqsuma sena b'sena?

MICHAEL FALZON: Ġentilment ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar.

ĊENTRU TAS-SAĦĦA: TRAMUNTANA TA' MALTA - PJANIJIET

L-ONOR.

CLAYTON BARTOLO staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jgħid jekk hemmx pjanijiet biex isir Ċentru tas-Saħħa ieħor fit-Tramuntana ta' Malta?

Jekk iva, jista' jagħti indikazzjoni lejn liema lokalità qiegħed iħares biex fiha jsir dan iċ-ċentru, u liema lokalitajiet se jkun qiegħed iservi?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-pjan hu li fil-ġejjieni t-Tramuntana ta' Malta jkollha Regional Hub bħal dak li ser ikun hemm fin-naħa ta' isfel ta' Malta.

Fix-xhur li ġejjin huwa mistenni li toħroġ sejħa ta' interess dwar bini ta' dan il-hub mediku.

IL-MELLIEĦA: INĦAWI TAL-AĦRAX – ĦSARA F'GĦELIEQI

L-ONOR.

CLAYTON BARTOLO staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jara li titranġa l-ħsara li saret fl-għelieqi tal-bdiewa li d-dettalji tagħhom qed jingħataw separatament meta sar ix-xogħol fi Triq ir-Ramla, fiż-żona tal-Aħrax tal-Mellieħa, limiti tal-Mellieħa?

Interpellant li fl-aħħar ta' Diċembru 2018, Infrastructure Malta bniet mill-ġdid Triq ir-Ramla, li twassal għal waħda mill-bajjiet fl-Armier magħrufa bħala r-Ramla tal-Bir, kif ukoll għal-lukanda ewlenija fl-istess inħawi.

Permezz ta' dan ix-xogħol, tneħħa djuq li kien qed iwassal għal diffikultajiet ta' aċċess, speċjalment f'każi ta' emerġenza, bħal meta jkun hemm xi nirien fl-inħawi jew tkun meħtieġa xi ambulanza max-xatt.

Ix-xogħol kien jinkludi titjib u bini mill-ġdid ta' ħitan tas-sejjieħ u tqegħid ta' wiċċ b'asfalt ġdid.

Dan ix-xogħol ta' Infrastructure Malta sar wara li entità oħra għamlet trinek fl-istess triq biex tqiegħed cables ġodda tal-elettriku taħt l-art li eventwalment se jieħdu post arbli ta' wires ta' vultaġġ għoli li hemm fix-xagħri fl-istess inħawi tal-Aħrax tal-Mellieħa.

Infrastructure Malta tkellmet mal-kuntratturi li għamlu dawn ix-xogħlijiet u mal-bdiewa msemmija, u qed tieħu l-passi kollha meħtieġa sabiex jissolvew id-diffikultajiet pendenti mill-aktar fis.

IL-MISTRA – TISWIJIET FIS-SLIPWAY

L-ONOR.

CLAYTON BARTOLO staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jara li jibda l-proċess biex isiru t-tiswijiet li hemm bżonn fis-slipway tal-Mistra?

IAN BORG: Ninsab infurmat li wara li d-Dipartiment tax-Xogħlijiet u l-Infrastruttura nħariġlu l-permess mill-Awtorità tal-Ippjanar biex isiru t-tiswijiet neċessarji, issa qed tiġi ppreparata sejħa għall-offerti.

Hekk kif ikun hemm allokazzjoni tal-fondi neċessarji, din is-sejħa għall-offerti tiġi ppubblikata.

IL-FGURA: TRIQ VALPERGA - TINDIF

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid jekk hux ippjanat li s-sit fi Triq Valperga, il-Fgura bejn il-grawnd tal-futbol u Bieb il-Polverista, jitnaddaf minn ħaxix ħażin u affarijiet oħra?

OWEN BONNICI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li x-xogħol ta' tindif ta' ħaxix fiż-żona imsemmija inbeda fil-ġranet li għaddew.

OPERAZZJONI TAL-KATARETTI – LISTA TA' STENNIJA

L-ONOR.

HERMANN SCHIAVONE staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jgħid kemm hi l-lista ta' stennija għall-persuni li qed jistennew biex jagħmlu operazzjoni tal-kataretti?

Kemm ilhom jistennew dawn il-persuni?

X'passi qiegħed jieħu biex inaqqas din l-istennija għal din l-operazzjoni?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li n-numru ta' pazjenti li qegħdin jistennew għall-operazzjoni tal-kataretti jammonta għal 2,271.

Iż-żmien ta' stennija huwa ta' medja ta' 5 xhur.

Infakkar lill-Onor.

Interpellant li fl-aħħar sena ta' Gvern Nazzjonalista persuna kienet iddum madwar tliet snin fuq il-lista ta' stennija biex tagħmel din l-istess operazzjoni.

L-ONOR.

HERMANN SCHIAVONE staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jgħid kemm hemm residenti fil-Young People's Unit u l-etajiet rispettivi tagħhom?

