DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

It-Tnejn, 25 ta' Ġunju 2018

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

It-Tnejn, 25 ta' Ġunju 2018

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fis-Sala tal-Parlament,

il-Belt Valletta, fis-6.01 p.m.

It-Tnejn, 25 ta' Ġunju 2018

Il-Minuti tas-Seduta Nru 134, li saret fl-20 ta' Ġunju 2018, ġew ikkonfermati.

KUNSENS GĦAL ATTI

L-ISPEAKER (Onor. Anġlu Farrugia): Ninforma lill-Kamra li l-President ta' Malta għoġobha tagħti l-kunsens tagħha għal:

Att Nru XXII tal-2018 - Att tal-2018 sabiex jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta;

Att Nru XXIII tal-2018 - Att tal-2018 li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni tal-Ambjent; u

Att Nru XXIV tal-2018 - Att tal-2018 li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni tal-Embrijuni.

L-ISPEAKER: Inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Rapport maħruġ mill-Uffiċċju tal-Awditur Ġenerali intitolat "St.Paul's Bay Local Council: An Investigation into the Findings of the Local Governance Board" datat Ġunju 2018;

MESSAĠĠ TAL-PRESIDENT

CHRIS FEARNE (Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa): Sur President, għandi Messaġġ mingħand il-President.

L-ISPEAKER: Se naqra l-Messaġġ tal-President skont Ordni Permanenti 184:

"Matul dawn l-aħħar ġimgħat l-emendi proposti għall-Att dwar il-Protezzjoni tal-Embrijun qanqlu dibattitu nazzjonali.

Napprezza b'qalbi kollha l-kontribut li s-soċjetà ċivili tat f'dawn id-diskussjonijiet u nifhem it-tħassib ta' xi wħud minnhom dwar diversi kwistjonijiet etiċi, morali, soċjali, psikoloġiċi u legali.

Jien ukoll nifhem bl-aktar mod sħiħ u nempatizza mal-weġgħat ta' tant koppji li ma jistax ikollhom ulied u li jixtiequ jsiru ġenituri bit-teknika ta' prokreazzjoni assistita li toffri l-mediċina tal-lum u nifhem ix-xewqa leġittima tagħhom li jingħataw għajnuna sħiħa u support kontinwu mis-soċjetà kollha.

Issa li l-emendi proposti għaddew mill-proċess demokratiku u ġew approvati b'vot finali fil-Parlament, il-liġi ntbagħtet quddiemi biex niffirmaha.

Wara li ħadt diversi pariri etiċi, morali u legali minn persuni kompetenti u wara proċess twil ta' riflessjoni u dixxerniment, jiena wasalt fil-kuxjenza tiegħi għad-deċiżjoni li niffirma dan l-Att.

Irrid nagħmilha ċara li din id-deċiżjoni mhix kompromess etiku mal-fehmiet sodi tiegħi u mal-valuri personali tiegħi dwar il-ħajja umana, il-familja u l-ġid sħiħ tat-tarbija mnissla.

Qed niffirma dan l-Att kif ġie ppreżentat lili mill-Gvern u dan qed nagħmlu biss b'rispett sħiħ u b'lealtà lejn il-proċess demokratiku ta' pajjiżna u l-Kostituzzjoni, li ma jagħtinix setgħat leġiżlattivi ħlief li niffirma l-liġijiet wara li jkunu ġew approvati mill-Parlament.

Aktar minn hekk, jiena marbuta bil-Kostituzzjoni li naġixxi fuq il-parir tal-Gvern tal-ġurnata jew ta' ministru tal-Gvern u fil-każ ta' abbozzi ta' liġijiet approvati mill-Parlament jiena obbligata li niffirmahom mingħajr dewmien.

Kif intqal f'sezzjoni tal-media, stajt għażilt li ma nkunx fil-pajjiż meta l-Abbozz kien fit-Tielet Qari iżda jien qatt ma kont persuna li naħrab mir-responsabbiltajiet u mid-dmirijiet bħala President ta' Malta u m'iniex se nagħmel hekk issa.

Jien nibqa' nemmen li d-dinjità umana u l-integrità fiżika ta' kull bniedem għandhom jiġu rispettati u mħarsa mill-mument tal-konċepiment sal-mewt naturali.

Kull bniedem, anke fi stat embrijoniku, m'għandu qatt jiġi użat bħala oġġett jew li intenzjonalment jitpoġġa f'riskju li ma jkomplix jiżviluppa b'mod normali.

L-isfida tas-soċjetà tagħna hi li tkompli tipproteġi lil kull min hu dgħajjef, inkluż l-embrijun.

Il-fibra morali tal-Istat Malti titmermer jekk titlef ir-rispett lejn il-ħajja umana fl-istadji kollha tagħha.

Din l-istqarrija qed tintbagħat lill-Parlament skont 'Standing Order' 184 li jipprovdi li l-President jikkomunika mal-Kamra tar-Rappreżentanti permezz ta' ministru.".

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

KUNSILLI LOKALI LI QED IĦALLSU GĦAT-TOROQ MAGĦMULA PERMEZZ TAL-ISKEMA PUBLIC PRIVATE PARTNERSHIP

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jagħti rendikont tal-kunsilli lokali li għadhom qed iħallsu toroq magħmula permezz tal-iskema ta' Public Private Partnership?

Jista' jgħid kemm hu l-ammont dovut minn kull kunsill lokali, jekk applikabbli?

OWEN BONNICI (Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali): Se nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra tabella bl-informazzjoni mitluba.

L-ISPEAKER: L-Onor.

ROSIANNE CUTAJAR: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra dwar x'titjib qed isir fil-qasam tal-ġustizzja, u x'kienu r-rimarki ta' organizzazzjonijiet internazzjonali f'dan ir-rigward?

OWEN BONNICI: Sur President, naħseb li l-Onor.

Cutajar, bħala waħda mill-ftit deputati nisa, u nawgura li jkun hawn iktar fil-leġiżlaturi li ġejjin, tieħu gost taqsam il-ferħ miegħi għall-fatt li llum ktibna l-istorja fil-qasam tal-ġustizzja, għax għall-ewwel darba fl-istorja legali ta' pajjiżna, li tmur oltre mill-Indipendenza ta' pajjiżna, peress li f'pajjiżna ilna bil-qrati ferm qabel minn meta sirna indipendenti, għandna itkar ġudikanti nisa milli għandna rġiel!

Huwa verament mument storiku, li jkollok wieħed mill-organi ewlenin tal-Istat – kif nafu għandna tliet organi tal-Istat, il-ġudikatura, il-leġiżlattiv u l-eżekuttiv – fejn fl-aħħar għandna maġġoranza ta' nisa kkomparati mal-irġiel.

Jien naħseb li dan jikkomplementa x-xogħol li sar fl-aħħar leġiżlatura, mhux biss bil-ħatra tal-President ta' Malta li hija mara, imma wkoll bil-ħatra tal-ewwel Imħallef mara li qatt ippresidiet ġuri fl-istorja legali ta' Malta.

Jien nemmen li b'hekk bgħatna messaġġ importanti.

L-Onor.

Interpellant staqsiet dwar kif sejrin ir-riformi fil-qasam tal-ġustizzja.

Nistieden lil min hu interessat fil-qasam tal-ġustizzja biex jara l-istatisika li ġiet ippubblikata proprju lbieraħ fil-ġurnal tal-Partit Nazzjonalista.

Jien nirringrazzjahom talli għamluli dan il-kumpliment fil-faċċata tal-ġurnal, li l-kawżi pendenti naqsu sostanzjalment meta kkomparati ma' ħames snin ilu!

(Onor. Membri: Hear, hear) Nirringrazzjahom mill-ġdid tal-konferma li tawni fl-organu uffiċjali tal-Partit tal-Oppożizzjoni!

L-istess, jekk tara qorti, qorti, issib li fil-maġġoranza assoluta tal-każijiet, il-qrati Maltin qed jaqtgħu iktar kawżi milli jidħlu, u allura l-ammont ta' kawżi pendenti qed jonqos.

Din hija statistika uffiċjali.

Irrid nispjega fatt. Kull min segwa l-qasam tal-ġustizzja jaf li meta bdejna ħames snin ilu s-sitwazzjoni kienet differenti.

M'iniex se ngħid li kienet sitwazzoni ta' kollox iswed, għax saru affarijiet tajbin, u aħna bnejna fuq it-tajjeb li sibna, però kien hemm ħafna affarijiet li kien jeħtiġilhom l-attenzjoni.

F'ħafna deċiżjonijiet li ħadna – u nemmen li bil-ħatriet li għadna kemm għamilna llum se naraw titjib sostanzjali f'ċerti setturi – wara x-xogħol li għamilna, ġejna f'sitwazzjoni fejn qed jinqatgħu ferm iktar kawżi milli jidħlu, u pajjiżna jinsab l-ewwel fost il-pajjiżi kollha tal-Unjoni Ewropea!

(Onor. Membri: Hear, hear) Dan huwa pass 'l quddiem ħafna, imma xorta jkun hemm min jgħidli li l-kawża tiegħu qed iddum biex tinqata', jew ilha s-snin tistenna s-sentenza.

Għalhekk, quddiem il-Kamra, irrid nispjega x'għamilna u x'deċiżjonijiet ħadna biex nindirizzaw dawn id-diffikultajiet, u se nibda bil-Qorti tal-Familja.

Jien nemmen li 80% tan-nies li qed ibatu minn dan id-dewmien huma nies li għandhom kawżi ta' separazzjoni, kawżi ta' paternità, u kawżi ta' kura u kustodja ta' minuri.

Dawn ikunu qegħdin fi gwerra ma' persuni li sa ftit qabel kienu jħobbuhom u qasmu magħhom mumenti sbieħ u importanti, imma bħalissa jkunu fl-iktar mument diffiċli ta' ħajjithom.

Aħna naqblu li kull sekonda dewmien tfisser aktar uġigħ għal kull min qiegħed fil-Qorti tal-Familja.

Għalhekk ħadna d-deċiżjoni li għall-ewwel darba fl-istorja ta' pajjiżna għandna tliet imħallfin li qegħdin jippresiedu u jagħmlu kawżi fil-Qorti tal-Familja.

Sa ftit ilu kellna żewġ imħallfin u issa għandna tlieta.

Hawn min jgħidlek li għandu kawża ċivili li ilha ħafna għas-sentenza.

Fil-verità, din il-problema nafu fejn qiegħda u se tiġi indirizzata b'waħda mill-ħatriet li għamilna proprju llum, fejn wieħed mill-imħallfin li ġew maħtura se jkun assenjat biex jaqta' dawn il-kawżi li ilhom jistennew għas-sentenza.

Fejn jidħlu l-appelli inferjuri fis-settur kriminali, aħna nafu li minħabba raġunijiet li mhuma fil-kontroll ta' ħadd, kien hemm numru ta' ġudikanti fil-kriminal li nzertaw tal-istess età u rtiraw wieħed wara l-ieħor.

Issa bil-ħatra ta' waħda mill-imħallfin, dan il-backlog li ġie kkreat se jiġi indirizzat.

Kif ngħidu bil-Malti, lil min tafu, tistaqsix għalih u bħalma l-Maġistrat Consuelo Scerri Herrera kienet mill-iktar effiċjenti fil-Qrati tal-Maġistrati, m'għandix dubju li anke fil-Qorti tal-Appell sede Inferjuri, fil-kamp kriminali se tkun effiċjentissima.

She will live up to expectations u tindirizza din id-diffikultà.

Le, għadna ma wasalniex, għax għad jonqos diffikultà importanti fil-qasam tal-appelli superjuri.

Irrid nispjega li qegħdin f'sitwazzjoni fejn tant qed jiltaqgħu kawżi fil-Prim'Awla – nerġa' nirreferi għall-istatistika li ġiet ippubblikata fil-ġurnal Il-Mument tal-bieraħ, fejn jgħidulek kemm naqas b'mod drastiku l-ammont ta' kawżi pendenti fil-Prim'Awla – li ż-żewġ Sede tal-Appell mhumiex ilaħħqu mal-kawżi kollha li jiġu deċiżi.

Allura għamilna intervent leġiżlattiv u ħloqna t-tielet sezzjoni, li mhijiex ippreseduta mill-Prim Imħallef, biex b'hekk inżidu l-opportunità għal iktar sessjonijiet tal-appell u b'hekk nibdew nattakkaw is-sitwazzjoni tal-ħin ta' stennija, li huwa kbir.

Dan inħoloq biex, bħalma rajna titjib fil-Prim'Awla, fil-Qorti tal-Maġistrati, fil-Qorti tal-Familja u fis-Small Claims Tribunal fejn jidħlu l-kawżi amministrattivi, naraw titjib fl-appelli superjuri.

Jien irrid nirringrazzja lill-Prim Imħallef Joseph Azzopardi li jaqsam miegħi u mal-Gvern l-impenn, l-enerġija u r-rieda li ntejbu l-qasam tal-ġustizzja u nagħmluh dejjem iktar effiċjenti.

L-ISPEAKER: L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Nirreferi lill-Ministru għall-mistoqsija oriġinali li fiha staqsejt liema kunsilli lokali sal-lum għadhom qed iħallsu għat-toroq li kienu saru bil-Public Private Partnership.

Din hija dik l-iskema li permezz tagħha l-Gvern Nazzjonalista preċedenti kien bagħat lill-kunsilli lokali jiddejnu biex jagħmlu t-toroq u jirriżulta li llum, wara iktar minn ħames snin li saru dawn it-toroq, hemm kunsilli li għadhom qegħdin iħallsu għal dawn it-toroq.

Ix-Xagħra, in-Nadur – għandu ammont kbir ħafna ta' dejn - San Pawl il-Baħar, il-Mellieħa u diversi lokalitajiet oħra għad għandhom ammonti kbar ta' flus xi jħallsu.

Illum, f'din il-Kamra, qegħdin niddiskutu liġi li permezz tagħha l-kunsilli lokali mhux se jibqgħu responsabbli għal dawn it-toroq finanzjarjament.

Il-mistoqsija tiegħi hi jekk il-kunsilli lokali kenux b'saħħithom biżżejjed finanzjarjament biex jagħmlu t-toroq fil-lokalitajiet tagħhom, speċjalment dawk li skont din il-lista għad għandhom jagħtu kważi €400,000 fuq toroq li ilhom li saru kważi għaxar snin.

Issa x'se jiġri mill-finanzjament li kellhom il-kunsilli lokali biex jagħmlu dawn it-toroq?

Il-ftit li kellhom ipprovaw jagħmlu l-mirakli bihom!

L-ISPEAKER: Il-Ministru.

OWEN BONNICI: L-Onor.

Interpellant għandu raġun, għax ninsabu f'sitwazzjoni fejn il-kunsilli lokali għadhom qegħdin iħallsu d-dejn tal-iskema irresponsabbli li kien għamel il-Gvern Nazzjonalista preċedenti.

Infakkar li l-Gvern Nazzjonalista kien għamel skema li biha ħajjar lill-kunsilli jagħmlu t-toroq li kienu mkissrin, li hija ħaġa tajba, imma ma tistax tagħmel it-toroq u tkisser il-kunsilli lokali finanzjarjament!

Issa jien nifhem li min jara sal-ponta ta' mnieħru ma jinteressahx mill-kunsilli lokali, imma li jinteressah hu li ċ-ċittadin ħareġ mid-dar, mar għax-xogħol, u sab it-triq kompluta.

Imma min jirraġuna hekk ma naħsibx li qed jirraġuna sew.

Ir-raġunament korrett għandu jkun li jsiru t-toroq, li ċ-ċittadin jippretendi bir-raġun, inkluż jien, li jkunu toroq sbieħ, nodfa u bit-tarmak, b'mod li ma tkissirx il-kunsilli lokali!

Jien nistieden lin-nies hemm barra jqabblu x'għamel il-Gvern preċedenti ma' dak li qed nagħmlu aħna.

Gvern preċedenti sab quddiem wiċċu sitwazzjoni ta' ammont kbir ta' toroq imkissrin li mhuwiex tal-livell li wieħed jippretendi, u qabad u tefa' dik il-problema taħt skema fażulla li spiċċat ittrasferiet il-ħofor li kien hemm fit-toroq f'ħofor finanzjarji għall-kunsilli lokali!

Nitlobkom tqabbluha mal-iskema li qed nagħmlu aħna bħala Gvern u mal-ħidma li qed issir mill-Ministru Ian Borg, li qed jgħid li se nagħmlu t-toroq kollha ta' pajjiżna fuq seba' snin.

Din hija d-differenza!

Iż-żewġ naħat, Gvern u Oppożizzjoni, kellna l-istess għan, dak li nirranġaw it-toroq.

Id-differenza hi li filwaqt li l-Gvern preċedenti kisser lill-kunsilli lokali finanzjarjament, aħna mhux talli mhux se nitfgħulhom piżijiet, talli se nżommulhom l-istess allokazzjoni finanzjarja u t-toroq se nagħmluhom aħna.

B'hekk qed inżidu l-allokazzjoni finanzjarja lill-kunsilli lokali u qed ngħinuhom b'mod b'saħħtu.

Irrid nissolleva li llum għad għandna kunsilli lokali, bħal dak ta' Ħaż-Żebbuġ f'Malta, li minħabba din l-iskema irresponsabbli, għad irid iħallas dejn ta' iktar minn €500,000!

Il-Kunsill Lokali tar-Rabat, Għawdex jinsab ipparalizzat b'€250,000 dejn minħabba l-iskema irresponsabbli li kien għamel il-Gvern preċedenti!

Forsi qed tgħidu kemm jien iebes illum fid-diskors tiegħi, imma rrid infakkar li l-Awditur Ġenerali kien studja u fela din l-iskema u kkonkluda li kienet skema irresponsabbli li kissret u ipparalizzat ħafna mill-kunsilli lokali f'pajjiżna!

Allura nistieden lill-pubbliku jqabbel min huwa l-iktar għaqli fil-mod kif jimxi 'l quddiem, jekk huwiex iktar għaqli min jaqbad u jagħmel skemi li jfallu lill-kunsilli lokali, jew huwiex iktar għaqli min qed jagħmel bħalma qed nagħmlu aħna.

Naħseb li dak li jkun il-konklużjoni jasal għaliha faċilment!

Hawn irrid insemmi lill-Ministru Ian Borg u s-Segretarju Parlamentari Silvio Parnis li qed jaħdmu id f'id fuq din il-biċċa xogħol u lill-kunsilli qed jgħidulhom biex iżommu l-flus li għandhom u jibqgħu jieħdu l-istess allokazzjoni, għax it-toroq se jagħmluhom huma.

L-ISPEAKER: L-Onor.

EDWIN VASSALLO: Jista' l-Ministru jagħtina rendikont tal-allokazzjonijiet li saru fl-ewwel ħames snin ta' dan il-Gvern biex isiru toroq fil-komunitajiet li kellu jagħmel il-Gvern?

L-ISPEAKER: Il-Ministru.

OWEN BONNICI: Jekk l-Onor.

Interpellant irid elenku dettaljat tat-toroq li saru, m'għandi l-ebda diffikultà.

Nitolbu jagħmel mistoqsija separata, u nagħtih rendikont tat-toroq kollha li saru.

Naħseb li meta l-Onor.

Vassallo jgħaddi mit-toroq, jara d-differenza li saret f'dan is-settur f'pajjiżna u jara fejn saru toroq fl-aħħar ħames snin.

Li hu żgur hu, u l-Onor.

Interpellant se jaqbel miegħi, li dan il-Gvern qatt ma għamel skemi li f'għajnejn in-nies jidhru li se jsolvu problema, imma li fil-verità meta tanalizza ssib li mhux talli ma solvewx il-problema, talli ħolqu tnejn!

L-ISPEAKER: L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Sur President, nirreferi lill-Ministru għall-qasam tal-kultura li hu responsabbli għalih, fejn waħda mir-responsabbiltajiet li taqa' taħt id-dekasteru tiegħu hija l-V18.

Ladarba għaddew numru ta' xhur minn meta f'pajjiżna bdew iċ-ċelebrazzjonijiet tal-V18 u kulħadd jista' jgawdi mid-diversi inizjattivi li ħa l-Gvern f'dan ir-rigward, jista' l-Ministru jgħid x'qed isir mill-Ministeru tiegħu, anke permezz tas-Segretarjat Parlamentari, biex jippromwovi l-V18 barra minn xtutna?

L-ISPEAKER: Il-Ministru.

OWEN BONNICI: Sur President, naħseb li waħda mill-iktar affarijiet sbieħ li ġraw bis-saħħa ta' V18 hija li ħloqna niċċa ekonomika bla preċedent.

Illum, min jifhem fl-ekonomija, min janalizza n-numri u jara kif qed jinħoloq il-ġid, jgħidlek li s-settur kulturali fih innifsu sar niċċa ekonomika, u fil-jiem li ġejjin se nkunu qegħdin nispjegaw ir-riżultati pożittivi immens li nħolqu f'dan is-settur.

Naħseb li din hija xi ħaġa sabiħa immens li timliena bil-kuraġġ biex inkomplu għaddejjin.

Irridu nkomplu nwettqu affarijiet biex ninċentivaw iktar nies jidħlu fis-settur kulturali.

Irrid infakkar li aħna għamilna wegħda elettorali interessanti ħafna, u qegħdin naħdmu flimkien mal-Ministru Scicluna biex inwettquha mingħajr dewmien.

Qed nirreferi għall-wegħda li meta tkun artist, mużiċist, jew persuna li taħdem fil-creative industries, fejn jidħol l-income li tiddikjara f'dak li għandu x'jaqsam mal-impatt fiskali, ikollok id-dritt li tingħata flessibilità fuq bażi ta' tliet snin.

Aħna nafu li jkollok mużiċist li għal din is-sena jiddeċiedi li joħroġ CD, però s-sena ta' wara jiddeċiedi li ma joħroġx CD, jew ikollok xi ħadd li f'sena partikolari jiddeċiedi li jagħmel it-tours, u fit-tieni sena ma jagħmilx.

Dan ifisser li f'sena minnhom se jkollhom iktar income ikkomparat mat-tieni sena.

Kif inhi s-sitwazzjoni llum, dawn se jeħlu ħafna taxxa fl-ewwel sena u inqas taxxa fit-tieni sena.

Bis-sistema li qed nipproponu aħna, l-artist ikollu dritt li jqassam l-income li kellu fuq bażi ta' tliet snin, allura minflok ma jingidem ħafna fl-ewwel sena u ftit fit-tieni sena, jkun jista' jwitti l-exposure tat-taxxa fuq bażi ta' tliet snin.

Naħseb li dan huwa inċentiv ieħor li rridu nwettqu, li jkompli jmexxi is-settur kulturali 'l quddiem.

Naqbel mal-Onor.

Interpellant li waħda mill-affarijiet li hija kruċjali hi li t-talent ma jibqax lokalizzat f'pajjiżna!

Aħna għandna talent kulturali straordinarju.

Ras għal ras, żgur li għandna talent kbir, għalhekk huwa importanti li dan ma jibqax lokalizzat f'Malta, imma nesportawh barra minn pajjiżna.

Irrid ngħid li minn żmien għal żmien ikollna stejjer ta' suċċess, bħalma ftit ilu kellna l-kantanta Emma Muscat li għamlet suċċess straordinarju barra minn xtutna.

Għandna wkoll persuni liriċi li għamlu suċċess fid-dinja klassika, u hawn nista' nsemmi lil Joseph Callejja u nies oħrajn li huma ta' fama internazzjonali.

Irrid ngħid li l-pass li jmiss għall-impetu kulturali hu li nkomplu nsaħħu l-possibbiltà li t-talent artistiku Malti jmur barra minn xtutna.

Aħna se nibqgħu ninvestu biex nippareċipaw fil-Biennale ta' Venezija u se naraw li jkollna spazju kontemporanju internazzjonali.

Għalhekk irridu nitfħu l-bibien beraħ biex ikun hawn iktar taħlit kulturali u artistiku importanti sabiex l-artisti f'pajjiżna jkomplu jimxu 'l quddiem.

L-ISPEAKER: L-Onor.

ROBERT CUTAJAR: Filwaqt li huwa tajjeb li wieħed jirrimarka li l-kunsilli jinteressahom li jkollhom iktar responsabilitajiet u mhux jitnaqqsulhom, u ssir konsultazzjoni magħhom bis-serjetà fuq deċiżjonijiet li jkun qed jieħu l-Gvern mingħajr ma jkunu infurmati, jista' l-Ministru jqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra u jikkwota liema kien ir-rapport tal-Awditur Ġenerali li skont hu qal li l-iskema tal-public private partnership kissret lill-kunsilli lokali?

Jista' l-Ministru jgħidilna f'liema rapport l-Avukat Ġenerali qal hekk u jqiegħdu fuq il-Mejda tal-Kamra?

OWEN BONNICI: Jien naħseb l-Onor.

Cutajar qed jiċċajta!

Huwa bniedem spirituż, iħobb jiċċajta, allura lanqas biss se nwieġbu.

L-ISPEAKER: L-Onor.

ROBERT CUTAJAR: Naħseb li m'aħniex qegħdin hawnhekk għaż-żufjett!

Jekk il-Ministru għandu aptit jiċċajta, hawn it-teatru hawn barra, però ladarba ikkwota minn rapport partikolari, kif jitolbu l-Ordnijiet Permanenti, huwa obbligat li jagħmel referenza għal liema rapport qed jgħid u jqiegħdu fuq il-Mejda tal-Kamra.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Ir-ruling huwa ċar.

Meta tagħmel referenza għal dokument m'intix obbligat li tqiegħdu fuq il-Mejda tal-Kamra, imma jekk taqra jew tikkwota minnu.

Is-Sedja ma semgħet l-ebda kwotazzjoni.

OWEN BONNICI: L-ewwel nett, dak kien rapport tal-Awditur Ġenerali.

ROBERT CUTAJAR: Għidli liema wieħed!

OWEN BONNICI: L-Awditur Ġenerali mhuwiex l-Avukat Ġenerali.

L-Avukat Ġenerali għandu funzjoni mod u l-Awditur Ġenerali għandu funzjoni differenti.

Wieħed mir-rapporti tal-Awditur Ġenerali kien proprju rapport li kont tlabt jien stess li jsir, biex jinvestiga din l-iskema li hemm qbil unanimu fost min jifhem li hija skema li kissret lill-kunsilli lokali.

Dan huwa rapport li qiegħed fl-isfera pubblika u huwa disponibbli faċilment.

Jekk l-Onor.

Cutajar jixtieq kopja, jagħmilli domanda parlamentari u nkun nista' nwieġbu.

(Interruzzjonijiet) Qed imeri …

L-ISPEAKER: Ministru, jekk jogħġbok, agħmel il-konklużjoni tiegħek.

OWEN BONNICI: Nappella lil din il-Kamra biex ma mmerux is-sewwa magħruf.

Sar żball, saret skema ħażina u l-Oppożizzjoni għandha tammetti, ħalli nimxu 'l quddiem.

L-ISPEAKER: L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Nerġa' nirreferi lill-Ministru għall-informazzjoni pprovduta mill-mistoqsija parlamentari, għax naħseb li r-risposta li ngħatat għal din il-mistoqsija hija xhieda biżżejjed ta' kemm kienet skema ħażina, għax il-kunsilli lokali ma ddejnux biss dak iż-żmien, imma għadhom midjunin sal-lum u hemm xi kunsilli lokali li ma jistgħux jagħmlu xogħol ieħor ħlief li jħallsu dan id-dejn li daħħalhom fih il-Partit Nazzjonalista.

Il-Ministru, li hu responsabbli mill-kunsilli lokali, se jerġa' jibgħat lill-kunsilli lokali jiddejnu sabiex jagħmlu xogħol fil-lokalitajiet tagħhom?

L-ISPEAKER: Il-Ministru, fil-qosor.

OWEN BONNICI: Dan il-Gvern mhux talli ma dejjinx lill-kunsilli lokali, talli għal sena wara l-oħra żidilhom l-allokazzjoni finanzjarja u se nkunu qed ngħinuhom iwettqu proġetti importanti għal pajjiżna.

L-ISPEAKER: L-Onor.

EDWIN VASSALLO: Jista' l-Ministru jikkonferma jekk matul l-ewwel erba' snin li hu kien Ministru, il-finanzjament tal-kunsilli lokali għat-toroq baqax l-istess bħalma kien taħt il-Gvern preċedenti?

Jista' l-Ministru jgħid kemm ingħata finanzjament għat-toroq residenzjali li kellu jagħmel il-Gvern u kemm jaħseb li saru minnhom?

L-ISPEAKER: Il-Ministru.

OWEN BONNICI: Jien nerġa' nikkonferma li taħt il-Gvern preżenti, il-vot finanzjarju għall-kunsilli lokali żdied għal sena wara l-oħra!

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-Mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti.

TQEGĦID TA' KARTI

CHRIS CARDONA (Ministru għall-Ekonomija, l-Investiment u n-Negozji ż-Żgħar): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabella li turi l-għadd ta' ħwienet tar-retail fil-Belt Valletta, Tas-Sliema, il-Ħamrun, il-Mosta, Birkirkara, ir-Rabat Malta, in-Naxxar, Ħal Tarxien u Raħal Ġdid fl-2015 u fl-2016, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 6512; u

Tabella li turi n-numru ta' massage parlours fil-Belt Valletta, tas-Sliema, Paceville/San Ġiljan, San Ġwann, Birkirkara, ir-Rabat Malta, il-Mosta, in-Naxxar, Raħal Ġdid, Ħal Tarxien u f'Għawdex fl-2015 u fl-2016, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 6514.

EVARIST BARTOLO (Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar ammonti li ngħataw bħala assistenza mill-Aġenzija Sports Malta lill-proġetti infrastrutturali f'Għawdex bejn Novembru 2013 u April 2018, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 6217;

Tabella li turi l-bordijiet fid-dekasteru li għalih hu responsabbli l-Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol, flimkien mar-remunerazzjoni taċ-chairperson u tal-membri, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 6219; u

Lista ta' korsijiet ta' taħriġ għall-ġenituri ta' tfal bid-dyslexia organizzat mill-SpLD bejn Jannar 2013 u Mejju 2018, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 6471.

OWEN BONNICI: Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

K.L.B.L Nru 34/15/2018 - Bye-Laws tal-2018 dwar Tlajjar fil-Marsa (Kunsill Lokali Marsa).

IAN BORG (Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Rapport Annwali tal-2017 tal-Awtorità għat-Trasport f'Malta;

Kopja tal-pjanta tal-proġett ta' Triq il-Wied f'Ħal Balzan, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 6476;

Tagħrif dwar applikazzjonijiet relatati ma' żvilupp li huma pendenti abbażi tal-Floor Area Ratio (FAR) Policy li qegħdin quddiem l-Awtorità tal-Ippjanar, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 6499; u

f'isem il-Ministru għall-Finanzi, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Rapport annwali tal-Commercial Sanctions Tribunal għall-perjodu bejn April 2017 u Marzu 2018.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet ministerjali?

Il-Prim Ministru.

STQARRIJIET MINISTERJALI

JOSEPH MUSCAT (Prim Ministru): Sur President, ilbieraħ il-Ħadd 24 ta' Ġunju, attendejt għal-laqgħa informali msejħa b'urġenza mill-Kummissjoni Ewropea biex tiġi diskussa l-problema li qed tiżviluppa bħalissa ta' immigrazzjoni fil-Mediterran u fl-Ewropa kollha.

Din kienet laqgħa bla preċedent li attendew għaliha 16-il Stat Membru li huma lesti li jiddiskutu s-soluzzjonijiet għal din il-kwestjoni li qed taffetwana mill-qrib.

Mhuwiex xi sigriet li hemm diverġenzi kbar fl-Ewropa fuq l-immigrazzjoni.

Il-messaġġ tiegħi ilbieraħ kien wieħed prammatiku ħafna.

Tkellimt fis-sens li għandna bżonn soluzzjonijiet u bidliet operazzjonali biex nieħdu ħsieb l-ewwel dak li qed jiġri llum.

Irridu noħolqu bilanċ bejn il-kriżi umanitarja u kif insolvuha, fejn li nsalvaw il-ħajjiet tibqa' l-ewwel, u l-kwestjoni tas-sigurtà.

Fost l-oħrajn, għamilt proposta biex l-'Operazzjoni Sophia' tal-Unjoni Ewropea tieħu rwol iktar ċentrali f'dak li qed jiġri u li nagħtu l-possibbiltà lill-awtoritajiet Libjani jagħmlu l-ħidma mistennija minnhom.

Din il-pożizzjoni kienet riflessa wkoll fost il-maġġoranza tal-mexxejja madwar il-mejda lbieraħ.

F'din il-vena kien hemm numru ta' proposti għal tisħiħ operazzjonali li issa se jgħaddu għad-diskussjoni fil-Kunsill Ewropew li se jsir fi tmiem din il-ġimgħa.

Il-Prim Ministru Taljan ressaq ukoll numru ta' proposti li filwaqt li ħafna minnhom diġà qed jiġu implimentati u huma maqbula, hemm oħrajn li għandhom jiġu kkunsidrati.

Kien hemm ukoll diskussjoni dwar id-diversi għaqdiet non-governattivi li qed joperaw ftit 'il barra mill-kosta tal-Libja u dwar ir-rwol li qed jieħdu.

Il-kwistjoni tal-MV Lifeline li ġabret immigranti mill-ibħra Libjani jew fl-ibħra internazzjonali taħt ir-responsabbiltà Libjana, u ma obdietx ordnijiet tal-ewwel ċentru ta' salvataġġ - li kien ta' Ruma - huwa każ minnu nnifsu li qed joħloq sitwazzjoni problematika b'riskju ta' kriżi umanitarja.

Flimkien ma' mexxejja oħra ta' stati Ewropej qed niddiskutu kif dawn l-NGOs għandhom joperaw.

Qed naraw ukoll kif qawwiet navali Ewropej jistgħu jippattuljaw żoni barra t-territorji Libjani sabiex is-salvataġġ ikun wieħed sigur anke għal min qed jaqsam.

Dan qed ngħidu għax qed toħroġ trend, li qed ninvestigaw, fejn biċċiet tal-baħar li qed jgħidu li huma ta' NGOs biex isalvaw in-nies qed ikunu reġistrati bħala pleasure craft boats li allura jistgħu ma jkunux adegwati.

Min-naħa l-oħra, hemm bżonn li jkomplu jiżdiedu r-riżorsi u t-taħriġ għall-coastguard Libjana biex jintervjenu b'mod aktar effettiv.

Ilbieraħ il-coastguard Libjana interveniet mill-inqas f'sitt każijiet fejn ġew salvati madwar elf persuna.

Ġiet diskussa wkoll il-possibbiltà ta' pjattaformi ta' akkoljenza reġjonali fejn dawk li jiġu salvati f'operazzjonijiet ta' salvataġġ jiġu ipproċessati malajr, filwaqt li ssir distinzjoni ta' dawk li jimmigraw għal skopijiet ekonomiċi u dawk li għandhom bżonn protezzjoni internazzjonali.

Dawn iċ-ċentri jkunu skont liġijiet internazzjonali viġenti u b'koperazzjoni mal-UNHCR u mal-IOM.

Hemm ideat diverġenti ta' x'forma għandhom jieħdu dawn il-pjattaformi u fejn għandhom ikunu.

Fid-dawl li hemm pajjiżi fl-Unjoni Ewropea li ma jridux jafu li jikkoperaw f'din id-diskussjoni dwar l-immigrazzjoni, kien hemm qbil ġenerali li jkun hemm qbil li jekk tibqa' din is-sitwazzjoni, pajjiżi li lesti jaħdmu b'mod konkret favur soluzzjonijiet għandhom jiftiehmu direttament bejniethom mingħajr il-bżonn ta' kunsens bejn it-28 stat membru.

Din mhijiex is-sitwazzjoni ideali, imma f'dan il-waqt din tkun u hi l-iktar triq realistika.

Biex inkunu għidna kollox, ta' min jgħid li meta ħadna deċiżjonijiet operazzjonali simili għal dawn, irnexxielna nnaqqsu b'madwar 78% l-ammont ta' dgħajjes li jaqsmu lejn l-Ewropa.

B'hekk nemmen li d-diskussjoni realistika li kellna lbieraħ tista' twassal għal riżultati konkreti.

Sur President, niftakru li wara li sar il-ftehim mat-Turkija biex l-influss li kien ġej min-naħa tal-Lvant jiġi kkotrollat, l-influss mexa għall-Mediterran ċentrali.

Illum il-ġurnata, filwaqt li għandna din is-sitwazzjoni, il-wasliet mill-Mediterran ċentrali naqsu year on year bi 78% – allavolja s-sena l-oħra kienu ta' ammont għoli – u bħalissa qed naraw żieda ta' madwar 40% fil-Mediterran tal-Punent.

Jiġifieri bħalissa l-ikbar influss qed jinħass lejn in-naħa ta' Spanja fejn, mill-ġdid, wara ħafna snin, qegħdin jerġgħu jaslu persuni fi Spanja direttament mill-Afrika.

Sur President, huwa tajjeb li nieħu l-okkażjoni biex nirrapporta dwar l-aħħar żviluppi fil-każ tal-MV Lifeline.

Illum għat-tielet darba erġajna bgħatna iktar provvisti għall-immigranti u l-ekwipaġġ abbord u erġajna offrejna għajnuna medika, jekk ikun hemm bżonn, sakemm tiġi riżolta din il-kwistjoni.

Fil-jiem li għaddew bgħatna l-Forzi Armati biex jagħmlu evakwazzjoni medika, imma din, wara li ġiet mitluba, ġiet respinta mill-kaptan tal-MV Lifeline.

Għal darb'oħra ninsabu fit-tajjeb legalment sal-ħin li qegħdin nitkellmu, u qed naraw li nonoraw anke l-obbligi umanitarji fl-istess diskussjonijiet biex tiġi żblukkata din is-sitwazzjoni li nħolqot mill-aġir tal-kaptan ta' dan il-vapur li kiser ir-regolamenti internazzjonali.

Aħna offrejna li nagħmlu l-parti tagħna u li ħaddieħor jagħmel il-parti tiegħu.

Min-naħa l-oħra, m'iniex se niddejjaq ngħid li bħala pajjiż se nkunu kontra l-illegalitajiet, anke jekk ikunu ġejjin minn organizzazzjonijiet, u se nieħdu l-azzjonijiet kollha neċessarji, anke jekk ma nkunux popolari lokalment u internazzjonalment, kontra min ma jobdix direzzjonijiet ċari skont liġijiet internazzjonali marittimi.

Kulħadd, kemm pajjiżi kif ukoll organizzazzjonijiet, irid joqgħod għar-regoli.

Min-naħa tiegħi nibqa' nsostni li f'mument fejn it-tensjoni tibda tielgħa rridu nappellaw għas-sensibilità.

M'iniex se nħalli lil ħadd juża din il-kwistjoni biex irewwaħ xi diskors estrem, u fl-istess waqt nitlob biex id-diskors minn kulħadd ikun wieħed meqjus.

L-għaqda f'din il-Kamra dwar din il-kwistjoni hija kruċjali u f'dan il-mument ninnota l-attitudni matura u pożittiva tal-Kap tal-Oppożizzjoni fl-aħħar jiem dwar l-immigrazzjoni.

(Onor. Membri: Hear, hear) Min-naħa tiegħi, inwiegħed li nibqa' naġġorna lil din il-Kamra bl-aħħar żviluppi.

Inwiegħed li d-deċiżjonijiet tiegħi se nkompli neħodhom fid-dawl tal-ħarsien tal-ħajja u tal-interess nazzjonali.

Nirringrazzjak, Sur President.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

ADRIAN DELIA (Kap Tal-Oppożizzjoni): Sur President, nirringrazzja lill-Prim Ministru tal-aġġornament li tana u talli qed iżommni infurmat matul dawn il-ġranet.

Kif diġà għidt f'dan il-Parlament ftit tal-ġranet ilu, din mhijiex problema jew sitwazzjoni li se tiġi u titlaq.

Din mhijiex xi ħaġa ta' Gvern u ta' Oppożizzjoni, u nixtieq li nagħmel dan ċar daqs il-kristall mill-bidu ta' dan id-diskors qasir tiegħi.

Din hija xi ħaġa fejn Malta u l-mod kif taġixxi hu ta' prijorità assoluta.

M'hemm l-ebda diżgwid bejn il-Gvern u l-Oppożizzjoni fuq dan, u qegħdin nieħdu pożizzjoni solidali bħala pajjiż.

Il-mod kif naġixxu se jiddefinixxi x'inhi Malta u x'tirrappreżenta.

Hemm l-interess nazzjonali u hemm il-ħajjiet ta' persuni li mhux biss tinħoloq kriżi dwarhom, imma jistgħu jkunu wżati minn terzi u jinqabdu f'sitwazzjonijiet li huma stess m'għandhom l-ebda kontroll fuqhom.

Din mhijiex problema ta' Malta u l-Italja biss, imma hija problema tal-Mediterran u tal-Ewropa.

Ikun għajb jekk ikun hawn min jippermetti u jinstiga li din tiżviluppa fi problema bejn Malta u l-Italja.

L-Oppożizzjoni se tkun qed tagħmel il-parti tagħha flimkien mal-Gvern biex ir-relazzjonijiet tajbin li dejjem kellna mal-Italja matul l-aħħar snin ma jiġux imkasbra jew b'xi mod imxekklin minħabba azzjonijiet ta' terzi.

F'kull mument se nibqgħu nħarsu l-interess nazzjonali.

F'kull mument pajjiżna se jibqa' jħares il-liġijiet internazzjonali u minkejja d-daqs ċkejken u l-limitazzjoni fir-riżorsi, se nagħmlu dak kollu li nistgħu biex insalvaw il-ħajjiet umani.

Il-bilanċ mhuwiex faċli.

Is-sitwazzjonijiet huma delikati u fi ftit sigħat jistgħu jinbidlu.

Qegħdin nitħaddtu dwar kif jaġixxu l-pajjiżi bejniethom, imma l-aġir u l-komportament tagħhom qed jaffettwa l-ħajjiet tan-nies f'kull mument.

Nafu li fil-passat kien hemm inċidenti serji ħafna fejn il-Mediterran, li hu l-baħar tal-paċi u l-kultura, kien qed jinbidel f'baħar ta' demm u ta' traġedja.

Għalhekk irridu naħdmu flimkien biex dan qatt ma jseħħ u nevitaw kull sitwazzjoni li tkun tista' sseħħ.

Allura nilqa' l-istedina tal-Prim Ministru, u l-Oppożizzjoni se tkun qiegħda mal-Gvern f'dan it-tentattiv tagħna bħala pajjiż biex nuru li meta nitħaddtu fuq affarijiet bħal dawn, Malta tosserva l-liġi, tħares il-ħajja, tħares l-obbligi tagħha u fl-Ewropa nitkellmu b'leħen wieħed.

Nirringrazzjak, Sur President.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

SIMON BUSUTTIL: Sur President, nirringrazzja lill-Prim Ministru u lill-Kap tal-Oppożizzjoni għall-intervent tagħhom.

Nixtieq nagħmel tliet mistoqsijiet fil-qosor lill-Prim Ministru.

Il-Prim Ministru qal li jekk jibqa' ma jsir xejn fuq livell Ewropew, hemm il-possibbiltà li grupp iżgħar ta' pajjiżi Membri tal-Unjoni Ewropea jibqgħu mexjin 'il quddiem bejniethom.

Nifhem li l-Prim Ministru kien qed jirreferi għall-enhanced cooperation.

Jista' jagħti ftit aktar dettall dwar xi ħsebijiet hemm f'dan is-sens?

It-tieni mistoqsija tiegħi tittratta r-relazzjoni bejn Malta u l-Italja, li aċċennaw għaliha kemm il-Prim Ministru kif ukoll il-Kap tal-Oppożizzjoni.

M'hemmx dubju li l-imġiba tal-Italja taħt il-Gvern preżenti hija ta' dispjaċir u ta' diżappunt għax qed ikollha effett negattiv fuq ir-relazzjoni bejn pajjiżna u l-Italja.

Dan huwa ta' dispjaċir kbir għalina li aħna ġirien tagħhom u li tradizzjonalment dejjem kellna relazzjoni tajba mal-Italja.

Minkejja dak li jingħad fil-miftuħ, xi kultant qegħdin nisimgħu dan il-ħafna kliem żejjed minn ċerti Ministri Taljani, jista' l-Prim Ministru jgħid jekk hux qegħdin isiru xi tentattivi biex ir-relazzjoni fil-konkret ma titnawwarx?

Aħna għandna interess nazzjonali kbir li r-relazzjoni mal-Italja tibqa' b'saħħitha.

L-aħħar mistoqsija tiegħi hi dwar l-NGOs.

Il-Prim Ministru qal pubblikament, għal darba, tnejn, li jidhirlu li l-NGOs għandhom jiġu regolati.

Jista' jgħidilna kif?

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

HERMANN SCHIAVONE: Sur President, naturalment, minn mument għal ieħor dejjem nistennew li jaslu numru ta' immigranti f'pajjiżna, anke għax Malta tkun the safest port.

Jista' l-Prim Ministru jgħid pajjiżna kemm hu ppreparat biex jilqa' influss ta' immigranti, kemm jiflaħ jilqa' immigranti f'daqqa, u jekk jibqgħu ġejjin il-mijiet, kemm jiflaħ għal iktar immigranti b'mod totali?

L-ISPEAKER: Jekk m'hawnx iktar domandi, insejjaħ lill-Prim Ministru.

JOSEPH MUSCAT: Sur President, nibda mill-ġdid billi nirringrazzja lill-Kap tal-Oppożizzjoni għall-attitudni li ħa.

Kif qal hu, fl-aħħar jiem konna qegħdin naqsmu l-informazzjoni li għandna, u naħseb li l-koperazzjoni f'dan il-qasam hija waħda tajba ħafna.

Fil-verità, we are on the same side u nħares 'il quddiem li nkomplu b'din it-tip ta' information sharing, li lanqas hi xi ħaġa ġdida, għax saret fis-snin li għaddew u saret anke miegħi meta kont Kap tal-Oppożizzjoni mill-predeċessur tiegħi bħala Prim Ministru.

Jiġifieri naħseb li mhijiex biss kwistjoni ta' kortesija, imma hija wkoll mod kif minkejja li n-nies il-ħin kollu jarawna bil-battibekki, meta niġu għas-si u n-no huwa importanti ħafna li nibagħtu s-sinjal li dan il-pajjiż jaf jingħaqad.

Sur President, napprezza li f'mumenti diffikultużi bħal dawn, tal-inqas joħroġ it-tajjeb.

Inti ġieli ġbidtilna l-attenzjoni dwar il-lingwaġġ li nużaw għal xulxin u fuq l-attitudni f'din il-Kamra.

Dan huwa wieħed mill-mumenti li f'din il-Kamra we stand up to be counted b'mod pożittiv.

Naħseb li din il-ħaġa rridu nirrimarkawha lkoll kemm aħna.

Niġi għall-mistoqsijiet li għamel l-Onor.

Rigward l-idea jekk hux permezz tal-enhanced cooperation b'mod formali jew b'mod informali, ilbieraħ kien hemm diskors ta' koperazzjoni b'mod informali mill-ewwel.

Jekk se niġu għas-si u n-no f'dak li għandu x'jaqsam ma' ripatrijazzjoni ta' immigranti, se jibda jkun hemm koalizzjoni fost numru ta' pajjiżi li se jkunu lesti li jidħlu għal ċerti skemi minn rajhom, mingħajr ma joqogħdu jistennew lil ħadd, mingħajr ma jkun hemm impożizzjonijiet min-naħa tal-Kummissjoni Ewropea, u mingħajr ma noqogħdu nidħlu fi kwestjonijiet oħrajn.

Rigward jekk wieħed għandux jara s-sanzjonijiet, għandux jidħol fi kwestjoni ta' ffinanzjar f'diskussjonijiet dwar l-MFF u fil-baġit tal-Unjoni Ewropea, ovvjament hemm ideat.

M'iniex ngħid x'inhi l-pożizzjoni ta' Malta f'dan ir-rigward, għax naħseb li rridu nirriservawha, imma hemm ideat li qegħdin jiġu ċċirkolati li jekk inti ma tridx tkun solidali b'mod sħiħ fuq livell Ewropew, jekk se jkun hemm mekkaniżmi ta' finanzjament Ewropew, ma tistax timmaġina li tkun parti minnhom u tibbenefika minnhom.

Dik waħda mill-ideat li kienet qiegħda tiġi ċċirkolata mhux ilbieraħ waqt il-laqgħa, imma b'mod ġenerali.

It-tielet punt li ssemma kien dwar ir-regolazzjoni tal-NGOs.

L-NGOs illum il-ġurnata, ħlief għall-Code of Conduct li hemm fl-Italja, mhumiex regolati.

Fil-fehma tiegħi, jien se nkun l-ewwel wieħed li niġi attakkat mill-mezzi tax-xandir.

Din hija issue li dwarha hemm konverġenza sħiħa mill-gvernijiet Ewropej, imma naħseb li kulħadd irid joqgħod għar-regoli.

Aħna, bħala pajjiż, f'ċerti istanzi ġieli ġejna attakkati li m'aħniex mexjin mar-regoli.

Jien naqbel li għandna nimxu mar-regoli, u mhux aħna biss għandna nimxu mar-regoli, imma anke l-organizzazzjonijiet.

Ma jistax ikolli dgħajsa – u issa jidher li hemm iktar minn waħda f'dan ir-rigward – li tidħol biex tagħmel interceptions u xogħol delikat ta' search and rescue, imbagħad tkun reġistrata bħala pleasure boat.

Fuq l-internet iniżżlu li huma taħt bandiera Olandiża u meta tkellem lill-Gvern Olandiż – dan jista' jikkonfermah il-Ministru tat-Trasport, u jien tkellimt mal-Prim Ministru Olandiż direttament – jgħidlek li dik mhijiex reġistrazzjoni ta' bandiera, imma sempliċement tkun xtrajt dgħajsa u jkollok qisu certificate of ownership.

Jiġifieri dak il-vapur ikun stateless, li minnha nnifisha hija definizzjoni legali li tiftaħ pogrom sħiħ.

Allura jista' jkun li filwaqt li kulħadd miexi bil-pinna u l-klamar u b'elf għajn fuqna, ikun hemm organizzazzjonijiet li jimxu b'dan il-mod!

Hemm organizzazzjonijiet li jimxu b'mod perfett, imma hemm uħud minn dawn l-organizzazzjonijiet li hemm bżonn jiġu rregolati.

Case in point hu dan tal-Lifeline.

Din tal-lifeline inqalgħet għax il-persuni li ġew salvati kienu fl-ibħra internazzjonali fl-SRR Libjana, taħt ir-responsabbiltà tal-Libjani.

Il-Libjani, għall-ewwel darba f'ħafna żmien, they are responding, u mhux kumbinazzjoni, imma għax qegħdin jintefqu ħafna flus mill-Ewropa biex jiġu mħarrġin in-nies, inkluż hawn Malta.

It-Taljani qegħdin jagħtuhom id-dgħajjes biex jaħdmu, u fl-aħħar qegħdin jirrispondu t-telephone u qegħdin joħorġu għan-nies.

Ilbieraħ stess kien hemm sitt każijiet li jammontaw għal 1,000 ruħ, jiġifieri something is happening b'mod pożittiv.

Il-persuni li kienu qegħdin jaqsmu kienu qegħdin fl-ibħra internazzjonali taħt responsabbiltà Libjana u ċemplu ċ-ċentru ta' Ruma, li ħadu azzjoni mill-ewwel, u lil-Libjani qalulhom biex joħorġu jagħmlu r-rescue.

Il-Libjani qalu li sejrin għalihom.

Fl-istess ħin, il-komunikazzjoni ġiet interċettata minn dan il-vapur li qalilhom li se jmorru huma minflok.

Minn Ruma qalulhom li x-xogħol għandu jsir mill-coastguard Libjana u dawn qalulhom li se jmorru għalihom huma, u l-punt kien wieħed filosofiku, għax jekk jiġu salvati mill-coastguard Libjana, skont il-liġi internazzjonali jerġgħu jittieħdu l-Libja, u jekk jiġu salvati minn din ir-rescue mission, jittieħdu lejn l-Ewropa.

Dawn għamlu hekk u t-Taljani qalulhom li kif jidħlu fil-port tagħhom, se jarrestawhom.

Wara li għamlu dik id-dikjarazzjoni qalulhom li l-port tagħhom kien magħluq u bagħtuhom Malta.

Hemmhekk żbaljaw it-Taljani!

Issa x'qed jiġri?

Dawn daħlu fis-search and rescue area tagħna u qegħdin jitlajjaw hemmhekk.

Aħna, għax nosservaw il-liġi internazzjonali, ma nistgħux ngħidulhom biex jiċċaqalqu minn hemm.

Fl-ibħra internazzjonali m'għandna l-ebda dritt li bniedem ngħidulu biex jiċċaqlaq minn hemm, ħlief il-flag state, jiġifieri l-istat fejn tkun irreġistrat bħala bandiera.

Meta bdejna nistaqsu, bdew jgħidu li huma Olandiżi u l-Olandiżi bdew jgħidulna li mhux veru rreġistrati magħhom, imma huma stateless għax ħadd m'għandu informazzjoni fuqhom.

M'iniex se noqgħod nispekula x'jista' jiġri f'dan ir-rigward, għax tista' tiġi kriżi umanitarja u hemm ir-regoli li aħna nosservaw f'dan ir-rigward.

Għalhekk qegħdin naraw x'għandu jsir u x'ma għandux isir.

Jien ma nistax inħalli sitwazzjoni bħal din toqgħod tirrepeti ruħha.

S'issa qatt ma ġrat, imma ġrat mill-ewwel.

Nafu b'sitwazzjonijiet fejn kulħadd jagħmel li jrid!

F'ġieħ kemm hemm, għandu jkun hemm rispett lejn il-ħajja umana, rispett lejn min qed joffri r-riżorsi tiegħu, imma mbagħad hemm ukoll regoli li jridu jiġu segwiti, mhux kif nagħmlu xi ħaġa nsibu infringement jew kawża, jew ħaġa jew oħra, waqt li ħaddieħor jagħmel li jrid!

Nerġa' ngħid li mhux se nkun popolari u min jaf kemm se jinkitbu artikli u faxxikli fuq dak li qed ngħid, imma dwar dan il-punt ma nistax nagħmel mod ieħor, għax mhijiex biss kwestjoni ta' interess nazzjonali.

Hija kwestjoni li jekk qegħdin nitkellmu fuq is-saltna tad-dritt, din trid tiġi segwita minn kulħadd u mhux skont il-bżonn.

F'dak li se ngħid se nkun ċar ħafna, għax il-biża' tiegħi hi li meta nitkellmu b'dan il-mod sod u iebes, jista' jkun li l-argument jiġi hijacked b'mod razzist.

Se nkun qed nitkellem bl-aktar mod ċar.

Jekk ikun hemm kriżi umanitarja, hemm sett ta' regoli oħrajn totalment differenti li jieħdu over, imbagħad jekk ikun hemm kriżi umanitarja rridu niddeċiedu x'inhuma r-responsabbiltajiet tagħna –bħalissa qegħdin nagħmlu l-analiżi tagħna – u x'inhi wkoll ir-responsabbiltà ta' min skattaha; f'dan il-każ ta' dan il-kaptan li m'obdiex l-ordnijiet u wassal għal sitwazzjoni ta' imblokk Ewropew.

Bħalissa għaddejjin ukoll b'diskussjonijiet ma' Stati Membri oħrajn biex naraw kif nistgħu nikkordinaw dan kollu.

M'iniex se ngħid aktar, għax onestament ma rridx li xi kliem li jingħad jantiċipa ċerti affarijiet u jintuża kontra l-interess nazzjonali tagħna.

Din hija sitwazzjoni li tinbidel skont it-tip ta' regoli li se jkunu qegħdin jiggvernawna.

Bħalissa qegħdin jiggvernawna r-regoli marittimi internazzjonali.

Jekk ikun hemm kriżi umanitarja, imbagħad hemm sett ta' regoli oħrajn li rridu nsegwu u naraw kif ma nsegwuhomx waħedna.

Hemmhekk tidħol il-kwestjoni tad-djalogu li twassalni għas-sitwazzjoni mal-Italja.

Fis-sitwazzjoni mal-Italja, jien nemmen li l-iktar ħaġa li għandna nuru bħalissa huwa t-trażżin.

Mhux għax b'xi mod jew ieħor nistgħu nagħmlu xi dannu fiżiku lil xulxin - ma nemminx f'dak il-punt - imma fis-sens li l-analiżi tiegħi personali hi li ħafna mill-kliem li ntqal ma ntqalx mill-Gvern imma minn individwi prominenti ħafna fi ħdan il-Gvern.

Issa xogħolna mhuwiex li nagħmlu karikatura u ngħidu li dak huwa l-Gvern Taljan jew, agħar minn hekk, il-poplu Taljan, imma li nipprovaw ningħaqdu mal-elementi tal-Gvern Taljan.

Ilbieraħ kelli diskursata pjuttost fit-tul mal-Prim Ministru Taljan, filwaqt li l-Ministru Evarist Bartolo ftit tal-jiem ilu kellu diskursata pjuttost fit-tul mal-Viċi Prim Ministru Luigi di Maio.

Din ma saritx b'kumbinazzjoni, imma kienet irranġata permezz ta' kuntatti li kellna ma' terzi.

Il-Ministru Carmelo Abela kellu laqgħa fit-tul mal-Ministru Moavero, li nafuh minn esperjenza li kellu qabel fi żmien il-Gvern Letta bħala Ministru għall-Affarijiet Ewropej.

F'kull livell li għandna relazzjoni, dik ir-relazzjoni qegħdin inżommuha, u nixtieq ngħid li ħafna drabi, biex ma ngħidx fit-totalità, il-feedback li jkollna qed tkun fis-sens li japprezzaw li m'aħniex qegħdin neżasperaw it-toni u nittamaw li xi individwi fl-Italja jindunaw li fl-aħħar mill-aħħar l-interessi tagħna, mhux se ngħid li huma identiċi, imma huma qrib ħafna ta' xulxin.

Dik hija l-pożizzjoni tal-Gvern Malti.

Jekk imbagħad ikolli min jgħidli li se jeħodli s-search and rescue area tiegħi, ma nistax ma ngħid xejn, imma rrid noħroġ stqarrija li tkun stqarrija iebsa, li b'lingwaġġ diplomatiku imma li jinftiehem tgħid li ħadd mhu se jikkmandana x'nagħmlu u ma nagħmlux, imma mbagħad mhux se noqogħdu ngħidu ħaġa u oħra.

Dan huwa l-punt dwar ir-relazzjonijiet mal-Italja.

L-Onor.

Hermann Schiavone staqsa dwar kemm aħna ppreparati jew le.

Ninsabu ppreparati biżżejjed u fl-istess ħin qatt ma tkun ippreparat biżżejjed.

Jiddependi x'jiġri u f'liema kuntest.

Hemm ħafna affarijiet li jiddependu minn dan kollu.

Aħna rridu nkomplu nkunu ppreparati kemm jista' jkun.

Nemmen mill-ġdid li fl-aħħar mill-aħħar ħalli jkollna nuances differenti, imma jekk inkomplu nżommu dan il-front unit, tal-inqas fuq din il-kwestjoni, tagħmlilna ħafna ġid bħala pajjiż biex naffrontaw l-affarijiet meta jiġu tajjeb u meta jiġu inqas tajjeb.

Nerġa' ngħid li lilna ħadd m'għandu biex iħammrilna wiċċna.

Bħalissa hemm ħafna kwestjonijiet, u l-kwestjoni kbira li hemm fil-Ġermanja hi dwar l-hekk imsejħa secondary movements.

Dan hu meta persuna tidħol f'pajjiż tal-Unjoni Ewropea u tmur tapplika għall-ażil, għall-protezzjoni, jew għal affarijiet oħrajn f'pajjiż ieħor tal-Unjoni Ewropea.

Il-Ġermaniżi qegħdin jgħidu li mhux sew li jidħlu n-nies l-Italja, imbagħad jiġu japplikaw għall-ażil fil-Ġermanja, u l-Franċiżi qed jgħidu l-istess għal Franza.

Min-naħa l-oħra t-Taljani qegħdin jgħidulhom li jekk mhux se jgħinuhom iżommu l-fruntiera, mhux se jżommuhom kollha hemmhekk.

Din tas-secondary movements aħna rajnieha.

Issa mhux se noqgħod nispekula minn fejn ġew, imma rrid nistaqsi għalfejn meta ilna erba' snin ma jkollna żbark wieħed f'Malta, in-numru ta' asylum seekers f'pajjiżna huwa t-tieni l-ogħla fl-Ewropa!

Minbarra l-kwestjoni tal-Libja, dan jiġri għax jidħlu f'pajjiżi oħrajn - u mhux se nispekula f'liema pajjiż - jaqbdu ajruplan jew catamaran, biex inkun aktar ċar, jiġu hawnhekk, isibu xogħol hawnhekk u japplikaw għall-ażil hawnhekk.

Dik hija s-sitwazzjoni u r-realtà tagħha.

Issa jien ngħid li jekk wieħed jimxi mar-regoli, m'għandux għalfejn ikollna problemi b'dawk ir-regoli, imma din hija s-sitwazzjoni li qed tevolvi u jkun sew li ssir diskussjoni f'dan ir-rigward.

Jekk xejn, fl-Ewropa naħseb li din hi l-aktar darba li rajt verament rieda, minħabba diversi fatturi.

Li ma kontx naqbel u m'għadnix naqbel hu li noqogħdu ninħlew b'ħafna high level statements.

Ħafna mill-affarijiet li qal il-Prim Ministru Taljan ilbieraħ – din għedthielu f'wiċċu u għedtha pubblikament, jiġifieri ma jien qed ngħid xejn minn wara dahru – m'hemmx għalfejn taqbel magħhom, għax diġà huma parti mill-Valletta Declaration u mill-istruttura tal-Unjoni Ewropea.

Jiġifieri li ngħinu lil pajjiżi biex jiżviluppaw l-ekonomija, dik qbilna magħha u għandna t-Trust Fund.

It-Trust Fund, bejn wieħed u ieħor, hu underfunded b'madwar €1 biljun, allura iktar milli noqogħdu ngħidu x'għandna nagħmlu, għandna naqbdu €1 biljun, inkluż aħna, u nitfgħu l-flus hemmhekk!

Semma affarijiet oħrajn li huma ġodda, fosthom il-mod ta' kif trid tinbidel is-sitwazzjoni tal-postijiet fejn jiġu milqugħin il-persuni.

Fil-verità ma naqbilx li nerġgħu nintilfu f'ħafna high level declarations, imma rridu nibdew noperaw.

Filwaqt li fil-Mediterran ċentrali kien hemm titjib kbir f'din l-aħħar sena, l-unika darba li rajt sitwazzjoni tinbidel mil-lejl għan-nhar kemm ili fil-Kunsill Ewropew kienet mat-Turkija.

Mat-Turkija kien hemm kreattività leġiżlattiva u rieda politika.

Naħseb li dan huwa argument li tajjeb nispjegah, u se nagħtikom eżempju.

Kien hemm rieda politika, għax il-Ġermaniżi u l-pajjiżi l-kbar riedu jagħmlu xi ħaġa, allura they got it done.

Għaldaqstant kien hemm kreattività leġiżlattiva, għax kien hemm problema, li jien bdejt nistaqsi kif se joħorġu minnha, li l-pajjiżi tal-Unjoni Ewropea u l-Unjoni Ewropea bħala tali ma tikkonsidrax lit-Turkija bħala safe country.

Allura ma tistax tirritorna n-nies f'pajjiż li ma tikkonsidrahx bħala safe country, għax tkun qed tikser ir-regoli tiegħek stess!

Il-mod kreattiv ta' kif ħarġu minnha kien li hemm pajjiż, li b'kumbinazzjoni huwa l-Greċja, li kklassifika lit-Turkija bħala safe country.

Tradizzjonalment, hekk riedet tagħmilha.

Allura dak il-biċċa ta' trattat bejn l-Unjoni Ewropea u t-Turkija mhuwiex trattat internazzjonali fuq livell Ewropew, imma huwa trattat bilaterali bejn il-Greċja u t-Turkija, u kien hemm soluzzjoni b'dan il-mod.

Jien naħseb li f'dan il-livell hemm bżonn soluzzjonijiet operazzjonali f'dan ir-rigward, u dak hu li appellajna għalih, u dak hu li se nkomplu nimbuttaw.

Nirringrazzjak, Sur President.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Mozzjonijiet.

Insejjaħ issa lill-Onor.

Claudio Grech biex, b'mod konġunt f'isem l-Onor.

Therese Comodini Cachia, jekk jogħġbu jressaq il-mozzjoni Nru 61 kif tidher fuq l-aġenda.

MOZZJONIJIET

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA

L-ATT BIEX JEMENDA L-KODIĊI ĊIVILI, KAP.

16 U L-KODIĊI KRIMINALI, KAP.

CLAUDIO GRECH: Sur President, nipproponi l-Ewwel Qari tal-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili, Kap. 16 u l-Kodiċi Kriminali, Kap. 9.

ID-DEPUTY SPEAKER: Min jissekonda?

ID-DEPUTY SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda l-Kodiċi Ċivili, Kap. 16 u l-Kodiċi Kriminali, Kap. 9", ikun moqri l-Ewwel Darba.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri l-Ewwel Darba.

ABBOZZ TA' LIĠI BIEX JEMENDA

L-ATT DWAR IN-NEGOZJI

TAL-FAMILJA

CHRIS CARDONA: Sur President, nipproponi l-Ewwel Qari tal-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar in-Negozju tal-Famija, Kap. 565.

ID-DEPUTY SPEAKER: Min jissekonda?

ID-DEPUTY SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda l-Att dwar in-Negozju tal-Familja.

Kap. 565", ikun moqri l-Ewwel Darba.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

PERMESS TAL-KAMRA

ID-DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

ROBERT CUTAJAR: Sinjura President, bi qbil mal-Gvern nixtiequ li mmorru għat-tieni item fuq l-aġenda li dwarha għandna żewġ kelliema, imbagħad wara ngħaddu għall-ewwel item.

ID-DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Sinjura President, wara li kellna talba mill-Oppożizzjoni dwar dan, il-Gvern qiegħed jaqbel li issa nimxu għall-Abbozz ta' Liġi dwar Arranġamenti u Servizzi ta' Teknoloġija Innovattiva, li diġà kien miftuħ u wara ngħaddu għall-ewwel item fuq l-aġenda.

Nitlob il-permess tal-Kamra sabiex isir dan l-arranġament.

Il-permess ingħata.

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR ARRANĠAMENTI U SERVIZZI TA' TEKNOLOĠIJA INNOVATTIVA

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri.

Ikompli mis-6 ta' Ġunju, 2018.

Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet.

L-Onor.

EDWIN VASSALLO: Sinjura President, kif qal il-Ministru li ressaq dawn it-tliet liġijiet, qegħdin niddiskutu tliet liġijiet li jittrattaw suġġett wieħed li jinkludi l-blockchain, il-komunikazzjoni fiskali u l-cryptocurrencies.

Fi kliem ieħor, b'dawn il-liġijiet qegħdin nittrattaw il-qafas regolatorju li bih nistgħu nibdew u nkomplu l-mixja tagħna biex nagħrfu l-importanza ta' din l-industrija innovattiva u l-futur tagħha f'pajjiżna.

Bħala Oppożizzjoni, se ngħid li bi pjaċir u bi dmir se nivvotaw favur dawn il-leġiżlazzjonijiet, għax nifhmu l-importanza li jista' jkollha din it-tip ta' industrija innovattiva jekk kemm-il darba naqblu flimkien li naqbdu din it-triq – u nisħaq fuq il-kelma "flimkien" – għax jekk m'aħniex se nkunu flimkien f'dan il-pajjiż u nagħmlu din l-innovazzjoni tagħna lkoll kemm aħna, mhux bilfors ikollna suċċess bħalma kellna fil-qasam finanzjarju u f'oqsma oħrajn.

Biex għandna s-suċċess li għandna llum, li qegħdin ingawduh ilkoll kemm aħna bħala pajjiż, ħdimna lkoll flimkien.

Sinjura President, kif intqal anke mill-kelliema sħabi, se nivvotaw favur għax kieku kellna nkunu aħna fil-gvern bħalissa, konna nagħmlu dawn il-leġiżlazzjonijiet, forsi bi ftit differenza, imma fl-aħħar mill-aħħar konna nkunu qegħdin naqblu mal-Oppożizzjoni li nagħmlu dawn il-liġijiet, għax hu inevitabbli għal pajjiżna li ma jaqbadx din id-direzzjoni għas-self-employed, għas-sidien ta' negozji żgħar, għall-agrikoltura u għas-sajd.

Lili jimpurtani li nħares 'il quddiem bir-responsabbiltà ta' kelliem għas-setturi li jien responsabbli għalihom, anke fl-oqsma tal-gaming, fil-qasam finanzjarju jew dak teknoloġiku.

Meta l-Ministru kien qed jitkellem semma r-ripple effect u lili dik il-kelma tinkwetani l-iżjed, però daqstant ieħor irrid inħarisha u niddefendiha, għax bħalma l-oqsma tat-teknoloġija, tal-finanzi u tal-gaming kellhom ripple effect fuq ħafna negozji żgħar li huma affettwati direttament imma jaħdmu f'oqsma totalment differenti mill-qasam finanzjarju, għalkemm huma anċillari għall-qasam finanzjarju, daqshekk ieħor ma rridx intellef l-opportunità li jista' jkollhom ħafna negozji żgħar f'oqsma totalment differenti li jistgħu jgawdu minn dan ir-ripple effect, jiġifieri minn dak li jaqa' minn fuq il-mejda tas-suċċess ta' dawn l-oqsma.

Sinjura President, irrid nagħmel il-punt li aħna b'unur naqblu li din hija t-triq 'il quddiem li rridu nsegwu, u naqblu li hu inevitabbli li bħala pajjiż, flimkien, għandna nitfgħu l-attenzjoni tagħna fuq dawn is-setturi ta' innovazzjoni.

Jien kuntent li niġi hawn nitkellem għan-nom ta' partit politiku li meta kien fil-gvern għamel għażliet politiċi importanti għax kellu viżjoni politika importanti, imma l-ewwel ħaġa li kien jagħmel kienet li jipprova jagħti direzzjoni lil pajjiżna, u kulħadd kien ikun jaf fejn hi d-destinazzjoni ta' dik id-direzzjoni.

Qed ngħid hekk, għax kieku l-Partit Nazzjonalista fil-gvern ma tefax id-direzzjoni tiegħu lejn is-sħubija fl-Unjoni Ewropea, u ma tefax id-direzzjoni tiegħu biex bħala pajjiż, b'mod ħolistiku jagħti l-importanza lill-qafas finanzjarju u lill-avvanz teknoloġiku u jipprepara lil pajjiżna bin-network teknoloġika u infrastrutturali u mhux biss bi qbil politiku, kieku llum l-Onor.

Silvio Schembri ma kienx jiġi hawn jippilota dawn it-tliet liġijiet u jgħid li bħala pajjiż se nieħdu dik it-triq.

Jien irrid nifraħlu talli kompla jsegwi t-triq li konna qbadna aħna, għax qegħdin nilagħbu logħba tajba fejn jekk inqassmu l-ballun lil xulxin, dan il-pajjiż ikun kapaċi jirbaħ.

Sinjura President, hawn irrid nagħmel punt politiku ħafif fejn infakkar li xi kultant il-kelliema min-naħa tal-Gvern jiġu jitkellmu b'mod arroganti, daqslikieku f'dan il-pajjiż ix-xemx telgħet meta tela' dan il-Gvern!

Qisu aħna ħlief dejn m'għamilniex u ħlief deċiżjonijiet ħżiena ma ħadniex, u din tħossha!

Imma mbagħad tibda tgħid li s-Segretarju Parlamentari ma kienx ikun jista' jitkellem daqshekk tajjeb fuq id-direzzjoni kieku pajjiżna ma daħalx fl-Unjoni Erwopea.

U dan meta huma kienu kontra, imma jiddejqu jekk tfakkarhom.

Irridu ngħidu minn fejn tlaqna, u qed nagħmel dan il-punt għax huwa importanti.

Il-Prim Ministru fid-diskors tiegħu qal li aħna rridu nuru li bħala pajjiż kapaċi ningħaqdu.

F'dan is-settur ukoll qegħdin ningħaqdu, imma fis-sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea ma konniex magħqudin.

Irrid nagħmel il-punt li kieku Malta ma daħlitx fl-Unjoni Ewropea, kieku llum ma sarx dan l-avvanz teknoloġiku innovattiv u dawn il-liġijiet ma konniex inkunu nistgħu niddiskutuhom.

Dan huwa punt li ma rridx innessih lill-poplu Malti, għax illum malajr jiġu jipprovaw jixkupawna, u jien kontra dik it-tip t'arroganza u ma rridx nużaha fil-konfront tal-Gvern.

Sinura President, aħna partit business friendly, però ma nippretendix li meta tgħid li inti business friendly tfisser li tidħol fil-but ta' min hu fin-negozju.

Business friendly għalija tfisser li tagħmel minn kollox biex tara li n-negozju jsir fl-ambitu ta' dak li hu sewwa.

Lill-Prim Ministru smajnieh jitkellem, u jien jogħġobni meta jitkellem fuq is-sewwa.

Aħna nsegwu l-liġijiet internazzjonali fil-kwestjonijiet tal-immigrazzjoni irregolari.

Aħna rridu nsegwu s-sewwa, imma jien irrid li l-Prim Ministru jsegwiha dejjem u mhux meta jaqblilna nsegwu s-sewwa u meta jaqblilna ma nsegwuhiex.

Ara meta nsegwu s-sewwa x'armonija jkun hawn fil-pajjiż.

Huwa meta kulħadd jipprova jagħmel li jrid jew imeri s-sewwa magħruf li nibdew noħolqu d-diżordni.

Jien irrid nagħmel dan il-punt meta wasalna biex naġġornaw għall-vaganzi tas-sajf.

Silvio Schembri, li huwa Segretarju Parlamentari għas-Servizzi Finanzjarji, Ekonomija Diġitali u Innovazzjoni u qiegħed fil-Ministeru tal-Finanzi, m'iniex ngħidlu biex jaqbel miegħi, imma nitolbu jaħseb biss dwar dak li qed ngħidlu.

(Interruzzjonijiet) Skużani; jekk qiegħed fl-Uffiċċju tal-Prim Ministru aħjar, għax qiegħed fl-ogħla Ministeru li jista' jkun fih!

Mela se ngħidhielu iktar bil-qalb din il-proposta.

Illum meta n-nies hemm barra jisimgħuh jitkellem, ibda minni, qed jieħdu pjaċir.

Jien nawguralu s-suċċess kollu li jixtieq, għax għadu żagħżugħ u jfakkarni f'meta kont Segretarju Parlamentari bħalu, però nagħtih il-parir li ma jinqabadx offside.

Illum qegħdin fi żmien il-futbol.

Hu tkellem tajjeb, u wera li jaf x'inhu sewwa u jrid jaqbad direzzjoni f'dak li jemmen fih, u nawguralu, imma mbagħad jiddispjaċini ninnota li dak li tant irid jagħmel, fil-kumplament tal-governanza ma jinħassx.

Nawgura li mill-Uffiċċju tal-Prim Ministru 'l isfel, dak li qal hu jkun attwat f'kull settur.

Huwa tajjeb li jgħid li se jdaħħal l-etika, u nawguralu, għax almenu għandna Segretarju Parlamentri li qed jitkellem fuq l-etika, imma hu biss qed titkellem fuq l-etika, speċjalment fil-qasam finanzjarju, imma hemm ċerti ministri li rmewha l-etika.

Għandna Gvern li rmieha l-etika, mhux qed ngħid għall-morali, imma qed nuża l-kelma li uża hu.

U jekk hu uża l-kliem, u nikkwotah, li din hija industrija dinamika u mhux se jistenna lill-Gvern idur magħha, u rridu nkunu effiċjenti aktar minn din l-istess industrija, jien ma rridx nitlifha din l-industrija, imma ma rridx li jkunu sħabu li jtellfuhielna.

Allura jiddispjaċini ngħidlu li hu tkellem tajjeb, imma l-messaġġ tiegħu kien qisu out of context.

Hu jaf xi jrid, imma t-tajjeb li jrid hu, il-Gvern tiegħu ma jridux fis-setturi l-oħrajn kollha.

Jien ma rridux jaqbel miegħi, għax ovvjament inweġġgħu meta jismagħni nitkellem hekk.

Sinjura President, biex ma taħsibx li qed nivvinta, nirreferik għall-ġurnal The Times tas-Sibt, 19 ta' Mejju 2018, fejn hemm il-messaġġ tal-president għal-lukandiera.

Issa hu jrid iddaħħal industrija dinamika innovattiva, imma rrid nurih ir-relevanza ta' dak li qed ngħid jien ma' dak li qal hu.

Ma trid xejn biex tagħlaqlek fabbrika, taqbad il-laptop u titlaq 'l hemm, bħalma bżajna li setgħu jitilqu tal-finanzi.

Dan mhux bħal meta għalqet il-fabbrika tar-Wrangler, li niftakar kemm kien hawn storbju meta ġiet biex tagħlaq il-bibien tagħha.

Dawn jagħlqu u lanqas tkun taf li għalqu, imma n-nies qegħdin jgħidulna li ma jistax ikollna industrija bħal din f'third world country.

L-Onor.

Schembri għamel tajjeb li qed jagħti qafas regolatorju permezz ta' dawn il-liġijiet, imma dawn l-industriji mhux se jiġu hawn għax għandhom qafas regolatorju biss.

Il-location of business u l-environment jagħmel sens għalihom ukoll.

Issa se nikkwota rapport ta' lukandier li qalli li diversi turisti f'Buġibba jgħidulhom li once you go out of the hotel, it's like a third world country!

Mela dawn ġew hawn u krew l-uffiċini tagħhom - issa nafu kif qed togħla l-kirja tal-uffiċini u l-kirja tal-appartamenti bis-sigħat f'Malta - allura trid li meta joħorġu barra jsibu totalment il-kontra ta' dak li jsibu f'pajjiżi oħrajn?

Hekk qed tinqabad offside, għax qed tagħmel leġiżlazzjoni tajba li naqblu dwarha, imma l-kumplament tal-Ministri qegħdin ipoġġuk out of context.

Inti trid iġġib il-ħuta l-kbira, imma l-ħuta l-kbira ma tridx li biex tasal mill-Belt sal-uffiċċju tagħha tibqa' tieħu tliet kwarti jew siegħa bil-karozza, għax jibdew jgħidulek: Aħna nieħdu siegħa bl-ajruplan biex naslu hawn minn Pariġi u mhux biex naslu mill-Mellieħa sal-Belt!

Dawn huma problemi fiżiċi, allura għalxejn ikollna Segretarju Parlamentari tajjeb li jixtieq javvanza għaxar metri, meta bil-ħidma tal-oħrajn qegħdin immorru lura 20 metru!

Hawn fejn immur lura għal dak li għedt jien.

Meta aħna konna fil-gvern, l-ewwel ħaġa li konna nagħmlu kienet li lill-pajjiż nagħtuh direzzjoni politika.

Dak li għadu m'għamilx dan il-Gvern, li tiegħu inti Segreatrju Parlamentari fl-OPM.

Allura f'ġieħ is-sewwa ipprovaw irsistu biex tagħtuh direzzjoni 'l fejn irid imur dan il-pajjiż, għax l-iktar ħaġa li m'għandux dan il-pajjiż u li tagħmlu stabbli – kelma li qalha l-istess Segretarju Parlamentari – li tagħmlu integru, hija proprju d-direzzjoni 'l fejn sejrin.

Ftit ilu, fil-ġurnal l-Orizzont, qrajt artiklu ta' accountant u espert fil-qasam finanzjarju li qal li l-pajjiż irid jgħid: Jien, Malta, min jien?

Intom qegħdin fis-sitt sena ta' dan il-Gvern u għadkom ma rrispondejtux lil dan il-pajjiż dwar x'inhuma t-terms of reference ta' Malta u din Malta fejn sejra.

Inti tqum u tagħmel tliet liġijiet tajbin u l-ieħor iqum qisna għandna Gvern li jitmexxa bl-udit, skont minn fejn ġejjin il-flus ngħaddu l-leġiżlazzjoni.

Jekk ġej xi ħadd li jrid jinvesti fl-IVF, nagħmlu l-emendi għal-Liġi tal-IVF, kif ġara.

Meta ġie xi Sudaniż li ried jinvesti, kellem lill-Prim Ministru u f'ħames minuti rranġaw biex f'Żonqor Point issir università, imma s'issa għadha ma saritx!

Hekk sejrin aħna!

Dan mhux il-Gvern li trid inti.

Dan mhux il-Gvern li titkellem f'ismu inti, għax id-diskors tiegħek kien totalment differenti.

Nixtieq li nisimgħu d-diskors ta' Gvern sħiħ.

Dak li qalulna l-lukandiera, se jgħiduhulek ħafna self-employed u negozji oħrajn.

Il-lukandiera ta' 5 star hotels qalulna li kellhom iktar turisti milli kellhom qabel, imma kellhom inqas qligħ.

Dan hu l-aqwa żmien?!

Jekk il-lukandiera tal-5 star hotels kellhom iktar turisti u kellhom inqas net profit, allura tal-grocer x'kellhom?

Jien qed nitkellem fuq ir-ripple effect, qed nitkellem fuq dak li jolqot lili, għax dawn huma s-setturi tiegħi.

Qed nikkomunika miegħek, mingħajr ma naqbeż lill-President tal-Kamra, għax irrid il-ġid.

Qalulna li għandna l-problema tal-overcrowding li jfisser li dan il-pajjiż kważi m'għadux sostenibbli biex tgħix fih.

Kif tista' tistenna li jiġu l-kumpaniji u xħin jiġu jitla' duħħan ta' reklami sbieħ, imbagħad meta jibdew jgħixu l-ħajja ta' kuljum isibu li qegħdin jgħixu f'pajjiż fejn ir-realtà tal-ħajja hija diffiċli biex tgħix fiha, u biex issuq fit-toroq hu diffiċli?

Int qiegħed fl-OPM.

Qed jitkellem tajjeb, imma nitlobkom teħduh bis-serjetà.

Il-lukandiera qalu li wasal iż-żmien li nibdew niffokaw fuq is-sostenibbiltà.

Issa dan ma qalux l-Onor.

Simon Busuttil, m'għidtux jien, jew l-Onor.

Adrian Delia, jew xi ħadd ieħor mill-Oppożizzjoni, però skont survey li għamlet il-Kummissjoni Ewropea ġie rapportat hekk:

Ma jistax ikun.

Dan huwa pajjiż tat-tielet dinja!

Sinjura President, kif qegħdin naħsbu li nġibu f'Malta l-cryptocurrencies li ma jridux min itellifhom u skont l-istess Segretarju Parlamentari hija industrija dinamika, meta m'għandekx pajjiż li l-infrastruttura tiegħu hija dinamika wkoll?!

L-iżjed jekk isibu xi JCB li jibqa' sejjer billejl u binhar, jew jiftħu t-tieqa u jsibu daħna, jew jibdew jaraw kullimkien konkos!

Mela dawn ġejjin hawn biex jaħdmu biss?

Fil-pajjiż irridu nkunu koperti biex jekk jista' jkun, it-tajjeb li rridu flimkien, naħdmu għalih flimkien.

Qalu li għandna liġijiet li jżommu lil dan is-settur 'il bogħod mill-ħasil ta' flus.

Tajjeb, jien hekk nixtieq, imma mbagħad kif ikollna rapporti bħal dan li jgħidu hekk:

Mela għandna Segretarju Parlamentari li, bir-raġun kollu - u naqlagħlu l-kappell - jitkellem kontra l-ħasil ta' flus u jrid jagħmel liġijiet biex ma jkunx hemm ħasil ta' flus fil-cryptocurrencies u f'din l-industrija dinamika, filwaqt li f'Malta diġà qegħdin negħrqu fil-klassifika minħa ba stejjer u allegazzjonijiet ta' irregolaritajiet dwar ħasil ta' flus!

Nitolbu jiskużani, imma għandu jeħodni bis-serjetà.

Jaħseb li jrid, imma jien ġejt inkellmu b'intenzjonijiet tajba.

Naqraw ukoll li:

Jien nixtieq is-suċċess kollu, imma l-ambjent li fih qed jaħdem is-Segretarju Parlamentari hu totalment differenti mid-diskors kollu li qal!

Il-Maltin ma jirrapportawx il-korruzzjoni, għax min iwettaqha jgħaddiha lixxa!

Meta kien qed jitkellem fuq liġijiet – se nikkwotah, għax il-homework tiegħi għamiltu tajjeb – qal li rridu nipproteġu l-integrità ta' din l-industrija, nipproteġu l-protezzjoni tal-konsumatur f'dan is-suq u l-istabilità tas-suq.

Hu tkellem tajjeb, għax semma tliet affarijiet importanti, imma dawn jien irridhom ukoll għan-negozji ż-żgħar u għas-settur finanzjarju Malti kollu!

Jien ġejt hawn għax jiddispjaċini nisma' lis-Segretarju Parlamentari jitkellem tajjeb f'ħidma ta' Gvern diżorganizzata totalment f'kuntrast ma' dak li qed jgħid hu.

Allura bit-tajjeb kollu tiegħu waqa' offside u out of context, għax it-tajjeb li jrid ma jinħassx fil-kumplament tal-Gvern!

Il-ġurnal Malta Today jgħid hekk:

Din mhux qed ngħidha jien!

Insibu wkoll survey li jgħid:

Allura se jkun hemm nies li jixtiequ jiġu Malta, imma meta jaqraw dawn l-aħbarijiet qabel ma jiġu Malta – bħalma semma l-kumpanija tal-Polonja li tixtieq tiġi Malta, u kuntent li smajtu jitkellem hekk – jibdew jgħidu: Aħjar ma mmorrux 'l hemm.

Aħna għandna bżonnu dak is-suċċess.

Titlu ieħor, Sinjura President, huwa "Understanding child neglect".

Tgħidli: x'għandha x'taqsam?!

Intqal li:

Lis-Segretarju Parlamentari li jaħdem l-OPM nixtiequ jmur hemm u jgħidilhom li qed nitilfu the well-being of our society, is-sens tat-tajjeb tas-soċjetà tagħna!

Ngħadduhom dawn il-liġijiet, għax dan is-settur finanzjarju dinamiku li hu 'easy come, easy go', daqshekk huwa ħafif biex jitlaq!

Dawn imorru fejn jaqblilhom.

Is-Segretarju Parlamentari tkellem tajjeb, għax qal: Immaġina li aħna jkollna min ibiddlilna s-sistema finanzjarja tat-tassazzjoni, aħna rridu noħolqulhom bażi tajba li biha jibqgħu hawn … Jien naqbel miegħu.

Hekk irrid jien.

Dawn ma jiġux hawn għax qed jiffrankaw it-taxxa, imma jiġu hawn għax għandhom il-valur miżjud.

Però f'Malta liema hu l-valur miżjud li għalih tiġi hawn, jekk mhux minħabba l-liġi tat-tassazzjoni, biex tiffranka l-income tax?!

Dawn jiġu hawn biex finalment iħallsu inqas taxxa milli jħallsu f'postijiet oħrajn.

Hu semma kumpanija - għax jien qgħadt nisimgħu, u naf sewwa x'qal - li f'ġurnata tagħmel iktar mill-GDP ta' Malta!

Allura dik trid tħallas inqas income tax.

Immaġina kieku qiegħda f'pajjiż ieħor fejn tħallas taxxa iktar minn Malta!

Mela s-Segretarju Parlamentari għandu raġun.

Ejjew inġibu dawn il-kumpaniji, għax Malta għandha value added.

U jien b'din il-kuxjenza ġejt nitkellem hawnhekk, mhux biex nagħmilha ta' bravu.

F'ġieħ il-ħafna Maltin, li nagħmlu dawn il-liġijiet huwa importanti, imma ma nistgħux nibqgħu nitilfu dak li qal il-ġurnal The Times fl-editorjal tiegħu meta qal:

Imbagħad joħroġ il-Prim Ministru u jgħidilna li dan hu l-aqwa żmien, għax hekk irid iġiegħel lil kulħadd jemmen, mentri r-realtà tal-ħajja mhijiex hekk.

Jien nagħtih fuq xiex jaħseb.

Taf għalfejn qed ngħid hekk?

Għax intqal li:

Inti temminha din?

Issa mhux il-bankini biss għandna tat-tielet dinja f'dan il-pajjiż, imma għandna xi ħaġa oħra.

Negozjanti ma jagħtux il-flus lit-think-tank, li jaħdem daqqa jikkritika lil wieħed u daqqa jikkritika lill-ieħor, minħabba "fear of Government".

Temmen li din taqraha fil-ġurnal The Sunday Times tal-15 ta' April, mhux tal-1917, meta kien hemm ir-rivoluzzjoni Bolxevista, imma ta' jumejn ilu?!

Jiġifieri n-negozjanti Maltin qegħdin fl-aqwa żmien għax irridu nġibu f'Malta industriji dinamiċi ħalli nkomplu minn fejn ħallejna aħna, - għax din hi kontinwazzjoni tal-iżvilupp fil-qasam finanzjarju li beda l-Partit Nazzjonalista flimkien mal-Partit Laburista meta kien fl-Oppożizzjoni, u issa qegħdin naqilbu r-rwoli - imma f'dan il-qasam ara xi ġralna!

Allura din hija l-integrità?

Is-Segretarju Parlamentari tkellem tajjeb dwar l-integrità, imma ara x'integrità għandna f'dan il-pajjiż!

Sidien ta' negozji jibżgħu mill-Gvern u ma jagħtux il-flus lit-thank-tank, li ma jmurx jikkritika lill-Gvern dan it-think-tank!

Araw x'biża'!

Għalxiex qed ngħid hekk?

Ħalli nagħti tixbiha.

Mela s-Segretarju Parlamentari jmur jistad biex jaqbad il-ħut u jitfa' l-għalf fil-baħar biex jiġi l-ħut u jkun jista' jaqbdu, filwaqt li l-Ministri l-oħrajn joqogħdu fuq il-moll bil-flippers itellfulu l-ħut.

Wieħed jara kif jagħlef biex jiġu l-ħut u l-oħrajn bil-flippers jew b'xi speed boat biex itellfulu l-ħut!

Qed nieħu pjaċir narak titbissem, Sinjura President, sinjal li fhimtni!

Ma nistax nitkellem iktar ċar minn hekk.

Jien ma rridx li s-Segretarju Parlamentari, li għandu l-kapaċità li jġib din l-industrija f'Malta u ressaq tliet liġijiet li qed naqblu dwarhom, imbagħad il-kumplament tal-Gvern itellfuh.

Fil-verità, qed itellfu lil Malta bħala pajjiż, għax aħna rridu nitkellmu bħala pajjiż.

Hemm barra hemm nies li ma jibdewx il-ġurnata, u qegħdin fin-negozju.

Is-Sibt 14 ta' April, 2018 toħroġ deċiżjoni ta' qorti barra minn Malta biex il-whistleblower fil-każ ta' Pilatus Bank ma tintbagħatx Malta, għax Malta mhijiex fdata.

Sinjura President, fil-ftit ħin li baqagħli rrid nikkonkludi.

Jien naf sew x'qal is-Segretarju Parlamentari, għax ħadt nota, però pprovajt nuri r-relevanza tad-diskors tajjeb li għamel hu u fejn jixtieq jasal biex inġibu dawn l-industriji f'Malta, imma rrid nurih li apparti dak li jixtieq hu, irid jinżel fir-relevanza ta' x'inhi l-attività tal-Gvern.

Jekk verament irid il-ġid u s-suċċess lil dan il-pajjiż, he has to get his act right.

Hu tajjeb tkellem, imma waħdu qed jitkellem hekk.

Il-kumplament tal-Gvern tiegħu lilu stess qed iħarbatlu l-biegħa t-tajba li qed jaħdem għaliha hu.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

SIMON BUSUTTIL: Sinjura President, qegħdin niddiskutu tliet liġijiet dwar settur sabiex inpoġġu l-pedamenti għal industrija ġdida, settur li n-nies hemm barra semgħu referenza għalih, imma forsi ftit li xejn għadhom jifhmu eżattament xi jfisser.

Probabbilment illum il-kelma "blockchain" kulħadd semagħha hemm barra, imma jekk tistaqsi lin-nies jafux xi tfisser, naħseb li ftit li xejn jgħidulek.

Forsi dik hija parti mit-tajjeb li f'dan il-Parlament qegħdin niddiskutu dawn it-tliet liġijiet.

Huwa tajjeb għax qegħdin inkunu innovattivi u qegħdin inkunu wieħed mill-ewwel pajjiżi fid-dinja li qed nagħmlu liġijiet biex nirregolaw settur ġdid li għax nagħmlulu l-pedamenti, jista' jattira negozju u investiment minn barra u joħloq ħafna impjiegi.

Allura jien, bħall-kollegi l-oħrajn, nixtieq nibda billi nsellem u nifraħ lis-Segretarju Parlamentari għall-ħidma kbira li għamel billi ppreżenta dawn il-liġijiet.

Għalkemm lis-Segretarju Parlamentari Silvio Schembri ma tantx nafu personalment, smajtu jitkellem kemm f'dan il-Parlament kif ukoll barra minn dan il-Parlament, u ħadt l-impressjoni li hu ppreparat sew fuq dan is-suġġett u ħadem ħafna biex is-settur tal-blockchain u tal-cryptocurrencies jieħdu bis-serjetà u biex dawn il-liġijiet jeħodhom bis-serjetà, u ta' dan nifraħlu.

Dan huwa settur ġdid, allura qegħdin nippreparaw is-sodda għalih.

Jien ngħid prosit, anzi huwa about time li l-Gvern Laburista li issa qabeż il-ħames snin, joħroġ b'inizjattivi ħalli noħolqu setturi ġodda.

Meta jagħmel hekk, aħna mill-Oppożizzjoni nkunu minn tal-ewwel li nagħtuh l-appoġġ tagħna, kif se nagħmlu meta nivvotaw favur dawn il-liġijiet li qed jagħmlu pass 'l quddiem u jiftħu bibien ġodda għall-ekonomija tagħna, li jekk ma nkomplux niddiversifikawha, jiġifieri niftħulha twieqi u bibien ġodda, ma nkomplux nimxu.

Din bħar-rota.

Ir-rota trid tibqa' ddur, għax jekk tieqaf taqa'.

Issa dawn il-liġijiet huma importanti għax qegħdin naqbdu suġġett ġdid, kreattiv, innovattiv u ngħaddu liġijiet dwaru.

Min-naħa tal-Oppożizzjoni ovvjament ma nistgħux ma naqblux, anke għax fil-programm elettorali tal-Partit Nazzjonalista tas-sena li għaddiet konna intrabatna billi bħala partit ipproponejna li nirregolaw dan is-settur u nagħtu s-sehem tagħna biex noħolqu din l-industrija.

L-industrija ta' dak li ġġib magħha din il-famuża teknoloġija tal-blockchain li tippermetti ħafna avvanzi teknoloġiċi li forsi diffiċli tispjega x'inhuma jew tiddeskrivihom, sakemm idduq il-benefiċċji tagħhom.

Din bħall-internet.

Għoxrin sena ilu kien diffiċli li tispjega lin-nies x'inhu l-internet, imma llum in-nies lanqas jgħixu mingħajru.

Issa din il-blockchain hija teknoloġija li jekk tintuża tajjeb, tista' tkun rivoluzzjonarja fil-ħames snin jew l-għaxar snin li ġejjin għall-ekonomija tagħna.

Jiġifieri din hija għodda li nistgħu u għandna nużawha tajjeb biex igawdi minnha l-poplu Malti.

Waħda mill-aktar affarijiet li tissemma għalihom il-blockchain, għalkemm hija xi ħaġa separata, hija l-famuża cryptocurrency.

Dawn huma flus diġitali, bħalma hi l-Bitcoin li hija waħda mill-aktar popolari.

Iż-żewġ affarijiet huma differenti, imma biex niftiehmu, il-blockchain hija t-teknoloġija li permezz tagħha wieħed jista' jintroduċi flus diġitali, dawk li jgħidulhom cryptocurrencies.

Dawn huma flus li kuntrarjament għall-flus li aħna mdorrijin bihom, m'għandhomx awtorità regolatorja jew awtorità ċentrali bħalma hu l-Bank Ċentrali u jużaw sistema deċentralizzata kompletament differenti minn dik li konna mdorrijin biha, imma xorta huma flus li qegħdin jimxu u qegħdin jintużaw.

Għalhekk huwa tajjeb li f'dan il-Parlament qegħdin inkunu fost l-ewwel parlamenti fid-dinja li qegħdin ngħaddu liġijiet fuq settur innovattiv bħal dan.

Ladarba qegħdin naqblu, huwa tajjeb li s-Segretarju Parlamentari jkompli jaħdem għall-kunsens fuq dan is-suġġett, anzi huwa importanti li l-kunsens inżommuh kompletament u nsaħħuh.

Il-messaġġ tiegħi, li huwa simili għall-messaġġ tal-Onor.

Vassallo li tkellem qabli, hu li ladarba se ndaħħlu dawn il-liġijiet, jeħtieġ li ndaħħlu qafas b'saħħtu u serju ta' liġijiet.

Jeħtieġ li dan is-settur li se niftħulu l-bibien, nirregolawh b'mod serju, għax jekk ma nagħmlux dan, inkunu qegħdin nagħżqu fl-ilma.

Huwa importanti li dan is-settur jiġi regolat b'mod serju biex inkunu kompetittivi biżżejjed li nattiraw in-negozju, imma fl-istess ħin ma nkunux flessibbli wisq u naċċettaw kollox u mbagħad jiġi n-negozju li ma rridux jew, agħar minn hekk, in-negozju maħmuġ.

Dak huwa l-bilanċ importanti li rridu nsibu biex inkunu kompetittivi u ngħidu lid-dinja biex jiġu jinvestu hawn għax il-bieb tagħna għan-negozju huwa miftuħ, imma fl-istess ħin ma nkunux daqshekk flessibbli li kull min irid jiġi u min ikollu intenzjonijiet ħżiena jew ikun maħmuġ jiġi Malta.

Le, dak it-tip ta' negozju ma rriduhx.

Aħna meta fl-1994, kważi 25 sena ilu, ħloqna s-settur tas-servizzi finanzjarji, qgħadna attenti li nagħmlu liġijiet, regolamenti u standards għoljin u stretti ħafna biex jiġi biss in-negozju t-tajjeb.

Fil-fatt, għalhekk ħloqna isem tajjeb fis-settur tas-servizzi finanzjarji u beda ġej in-negozju, għalkemm bil-mod fil-bidu.

Imma meta beda ġej u bdejna nieħdu isem tajjeb f'dan is-settur, tiskanta, bdiet tinxtered il-kelma li Malta hija pajjiż serju għas-servizzi finanzjarji, allavolja hawnhekk qegħdin nitkellmu fuq id-dinja, għax id-dinja llum saret villaġġ wieħed.

Għalhekk llum dan huwa settur daqstant importanti għall-ekonomija tagħna, u f'dan is-settur tal-blockchain jeħtieġ li nagħmlu l-istess ħaġa u nibagħtu l-messaġġ li Malta trid tkun serja u trid taċċetta biss lil min hu serju.

Min mhuwiex serju jista' ma jħarisx 'l hawn.

Dan irridu nagħmluh bis-serjetà li nuru fil-liġijiet.

Il-liġijiet li pprepara s-Segretarju Parlamentari żgur li jidhru studjati u li huma bażi tajba, imma apparti l-liġijiet irid ikun hemm l-isem, irid ikun hemm il-fama, irid ikun hemm ir-reputazzjoni ta' pajjiżna li tkun mhux biss nadifa, imma tkun eċċellenti, għax inkella nibdew nibagħtu messaġġ ħażin.

Kif jaf kulħadd, jekk hawn inkwiet fuq is-settur, jien ngħid mhux tal-blockchain imma tal-cryptocurrencies – dawn il-flus diġitali li jużaw fit-teknoloġija tal-blockchain – huwa t-tħassib dwar il-money laundering.

Fil-fatt, ħafna pajjiżi Ewropej, ħafna banek Ewropej u anke barra mill-Ewropa, u ħafna istituzzjonijiet Ewropej, għadhom iħarsu bl-ikrah lejn l-idea ta' cryptocurrencies u għadhom jużaw il-kelma "cryptocurrencies" fl-istess nifs u fl-istess sentenza mal-kelma money laundering.

Għalhekk irridu noqogħdu attenti, u hawnhekk huwa importanti li nagħtu direzzjoni tajba u nagħtu messaġġ ċar.

Kif qal l-Onor.

Edwin Vassallo fid-diskors li għamel qabli, sfortunatament il-messaġġ tajjeb tas-Segretarju Parlamentari mhuwiex in sync mal-messaġġ u l-imġiba tal-Gvern fit-totalità tiegħu.

Ilkoll nafu x'kontroversja hawn f'pajjiżna fejn tidħol il-korruzzjoni u fejn jidħol money laundering.

L-FIAU ħarġet rapport wara l-ieħor li fihom tikkonkludi li fil-każ taċ-Chief of Staff tal-Prim Ministru hemm suspett raġonevoli ta' ħasil ta' flus u li ġab flus illeċiti minn attività kriminali.

Hawn qegħdin nitkellmu fuq iċ-Chief of Staff tal-Prim Ministru, f'ġieħ kemm hemm, u din mhux ċajta, imma minkejja rapport wara l-ieħor tal-FIAU, ma ttieħed l-ebda pass.

Għaddiet sena u sal-lum għaddew aktar minn sentejn u baqgħu ma tteħdux passi.

Minħabba li hu ċ-Chief of Staff tal-Prim Ministru, u bħalu hemm ukoll il-Ministru Konrad Mizzi, la ttieħdu passi mill-Pulizija, la mill-Avukat Ġenerali u lanqas mill-istess FIAU.

Infakkar li l-FIAU hija awtorità Maltija li xogħolha hu li tinvestiga każijiet ta' money laundering.

Mela araw din is-sitwazzjoni.

Dan hu settur ġdid importanti, u huwa tajjeb li qegħdin nagħmlu liġijiet tajbin fuqu.

Imma jekk hemm question mark fuq dan is-settur, mhux f'Malta biss imma mad-dinja kollha, hi li l-cryptocurrencies, dawn il-flus diġitali li aħna se ndaħħlu liġijiet li jippermettuhom, jista' jkun hemm ħasil ta' flus minnhom u fl-istess ħin bħala pajjiż qegħdin nibagħtu l-messaġġ li hawnhekk jekk tkun iċ-Chief of Staff tal-Prim Ministru u tagħmel il-ħasil ta' flus, ma jagħmlulek xejn!

Hemmhekk hemm messaġġ għal kollox żbaljat, u wisq nibża' li x-xogħol tajjeb li qed jagħmel l-Onor.

Silvio Schembri b'dawn il-liġijiet jista' jkun qed jagħżaq fl-ilma meta tqabblu mal-messaġġ li qed jibgħat il-Ministru tiegħu stess, li jiġi l-Prim Ministru għax, kif fakkarna, hu Segretarju Parlamentari fl-OPM.

Issa s-Segretarju Parlamentari, kif jagħmlu Ministri oħrajn, jista' faċilment iqum u jgħid li din tal-ħasil ta' flus hija ħsara li trid tagħmel l-Oppożizzjoni, però meta s-Segretarju Parlamentari jiltaqa' man-nies, meta jaqra d-dokumenti, u meta jiltaqa' mal-istituzzjonijiet, isir jaf li din mhijiex invenzjoni tal-Oppożizzjoni.

Jaf li hemm bażi serja u gravi għal dak li qed tgħid l-Oppożizzjoni u jaf ukoll li ħsara ma ssirx minn min jiġġieled kontra l-korruzzjoni, imma ssir minn min jagħlaq għajnejh għall-korruzzjoni.

Għaldaqstant, filwaqt li huwa faċli li wieħed iqum jgħid li aħna qegħdin nagħmlu l-ħsara, għal min irid jaħseb għall-quddiem u jippjana għall-futur ekonomiku ta' pajjiżna, jaf li jekk tkisser ir-reputazzjoni jkun hemm l-inkwiet.

Ir-reputazzjoni f'Malta ma titkissirx għax iqum xi ħadd mill-Oppożizzjoni u jgħid kontra l-Gvern, imma titkisser jekk verament ikun hemm għalfejn titkisser.

Hawn nixtieq nirreferi għall-ittra li ħarġet l-Awtorità Bankarja Ewropea fis-7 ta' Ġunju, u fl-aħħar tad-diskors tiegħi se nqiegħed kopja ta' din l-ittra fuq il-Mejda tal-Kamra, għax din l-ittra s'issa la tqiegħdet fuq il-Mejda tal-Kamra u lanqas ġiet diskussa.

Jien se nuża din l-ittra biex nagħti eżempju konkret kif it-tħassib li qegħdin nesprimu aħna f'isem l-Oppożizzjoni dwar ħasil ta' flus huwa tħassib reali.

Sur President, qed ninduna li din l-ittra qiegħda f'idejk u huwa importanti li tinqara.

Din ġiet mibgħuta mill-Awtorità Bankarja Ewropea lill-Membri tal-Parlament Ewropew li kienu parti mid-delegazzjoni li ġiet f'pajjiżna għal darba, tnejn, tlieta, u tittratta dwar l-investigazzjoni li saret mill-FIAU hawn Malta fuq Pilatus Bank.

Jiġifieri dak li għamlet jew m'għamlitx l-FIAU fuq Pilatus Bank qed jiġi investigat mill-Awtorità Bankarja Ewropea.

Terġa', l-Awtorità Bankarja Ewropea f'din l-ittra qed tħabbar li qiegħda tinvestiga lill-FIAU, li hi l-aġenzija Maltija responsabbli mill-ġlieda kontra l-ħasil ta' flus, li ma wettqitx dmirijietha u l-funzjonijiet tagħha sew fil-każ ta' Pilatus Bank.

Tista' tkun iżjed gravi minn hekk?!

L-Awtorità Bankarja Ewropea fetħet proċeduri ta' investigazzjoni fil-konfront tal-aġenzija Maltija li suppost qed tiġġieled il-ħasil ta' flus!

Din issa mhijiex kwestjoni ta' Gvern li politikament irid jiddefendi lil Keith Schembri u lil Konrad Mizzi, imma hija kwestjoni li anke l-FIAU qed tiġi investigata.

L-ISPEAKER: Ippermettili ftit, Onor. Busuttil, jekk jogħġbok.

L-Onor.

SILVIO SCHEMBRI: Xtaqt niċċara daqsxejn xi ħaġa importanti.

L-ISPEAKER: Ħu paċenzja, Onor. Schembri.

Skont ir-ruling li ngħata, jekk mhux point of order, l-Onor.

Busuttil irid jagħtik il-permess.

SILVIO SCHEMBRI: Għax qegħdin jingħadu affarijiet li mhumiex ċari.

L-ISPEAKER: Inti tista' twieġbu fil-winding up.

Onor. Busuttil, tagħti permess lill-Onor.

Silvio Schembri jispjega ruħu?

SIMON BUSUTTIL: Sur President, nagħtih permess bil-qalb kollha.

L-ISPEAKER: Kollox sew.

L-Onor.

SILVIO SCHEMBRI: M'iniex se nieħu ħafna ħin, ħalli nkompli nisma' lill-Onor.

Busuttil, però rrid nirrimarka li fuq l-istess ittra diġà ngħatat spjegazzjoni mill-istess awtoritajiet.

L-Awtorità Bankarja Ewropea xogħolha huwa li tinvestiga ċerti allegazzjonijiet li jsirulha, jiġifieri din hija proċedura normali u mhux xi ħaġa straordinarja, kif forsi qed jipprova jallega l-Onor.

Saru anke mistoqsijiet parlamentari dwar din l-ittra, li ġew risposti.

Mhux se noqgħod niftaħ dibattitu fuqha, għax ovvjament mhuwiex il-ħin opportun, però naħseb li l-Onor.

Busuttil jista' jirreferi għar-risposti li taw kemm l-FIAU kif ukoll l-MFSA.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Onor. Busuttil, tista' tkompli bid-diskors tiegħek.

SIMON BUSUTTIL: Sur President, din hija ittra tal-Awtorità Bankarja Ewropea li fiha qiegħda tħabbar li fetħet investigazzjoni fuq l-FIAU, li issa saret magħrufa minn kulħadd għar-rapporti li ħarġet, l-iktar fuq iċ-Chief of Staff tal-Prim Ministru.

Huwa veru dak li qed jgħid is-Segretarju Parlamentari li l-FIAU wieġbet, imma t-tweġiba hija fjakka.

Tweġiba fjakka tal-FIAU li jien bħala Malti stħajt meta rajtha u kif l-Awtorità Bankarja Ewropea jaraw ir-risposta tal-FIAU, min jaf kemm se jaqilbu għajnejhom!

Jien nittama li r-risposta li ħarġet l-FIAU ħarġitha għal hawn Malta biss, għax għandkom ħabta hawn Malta twieġbu mod u barra twieġbu mod ieħor!

Nispera, għax it-tweġiba li ħarġet l-FIAU hija medjokri għall-aħħar u ġġegħilni nistħi li jien Malti daqskemm hi medjokri.

Meta l-Awtorità Bankarja Ewropea qed tgħidlek li se tinvestiga lill-aġenzija Maltija responsabbli mill-ħasil ta' flus u toħroġ it-tweġiba li ħarġet l-FIAU, hija tal-mistħija.

Allura l-Awtorità Bankarja Ewropea qiegħda tibgħat il-messaġġ li Malta mhijiex tagħmel biżżejjed fuq il-ħasil ta' flus.

Is-Segretarju Parlamentari – u aħna qegħdin naqblu miegħu – irid idaħħal is-settur tal-blockchain u jirregolah.

Aħna naqblu miegħu u se nappoġġjawh.

Li hemm question mark hu fejn jidħol il-ħasil ta' flus.

Naħseb li l-messaġġ tiegħi huwa ċar, Onor. Schembri.

Oqgħod attent, għax biex iddaħħal dawn il-liġijiet trid tibni r-reputazzjoni tiegħek, u r-reputazzjoni tiegħek ma tistax tnawwarha inti stess, għax kif jgħid il-Malti, agħtini l-fama u itfagħni l-baħar!

Oqgħod attent!

Jekk ir-reputazzjoni tagħna tkun tajba u ma naċċettawx ħmerijiet u attività kriminali, allura kompli mexxi, għax qed tagħmel tajjeb u se nappoġġjawk.

Però jekk ir-reputazzjoni tagħna hija ħażina, u l-ittra tal-Awtorità Bankarja Ewropea qed iddoqqlok qanpiena kbira, oqgħod attent għax għandek daqsxejn uġigħ ta' ras.

Dan hu l-messaġġ li l-Onor Edwin Vassallo, li tkellem qabli, bagħatlek fi kliem grafiku tipiku tiegħu, u li jien qed nipprova nibgħatlek b'mod ġenwin.

Intom tistgħu faċilment tgħidu li aħna qegħdin ngħidu dan għax irridu nagħmlu l-ħsara, però Onor. Schembri, fil-fond ta' qalbek taf li l-FIAU għamlet rapport, tnejn, tlieta u kkonkludiet li hemm suspett raġonevoli ta' ħasil ta' flus miċ-Chief of Staff tal-Prim Ministru, u din idduru kemm idduru, ma tistgħux toħorġu minnha.

Kif tistgħu toħorġu minnha din l-ittra?

Billi tieħdu passi.

Ħudu passi fuq Pilatus Bank.

Ħudu passi fuq Keith Schembri.

Ħudu passi fuq Konrad Mizzi.

Jekk tridu tnaddfu r-reputazzjoni ta' pajjiżna, ħudu azzjoni fil-konfront ta' dawn in-nies.

Ħudu passi fuq sid Pilatus Bank.

Veru li bħalissa ma jistax joħroġ mill-Amerika, għax qiegħed jiffaċċja akkużi kriminali li jistgħu jitfgħuh il-ħabs għal 125 sena.

Però oqgħod attent, għax jekk se timbotta din l-industrija - u tagħmel sew li timbottaha, u nispera li l-kritika tiegħi teħodha fl-ispirtu li qiegħed nagħmilha - trid timbottaha b'reputazzjoni tajba u mhux b'reputazzjoni ħażina, għax inkella se tattira lejn pajjiżna n-negozju li ma rridux u li m'għandniex bżonn, għax il-ħmieġ ma rriduhx aħna!

Aħna negozju serju rridu, u m'għandix dubju li inti negozju serju trid.

Ara taħseb!

Naħseb li l-messaġġ tiegħi għamiltu ċar.

Oqogħdu attenti!

Din l-ittra, apparti li tħabbar li qiegħda tinvestiga lill-FIAU – u dak li tgħid fuq l-FIAU huwa gravissimu – tħabbar ukoll li qiegħda tinvestiga lill-MFSA, għalkemm iżżid tgħid li fuq l-MFSA għad m'għandha l-ebda konklużjoni, għax il-korrispondenza għadha għaddejja.

Mela issa mhux l-FIAU biss, imma anke l-MFSA, li hi l-awtorità tagħna għas-servizzi finanzjarji!

Allaħares immorru hemm!

Jiena lanqas li l-FIAU tiġi investigata ma nixtieq u ma nieħu gost, aħseb u ara l-MFSA, li hija l-awtorità responsabbli mis-settur tas-servizzi finanzjarji!

Nappella lill-Gvern u lis-Segretarju Parlamentari Silvio Schembri biex din l-ittra jeħduha bis-serjetà, u l-Gvern jaf xi jrid jagħmel biex jeħodha bis-serjetà.

Għandu jieħu azzjoni fuq Pilatus Bank, azzjoni fuq sid Pilatus Bank Ali Sadr, azzjoni fuq iċ-Chief of Staff tal-Prim Ministru Keith Schembri, u azzjoni fuq il-Ministru għat-Turiżmu Konrad Mizzi.

Dak huwa l-uniku mod kif din il-kwestjoni nistgħu nsolvuha darba għal dejjem u isem pajjiżna jerġa' jieħu n-nifs u jitnaddaf.

Qabel ma nikkonkludi d-diskors tiegħi, l-appell tiegħi lill-Gvern huwa wieħed u sempliċi.

Qed tgħaddi tliet liġijiet li bihom se ddaħħal settur ġdid f'pajjiżna, u qiegħed tagħmel sew li se ddaħħal dawn il-liġijiet, u aħna se nappoġġjawk billi nivvotaw favur dawn il-liġijiet.

Però oqgħod attent, għax dawn il-liġijiet u dan is-settur tal-blockchain, settur ġdid u innovattiv, għandu bżonn ħaġa waħda kruċjali biex il-pedamenti tiegħu jkunu tassew sodi.

Għandu bżonn reputazzjoni tajba għal pajjiżna u isem tajjeb għal pajjiżna.

Reputazzjoni tajba għal pajjiżna tista' tasal għaliha bi ġlieda b'saħħitha, effettiva u ta' vera kontra l-ħasil ta' flus.

Jekk ma tagħmilx hekk se jkollna reputazzjoni ħażina għal pajjiżna, allura dan ikun settur li minflok ma jattira n-negozju li rridu, jattira n-negozju li m'għandniex bżonn.

Mill-ġdid nawgura lis-Segretarju Parlamentari talli rnexxielu jippilota dawn it-tliet liġijiet importanti għal pajjiżna, u l-messaġġ li qegħdin inwasslu lill-Gvern minn qalbna hu li jieħu ħsieb li dan is-settur jibnih fuq reputazzjoni tajba u jieħdu fl-ispirtu ġenwin u pożittiv li qegħdin inwassluh.

Sur President, issa nixtieq nitlob il-permess sabiex inqiegħed xi dokument fuq il-Mejda tal-Kamra.

L-ISPEAKER: Hawn permess?

Il-permess ingħata.

SIMON BUSUTTIL: Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja ta' ittra mibgħuta mill-European Banking Authority fis-7 ta' Ġunju 2018 lill- Membri tal-Parlament Ewropew li ffurmaw parti mid-delegazzjoni ad hoc li żaret Malta b'referenza għal inkjesta preliminari fir-rigward tal-Pilatus Bank f'Malta.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Mela skont il-ftehim milħuq aktar kmieni matul din is-seduta, id-diskussjoni fuq dan l-Abbozz ta' Liġi se tieqaf hawn u l-Kamra issa tgħaddi għall-ewwel item fuq l-aġenda.

Fit-8.04 p.m. id-diskussjoni ġiet interrotta u baqgħet aġġornata, skont il-ftehim milħuq.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA DIVERSI LIĠIJIET DWAR

L-ISPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari Silvio Schembri.

SILVIO SCHEMBRI (Segretarju Parlamentari għas-Servizzi Finanzjarji, Ekonomija Diġitali u Innovazzjoni): Sur President, nipproponi t-Tieni Qari tal-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda diversi liġijiet dwar servizzi finanzjarji, biex jittrasponi d-Direttiva (EU) 2016/97 (id-Direttiva dwar id-Distribuzzjoni tal-Assigurazzjoni), u biex jipprovdi dwar affarijiet anċillari jew inċidentali għalihom".

L-ISPEAKER: Min jissekonda?

L-ISPEAKER: Rimarki.

Is-Segretarju Parlamentari Silvio Schembri.

SILVIO SCHEMBRI: Sur President, għandna quddiemna l-Abbozz ta' Liġi li jemenda diversi Liġijiet dwar is-Servizzi Finanzjarji li jemenda żewġ liġijiet, l-Att dwar l-Intermedjarji fl-Assigurazzjoni u l-Att dwar il-Kummerċ tal-Assigurazzjoni.

L-għan prinċipali ta' dan l-Abbozz huwa li jiġu emendati dawn il-liġijiet biex imbagħad inkunu nistgħu nipproponu emendi konsegwenzjali għall-Att dwar il-Kummerċ tal-Assigurazzjoni biex isir iktar allinjament kemm mat-terminoloġija proposta, kif ukoll mal-emendi proposti għall-Att dwar l-Intermedjarji fl-Assigurazzjoni.

Għalhekk, grazzi għal dawn l-emendi se nkunu qegħdin naraw li anke r-regoli ġodda tal-kondotti tal-operat jiġu trasposti b'mod effettiv hawn Malta wkoll.

Id-Direttiva dwar id-Distribuzzjoni tal-Assigurazzjoni tistabbilixxi l-1 t'Ottubru 2018, bħala d-data li fiha l-Istati Membri għandhom japplikaw il-liġijiet, ir-regolamenti u d-dispożizzjonijiet amministrattivi meħtieġa għall-konformità mad-Direttiva dwar id-Distribuzzjoni tal-Assigurazzjoni.

Għalhekk, lil hinn minn ħafna titli, l-iskop eżatt ta' din id-direttiva huwa li jiġi estiż il-kamp tal-applikazzjoni tagħha biex tinkludi impriżi tal-assigurazzjoni li jbigħu l-prodotti tal-assigurazzjoni diretti, kif ukoll l-impriżi tar-riassigurazzjoni.

B'dan il-mod, id-Direttiva se tkun qiegħda tassigura li l-konsumaturi jibbenefikaw mill-istess livell ta' protezzjoni, minkejja d-differenzi bejn il-mezzi tad-distribuzzjoni u l-konsumatur.

B'hekk ikun jista' jgawdi minn standards komparabbli, b'mod partikolari fl-iżvelar ta' informazzjoni u bil-kundizzjonijiet ugwali għad-distribuzzjoni tagħhom.

Għalhekk, din id-Direttiva timmira iktar lejn armonizzazzjoni minima, u għaldaqstant ma tipprekludix milli jiddaħħlu dispożizzjonijiet iktar rigorużi biex nipproteġu lill-konsumatur.

Hawnhekk qegħdin naraw li l-għan prinċipali huwa dejjem il-protezzjoni tal-konsumatur fejn tidħol l-assigurazzjoni.

Fil-fatt, it-tifsira "distribuzzjoni tal-assigurazzjoni" li tinsab fl-artiklu 2 tad-Direttiva dwar id-Distribuzzjoni tispeċifika li l-attivitajiet kollha li huma kkonsidrati bħala attivitajiet ta' distribuzzjoni tal-assigurazzjoni huma attivitajiet ta' konsulenza, proposti jew twettiq ta' xogħol ieħor preparatorju għall-konklużjoni ta' kuntratti tal-assigurazzjoni, ta' konklużjoni ta' tali kuntratti, jew inkella ta' għajnuna fl-amministrazzjoni u/jew fil-prestazzjoni ta' dawn il-kuntratti.

B'mod partikolari, hemmhekk qegħdin inħarsu lejn każ ta' prestazzjoni, inkluż għoti ta' informazzjoni li tikkonċerna l-kuntratt tal-assigurazzjoni.

Għaldaqstant, din id-Direttiva għandha tapplika din it-tifsira għal attivitajiet ta' distribuzzjoni tal-assigurazzjoni li jitwettqu permezz tal-użu tal-website, bħal meta jkollok websites li jagħmlu paragun bejn assigurazzjoni u oħra, u fejn dan iwassal biex klijent ikun jista' jikkonkludi direttament jew anke indirettament kuntratt mal-assigurazzjoni.

Din id-Direttiva ma tapplikax għall-persuni li jagħmlu attivitajiet professjonali, bħal kuntistabbli u avukati, jew li jipprovdu konsulenza dwar il-kopertura tal-assigurazzjoni fuq bażi inċidentali matul din l-attività professjonali.

Għalhekk, din ma tapplikax għas-sempliċi għoti ta' informazzjoni ta' natura ġenerali dwar prodotti ta' assigurazzjoni sakemm l-għan ta' dik l-attività ma jkunx li jgħin lill-konsumatur jikkonkludi jew iwettaq kuntratt ta' assigurazzjoni jew riassigurazzjoni, kif diġà semmejna.

Din id-Direttiva ma tapplikax għall-ġestjoni professjonali f'isem intrapriża ta' assigurazzjoni jew riassigurazzjoni, u lanqas għal aġġustament ta' telf u valutazzjoni esperta tal-pretensjonijiet.

Id-dispożizzjonijiet tad-Direttiva dwar id-Distribuzzjoni ma japplikawx għas-sempliċi introduzzjoni ta' attivitajiet li jikkonsistu fil-provvista ta' data ta' informazzjoni dwar id-detenturi u potenzjal ta' poloz lill-intermedjarji jew lill-intrapriżi.

Debono, imbagħad nagħmel il-konklużjoni wara.

Qabel nagħlaq inżid ngħid li d-Direttiva dwar id-Distribuzzjoni tal-Assigurazzjoni tintroduċi kategorija ġdida ta' intermedjarju magħruf bħala intermedjarju anċillari fl-assigurazzjoni.

Id-dispożizzjonijiet ta' din id-Direttiva japplikaw mhux biss għall-intermedjarji fl-assigurazzjoni u għall-intrapriżi fl-assigurazzjoni, iżda wkoll għall-persuni li jwettqu d-distribuzzjoni tal-assigurazzjoni bħala attività anċillari.

Pereżempju, hawnhekk qed nirreferu għal aġenti tal-ivvjaġġar u kumpaniji li jikru l-vetturi.

F'dan il-każ, l-intermedjarji anċillari fl-assigurazzjoni huma l-persuni li l-attività prinċipali tagħhom mhijiex li jwettqu l-attività tad-distribuzzjoni tal-assigurazzjoni, iżda li jbigħu prodotti li huma komplementari għas-servizz provdut.

Jiġifieri meta l-prodotti tal-assigurazzjoni jikkonċernaw assigurazzjoni fuq il-ħajja jew riskji ta' responsabbiltà, il-prodotti mibjugħa minn intermedjarju anċillari fl-assigurazzjoni għandhom jikkomplementaw il-prodotti jew is-servizz li l-intermedjarju joffri bħala l-attività professjonali prinċipali tiegħu.

Din kienet introduzzjoni ta' din id-Direttiva, li hija wkoll traspożizzjoni li għandna ż-żmien stipulat meta rridu nimplimentawha f'Malta.

Nifhem li min-naħa tal-Oppożizzjoni hemm qbil ukoll fuq din id-Direttiva, għalhekk min-naħa tiegħi f'dan l-istadju m'għandi xejn iktar xi nżid sakemm nisma' lill-kelliema min-naħa tal-Oppożizzjoni.

Nirringrazzjak, Sur President.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

KRISTY DEBONO: Sur President, se nkompli ma' dak li kien qed jgħid l-Onor.

Silvio Schembri u nagħti l-ideat tiegħi dwar dan l-Abbozz li, kif spjega l-Onor.

Schembri, permezz tiegħu qed jiġi trasposta d-Direttiva tal-Unjoni Ewropea dwar id-Distribuzzjoni tal-Assigurazzjoni.

F'Jannar 2016 il-Parlament Ewropew ivvota favur leġiżlazzjoni li permezz tagħha jsir titjib b'saħħtu fir-regolamentazzjoni tas-settur tal-assigurazzjoni.

Bħal f'kull dispożizzjoni Ewropea oħra, l-istati membri tal-Unjoni Ewropea, fosthom pajjiżna, kellna perjodu tranżitorju ta' sentejn.

Biex ikunu preċiżi kellna aktar, għax inizjalment kien intenzjonat li jkun sa Frar 2018 u issa ġie estiż għal Ottubru 2018.

Wara l-perjodu tranżitorju, jiġu trasposti d-dispożizzjonijiet legali fil-liġijiet tal-pajjiż rispettiv tal-istati membri Ewropej.

Għalhekk qegħdin teknikament fil-ħin, proprju sentejn wara, biex nagħmlu dawn it-traspożizzjonijiet mitluba mill-Unjoni Ewropea.

Dan l-Abbozz ta' Liġi mhuwiex kontroversjali, imma huwa pożittiv u bħalma għamilna f'bosta traspożizzjonijiet oħrajn tal-Unjoni Ewropea, mingħajr l-ebda dubju se nkunu qegħdin nappoġġjawh u nivvotaw favur tiegħu.

Il-ġimgħa li għaddiet, fil-Parlament kont qiegħda nitkellem dwar traspożizzjoni ta' direttiva oħra tal-Unjoni Ewropea f'Abbozz ta' Liġi mressaq mill-Ministru Chris Cardona dwar is-sigrieti professjonali.

Kif għidt dwar l-Abbozz li ddiskutejna l-ġimgħa li għaddiet, nista' ngħid ukoll għal dan l-Abbozz; nemmen li l-emendi mressqa biex jiġu transposti fl-Abbozz li għandna quddiemna, b'mod ġenerali huma leali lejn id-Direttiva tal-Unjoni Ewropea.

Kif għidt, dan l-Abbozz huwa tajjeb u pożittiv, u permezz tiegħu primarjament se jkun qed isir titjib fir-regolamentazzjoni fis-suq tal-intermedjarji tal-assigurazzjoni, dak is-suq li aħna ngħidulu retail insurance.

Permezz ta' din ir-regolamentazzjoni aktar b'saħħitha u aktar relevanti, se jinħolqu aktar opportunitajiet għal negozju bejn pajjiż u ieħor, dak li fin-negozju ngħidulu cross-border.

Dan l-Abbozz li permezz tiegħu qegħdin nittrasponu d-direttivi imposti fuqna mill-Unjoni Ewropea, qed jiġu stabbiliti l-kundizzjonijiet neċessarji biex ikun hemm aktar kompetizzjoni ġusta bejn id-distributuri ta' prodotti tal-assigurazzjoni bħal, pereżempju, permezz ta' direttiva estensiva għall-bejgħ dirett tal-prodott tal-assigurazzjoni.

Punt ieħor importanti ħafna li l-Unjoni Ewropea qed timponi lill-istati membri tagħha biex jinkludu fil-liġijiet rispettivi tal-pajjiż hija proprju li permezz tal-emendi li għandna llum tissaħħaħ il-protezzjoni għall-konsumatur, l-aktar fil-każijiet tad-distribuzzjoni ta' prodotti tal-investiment li huma bbażati fuq policies tal-assigurazzjoni.

Dawn l-insurance based investment products, li teknikament insejħulhom IBIPs, b'mod partikolari l-life insurance policies, jinxtraw bħala polza tal-assigurazzjoni.

Għal ħafna, dawn jinxtraw għax huma mandatorji meta tinxtara xi proprjetà, però hemm oħrajn li jixtruhom bħala forma ta' investiment.

Din id-direttiva tal-Unjoni Ewropea li qegħdin niddiskutu llum biex indaħħlu emendi li permezz tagħhom il-liġi tagħna tiġi konformi mad-Direttiva Ewropea, jekk tiġi implimentata kif suppost, se ġġib magħha aktar tibdil pożittiv.

Pereżempju, fejn tidħol ir-reġistrazzjoni, permezz tad-direttiva Ewropea, l-intermedjarji tal-assigurazzjoni li jinkludu intermedjarji anċillari, issa se jkunu mistennija jirresġistraw mal-awtorità kompetenti tal-istat membru rispettiv tagħhom biex ir-reġistru elettroniku uniku li se jitwaqqaf mill-Awtorità Ewropea għall-Assigurazzjoni u l-Pensjonijiet jikkordina r-reġistri ta' kull stat membru, bħal pajjiżna, u jmantni r-records intermedjarji kollha li jkunu qegħdin iħaddmu attività bejn pajjiż u ieħor.

Permezz ta' din id-direttiva Ewropea se jiġu introdotti r-rekwiżiti minimi li wieħed għandu jkollu dwar l-għarfien professjonali u l-kompetenza, anke fl-iżvilupp professjonali.

Fl-opinjoni tiegħi huwa pass importanti ħafna li ġie introdott il-minimum threshold lill-istati membri biex jistabbilixxu mekkaniżmi li jassessjaw il-kompetenza tal-intermedjarji tal-assigurazzjoni u tal-impjegati tagħhom.

Allura, permezz ta' dawn ir-rekwiżiti minimi – ovvjament, il-pajjiż jista' jagħmel rekwiżiti aktar stretti, però qegħdin ngħidu li hawn se jkunu imposti r-rekwiżiti minimi – dawn se jkunu mistennija li jieħdu taħriġ professjonali għall-inqas għal 15-il siegħa fis-sena.

Kif nafu, dan huwa settur li jiżviluppa kontinwament u fih wieħed jista' jkun ferm aktar innovattiv, anke f'pajjiżna.

Fil-fatt nemmen li mill-aspett innovattiv dan is-settur għadu żgur li ma ttappjax il-potenzjal tiegħu, allura permezz ta' din id-direttiva l-intermedjarji huma marbutin għal taħriġ ta' 15-il siegħa fis-sena jew aktar sabiex jibqgħu aġġornati bl-aħħar żviluppi u prattiċi ta' dan is-settur.

Nemmen li pajjiżna għandu fost l-aqwa talent fis-settur finanzjarju, inkluż f'dan is-settur tal-assigurazzjoni, u żgur li kull investiment fl-uniku riżors li għandu pajjiżna, li huwa r-riżors uman, huwa l-aqwa u l-aħjar investiment għal dan is-settur.

Emenda oħra li qed tiġi proposta b'din id-direttiva hija dwar il-protezzjoni tal-konsumatur, li diġà rreferejt għaliha.

Id-direttiva Ewropea qed tintroduċi prinċipji ġenerali importanti ta' protezzjoni għall-konsumatur biex id-distributuri tal-prodotti tal-assigurazzjoni jaġixxu b'mod onest, b'mod ġust, b'mod professjonali u, fuq kollox, jinkludu prinċipji li jobbligaw lill-intermedjarji biex joperaw fl-aqwa interess tal-konsumatur u tal-klijent.

Permezz ta' din id-Direttiva mhux se jkun permessibbli li d-distributuri tal-assigurazzjoni jinċentivaw jew ifasslu r-remunerazzjoni, jiġifieri s-salarju jew il-pakkett finanzjarju tal-impjegati tagħhom b'tali mod li jkun konfliġġenti mal-obbligu tagħhom li jaġixxu fl-aqwa interess tal-konsumatur.

Apparti minn hekk, l-intermedjarji tal-assigurazzjoni huma obbligati li jiżvelaw in-natura tas-salarju tagħhom, tal-ħlas tagħhom, jew tar-renumerazzjoni tagħhom relatat mal-kuntratt tal-assigurazzjoni rispettiv tal-konsumatur inkwestjoni.

Dan ifisser li jekk impjegat jipprova jbigħ prodott tal-assigurazzjoni u permezz ta' dan il-bejgħ jaqla' 1% tal-valur tal-polza, dan għandu jiddikjarah mal-konsumatur qabel ma jbigħulu.

Naħseb li din l-inklużjoni hija tajba ħafna biex tpoġġi l-karti fuq il-mejda qabel ma jsir il-kuntratt u qabel ma l-professjonista jbigħ il-prodott lill-konsumatur.

Punt ieħor pożittiv huwa li din id-direttiva Ewropea qed tintroduċi r-rekwiżiti tan-negozju imposti dwar il-kondotta u l-informazzjoni.

Fil-fatt, permezz ta' din id-direttiva, kull tip ta' komunikazzjoni indirizzata lill-konsumatur jeħtieġ li tkun ċara, ġusta u ma tqarraqx, fis-sens li ma tkunx misleading.

Filwaqt li kull kuntratt tal-assigurazzjoni propost għandu jkun konsistenti mad-domanda u l-ħteġijiet tal-konsumatur, il-mod kif issir il-letteratura ma jistax jiżvija lill-konsumatur.

Id-direttiva tobbliga wkoll li qabel ma jiġi konkluż kwalunkwe kuntratt tal-assigurazzjoni, il-konsumatur jeħtieġ li jiġi ppreżentat b'dokument ta' informazzjoni dettaljata dwar il-prodott li jissejjaħ product information document.

Dan se jkun standard f'kull pajjiż membru tal-Unjoni Ewropea, u permezz tiegħu se tingħata l-opportunità lill-konsumatur li jieħu deċiżjoni informata bbażata fuq l-informazzjoni elenkata fid-dokument dwar il-prodott tal-assigurazzjoni li jkun ġie propost lilu bħala l-aktar ideali għalih.

Fuq kollox, meta jiġi pprovdut gwida, għajnuna, jew suġġeriment mingħand intermedjarju tal-assigurazzjoni qabel ma jiġi konkluż il-kuntratt tal-assigurazzjoni, id-distributur tal-assigurazzjoni permezz ta' din id-direttiva Ewropea hu marbut li jipprovdi lill-konsumatur b'dokument ta' rakkmandazzjoni personalizzata u dettaljata, fejn jispjega għalfejn dak il-prodott partikolari huwa l-aktar wieħed li jħares l-aqwa interess tal-konsumatur rispettiv – biex ngħidu hekk, l-aktar wieħed li jkun close to being tailor-made għall-klijent rispettiv.

Punt pożittiv ieħor huwa proprju l-fatt li permezz ta' din id-direttiva, l-intermedjarji tal-assigurazzjoni li jimmanifatturaw xi prodott tal-assigurazzjoni biex jinbiegħ lill-konsumaturi huma obbligati li jimplimentaw il-proċeduri tal-product oversight, iżda wkoll tal-governanza, qabel ma jiġi distribwit jew promoss bħala prodott tal-assigurazzjoni lill-konsumatur.

Dan il-proċess ta' approvazzjoni tal-prodott jirrikjedi wkoll li jiġi identifikat is-suq immirat għal kull prodott sabiex jiġi assigurat li jekk hemm xi riskji relevanti għal dak is-suq li ġie mmirat, dawn jiġu identifikati, assessjati u riveduti regolarment.

Kif qed naraw, din id-direttiva qiegħda tiġi mfassla b'tali mod li tipprova tipproteġi lill-konsumatur bl-aktar mod possibbli, però qed tipproteġi wkoll lill-professjonist f'dan is-settur.

Fil-fatt, din id-direttiva Ewropea rat li tindirizza l-immaniġġjar tal-kunflitti b'mod kawt billi kull intermedjarju li jbigħ polza tal-assigurazzjoni bbażata fuq investiment – dik li rreferejt għaliha qabel bħala insurance based investment product, bħal-life insurance biex niftiehmu – hu obbligat li jieħu passi raġonevoli biex jidentifika u jipprevedi kunflitti ta' interess li jistgħu jinqalgħu fil-kors tal-attività tad-distribuzzjoni tal-assigurazzjoni li jkollha effett negattiv fuq l-interessi tal-konsumatur.

Id-direttiva tispeċifika li fejn il-passi li jittieħdu mill-assigurazzjoni jew l-intermedjarju tal-assigurazzjoni jiġu meqjusa bħala mhux suffiċjenti biex jassiguraw li r-riskju tal-konsumatur jiġi evitat, huma mistennija jiddikjaraw it-tali kunflitt ta' interess qabel ma l-kuntratt jiġi konkluż.

Sur President, kif għidt fil-bidu, min-naħa tal-Oppożizzjoni żgur li se nappoġġjaw dawn id-direttivi u naqblu magħhom.

Jien tkellimt ma' bosta esperti fl-industrija lokali li qegħdin iħarsu lejn id-direttivi imposti mill-Unjoni Ewropea b'mod pożittiv.

Dan għax l-Awtorità Maltija għas-Servizzi Finanzjarji (MFSA) ħarġet diversi dokumenti għall-konsultazzjoni qabel din id-Direttiva bl-għan li tipprovdi gwida għal din it-traspożizzjoni tad-Direttiva dwar id-Distribuzzjoni tal-Assigurazzjoni.

Jidher ukoll li l-proposti li ħarġet bihom l-MFSA wara l-feedback li ħadet mingħand l-istakeholders ġew inklużi fl-Abbozz li għandna quddiemna, fosthom li permezz tat-traspożizzjoni imposta mill-Unjoni Ewropea, id-distributuri tal-assigurazzjoni issa kollha huma skont id-Direttiva Ewropea.

L-Awtorità Maltija pproponiet li t-titlu tal-Att dwar l-Intermedjarji tal-Assigurazzjoni jinbidel f'Att dwar id-Distribuzzjoni tal-Assigurazzjoni biex ma jibqax jindirizza l-intermedjarji biss, però kull persuna li tagħmel distribuzzjoni tal-assigurazzjoni u reinsurance distribution, li kif spjegajt qabel tinkludi l-aġenti, il-managers, il-brokers u l-intermedjarji tal-assigurazzjoni anċillari, jiġu kollha taħt din il-kappa.

B'konformità mad-Direttiva Ewropea, il-liġi Maltija timponi li l-persuni li huma involuti f'attivitajiet ta' distribuzzjoni tal-assigurazzjoni huma mistennija li jkollhom l-għarfien neċessarju u l-abilità biex joffru tali servizz.

Id-dettalji ta' x'rekwiżiti jeħtieġ li jkollhom għadhom mhux magħrufa peress li ħafna drabi dawn jiġu żviluppati fi stadju ta' regolamentazzjoni, allura nittama li r-riżors uman li hu l-uniku u l-aqwa riżors li għandu pajjiżna, is-servizz tal-practitioners m'għandu qatt ikun anqas minn eċċellenti.

Sur President, kif għedt fil-bidu, din il-liġi li ġiet imposta fuqna mill-Unjoni Ewropea ssaħħaħ l-operat tas-settur tal-assigurazzjoni, filwaqt li ssaħħaħ ukoll il-protezzjoni tal-konsumatur, allura bħall-bqija tas-settur finanzjarju, hawn il-konsensus politiku miż-żewġ naħat tal-Kamra li niżguraw li dan is-settur tant kruċjali jkompli jissaħħaħ.

Nemmen li f'dan is-settur hekk sensittiv tal-assigurazzjoni jeħtieġ li jkollna aktar diskussjoni biex l-industrija tiġi kkonsultata qabel ma jiġu mħabbra d-draft regulations, qabel ma jiġu mħabbra r-regoli, qabel ma jiġi mħabbar il-conduct of business rule book, u gwidi addizzjonali li mistennija tħabbarhom l-Unjoni Ewropea.

Qed ngħid dan, għax speċjalment fil-każ tal-conduct of business rule book, huwa neċessarju li jitħejja id f'id mal-practioners, li fl-aħħar mill-aħħar huma l-aktar li jħossu l-polz ta' dan is-settur.

Sfortuntament kien hemm każijiet fejn ġiet implimentata d-Direttiva Ewropea mingħajr il-ħruġ tal-ebda gwida, bħalma ġara fil-każ tal-Fourth Anti-Money Laundering Directive, bir-riżultat li kienet ħalliet fil-għama lil diversi practitioners dwar l-implimentazzjoni ta' tali Direttiva.

Allura, aktar ma jkun hemm konsultazzjoni u linji gwida, anke fi stadu ta' regolamentazzjoni, bla dubju huwa ferm u ferm aħjar.

Għalhekk jeħtieġ li kemm jista' jkun ma jiġux ripetuti żbalji li jistgħu jiġu evitati faċilment b'aktar attenzjoni u komunikazzjoni.

Finalment, kif għedt, nemmen li l-potenzjal ta' dan is-settur għadu ma ntlaħaqx għax għandu potenzjal enormi.

Fadlilna ħafna x'naħdmu fuq is-settur tal-assigurazzjoni - hawn qed nitkellem b'mod ġenerali - u jeħtieġ li jkun aktar innovattiv ħalli jaħtaf kull opportunità biex jiġi diversifikat, jikber b'mod sostenibbli, u jirkeb fuq il-progress teknoloġiku biex jiġġieled u jkollu aktar cutting edge, u allura jkun aktar kompetittiv.

Nemmen li dan is-settur jeħtieġ ferm aktar għajnuna u inizjattivi ħalli l-potenzjal tiegħu nibdew insarrfuh verament u jibda jħalli aktar frott.

Nirringrazzjak, Sur President.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

GODFREY FARRUGIA: Sur President, is-swieq finanzjarji mhux biss huma kompetittivi, imma qed jiżviluppaw b'rata tant mgħaġġla li jeħtieġ li jiġu assigurati servizzi ta' kwalità, li wara kollox huwa l-qofol.

Huwa fatt li hemm differenzi kbar f'dak li hu offrut fis-swieq.

Dan jolqot ukoll lis-settur tal-assigurazzjoni, u din it-traspożizzjoni se ssaħħaħ dak li diġà hu fir-regola fil-liġi Maltija.

Ninnota li din it-traspożizzjoni kellha tidħol fi Frar u qegħdin nagħmlu tliet traspożizzjonijiet f'daqqa li lkoll għandhom tema waħda.

Fil-fehma tiegħi, hemm ħtieġa li s-suq Malti joffri tliet punti, fosthom prodott li jkollu livell ta' kwalità bħal ta' membri stati oħra, filwaqt li jkun kompetittiv bejn poloz varji tal-assigurazzjoni.

Fil-fehma tiegħi, għandu jħares u jipproteġi b'mod effettiv lill-kunsumatur Malti b'tali mod li dak li jseħħ Malta jkun fuq l-istess binarju u l-istess livell bħall-pajjiżi l-oħra Ewropej.

Għalhekk jien nifhem li l-informazzjoni adegwata fuq il-prodott, fuq il-prezz u fuq il-kondizzjonijiet, kemm jekk il-konsumatur jixtri dirett mill-assigurazzjoni jew mill-intermedjarju, jew minn xi aġent ieħor, għandha tkun kif suppost sabiex toffri servizz ta' kwalità.

Din id-direttiva qed tgħaqqad swieq varji ta' stati membri Ewropej taħt direzzjoni waħda sabiex tassigura d-drittijiet tal-konsumatur u fl-istess ħin issaħħaħ il-cross-border trade bejn pajjiż u ieħor, filwaqt li jkun hemm equal playing field għal kull assigurazzjoni.

Sur President, nifhem li din hija liġi teknika f'qasam speċjalizzat ferm li jmur oltre mid-dixxiplina li jien ħdimt fiha bħala tabib, għalkemm tul il-karriera tiegħi ltqajt ma' diversi poloz ta' assigurazzjoni, mhux biss mill-aspett personali, imma anke mill-aspett ta' diversi pazjenti u familji, b'mod partikolari meta jiġu għall-kura tal-mard jew poloz ta' assigurazzjoni fuq ħajjithom.

Illum se nipprova nagħti daqsxejn kulur lil din il-liġi li hija teknika u nispjega b'eżempju ċar li ma tolqotx lili biss, imma tolqot lil 320,000 Malti u Għawdxi.

Se nirreferi għall-poloz ta' assigurazzjoni tal-karozzi, li tolqot lilna lkoll, u minn din l-istampa se nifhmu kemm għadna lura meta niġu biex inħarsu u nipproteġu lill-konsumatur u naraw x'baħħ jeżisti meta niġu għar-regolamentazzjoni ta' dan is-settur favur il-bilanċ ġust bejn dak li hu tan-negozju u dak li hu tal-konsumatur.

Ejja nassumu li jien xtrajt karozza ġdida, inxurjajtha, u hekk għandu jkun, u għax għadha ġdida għamiltha fully comprehensive - kif dejjem għamilt u kif jagħmlu 35 sid ġdid ta' karozzi kuljum, għax daqshekk qegħdin jidħlu f'Malta - imbagħad inqalagħli inċident fit-triq u ħadt it-tort ta' dak l-inċident.

Il-karozza mmur biha għand it-tellgħar, li ġieli tindikahuli l-assigurazzjoni stess, u la kien it-tort tiegħi l-assigurazzjoni jkollha tħallas id-danni li saru lili u anke lil ħaddieħor.

Meta tasal il-ġurnata biex inġedded l-assigurazzjoni, allura se jkolli premium ġdid li jekk wieħed jinnota hu madwar 30% aktar minn dak tas-sena ta' qabel.

Sintendi, jien ikun tlift in-no-claim bonus, imma apparti minn hekk l-assigurazzjoni tiġi aġġustata b'żieda ta' somma fenomenali 'l fuq mill-premium.

Dan li qed ngħid fir-realtà jfisser li l-assigurazzjoni oriġinali ma tinkludix l-inherent risk, li jiġi piż finanzjarju ieħor 'l fuq minn dak eżistenti.

Jiġifieri apparti l-premium li għandek, tispiċċa tħallas somma addizzjonali.

Il-konsumatur ikun jaf fl-aħħar minuta dwar dan u ma jkollux triq oħra kif jista' jirreaġixxi mod ieħor u jirrimedja.

Il-konsumatur mhuwiex infurmat kif tiġi kkalkolata ż-żieda tal-flus wara l-ħabta biex b'hekk iħallas 'l fuq mill-premium.

Huwa fatt ukoll li la tkun ħbatt, iż-żieda tonqos mas-snin, sintendi jekk ma jkollokx inċidenti aktar u ma jkollokx claims.

Dan ifisser li l-kumpaniji tal-assigurazzjoni f'Malta eleminaw totalment l-inherent risks, ir-riskji interni tar-rwol tal-assigurazzjoni stess, u għalhekk il-konsumatur qed jispiċċa jħallas l-ispiża għal kollox minn butu.

Din hija d-differenza.

Dan ifisser li l-kumpaniji tal-assigurazzjoni m'għandhom riskju ta' xejn, imma qligħ biss, anzi jekk teħodha mill-aspett li tikkonsidra n-numru kbir ta' sidien tal-karozzi li jkunu assigurati ma' dik l-assigurazzjoni, tinduna li l-qligħ mhuwiex biss kbir, imma huwa ħafna ikbar milli suppost, għax la taħbat, dejjem tispiċċa tħallas l-ispejjeż ta' dik il-ħabta minn butek matul is-snin, minkejja li tkun insured fully comprehensive, apparti li titlef in-no-claim bonus.

Hawnhekk tinduna li hawn żbilanċ, u għalhekk huwa importanti li din id-Direttiva tidħol f'Malta.

Hawn nisħaq li huwa sabiħ li jkollna liġijiet li jgħaddu minn dan il-Parlament, imma l-importanti hu l-mod kif jiġu implimentati.

Hemm bżonn li l-implimentazzjoni ta' din il-liġi ssir bir-reqqa.

Sur President, tajt l-eżempju tal-assigurazzjoni tal-poloz tal-karozzi, għax jaffettwa l-popolazzjoni Maltija u Għawdxija, imma nfakkrek li meta għamilt il-mistoqsija parlamentari 2114 fuq dan is-suġġett nhar il-31 t'Ottubru 2017 - sintendi din id-darba ma tlabtx lis-Segretarjat tal-Onor.

Silvio Schembri, imma tlabt lis-Segretarjat li taħtu taqa' l-MCCAA li suppost tipproteġi l-konsumatur u ssib il-bilanċ ġust bejn il-konsumatur u l-businessmen, jew f'dan il-każ f'polza ta' assigurazzjoni – u r-risposta li ngħatajt kienet li qatt ma kellhom ilment dwar dan, għaldaqstant mhumiex se jinvestigaw.

Dik kienet ir-risposta li ngħatajt f'Ottubru.

Jien nemmen li t-traspożizzjoni ta' dawn il-liġijiet tant sbieħ tkun qed toħloq uniformità madwar 28 stat tal-Unjoni Ewropea u b'hekk jistgħu jsiru t-trans-border trades.

Mill-aspett lokali nħoss li wasal iż-żmien li bħala konsumaturi jkollna drittijiet at par ma' stati membri oħra f'dak li għandu x'jaqsam ma' poloz tal-assigurazzjoni.

F'din it-traspożizzjoni hemm ħafna x'tixtarr u hemm ħafna vantaġġi li se jirbaħ il-konsumtur, imma nispera li l-widnejn torox tal-MCCAA jinfetħu, u jekk għandhom l-għasel f'widnejhom nitlobhom jiġu l-klinika tiegħi biex naħsilhomlhom u nnaddafhomlhom!

Imma hekk jidher li huwa l-każ!

Jien nemmen li bis-saħħa ta' din it-traspożizzjoni fl-aħħar mill-aħħar se jirbħu t-tnejn li huma, kemm min jassigura u kif ukoll il-konsumatur, imma fil-każ ta' Malta l-iktar li se jirbaħ huwa l-konsumatur.

Jien tajt dan l-eżempju biex ikollna l-ewwel tarġa fejn hemm bżonn inħarsu lejn il-problema mill-għeruq tagħha meta niġu għall-poloz ta' assigurazzjoni tal-vetturi tagħna.

Nirringrazzjak, Sur President.

L-ISPEAKER: Grazzi.

(Onor. Membri: No) Jekk m'hawnx aktar rimarki, nitlob lis-Segretarju Parlamentari Silvio Schembri, biex jagħmel il-winding up.

SILVIO SCHEMBRI: Sur President, nirringrazzja lill-Onor.

Godfrey Farrugia għall-intervent tagħhom.

Se nirrispondi għal xi mistoqsijiet li saru f'dan id-dibattitu, imma qabel xejn nirringrazzja lill-Oppożizzjoni għall-qbil tagħha u talli se jkunu qegħdin jivvotaw favur din it-traspożizzjoni biex din id-direttiva tiġi implimentata f'pajjiżna.

Nixtieq niċċara xi punti żgħar, fejn intqal li aħna bħala pajjiż m'għandniex qafas regolatorju u li se tkun qiegħda tintroduċih din id-direttiva, jew forsi intqal diskors li jista' jiftiehem hekk.

Dwar dan il-punt, huwa tajjeb li ngħid li f'dan is-settur aħna bħala pajjiż ilna b'qafas regolatorju mis-sena 1998, li mbagħad ġie aġġornat fl-2006 u issa se jkompli jiġi aġġornat b'din id-direttiva.

Għalhekk qegħdin inħaffu kemm jista' jkun biex naraw li din id-Direttiva tidħol fis-seħħ, anke għax id-data ta' meta din t-traspożizzjoni trid tiġi trasposta f'pajjiżna hija l-1 t'Ottubru.

Huwa tajjeb li ngħid ukoll li kien ġie mitlub li jkun hemm estensjoni tad-data tal-implimentazzjoni - aħna konna wieħed minn dawk il-pajjiżi li qablu li jkun hemm din l-estensjoni - u kienet telgħet anke fuq livell Ewropew, imbagħad intlaħaq qbil li jiġi estiż il-perjodu li din id-direttiva tiġi trasposta fl-istati membri.

Bħala konsultazzjoni kien hemm tal-inqas tliet tipi ta' konsultazzjoni.

Jien ġejt infurmat li saret konsultazzjoni fuq knowledge and ability, li tinkludi parti minn din it-traspożizzjoni, saret konsultazzjoni oħra fuq l-intermedjarji anċillari u l-conduct of business li ġie ppubblikat min-naħa tal-MFSA.

Dawn huma tliet livelli ta' konsultazzjoni li f'dan is-sens jirregolaw it-traspożizzjoni ta' din id-Direttiva.

Saret ukoll konsultazzjoni mas-settur, u huwa tajjeb li ngħid li tant kien hemm konsultazzjoni mas-settur li ċertu feedback li ħadna mill-istess settur se jkun qed jiġi rifless fl-istadju ta' kumitat.

Finalment, kif qed ngħidu, fl-aħħar mill-aħħar din hija traspożizzjoni ta' direttiva li hemm qbil dwarha miż-żewġ naħat tal-Kamra.

Għaldaqstant min-naħa tiegħi m'għandi xejn iktar xi nżid ħlief li issa naraw li wara l-istadju ta' Kumitat ngħaddu għat-Tielet Qari u b'hekk bħala pajjiż ningħaqdu mal-kumplament tal-pajjiżi l-oħra u d-direttiva tiġi fis-seħħ f'pajjiżna wkoll.

Nirringrazzjak, Sur President.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda diversi liġijiet dwar servizzi finanzjarji, biex jittrasponi d-Direttiva (EU) 2016/97 (id-Direttiva dwar id-Distribuzzjoni tal-Assigurazzjoni), u biex jipprovdi dwar affarijiet anċillari jew inċidentali għalihom" ikun moqri t-Tieni Darba.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri t-Tieni Darba.

L-ISPEAKER: L-Onor.

SILVIO SCHEMBRI: Sur President, nipproponi li dan l-Abbozz ta' Liġi jiġi ttrattat mill-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi.

L-ISPEAKER: Min jissekonda?

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-mistoqsija hi l-mozzjoni kif imressqa mis-Segretarju Parlamentari Silvio Schembri.

Il-mozzjoni għaddiet nem.con.

L-ISPEAKER: Nifhem li hawn qbil li l-ħin tal-interruzzjoni tax-xogħol ikun issa u li ngħaddu immedjatament għall-Aġġornament?

Fit-8.52 p.m. il-Kamra qablet li dak ikun il-ħin tal-interruzzjoni tax-xogħol

L-ISPEAKER: Nistieden lis-Segretarju Parlamentari Silvio Schembri biex, jekk jogħġbu, jipproponi l-Aġġornament tal-Kamra.

AĠĠORNAMENT

SILVIO SCHEMBRI: Sur President, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għat-Tlieta, 26 ta' Ġunju 2018, fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi dwar Arranġamenti u Servizzi ta' Teknoloġia Innovattiva - Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar l-Attiv Finanzjarju Virtwali – Tieni Qari; u

Abbozz ta' Liġi dwar l-Awtorità tal-Innovazzjoni Diġitali ta' Malta – Tieni Qari.

Abbozz ta' Liġi dwar l-Aġenzija għal Infrastruttura Malta – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar Prevenzjoni tal-Korruzzjoni fl-Isport – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi biex jemenda Diversi Liġijiet (Riforma dwar il-Pensjonijiet) - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza li Tneħħi l-Kontroll tad-Djar – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Kriminali u l-Att dwar id-Dipendenza fuq id-Droga (Trattament mhux Priġunerija) – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Professjoni Nutarili u Arkivji Nutarili – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar is-Sigrieti Kummerċjali – Kumitati Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda Diversi Liġijiet dwar is-Servizzi Finanzjarji – Kumitat Permanenti.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

THERESE COMODINI CACHIA: Sur President, sitt ijiem ilu biss il-Google ħabbar li f'Malta se jkollna wkoll il-Youtube Partnership Programme.

Dan ifisser li l-artisti Maltin se jkunu jistgħu jagħmlu użu minn din il-pjattaforma soċjali sabiex jilħqu iktar nies barra minn xtutna u iktar Maltin li jgħixu barra minn xtutna.

B'hekk inkunu nistgħu ngawdu l-ħidma artistika u kulturali tal-artisti Maltin mhux fit-territorju Malti biss.

Illum iddeċidejt li nitkellem fuq dan is-suġġett għal diversi raġunijiet.

Naħseb li l-ewwel raġuni kienet li dak li wegħidt lill-artisti Maltin meta ltqajt magħhom fl-14 ta' Marzu 2017, illum nista' ngħid li seħħ.

Fil-laqgħa li kienet sejħet il-Performing Rights Society (PRS) ma' artisti, kompożituri, kantanti u ma' rappreżentanti ta' bands Maltin, l-artisti kienu esprimew it-tħassib tagħhom għar-raġuni li ma kellhomx aċċess ħieles u liberu li minnu jista' jkollhom introjtu.

Fil-pjattaforma tal-Youtube huma jkunu jistgħu jtellgħu l-vidoes tagħhom u ħidmiet oħra, mhux biss biex jaqsmuhom ma' min irid isegwihom barra minn Malta, imma anke biex, kif jagħmlu artisti barranin, ikunu jistgħu jdaħħlu l-introjtu dovut lilhom, li jirrappreżenta l-copyright u d-drittijiet tal-artisti u l-kompożituri fix-xogħol kulturali u artistiku tagħhom, kif isir barra minn Malta.

F'Marzu 2017, wara dik il-laqgħa kont tkellimt mar-rappreżentanti tal-Google, li kienu aċċettaw mill-ewwel li din hija sitwazzjoni diskriminatorja li m'għandhiex tibqa'.

Minn hawnhekk irrid nirringrazzja lil dawk ir-rappreżentanti tal-Google li semgħuni, laqgħu din it-talba u mill-ewwel bdew jaħdmu biex isibu soluzzjoni.

Irrid ngħid ukoll li bis-saħħa ta' din il-laqgħa mal-artisti Maltin u l-konnessjonijiet li kelli, irnexxielna naslu għat-tnedija tal-Youtube Partnership Programme f'Malta.

Dan ma bediex sempliċement minn hemmhekk, imma kien beda fis-sena 2016 meta jien stess kont ilqajt lir-rappreżentanti tal-Google f'Malta, li kienu taw taħriġ lill-SMEs Maltin.

Ħafna minn dawk li kienu preżenti għal din l-attività kienu ġejjin mis-settur tal-kultura u setgħu jingħataw taħriġ dwar kif jistgħu jkabbru n-negozju tagħhom permezz tal-użu ta' pjattaforma bħalma hu Youtube, u ta' pjattaformi oħra.

Sur President, inħossni kburija li sa mis-sena 2016, l-artisti Maltin u kull min jaħdem fis-settur kulturali seta' jipparteċipa f'dan il-programm ta' taħriġ offrut minn Google li sas-sena l-oħra kellu jilħaq il-200 persuna mħarrġa.

Din il-ħidma ma saritx mil-lum għal għada.

Fil-fatt, it-talba min-naħa tiegħi lil Google saret wara l-14 ta' Marzu, 2017 u dan il-programm ġie mniedi sitt ijiem ilu.

Apparti l-programm innifsu, naħseb li l-artisti Maltin kienu qed jistennew li meta jtellgħu x-xogħol tagħhom fuq pjattaforma soċjali bħal din, bħalma jagħmlu artisti u kumpaniji barranin, ikunu jistgħu jirċievu parti mill-introjtu jew l-introjtu kollu minn dak li wieħed ikun qed jara fuq Youtube.

Din hija sistema fejn jekk artist itella' l-video artistiku tiegħu fuq Youtube u s-sistema ta' Google tkun tista' ttella' riklami fil-kolonna viċin dak il-video, l-artist Malti jkun jista' jidħol fi ftehim ma' Youtube biex jirċievi introjtu minn kull min ikun qiegħed jara u jgawdi x-xogħol tiegħu.

Naħseb li dan hu rikonoxximent żgħir imma importanti lejn l-artisti Maltin li xogħolhom hu ta' valur u ta' livell ferm kbir u għoli li ħaqqu jiġi apprezzat fuq il-pjattaformi soċjali.

Għalhekk, irrid nirringrazzja mhux biss lil dawk l-artisti li attendew il-laqgħa ta' Marzu 2016 imma wkoll lill-kumpanija Google talli laqgħet it-talba tagħna u saħansitra aċċettat li tindirizza d-diskriminazzjoni li kien hemm fil-konfront tal-artisti Maltin.

Irrid ngħid ukoll li m'iniex se nagħmel kif għamel is-Segretarju Parlamentari Silvio Schembri li dejqu ferm ismi fuq l-istqarrija għall-istampa uffiċjali tat-tnedija ta' dan il-programm.

Jien irrid nirringrazzja lilu wkoll, hekk kif irrid nirringrazzja lill-Prim Minstru Joseph Muscat talli f'dawn l-aħħar xhur huma għamlu l-istess talba, u wara s-Sur Fabian Borg nieda l-petizzjoni tiegħu online indirizzata lil Youtube biex jagħmel din it-talba li jien kont diġà qiegħda naħdem fuqha ma' din il-kumpanija.

Irrid nirringrazzja wkoll lill-Membru Parlamentari Ewropew Francis Zammit Dimech talli kompla b'din il-ħidma u appoġġjaha.

Jien nemmen li l-artisti Maltin jistgħu jagħmlu użu tajjeb u effettiv minn din il-pjattaforma soċjali u mill-pjattaformi soċjali kollha.

Ħalli ngħid għalfejn għandna bżonn l-użu ta' din il-pjattaforma soċjali għall-artisti Maltin.

Wieħed irid jirrealizza li s-suq tagħna huwa żgħir, u allura pjattaforma soċjali bħal din tista' tagħti l-opportunità lill-artisti Maltin biex jimirħu barra minn xtutna, mingħajr ma jkollhom ikomplu jżidu mal-ispejjeż tagħhom.

Jien, kull darba li lqtajt ma' artisti Maltin, dejjem jgħiduli li l-ispejjeż li jkollhom biex ikunu jistgħu joħolqu xogħol artistiku qed dejjem jikbru, u sfortunatament, ħafna drabi jridu jkunu huma li jiffinanzjaw il-proġett tagħhom, apparti li jdumu biex jaraw xi return, jekk jaraw xi return minn dik il-ħidma.

Kif nafu, f'pajjiżna għandna ħafna artisti li jkollhom ifittxu xogħol ieħor biex ikunu jistgħu jiffinanzjaw il-ħidma artistika u kulturali tagħhom.

Sur President, nispera li ma tkunx biss din il-pjattaforma li tagħtihom din l-opportunità.

Nittama li l-Gvern ikompli jżid programmi li jgħinuhom joħorġu barra minn xtutna.

Issa li l-kantanti għall-Eurovision Song Contest se jiġu magħżulin bl-istess mod kif isir f'pajjiżi oħrajn, nispera li lill-kompożituri Maltin noħolqulhom l-istess niċċa li kien jagħtihom il-Eurovision Song Contest, fejn kienu jingħataw l-opportunità li jikkompetu f'pajjiżhom u meta jintgħażel xogħolhom, imorru jikkompetu barra minn Malta.

Skont kif ġejt informata, illum il-ġurnata dak il-festival ġie mneħħi mill-Gvern, kważi kważi mingħajr l-ebda konsultazzjoni ma' dawn il-kompożituri, u din il-ħaġa dejqithom ħafna.

Jien nemmen li l-kompożituri huma lesti li jħarsu 'l quddiem, però għandhom mistoqsija ċara.

Issa li tneħħitilhom din l-opportunità ta' festival li kellu ċertu preġju, il-Gvern x'opportunitajiet oħra lest li joffrilhom?

Jien ninsab ċerta li għandna kompożituri Maltin bravi immens li mhumiex se joqogħdu jistennew il-bajtra taqa' f'ħalqhom, għax dawn qatt m'għamlu hekk, però l-fatt li neħħejnielhom din l-opportunità, li kienu kuntenti biha, bilfors irridu nsibulhom opportunità oħra biex ikunu jistgħu jipparteċipaw bit-talenti tagħhom.

Nirringrazzjak, Sur President.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

CLAUDETTE BUTTIGIEG: Sur President, bħal-lum sena konna qegħdin f'din l-istess Kamra nieħdu l-ġurament tal-ħatra.

Naħseb li bħalma jiġrilu kulħadd, malli lbieraħ dħalt fuq Facebook u tela' r-ritratt ta' dik l-okkażjoni, mentalment bilfors kelli immur lura u naħseb f'din is-sena li diġà għaddiet minn din l-opportunità.

Għalhekk, nixtieq nirringrazzja lis-Sedja u lill-membri kollha ta' din il-Kamra li unanimament ħatruni għal din il-kariga, b'mod partikolari lill-Onor.

Simon Busuttil li nnominani u lill-Prim Ministru li mexxa n-nomina tiegħi.

Bħalma taf inti, nitkellmu spiss fuq il-ħidma tiegħi li hija esperjenza ġdida għalija u għadni qiegħda nitgħallem.

Hawn ma nistax ma nirringrazzjax lill-istaff kollu tal-Parlament, għax naħseb li apparti n-numru żgħir li hawn preżenti hawnhekk, hemm ħafna ħidma għaddejja minn wara l-kwinti li forsi mhux dejjem naprezzawha, sija aħna l-membri parlamentari u anke l-pubbliku inġenerali, li ma jafx bil-ħidma kbira li hawn għaddejja f'dan il-Parlament u ma jafx l-istaff tal-Parlament kemm huwa essenzjali għall-ħidma ta' kuljum li jkun hawn f'din il-binja.

Sur President, id-diskors tiegħi tal-lum huwa marbut ma' memorji u ħsebijiet miġburin flimkien, għax dan l-aħħar ġraw ħafna affarijiet li rrid insemmihom.

Nhar l-Erbgħa li għadda kelli okkażjoni mhux tas-soltu, għax l-iskola fejn attendejt għal numru kbir ta' snin, dik ta' St Dorothy's li llum qiegħda Ħaż-Żebbuġ, stednuni bħalma stiednu lil nies oħrajn li darba kienu studenti f'din l-istess skola, biex nattendi għal ċerimonja qasira li organizzaw biex twaħħlet plakka kommemorattiva li tfakkar lill-ġurnalista assassinata Daphne Caruana Galizia li kienet studenta f'din l-iskola.

Jien ħadt pjaċir nattendi għal din l-okkażjoni, għax naħseb li kienet l-ewwel okkażjoni formali fejn inħolqot tifkira b'mod uffiċjali ta' Daphne Caruana Galizia, proprju fl-iskola fejn kienet tattendi.

Fuq il-midja soċjali kien hemm kummenti varji fuq dak li ġara fl-iskola.

Kienet ċerimonja qasira ħafna li fiha saru żewġ diskorsi qosra, u l-ġenituri tagħha kixfu din il-plakka kommemorattiva.

Jien, minbarra li attendejt, għażilt li nqatta' ftit ħin nieħu daqsxejn kafè ma' wħud mis-sorijiet li ġeddewli memorji sbieħ ħafna taż-żmien li għamilt fl-iskola.

Tkellimt ukoll mal-ġenituri ta' Daphne Caruana Galizia, ma' tnejn minn ħutha, in-neputijiet, ir-raġel ta' waħda minnhom u xi ftit ħbieb, u qgħadna niddiskutu ħafna affarijiet.

Qgħadna niftakru ħafna memorji ta' dak li ħriġna magħna minn din l-iskola, u bdejt nifhem daqsxejn aħjar l-edukazzjoni fejn kienet u fejn sejra, jew fejn qiegħda iktar milli fejn sejra.

Illum qabli tkellmet l-Onor.

Comodini Cachia, u dan wassalni biex naħseb dwar ir-rwol tagħna n-nisa fil-ħajja politika u fil-ħajja pubblika, imma naħseb li għadna 'l bogħod.

Dan huwa suġġett li niddistukuh jien u inti, Sur President.

Bħalma taf is-Sedja, jien dejjem ngħid li qabel ma din il-Kamra jkollha membri parlamentari full-time, m'aħniex se naraw nisa ta' kwalità jersqu lejn din il-Kamra fin-numru li għandna bżonn li jkunu hawnhekk.

Naħseb li għal ċerti nisa, din tista' tkun għażla ta' karriera, iktar milli passatemp jew part-time job.

Naħseb li n-nisa validi din jistgħu jersqu lejha.

Meta kont qiegħda l-iskola niddiskuti mal-familja ta' Daphne Caruana Galizia minn xiex għaddew u minn xiex għadhom għaddejjin, bdejt nifhem daqsxejn aħjar kemm l-istorja daqshekk xokkanti tal-qtil ta' Daphne Caruana Galizia tista' twasslek biex tibda tara l-ħajja minn aspetti kompletament differenti.

Fil-fatt, issa ilu iktar minn tmien xhur li ġiet assassinata, u l-ġenituri tagħha għaddew kumment waqt li konna qed nitkellmu li mhux faċli li tgħaddi minn dak li għaddejjin huma.

Però fl-istess ħin innotajt li hemm mhux biss perseveranza li jkomplu għaddejjin b'dak li qed jagħmlu biex ma jħallux il-memorja tagħha tintilef, imma juru wkoll ċertu aprezzament lejn in-nies li dan l-isforz qed ikomplu għaddejjin bih, bħalma huma n-nisa ta' Occupy Justice, li nsellmilhom minn hawnhekk u nsellem lill-ġenituri ta' Daphne Caruana Galizia, kif ukoll lil ħutha u l-familji tagħhom.

Fil-ftit ħin li qattajt mas-sorijiet ta' St Dorothy's, fakkruni fil-formazzjoni edukattiva tiegħi.

Waħda mill-memorji sbieħ li għandi tal-iskola hija l-fatt li waħda mis-sorijiet li kien hemm preżenti f'din l-okkażjoni kienet tatni ktieb fil-Prize Day.

Jien ma kontx waħda minn dawk li niġi l-ewwel fil-klassi, allura kont daqsxejn sorpriża li kelli premju.

Niftakarni niftaħ il-ktieb u mmur id-dar inifttex fid-dizzjunarju xi tfisser il-kelma li kien hemm miktuba f'dan il-ktieb, għax kont ingħatajt il-premju 'for initiative', u ma stajtx nifhem xi tfisser l-inizjattiva li għaliha kelli niġi ppremjata.

Illum mhux biss nifhem it-tifsira ta' dik il-kelma li baqgħet miegħi, u l-ktieb għadu għandi u ngħożżu b'memorja sabiħa ħafna ta' żmien l-iskola, imma sirt nifhem ukoll illi li jkollok inizjattiva hija xi ħaġa importanti ħafna, fis-sens li llum liż-żgħażagħ u lil uliedna, x'qed nagħtuhom biex inrawmu fihom sens ta' inizjattiva u raġuni għalfejn itejbu lilhom infushom?

Bħalissa jinsabu fl-aħħar ġimgħa tal-eżamijiet u l-iskejjel jibdew jikkonkludu, u meta titkellem mal-għalliema u mal-ġenituri, kulħadd jgħidlek l-istess ħaġa, qishom it-tfal li kien għalihom jagħmlu l-minimu possibbli u mhux il-massimu.

Naħseb li din il-ħaġa rridu nifhmu minn fejn hi ġejja.

Illum nafu li jekk biex tidħol f'istituzzjoni edukattiva partikolari għandek bżonn ċertu minimu, iġibu dak l-minimu, kemm jidħlu, mentri aħna konna nimxu b'sistema kompletament differenti u konna nġibu ħafna iktar milli hemm bżonn.

Ovvjament, aħna għaddejna minn esperjenzi fejn kellna niġġieldu ħafna għad-dritt għall-edukazzjoni, u forsi huwa dak li ġegħilna naħdmu ħafna iktar.

Huwa faċli li nwaħħlu fis-sistema edukattiva tagħna, imma ma naħsibx li l-problema hija biss is-sistema edukattiva.

Jien naħseb li huwa l-mod kif qed inrawmu lil uliedna.

Naħseb li dan huwa messaġġ importanti ħafna u nħoss li din hija sfida kbira fil-ġurnata tal-lum!

Il-ġimgħa li għaddiet kien hemm gradwazzjoni importanti ħafna, li attenda għaliha l-Onor.

Hawn qed nirreferi għall-gradwazzjoni taż-żgħażagħ, u anke persuni mhux daqstant żgħażagħ, mill-Caritas f'San Blas.

Nixtieq verament insellmilhom minn qalbi u nirringrazzjahom għall-fatt li ma jaqtgħux qalhom minn dawn iż-żgħażagħ, in-nisa u l-irġiel, u minn hawnhekk nixtieq nagħmel kuraġġ lil min iggradwa f'dan il-programm ta' formazzjoni fil-ġlieda kontra d-droga.

F'dawn l-aħħar ġranet rajna ħafna messaġġi sbieħ fuq Facebook li jawguraw lil ħafna nies li ggradwaw.

Hawn b'mod partikolari nixtieq insemmi lill-ħabib tiegħi Fabrizio Faniello li la għamilha pubblika, naħseb li huwa importanti li nifraħlu minn hawnhekk.

L-Onor.

Comodini Cachia semmiet il-Eurovision, u jien bħal Fabrizio għaddejt minn dik l-esperjenza wkoll, allura nixtieq nawguralu minn qalbi, għax naf kemm hija sitwazzjoni diffiċli.

Fabrizio għandu l-appoġġ tal-familja kollha u ta' ħafna u ħafna ħbieb.

Naħseb li issa l-obbligu tas-soċjetà hu li minflok ma niġġudikaw u nikkritikaw lil dawk li għamlu l-kors, naċċertaw li ma jerġgħux jaqgħu lura fil-vizzju.

Naħseb li dan huwa obbligu li kull wieħed u waħda minna għandu jġorr b'responsabbiltà.

Ħalli nipprova ngħaqqad dawn it-truf kollha flimkien għaliex illum kelli ħafna ħsibijiet li ġegħluni naħseb fuq x'qegħdin nagħmlu llum fis-soċjetà tagħna, fuq fejn sejjer is-sens ta' valur u s-sens ta' rispett lejn ħaddieħor u fuq li tagħmel l-affarijiet fil-ħin opportun.

Nammetti li mhux dejjem nagħmilhom, għax kulħadd huwa uman u jien niżbalja wkoll, però naħseb li kull wieħed u waħda minna għandna nagħmlu dak l-isforz.

Naħseb li llum kienet waħda mill-iktar ġranet li f'dan il-Parlament kien hawn serenità fuq suġġetti jaħarqu, fuq suġġetti kkumplikati u fuq suġġetti tekniċi, imma naħseb li n-nies hemm barra dak hu li jridu minna, mhux li naqblu f'kollox, imma li meta ma naqblux, nagħmlu dan b'dinjità u b'rispett.

Nirringrazzjak, Sur President.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada t-Tlieta, 26 ta' Ġunju 2018, fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif ġiet ikkomunikata mis-Segretarju Parlamentari Silvio Schembri.

Fid-9.15 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

PROĊEDURI DIXXIPLINARI KONTRA SURĠENT TAL-PULIZIJA

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid x'sar mill-proċeduri dixxiplinari kontra s-Surġent li d-dettalji dwaru qed jingħataw separatament talli kien kiteb fuq Facebook li l-ġurnalista maqtula kienet ħadet li ħaqqha?

JOSEPH MUSCAT (Prim Ministru): Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 2575.

PUBLIC PROCUREMENT – KUMPANIJI LI ĠEW BLACKLISTED FUQ IMPJIEG PREKARJU

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Finanzi: B'referenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 456, jista' l-Ministru jelenka l-ismijiet tat-tliet kumpaniji li ġew blacklisted?

EDWARD SCICLUNA (Ministru għall-Finanzi): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba ser tingħata f'seduta oħra.

FAĊILITÀ KORRETTIVA TA' KORDIN – RESIDENTI LI EŻERĊITAW ID-DRITT TAL-VOT FL-ELEZZJONI ĠENERALI 2017

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Intern u Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 454 u ċjoè: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il resident mill-Faċilità Korrettiva ta' Kordin eżerċita d-dritt tal-vot fl-Elezzjoni Ġenerali 2017?

MICHAEL FARRUGIA (Ministru għall-Intern u Sigurtà Nazzjonali): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li b'kollox kien hemm 126 priġunier li eżerċitaw id-dritt tal-vot fl-Elezzjoni Ġenerali 2017.

FAĊILITÀ KORRETTIVA TA' KORDIN – SEJBA TA' DROGA

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Intern u Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 453 u ċjoè: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il sejba ta' droga kien hemm fil-Faċilità Korrettiva ta' Kordin fl-2015, fl-2016 u fl-2017, sena b'sena u x'tip ta' droga nstabet?

MICHAEL FARRUGIA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar u għaldaqstant it-tweġiba tingħata f'seduta oħra.

GĦAWDEX: TAQSIMA TAL-PUBLIC CLEANSING – TBAGĦBIS FL-UŻU TA PETROL U DIESEL

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid jekk fit-Taqsima tal-Public Cleansing li taqa' taħt il-Ministeru tagħha nstabx li fl-aħħar ġimgħat kien qed jiġi mbagħbas l-użu tal-petrol/diesel?

Tista' tgħid ukoll jekk sarx rapport lill-Pulizija dwar dan, min għamel dan ir-rapport u meta sar?

JUSTYNE CARUANA (Ministru għal Għawdex): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li ma jirriżultax li sar xi tbagħbis fl-użu tal-petrol/diesel u għalhekk ma sarux rapporti lill-Pulizija.

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Intern u Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid mis-sena 2013 sal-aħħar tas-sena 2017 kemm saru lmenti lill-Police Board kif ukoll lill-Internal Affairs Unit fi ħdan il-Korp tal-Pulizija u kemm ittieħdu passi legali kontra l-uffiċjali msemmija u x'tip ta' proċeduri kienu?

MICHAEL FARRUGIA: Ninsab infurmat li mis-sena 2013 sal-aħħar tas-sena 2017 saru seba' mija u tmienja u sittin (768) ilment lill-Internal Affairs Unit fi ħdan il-Korp tal-Pulizija.

Infurmat li ttieħdu proċeduri fuq 236 każ kontra l-uffiċjali kkonċernati, u minn dawn il-każi 104 kienu proċeduri kriminali u 132 proċeduri dixxiplinari.

Fir-rigward tal-Police Board, tajjeb jingħad li l-Bord ġie xolt fit-12 ta' Mejju 2017.

Dakinhar inħatar bord ġdid bl-isem Independent Police Complaints Board u l-ilmenti li ġew ippreżentati quddiemu sal-31 ta' Diċembru 2017 kienu erbgħa.

Għaldaqstant, l-ilmenti kif ippreżentati quddiem il-Police Board huma kif jidhru fit-tabella hawn taħt.

Wara dawn l-ilmenti ma ttieħdu ebda passi legali.

NADUR GĦAWDEX: TRIQ IT-TIĠRIJA - DAR TAL-ANZJANI ĠDIDA

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid fiex wasal il-proċess biex jinbeda x-xogħol fuq dar ġdida tal-anzjani fi Triq it-Tiġrija fin-Nadur Għawdex, wara konferenza tal-aħbarijiet li kienet saret ftit aktar minn sena ilu fejn tħabbar dan il-proġett mill-Ministru stess, iżda sal-lum jidher li ma nbeda l-ebda xogħol fuq din id-dar tal-anzjani u ma saret l-ebda applikazzjoni biex isir dan ix-xogħol?

Interpellant li d-Dar tal-Anzjani msemmija hija proprjetà tal-Knisja u mhux tal-Gvern.

Għat-tnedija tal-proġett il-Gvern ġie mistieden mill-entitajiet Ekkleżjastiċi bi prospett li fil-futur jinxtraw diversi sodod f'din id-dar.

Il-Ministeru għal Għawdex għadu qed jistenna mingħand id-Djoċesi ta' Għawdex biex ikun jista' jissokta l-proġett.

MINISTERU GĦALL-EKONOMIJA, INVESTIMENT U INTRAPRIŻI ŻGĦAR– CHAIRPERSON U MEMBRI TAL-BORDIJIET

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għall-Ekonomija, Investiment u Negozji Żgħar: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra lista ta' Chairpersons u membri tal-bordijiet tal-awtoritajiet, kumpaniji u l-entitajiet pubbliċi li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu?

Jista' f'kull każ jgħid x'rimunerazzjoni għandhom kull wieħed u waħda miċ-Chairpersons u l-membri?

CHRIS CARDONA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni għadha qed tinġabar.

MINISTERU GĦAT-TRASPORT, INFRASTRUTTURA U PROĠETTI KAPITALI – CHAIRPERSONS U MEMBRI TAL-BORDIJIET

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra lista ta' Chairpersons u membri tal-bordijiet tal-awtoritajiet, kumpaniji u l-entitajiet pubbliċi li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu?

IAN BORG: Filwaqt li nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferi għat-twegiba mogħtija fuq il-Mistoqsija Parlamentari 4755 f'Seduta 104, kien hemm żewgt bidliet fl-entitajiet li jidhru hawn taħt;

GĦAWDEX: AĠENZIJA SPORTS MALTA – PROĠETTI INFRASTRUTTURALI U APPARAT MIXTRI

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid xi proġetti infrastrutturali saru f'Għawdex u x'apparat sportiv inxtara għal Għawdex mill-Aġenzija Sports Malta sena b'sena minn Marzu 2013 sal-lum u x'kienet l-ispiża fuq kull proġett u apparat sportiv?

EVARIST BARTOLO: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li tabella li turi l-ispiża tal-assistenza mogħtija minn SportMalta f'Għawdex tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

MINISTERU GĦAL GĦAWDEX: DIPARTIMENTI U ENTITAJIET – SEJĦIET GĦALL-POSTIJIET/POŻIZZJONIJIET VAKANTI

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru twieġeb il-mistoqsija parlamentari 3242 u tgħid minn Marzu 2013 sal-lum kemm inħarġu sejħiet biex jimtlew postijiet/pożizzjonijiet vakanti fid-dipartimenti jew entitajiet li jaqgħu taħt il-Ministeru tagħha?

Tista' tgħid f kull każ kif dawn inħarġu, u ċjoè jekk inħarġux l-ewwel bħala sejħa interna jew inkella nħarġux għall-applikazzjonijiet minn barra mill-ewwel?

Liema minn dawn il-postijiet kienu vakanti u liema le?

Għal kull applikazzjoni, kemm kien hemm applikazzjonijiet, kemm minnhom kienu ineleġibbli u għaliex?

Liema kienu dawk il-postijiet li mtlew s'issa u meta ġew mimlija?

Interpellant li l-informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar u tingħata f'xi seduta oħra.

MINISTERU GĦALL-EDUKAZZJONI U XOGĦOL – CHAIRPERSON U MEMBRI TAL-BORDIJIET

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra lista ta' Chairpersons u membri tal-bordijiet, fl-awtoritajiet, kumpaniji u l-entitajiet pubbliċi li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu?

Jista' f'kull każ jgħid x'rimunerazzjoni għandhom kull wieħed u waħda miċ-Chairpersons u l-membri?

EVARIST BARTOLO: Tabella bl-informazzjoni miġbura b'risposta għall-mistoqsija tal-Onor.

Interpellant tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

Ir-rimunerazzjonijiet indikati huma relatati mal-funzjonijiet konnessi max-xogħol tal-bord.

IN-NAXXAR: TRIQ IL-FORĠA (PARTI) – XOGĦOL TA' KOSTRUZZJONI

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 6105 u ċjoè: Jista' l-Ministru jgħid meta se jibda x-xogħol ta' kostruzzjoni tant bżonjuż fuq Triq il-Forġa (parti) fin-Naxxar?

IAN BORG: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferi għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari 6112.

FLEUR-DE-LYS – BUS STOP U TRAFFIC LIGHTS QUDDIEM IL-KAPPELLA TA' SAN ĠUŻEPP

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Peress li sikwit jinġema' ħafna traffiku madwar ir-roundabout tal-Ark ta' Fleur-de-Lys, jista' l-Ministru jara li l-bus stop ta' quddiem il-Kappella ta' San Ġużepp (B'Kara/Sta Venera) titressaq ftit 'l isfel, flimkien mat-traffic lights?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li se nkunu qed nevalwaw dan is-suġġeriment.

TRIQ L-IMDINA SAR-ROUNDABOUT TAL-ARK FI FLEUR-DE-LYS – TRAFFIC CALMING MEASURES

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Peress li fi Triq l-Mdina, mil-lights ta' quddiem Oxford House fl-Imrieħel sar-roundabout tal-Ark ta' Fleur-de-Lys qed ikun hemm ħafna karozzi jsuqu b'sewqan perikoluż fil-karreġġjata tan-naħa ta' Fleur-de-Lys, u dan wassal biex il-monument tal-Ark diġà sofra xi inċidenti, jista' l-Ministru jara li jsiru traffic calming measures biex jiġu evitati inċidenti?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li Transport Malta qed tieħu nota ta' dan il-każ, ser tagħmel moniteraġġ u tevalwa din ir-rakkmandazzjoni.

BIRKIRKARA: ĠNIEN TAL-ISTAZZJON – XOGĦOL

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid meta se jkun lest ix-xogħol fil-Ġnien tal-Istazzjon ġewwa Birkirkara?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant biex titlob l-informazzjoni meħtiega lill-Ministeru responsabbli mill-Kunsilli Lokali.

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jara li jitneħħew jew jitressqu l-blokki kbar li qed jesporġu fuq Triq Psaila, kantuniera ma' Triq Laurent Ropa u Triq Cuschieri, ġewwa Fleur-de-Lys, Birkirkara, li qed jagħlqu blokka bini, peress li għal żmien twil ilhom ikunu ta' inkonvenjent għar-residenti u s-sewwieqa kif jidher fir-ritratt li qed jingħata separatament?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-blokki msemmija tneħħew kompletament wara l-intervent tal-Uffiċjali tal-Uffiċċju għar-Regolament tal-Bini.

BIRKIRKARA - TRIQ FLEUR-DE-LYS U TRIQ L-INDJANA - BOX GRID JUNCTION MARKING

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jara li terġa' tinżeba' il-box grid junction fl-intersection bejn Triq Fleur-de-Lys u Triq l-Indjana f'Birkirkara?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li x-xogħol imsemmi se jkun qed isir fil-ġranet li ġejjin.

AĠENZIJA IDENTITÀ MALTA – KONTIJIET BANKARJI

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Prim Ministru: B'referenza għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari 6296 waqt is-seduta ta' nhar it-13 ta' Ġunju 2018, jista' l-Prim Ministru jgħid f'liema bank jinsab kull wieħed mis-sittax-il kont bankarju li għandha l-Aġenzija Identità Malta?

JOSEPH MUSCAT: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 6296 u għal informazzjoni addizzjonali nirreferih għar-rapport finanzjarju tal-aġenzija Identity Malta li tqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra nhar it-Tlieta 19 ta' Ġunju 2018.

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Prim Ministru: B'referenza għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari 6296 waqt is-seduta ta' nhar it-13 ta' Ġunju 2018, jista' l-Prim Ministru jgħid x'tip ta' kont bankarju (pereżempju: savings account, current account, term deposit account, eċċetra) hu kull wieħed mis-16-il kont bankarju li għandha l-Aġenzija Identità Malta?

JOSEPH MUSCAT: Nirreferi lill-Onor Interpellant għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 6425.

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Prim Ministru: B'referenza għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari numru 6296 waqt is-seduta ta' nhar it-13 ta' Ġunju 2018, jista' l-Prim Ministru jgħid għal kull wieħed mis-sittax-il kont bankarju li għandha l-Aġenzija Identità Malta, x'inhu l-ammont li kien jinsab depożitat fih nhar il-31 ta' Mejju 2018?

JOSEPH MUSCAT: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 6425.

UFFIĊĊJU KONĠUNT – SKEMA TA' FIDI TA' ĊENS

L-ONOR.

DAVID STELLINI staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari 3535, jista' l-Ministru jgħid jekk l-iskema għal fidi ta' ċens temporanju tal-uffiċċju konġunt hux se tiftaħ, peress li l-aħħar darba li fetħet din l-iskema, kien fl-2013, taħt Gvern Nazzjonalista?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-iskema għal fidi ta' ċens temporanju tal-Uffiċċju Konġunt se tiftaħ aktar tard din is-sena.

WIED IL-GĦAJN - FAMILY RESOURCE CENTRE

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid meta huwa ppjanat li jinfetaħ formalment il-Family Resource Centre f'Wied il-Għajn?

Kemm hemm familji vulnerabbli identifikati minn social mentors u li sarilhom profiling li jgħixu f'din il-lokalità?

X'tipi ta' għajnuna qegħdin jirċievu?

MICHAEL FALZON (Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali): Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li għalkemm ma sarx ftuħ formali taċ-Ċentru LEAP ta' Wied il-Għajn, madankollu l-ħidma mill-istess Ċentru ilha tingħata għal dawn l-aħħar 24 xahar, wara li saru l-preparazzjonijiet meħtieġa sabiex jiġi attrezzat iċ-Ċentru b'dak li hemm bżonn sabiex jopera.

Hemm 299 individwu li ġejjin minn familji vulnerabbli u li joqogħdu Wied il-Għajn li ġew identifikati minn social mentors li sarilhom il-profiling.

Ingħatat assistenza lil għoxrin familja minn Wied il-Għajn sabiex jiġi mogħti self mingħajr depożitu minn banek lokali sabiex tinxtara residenza flok kiri, dan bi sħab u f'kollaborazzjoni mal-Awtorità tad-Djar.

Fl-2017 ġew megħjuna 14-il familja u s'issa f'din is-sena ġew megħjuna sitt familji.

Kien hemm ukoll 11-il familja minn Wied il-Għajn li bbenefikaw mill-iskema ta' bdil ta' appliances b'kollaborazzjoni mal-Water and Energy Agency, bl-iskop li l-appliances ġodda, mogħtija bla ħlas, jikkunsmaw anqas enerġija.

L-għajnuna li tingħata lill-familji fil-bżonn minn dan ic-Ċentru LEAP ta' Wied il-Għajn tvarja minn:

· tfittxija ta' xogħol bi sħab u f'kollaborazzjoni attiva ma' Jobsplus;

· 513-il familja minn Wied il-Għajn jibbenefikaw minn waħda mill-iskemi tat-tqassim tal-ikel, 416-il familja jintlaħqu mill-iskema State Funded Food Distribtion (SFFD) u 97 mill-iskema Fund for the European Aid for the Most Deprived (FEAD);

· tagħrif u taħriġ li jiġi organizzat speċifikament għar-residenti ta' din il-lokalità skont il-ħtieġa u l-għajnuna li jitolbu;

· ħidma fil-komunità sabiex kull familja li teħtieġ għajnuna issib kenn u servizz minn organizzazzjoni fil-lokalità tagħha, jew tiġi riferuta għal servizz ieħor meħtieġ, sabiex tintegra soċjalment u tingħata l-għajnuna meħtieġa.

MARSASKALA: FAMILY RESOURCE CENTRE - TAĦRIĠ FUQ IL-COMPUTERS

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm u meta saru korsijiet ta' taħriġ fuq il-computers fil-Family Resource Centre ta' Marsaskala matul dawn l-aħħar tliet snin?

OWEN BONNICI: Ninsab infurmat mill-Kunsill Lokali ta' Marsaskala li matul il-perjodu msemmi saru sitt korsijiet ta' taħriġ kif mistoqsi mill-Onor.

Fis-sena 2016 saru żewġ korsijiet li kienu'Learn IT' f'Mejju u '4 Kids Course'fis-Sajf.

Fis-Sajf tal-2017 żewġ korsijiet li kienu 'Robotica' u '4 Kids Course'.

Dis-sena 2018 sar kors 'Em Citizen 2018' f'Mejju u ser isir kors ieħor 'Robotica nation and coding' matul is-sajf.

MARSASKALA - STUDENTI LI GĦANDHOM IL-KUNDIZZJONI TAD-DYSLEXIA

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm studenti li għandhom il-kundizzjoni tad-dyslexia u li joqogħdu Marsaskala?

Kemm-il kors ta' taħriġ sar (u meta saru dawn il-korsijiet) lill-ġenituri ta' dawn l-istudenti f'dawn l-aħħar ħames snin?

EVARIST BARTOLO: Lista tal-korsijiet ta' taħriġ għall-ġenituri ta' tfal bid-dyslexia organizzati mill-SpLD f'dawn l-aħħar ħames snin tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

Dawn il-korsijiet ikunu miftuħa għall-ġenituri tat-tfal bid-dyslexia tal-iskejjel kollha ta' Malta, inkluża dik ta' Marsaskala.

Dan ifisser li kull min ikun interessat ikollu l-opportunità li jattendi.

Infurmat li n-numru ta' studenti mill-iskola primarja ta' Marsaskala li għandhom din il-kundizzjoni huwa ta' 38.

QASAM TAS-SAĦĦA MENTALI - NEFQA KAPITALI/RIKORRENTI

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jgħid kemm intefqu flus (kapitali u rikorrenti) fuq servizzi fil-komunità u fuq servizzi residenzjali fil-qasam tas-saħħa mentali f'dawn l-aħħar ħames snin?

CHRIS FEARNE: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tabella t'hawn taħt fejn qed tindika n-nefqa totali għas-servizzi tas-saħħa mentali tas-snin imsemmija.

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jara li tiġi rranġata gallarija li partijiet miċ-ċinta tal-ġebel tagħha waqgħu u tħallew mal-art fuq il-bankina?

Dan għaliex kemm il-ġebel li hemm fuq il-bankina kif ukoll il-gallarija, huma ta' periklu għal ħafna li jużaw din il-bankina?

Billi ċ-ċinta ta' din il-bankina fi blokka li d-dettalji dwarha qed jingħataw separatament ilha li waqgħet madwar xahar u billi tħalliet hekk u billi din il-blokka hi tas-Social Housing, jista' l-Ministru jgħid meta hemm il-ħsieb li tiġi rranġata din il-gallarija?

Billi f'din l-istess blokka joqogħdu nies bi bżonnijiet speċjali, imma li joħorġu jimxu barra ta' spiss, jista' l-Ministru jieħu l-passi meħtieġa qabel iweġġa' xi ħadd anki billi għad hemm il-periklu li jista' jaqa' aktar ġebel?

Qed nehmeż ritratt li juri l-bankina bil-ġebel li waqa' mill-gallarija xahar ilu u li tħalla hekk sal-lum.

MICHAEL FALZON: Ġentilment ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-Awtorità tad-Djar ġiet infurmata li waqgħet parti mit-tlibbisa tal-gallarija msemmija dan ix-xahar stess.

L-Awtorità tad-Djar diġà qed tieħu l-passi sabiex tingaġġa kuntrattur biex jagħmel it-tiswijiet meħtieġa mill-aktar fis.

Fil-fatt, diġà sar appuntament mal-inkwilini biex issir spezzjoni mill-perit u l-kuntrattur din il-ġimgħa stess.

ĦAL BALZAN – PJANTI TAL-PROĠETT TA' TRIQ TA' WIED ĦAL BALZAN

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jikkonferma jekk il-pjanti tal-proġett ta' Triq il-Wied f'Ħal Balzan ingħatawx lill-Kunsill Lokali, u jekk le jispjega għalfejn u, jekk iva, meta ngħataw?

Jista' l-Ministru jqiegħed kopja tal-pjanti fuq il-Mejda tal-Kamra?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-pjanti ġew diskussi mal-Kunsill ikkonċernat.

Pjanti li huma pubbliċi tpoġġew fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

ĦAL BALZAN – QLUGĦ TA' SIĠAR FAĊĊATA TAĊ-ĊIMITERJU

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid għalfejn is-siġar li hemm faċċata taċ-ċimiterju ta' Ħal Balzan ser jinqalgħu minn posthom u mhux ser jiġu integrati fil-proġett?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-bini mill-ġdid ta' Triq il-Wied f'Ħal Balzan huwa investiment tant meħtieġ li jinkludi wkoll servizz ġdid ta' distribuzzjoni tal-ilma taħt l-art, sistema ġdida ta' kanali tal-ilma tax-xita, titjib fid-disinn tat-toroq bi spazji tal-parkeġġ miżjuda, il-bini mill-pedamenti, madwar 1.2 kilometru ta' bankini ġodda u wiċċ ġdid għat-triq.

Kif issemma waqt il-konferenza tal-aħbarijiet, din it-triq hija waħda li dwarha jiġu riċevuti diversi lmenti minn residenti tal-istess lokalità fuq bażi regolari.

It-triq se terġa' tinbena bl-użu tal-allinjament kurrenti filwaqt li żżomm l-istess wisa' għall-karreġġjati matul il-medda kollha tat-triq.

Kif ġie indikat waqt il-konferenza stampa, is-siġar li qed jiġu riferuti qed jikkawżaw ħsara sostanzjali lit-triq innifisha kif ukoll lis-servizzi sottostanti li min-naħa tagħhom joħolqu problemi għar-residenti.

F'dan ir-rigward, Transport Malta dejjem timmira għall-impatt ambjentali mnaqqas matul ix-xogħlijiet li jimpenja ruħu fuq it-toroq varji f'pajjiżna.

Waqt id-diskussjonijiet mal-Kunsill Lokali u mar-rappreżentanti tal-ERA, ġie deċiż li s-siġar jistgħu jerġgħu jitħawlu x'imkien ieħor għalhekk fejn hu possibli se jsir sforz biex is-siġar ikunu inkorporati fil-proġett kemm billi jitħallew f'posthom kif ukoll jiġu rilokati.

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jgħid jekk tax l-approvazzjoni tiegħu biex is-siġar li hemm faċċata taċ-ċimiterju ta' Ħal Balzan jinqalgħu minn posthom?

JOSÈ HERRERA (Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li skont il-liġi LS 549.64 ma hemmx bżonn permess mill-ERA biex jinqalgħu dawn is-siġar.

Madankollu, l-ERA xorta waslet għal qbil ma' Transport Malta biex jiġu salvati dawn is-siġar u trapjantati f'sit ieħor.

KORP TAL-EMERĠENZA / KUMPANIJI PARASTATALI - ĦLAS DOVUT LIL SULDATI

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 6221 li oriġinarjament saret lill-Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali u l-mistoqsija parlamentari 5965 li oriġinarjament saret lill-Prim Ministru u li issa ġiet riferuta lilu u jiċċara jekk persuni li kienu f'Korp tal-Emerġenza jew impjegati mal-kumpaniji parastatali fejn kienu jaħdmu bħala suldati u ħafna minnhom bħala tradesmen u li kienu impjegati bejn is-snin 1972 u l-1997 hux se jieħdu flus dovuti lilhom kif qed jieħdu ħaddiema oħrajn?

Billi dawn wettqu xogħol importanti u taw servizz utli lill-pajjiż, jaħsibx li dawn ukoll għandhom jibbenefikaw minn flus (somma) li l-Gvern qed jagħti lil ħaddiema oħra?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li każijiet bħal dawn qed ikunu kkunsidrati.

ĦAL BALZAN: TRIQ IL-WIED – XOGĦLIJIET

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid kemm ser jiġi jiswa x-xogħol għall-proġett tat-Triq il-Wied f'Ħal Balzan u x'tip ta' xogħlijiet ser isiru?

Jista' jgħid jekk hux ser jinbidlu s-servizzi tal-ilma, tad-drenaġġ, ta' street lighting u hux ser isiru bankini ġodda?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li x-xogħol huwa stmat li jiswa madwar €500,000 liema ammont jeskludi d-drenaġġ li se jkun qed jiswa madwar €1,000,000 li jifforma parti mill-Master Plan tal-Water Services Corporation.

Nikkonferma li s servizzi tal-ilma u tad-drenaġġ kollha ta' taħt l-art u l-bankini kollha se jkunu qed jinbidlu.

MELLIEĦA: SIT F'TA' MASRIJA - DOKUMENTI

L-ONOR.

ROBERT CUTAJAR staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: B'referenza għar-risposta mogħtija għall-mistoqsija parlamentari 5123, jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra d-dokumenti kollha relatati mas-sit f'Ta' Masrija fil-Mellieħa (biswit il-bypass tal-Mellieħa) li jittrattaw l-applikazzjonijiet li d-dettalji dwarhom qed jingħataw separatament?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li t-tagħrif għadu qed jinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

MELLIEĦA: ŻONA TA' MASRIJA - DOKUMENTI

L-ONOR.

ROBERT CUTAJAR staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: B'referenza għaż-żona Ta' Masrija fil-Mellieħa, li tinkludi wkoll is-service road li "ttieħdet" fl-aħħar xhur mill-bypass tal-Mellieħa, jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kull dokument relatat (inkluż korrispondenza li għaddiet bejn TM u l-MEPA) mal-applikazzjoni li d-dettalji dwarha qed jingħataw separatament (a), kif ukoll dokumenti relatati mal-applikazzjoni tal-MEPA li d-dettalji dwarha ukoll qed jingħataw separatament (b)?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

BYPASS TAL-MELLIEĦA: SERVICE ROAD – VARJAZZJONI FIL-VELOĊITÀ

L-ONOR.

ROBERT CUTAJAR staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: B'referenza għas-service road li saret fil-bypass tal-Mellieħa, liema service road "ittieħdet" mill-istess bypass, jista' l-Ministru jgħid kemm ser tkun il-veloċità massima permessa tul l-istess bypass kollha u jekk hux ser ikun hemm varjazzjoni fil-veloċità permessa fil-parti ta' fejn sar il-ħajt ta' fejn illum saret is-service road li "ttieħdet" mill-bypass tal-Mellieħa?

U jekk ser ikun hemm varjazzjoni, jista' l-Ministru jgħid kemm ser tkun din il-varjazzjoni?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li jien ninsab infurmat li l-veloċità massima fil-Bypass tal-Mellieha se tkun ta' 60km fis-siegħa.

Dan ukoll minħabba l-fatt li mhux rakkomandabbli veloċità massima ta' aktar minn hekk fejn ikun hemm cycle lane.

Ninfurmah ukoll li fil-parti tranżitorja fejn hemm aċċess għaż-żona residenzjali u fejn hemm cycle lane li tgħaddi minn ġol-inkroċju, il-veloċità massima ġiet imnaqqsa għal 40km fis-siegħa u wkoll li tali parti tranżitorja se tkun mgħammra b'miżuri tas-sigurtà.

L-ONOR.

ROBERT CUTAJAR staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġejja wiesgħa s-service road li saret fiż-żona magħrufa bħala Ta' Masrija fil-Mellieħa u li tmiss mal-bypass tal-Mellieħa kif ukoll jekk hux ser ikun hemm bankina fl-istess service road (liema service road "ittieħdet" mill-bypass tal-Mellieħa)?

IAN BORG: L-art imsemmija (li l-Onor.

Interpellant jirreferi għaliha bħala service road) li kienet u għadha proprjetà pubblika, ġiet mogħtija b'ċens temporanju għal 150 sena fl-1933 u qatt ma ġiet mittiefsa.

Ninforma lill-Onor.

Interpellant li se jkun hemm bankina fuq naħa waħda, filwaqt li t-triq, inkluż il-bankina, ser tkun wiesgħa 6.2 metri.

BYPASS TAL-MELLIEĦA – BIKE LANE

L-ONOR.

ROBERT CUTAJAR staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jikkonferma jekk fil-parti fejn inbena l-ħajt minn fejn "ittieħdet" parti mill-bypass tal-Mellieħa sabiex setgħet isir is-service road hux ser tiġi interrotta l-bike lane li suppost ser issir tul il-bypass tal-Mellieħa, u jekk l-istess parti tal-bike lane hijiex ser tkun inserita fl-istess service road?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-bike lane mhux ser tkun qed tiġi interrotta iżda ser tkun qed tgħaddi minn ġol-istess service road.

L-ONOR.

ROBERT CUTAJAR staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: B'referenza għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 6016 tat-12 ta' Ġunju, jista' l-Ministru jgħid jekk is-service road in kwistjoni kenitx oriġinarjament tifforma parti mill-art li l-istess żviluppatur għandu b'ċens temporanju u għaldaqstant taqa' fil-konfini tal-istess art jew jekk l-Awtorità tal-Artijiet tatx lill-istess żviluppatur parti minn art pubblika oltre l-konfini tal-art tiegħu, u dan sabiex jaqdi l-interessi privati tal-proġett?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

RABAT, ATTARD - TRIQ L-IMDINA – IMWIET REĠISTRATI

L-ONOR.

SILVIO GRIXTI staqsa lill-Ministru għall-Intern u Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienu reġistrati mwiet fuq it-toroq Triq l-Imdina, Rabat u Triq l-Imdina, Attard?

MICHAEL FARRUGIA: Ninsab infurmat li matul il-perjodu ta' bejn l-1 ta' Jannar 2015 u l-31 ta' Mejju 2018 ma ġew reġistrati ebda mwiet fi Triq l-Imdina, Ħ'Attard.

Infurmat li ma hemm l-ebda triq bl-isem ta' Mdina Road, Rabat u għalhekk mis-sistema tal-Pulizija ma nstabet l-ebda referenza għal xi inċidenti tat-traffiku li seħħew fit-triq imsemmija.

RABAT, ATTARD - TRIQ L-IMDINA – INĊIDENTI TAT-TRAFFIKU

L-ONOR.

SILVIO GRIXTI staqsa lill-Ministru għall-Intern u Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienu reġistrati inċidenti tat-traffiku fuq it-toroq Triq l-Imdina, Rabat u Triq l-Imdina, Attard?

MICHAEL FARRUGIA: Ninsab infurmat li matul il-perjodu bejn l-1 ta' Jannar 2015 u l-31 ta' Mejju 2018, il-Pulizija rreġistrat u rrikorriet fuq 93 inċident tat-traffiku fi Triq l-Imdina, Ħ'Attard.

Il-figura msemmija ma tinkludix kolliżjonijiet front to rear u inċidenti oħra li kienu referuti lill-gwardjani lokali.

ĦAL FARRUĠ: TRIQ ĦAL QORMI – STALLAZZJONI TA' ZEBRA CROSSING

L-ONOR.

RYAN CALLUS staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jara li terga' tiġi stallata ż-zebra crossing fi Triq Ħal Qormi f'Ħal Farruġ peress li din tneħħiet meta sar ix-xogħol infrastrutturali fir-roundabout li tgħaqqad din it-triq ma' Triq l-Ingiered u Triq Ħal Farruġ?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li ż-zebra crossing fi Triq Ħal Qormi, Ħal Farruġ għadha ma ġietx installata minħabba li l-asfalt ma sarx ta' kwalità tajba u għaldaqstant se jkollu jerġa' jinqala' mill-kuntrattur bi spejjeż tal-istess kuntrattur.

KOMUNIKAZZJONIJIET BEJN IL-GVERN U L-ISTATI UNITI TAL-AMERIKA DWAR INDIVIDWU

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid x'komunikazzjonijiet kellu s'issa l-Gvern Malta mal-Istati Uniti tal-Amerika dwar il-każ li jinsab pendenti quddiem il-Qrati Amerikani dwar l-individwu li d-dettalji dwaru qegħdin jingħataw separatament?

CARMELO ABELA (Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ): Ninsab infurmat li rigward l-individwu li d-dettalji tiegħu qed jintbagħtu separatament ma kien hemm l-ebda komunikazzjoni minn/ma' l-Ambaxxata Maltija.

AWTORITÀ TAL-IPPJANAR: FLOOR AREA RATIO – APPLIKAZZJONIJIET PENDENTI

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra lista tal-applikazzjonijiet li jinsabu pendenti quddiem l-Awtorità tal-Ippjanar għall-bini abbażi ta' dak li tipprovdi l-Floor Area Ratio (FAR) policy?

Jista' l-Ministru jgħid għal kull waħda mill-applikazzjonijiet f'liema stadju wasal il-proċess quddiem l-Awtorità tal-Ippjanar?

IAN BORG: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari 6499, l-Awtorità tal-Ippjanar għandha quddiemha 14-il applikazzjoni relatati ma' żvilupp li jinvolvi l-floor area ratio.

Lista ta' dawn l-applikazzjonijiet bl-informazzjoni hekk kif mitluba mill-Onor.

Interpellant tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

ĊITTADINANZA - PERSUNI LI GĦANDHOM ĊITTADINANZA OĦRA

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid fil-preżent kemm huwa n-numru ta' persuni li għandhom ċittadinanza oħra apparti dik Maltija?

JOSEPH MUSCAT: Ninsab infurmat li t-Taqsima taċ-Ċittadinanza m'għandha l-ebda mezz li tkun taf kemm persuni Maltin għandhom ċittadinanza jew ċittadinanzi ta' pajjiżi oħrajn apparti dik Maltija.

Dan minħabba l-fatt li mill-10 ta' Frar, 2000 minn meta Malta bdiet taċċetta ċ-ċittadinanza doppja, dawk il-persuni kollha li għażlu li jsiru ċittadini ta' pajjiż jew pajjiżi oħra ma baqgħux obbligati li jinfurmaw li saru ċittadini ta' tali pajjiż jew pajjiżi lill-awtoritajiet Maltin.

Għaldaqstant, peress li dan l-obbligu fuq dawn il-persuni spiċċa, ma baqax aktar possibbli li jinżammu dawn il-figuri.

GĦAWDEX - DIRETTIVA BIEX JINGĦAQDU KLASSIJIET FL-ISKEJJEL PRIMARJI

L-ONOR.

DAVID STELLINI staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jgħidilna jekk ħarġitx direttiva fl-Iskejjel Primarji t'Għawdex biex il-klassijiet fejn hemm aktar minn klassi waħda f'kull grupp ta' kwalunkwe sena partikolari, jingħaqdu?

Jekk dan huwa minnu, jista' l-Ministru jgħidilna għalfejn qed isir dan?

Jista' jikkonferma li ebda għalliem/a li taħdem jew jaħdem Għawdex mhu ser jintalab jibda jaħdem/taħdem fi skola f'Malta?

EVARIST BARTOLO: Ninsab infurmat li ma ħarġet l-ebda direttiva fl-Iskejjel Primarji t'Għawdex biex il-klassijiet fejn hemm aktar minn klassi waħda f'kull grupp ta' kwalunkwe sena partikolari, jingħaqdu.

Fil-qagħda preżenti, l-eżerċizzju tad-deployment għadu għaddej.

Teżisti prassi dwar deployment ta' għalliema f'Għawdex.

F'ċerti sitwazzjonijiet, eżempju f'sitwazzjoni ta' tqala, għalliema jitilgħu Għawdex temporanjament minħabba t-tqala tagħhom u wara dan il-perjodu jintalbu jerġgħu jieħdu posthom lura Malta.

Ħ'ATTARD - BDIEWA B'GĦELIEQI FIŻ-ŻONA FEJN SE SSIR IL-BYPASS

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 6341 u jgħid kemm hemm bdiewa u jew persuni reġistrati li għandhom l-għelieqi fiż-żona fejn qed tiġi ppjanata l-bypass ta' Ħ'Attard, jiġifieri minn Ħ'Attard ħdejn l-MFSA sa ftit 'il fuq mid-daħla ta' Ta' Qali Ħ'Attard?

JOSÈ HERRERA: Ninforma lill-Onor Interpellant li fiż-żona fejn qed tiġi ppjanata l-bypass ta' Ħ'Attard hemm total ta' 47 bidwi rreġistrati mal-Aġenzija għall-Pagamenti Agrikoli u Rurali (ARPA).

Ħ'ATTARD – SIĠAR TAĊ-ĊITRU U SIĠAR OĦRA FEJN SE SSIR IL-BYPASS

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 6340 u jgħid kemm hemm siġar taċ-ċitru u siġar oħra fiż-żona fejn qed tiġi ppjanata l-bypass ta' Ħ'Attard, jiġifieri minn Ħ'Attard ħdejn l-MFSA sa ftit 'il fuq mid-daħla ta' Ta' Qali, Ħ'Attard?

JOSÈ HERRERA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fiż-żona msemmija hemm numru ta' siġar protetti skont ir-Regolament dwar il-Ħarsien tas-Siġar u l-Imsaġar tal-2011.

L-applikazzjoni tal-proġett għadha qed tiġi diskussa u għaldaqstant l-ammont ta' siġar li ser ikunu impattati għadu mhux magħruf.

GĦAJNSIELEM: TRIQ L-IMĠARR – BOZZA MA TIXGĦELX

L-ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 6412 li oriġinarjament saret lill-Ministru għall-Enerġija u Immaniġġar tal-Ilma u li issa ġiet riferuta lilu u jara li l-bozza bin-numru 163 li qiegħda fi Triq l-Imġarr Għajnsielem, u li ilha mitfija għal aktar minn sena, tinxtegħel kemm jista' jkun malajr?

IAN BORG: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferi din il-mistoqsija parlamentari lill-Ministeru għal Għawdex.

PENSJONI – ŻIDIET WARA L-BUDGET

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid x'kienet iż-żieda fil-pensjoni wara l-budget tas-senin 2015, 2016, 2017 u 2018?

MICHAEL FALZON: Ġentilment ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar u r-risposta se tingħata f'seduta oħra.

AWTORITÀ TAL-IPPJANAR: VALLETTA WATERFRONT – SIĠĠIJIET U MWEJJED

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid għaliex sidien ta' negozji fil-Valletta Waterfront ġew ordnati mill-Awtorità tal-Ippjanar biex ineħħu siġġijiet u mwejjed minn quddiem il-ħwienet u stabbilimenti tal-ikel fejn dawn l-istess siġġijiet u mwejjed li ġew mitluba jitneħħew ilhom fil-post minn meta infetaħ u beda jopera l-Valletta Waterfront?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li mwejjed, siġġijiet u umbrelel quddiem il-ħwienet imsemmija, fuq in-naħa tal-bini storiku, qatt ma kienu muniti b'xi permess maħrug mill-Awtorità tal-Ippjanar.

Għalhekk kien inħareġ avviż ta' infurzar u ta' twettiq fl-2012.

Wara li, f'Mejju 2018, ittieħdet deċiżjoni fuq applikazzjoni li ġiet sottomessa qabel, l-Awtorità infurzat l-avviż tal-2012 biex tiżgura li l-imwejjed u s-siġġijiet fuq il-post ikunu konformi mal-pjanti approvati.

PITKALIJA: ĦLAS TA' QBIELA GĦAR-RABA' TAL-INĦAWI

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra pjanta li turi ta' liema raba' mhux qed jaċċetta l-qbiela għaliha għaliex jista' jew ikabbar jew juża l-ispazju ta' dik ir-raba' għall-proġett marbut mal-Pitkalija?

JOSÈ HERRERA: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferi l-mistoqsija tiegħu lill-Ministeru kkonċernat.

ĦWIENET TAR-RETAIL

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru għall-Ekonomija, Investiment u Negozji Żgħar: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm (u għad hemm) ħwienet tar-retail fil-Belt Valletta, Tas-Sliema, il-Ħamrun, il-Mosta, Birkirkara, ir-Rabat, in-Naxxar, Ħal Tarxien u Raħal Ġdid, fl-2015, fl-2016, fl-2017 u sa Mejju 2018, għal kull sena?

CHRIS CARDONA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba.

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru għall-Intern u Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm huwa n-numru ta' massage parlours fil-lokalitajiet tal-Belt Valleta, Tas-Sliema, Paceville, San Ġiljan, San Ġwann, Birkirkara, ir-Rabat, il-Mosta, in-Naxxar, Raħal Ġdid, Ħal Tarxien u f'Għawdex, li kienu qed joperaw fl-2015, 2016, 2017 u sa Mejju 2018, maqsuma għal kull sena, f'kull lokalità rispettivament?

MICHAEL FARRUGIA: Ninsab infurmat li mis-sena 2002 il-Pulizija ma baqgħetx responsabbli mill-ħruġ ta' permessi u għaldaqstant il-mistoqsija ma taqax taħt id-dekasateru tal-Ministeru għall-Intern u Sigurtà Nazzjonali.

Għalhekk nitolbu jagħmel din il-mistoqsija lill-Ministeru kkonċernat.

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru għall-Ekonomija, Investiment u Negozji Żgħar: Jista' l-Ministru jgħid kemm huwa n-numru ta' massage parlours fil-lokalitajiet tal-Belt Valleta, Tas-Sliema, Paceville, San Ġiljan, San Ġwann, Birkirkara, ir-Rabat, il-Mosta, in-Naxxar, Raħal Ġdid, Ħal Tarxien u f'Għawdex li kienu qed joperaw fl-2015, 2016, 2017 u sa Mejju 2018, maqsuma għal kull sena, f'kull lokalità rispettivament?

CHRIS CARDONA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

TRIQ TAL-GĦADIRA – FENCE BIEX TAQSAM IL-KARREĠĠJATI

L-ONOR.

CLAYTON BARTOLO staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jikkunsidra li fit-triq tal-Għadira jsir fence tal-ħadid fin-nofs biex ma jħallix persuni jaqsmu minn ġol-ħaxix li preżentament jifred il-karreġġjati fid-direzzjoni opposta?

Dan sabiex kull min ikun irid jaqsam jagħmel dan minn fuq id-diversi pelican lights li hemm f'din l-istess triq u mhux jaqsam b'mod perikoluż?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li Transport Malta ser tara li tistudja din il-possibbiltà peress li strutturi fit-toroq, minnhom infushom, joħolqu perikli ta' natura differenti jekk ma jkunux magħmulin b'mod u ta' tip li jkunu siguri għas-sewwieqa.

IL-MELLIEĦA: TRIQ LEWIS WETTINGER – SPEED CAMERA

L-ONOR.

CLAYTON BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jikkunsidra li ssir speed camera fi Triq Lewis Wettinger il-Mellieħa, li hija magħrufa wkoll bħala l-bypass tal-Mellieħa?

OWEN BONNICI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li t-tweġiba ser tingħata f'seduta oħra.

BASTIMENTI TA' RIĊERKA U SALVATAĠĠ FIL-MEDITERRAN

L-ONOR.

DAVID STELLINI staqsa lill-Ministru għall-Intern u Sigurtà Nazzjonali: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari 6449 u peress li nhar it-13 ta' Ġunju 2018, il-Prim Ministru ddikjara li l-organizzazzjonijiet mhux governattivi li qed joperaw bastimenti ta' riċerka u salvataġġ fil-Mediterran għandhom jiġu rregolati, jista' l-Ministru jgħid għaliex?

B'liema mod jista' jiġri dan?

MICHAEL FARRUGIA: Nitlob lill-Onor.

Interpellant sabiex jagħmel din il-mistoqsija lill-Ministru kkonċernat.

SPAZJI MIFTUĦIN BIEX JITGAWDEW MILL-PUBBLIKU

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il spazju miftuħ għandna, u liema huma dawn l-ispazji bl-iskop li jitgawdew mill-pubbliku, mill-2013 'l hawn?

JOSÈ HERRERA: Ninforma lill-Onor.

Interprellant li l-Ministeru tiegħi qed jamministra dawn is-siti li huma kkunsidrati bħala spazju miftuħ li jistgħu jitgawdew mill-pubbliku.

· Park Nazzjonali Ta' Qali (jinkludi l-Petting Farm, BOV Adventure Park, Picnic Area u żewġ Dog Parks)

· Il-Park Nazzjonali ġewwa s-Salina (tinkludi Kennedy Grove)

· Il-Park tal-Familja ġewwa Marsaskala

· Il-Ġonna tal-Buskett limiti tas-Siġġiewi

· Xrobb l-Għaġin ġewwa Marsaxlokk

· Park tal-Majjistral ġewwa l-Mellieħa

· Park tal-Inwadar ġewwa Wied l-Għajn

· Iż-Żona ta' Cavalleriza ġewwa Marsaxlokk

Numru ta' parks żgħar oħra

Preżentament, il-Ministeru għaddej b'xogħol fuq proġett ieħor li ser ikun qed joffri spazju ġdid miftuħ għall-pubbliku ġewwa l-Foss ta' Ħaż-Żabbar.

Mill-2013 sal-lum il-Ministeru għamel diversi xogħlijiet ta' tisbiħ ġewwa dawn is-siti kif ukoll żied is-sit ġewwa Marsaxlokk (Iż-żona ta' Cavallerizza).

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 6416 u jgħid x'jisimhom il-pilloli li jingħataw għall-kura tal-Hepatitis C u kemm jiswew?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-mediċini jisimhom Harvoni®, Ribavirin, u Epclusa®, u dawn huma b'xejn għall-persuni kollha li huma intitolati.

L-informazzjoni għall-aħħar parti tal-mistoqsija hija ta' natura kummerċjali u allura ma tistax tingħata.

REĠISTRU TA' DJAR ANTIKI PROTETTI

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 6320 li oriġinarjament saret lill-Ministeru għall-Ġustizzja, Kultura u l-Gvern Lokali u li issa ġiet riferuta lilu u jgħid jekk jeżistix reġistru ta' djar antiki li huma protetti u li ma jistgħux jitwaqqgħu?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li t-tagħrif għadu qed jinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

TRANSPORT MALTA – XOGĦLIJIET FIL-GUDJA

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jagħti rendikont ta' xogħlijiet li saru fil-lokalità tal-Gudja minn Transport Malta minn April tas-sena 2013 sa meta tkun imwieġba din il-mistoqsija?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li x-xogħlijiet li saru fil-lokalità tal-Gudja minn Transport Malta fil-perjodu msemmi f'din il-mistoqsija parlamentari huma kif murija fit-tabella sussegwenti:

TRANSPORT MALTA – XOGĦLIJIET FIL-FGURA

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jagħti rendikont ta' xogħlijiet li saru fil-lokalità tal-Fgura minn Transport Malta minn April tas-sena 2013 sa meta tkun imwieġba din il-mistoqsija?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li f'din il-lokalità sar ix-xogħol fi Triq Valperga.

TRANSPORT MALTA – XOGĦLIJIET F'ĦAL TARXIEN

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jagħti rendikont ta' xogħlijiet li saru fil-lokalità ta' Ħal Tarxien minn Transport Malta minn April tas-sena 2013 sa meta tkun imwieġba din il-mistoqsija?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li x-xogħlijiet li saru f'Ħal Tarxien fil-perjodu msemmi f'din il-mistoqsija parlamentari huma kif indikat fit-tabella sussegwenti:

TRANSPORT MALTA – XOGĦLIJIET F'SANTA LUĊIJA

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jagħti rendikont ta' xogħlijiet li saru fil-lokalità ta' Santa Luċija minn Transport Malta minn April tas-sena 2013 sa meta tkun imwieġba din il-mistoqsija?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fl-2015 sar resurfacing work f'parti minn Triq Klematis u fl-2018 sar resurfacing work f'parti minn Triq il-Pepprin.

TRANSPORT MALTA – XOGĦLIJIET F'RAĦAL ĠDID

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jagħti rendikont ta' xogħlijiet li saru fil-lokalità ta' Raħal Ġdid minn Transport Malta minn April tas-sena 2013 sa meta tkun imwieġba din il-mistoqsija?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-lista tax-xogħlijiet mitluba hija kif muri fit-tabella sussegwenti:

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jgħid meta huwa ppjanat li jsir it-tindif neċessarju ġewwa Wied Blandun?

JOSÈ HERRERA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li b'referenza għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari , it-Task Force mwaqqaf minn dan il-Ministeru ser tkun qed tindirizza t-tneħħija ta' skart u ħmieġ li jinsab primarjament man-naħa tat-triq li hemm ħdejn Wied Blandun u xi partijiet li jinsabu quddiem iż-żona residenzjali ta' dan il-wied, b'kordinament dirett mas-Sezzjoni tal-iStorm Water kif ukoll mad-Dipartiment tat-Tindif (Cleansing Department).

Huwa ppjanat li dan l-intervent isir fil-ġimgħat li ġejjin.

IMMIGRAZZJONI – POLITIKA TA' INTEGRAZZJONI

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: B'referenza għar-risposta għall-mistoqsija parlamentari 6355 dwar il-proċess mal-wasla ta' immigrant għal stat ta' refuġjat, jista' l-Ministru jgħid kif qed titħaddem il-politika ta' integrazzjoni?

MICHAEL FALZON: Ġentilment nitlob lill-Onor.

Interpellant, sabiex jirreferi din il-mistoqsija parlamentari lill-Ministru kkonċernat.

SIĠAR MEQRUDA

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 6177 u ċjoè: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il siġra nqalgħet jew tqaċċtet jew inqerdet, bil-permess u mhux, matul l-2016, l-2017 u l-2018 sa Mejju?

Jista' jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra tabella li tinkludi s-sena, l-ispeċi tas-siġra u timmarka b'distinzjoni jekk kienx hemm permess jew le?

Fil-każ li ma kienx hemm permess, x'passi ttieħdu?

JOSÈ HERRERA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni għadha qed tinġabar.

ERA – APPLIKAZZJONIJIET GĦAL QLUGĦ U ŻBIR TA' SIĠAR

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: B'referenza għar-risposta għall-mistoqsija parlamentari 5709 jista' l-Ministru jippubblika l-ammont ta' siġar għal kull applikazzjoni msemmija?

Jista' jinkludi wkoll it-triq u l-lokalità ta' fejn kienu jew għadhom is-siġar f'kull każ?

JOSÈ HERRERA: Ninforma lill-Onor.

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: B'referenza għal dak li ġie rrapportat online fuq: https://www.reuters.com/article/us-airbus-deliveries-idUSKBN1AK252, u filwaqt li nifhem li dan mhux it-tort tal-Air Malta, peress li l-Air Malta ilha taf li mhux ser tinżamm l-iskeda, jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li l-Ministeru jitfa' t-tort dwar hekk, meta seta' rrimedja fil-ħin?

Ma jidhirlux il-Ministru li dan jista' jkun nuqqas ta' tmexxija serja?

KONRAD MIZZI: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 6321.

PRIVATIZZAZZJONI TAĊ-ĊIMITERJU TAL-ADDOLORATA

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: B'referenza għall-privatizzazzjoni taċ-Ċimiterju tal-Addolorata, jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jgħid min huma l-entitajiet li ser jieħdu t-tmexxija f'idejhom?

Jista' jgħid x'ser jiggwadanja l-poplu Malti minn dan l-arranġament?

Dan l-arranġament jista' jwassal għall-monopolju?

L-oqbra ser jibqgħu jinxtraw mingħand il-gvern?

Jekk le, ġie stabbilit prezz?

X'inhuma l-arranġamenti biex isir ir-restawr tal-monumenti?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-konsorzju li ntgħażel sabiex jagħmel ix-xogħol meħtieġ fiċ-Ċimiterju tal-Addolorata huwa CampoSanto JV.

Dan se jwassal sabiex issir estensjoni ta' 2,880 qabar kif ukoll ammont sostanzjali ta' restawr tal-binjiet li hemm fiċ-ċimiterju u li ghandhom ukoll preġju storiku.

L-immaniġġjar tal-operat taċ-ċimiterju se jgħaddi f'idejn l-istess konzorju.

Dan se jwassal għal immaniġġjar aħjar tar-riżorsi.

L-oqbra qegħdin u se jibqgħu jinxtraw mingħand il-Gvern billi ssir applikazzjoni mad-Dipartiment tas-Saħħa Ambjentali.

Il-prezz tal-oqbra ġie stabbilit fl-2016 meta nħareġ l-AL 425/2016.

Bħala parti mill-proċess sabiex jiġi elenkat dak kollu li se jkun kopert minn dan il-proġett, inkiteb ukoll Restoration Method Statement li serva kemm sabiex joħorgu l-permessi meħtieġa u wkoll sabiex jelenka x-xogħol kollu ta' restawr li se jsir.

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Il-qalb ta' kull raħal hu wirt arkitettoniku li jagħti karattru lil Malta, u peress li fil-pjanijiet lokali nsibu spazji li huma definiti b'mod tekniku bħala open space enclaves u li jinkludu wkoll ġonna antiki li mhux bilfors ikunu parti minn djar ta' karattru, u billi dawn l-enclaves huma parti mill-Urban Conservation Areas, jista' l-Ministru jgħid x'qed jagħmel il-Gvern biex jipproteġi lil dawn l-enclaves?

Jista' jgħid liema hu l-Att Legali li jħares dan u li joħroġ mil-liġi tal-Awtorità tal-Ippjanar?

Liema hu l-artiklu li jiddefinixxi dan f'kull pjan lokali?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-parti l-kbira ta' dawn l-enclaves huma proprjetà privata u għalhekk il-Gvern ma tantx għandu opportunità li jintervejeni b'mod dirett.

Il-ħarsien ta' dawn l-enclaves qed jiġi assigurat mill-Awtorità tal-Ippjanar meta tkun qed tikkonsidra applikazzjonijiet ta' żvilupp ġo fihom billi tapplika l-policies viġenti kemm tal-iSPED u kemm tal-Pjanijiet Lokali.

L-Att tal-2016 dwar l-Ippjanar tal-Iżvilupp jobbliga lill-Awtorità li meta tkun qed tħejji plan jew policy għandha tqis il-konservazzjoni u preservazzjoni ta' riżorsi naturali, kif ukoll policies ambjentali kurrenti tal-Gvern.

L-open space enclaves huma definiti fil-pjanijiet lokali u mhux fil-liġi.

Kull Pjan Lokali għandu policy speċifika, però l-ġist ta' kull policy hu li ma jitħalla li jsir ebda żvilupp ħlief għal meta dan ikun estensjoni ma' bini eżistenti, jew parti minn proġett ta' riabilitazzjoni jew swimming pool u dejjem taħt kundizzjonijiet stretti biex jiġu mħarsa siġar, il-ħamrija u features oħra ta' valur arkitettoniku.

GĦAWDEX: IR-RABAT – KAŻ TA' ESPROPRJAZZJONI

L-ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari 6452 li kienet dwar esproprju ta' art fir-Rabat Għawdex, li fit-tweġiba għaliha ntqal li fuq l-art inkwistjoni hemm kontestazzjoni minn terzi persuni rigward it-titolu tal-art u li għalhekk, sakemm jiġi stabbilit min huma s-sidien proprji, il-kumpens ma jistax jingħata, jista' l-Ministru jgħid:

a. Meta ġiet esproprjata l-art inkwistjoni;

b. Id-data meta kienet ġiet ippreżentata l-kontestazzjoni msemmija fit-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari minn terzi persuni;

c. Jekk mal-kontestazzjoni ta' dawn it-terzi persuni ppreżentawx dokumenti bħala prova li għandhom xi titolu fuq din l-art;

d. Meta ġew ippreżentati dawn id-dokumenti u jekk l-uffiċċju legali tal-Awtorità analizzax ir-riċerki sottomessi;

e. Jekk il-persuni li d-dettalji dwarhom qed jingħataw separatament ippreżentawx dokumentazzjoni bħal testmenti, riċerki u dikjarazzjoni ta' trasferiment causa mortis;

f. Jekk l-Uffiċċju Legali tal-Awtorità analizzax ir-riċerki sottomessi miż-żewġ partijiet u;

g. Jekk fin-negattiv jistax jara li din l-analiżi ssir kemm jista' jkun malajr?

IAN BORG: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferi għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari 6452 f'Seduta 133.

KUMMISSARJU GĦALL-ISTANDARDS FIL-ĦAJJA PUBBLIKA – ĦATRA

L-ONOR.

SIMON BUSUTTIL staqsa lill-Prim Ministru: B'referenza għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 6415, jista' l-Prim Ministru jgħid għaliex għadu ma nħatarx Kummissarju għall-Istandards fil-Ħajja Pubblika ai termini tal-Att XIII tal-2017 dwar Standards fil-Ħajja Pubblika, aktar minn sena wara li din il-liġi għaddiet mill-Parlament?

JOSEPH MUSCAT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li għaddejjin konsultazzjonijiet bejn il-Gvern u l-Oppożizzjoni.

L-ONOR.

SIMON BUSUTTIL staqsa lill-Prim Ministru: B'referenza għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 6414, lil hinn minn jekk daħalx bil-kunsens tiegħu jew le, jista' l-Prim Ministru jikkonferma jekk il-'profil' tiegħu fuq Facebook 'ħariġx' jew għandux membri tal-gruppi sigrieti fuq Facebook li jintużaw bħala hate groups u li fihom tiġi ġġenerata u/jew tinxtered mibegħda dwar in-nies, speċjalment avversarji politiċi tal-istess Prim Ministru?

Interpellant, il-Facebook huwa platform soċjali pubbliku u l-Prim Ministru ma għandux is-setgħa li jikkontrolla x'jingħad f'fora pubbliċi.

Ta' min ifakkar lill-Onor.

Interpellant li l-Prim Ministru u l-familja tiegħu kienu u għadhom vittmi ta' hate speech f'Facebook Groups ikkontrollati minn persuni qrib l-istess Interpellant.

Li nista' nagħmel b'mod konsistenti huwa li nikkundanna kwalunkwe hate speech ġej minn fejn ġej.

Intant, il-profil tneħħa minn gruppi li ddaħħal fih mingħajr kunsens.

Fost dawn kien hemm gruppi bħal 'No To Embryo Freezing in Malta' li żgur ma kellhomx kunsens biex jinkludu bħala membru tagħhom il-profil tal-Prim Ministru.

APPLIKAZZJONI/PERMESS GĦAL VERANDA

L-ONOR.

SIMON BUSUTTIL staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ: B'referenza għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 6385, peress li fl-istħarriġ intern li sar mill-Ministeru tiegħu dwar l-użu ta' ħaddiema tal-Gvern għal xogħol fir-residenza privata tiegħu ma hemm l-ebda referenza għal permess tal-Awtorità tal-Ippjanar, jista' l-Ministru jgħid jekk, fil-każ tal-veranda stallata minn ħaddiema tal-Gvern fid-dar tiegħu, kienx applika, iva jew le, għal permess jew Development Notification Order (DNO) mal-Awtorità tal-Ippjanar u, f'dak il-każ, jippreżenta evidenza dokumentarja ta' dan?

CARMELO ABELA: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għall-mistoqsija parlamentari 6253.

ĦAL QORMI – XOGĦLIJIET NEĊESSARJI FUQ TAL-BLAT

L-ONOR.

ROSIANNE CUTAJAR staqsiet lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: B'referenza għar-risposta għall-mistoqsija parlamentari 6288, jista' l-Ministru jalloka aktar fondi sabiex isiru x-xogħlijiet neċessarji hekk kif jidher li l-ħsarat jeċċedu l-budget li l-Awtorità tad-Djar allokat għall-imsemmija xogħlijiet fil-lift tal-fond li d-dettalji dwaru qed jingħataw separatament?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-Awtorità tad-Djar irċeviet ir-rapport tal-Inġinier inkarigat, liema rapport jindika li x-xogħol neċessarju ser jiswa aktar milli kien ġie stmat.

Is-Segretarjat Parlamentari għall-Akkomodazzjoni Soċjali diġà għamel talba sabiex l-istima tiġi mressqa quddiem il-laqgħa li jmiss tal-Kumitat Eżekuttiv sabiex tkun tista' tinħareġ l-approvazzjoni neċessarja.

Ritratt marbut mal-mistoqsija parlamentari 6252

Ritratt marbut ma' mistoqsija parlamentari 6473