Hemm xi residenti f'dan il-Unit li fil-fatt m'għandhomx problemi ta' nuqqas ta' saħħa mentali?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fil-preżent fil-Young People's Unit (YPU) hemm 7 pazjenti.

Fil-YPU hemm ukoll ħames subien u tifla li jinsabu on leave.

It-tfal/adoloxxenti kollha li hemm f'din is-sala għandhom problemi ta' saħħa mentali u jiġu rilaxxati mis-sala ġaladarba jkunu ċertifikati li l-kundizzjoni tagħhom tkun stabbilizzata.

Jista' jkun hemm istanzi fejn il-pazjent jibqa' jinżamm fil-YPU sakemm il-ġenituri jew l-aġenziji responsabbli mit-tfal/adolexxenti jagħmlu l-arranġamenti neċessarji sabiex ikunu jistgħu jerġgħu jakkomodawhom.

L-etajiet tal-inpatients għax-xahar ta' Frar, 2019 fil-YPU huma s-segwenti:

JOBSPLUS - PERSUNI LI TILFU L-IMPJIEG TAGĦHOM

L-ONOR.

HERMANN SCHIAVONE staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' persuni li tilfu l-impjieg tagħhom matul is-sena li għaddiet u liema xogħol kienu jagħmlu?

EVARIST BARTOLO: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li skont l-informazzjoni li għandha Jobsplus, it-tagħrif dwar in-numru ta' persuni li tilfu l-impjieg tagħhom matul l-2018 u f'liema kategorija ta' xogħol kienu qegħdin jaħdmu huwa kif muri fit-tabella hawn taħt.

Dawn in-numri mhumiex uniċi għaliex jista' jkun li persuna tkun tilfet ix-xogħol tagħha iktar minn darba fl-istess sena.

In-numru ta' persuni uniċi li tilfu x-xogħol fl-istess perjodu huwa ta' 1,877.

JOBSPLUS - PERSUNI LI NQABDU JAĦDMU WAQT LI KIENU QED JIRREĠISTRAW

L-ONOR.

HERMANN SCHIAVONE staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm persuni li nqabdu jaħdmu waqt li kienu qed jirreġistraw f'dawn l-aħħar sentejn?

X'passi ttieħdu kontra dawn il-persuni u dawk is-sidien li ħaddmu dawn in-nies?

EVARIST BARTOLO: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-persuni li nqabdu jaħdmu waqt li kienu qed jirreġistraw f'dawn l-aħħar sentejn kienu 46 fl-2017 u 18 fl-2018.

Fost s-46 li nqabdu fl-2017, hemm 24 każ li ser jitressqu l-qorti, 20 każ li rregolarizzaw il-pożizzjoni tagħhom fl-istess ġurnata, każ wieħed li appella quddiem l-Awtorità Nazzjonali tax-Xogħol, fejn il-każ intrebaħ mill-appellant u każ ieħor li deher quddiem il-Qorti ta' Għawdex fejn dan inħeles.

Min-naħa l-oħra, it-18-il każ tal-2018 ser jitressqu l-Qorti.

L-ONOR.

HERMANN SCHIAVONE staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm persuni f'Malta u Għawdex li għandhom il-Karta r-Roża?

Min huwa intitolat għall-Karta r-Roża?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li sabiex persuna tikkwalifika għall-Karta r-Roża jrid ikollha bżonn mediċini jew xi tip ta' kura oħra u wara li tkun tissodisfa t-test tal-mezzi, kif stabbilit permezz tal-Att dwar is-Sigurtà Soċjali.

Persuni li jirċievu l-Pensjoni tal-Età mhux Kontributorja, Assistenza Miżjuda għal Diżabilità Severa u persuni li jirċievu l-Għajnuna Soċjali huma awtomatikament eliġibbli għall-Karta r-Roża.

Persuni li qabel l-2012 kellhom u għad għandhom id-dijabete, u li kien diġà kellhom il-Karta r-Roża u għażlu li jżommuha minflok jaqilbu fuq il-Kartuna s-Safra, ukoll għadhom jibbenefikaw.

L-ammont ta' persuni li kellhom il-Karta r-Roża matul is-sena 2018 kien jammonta għal 16,634.

MINISTERU GĦALL-EDUKAZZJONI U X-XOGĦOL - SAFAR

L-ONOR.

HERMANN SCHIAVONE staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet in-nefqa f'safar bejn Jannar 2018 u Jannar 2019?

Kemm-il safra għamel?

X'kienet l-okkażjoni?

Ma' min kien akkumpanjat għal kull safra?

EVARIST BARTOLO: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li tlabt li tinġabar l-informazzjoni mitluba f'din il-mistoqsija mit-taqsima konċernata.

S'issa m'għandix it-tagħrif mitlub.

Għaldaqstant, it-tagħrif mitlub ikun jista' jitqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra hekk kif tingħatali din l-informazzjoni.

KAROZZI BIL-PERMESS 'Y'

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid mis-sena 2014 sal-lum kemm ħarġu permess 'Y'?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li mis-sena 2014 sal-lum ħarġu 223 permess bil-Y plate.

It-tabella t'hawn isfel turi kemm ħarġu kull sena rispettivament.

BIR ID-DEHEB: ROUNDABOUT - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru ġentilment jgħid x'inhu x-xogħol li qed isir mar-roundabout ta' Bir id-Deheb hekk kif toħroġ mill-bypass ta' Ħal Għaxaq?

Meta hu ppjanat li jitlesta dan ix-xogħol?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li ġimgħa ilu, Infrastructure Malta bdiet xogħol ta' tiswijiet estensivi fuq ir-roundabout ta' Bir id-Deheb, bejn iż-Żejtun u Ħal Għaxaq, biex issaħħaħ il-pedamenti b'saffi tal-konkos, qabel ma tinkesa b'wiċċ t'asfalt ġdid.

It-toroq li jagħtu għal dan is-salib it-toroq baqgħu aċċessibbli permezz ta' devjazzjonijiet minn toroq qrib l-istess roundabout.

Sabiex jonqsu d-diffikultajiet għal dawk li jivvjaġġaw f'dawn l-inħawi, ħafna mix-xogħol sar billejl.

Tħaffer il-wiċċ tar-roundabout sakemm inkixef il-materjal li bih kienu saru l-pedamenti tat-triq fil-passat.

Peress li dan ma kienx b'saħħtu biżżejjed, wiċċ it-triq kien qiegħed iċedi u joħloq diffikultajiet għal dawk li jivvjaġġaw minn dawn l-inħawi.

Dan il-materjal tneħħa biex minfloku tpoġġew saffi ta' konkos b'saħħtu biex jiflaħ għall-volum kbir ta' karozzi li jużaw din l-arterja importanti.

Waqt li kien għaddej dan ix-xogħol, saru wkoll trinek biex fihom tpoġġew cables tal-elettriku ġodda.

Dawn saru biex tinħoloq kapaċità addizzjonali għall-elettriku, li jista' jkun meħtieġ minn żviluppi ġodda fl-inħawi fiż-żmien li ġej, u b'hekk jiġi evitat li r-roundabout ikollha bżonn terġa' tinqala'.

Minħabba li l-maltemp li għamel fi tmiem il-ġimgħa ma ppermettiex li x-xogħol jissokta b'mod sigur għall-ħaddiema, ix-xogħol ippjanat għal tmiem il-ġimgħa li għadda kellu jiġi pospost għal-lejla, it-Tnejn 25 ta' Frar.

Matul il-lejl se jitqiegħdu l-ewwel saffi ta' asfalt tal-wiċċ ġdid tat-triq.

Jekk ma jkunx hemm diffikultajiet oħra ta' maltemp, ir-roundabout tkun tista' tinfetaħ mill-ġdid kmieni t-Tlieta filgħodu (26 ta' Frar).

Wara li r-roundabout tinfetaħ mill-ġdid, l-aħħar saff ta' asfalt fil-karreġġjata tagħha jkun jista' jsir fil-ġimgħat li ġejjin, f'xogħlijiet oħra li se jsiru mal-lejl meta jkun qed isir ukoll l-aħħar saff ta' asfalt f'Dawret Ħal Għaxaq, waħda mit-toroq li jagħtu għall-istess junction, u li wkoll qed tinbena mill-ġdid minn Infrastructure Malta.

F'Dawret Ħal Għaxaq, ir-rotta ewlenija bejn Ħal Tarxien, iż-Żejtun, Ħal Għaxaq u l-Gudja, Infrastructure Malta qed tibdel is-servizzi tal-ilma taħt il-livell tat-triq, tirranġa l-bankini, kif ukoll tagħmel sisien bil-konkos u saffi t'asfalt ġodda, bħalma sar fil-jiem li għaddew mar-roundabout.

Billi t-triq hija twila madwar 1.8 kilometri, ix-xogħol inqasam f'sezzjonijiet differenti.

L-ewwel parti li qed issir hija n-naħa lejn Bir id-Deheb.

Ix-xogħol jibqa' sejjer sat-tarf l-ieħor fl-inħawi magħrufa bħala Ta' Bettina, il-Gudja.

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru ġentilment jara li jkun hemm traffic management aħjar sakemm jitlesta x-xogħol li qed isir mar-roundabout ta' Bir id-Deheb hekk kif toħroġ mill-bypass ta' Ħal Għaxaq għax qed ikun hemm staġnar sħiħ ta' karozzi f'diversi toroq tal-madwar?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li għandu jirreferi għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 9132 tal-istess seduta.

RESIDENZA SAN VINĊENZ DE PAUL – XIRI TA' AFFARIJIET

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid mis-sena 2014 sal-lum xi nxtara mir-Residenza San Vinċenz de Paul, item b'item u jekk dawn inxtrawx b'direct order jew b'tender jew billi jintalbu prezzijiet?

Jista' jagħti l-ismijiet ta' kumpaniji, ħwienet, kuntratturi, intrapriżi, eċċetra, minn fejn inxtara kull item?

MICHAEL FALZON: Ġentilment ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar.