DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

It-Tlieta, 2 ta'Ottubru 2018

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

It-Tlieta, 2 ta' Ottubru 2018

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fis-Sala tal-Parlament,

It-Tlieta, 2 ta' Ottubru 2018

Il-Minuti tas-Seduta Nru 138, li saret fl-1 ta' Ottubru 2018, ġew ikkonfermati.

L-ISPEAKER (Onor. Anġlu Farrugia): Ninforma lill-Kamra li wara li s-Sedja ħadet inkonsiderazzjoni l-komunikazzjoni li kellha mal-Onor.

Karl Gouder, fejn ġiet informata li l-Onor.

Karl Gouder kien imsiefer fuq xogħol tal-Partit fis-Seduti 97, 98 u 99 tad-9, 10 u 11 ta' April, 2018, is-Sedja laqgħet it-talba u qed tordna l-korrezzjoni relattiva fil-Minuti tas-seduti msemmija.

L-ISPEAKER: Issa se nagħti dan ir-Ruling:

Fis-seduta numru 138 tal-bieraħ l-1 ta' Ottubru 2018, immedjatament wara l-ħin tal-mistoqsijiet, l-Onor.

Karol Aquilina ġibed l-attenzjoni tas-Sedja u għamel referenza għal żewġ domandi parlamentari sottomessi minnu li s-Sedja kienet informatu li ma kenux ammissibbli.

Huwa qal hekk:

KAROL AQUILINA: Sur President, nixtieq nitlob ruling taħt l-Ordnijiet Permanenti 26 u 27.

Ftit tal-jiem ilu jien ippreżentajt żewġ mistoqsijiet parlamentari biex jiġu mwieġba mill-Prim Ministru.

Dawn iż-żewġ mistoqsijiet parlamentari kienu jaqraw hekk:

"Jista' l-Prim Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja sħiħa u mhux iċċensurata tal-proċess verbal tal-inkjesta dwar il-kumpanija Egrant li tħejja mill-Maġistrat inkwerenti Aaron Buġeja u li kopja tagħha ngħatat lill-Prim Ministru mill-Avukat Ġenerali?"

It-tieni mistoqsija:

"Jista' l-Prim Ministru jgħid l-isem, il-kunjom u l-kariga u/jew il-professjoni tal-persuni kollha li għandhom aċċess għall-proċess verbal tal-inkjesta dwar il-kumpanija Egrant li tħejja mill-Maġistrat inkwerenti Aaron Bugeja u li kopja tagħha ngħatat lill-Prim Ministru mill-Avukat Ġenerali?"

Illum wara nofsinhar ġejt informat mill-Iskrivan tal-Kamra li bħala Speaker inti tlabtu jinformani li ma tistax taċċetta dawn il-mistoqsijiet għaliex - u qed nikkwota - "imorru kontra l-Ordni Permanenti 26(1)".

Dan anke fid-dawl tar-rulings mogħtija fl-14 ta' Marzu 2018 u fil-11 ta' April 2018 fejn ġie spjegat kif is-Sedja hija kostretta li tinterpreta dak li jgħid l-istess Ordni Permanenti fir-rigward ta' ħwejjeġ pubbliċi li għalihom il-Ministru huwa responsabbli fl-amministrazzjoni tad-dekasteru li jaqa' taħtu.

Sur President, ma jeżisti l-ebda dubju li l-inkjesta dwar il-kumpanija Egrant taqa' fid-definizzjoni ta' ħwejjeġ pubbliċi.

Infakkar li din l-inkjesta ġiet mitluba mill-Prim Ministru nnifsu u li kopja tal-proċess verbal sħiħ, jiġifieri tal-inkjesta sħiħa, ingħatat lill-istess Prim Ministru mill-Avukat Ġenerali minħabba l-pożizzjoni kostituzzjonali tiegħu ta' Prim Ministru li fi kliem l-Avukat Ġenerali stess hija … (Interruzzjonijiet)"

Huwa żied jgħid hekk:

KAROL AQUILINA: L-istess Avukat Ġenerali, ftit tal-jiem wara, ammetta bil-ġurament li hu mhux biss ta kopja sħiħa tal-inkjesta lill-Prim Ministru iżda saħansitra kien bagħat ukoll kopja tal-inkjesta sħiħa lill-Ministru għall-Ġustizzja.

Għalhekk, Sur President, illum f'din l-ewwel opportunità li għandi nixtieq nitolbok ruling formali biex il-mistoqsijiet parlamentari li għamilt referenza għalihom jitħallew isiru u, jekk le, inkun nista' nirregola ruħi."

Hawnhekk is-Sedja wieġbet b'dan il-mod:

"L-ISPEAKER: Ovvjament irrispondejtek fl-email u għedtlek biex tagħmel referenza wkoll għaż-żewġ rulings li tajt fil-konfront tal-Onor.

Simon Busuttil li kienu żewġ rulings f'dan ir-rigward dwar l-interpretazzjoni tal-Ordni Permanenti 26.

Fir-ruling għedt li inti l-ewwel tiddiskuti privatament mal-Ispeaker dwar il-pożizzjoni li ħadt jew li nista' nieħu, li dan m'għamiltux għax ir-ruling huwa ċar.

Din hija proċedura stabbilita mill-House of Commons.

(Interruzzjonijiet) Ħu paċenzja, dak li kellek tgħid għedtu.

Però, tinkwieta xejn, issa nagħtik ir-ruling fuq dak li tlabtni.

Nirringrazzjak."

Peress li din il-materja ġiet imqajma fil-Kamra, is-Sedja issa se taqra l-email li ġiet mibgħuta lill-Onor.

Aquilina fl-intier tagħha:

"Nagħmel referenza għaż-żewġ interpellanzi t'hawn taħt li inti ppreżentajt:

Mistoqsija lill-Prim Ministru (L-Onor.

Jista' l-Prim Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja sħiħa u mhux ċensurata tal-proċess verbal tal-inkjesta dwar il-kumpanija Egrant Inc. li tħejja mill-Maġistrat Inkwirenti Aaron M. Buġeja u li kopja tagħha ngħatat lill-Prim Ministru mill-Avukat Ġenerali?

Mistoqsija lill-Prim Ministru (L-Onor.

Jista' l-Prim Ministru jgħid l-isem, il-kunjom u l-kariga u/jew professjoni tal-persuni kollha li għandhom aċċess għall-proċess verbal tal-inkjesta dwar il-kumpanija Egrant Inc. li tħejja mill-Maġistrat Inkwirenti Aaron M. Bugeja u li kopja tagħha ngħatat lill-Prim Ministru mill-Avukat Ġenerali?

L-Ispeaker talabni ninformak li ma jistax jaċċetta dawn il-mistoqsijiet għaliex imorru kontra l-Ordni Permanenti 26(1) u dan anke fid-dawl tar-rulings mogħtija fl-14 ta' Marzu 2018 u fil-11 ta' April 2018 fejn ġie spjegat kif is-Sedja hija kostretta li tinterpreta dak li jgħid l-istess Ordni Permanenti fir-rigward ta' ħwejjeġ pubbliċi li għalihom il-Ministru huwa responsbbli fl-amministrazzjoni tad-dekasteru li jaqa' taħtu."

Is-Sedja tixtieq tibda billi tagħmel referenza għar-rimarka li għamlet fil-Kamra dwar il-prassi użata fil-House of Commons, jiġifieri dawk il-proċeduri parlamentari li l-Ordnijiet Permanenti jgħidu li l-Ispeaker għandu jirrikorri għalihom, f'każijiet li ma jkunux koperti fl-Ordnijiet Permanenti.

Hawnhekk is-Sedja rrimarkat li skont din l-istess proċedura li saret referenza għaliha wkoll fir-rulings ċitati, Membru huwa mistenni li jqajjem kwestjonijiet dwar rifjut ta' mistoqsija parlamentari b'mod privat direttament mal-Ispeaker.

Din hija prassi wżata wkoll fil-Parlament Malti.

Naħseb għalhekk li jkun tajjeb li allura nerġa' nirreferi għall-paġna 356 tal-Erskine May Parliamentary Practice 24 edizzjoni taħt it-titolu "Speaker's control of questions":

Dan ikompli jgħid:

Ikompli jgħid li:

Hija għaldaqstant lampanti r-responsabbiltà tas-Sedja li tara jekk interpellanza hijiex skont l-Ordnijiet Permanenti tal-Kamra u jekk għandhiex allura titħalla tifforma parti min-notice paper mal-interpellanzi parlamentari l-oħrajn."

Is-Sedja hija marbuta bl-istess Ordnijiet Permanenti li tara liema huma dawk l-interpellanzi li jistgħu jiġu meqjusa bħala aċċettabbli u għaldaqstant ma tistax tabdika minn dan id-dover.

Hawnhekk qed issir referenza partikolari għal dak li jgħid l-Ordni Permanenti 26(1) li jaqra hekk:

"Jistgħu jsiru interpellanzi fil-bidu tax-xogħol pubbliku lil kull Ministru dwar ħwejjeġ pubbliċi jew lil kull membru ieħor dwar xi xogħol tal-Kamra li għalih dak il-Ministru jew membru jkun responsabbli."

Dan il-provvediment fl-Ordnijiet Permanenti tagħna nsibuh ukoll rifless u msaħħaħ fl-istess prattiċi tal-House of Commons fejn f'paġna 357 tal-24 edizzjoni tal-Erskine May, taħt it-titolu "Questions to Ministers" insibu dan li ġej:

Is-Sedja se terġa' tagħmel referenza wkoll għal dak li qalet fir-ruling tagħha tal-14 ta' Marzu, 2018 u ċjoè għal dak li nsibu f'paġni 360 u 361 tal-istess Erskine May, taħt it-titolu "Ministerial responsibilty" fejn jingħad li:

Dan insibuh ukoll fil-factsheet maħruġa mill-House of Commons Information Office f'Awwissu 2010 li jittratta dak li għandu x'jaqsam ma' "Content and format of Questions".

F'paġna 3 ta' dan id-dokument insibu li:

Din hija l-pożizzjoni li allura rridu dejjem insegwu.

Is-Sedja tixtieq tirrileva li din kienet ir-raġuni primarja li għaliha hija ħasset li ż-żewġ mistoqsijiet tal-Onor.

Aquilina ma setgħux jiġu meqjusa bħala ammissibbli.

Is-Sedja hija tal-fehma li l-materja li dwarhom kienet tittratta l-mistoqsija ma kenitx tikkwalifika bħala xogħol pubbliku jew xogħol tal-Kamra li l-Prim Ministru kien responsabbli għalih, u dan għaliex is-Sedja ħasset li l-involviment tal-Prim Ministru fil-materja kien wieħed personali u bi dritt bħala ċittadin privat li għandu interess dirett.

Dan l-argument huwa msaħħaħ mill-fatt li żewġ mistoqsijiet oħra fuq l-istess materja b'mod preċiż tal-inkjesta maġisterjali li l-Onor.

Aquilina ssottometta kontemporanjament lill-Ministru tal-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali, ġew fil-fatt aċċettati mis-Sedja; xi ħaġa li l-Onorevoli Membru għażel li ma jsemmix meta talab ir-ruling fis-seduta tal-bieraħ.

Ir-ruling huwa deċiż.

INFORMAZZJONI MILL-ISPEAKER

L-ISPEAKER: Inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Ir-rapport tal-parteċipazzjoni tal-Onor.

Toni Bezzina fl-"Inter-Parliamentary Committee Meeting – EU Investing In its Transport Networks beyond 2020" li nżammet fil-Parlament Ewropew fi Brussell fl-20 ta' Ġunju 2018; u

Ir-rapport tal-parteċipazzjoni tad-delegazzjoni Parlamentari għall-Assemblea Parlamentari tal-Kunsill tal-Ewropa fit-Tielet Sessjoni li nżammet fi Strasburgu bejn il-25 u d-29 ta' Ġunju 2018.

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI

OHSA – KAŻIJIET – PASSI LEGALI

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Ewropej u Ugwaljanza: Tista' l-Ministru tgħid f'kemm-il każ ħadet passi legali l-Awtorità għas-Saħħa u s-Sigurtà fuq il-Post tax-Xogħol (OHSA), xahar b'xahar mill-1 ta' Jannar 2014 sal-jum li fih tkun imwieġba din l-interpellanza?

CHRIS CARDONA (Ministru għall-Ekonomija, l-Investiment u n-Negozji ż-Żgħar) (f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Ewropej u l-Ugwaljanza): Ninsab informata li mill-1 ta' Jannar, 2014 sal-aħħar ta' Settembru, 2018 l-OHSA ħadet 977 pass legali.

Qed inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Nirrimarka li l-OHSA tista' tibda proċeduri legali skont in-numru ta' seduti assenjati lilha minn żmien għal żmien mill-istess Qorti.

Fil-perjodu msemmi, l-OHSA ġiet assenjata seduti skont kif indikat fit-tabella li qed inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra bl-informazzjoni kif mitluba mill-Onor.

Irrid insemmi wkoll li apparti dawn il-kawżi, l-OHSA kienet involuta f'numru ta' kumpilazzjonijiet li jinvolvu numru ta' seduti għas-smigħ tax-xhieda.

BELT VALLETTA - STALLS TAL-MONTI

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Ekonomija, Investiment u Negozji Żgħar: Jista' l-Ministru jgħid fejn qegħdin l-istalls tal-bejjiegħa tal-Monti tal-Belt li fl-2016 ir-rebbieħ kien saħansitra ngħata cheque għad-disinn tagħhom? (21.6.2016: http://www.independent.com.mt/articles/2016-06-21/local-news/Monti-saga-Winning-design-thrown-out-government-proposes-container-in-shape-of-Maltese-bus-6736159738 )

CHRIS CARDONA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li d-disinn tal-istalls li qed isir referenza għalih intgħażel minn Design Review Panel li kien ippresedut mill-President tal-Kamra tal-Periti.

Madanakollu, fil-preżent il-Ministeru qiegħed jiffoka fuq riforma ħolistika ta' dan is-settur, fejn fiż-żmien li ġej se tkun qed tiġi ppubblikata White Paper għall-konsultazzjoni pubblika.

Jekk kemm-il darba tittieħed deċiżjoni li jkun hemm stalls uniformi fil-Belt Valletta, id-disinn rebbieħ ċertament se jkun qed jittieħed inkonsiderazzjoni.

L-ISPEAKER: L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Wieħed mill-proġetti li jaqa' taħt ir-responsabbiltà tal-Ministru, li milli nista' nifhem mexa 'l quddiem sew, huwa dak ta' Ta' Qali fejn kien hemm diversi ħwienet u manifatturi żgħar tal-artiġjanat Malti.

Jista' l-Ministru jispjega lil din il-Kamra fiex jikkonsisti dan il-proġett, fiex wasal u meta mistenni jkun komplut bil-ħsieb li l-operaturi li kien hemm qabel jerġgħu jibdew joperaw f'din iż-żona?

Qabel kien ikun hemm it-turisti u allura nistenna li kemm it-turisti kif ukoll il-Maltin iżuru aktar din iż-żona ladarba tkun kompluta.

CHRIS CARDONA: Hekk hu.

Ir-riġenerazzjoni tal-Crafts Village ta' Ta' Qali huwa proġett li ilu fuq il-karta għal snin twal u kien involut f'diversi diskorsi u preżentazzjonijiet ta' baġits differenti ta' gvernijiet ta' qabilna.

Naħseb li issa, wara aktar minn 20 sena, dan il-proġett fl-aħħar qiegħed jimmaterjalizza ruħu.

Fil-fatt min ikollu l-possibbiltà li jgħaddi minn hemm, jista' jinnota li x-xogħlijiet jinsabu fi stat avvanzat.

Dan il-pjan, li huwa pjan ambizzjuż ħafna, se jagħti nifs ġdid lil Ta' Qali.

F'din l-Amministrazzjoni kien hemm proċeduri li ħadu fit-tul minħabba li kellna niltaqgħu mal-operaturi u mat-tenants kollha li hemm ġo Ta' Qali biex naraw xi pjanijiet għandhom għan-negozju tagħhom.

Fil-fatt il-Malta Industrial Parks hija l-entità governattiva responsabbli mix-xogħol infrastrutturali li qed isir f'dan il-villaġġ, li kif qegħdin taraw qed jgħaddi minn riġenerazzjoni totali.

Qegħdin isiru toroq ġodda, inqalgħu d-dwal kollha, saru parkeġġi ġodda, u fuq kollox se jitkabbru u jkunu landscaped iż-żoni li huma miftuħin għall-pubbliku li se jkun qiegħed iżur Ta' Qali.

L-għan tagħna hu li noħolqu żona fejn ikunu jistgħu jmorru l-familji bl-ulied u l-persuni li jkunu qegħdin iżuru l-villaġġ, fosthom it-turisti.

Naħseb li din iż-żona se tkun landmarked fost żoni oħra li jżuru, u kif għedna diversi drabi, l-għan prinċipali tar-riġenerazzjoni ta' dan il-villaġġ mhuwiex biss biex nipprovdu post tax-xogħol għall-operaturi li diġà qegħdin fil-Crafts Village ta' Ta' Qali iżda l-viżjoni tagħna hija li noħolqu spazju pubbliku biex jitgawda mill-familji.

Il-Malta Industrial Parks, sa mill-bidu ta' dan il-proċess, għarfet l-importanza li jkun hemm iżjed tħawwil ta' siġar f'dan il-villaġġ u għaldaqstant bdiet proċess li permezz tiegħu qegħdin inħawlu aktar minn 1,000 siġra ġdida fil-Crafts Village, għax tassew irridu nkomplu ntejbu l-ambjent ta' madwarna.

Kuntrarju għal dak li ntqal fuq il-mezzi soċjali u f'rapporti oħra, dan il-proġett fl-ebda ħin mhu se jkun qed isir a skapitu tas-siġar.

Hija parti neċessarja tal-proġett li jinqalgħu ftit mis-siġar li jinsabu hemmhekk iżda ħadna ħsieb li jerġgħu jitħawlu f'postijiet oħra madwar il-villaġġ filwaqt li nħawlu siġar ġodda.

Sur President, nixtieq nenfasizza li dan il-proċess sar kollu skont il-permessi maħruġa mill-Awtorità tal-Ippjanar u bi qbil totali mal-ERA.

Min-naħa tagħna bħala Ministeru nbassru li dan il-proġett se jitlesta s-sena d-dieħla.

L-ISPEAKER: L-Onor.

EDWIN VASSALLO: Sur President, jien se nerġa' lura għar-risposta li ta l-Ministru rigward l-istalls tal-Monti tal-Belt Valletta, għax hemm sentenza fejn il-Ministru qal li l-Ministeru qiegħed jiffoka fuq riforma ħolistika ta' dan is-settur.

Qed nifhem sew li l-Ministru qed jgħid li se jippubblika White Paper dwar ir-riforma tas-swieq kollha li għandna f'Malta u f'Għawdex?

Jekk inhu hekk, jista' jgħid ma' min qed jikkonsulta u jekk hux qed jaħseb li jipproponi li fl-ibliet u l-irħula tagħna jkun hemm stalls bħal dawk li kellu jkun hemm fil-Belt Valletta?

L-ISPEAKER: Il-Ministru.

CHRIS CARDONA: Dak li qal l-Onor.

Vassallo huwa proprju dak li qed isir bħalissa.

Il-perjodu li matulu qed tiġi ppreparata l-White Paper jinsab fl-istadju konklużiv tiegħu.

Hawn qegħdin nitkellmu dwar open markets u allura meta tkun qed tipprepara White Paper ta' dan it-tip ma tistax ma tikkonsultax mal-major stakeholders, li f'dan il-każ huma l-kunsilli lokali li għandhom swieq fil-beraħ fil-lokalità tagħhom, kif ukoll l-operaturi li jkollhom il-liċenzja biex joperaw.

Ovvjament it-tielet fażi trid tkun il-konsultazzjoni pubblika.

Qed ngħid hekk għax minbarra l-impatt li għandhom is-swieq fuq il-konsumatur, hemm il-kwestjonijiet ta' x'ħin jarmaw u x'ħin iżarmaw, hemm il-lokazzjoni tas-swieq eżistenti u hemm ukoll il-kwestjoni tar-residenti, għax il-ħajja m'għadhiex kif kienet qabel.

Illum is-swieq għandhom dimensjoni differenti milli kellhom 40, 50, jew 60 sena ilu u allura jrid jinħoloq bilanċ sostenibbli biex filwaqt li nissalvagwardaw li s-swieq jibqgħu jeżistu ħalli min jopera fis-swieq ma jiġix skapriċċat u jkollu l-għajxien tiegħu assigurat, bħalma għamilna, pereżempju, bis-suq tal-Belt Valletta, fl-istess ħin ikun hemm bilanċ komdu għar-residenti li jgħixu fiż-żoni li fihom ikun hemm is-swieq.

L-ISPEAKER: L-Onor.

ROSIANNE CUTAJAR: Sur President, ilbieraħ ħarġet statistika importanti ferm dwar il-qgħad.

Jista' l-Ministru jgħid kif jinterpreta din l-istatistika?

L-ISPEAKER: Il-Ministru.

CHRIS CARDONA: Kif qalet l-Onor.

Cutajar, ilbieraħ il-Eurostat ħarġet iċ-ċifri li jirriflettu dak li ġara fil-kamp tal-qgħad matul ix-xahar t'Awwissu li għadda, u jidher ċar li Malta żammet postha mal-pajjiżi li għandhom l-inqas rata ta' qgħad fl-Unjoni Ewropea.

Iċ-ċifri juru li matul ix-xahar t'Awwissu, ir-rata ta' qgħad f'pajjiżna kienet ta' 3.8%, ir-Repubblika Ċeka kellha l-inqas rata ta' qgħad, filwaqt li l-Greċja, jekk m'iniex sejjer żball, kellha rreġistrat 19% ta' qgħad, li hija l-iktar pajjiż membru sħiħ fl-Unjoni Ewropea li qed jirreġistra qgħad bħalissa.

Warajha hemm Spanja, imbagħad hemm l-Italja bi 3.8%.

L-istatistika turi wkoll li l-qgħad f'pajjiżna kompla jonqos partikolarment fost iż-żgħażagħ.

L-istatistika tal-Eurostat turi wkoll – naħseb li din hija l-istorja narrattiva politika l-aktar b'saħħitha – li kellna l-inqas rata ta' qgħad fost iż-żgħażagħ li għandhom inqas minn 25 sena, b'kuntrast ma' dak li kien jiġri qabel is-sena 2013.

Hawnhekk nixtieq infakkar li meta tlajna fil-gvern fl-2013 sibna unemployment level ta' aktar minn 6.5%, kważi d-doppju tal-qgħad li hemm illum.

Hemm ħafna iżjed xi jsir.

Qabel il-bidla fil-gvern, anke skont il-Eurostat, kien hemm madwar 5,000 iktar persuni jfittxu x-xogħol milli hemm illum u din għandha l-impatt tagħha mill-aspett demografiku, għax bħala popolazzjoni bqajna niżdiedu, u naħseb li fattur ewlieni wara t-tnaqqis fil-qgħad kien is-suċċess u t-tkabbir tal-ekonomija.

Il-fatt li llum għandna ekonomija diversifikata u sostenibbli li tattira aktar nies għax-xogħol u taġevolahom biex jaħdmu aktar u jaqilgħu aktar, naħseb li fil-verità tirrifletti l-istrateġija ekonomika li adottajna sa mil-leġiżlatura li għaddiet, li ndaħħlu aktar ċertezza, iktar stabilità u nassiguraw li l-operaturi tagħna ma jiffaċċjaw l-ebda xokk fil-ħajja ekonomika tan-negozju tagħhom.

L-ISPEAKER: L-Onor.

EDWIN VASSALLO: Sur President, jien se nerġa' mmur lura għar-risposta li ngħatat għall-mistoqsija li saret fuq is-swieq.

Qed nifhem sew li l-Ministru se jkun qiegħed jipproponi tibdil fit-toroq, fil-ħinijiet u fil-lokalitajiet fejn għandna s-swieq miftuħin fil-preżent?

L-ISPEAKER: Il-Ministru.

Vassallo ngħidlu li mhux neċessarjament isir dan u dik hija r-raġuni għalfejn se jkun hemm il-public consultation.

Il-fatt li jkollok White Paper bl-ideat tal-konsultazzjoni pubblika jfisser li jaf għandek raġun f'dak li qed tasserixxi u jaf m'għandekx raġun.

Irridu naraw il-proposti li se joħorġu mill-White Paper li s'issa għadna ma rajniehomx imbagħad nikkonsultaw mal-pubbliku u mal-operaturi, ħalli nsibu l-bilanċ li fl-aħħar mill-aħħar iwassal għal deċiżjoni li tkun fl-interess ta' kulħadd.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-Mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu issa għal Tqegħid ta' Karti u nsejjaħ lill-Ministru Chris Cardona.

TQEGĦID TA' KARTI

CHRIS CARDONA: Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali 314 tal-2018 - Regolamenti tat-2018 dwar Assistenza għall-Konsulenza ta' Servizzi ta' Negozju; u

Tagħrif dwar car leasing fid-dekasteru li għalih hu responsabbli l-Ministru għall-Ekonomija, Investiment u n-Negozji Żgħar bejn Jannar 2014 u Awwissu 2018, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 3933.

L-ISPEAKER: Grazzi.

EVARIST BARTOLO (Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar car leasing fid-dekasteru li għalih hu responsabbli l-Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol bejn Jannar 2014 u Awwissu 2018, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 3934; u

Lista li turi n-nazzjonalità ta' studenti barranin fl-Università ta' Malta għas-sena akkademika 2017/2018, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 6746.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Joe Mizzi.

JOE MIZZI (Ministru għall-Enerġija u l-Immaniġġar tal-Ilma): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar car leasing fid-dekasteru li għalih hu responsabbli l-Ministru għall-Enerġija u Immaniġġar tal-Ilma bejn Jannar 2014 u Awwissu 2018, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 3935;

f'isem il-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar kontravenzjonijiet tat-traffiku li nħarġu mil-LESA bejn Ottubru 2015 u Mejju 2018, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 6635;

Kopja ta' Memorandum of Understanding And Judicial Cooperation bejn l-Uffiċċji tal-Avukat Ġenerali tar-Repubblika ta' Malta u dak tal-Palestina li kien iffirmat fid-9 ta' Settembru 2018, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 6846; u

f'isem il-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Lista ta' spezzjonijiet li saru mill-Building Regulations Office bejn Settembru 2017 u Awwissu 2018, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 6871.

L-ISPEAKER: Grazzi.

JUSTYNE CARUANA (Ministru għal Għawdex): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar siġar u pjanti li tħawlu fil-lokalitajiet f'Għawdex bejn Marzu 2013 u Settembru 2018, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 6406.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Ngħaddu għall-Kumitati Permanenti u nsejjaħ lill-Onor.

EDWARD ZAMMIT LEWIS (President tal-Kumitat Permanenti għall-Affarijiet Barranin u Ewropej): Sur President, nirrapporta li l-Kumitat iltaqa' nhar it-Tnejn, 17 ta' Settembru, 2018 u ai termini tad-dispożizzjonijiet tal-artiklu 4 (2) (b) tal-Att dwar l-Unjoni Ewropea, għamel id-diskussjoni dovuta fir-rigward tar-ratifika ta' dawn it-tliet ftehimiet li ġejjin:

Cooperation Agreement on Partnership and Development bejn l-Unjoni Ewropea u l-Istati Membri tagħha, u l-Afghanistan;

Comprehensive and Enhanced Partnership Agreement bejn l-Unjoni Ewropea u l-Istati Membri tagħha, u l-Armenja;

Political Dialogue and Cooperation Agreement bejn l-Unjoni Ewropea u l-Istati Membri tagħha, u Kuba.

Il-Kumitat qabel unanimament mar-ratifika tagħhom u nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja tal-Cooperation Agreement on Partnership and Development bejn l-Unjoni Ewropea u l-Istati Membri tagħha, u l-Afghanistan;

Kopja tal-Comprehensive and Enhanced Partnership Agreement bejn l-Unjoni Ewropea u l-Istati Membri tagħha, u l-Armenja; u

Kopja tal-Political Dialogue and Cooperation Agreement bejn l-Unjoni Ewropea u l-Istati Membri tagħha, u Kuba.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Ninforma lill-Kamra li skont paragrafu (4) tal-artiklu 120B tal-Ordnijiet Permanenti tal-Kamra:

fil-laqgħa tas-17 ta' Ottubru 2018 tal-Kumitat Permanenti dwar ix-Xogħol tal-Kamra, meta l-kumitat jiddiskuti l-Ombudsplan għas-sena 2019, l-Onor.

Alex Muscat se jkun qed jissostitwixxi lill-Onor.

f'kull laqgħa li tinżamm tal-Kumitat dwar l-Ambjent u l-Ippjanar tal-Iżvilupp fix-xhur ta' Ottubru u Novembru 2018, l-Onor.

Godfrey Farrugia se jissostitwixxi lill-Onor.

Ngħaddu issa għall-Kondoljanzi tas-Sinjura Pawlina Vassallo, omm il-kollega tagħna l-Onor.

Edwin Vassallo, li ħallietna fit-18 ta' Lulju, 2018.

CHRIS FEARNE (Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa): Sur President, f'isem sħabi min-naħa tal-Gvern – għax naf li se jkun hemm ir-replika fl-istess spirtu min-naħa tal-Oppożizzjoni – irrid nestendi l-kondoljanzi lill-ħabib u kollega tiegħi, l-Onor.

Edwin Vassallo u l-familjari tiegħu għat-telfa t'ommu ftit tal-ġimgħat ilu.

Qegħdin nagħmlu l-kondoljanzi llum għax il-Parlament kien wieqaf għall-vaganzi tas-sajf.

Lis-Sinjura Pawlina Vassallo ma kontx nafha però naf li għexet għomor ta' 81 sena, kienet omm ta' tlieta, fosthom l-Onor.

Vassallo, u nanna ta' aktar.

Qaluli li kienet devota ħafna ta' Santa Marija, u naħseb li bir-raġun għax kienet Mostija, u allura kienet fil-post it-tajjeb.

Minn dak li sirt naf kienet mara tal-ġabra ħafna u jidher ċar li l-valuri tagħha għaddiethom lilek, Onor. Vassallo.

Għalhekk bħala ħabib u kollega, f'isem il-Gvern, nestendilek il-kondoljanzi sinċieri tagħna.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-Kap tal-Oppożizzjoni.

ADRIAN DELIA (Kap tal-Oppożizzjoni): Sur President, nirringrazzja lid-Deputat Prim Ministru.

F'ismi personali u f'isem il-Membri tal-Oppożizzjoni, ningħaqad man-naħa tal-Gvern biex ngħaddi l-kondoljanzi lill-Onor.

Edwin Vassallo u l-familjari tiegħu.

Jien l-istess, lis-Sinjura Pawlina Vassallo ma kontx nafha personalment, però minn dak li smajt dakinhar tal-funeral minn fuq il-pulptu, kellha sentiment ta' familja, sentiment ta' devozzjoni, sentiment ta' għaqda u valuri nsara, u l-Onor.

Edwin Vassallo huwa xhud ħaj ta' dak kollu li ħalliet warajha.

Nixtieq ngħid partikolarment li s-sentimenti u n-niket li kien qed iħoss u juri l-Onor.

Edwin Vassallo kienu tassew xi ħaġa li tidher u tinħass ħafna.

Għalhekk naħseb li jkun ġust li nirrikonoxxu lil din l-omm li fis-sens sħiħ kif nifhmuh aħna ta' omm, ħalliet warajha xhieda ta' mħabba, ta' valuri u ta' dak kollu li jagħmilna min aħna llum.

Dan hu l-messaġġ li nixtieq inwassal lill-Onor.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

EDWIN VASSALLO: Sur President, nirringrazzja lid-Deputat Prim Ministru għan-naħa tal-Gvern u lill-Kap tal-Oppozizzjoni għan-naħa tal-Oppożizzjoni għas-sentimenti li għadhom kemm qasmu miegħi u mal-familjari tiegħi.

Jien nieħu pjaċir niġi hawnhekk nitkellem u nilletika però diskors bħal dan qatt ma kont ippreparat għalih.

Għaldaqstant, filwaqt li nirringrazzja lilkom u lilek, Sur President, għall-preżenza ta' ħafna minnkom waqt il-funeral, nixtieq nirringrazzja lill-infermiera tal-ward WR9 tal-Isptar Karen Grech li għext magħhom għal kważi xahar u nofs meta ommi kienet rikoverata hemmhekk.

Nixtieq nieħu din l-opportunità biex nagħmel żewġ ħsibijiet.

L-ewwel ħaġa, se nixhed għal dak li nemmen fih.

Nirringrazzja lil Alla talli tani lil ommi, li kienet dik li kienet u li għamlet miegħi dak li għamlet.

Jien dispjaċir wieħed għandi u dan huwa t-tieni ħsieb tiegħi.

Mill-Parlament nitlobha maħfra b'mod pubbliku ta' kemm stajt weġġajtha minħabba l-ħajja politika tiegħi, għax fil-politika ħafna drabi ma nweġġgħux aħna biss, imma fit-taqbida tagħna jweġġgħu l-għeżież tagħna li jkunu madwarna.

Għalhekk nitlobha maħfra pubblikament għax fil-25 sena li ilni fil-politika, mill-ewwel elezzjoni tal-Kunsill Lokali tal-Mosta u fit-22 sena li ili fil-Parlament, kienet dejjem issostnini imma mhux l-ewwel darba li qasmet miegħi dan il-kliem: "X'int tagħmel hemm?

Din mhijiex żejda?"

Kien hemm ukoll drabi meta ċanfritni għax skont hi kont qbiżt il-linja.

Sur President, ma niddejjaqx ngħidlek li ċ-ċanfira tagħha ma kenitx tkun ratba daqs tiegħek, għax għalkemm taħseb li ċ-ċanfira li tieħu minn hawnhekk tkun xi ftit iebsa, żgur li t'ommok tħossha ferm iktar.

Għal darb' oħra nirringrazzjakom u nirringrazzja lil ommi talli kienet dik li kienet.

Nirringrazzjak, Sur President.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Jiena Mosti bħalek u nikkonferma dak kollu li qed tgħid.

Jien lil ommok nafha bħala persuna ta' morali għoljin ħafna li kienet rispettata mill-Mostin kollha.

Nikkondividi miegħek dak li qed tgħid fuq l-ommijiet għax jien ukoll għandi problema b'ommi, u kif taf int nifhem it-tbatijiet li jgħaddu minnhom l-ommijiet u ċ-ċanfiriet li jagħtuna.

Inti lil ommi tafha sew u taf li dak li jkollha tgħidlek, tgħidulek.

Ningħaqad mal-kummenti tad-Deputat Prim Ministru u tal-Kap tal-Oppożizzjoni u minn qalbi ngħaddilek il-kondoljanzi f'isem kulħadd.

Ngħaddu għal Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA

L-ATT DWAR

L-ORGANIZZAZZJONIJIET VOLONTARJI

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri.

Ikompli mill-1 ta' Ottubru, 2018.

Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet.

L-ISPEAKER: Rimarki?

L-Onor.

GODFREY FARRUGIA: Sur President, qegħdin nitkellmu dwar it-tielet settur li ma jinkludix biss il-volontarjat imma jkopri wkoll il-koperattivi, l-assoċjazzjonijiet u l-entitajiet karitattivi li huma l-qofol u s-sinsla tas-soċjetà ċivili.

Il-gwida tagħhom hija l-benefiċċju tal-interess pubbliku.

Dan huwa t-tielet settur li t-tmexxija tiegħu u tal-għaqdiet volontarji, kif tgħid l-istess kelma, tmur lil hinn mill-Gvern u mis-settur pubbliku.

Il-motiv tal-NGOs u l-għaqdiet l-oħra li nsibu fit-tielet settur huwa l-altruwiżmu li jkollhom għax huma value driven biex itejbu l-kwalità tal-ħajja u allura jitkellmu fuq il-prinċipji.

L-eżempji huma varji, fosthom it-tkabbir tal-public welfare u l-ħarsien tal-ambjent, tal-patrimonju, tal-kultura u tal-identità Maltija.

Hemm ukoll l-isport, id-drittijiet tal-annimali u d-drittijiet tal-bniedem innifsu.

Huma x'inhuma, dawn l-entitajiet jagħmlu kollox mingħajr profitt.

Huma organizzazzjonijiet fejn il-profitt u l-interess personali ma jidħol qatt.

Dan huwa s-sabiħ ta' din il-parti tas-soċjetà ċivili u f'Malta dan għandna bżonn insaħħuh ferm aktar.

Sur President, jien wieħed minn dawk li dejjem emmint, ħdimt u għext f'dawn l-għaqdiet, qabel ma dħalt fil-ħajja pubblika rappreżentattiva.

Mingħajr tlaqliq ngħid li s-sens ċiviku li jrawmu dawn l-organizzazzjonijiet fil-persuna, jgħin fil-formazzjoni tal-persuna u tal-volontarjat, fejn wieħed jagħti mingħajr qatt ma jistenna xejn lura.

Għalija l-volontarjat u l-NGOs, huma min huma, u semmejt diversi eżempji, huma komunità, huma solidarjetà, huma identità u allura dawn għandhom rwol speċjali fis-soċjetà li qegħdin ngħixu fiha llum tal-aqwa żmien, għax bir-rwol tagħhom huma jimlew il-vojt li s-settur pubbliku ma jistax jilħaq.

Dan għaliex is-settur pubbliku ma jilħaqx l-għeruq u l-aspirazzjoni tal-komunità nnifisha.

L-NGOs huma l-ewwel għajnuna meta tiġi għas-settur ċivili u għalhekk huma s-sies tas-soċjetà.

Mela jekk verament nemmnu fihom, la l-Gvern ċentrali u lanqas il-Gvern lokali m'għandhom jindaħlulhom.

Dawn għandhom ikollhom ir-rwol utli tagħhom u għalhekk jissejħu t-tielet settur.

Jiddispjaċini ninnota li ċerti membri – qed nirreferi għall-membri pubbliċi kollha, inkluż il-Membri ta' din il-Kamra – jħarsu lejn il-volontarjat bħala opportunità ta' profitt personali biex itejbu l-image pubbliku tagħhom, bħallikieku li turi wiċċek huwa parti mill-branding tas-CV tiegħek.

Dan m'għandux ikun għax l-NGOs għandhom rwol importanti.

Ninnota, u bla ma rrid ngħid, li ċerta pubbliċità żejda li ssir minn Ministri u minn Segretarji Parlamentari meta jagħtu għotjiet ta' fondi, kemm jekk ikunu ġejjin mill-assi tal-poplu jew mill-Unjoni Ewropea, issir daqslikieku qegħdin joħorġuhom minn buthom, b'mod partikolari qabel xi kampanja elettorali.

Jien naqbel ma' kwalunkwe inċentiv imma l-għemil għandu jkun nobbli.

La qed insemmi l-għemil nobbli, irrid ngħid li għandna nkunu l-prime movers li nemmnu fil-public social partnership, u dawn għandhom jiżdiedu.

Dan huwa qafas li jmur lil hinn mill-public private partnership li bis-saħħa tiegħu jiggwadanja ferm aktar il-poplu għax huwa added value u value driven.

Ninnota li l-Ministru għamel emendi mirquma sew li jirriflettu l-qabża li għandna bżonn f'dan il-qafas legali meta nħarsu lejn il-volontarjat.

Dan huwa tajjeb u inkoraġġanti, imma ninnota wkoll li hemm passi oħrajn li jħarsu lejn il-volontarjat biex jibnu dawk iċ-checks and balances ta' korrettezza.

Dan huwa tajjeb imma nixtieq nagħmel suġġeriment.

Nixtieq inżid emenda oħra ma' dawk il-ħafna emendi tajbin li żdiedu.

Jien inħoss li din hija miżura importanti fil-ħajja li qegħdin ngħixu bħalissa u se nirreferi l-eżempju ta' din l-emenda biex jifhimni kulħadd, b'mod partikolari l-pubbliku, għal dawk l-NGOs ambjentali, però din ma tgħoddx għalihom biss, imma tgħodd għal oħrajn ukoll.

Hawn qed nirreferi għall-ENGOs li llum għandhom rwol importanti għax bis-saħħa tagħhom il-wirt naturali u l-ambjent li qegħdin ngħixu fih qed jissaħħaħ.

Mhijiex battalja faċli meta l-ekonomija titmexxa mill-iżviluppaturi.

Qegħdin f'punt kruċjali fejn is-sostenibilità ambjentali hija mhedda minħabba ċ-ċokon tan-nazzjon tagħna u l-popolazzjoni li tgħix f'din il-qoxra ta' gżira.

Għalhekk, kif semmejt qabel, nifhem li dawn l-għaqdiet volontarji mhux governattivi jimlew il-vojt fejn is-settur pubbliku ma jidħolx.

Għalhekk huma jkunu l-vuċi tal-komunità u l-karba tan-nazzjon fejn ħaddieħor ma jitkellimx, għax iħarsu l-ġid komuni.

Fl-aħħar mill-aħħar, l-ambjent huwa saħħitna u għaldaqstant dawn ikunu qegħdin iħarsu s-saħħa tagħna lkoll.

Għalhekk nifhem li għandhom igawdu ċerti privileġġi u l-ikbar nuqqas jeżisti meta dawn l-ENGOs u oħrajn bħalhom ikunu jridu jagħmlu appelli l-qorti jew ma' xi awtorità - fil-każ tal-ENGOs mal-Awtorità tal-Ippjanar – li jiswew eluf ta' ewro.

Meta s-soċjetà ċivili titkellem permezz ta' dawn l-għaqdiet volontarji favur l-ambjent kontra xi proġett tal-Gvern, jew xi proġett privat, huma żvantaġġati biex jitkellmu f'isem il-poplu.

Ir-rieda hemm qiegħda, imma m'għandhomx biżżejjed flus biex jagħmlu dak l-appell li joħloq dik is-sistema ta' ġustizzja soċjali li tant nippriedkaw fuqha f'din il-Kamra.

Għalhekk jien qed nipproponi li l-emendi ta' dan l-Abbozz ta' Liġi jkunu tali li jingħata privileġġ lil dawn l-għaqdiet volontarji, billi t-tariffi li jitħallsu s-soltu jkunu mraħħsa jew sussidjati mill-Gvern.

Jekk dan verament isir, ikun rikonoxximent ġej mill-Gvern preżenti li jsaħħaħ ir-rwol proattiv ta' dawn l-ENGOs fi żmien meta f'pajjiżna l-ambjent huwa prijorità.

Lill-Ministru għall-Ambjent ta' spiss nisimgħuh iħambaq dwar dan.

Aħna tal-Partit Demokratiku nitkellmu bla kantunieri meta niġu għall-ħarsien l-ambjent għax nafu li l-ambjent huwa saħħitna, huwa saħħet il-poplu Malti, huwa saħħet il-familji Maltin.

Għalhekk, fil-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi, se nressaq emenda ġdida f'dan ir-rigward u nispera li l-Ministru konċernat isib is-sotenn biex tiġi inkorporata f'dawn l-emendi.

Fl-aħħar nett, nixtieq nirringrazzja b'mod partikolari lill-front desk tal-Uffiċċju tal-Kummissarju, għax hemm individwu li liċ-Ċivil jagħmlu kbir.

Il-mod kif jittratta man-nies fuq it-telephone u l-mod kif jinformak u jkompli jidderiġik biex tissieħeb u jħajrek, anke b'mod tekniku, tibdel statut jew tikkonforma mal-liġi, huwa wieħed eżemplari.

Nawgura wkoll lill-Kummissarju l-ġdid, Dr Abela Medici, għall-ħatra tiegħu, imma fuq kollox, la f'din il-Kamra lkoll nemmnu tant fil-volontarjat u fis-soċjetà ċivili, inħoss li wasal il-mument li s-soċjetà ċivili nħarsuha mhux bil-kliem imma bl-għemil.

Is-soċjetà ċivili tinkludi d-diversi oqsma tagħha u għaldaqstant bħala rappreżentant tal-Oppożizzjoni f'isem il-Partit Demokratiku, nixtieq li din il-Kamra tieqaf aktar favur dan it-tielet settur.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

CLAUDIO GRECH: Sur President, dan l-Abbozz ta' Liġi jittratta suġġett li, kif taf inti, huwa għal qalbi ħafna.

Il-volontarjat huwa għal qalbi għal diversi raġunijiet.

Meta tinzerta tkun f'leġiżlatura u tkun qiegħed tagħti l-kontribut tiegħek għall-finijiet leġiżlattivi ta' pajjiżna, huwa ta' sodisfazzjon meta jkollok l-opportunità, kif għandi jien illejla, li tipparteċipa f'dibattitu bħal dan fuq liġi li għalkemm wieħed iħares lejha minn ottika teknika, għax hija voluminuża u fiha dettall kbir fil-mod kif ġiet mirquma, tolqot aspetti importanti ħafna f'pajjiżna.

F'dan il-ħin irrid nolqot żewġ aspetti għax għalija din il-liġi tiġbor żewġ aspetti ewlenin mil-liġi oriġinali, ċjoè l-Att dwar l-Organizzazzjonijiet Volontarji.

L-ewwel aspett huwa dak tal-funzjoni soċjokulturali li għandhom l-għaqdiet volontarji.

Kif nafu, f'pajjiżna, hawn aktar minn 1,500 għaqda volontarja, li kollha kemm huma, fil-mod kif inhuma komposti, għandhom rwol importanti fil-komunità li jaħdmu fiha.

Dan huwa rwol li meta tħares lejh b'mod iżolat jidher li qed jiffoka fuq xi ħaġa verament żgħira, però meta tħares lejn l-aggregate effect ta' dak li jagħmlu dawn l-għaqdiet volontarji, tara li l-importanza, is-saħħa u l-valur li jagħtu dawn l-għaqdiet huma b'saħħithom u kbar ħafna, għax jagħtu sens ta' identità lil pajjiżna, sens ta' komunità u sens ta' għożża.

Fil-komunità stess għandek gruppi ta' nies li jridu jużaw il-ħin tagħhom u l-isforzi volontarji tagħhom biex fid-dinja lokali u kultant anke fuq skala nazzjonali, jagħtu kontribut lejn il-bqija tas-soċjetà ta' pajjiżna.

Għalhekk lil dawn l-għaqdiet volontarji li jaħdmu f'diversi oqsma, fosthom fl-aspett kulturali, fl-aspett reliġjuż, fl-aspett soċjali u fl-aspett tal-kura, inqishom bħala ċelebrazzjoni ta' dak li verament jagħmilna Maltin.

Jien nemmen li dan is-sens ċiviku għandna ngħożżuh u nrawmuh fuq livell leġiżlattiv.

Din il-Kamra għandha turi l-apprezzament tagħha għall-passjoni u l-entużjażmu li juru n-nies f'dawn l-għaqdiet u għall-mod li bl-Ingliż jgħidulu selflessness ta' kif joperaw f'pajjiżna.

It-tieni aspett huwa dak ta' policy.

L-għaqdiet volontarji għandhom rwol importanti u fil-parti l-kbira tal-intervent tiegħi tal-lum se nkun qed nitkellem fuq dan ir-rwol mill-ottika ta' tħaddim ta' servizzi pubbliċi, li mingħajr l-ebda eżitazzjoni ngħid li huwa settur kruċjali ħafna għal pajjiżna li s'issa għadna ma tajnihx l-importanza li jixraqlu.

Dan huwa settur li ma tistax tħares lejh biss mill-ottika tal-ġid li jsir mill-aspett soċjokulturali però trid tara kif dawn l-għaqdiet jistgħu finalment iroddu lura lill-komunità valur miżjud qawwi fis-servizzi li jagħtu fil-komunità.

Għalhekk huwa importanti li ma nħarsux biss lejn l-aspett tal-ħidma iżolata li jagħmlu dawn l-għaqdiet fil-lokal, għax dik hija kategorija waħda ta' għaqdiet volontarji, però rridu nħarsu lejn dak li qed ngħidu b'mod usa.

Kif diġà spjega l-kelliem ewlieni tal-Oppożizzjoni, din hija liġi li aħna naqblu magħha.

Ovvjament, f'liġi ta' 200 paġna, fl-istadju ta' Kumitat, l-Oppożizzjoni se tkun qed tressaq il-ħsebijiet tagħha però meta tħares lejn il-qafas tal-liġi u l-għanijiet li ftit aktar 'il quddiem se nsemmi xi kummenti dwarhom, m'hemm l-ebda dubju li kulħadd jaqbel mal-prinċipji ta' dak li qiegħed jitressaq fil-qafas tal-liġi.

Nixtieq nibda billi nħares ftit lejn kif wasalna għal-leġiżlazzjoni marbuta mal-għaqdiet volontarji għax tista' tgħid li dan huwa vjaġġ li beda snin ilu.

Kif nafu, fl-2007 daħal fis-seħħ l-ewwel Att li stabilixxa l-leġiżlazzjoni dwar l-għaqdiet volontarji, u f'dawn l-aħħar 11-il sena sar ħafna xogħol li permezz tiegħu l-Kummissarju, li bil-liġi għandu r-responsabbiltà li jamministra dan is-settur, ta qafas u struttura u fuq kollox ta rikonoxximent lil dawn l-għaqdiet.

Filwaqt li forsi preċedentement, qabel ma daħlet il-liġi, dawn l-għaqdiet kienu jfaqqsu u mbagħad jispiċċaw imutu along the way, issa permezz ta' dan il-qafas legali ngħata rikonoxximent u dawn l-organizzazzjonijiet għandhom ir-relevanza tagħhom.

Għaldaqstant pass ieħor li kien implimenta Gvern Nazzjonalista hu li wettaq il-prinċipju tas-sussidjarjetà, li kemm jista' jkun il-poter ma żżommux ċentralizzat imma twasslu viċin l-għeruq tas-soċjetà tiegħek.

F'din il-liġi kien hemm riflessjoni tas-sussidjarjetà u ta' kif ir-rikonoxximent għax-xogħol volontarju jista' jwassal biex jikkontribwixxi lejn it-tkattir tal-ġid komuni.

L-ewwel Kummissarju tal-għaqdiet volontarji, il-Professur Kenneth Wain, bejn wieħed u ieħor għamel 11-il sena fil-kariga tiegħu li matulhom beda l-operat tiegħu mix-xejn u ħadem b'nuqqas ta' riżorsi taħt gvern u taħt ieħor.

Fl-opinjoni tiegħi, f'dawn il-11-il sena mexxa l-ħidma tiegħu b'serjetà, b'passjoni u bl-integrità li kien hemm bżonn biex dan is-settur, minn settur li ma kien regolat xejn, iġibu settur aktar organizzat, strutturat u ħafna aktar regolat.

Minbarra li tirringrazzja lill-Professur Wain, din il-Kamra għandha tirringrazzja wkoll lil dawk l-individwi li forsi l-operat tagħhom ma jidhrux.

Hawn qed nirreferi għall-istaff, li kif kien semma l-Professur Wain stess f'diversi interventi li kellu matul is-snin, kien staff żgħir, però fl-opinjoni tiegħi, għalkemm fin-numru kien żgħir, għamel mirakli kbar f'dak li għandu x'jaqsam mar-riżultati.

Biss, biss, meta taħseb li l-istaff limitat li hemm illum jopera madwar 1,500 għaqda volontarja, indubjament tara l-valur u l-output ta' dan l-istaff.

Irrid nifraħ ukoll lil Dr Abela Medici għall-ħatra tiegħu.

Dr Abela Medici huwa rinomat fil-qasam tax-xogħol tiegħu, però mhux biss, għax kif jafu ħafna, għandu esperjenza diretta f'dak li għandu x'jaqsam mal-għaqdiet volontarji.

Huwa serva fuq diversi għaqdiet volontarji u allura għandu first hand experience ta' xi tfisser li tamministra għaqda volontarja bl-isfidi kollha li ġġib magħha.

Kif semma lbieraħ l-Onor.

Hermann Schiavone, dawn l-emendi fil-liġi indubjament kienu long time coming, għax suppost kienu ilhom jinħmew.

Dawn l-emendi kienu waħda mir-raġunijiet, jekk mhux ir-raġuni ewlenija, għalfejn irriżenja l-Kummissarju preċedenti l-Professur Kenneth Wain, li f'istanza minnhom kien saħaq li kien qed isibha diffiċli ħafna biex jikkonvinċi u jipperswadi lill-Gvern bl-urġenza ta' dawn l-emendi li qegħdin jitressqu.

Meta wieħed iħares lejn l-emendi jara li fil-biċċa l-kbira tagħhom għandhom importanza kbira f'dak li għandu x'jaqsam mal-prevenzjoni tal-ħasil ta' flus.

Indubjament, meta wieħed jara ż-żmien twil li ħadu biex waslu quddiem din il-Kamra u mbagħad tressqu quddiem il-Kamra tista' tgħid ftit tal-ġranet qabel ma f'pajjiżna se jkun hawn is-site visit tal-Moneyval, wieħed jistaqsi għalfejn kellna nkunu xprunati b'dan is-site visit tal-Moneyval biex nagħmlu l-bidliet fil-liġi.

Għal min qiegħed isegwina, il-Moneyval huwa Kumitat tal-Kunsill tal-Ewropa li ilu mwaqqaf numru ta' snin li Malta hija membru tiegħu.

Il-Moneyval iżur il-pajjiżi membri tiegħu biex ikun jista' janalizza dak li qed isir vis-à-vis l-prevenzjoni tal-ħasil ta' flus u l-iffinanzjar marbut mal-attivitajiet terroristiċi.

L-ewwel round tal-Moneyval f'Malta kien sar bejn l-1998 u s-sena 2000 u l-aħħar round li sar, li kien ir-raba' wieħed, sar fl-2012 meta waħda mir-rakkomandazzjonijiet u wieħed mill-punti ta' tħassib li kien ressaq il-Moneyval kien marbut mal-punt tar-reġistrazzjoni tal-organizzazzjonijiet volontarji.

Aħna għandna x'nifhmu li din il-liġi tindirizza dan it-tħassib u għall-inqas is-sodisfazzjon tagħna hu li ġaladarba f'Novembru se jkun hawn id-delegazzjoni tal-Moneyval tagħmel is-site visit tagħha f'pajjiżna, jekk xejn fil-qafas leġiżlattiv se nkunu indirizzajna dawn il-punti.

Il-punt ewlieni tiegħi xorta jibqa' li m'għandniex nagħmlu bidliet fil-liġi sempliċement għax ikun ġej Kumitat mill-Kunsill tal-Ewropa biex jara xi progress għamilt fuq ir-rakkomandazzjonijiet li tak, mhux sitt ġimgħat ilu jew sitt xhur ilu, iżda li għamillek bil-miktub sitt snin ilu.

Għalhekk nemmen li meta qegħdin nitkellmu fuq dawn l-aspetti, l-għan tagħna llum – u rrid nuża l-ħin tiegħi mhux biex nitkellem fuq dan l-element però biex nitkellem fuq elementi oħrajn – għandu jkun prinċiparjament l-aspett marbut mal-valur li bħala pajjiż, bħala soċjetà u bħala komunità nistgħu nieħdu mill-organizzazzjonijiet volontarji.

Ħadt pjaċir ħafna nisma' l-aħħar biċċa tal-intervent tal-Onor.

Godfrey Farrugia, li naf kemm għandu għal qalbu dan is-settur, li bl-Ingliż jgħidulu the third sector.

Ħadt pjaċir ukoll nisma' kif kien qiegħed jimbotta l-argument ta' kif it-tielet settur għandu rwol essenzjali, jiena ngħidlu kruċjali, fuq kif jistgħu jevolvu s-servizzi pubbliċi f'pajjiż modern.

Sur President, fil-ħin li fadalli nixtieq niffoka dwar dan l-element għax meta tħares lejn l-esperjenzi internazzjonali ssib li f'pajjiżi li għaddew minn diversi riformi tas-servizzi pubbliċi u tas-setturi ċivili, l-element ewlieni tista' tgħid fl-aħħar għaxar snin f'dawn il-pajjiżi kien l-iżvilupp tat-tielet settur, dak tal-volontarjat fid-diversi forom tiegħu li jipprovdi xi forma jew oħra ta' servizzi essenzjali li jingħataw fuq skala nazzjonali, fuq skala lokali kif ukoll fuq skala ta' komunità ta' interessi komuni.

L-għanijiet ta' dawn l-għaqdiet prinċiparjament ikunu intiżi biex itejbu l-kwalità tal-ħajja tan-nies.

Sfortunatament f'pajjiżna għadna lura milli nirrikonoxxu dan il-konċett u tista' tgħid li għadna maqfulin fil-mentalità post-kolonjali li jkollna kollox ċentralizzat f'awtoritajiet tal-Gvern.

Għadna maqfulin fl-ideat li l-Gvern biss jista' jagħti s-servizzi pubbliċi, u fejn ħriġna mill-Gvern morna biss għas-settur privat u morna fuq l-element tas-settur li qed jipprovdi s-servizz pubbliku għall-finijiet ta' profitt.

Jien nemmen ħafna fl-element tad-deċentralizzazzjoni tal-operat, li però jkun ibbażat fuq l-attività volontarja li minnha nnifisha tkun qed toħloq settur ekonomiku kompletament ġdid.

Aħna llum inħarsu lejn l-għaqdiet volontarji bħal donnu n-nies imorru fihom bħala passatemp, biex jagħtu dak il-ftit kontribut fil-komunità, fil-każini tal-baned, fl-attivitajiet soċjali u fl-organizzazzjonijiet filantropiċi però għadna lanqas biss bdejna mmissu r-rwol ewlieni li jista' jkollhom dawn l-għaqdiet fuq skala ta' provvista ta' servizzi pubbliċi.

Sur President, fl-opinjoni tiegħi rridu naħdmu biex ikun hawn awareness ta' dawn is-servizzi billi nħarsu lejn mudelli f'pajjiżi barranin ta' fejn irnexxew u fejn kien hemm problemi marbutin ma' dan it-tip ta' servizzi.

Tista' tgħid li huwa fatt konstatat li ħafna pajjiżi moderni li għaddew minn diversi riformi fis-servizzi pubbliċi, illum indubjament qegħdin jirrikonoxxu li t-tielet settur irridu ninvestu l-aktar fih għax huwa settur li mhuwiex iddettat mill-Gvern u allura jkollok ħafna inqas indħil politiku u mhuwiex motivat mill-profitt u allura l-qligħ li jkun qiegħed isir f'dik l-attività jkun qed jerġa' jiġi investit fl-operat innifsu, kif ukoll għax ikun xprunat u motivat mill-valuri li jridu jagħtu dawn l-organizzazzjonijiet.

Fl-opinjoni tiegħi, pajjiżna qiegħed fil-mument ideali biex jibda jesplora dawn l-attivitajiet.

L-oqsma ta' prijorità li jiġuni mill-ewwel f'moħħi huma l-oqsma tas-saħħa, l-oqsma soċjali u l-oqsma fejn hemm l-aspetti tal-faqar, tal-inklużjoni soċjali, tal-gruppi vulnerabbli, il-qasam minnu nnifsu tal-edukazzjoni u dak tal-ambjent.

Fl-opinjoni tiegħi, dawn l-oqsma huma kandidati ewlenin biex inkunu nistgħu ndaħħlu l-qafas tal-għaqdiet volontarji fuq bażi usa'.

F'dan il-Parlament kellna Abbozz ta' Liġi marbut mal-intrapriżi soċjali li sfortunatament ma kienx għadda fl-aħħar leġiżlatura, u nispera li l-Gvern jerġa' jressqu però nittama li meta jressqu, iressqu b'mod aktar mirqum u dettaljat.

Nerġa' ngħid li fuq skala internazzjonali hemm stejjer kbar ta' suċċess fuq l-intrapriża soċjali u f'pajjiżna għad għandna komponent nieqes mill-mod kif nistgħu nindirizzaw il-ħidma soċjali tagħna, għax ġaladarba tpoġġi qafas ta' intrapriża soċjali, tkun qed tiftaħ il-bibien biex min għandu ideat u inizjattivi, ikun jista' jersaq quddiem il-Gvern u jipproponilu dawn il-proposti biex ikun jista' jħaddimhom.

F'public private partnership l-operatur huwa motivat biex jagħmel il-qligħ, kif għamel dan il-Gvern fil-qasam tas-saħħa, fejn sab operatur privat u għaddielu dak l-operat.

Għalfejn taħseb li għaddihulu?

Għaddihulu għax l-operatur privat, minnu nnifsu, huwa motivat li jagħmel il-profitt.

Terġa' u tgħid, jekk tara l-istejjer tal-kumpaniji magħżulin, huma motivati milli jagħmlu l-profitt along the years b'mod aggressiv, b'mod li jkun iffokat sempliċement fuq il-qligħ kapitali.

Minnha nnifisha l-intrapriża soċjali kif ukoll għax hija dettata mil-liġijiet li jirregolawha, hija organizzazzjoni li l-profitt li tagħmel ma jmurx għand l-azzjonist imma jerġa' jiġi investit fl-operat innifsu.

Araw ftit x'mudell sabiħ jirrappreżenta verament il-mod kif tevolvi soċjetà moderna biex inti tkun tista' tara li l-profitt fuq attività soċjali marbuta mas-servizzi pubbliku jerġa' jiġi investit fl-attività nnifisha minflok jittieħed bħala profitt.

Illum meta tara diversi case studies barranin, tara fenomenu ieħor.

Illum għandek ħafna żgħażagħ li d-dinja kummerċjali, id-dinja tal-profitt, mhijiex qed tiġbidhom għax kibru b'apprezzament ta' valuri differenti u qed jaraw li d-dinja sejra f'direzzjoni kompletament differenti minn dak li essenzjalment jixtiequ jaraw u huma jkollhom l-impenn biex jikkontribwixxu lejn xi ħaġa differenti fis-soċjetà.

Illum tara organizzazzjonijiet magħmulin minn żgħażagħ u tfal - li jissejħu millennians għax twieldu fl-aħħar snin - f'termini ta' intrapriżi soċjali u joħorġu b'ideat bħall-użu tat-teknoloġija biex tegħleb ċerta esklużjoni soċjali jew l-użu tat-teknoloġija biex twassal ċerti servizzi lil min qiegħed fuq il-periferija tas-soċjetà.

Jien kelli l-opportunità li nitla' darbtejn l-Italja f'intrapriża soċjali li tipprovdi l-aqwa programm ta' riabilitazzjoni mid-droga fid-dinja.

Jien mort biex nara kif joperaw u rajt il-mod eċċezzjonali ta' kif organizzazzjoni li jisimha San Patrignano rnexxielha tipprovdi servizz lil aktar minn 1,800 resident at any point in time u 80% tal-ħidma tagħha ssir bl-involviment attiv kontinwu taż-żgħażagħ.

Għalhekk din tieħu l-passjoni, l-intellett akkademiku u l-enerġija u minflok jidderiġuha lejn il-profitt, jidderiġuha lejn il-qligħ soċjali u r-reinvestment soċjali fejn attività effiċjenti tiġġenera aktar finanzjament biex tagħmel aktar ġid.

Sur President, huwa f'dan l-isfond li nagħmel l-appell tiegħi biex ladarba qed niddiskutu dawn l-emendi, nieħdu l-opportunità li nġibu għall-finijiet tal-emendi l-proviżjonijiet marbutin mal-intrapriża soċjali.

Jien nemmen li din mhijiex xi ħaġa impossibbli li ssir.

Ġaladarba qegħdin f'din il-liġi ta' 200 paġna, jekk inżidulha ftit aktar magħha u jkollna l-abbiltà li ngħidu li f'pajjiżna rnexxielna ndaħħlu l-intrapriża soċjali, nemmen li nkunu għamilna avvanz kbir, għax dak ikun l-ewwel pass.

Nafu li l-qafas leġiżlattiv innifsu mhux se jagħmel mirakli però ġaladarba jkollna dan il-qafas inkunu nistgħu niffokaw fuq programmi ta' prijorità.

B'hekk il-pajjiż jibda jiżviluppa u joħloq qafas li permezz tiegħu tkun tista' toħroġ Public Social Partnerships u tkun tista' tara kif il-finanzjament tal-Gvern u s-servizzi li jagħti l-Gvern ikunu jistgħu jibdew jingħataw b'mod aktar effiċjenti u effettiv ħalli terġa' tħaddem u tattwa l-prinċipju tas-sussidjarjetà, ġaladarba jkollok dawn l-intrapriżi jaħdmu fil-grass roots tas-soċjetà.

Sur President, jien se nikkonkludi l-intervent tiegħi.

Nittama li dan l-appell tal-Oppożizzjoni jintlaqa' u l-Gvern iħares lejh minn ottika ta' Oppożizzjoni li trid twassal it-twessigħ tal-proviżjonijiet lill-għaqdiet volontarji ħalli din il-leġiżlazzjoni ma tkunx sempliċement intiża biex tindirizza xi forma ta' loopholes li għandna imma nkunu compliant ma' dak kollu li hemm bżonn.

Din il-liġi rridu nibdew nużawha biex f'pajjiżna nibdew nagħtu servizzi soċjali, servizzi tas-saħħa u servizzi edukattivi aħjar u aktar effettivi ħalli l-flus tax-taxpayers jintużaw b'mod aktar effiċjenti.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

KARL GOUDER: Sur President, naħseb li huwa tajjeb li minn żmien għal żmien, anke f'din il-Kamra, nieqfu ftit u niffokaw fuq l-NGOs.

Iż-żewġ diskorsi li saru qabli wrew x'naħsbu aħna bħala Oppożizzjoni fuq l-NGOs.

Jien u ħafna persuni oħrajn minn hawn ġew kellna l-opportunità li naħdmu f'xi organizzazzjoni minnhom u hemm uħud minna li għadna attivi.

Xtaqt nibda dan id-diskors tiegħi billi nirringrazzja lil kull min b'xi mod jew ieħor isib il-ħin biex joffri lilu nnifsu għal xi NGO.

Tkellimna fuq diversi oqsma, fosthom il-kultura, is-saħħa u l-ambjent.

Hemm NGOs li huma involuti fl-edukazzjoni u oħrajn li huma involuti f'diversi kategoriji, kulħadd isib dik l-NGO li hija l-aktar għal qalbu.

Meta tkun f'xi waħda minn dawn l-organizzazzjonijiet tara l-enerġija li jagħtu n-nies li jkunu involuti fiha.

Hemm ħafna minnhom li jagħtu kważi ħajjithom kollha għax minbarra l-ħin tax-xogħol, il-bqija tal-ħin jagħtuh kollu lil dawn l-organizzazzjonijiet, ħafna drabi mingħajr qligħ.

Dawn ikunu persuni li jemmnu f'kawża partikolari u jidħlu f'xi organizzazzjoni biex imexxuha.

Nixtieq nibda billi onestament nirringrazzja lil dawk kollha – l-Onor.

Claudio Grech semma li hemm madwar 1,500 NGO f'pajjiżna u allura tista' timmaġina l-eluf ta' nies li hemm involuti fihom – li jagħtu l-ħin u l-enerġija tagħhom, għax fl-aħħar mill-aħħar anke mill-ottika politika, kieku dawn l-NGOs ma jezistux f'pajjiżna, il-pajjiż huwa ħafna agħar milli hu.

Dawn huma nies li qegħdin itejbu lil pajjiżna u qegħdin jimlew dak il-vojt li aħna bħala politiċi, b'mod partikolari l-Gvern, ma nimlewx.

Dawn qegħdin jagħtu servizzi differenti sabiex itejbu l-kwalità tal-ħajja tan-nies ta' madwarhom u allura jtejbu l-kwalità ta' pajjiżna.

Tkellimna fuq il-vjaġġ ta' policy dwar leġiżlazzjoni dwar l-NGOs.

Kif issemma qabel, niftakru żmien meta NGO kienet tifforma kważi mingħajr identità ta' xejn, fejn grupp ta' nies kienu jinġabru flimkien, jifformaw kumitat u jipprovaw jaħdmu għal xi għan, imbagħad ħafna drabi kien ikollok min ma jibqax daqshekk interessat, akkanit u involut u allura l-NGO ikollha tagħlaq.

Pajjiżna mar fuq vjaġġ b'diversi għanijiet, fosthom biex jagħti qafas iktar regolattiv lil dawn l-NGOs, ħalli narwhom jissaħħu u jiġu regolati.

Apparti dak li ssemma, waħda mill-akbar sfidi li għandhom l-NGOs, inkluż aħna li konna involuti fihom, kien u għadu l-finanzjament.

Ħafna drabi tiġik idea u jkollok għan li tkun trid tilħaq imma d-diffikultà li jsibu dawn l-NGOs hi l-finanzjament biex ikunu jistgħu jagħmlu l-attivitajiet u dak kollu li hemm bżonn sabiex jilħqu l-għanijiet tagħhom.

Għalhekk jibdew iħabbtu l-bibien tan-nies u jitolbuhom id-donazzjonijiet biex ikunu jistgħu jużawhom għall-għanijiet tagħhom.

Ovvjament, il-pubbliku inġenerali, speċjalment dawk il-persuni li jemmnu fil-kawża tagħhom u forsi m'għandhomx il-ħin – hemm diversi raġunijiet għalfejn ma jkunux jistgħu jinvolvu ruħhom – jagħtuhom xi flus biex l-NGO tkun tista' timxi 'l quddiem.

Nafu kif il-bulk tal-NGOs f'pajjiżna, u anke f'pajjiżi oħrajn, jużaw dawn il-fondi għall-għanijiet li l-persuni jkunu taw id-donazzjonijiet għalihom, imma sfortunatament ġieli kien hemm numru żgħir ta' NGOs, jew ta' nies involuti f'NGOs, li kienu jabbużaw minnhom.

L-agħar ħaġa li tista' tiġri hi li ntappnu r-reputazzjoni tal-NGOs f'pajjiżna, u sfortuntament jekk waħda minn dawn l-organizzazzjonijiet tinqabad li qed tabbuża mill-fondi, jew li mhux qed tużahom għall-għan li tkun ġabret il-flus għalih, tittappan ir-reputazzjoni tal-organizzazzjonijiet kollha.

Allura huwa tajjeb li l-qafas regolattiv, matul iż-żmien, ta aktar fiduċja lil min jagħti d-donazzjonijiet billi d-donazzjonijiet bdew jiġu awditjati u allura dak li jkun ikollu moħħu mistrieħ u jagħti aktar donazzjonijiet.

U hekk baqa' jiġri.

Sur President, maż-żmien tejjibna l-leġiżlazzjoni f'pajjiżna.

L-Onor.

Grech semma r-rapport tal-Moneyval ta' sitt snin ilu, li wkoll ta numru ta' suġġerimenti ta' x'għandu jsir sabiex insaħħu l-leġiżlazzjoni, u llum – sfortuntament ftit ġimgħat qabel ma naslu għall-kumitat – sitt snin wara li ħareġ dan ir-rapport, qegħdin hawnhekk niddiskutu din il-leġiżlazzjoni.

Forsi waħda mill-aħjar affarijiet li ġraw bejn ilbieraħ u llum – ilbieraħ kelli l-opportunità li nsegwi ftit mid-diskorsi u llum ftit iktar – hija li fid-dibattitu li qed ikollna llum mhux biss qegħdin inħarsu lejn l-NGOs kif inhuma bħalissa u naraw kif nistgħu nsaħħuhom, imma qed naraw ukoll fejn nistgħu neħduhom fis-snin li ġejjin.

L-Onor.

Godfrey Farrugia tkellem b'mod partikolari fuq ir-rwol tal-NGOs f'pajjiżna.

Minħabba l-iżvilupp li qed isir u l-isfidi kbar li għandna fl-ambjent, għandna organizzazzjonijiet li qegħdin jagħtu l-enerġija kollha tagħhom mhux biss biex isalvaw imma wkoll biex ikattru l-ambjent ta' pajjiżna.

Lil dawn irridu nagħtuhom is-sostenn kollu, u jien ngħid li fl-aħħar mill-aħħar meta nħarsu lura, jekk nibqgħu sejrin b'din ir-rata ta' żvilupp f'pajjiżna, se jkollna l-problemi.

Aħna mill-Oppożizzjoni dejjem ngħidu li għalkemm mhuwiex faċli, irridu nsibu bilanċ bejn l-iżvilupp u l-ambjent.

Allura li qed jagħmlu dawn l-ENGOs b'mod partikolari hu li qegħdin jiġbdu l-ħabel kruċjali tal-ambjent, li forsi ħafna minna ma niġbduhx, biex jgħinuna nsibu dan il-bilanċ.

L-Onor.

Farrugia tkellem fuq l-importanza li nibqgħu nsostnu lil dawn l-organizzazzjonijiet.

Laqatni b'mod partikolari meta tkellem fuq it-tielet settur u l-viżjoni ta' 'l fejn għandna nieħdu lil pajjiżna fis-snin li ġejjin.

Sa 30 jew 40 sena ilu, kollox kien jiddependi mill-Gvern u jekk il-Gvern ma jagħtikx it-tali servizz, il-probabbiltà kienet li tibqa' mingħajru, sakemm ma kenitx tidħol il-Knisja jew xi organizzazzjoni żgħira biex tipprova timla dak il-gap, imbagħad bdejna nindunaw li ma jistax ikun li l-pajjiż jibqa' jiddependi mill-Gvern għas-servizzi kollha li hemm bżonn jingħataw.

Għalhekk bdejna nħarsu lejn il-public private partnerships u bdejna ndaħħlu lill-privat biex ikun jista' jibda jagħti servizzi anke aħjar mill-Gvern.

Illum qegħdin nitkellmu fuq mudelli li diġà jeżistu f'pajjiżi oħrajn li jinvolvu l-NGOs.

Xi kultant meta nitkellmu fuq l-NGOs naħsbu li dawn huma xi grupp volontarju li jagħmlu l-affarijiet biex jaslu għall-għan tagħhom u forsi ma jkunux daqshekk professjonali, mentri dan mhuwiex veru, għax għandna NGOs b'mod partikolari fil-qasam tas-saħħa – ma nafx għalfejn, imma meta nitkellmu fuq dawn l-affarijiet f'moħħi jiġi dejjem dan il-qasam – b'nies professjonalissimi li ninsab konvint li kapaċi jagħtu servizz aħjar mill-Gvern u forsi aħjar mill-privat, imma kif issemma qabel hemm il-fatt li dawn l-organizzazzjonijiet jużaw u jerġgħu jinvestu l-qligħ li jagħmlu biex ikunu jistgħu jtejbu s-servizzi tagħhom.

Naħseb li din hija xi ħaġa li hija ta' ġid għall-pajjiż fis-sens li qed tuża organizzazzjonijiet brillanti li kapaċi jagħtu servizz aħjar lil pajjiżna u fl-istess ħin il-pajjiż ikun qiegħed iħallas għal dawn is-servizzi u dik l-istess NGO tkun tista' tissaħħaħ b'dan il-mod.

Naħseb li huwa tajjeb li meta naslu għall-istadju ta' Kumitat inħarsu ftit lejn din il-ħaġa bis-serjetà, għax tista' tagħti opportunitajiet kbar lil pajjiżna.

Forsi issa li rridu nagħmlu qabża oħra u nibdew inħarsu lejn mudelli ekonomiċi ġodda, din tista' tkun ta' ġid għal pajjiżna.

Xi ħaġa oħra li nixtieq ngħid hi li huwa tajjeb li jkollna r-regoli kollha in place, għax kif għidt qabel, dan jagħti serħan il-moħħ lin-nies li jkunu qegħdin jagħtu donazzjonijiet lit-third parties li jkunu involuti b'mod indirett ma' dawn l-NGOs, imma fl-istess nifs irridu naraw li nagħtu l-libertà kollha lil dawn l-NGOs biex ikunu jistgħu jaħdmu u jkunu jistgħu jaslu għall-għanijiet tagħhom.

Għalhekk anke aħna rridu nsibu l-bilanċ bejn regoli li jagħtuhom saħħa u serħan il-moħħ imma dawn m'għandhomx ifixkluhom billi jdaħħluhom f'burokraziji żejda.

Nafu li kif għidna qabel, ħafna minn dawn in-nies imorru jagħmlu x-xogħol fi ħdan l-organizazzjoni tagħhom b'mod volontarju, bil-għan li jaħdmu direttament għal dak li jemmnu fih u allura rridu naraw li kemm jista' jkun ma jkunx hemm tfixkil żejjed, jew iktar xogħol amministrattiv, jew ħaġa jew oħra.

Qabel ma ntemm id-diskors tiegħi nixtieq insellem lill-Professur Kenneth Wain li fl-2007 kien ġie nkarigat sabiex jibda din l-avventura ġdida meta pajjiżna kien iddeċieda li hemm bżonn li jkollna regolamenti u jitwaqqaf dan il-korp biex jipproteġi lill-NGOs u fl-istess ħin jara li l-affarijiet isiru kif suppost ħalli ħadd ma jiddubitahom.

Matul il-11-il sena li għamel f'din il-kariga, naħseb li mill-esperjenza tiegħu rnexxielu jibni bażi soda ta' kif is-soċjetà llum il-ġurnata saret tħares lejn dawn l-NGOs.

Naħseb illi kieku kellek tieħu snapshot ta' kif is-soċjetà kienet tħares lejn l-NGOs fl-2007 u kif tħares lejhom illum il-ġurnata, issib li llum dawn l-organizzazzjonijiet huma rispettati ħafna aktar u naħseb li l-aura li hemm madwarhom hija ħafna aħjar.

Nixtieq nirringrazzja wkoll lil Dr Abela Mediċi li nafu b'mod personali.

M'għandix dubju li mill-esperjenza li għandu f'diversi NGOs kapaċi jieħu l-bażi soda li sab għal avventuri ġodda sabiex nassiguraw li l-NGOs jibqgħu dejjem jissaħħu.

Sur President, jien nixtieq nagħlaq fuq il-punt li jeżisti r-riskju li numru żgħir ta' NGOs ikunu nvoluti f'xi ħasil ta' flus.

Kif għedt fil-bidu, sitt snin ilu l-Moneyval għamlet ir-rakkomandazzjonijiet tagħha imma rridu naraw li din il-leġiżlazzjoni mhux biss tara li ma jkollniex kwestjonijiet ta' ħasil ta' flus fi ħdan l-NGOs imma rridu nassiguraw li dawn iżommu r-reputazzjoni tagħhom.

U dan għandna nagħmluh mhux biss għax qaltilna l-Moneyval imma għax verament nemmnu li rridu nsaħħu r-reputazzjoni tal-NGOs f'pajjiżna.

Jien nixtieq nerġa' nenfasizza l-punt li rridu naraw li l-NGOs ikunu regolarizzati u li s-soċjetà Maltija tkun taf b'dan ħalli dawn ikollhom reputazzjoni tajba u protetta.

Illum hemm korp li qiegħed iħares lejn l-operat tagħhom u jagħrbel dak li qegħdin jagħmlu biex jekk ikun hemm xi irregolaritajiet f'dawn l-NGOs, ikun jista' jtella' l-bandiera ħamra biex juri li hemm xi ħaġa ħażina.

Mela bl-istess mod irridu naraw li dawn ikunu jistgħu jaħdmu bil-libertà kollha.

Dan iwassalna għal emendi fil-liġi biex bħala pajjiż naraw x'jeżisti fix-xena internazzjonali, b'mod partikolari f'pajjiżi Ewropej, għal opportunitajiet ta' finanzjament.

Nifhem, u hekk għandu jkun, li jekk tapplika għall-finanzjament irid ikollok l-operat tiegħek jaħdem kif suppost u skont ir-regoli.

Irridu naraw ukoll li bħala pajjiż nagħmlu sforz akbar biex l-NGOs ikunu jistgħu jagħmlu dak li għandhom jagħmlu, anke bil-finanzjament li nagħtuhom.

Ħafna drabi jkollok nies motivati li jagħtu l-ħin tagħhom u din hija xi ħaġa inkredibbli.

Fil-fatt naf persuni involuti f'NGOs li kważi jagħtu l-ġurnata kollha, il-ħin kollu għaddejjin, imbagħad isibu li ma jkunux jistgħu jwettqu l-għanijiet kollha li jixtiequ minħabba l-kwestjoni tal-finanzjament.

Għalhekk filwaqt li se nagħtu l-attenzjoni kollha tagħna biex nassiguraw li l-NGOs ikunu regolati kif suppost, l-istess ammont ta' enerġija li qed inpoġġu biex naraw li dawn ikunu skont il-liġijiet ta' pajjiżna għandna nużawha wkoll biex dawn isibu l-finanzjament neċessarju.

L-aħħar punt li nixtieq nagħmel huwa appell lill-organizzazzjonijiet kummerċjali.

Il-verità hi li dawn l-NGOs għandhom bżonn l-appoġġ tagħna, l-appoġġ tal-Gvern u tal-Unjoni Ewropea.

Għalkemm hemm fondi għalihom, qatt mhu biżżejjed u allura rridu nkomplu naħdmu biex ikollna aktar fondi.

Bla dubju, l-aktar settur li jista' jsostni lil dawn l-organizzazzjonijiet huwa dak kummerċjali.

Nafu li hemm ħafna organizzazzjonijiet mhux governattivi li jmorru jitolbu lis-settur kummerċjali għall-appoġġ u nifhem li huwa impossibbli li tgħid iva lil kulħadd.

Naħseb li llum il-ġurnata għandna numru ta' organizzazzjonijiet kummerċjali relattivament kbar li għadhom mhux qed jifhmu l-importanza - fl-aħħar mill-aħħar anke għan-negozju tagħhom - li jagħtu l-appoġġ lil dawn l-organizzazzjonijiet.

Naħseb li jekk inkunu nistgħu nagħmluha ta' pont bejn l-NGOs u l-organizzazzjonijiet kummerċjali, inkunu għamilna biċċa xogħol tajba.

Sur President, kif ġie aċċennat qabel, fl-istadju ta' Kumitat, aħna bħala Oppożizzjoni se nressqu l-ideat tagħna u xi emendi biex naraw li din il-liġi mhux biss tkun aħjar imma tkun tista' tħares 'il quddiem, biex forsi kif għamilna fl-2007, nerġgħu nagħmlu qabża fil-mod kif inħarsu lejn l-NGOs.

Kif qalu l-kelliema ta' qabli, jien ukoll konvint li l-NGOs f'pajjiżna, għalkemm qed jagħtu servizz brillanti lil pajjiżna, jistgħu jagħtu ħafna iktar u għandhom il-potenzjal biex jagħmlu dan, imma biex dan iseħħ irridu nibdew naħsbu b'mod differenti u nħarsu ftit lejn x'tip ta' soċjetà rridu fis-snin li ġejjin.

Nirringrazzjak, Sur President.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

KRISTY DEBONO: Sur President, nirringrazzja lill-Onor.

Clifton Grima u lill-Ministru Evarist Bartolo, talli ressqu quddiem din il-Kamra dan l-Abbozz ta' Liġi li permezz tiegħu se jsiru emendi għall-Att dwar l-Organizzazzjonijiet Volontarji.

Din hija liġi importanti għaliex f'pajjiżna nsibu xejn inqas minn 1,500 organizazzjoni li kollha jaħdmu qatigħ flimkien mal-membri rispettivi u l-attivisti tagħhom b'mod volontarju u b'għan nobbli f'aspetti varji li jmissu s-soċjetà tagħna ta' kuljum.

Minn diversi ħoloq flimkien dawn jinsġu katina li tirrappreżenta dak li hu l-aktar għażiż għalina fis-soċjetà Maltija u Għawdxija.

Qed nirreferi għall-ħarsien tat-tfal, il-ħarsien tal-ambjent, il-promozzjoni tal-ugwaljanza, il-ħarsien tal-annimali, l-għaqdiet sportivi, l-għaqdiet relatati mal-festi u mal-kultura, l-għaqdiet relatati mas-saħħa, support groups għall-vittmi tad-droga u għall-vizzji, support groups għan-nisa u l-irġiel li huma vittmi u vulnerabbli, support groups għall-familjari li jkunu għaddejjin mit-telfa ta' xi qarib tagħhom u dawk li għaddejjin minn problemi ta' saħħa bħall-kanċer u oħrajn.

Jien se nitkellem b'mod ġenerali għax żgur li ma nistax insemmi kull organizzazzjoni volontarja li hawn f'pajjiżna u li tant u tant qed tagħmel ġid.

Żgur li ħadd ma jimmerita li ma jiġix rikonoxxut.

Sur President, li hu żgur hu li dawn l-għaqdiet, ikun xi jkun ir-rwol tagħhom, jagħmlu ġid indeskrivibbli fis-soċjetà mal-vunerabbli, mal-morda, mal-anzjani, mat-tfal, kif ukoll favur l-ambjent, u grazzi għalihom il-kultura tagħna tibqa' ħajja.

Jekk nieħu l-eżempju tad-distrett li ġejt eletta minnu biex nirrappreżentah fl-ogħla istituzzjoni tal-pajjiż, li hu l-istess distrett li jirrappreżentaw l-Onor.

Karl Gouder li fih jinkorpora San Ġwann, is-Swieqi, l-Għargħur, l-Imsida u Ta' Xbiex, tara kullana sabiħa ta' għaqdiet b'focus differenti, però bl-għan uniku li jsaħħu dak li hu Malti billi jinvestu fit-tfal tagħna, isaħħu d-drittijiet varji li għandhom, isaħħu l-wirt kulturali tagħna u jaraw li jsaħħu l-element tal-volontarjat.

L-aktar għaqdiet li jien esposta għalihom fid-disa' distrett huma l-għaqdiet sportivi tal-football, rugby, tennis, għaqdiet tal-festa, tal-banda, tal-armar, tan-nar, għaqdiet parrokkjali, għaqdiet ambjentali li tant u tant huma voċiferi biex jassiguraw li s-sostenibilità ambjentali ma tispiċċax ħolma tal-passat, il-Brownies, il-Girl Guides, għaqdiet li jissalvagwardaw il-wirt kulturali, u tant u tant oħrajn.

Allura, żgur u mhux forsi li kif assigura lbieraħ il-kelliem tal-Oppożizzjoni, l-Onor.

Hermann Schiavone, aħna se nkunu qegħdin nilqgħu dawn l-emendi u nappoġġjawhom.

Hemm aktar minn 200 paġna ta' emendi li permezz tagħhom l-għaqdiet volontarji se jkunu jistgħu jissaħħu u jtejbu l-operat tagħhom.

Filwaqt li nifhem li dawn l-għaqdiet huma tant essenzjali għas-soċjetà tagħna u napprezza li l-Gvern għażel li jiftaħ dan l-istaġun ta' ħidma parlamentari b'dawn l-emendi fuq nett tal-aġenda parlamentari, ma nistax ma nistaqsix għalfejn dawn ġew ippreżentati issa, wara li għamlu ħames snin fuq l-ixkaffa.

Sur President, huwa fatt li kemm-il darba nisimgħu dwar xi għaqdiet volontarji mhux neċessarjament f'pajjiżna, li l-operat tagħhom ma jkunx nadif u xieraq kif ipproġettat.

L-imġiba tal-ftit mhux biss tħammeġ l-isem tal-għaqda inkwestjoni, però aktar minn hekk tħammeġ l-isem tal-volontarjat inġenerali u nkunu qed nirriskjaw li x-xogħol siewi tal-eluf jitħassar minħabba skandlu wieħed.

Fi Frar ta' din is-sena spikka l-iskandlu tal-għaqda internazzjonali Oxfam li fiha tiġbor 20 organizzazzjoni volontarja u tiffoka fuq l-eradikazzjoni tal-faqar globali.

Minkejja x-xogħol imprezzabbli ta' eluf ta' persuni li jagħmlu xogħol volontarju f'din l-organizzazzjoni dinjija, skatta l-iskandlu tal-infiq esaġerat ta' wħud mill-impjegati ta' din l-għaqda, kif ukoll imġiba xejn xierqa ta' wħud mill-attivisti u l-voluntiera fi ħdanha.

Dan tappan bi kbir ir-reputazzjoni ta' din l-organizzazzjoni u gerrex eluf kbar ta' persuni minn madwar id-dinja milli jkomplu jikkontribwixxu b'mod attiv jew permezz ta' donazzjonijiet lil din l-organizzazzjoni li tiġbor miljuni kbar ta' dollari biex teqred il-faqar fit-tielet dinja.

Irrid nagħmilha ċara li nemmen li l-parti assoluta tal-organizzazzjonijiet jagħmlu ġid tremend, però kif ngħidu one rotten apple spoils the whole bunch, kemm f'pajjiżna u anke lil hinn minn xtutna.

Fil-każ ta' pajjiżna nażżarda ngħid li rari tisma' – jekk mhux qatt - b'xi skandlu f'organizzazzjoni volontarja, però xorta huwa tajjeb li għandna quddiemna numru ta' emendi li permezz tagħhom se nsaħħu l-operat ta' dawn l-organizzazzjonijiet u se jsir streamlining aħjar tal-proċeduri finanzjarji.

Huwa fatt ukoll li kemm-il darba nisimgħu b'għaqdiet volontarji - mhux neċessarjament f'pajjiżna anzi fil-parti l-kbira jkunu barra minn pajjiżna - li jservu ta' paraventu biex permezz tal-għaqda nnifisha jinħaslu l-flus u jiġu leġittimizzati.

Jien nemmen li tali safeguards li qed jiġu proposti f'dan l-Abbozz ta' Liġi biex jipprevedu milli dan iseħħ, huma pożittivi u neċessarji.

Irrid ngħid li kien ikun ferm aktar għaqli kieku dawn l-emendi ġew introdotti fil-leġiżlatura li għaddiet, għax mhumiex emendi kontroversjali, milli qed jiġu implimentati issa bil-għaġla, proprju on the eve of the Moneyval assessment, kif qal l-Onor.

Il-Moneyval, li kemm-il darba semmejtu f'interventi parlamentari u diskussjonijiet oħra, huwa kumitat ta' esperti li jevalwaw il-miżuri tal-ħasil tal-flus u l-iffinanzjar tat-terroriżmu tal-Kunsill Ewropew, l-assessment li se jgħaddi minnu pajjiżna fil-ġranet li ġejjin.

Għalhekk qegħdin fih prattikament.

Dan huwa test importanti immens u jekk allaħares qatt ma nġibux il-green light mill-Kunsill Ewropew, ikun katastrofiku għar-reputazzjoni ta' pajjiżna u agħar minn hekk għad-day to day operations tal-istituzzjonijiet finanzjarji tagħna.

Allura aħna żgur li mhux se nkunu qegħdin nostakolaw tali proċeduri, anzi xtaqt li dawn l-emendi saru qabel biex l-għaqdiet volontarji jkollhom ferm aktar żmien biex jaġġustaw ruħhom accordingly.

Lil hinn minn din il-liġi, isem pajjiżna sar kalamita għall-kritika ħarxa mill-erbat irjieħ tad-dinja għax qiegħed jidher laxk ħafna biex jieħu bis-serjetà l-implimentazzjoni tal-miżuri u l-proċeduri kontra l-ħasil ta' flus.

Dan żgur li mhu qed jgħin xejn lir-reputazzjoni tal-pajjiż, is-sostenibilità u l-istabilità tas-settur finanzjarju u l-abbiltà li nibqgħu nattiraw investiment dirett barrani serju lejn pajjizna.

Ejja ma ngħidux li din il-kritika mhijiex ġustifikata u li hija xi spin tal-Oppożizzjoni Nazzjonalista għax hand on heart kulħadd jaf il-verità u let's call a spade a spade.

Din il-ġimgħa sar attakk inġust minn MEP Germaniż li witta kampanja b'saħħitha biex il-bank globali HSBC jittermina l-operat minn pajjiżna.

Jien, bħala l-kelliema għal dan is-settur, kont minn tal-ewwel li kkritikajt dan u bosta minn sħabi ta' din in-naħa tal-Kamra għamlu l-istess.

Il-Partit Nazzjonalista ħareġ stqarrija ta' kundanna però ejja nkunu onesti magħna nfusna u ngħidu li ma kienx ikollna din il-kritika bħala pajjiż kieku l-Awtorità Bankarja Ewropea ma sabitx l-irregolaritajiet fil-każ tal-FIAU u l-MFSA, u kieku l-Gvern bagħat messaġġ ċar dwar il-commitment tiegħu biex verament jiġġieled il-kriżi li għandna dwar l-implimentazzjoni tal-miżuri kontra l-ħasil ta' flus, li qegħdin nagħlqu għajnejna għalihom, u l-krizi li għandna fir-reputazzjoni ta' pajjiżna li nemmen li tant kibret li diġà huwa tard wisq.

Sur President, inħoss li l-emendi għal dan l-Abbozz ta' Liġi huma small fry biex il-Gvern jibgħat messaġġ li verament se jiġġieled il-ħasil ta' flus.

Ejja ma nħallux is-settur privat iħallas il-prezz tant u tant għoli, flimkien mal-eluf ta' ħaddiema, minħabba l-laxkezza tal-Gvern fil-ġlieda kontra l-money laundering.

Sur President, l-aħħar punt tiegħi qabel ma ntemm dan l-intervent huwa propju s-suġġeriment li għaddewli numru ta' persuni li jaħdmu fil-volontarjat.

Jidher li numru ta' għaqdiet volontarji jagħtu servizzi awżiljari mal-Gvern fis-sezzjoni tan-National Disaster Recovery.

Qed nirreferi għall-voluntiera tar-Red Cross, tad-Dipartiment tal-Protezzjoni Ċivili u tas-St John Ambulance.

Jidher li jekk dawn il-voluntiera f'każ ta' emerġenza jiġu mgħajta biex jirrapportaw b'mod immedjat on site waqt li jkunu għaddejjien bil-ħidma tagħhom fuq il-post tax-xogħol tagħhom, ikun għad-diskrezzjoni tal-employer jekk iħallihomx imorru on site jew le biex jagħmlu x-xogħol volontarju.

Fil-fatt qed ikun hemm każijiet fejn jekk għall-argument membru tar-Red Cross jiġi msejjaħ waqt il-ħin tax-xogħol biex imur on site għax ikun hemm xi diżastru nazzjonali, l-employer ma jħallihx imur jagħmel dan ix-xogħol volontarju, anke f'każ ta' diżastru nazzjonali.

Qed ngħid dan għax inġibditli l-attenzjoni dwar dan minn numru ta' persuni meta semgħu li se nkunu qegħdin niddiskutu dan l-Abbozz ta' Liġi.

Żgur li l-piż m'għandux jieħdu l-employer ta' xi intrapriża privata però nemmen li l-Gvern għandu jagħti xi inċentiv jew allowance lill-employer biex f'każijiet rari bħal dawn jagħmel tajjeb għal dik il-ġurnata xogħol, jew ftit sigħat xogħol, meta l-voluntier ikollu jitlaq ħesrem għax jiġi msejjaħ min-National Disaster Recovery Unit biex imur jagħmel il-ħidma prezzjuża tiegħu.

Sur President, jien se ntemm l-intervent tiegħi billi għal darb'oħra ntenni li aħna favur dawn l-emendi pożittivi li jsaħħu l-operat ta' dawn l-għaqdiet imma nħoss li għad fadal ħafna xi jsir.

Jien nemmen li ħafna mill-organizzazzjonijiet volontarji huma dik il-vuċi indipendenti li verament issemma l-polz tal-poplu Malti u Għawdxi.

Hija vuċi mingħajr aġenda, huwa investiment b'mod mill-aktar ġeneruż permezz ta' ħafna għaqdiet li jagħtu ħinijiet twal biex jgħallmu lit-tfal tagħna u biex jilħqu l-għanijiet tagħhom li jgħinu lil min hu vulnerabbli.

Nemmen li l-Gvern għandu jagħti ferm aktar valur lil dawn l-organizzazzjonijiet volontarji, mhux biss permezz ta' emendi fil-liġi, imma l-ħidma tagħhom għandha tiġi rikonoxxuta b'aktar għajnuna finanzjarja.

Kif nafu, time is money u allura l-ħin ta' dawn il-voluntiera jiswa ħafna għax minflok ma jagħmlu part-time job jew ikomplu jinvestu fil-karriera tagħhom, iqattgħu sigħat twal fis-soċjetà ta' pajjiżna, irrispettivament minn liema niċċa hi, fosthom it-tfal, il-vulnerabbli, il-vittmi ta' xi vizzju, dawk li qegħdin jiġġieldu għal-libertà tal-espressjoni, dawk li qegħdin jiġġieldu għall-ugwaljanza, dawk li qegħdin jiġġieldu għas-sostenibilità ambjentali u dawk li jridu jissalvagwardaw il-kultura ta' pajjiżna.

Nafu li dawn ta' kuljum iħabbtu wiċċhom ma' sfidi finanzjarji kbar u allura m'għandix dubju li l-Gvern jista' jagħmel ferm aktar mill-200 paġna emendi li ġew ippreżentati llum.

L-appell tiegħi hu li issa li qegħdin fuq l-għatba tal-Baġit għas-sena 2019 u għad fadal iċ-ċans li naħsbu b'mod konkret f'dawn l-għaqdiet volontarji, ejja niddedikawlhom ammont sostanzjali minn dan il-Baġit.

Sur President, jekk noqtlu l-aspett volontarju, mhux biss inkunu qegħdin nitilfu parti integrali mis-soċjetà ta' pajjiżna imma nkunu qegħdin nitilfu investiment fil-ġenerazzjonijiet futuri tagħna.

Jien nixtieq verament li dawn l-għaqdiet li tant u tant jagħmlu ġid imprezzabbli, jiġu megħjuna mhux biss permezz ta' emendi fil-liġi, li huma tajbin u li se nappoġġjaw għax qegħdin nirrikonoxxu t-tajjeb tagħhom, però ejja nkunu onesti magħna nfusna u naċċettaw li dawn jixirqilhom ferm u ferm aktar sostenn finanzjarju.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

CLAUDETTE BUTTIGIEG: Sur President, jien se nieħu ftit minuti biex nitkellem fuq suġġett li bħalma qalu l-kollegi li tkellmu qabli, huwa għal qalb kull min qiegħed fil-politika.

Meta nħarsu lura lejn tfulitna u lejn żgħożitna nirrealizzaw li lkoll kemm aħna b'xi mod jew ieħor missejna ma' xi NGO li kienet parti mill-formazzjoni tagħna.

Waqt li kont qed nisma' lill-Onor.

Karl Gouder u lill-Onor.

Kristy Debono - issa se nisma' wkoll lill-Onor.

Robert Cutajar - bdejt niftakar fi tfuliti u mingħajr ma ridt ftakart fis-soċjetà tal-Mużew.

Naħseb li kull wieħed u waħda minna bdejna dik il-formazzjoni minn età tenera ħafna, imbagħad kulħadd jaqbad triq jew oħra.

Nixtieq insellem lill-MADC, li hija NGO kbira f'dak li għandu x'jaqsam mal-aspett kulturali u teatrali ta' pajjiżna, li llum il-ġurnata għadha għaddejja ttella' produzzjonijiet kbar.

Jien ħadt il-formazzjoni kulturali, teatrali u mużikali tiegħi minn hemmhekk.

Il-passjoni għal dik il-linja li tant inħobb ħadtha minn hemmhekk, imbagħad komplejt.

Kont ukoll parti minn assoċċjazzjonijiet oħrajn, fosthom tal-isport, u għalkemm ma pprattikajtx daqshekk fil-tul, kont nilgħab il-volleyball ma' timijiet li ma kenux daqshekk kbar imma kellhom dik il-passjoni li jagħmlu l-affarijiet mill-qalb.

Darba l-professur universitarju tagħna li għadu mimli bl-għomor, il-Professur Vassallo, kien qalilna li m'għandniex nikkritikaw lil min mhuwiex professjonist biex jagħmel ċerta ħidma.

Kien qed jirreferi għal dak li ngħidulu amateur as opposed to professional.

Naħseb li hawnhekk irridu nirrealizzaw li qed nitkellmu fuq maġġoranza assoluta ta' nies li jagħmlu dak li jagħmlu fil-volontarjat għall-imħabba li għandhom lejn is-soċjetà, lejn l-għaqda li jħobbu jew lejn xi qaddisa jew qaddis bħalma huma, pereżempju, id-dilettanti tan-nar, u tara dak is-sens ta' mħabba li jżommhom għaddejjin.

Illum il-ġurnata għandna fenomenu daqsxejn differenti li ma naħsibx li s'issa l-kelliema ta' qabli rreferew għalih, u nixtieq nagħmel referenza partikolari.

Illum għandna diversi għaqdiet li qegħdin jgħinu fil-ħidma fi ħdan l-istruttura soċjali tagħna.

Sur President, jekk tippermettili nixtieq insemmi b'mod partikolari s-servizz li tagħti l-VolServ lill-Gvern fil-qasam tas-saħħa.

Għal min ma jafx x'jagħmlu dawk li qegħdin fil-VolServ, dawn huma dawk in-nies bl-uniformi oranġjo li meta tidħol fl-Isptar Mater Dei tarahom għaddejjin bit-trollies, però dawn ma jqassmux it-te u l-kafè biss, għax hemm min jaħseb li hekk biss jagħmlu.

Dawn jagħmlu ħafna aktar xogħol ta' fejda u llum il-ġurnata komplew firxu l-ħidma tagħhom.

Qed insemmi lilhom b'mod partikolari, għax fiż-żmien li għamilt naħdem fil-Ministeru tas-Saħħa kont involuta fl-ewwel ftehim li l-Gvern kien għamel mal-VolServ.

Ħaġa li nħoss li għandna nagħmlu aċċenn għaliha f'dak li għandu x'jaqsam mal-volontarjat huwa l-aspett li tgħallimt minnu matul iż-żjara li għamilt ftit tas-snin ilu fl-Istati Uniti.

Meta xi ħadd fil-politika, bħalma aħna aħna, jiġi avvinċinat minn diversi NGOs li jagħmlu affarijiet simili, tibda tħossok daqsxejn skomdu dwar għalfejn għandek tgħin lil dak u mhux lill-ieħor, jew inkella tibda tinduna li jkollok pattern ta' nies li qed ikollhom jiffaċċjaw l-istess sitwazzjonijiet u problemi.

Għalhekk illum nixtieq nagħmel appell lill-NGOs inġenerali biex jingħaqdu f'dawk li jissejħu platforms.

Illum il-ġurnata għandna diversi platforms li jaħdmu tajjeb ħafna.

Bħalissa qed jiġini f'moħħi l-cancer platform li jaħdem taħt il-kappa tal-Uffiċċju tal-President tar-Repubblika u naħseb li qed jagħmel ħafna xogħol siewi.

Jeżisti wkoll platform li mhuwiex daqshekk uffiċjali li għandu x'jaqsam mal-immigrazzjoni.

Hemm NGOs li jaħdmu mal-immigranti eżatt kif jaslu.

Hemm min jaħdem fuq l-edukazzjoni tal-immigranti u hemm oħrajn li jaħdmu fuq l-integrazzjoni tagħhom.

Hemm NGOs ta' Maltin li jgħinu lill-immigranti u hemm NGOs mill-immigranti għall-immigranti.

Hawn irrid insemmi platform importanti ieħor li ħdimt miegħu ftit tas-snin ilu.

Bħalma taf inti, Sur President, permezz tal-programm Xarabank konna ngħatajna l-opportunità li nagħtu s-sigħat tagħna lil xi assoċjazzjoni, u peress li dak iż-żmien jien kont il-kelliem ewlieni tas-settur tas-saħħa, kont għażilt li nagħti s-sigħat tiegħi lill-platform tal-Malta Health Network, fejn stajt niltaqa' ma' diversi NGOs li jaħdmu flimkien.

Fil-fatt permezz tal-Malta Health Network sirt naf NGOs barranin u involvejt ruħi ma' platform Ewropea li għandha x'taqsam mal-uġigħ.

Qed ngħid għall-NGO li jisimha Social Impact of Pain (SIP) u li tlaqqa' nies b'kondizzjonijiet differenti li minħabba l-kondizzjoni li għandhom ibatu minn uġigħ fit-tul; dawn jingħaqdu flimkien biex jiddiskutu l-mod kif qed taffettwahom il-kondizzjoni li għandhom.

Naf li xi wħud minnhom avviċinaw anke lilek, Sur President, speċjalment fejn tidħol il-Fibromyalgia, il-Muscular Dystrophy, persuni bil-kanċer eċċ. Għandna diversi pjattaformi differenti li kull wieħed u waħda minna b'xi mod jew ieħor mess magħhom.

Sur President, inħoss li kull wieħed u waħda minna f'din il-Kamra għandna obbligu kbir li nagħżlu lil min ngħinu però dan għandna nagħmluh mingħajr ebda daqq ta' trombi.

Dawn li semmejt ma nħossx li għamilt xi ħaġa partikolari magħhom, u għalhekk semmejthom, imma hemm NGOs oħrajn li ma nħossx li għandi nsemmihom.

Huma jafu li qed nirreferi għalihom, u qed nagħżel li nagħmel dan għax anke meta naħdem magħhom, waħda mill-kondizzjonijiet li għażilt li nagħmel hi li ma noqgħodx inxandar dak li qed nagħmel.

Dan qed ngħidu għax filwaqt li għandna individwi li forsi huma parti minn NGOs jew addirittura waqqfu NGOs huma stess, il-fissazzjoni fuq il-glorja ta' kif jidhru individwalment rikbet sew, biex ma ngħidx għattiet il-ħidma ta' dawn l-individwi u nħoss li dan mhuwiex ġust.

Jien naħseb li ċerti għaqdiet u l-iskopijiet tagħhom m'għandhomx ikunu iżgħar jew fid-dell ta' min qiegħed imexxihom.

Naħseb li hemm diversi każijiet u m'għandix għalfejn noqgħod insemmi ismijiet ta' individwi, però s-sena li għaddiet kellna l-każ tal-famuż award tal-volontarjat, li jien kont għedt pubblikament li ma ħassejtx li kellha tieħdu l-mara tal-Prim Minsitru, għax bħala persuni pubbliċi huwa obbligu tagħna li ngħinu mingħajr ma noqogħdu ndoqqu t-trombi.

Issa se niġi għall-aspett prattiku li ssemma mill-Onor.

Minn hawnhekk nixtieq nerġa' nagħmel l-appell tiegħi lill-Gvern li kont għamilt meta kont kelliem ewlieni għal dan is-settur li kien jifforma parti mid-dekasteru li kont naħdem fih, dak tad-djalogu soċjali, li ħadt gost ħafna naħdem fih għax iltqajt ma' ħafna NGOs u sirt naf ħafna aktar fuq kif jaħdmu.

Hawnhekk qed nirreferi għall-fatt li f'din il-Kamra konna għaddejna liġi li tgħid li min ikollu negozju jista' jgħaddi parti mill-qligħ tieħu lill-NGOs, però safejn naf jien – u jikkoreġuni jekk għandi żball – l-unika NGO li tista' tapprofitta minn din il-liġi hija l-Malta Community Chest Fund.

Ma rridx ngħid li l-Malta Community Chest Fund m'għandhiex bżonn l-għajnuna, far from it, għax nafu li llum il-ġurnata allaħares ma tkunx hi, għax kieku l-Gvern ikollu joħroġ ħafna aktar flus, speċjalment fejn tidħol għajnuna lin-nies li jmorru għall-kura barra minn Malta, però naħseb li hemm NGOs oħrajn li ħaqqhom li jkunu fl-għażla ħielsa tan-nies li għandhom negozju u li jħossu dik li tissejjaħ obbligazzjoni soċjali.

Meta jkollok negozju kbir – barra minn Malta s-social responsibility hija xi ħaġa li qabdet sew – u inti għax tkun qed tgħix f'soċjetà partikolari tkun qed tgawdi minn ċertu qligħ, ikollok l-obbligu li tagħti xi ħaġa lura.

Naħseb li dan l-aspett għandna nimbottawh aktar 'il quddiem, speċjalment ladarba għaddejna liġi minn din il-Kamra fejn permezz ta' tax rebates u tax havens inħeġġu lil dawk in-negozji l-kbar li jkunu jistgħu jgħinu lil xi ħadd partikolari, imma ma nistax nifhem għalfejn għadna nillimitaw dik l-għażla għal organizzazzjoni waħda biss.

Safejn naf jien, il-liġi għadha tgħid - jekk mhijiex hekk niskuża ruħi - li l-unika NGO li tista' tiggwadanja minn dan l-aspett hija l-Malta Community Chest Fund.

Ma nafx għalfejn għandna nħallu dan l-aspett limitat meta nistgħu nkunu ta' għajnuna għal diversi NGOs!

Sur President, f'dawn l-aħħar ġranet rajna każijiet ta' vjolenza domestika u minn hawn nixtieq insellem lill-għaqdiet li qegħdin jaħdmu f'dan is-settur.

Jien iltqajt mill-viċin ma' dawn l-għaqdiet li m'iniex se noqgħod insemmihom imma naħseb li l-kumment li sar fil-pubbliku minn individwu li għax huwa maħtur mill-Gvern forsi ħass ċerta libertà li jgħid min għandu u min m'għandux dritt jipprotesta fil-Belt Valletta kontra l-femiċidju u l-qtil tan-nisa, kien verament barra minn loku.

Jien, minn hawnhekk, nikkundanna dak il-kliem u nħeġġeġ lill-NGOs li qed jagħmlu din il-ħidma tant fejjieda, li mhux bilfors naqbel magħhom f'kollox.

Rigward il-punt li pprova jagħmel is-Sur Grixti naħseb li the point was made, imma fil-fehma tiegħi baqa' sejjer oltre minn dak li jmissu qal.

Il-punt hu li m'hemmx għalfejn naqbel mija fil-mija mal-ħidma kollha li qed jagħmlu ċerti NGOs, però meta jingħaqdu flimkien l-NGOs li qed jagħmlu ħidma tant importanti favur l-ugwaljanza, b'mod partikolari kontra l-vjolenza fuq in-nisa, naħseb li nkunu qegħdin naraw sal-ponta ta' mneħirna jekk niddeċiedu li nattakkawhom fuq prinċipju wieħed meta globalment qed isir tant u tant ġid f'dan l-aspett.

Sur President, qabel ma nieqaf nerġa' nappella li b'mod partikolari issa li ġej il-Baġit u meta qegħdin ngħixu fl-aqwa żmien, il-Ministru għall-Finanzi jaħseb aktar fl-NGOs li għandhom bżonn l-għajnuna tagħna, billi jinħolqu skemi fejn min għandu negozju u jkun jixtieq jagħżel NGO tal-għażla tiegħu biex jagħtiha l-għajnuna, dan ikun jista' jibbenefika minn tnaqqis fit-taxxa bħalma jsir f'ħafna pajjiżi oħrajn.

Nirringrazzjak, Sur President.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

ROBERT CUTAJAR: Sur President, nibda billi nirringrazzja lill-kelliema miż-żewġ naħat tal-Kamra li tkellmu dwar dan is-suġġett li huwa tant għal qalbi.

Forsi matul l-aħħar snin, ftit kellna l-opportunità li nitkellmu dwar l-NGOs u allura naħseb li huwa tajjeb li lil hinn mil-liġi nieħu ftit mill-ħin li għandi allokat biex nitkellem fuq il-valur tal-volontarjat, imbagħad għandi xi ħsebijiet oħra dwar l-Abbozz ta' Liġi nnifsu.

Naħseb li ma nkun qed ngħid xejn żbaljat jekk ngħid li s-soċjetà Maltija hija mibnija fuq il-valur tal-volontarjat.

Nemmen bis-sħiħ u ma nimmaġinax lil dan il-poplu mingħajr il-volontarjat, mhux biss illum, imma anke jekk wieħed iħares lura fis-snin isib li, bla dubju ta' xejn, is-soċjetà tagħna hija mibnija fuq il-valur tal-volontarjat li f'pajjiżna kontribwixxa b'diversi modi fil-komunitajiet u fis-soċjetà tagħna.

Wieħed ma jistax jimmaġina kif il-festi fl-irħula tagħna jistgħu jiġu organizzati mingħajr il-volontarjat u kif nistgħu naraw l-għaqdiet mużikali, li għall-grazzja t'Alla dejjem jiffjorixxu f'kull belt u raħal, setgħu jikbru jekk mhux bil-volontarjat.

Kontra kull pajjiż ieħor fid-dinja, nistgħu ngħidu li f'pajjiżna kważi fid-dixxiplini kollha fil-qasam sportiv, kieku ma kienx għall-volontarjat fl-ebda ħin ma stajna naraw lit-tfal tagħna, li huma l-ġenerazzjonijiet futuri, jipprattikaw xi sport partikolari.

Insibu wkoll għaqdiet bħall-iScouts u l-Girl Guides li ssemmew aktar kmieni.

Huwa tajjeb li nirrikonoxxu li permezz ta' dawn l-għaqdiet pajjiżna qed jiffranka ammont konsiderevoli ta' flus.

Dawn qegħdin jifformaw il-karattri tal-irġiel u n-nisa t'għada u allura huwa obbligu tagħna li qegħdin fl-ogħla istituzzjoni tal-pajjiż li lil dawk kollha li b'xi mod qegħdin jikkontribwixxu, nirringrazzjawhom u nirrikonoxxu l-ħidma tagħhom, għax pajjiżna jiddependi mill-kontribut bla limitu tagħhom.

Kif kienet qed tgħid l-Onor.

Buttigieg, naħseb li lkoll kemm aħna missejna mal-qasam tal-volontarjat f'kull fażi ta' ħajjitna.

Matul dan ix-xahar t'Ottubru hawn numru ta' għaqdiet f'pajjiżna li jorganizzaw esibizzjonijiet tal-arti u maratoni.

La qegħdin fix-xahar t'Ottubru huwa tajjeb li nsellmu lil dawk l-għaqdiet li b'xi mod imissu mal-marda tal-kanċer.

Dan ix-xahar huwa wkoll in-National Breast Cancer Awareness Month u allura huwa tajjeb li nirrikonoxxu lil kull min ħadem jew qed jaħdem fil-qasam tal-volontarjat.

Naħseb li ma nkun qed nagħmel xejn ħażin jekk nirrikonoxxi dak li dan ix-xahar huwa mfakkar għalih.

Irridu naraw li din il-liġi toħloq skrutinju aħjar u tara li l-NGOs joperaw bl-aħjar mod possibbli għax jekk ikollok struttura serja tkun qed tinvesti biex tkun tista' timxi aktar 'il quddiem.

Nittamaw li meta mmorru fl-istadju ta' Kumitat ma nħallux lil din il-liġi tniżżel mannara fuq numru ta' organizzazzjonijiet.

Nafu li forsi kien hemm nuqqas ta' ħsieb minn uħud minnhom, li għal numru ta' snin naqsu milli jirregolarizzaw ruħhom u jpoġġu l-kotba tagħhom in order, però huwa tajjeb li nagħtu biżżejjed ċans lil min kien xi ftit traskurat matul is-snin, biex jilħaq jirregola ruħu.

Huwa tajjeb li jittieħdu ċerti miżuri però nħoss li min kien xi ftit laxk fil-mod kif opera matul l-aħħar snin, għandu jingħata dan iċ-ċans.

Hawnhekk mhux qed nitkellmu fuq amnestija imma fuq li wieħed jingħata ċans jorganizza lilu nnifsu.

Kif nafu, din il-liġi se tkun qed tagħti aktar poteri lil min ikun fit-tmexxija tal-bord li taħtu jaqgħu dawn l-organizzazzjonijiet u allura rridu naraw li dawk il-poteri jintużaw b'tali mod li nkomplu nsaħħuhom.

Kif diġà semmew, l-ammont ta' dawn l-għaqdiet iqarreb l-1,400 u bla dubju ta' xejn nafu li mijiet minnhom kienu xi ftit laxki matul l-aħħar snin u huwa tajjeb li nirrikonoxxu dan.

Sur President, l-appell tiegħi, f'isem l-Oppożizzjoni, hu li kif sar f'numru ta' Abbozzi ta' Liġi oħrajn, meta nkunu fl-istadju ta' Kumitat ningħataw il-possibilità li nistiednu esperti f'dan il-qasam u nagħtuhom l-opportunità li jaqsmu l-ħsibijiet tagħhom fuq dan l-Abbozz ta' Liġi ħalli din il-Kamra tkun qed tagħti lil pajjiżna Abbozz ta' Liġi li verament isaħħaħ l-organizzazzjonijiet volontarji.

Nittama li l-Gvern jikkonsidra dan l-appell bis-serjetà, għax minkejja li minn din in-naħa tal-Kamra qegħdin naqblu ma' dan l-Abbozz ta' Liġi, kif iddikjara kull kelliem, mingħajr ma nkun kritiku rrid ngħid li se nkunu qegħdin inresqu emendi f'isem dawn l-organizzazzjonijiet volontarji biex meta l-liġi tgħaddi mill-istadji kollha u tiġi fis-seħħ, tkun tirifletti l-intenzjonijiet tagħha.

Nemmen li ż-żewġ naħat tal-Kamra għandna intenzjonijiet tajba, għax nirrikonoxxu l-ħidmiet li jagħmlu dawn l-għaqdiet illum kif ukoll dak li sar fl-aħħar snin, u allura ejjew naraw li nagħtu spazju għall-emendi li se nkunu qegħdin jitressqu, għax ngħiduha kif inhi, forsi wieħed stenna li seta' kien hemm proċess ta' konsultazzjoni ftit aktar wiesa'.

Jien nirrikonoxxi wkoll li ftit tal-ġimgħat ilu saret laqgħa fil-bini tal-Università li għaliha kien hemm preżenti l-Ministru għall-Finanzi u l-Ministru għall-Edukazzjoni flimkien ma' għexieren ta' nies, jekk mhux mijiet, li b'xi mod imissu ma' dawn l-organizzazzjonijiet.

Naħseb li l-għan ewlieni ta' din il-liġi m'għandux ikun ix-xoljiment ta' għaqdiet.

Ilkoll nifhmu li wieħed għandu jikkonċedi xi affarijiet u huwa importanti li din il-liġi ma toħloqx xi forma ta' diskriminazzjoni.

Hawnhekk irrid nistaqsi xi ħaġa għax jista' jkun hemm interpretazzjonijiet differenti.

Kif nafu, ministru, hu min hu, jista' jkun president ta' għaqda anke fil-vesti tiegħu personali, imma jirriżulta li hemm l-interpretazzjoni li reliġjuż ma jistax ikun amministratur f'organizzazzjoni lil hinn mil-linja li hu jopera fil-ħajja tiegħu ta' kuljum.

Għalhekk minkejja li wieħed jirrikonoxxi li l-parti l-kbira ta' din il-liġi fiha punti pożittivi irridu naraw li din il-liġi ma tkunx qed toħloq xi forma ta' diskriminazzjoni.

Irrid nirreferi wkoll għall-kompożizzjoni tal-Kunsill għax filwaqt li f'kunsilli jew f'bordijiet li jinħatru f'liġijiet oħrajn dejjem naraw l-involviment dirett tal-Ministru, il-Gvern qed iħalli lil dan il-Kunsill jiġi regolarizzat mill-membri li jaħdmu f'dan il-qasam.

Ovvjament din il-liġi tagħti struttura aħjar minħabba l-fatt li hemm klawsola li permezz tagħha qed tingħata żieda fis-ceilings u fil-mod kif jiġu operati l-għaqdiet f'pajjiżna u dan se jgħin biex jitnaqqas ix-xogħol amministrattiv.

Naħseb li dan huwa punt importanti u nerġa' nappella biex fl-istadju ta' Kumitat, possibbilment, nagħtu spazju ħalli nisimgħu lil dawk in-nies hemm barra li jifformaw l-għaqdiet tagħna, għax iltqajna ma' numru ta' għaqdiet li qalulna x'jaħsbu dwar din il-liġi u dawn iddikjaraw li seta' kien hemm aktar konsultazzjoni mal-Gvern dwar ħsebijiet li s'issa ma jidhrux riflessi f'dan l-Abbozz ta' Liġi.

It-tajjeb hu li għad hemm iċ-ċans u ninsab konvint li l-Gvern se jkun qed jimxi b'dan il-mod.

Din in-naħa tal-Kamra trid taħdem id f'id mal-Gvern fuq din il-liġi biex kemm jista' jkun ikollna liġi li permezz tagħha jkollna komunitajiet aktar b'saħħithom.

Jien ġej minn lokalitajiet fejn, għall-grazzja t'Alla, l-għaqdiet volontarji komplew dejjem jiffjorixxu.

Irrid ngħid li fil-Mellieħa biss hemm madwar 50 għaqda volontarja li joperaw f'popolazzjoni ta' madwar 10,000 ruħ.

Dan jirriżulta wkoll fin-Naxxar, lokalità li jien nirrappreżenta f'din il-Kamra, flimkien ma' San Pawl il-Baħar.

Jekk wieħed ifittex ċerta statistika partikolari f'dak li għandu x'jaqsam mal-qasam soċjali f'pajjiżna bħal pereżempju l-qgħad, il-vjolenza kif ukoll ċerta kriminalità, isib li kull fejn iffjorixxew dawn l-għaqdiet volontarji kien hemm impatt pożittiv f'dawn il-lokalitajiet.

Għalhekk huwa tajjeb li naraw li nkomplu nsaħħuhom u li l-Gvern jibqa' joħroġ skemi għalihom, però huwa tajjeb ukoll li l-Gvern jibqa' jinċentivahom biex japplikaw għall-fondi Ewropej għax kultant ċerti għaqdiet jaqtgħu qalbhom minnhom.

Huwa tajjeb li l-funzjoni tal-MEUSAC tkompli tiġi proġettata.

Jien nirrikonoxxi li l-MEUSAC qed tagħmel biċċa xogħol tajba imma hemm barra għandna għaqdiet li mhumiex informati.

Għalhekk naħseb li l-Gvern irid ikompli jinvesti fir-riżors uman biex isiru kampanji ta' edukazzjoni u informazzjoni dwar kif wieħed jista' jakkwista dawn il-fondi.

Nafu li għandna għaqdiet li minbarra li joperaw bil-volontarjat, mil-lat amministrattiv joperaw bi ftit nies u allura huwa tajjeb li fejn jidħol ir-riżors uman, li huwa l-uniku riżors li għandu dan il-pajjiż, naraw li lil hinn mir-regolamenti u mil-lat amministrattiv, ninċentivaw lil dawn l-għaqdiet ikomplu javvanzaw u jiffjorixxu, għax fl-aħħar mill-aħħar ir-riżultat finali hu li pajjiżna jkompli jiggwadanja.

Jien se nieqaf hawn f'dan l-aħħar intervent min-naħa tal-Oppożizzjoni.

Nittama li meta niġu għall-istadju ta' Kumitat, nagħmlu liġi u nkunu nistgħu ngħidu li fl-2018 għamilna liġi li kompliet fuq dak li bdew missirijietna biex insaħħu l-valur tal-volontarjat.

Nirringrazzjak, Sinjura President.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

(Onor. Membri: No) Insejjaħ lis-Segretarju Parlamentari Clifton Grima biex, jekk jogħġbu, jagħmel il-winding up.

CLIFTON GRIMA (Segretarju Parlamentari għaż-Żgħażagħ, Sport u Għaqdiet tal-Volontarjat): Sinjura President, irrid ngħid li nħossni verament sodisfatt bil-mod matur kif din il-Kamra affrontat it-Tieni Qari ta' dan l-Abbozz ta' Liġi tant importanti li jolqot is-settur tal-volontarjat b'mod reali, b'mod tanġibbli u b'mod li jagħmel differenza fil-ħajja tan-nies.

Ħadt pjaċir nisma' lill-kollegi miż-żewġ naħat tal-Kamra jagħmlu referenza għall-fatt li f'mument jew ieħor ta' ħajjithom kienu f'xi għaqda volontarja.

Naħseb li dan jawgura tajjeb ħafna u jkompli jikkonferma u jsaħħaħ l-argumenti li saru b'referenza għal dan is-settur importanti, li jifforma parti mis-sinsla tas-soċjetà tagħna u jolqot numru ta' setturi oħrajn tas-soċjetà.

Kif kelli l-okkażjoni li nispjega proprju lbieraħ, wieħed jista' jgħid faċilment li l-volontarjat jaġixxi bħal dik il-kolla li tgħaqqad diversi setturi differenti flimkien.

Hawnhekk irrid nispjega x'inhu l-ħsieb wara x-xogħol tal-volontarjat.

Il-volontarjat għandu l-għan li ssir ħidma mingħajr ma wieħed jistenna xejn lura, ħidma li ma tista' tiġi kkompensata b'xejn.

Normalment, meta wieħed jagħmel biċċa xogħol, jistenna xi forma ta' ħlas għaliha, però s-sabiħ tal-volontarjat huwa proprju li tagħmel xi ħaġa fejn tkun qed tagħti l-ħin tiegħek u taf li l-uniku kumpens li se tingħata lura huwa s-sodisfazzjon li fl-aħħar tal-ġurnata, meta tiġi biex tmur lura lejn darek, tkun għamilt xi ħaġa ġusta li swiet ta' ġid għal nies oħrajn.

Hawnhekk irrid ningħaqad mal-Membri Parlamentari l-oħrajn u nsellem lill-eluf ta' voluntiera li jagħtu sehemhom f'xi rwol jew ieħor fl-għaqdiet tal-volontarjat.

Irrid ngħid li l-emendi li għandna għal dan l-Abbozz ta' Liġi huma proprju frott il-kontribuzzjoni li l-istess voluntiera taw waqt konsultazzjoni pubblika.

Fil-fatt is-sabiħ tad-dibattitu li għamilna fit-Tieni Qari hu s-sehem dirett ta' dawn il-voluntiera waqt li kienet qed issir il-konsultazzjoni pubblika għax dan għen lill-politiku jifhem xi jħoss is-settur tal-volontarjat.

Irrid ngħid li bħala persuna, sa minn età tenera meta kont daqsxejn ta' żagħżugħ – mhux għax illum m'għadnix inħossni żagħżugħ imma qed ngħid għal meta kont iżgħar fl-età – kont nagħti dak is-sehem ċkejken f'xi għaqda jew oħra.

Illum nirrealizza kemm aħna xxurtjati li għandna l-possibbiltà li fil-Parlament nilleġiżlaw liġijiet li jgħinu setturi li jkunu għal qalbna, setturi ta' importanza nazzjonali, setturi li jgħinu lil pajjiżna jkompli jameljora.

Naħseb li dan kollu ma kienx ikun possibbli mingħajr il-kollaborazzjoni ta' dawk involuti.

Sinjura President, ilbieraħ semmejt kemm huwa importanti r-rwol tal-Kummissarju li għandu ħafna responsabbiltajiet, iżda bil-mod kif se tiġi emendata l-liġi, se jkollu responsabbiltajiet ħafna akbar.

Irrid ngħid kelma ta' inkoraġġiment lill-membri tal-Kunsill ta' dan is-settur, li kif ingħad u kif hemm miktub fl-emendi li ressaqna, illum il-ġurnata hemm proċess regolat li joħroġ mill-istess liġi, fejn is-settur tal-volontarjat jinnomina lil dawk li jkollhom il-possibbiltà li jifformaw parti mill-Kunsill, imbagħad il-politiku jkollu l-aħħar kelma u jiddeċiedi min għandu jifforma dan il-Kunsill.

Issa, permezz ta' dawn l-emendi fil-liġi, qegħdin nuru bil-fatti kemm verament irridu nisimgħu lill-poplu u kemm irridu nagħmlu differenza fil-ħajja tan-nies.

Wieħed fehem l-għajta li kien hemm hemm barra u l-politiku responsabbli - f'dan il-każ jien - se jkun qed jitlaq minn idejh ir-responsabbiltà li jaħtar il-Kunsill b'mod sħiħ.

Jista' jkun li normalment wieħed jgħid li meta l-politiku jabad ma' xi ħaġa ma tantx jitlaqha minn idu.

F'dan il-każ, naħseb li hija inizjattiva ta' min ifaħħarha li persentaġġ konsiderevoli se jkun elett b'mod demokratiku, mingħajr l-ebda indħil, għax b'hekk il-Kunsill se jkun aktar awtonomu fil-mod kif jopera u fl-istess ħin setturi varji tas-soċjetà tagħna se jkunu rappreżentati.

Dan isir proprju biex nassiguraw li pajjiżna jkollu rappreżentanza sħiħa f'dan il-Kunsill tant importanti li jaħdem id f'id mas-settur partikolari biex ikun il-vuċi tiegħu, u qed naraw li nkomplu ngħinuh b'dawn il-liġijiet li jservu ta' tarka ħalli nipproteġu lill-voluntiera li jagħtu tant ħin, tant dedikazzjoni u tant imħabba lejn dan il-qasam partikolari.

Ħadt pjaċir bil-kelliema li għamlu referenza għar-rapport tal-Moneyval.

Aħna se nkunu minn ta' quddiem nett biex nipproteġu lis-settur tal-volontarjat minn min jidħol f'dan is-settur mhux biex jagħmel xogħol volontarju iżda biex jakkwista jew jagħmel xi affarijiet illegali.

Wieħed irid jgħid prosit lil dawk kollha involuti fil-proċess li wassalna biex illum il-ġurnata s-settur tal-volontarjat f'pajjiżna se jkun protett mill-ħasil ta' flus u mill-iffinanzjar tat-terroriżmu.

Forsi min ikun f'għaqda żgħira jistaqsi jekk din il-burokrazija u dawn ir-regolamenti jistgħux ikunu ta' piż fuq il-mod kif jopera dan is-settur.

Ir-risposta tiegħi hi li dawn ir-regolamenti qegħdin hemmhekk biex jgħinuk u jagħtuk is-serħan il-moħħ li tkun tista' topera f'ambjent b'saħħtu u nadif.

Ma ninsewx li dawn huma għaqdiet li ħafna drabi jserrħu l-operat tagħhom fuq numru żgħir ta' persuni u allura r-rwol tagħna għandu jkun propju li naraw li dawn in-nies ikunu protetti minn kwalunkwe forma ta' inkwiet biex il-poplu jkun jista' jgawdi frott il-ħidma sfiqa tagħhom.

Allura naħseb li r-risposta għandha tkun li dawn ir-regolamenti qegħdin hemmhekk propju biex jgħinu lis-settur jopera b'mod aktar trasparenti, fejn il-kontabilità tkun l-ordni tal-ġurnata u mhux l-eċċezzjoni.

Ma rridux nagħtu l-idea li llum il-ġurnata l-għaqdiet f'dan is-settur imexxu b'mod ta' kafkaf!

Jien għandi x-xorti li ta' kuljum niltaqa' ma' numru ta' għaqdiet fis-settur tal-volontarjat, li jagħmlu xogħol imprezzabbli u tibqa' sorpriż b'mod pożittiv ħafna mill-organizzazzjoni li għandhom, mill-mod kif iżommu l-kotba tagħhom, mill-mod kif iżommu l-accounts tagħhom, u mis-serjetà f'dik li hija organizzazzjoni u struttura tas-soċjetà tagħhom.

Għalhekk xogħolna hu li permezz tal-Kunsill u tal-uffiċċju tal-Kummissarju għall-Għaqdiet Volontarji, nassiguraw li l-messaġġ tagħna jasal hemm barra.

Ovvjament se jkollok għaqdiet li jgħidulek li għandhom problema biex jimxu paripassu mal-liġijiet, mhux minħabba n-nuqqasijiet tagħhom, iżda ta' dawk li kien hemm qabilhom.

Ovvjament se jkollna l-possibilità li nidduskutu dan kollu fi stadju ta' Kumitat.

Filwaqt li l-Kummissarju għall-Għaqdiet tal-Volontarjat għandu obbligi legali ben definiti, li sa ċertu punt jorbtulu jdejh fil-mod kif għandu jopera, fl-istess ħin se naraw li nkunu realistiċi u ngħinu lil dawn il-voluntiera jkomplu bl-operat tagħhom, però hawn irid jintlaħaq bilanċ, fejn fuq naħa tiġi rispettata l-liġi u fuq in-naħa l-oħra naraw li dan ir-rispett lejn il-liġi jgħin lil dan is-settur ikompli jimxi b'mod onest u bl-osservanza tar-regolamenti.

Fl-aħħar xhur kelli x-xorti naħdem biex naraw li l-emendi li ġew miżjuda fl-aħħar xhur jirriflettu realtajiet li forsi sa ftit tas-snin ilu wieħed ma kienx jobsor li jaffetwaw lil dan is-settur tant importanti għal pajjiżna fosthom iż-żgħażagħ.

Iż-żgħażagħ huma riżorsa importanti ħafna għal pajjiżna għax huma mimlijin ħeġġa u enerġija, tant li qegħdin ikunu protagonisti fis-soċjetà tagħna.

Fil-fatt, ftit tax-xhur ilu, f'dan il-Parlament – u hawnhekk nirringrazzja l-ħidma li saret mill-Onor.

Julia Farrugia Portelli – iż-żgħażagħ ta' 16-il sena ngħataw il-vot.

Mela hawnhekk qegħdin naraw li b'mod gradwali, f'dak li għandu x'jaqsam mas-settur taż-żgħażagħ, pajjiżna mill-kliem għadda għall-fatti u ż-żgħażagħ ingħataw il-fakultà li jesprimu ruħhom fi proċess demokratiku b'mod attiv fil-ħajja soċjali u ċivili ta' pajjiżna.

Aħna rajna li nibqgħu mexjin fuq l-ispinta li ngħata s-settur taż-żgħażagħ u kienet xi ħaġa sabiħa ħafna li matul dawn ix-xhur iltqajna ma' mijiet ta' żgħażagħ li mill-mod kif jagħmlulek ċerti mistoqsijiet u mill-argumentazzjoni li ssir fuq ċerti argumenti u responsabilitajiet, tinduna li kapaċi jirraġunaw u li jifhmu r-responsabbiltajiet tagħhom.

Aħna rajna li m'hemm xejn isbaħ milli nagħtu s-saħħa lil dawn iż-żgħażagħ biex ta' 16-il sena jkunu jistgħu jibdew dawn l-għaqdiet volontarji.

B'hekk inkunu qegħdin ngħinu lil dawn iż-żgħażagħ ta' età daqshekk tenera jieħdu sehem attiv fis-soċjetà tagħna u jkunu esposti b'mod dirett għal numru ta' fatturi li jgħinuhom jiżviluppaw f'adulti b'mod komplet, għax meta tkun qed taħdem f'għaqda volontarja, tirċievi numru ta' ħiliet mill-esperjenza diretta tiegħek fl-istess għaqda.

Jien għamilt enfasi fuq is-sodisfazzjon li wieħed jieħu mis-settur tal-volontarjat però rrid insemmi wkoll in-numru ta' ħiliet li jinkludu numru ta' aspetti differenti li wieħed jakkwista meta jaħdem f'dan is-settur, bħal pereżempju, il-kapaċità li wieħed jaħdem f'ambjent ta' tim, fejn irid jaħdem id f'id ma' nies oħrajn li mhux bilfors jaqblu miegħu fuq kull suġġett, però jaħdmu billi jimxu paripassu sabiex jilħqu għan komuni; il-ħiliet li għandhom x'jaqsmu mal-mod kif wieħed imexxi.

Jien nista' nassigurakom li meta nkun qiegħed niddiskuti maż-żgħażagħ fuq numru ta' suġġetti partikolari, ikun hemm żgħażagħ li jolqtuni u ngħid li għada pitgħada għad nerġa' niltaqa' magħhom.

Kultant ikun hemm żgħażagħ li tkun taf li għandhom futur importanti quddiemhom, għax sa minn età tenera juruk li jkunu kapaċi jikkoltivaw ġo fihom ċerti aspetti li huma essenzjali fil-ħajja pubblika.

Għalhekk irrid insellem lil dawn iż-żgħażagħ u nħeġġiġhom jużaw dawn l-emendi fil-liġi biex jieħdu sehem fiha b'mod dirett.

Kif diġà semmejt, il-volontarjat huwa importanti sabiex jibni pontijiet bejn is-setturi varji tas-soċjetà tagħna, u hawn irrid insemmi kif dan kollu jsir b'sens ta' altruwiżmu.

F'dawn l-emendi rajna kif daħħalna numru ta' termini u definizzjonijiet li jħarsu lejn l-operat ta' kuljum.

Fl-istadju ta' Kumitat se jkolli ċans nelabora aktar fid-dettall dwar l-importanza li rrid nisħaq fuqha ċjoè li tneħħa l-interess privat u kull possibilità ta' konflitt ta' interess f'dak li għandu x'jaqsam mas-settur tal-volontarjat.

Ejjew nagħmluha ċara li m'aħniex nippontaw subgħajna lejn il-volontiera f'dan is-settur però ovvjament se ssib min jipprova japprofitta ruħu u allura dawn l-emendi jassiguraw li min ikollu dak il-ħsieb viljakk se jsib regolamenti li jagħtu s-setgħa lill-Kummissarju għall-Għaqdiet Volontarji li jieħu l-passi kollha neċessarji biex min ma jimxix mar-regolamenti jkollu jiffaċċja l-konsegwenzi.

Irrid ngħid ngħid ukoll li daħħalna definizzjoni oħra li nixtieq nagħmel referenza għaliha fil-qosor, imbagħad fi stadju ta' Kumitat inkun nista' nelabora aktar fid-dettall.

Qed nirreferi għat-tifsira ġdida li daħħalna għal lawful purpose, dak li bil-Malti nsibuh bħala skop leġittimu.

Meta wieħed jara x'inhu dan l-iskop leġittimu jrid dejjem iħares lejn il-benefiċċju pubbliku.

Mela hawnhekk iċ-ċirku qiegħed jingħaqad u qegħdin naraw li meta għandek għaqda tal-volontarjat, din irid ikollha skop leġittimu li jħares lejn il-benefiċċju għas-soċjetà Maltija.

Hemmhekk wieħed iħossu komdu jgħin lil dawn l-għaqdiet li se jkunu reġistrati mal-Uffiċċju tal-Kummissarju għall-Għaqdiet Volontarji u b'responsabbiltà ngħid li dawn l-għaqdiet ikunu jistgħu jibbenefikaw minn fondi pubbliċi - u aħna accountable għall-fondi pubbliċi - għax se nkunu qegħdin nagħtu l-qafas legali biex nassiguraw li dawn l-għaqdiet ikunu jistgħu joperaw b'tali mod u manjiera li minnhom ikun hemm benefiċċju pubbliku għal kull wieħed u waħda minna.

Xi ħaġa importanti oħra li xtaqt insemmi hija l-konċett ta' reġistrazzjoni mal-Uffiċċju tal-Kummissarju għall-Għaqdiet Volontarji.

Ħadt pjaċir li f'din il-Kamra donnu hemm qbil, tista' tgħid unanimu, dwar l-importanza ta' dan il-konċett.

Irrid ngħid li riċentement, flimkien mal-Ministru għall-Ġustizzja, l-Onor.

Owen Bonnici, permezz ta' avviż legali, neħħejna l-ispejjeż marbuta mar-rikorsi, fejn wieħed jitlob lill-Qorti informazzjoni fuq persuna li tkun qed taħdem f'għaqdiet tal-volontarjat u jkollha kuntatt maż-żgħażagħ tagħna.

Hawnhekk qegħdin naraw li jkollna l-assigurazzjoni li l-volontiera li jaħdmu f'dawn l-għaqdiet u allura jkunu f'kuntatt ma' nies li jistgħu jkunu vulnerabbli u ma' nies li jistgħu jkunu taħt l-età, ikunu nies ta' ċerta stoffa, affidabbli u li ma jkunux xellfu jdejhom mal-liġi.

Hawnhekk irridu nassiguraw irwieħna li għal ċerti kategoriji jkollna reġistrazzjoni obbligata.

Ilbieraħ semmejt il-kategoriji li jaqilgħu aktar minn €5,000 fis-sena u għedt li dawn huma obbligati bil-liġi li jirreġistraw mal-Uffiċċju tal-Kummissarju għall-Għaqdiet Volontarji, però anke dawk l-għaqdiet li jkollhom turnover ta' inqas minn €5,000, xorta huma legalment obbligati li jinformaw lill-Kummissarju ta' dak is-settur li huma eżistenti u qegħdin joperaw.

Il-Kummissarju, biex jassigura li dan kollu qiegħed isir, se jkollu s-setgħa li jitlob informazzjoni mingħand l-għaqdiet, jew mingħand l-amministratturi, mhux biex jeżerċita l-poter tiegħu biex jimponi, iżda sabiex jassigura li jkun hemm il-protezzjoni ta' dawk kollha involuti.

Irrid ngħid ukoll li kellna numru ta' regolamenti oħra f'dak li għandu x'jaqsam ma' ishma u l-mod kif is-settur tal-volontarjat irid jaħdem id f'id ma' numru ta' setturi oħra.

Ovvjament iż-żmien huwa limitat.

Kemm fadalli ħin, Sinjura President?

ID-DEPUTY SPEAKER: Fadallek ħames minuti.

CLIFTON GRIMA: Ngħidlek il-verità, kieku tajtni 25 minuta oħra konna nibqgħu għaddejjin għax dan huwa settur importanti ħafna.

Irrid ngħid x'wassal biex saru dawn l-emendi li forsi jistgħu jidhru bħala piż żejjed.

Aħna llum il-ġurnata ngħixu ġo villaġġ globali.

Minkejja li aħna mdawrin bil-baħar u mil-lat ġeografiku wieħed irid jaqbad ċerti mezzi ta' trasport biex joħroġ minn pajjiżna, ir-realtajiet tagħna nbidlu b'mod drastiku bis-saħħa tat-teknoloġija.

Għalhekk ridna nassiguraw li pajjiżna jkun attrezzat biex dawn l-għaqdiet tal-volontarjat ma jitħallewx lura u rajna li jkun hemm emendi fil-liġi li jħarsu lejn l-importanza tal-cryptocurrencies u tal-blockchain, għax meta nkunu qegħdin nilleġiżlaw f'dan il-Parlament, ma rridux inħarsu biss lejn il-preżent iżda wkoll lejn il-futur.

Il-futur jidher li se jeħodna f'dik it-triq u allura huwa importanti li narmaw lill-għaqdiet tagħna biex ikunu ppreparati għal dan kollu.

Jien nemmen li l-leġiżlatur għandu d-dmir li fil-leġiżlazzjoni li jgħaddi minn din l-ogħla istituzzjoni tal-pajjiż, idaħħal miżuri u inċentivi biex jgħin lil dan is-settur li kollha kemm aħna faħħarna u għedna kemm huwa importanti u kemm jagħmel xogħol fis-soċjetà tagħna.

Sinjura President, huwa maħsub li dawn l-emendi jagħtu aktar stabilità.

Dawn huma emendi li jagħtu numru ta' definizzjonijiet ġodda u ċari tal-poteri u r-rwoli ta' dawk li huma meqjusa bħala players importanti ħafna f'dan is-settur.

Aħna nemmnu li flimkien, b'mod magħqud, se nkunu qegħdin nagħtu l-għodda biex dan is-settur ikompli jikber u jopera f'ambjent b'saħħtu, ċar u legali.

B'dan il-mod dan is-settur ikompli jissaħħaħ.

Nirringrazzjak, Sinjura President.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-mistoqsija hija li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda l-Att dwar l-Organizzazzjonijiet Volontarji u biex jagħmel emendi konsegwenzjali u oħrajn fil-Kodiċi Ċivili u fit-Tieni Skeda li tinsab mal-Kodiċi Ċivili, l-Att dwar il-Ġbir Pubbliku, l-Att dwar il-Professjoni Nutarili u l-Arkivji Nutarili, l-Att dwar l-Arbitraġġ, l-Att dwar il-Kumpanniji u l-Att dwar ir-Reġistru Pubbliku" jkun moqri t-Tieni Darba.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri t-Tieni Darba.

ID-DEPUTY SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari Clifton Grima.

CLIFTON GRIMA: Sinjura President, nipproponi li dan l-Abbozz ta' Liġi jiġi ttrattat mill-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozz ta' Liġi.

ID-DEPUTY SPEAKER: Min jissekonda?

ID-DEPUTY SPEAKER: Il-mistoqsija hi li dan l-Abbozz ta' Liġi jiġi trattat mill-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozz ta' Liġi.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ID-DEPUTY SPEAKER: Sar il-ħin.

Insejjaħ lill-Onor.

Clifton Grima biex, jekk jogħġbu, iressaq l-Aġġornament.

AĠĠORNAMENT

CLIFTON GRIMA: Sinjura President, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal għada l-Erbgħa, 3 ta' Ottubru, 2018 fl-4.00 p.m. b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Armi – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar in-Negozji tal-Familja – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Awtorità għas-Servizzi Finanzjarji ta' Malta (Emenda Nru 2) – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Swieq Finanzjarji – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar is-Servizzi ta' Impjieg u Taħriġ – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Professjonijiet tat-Tagħlim u l-professjonijiet alleati – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Edukazzjoni – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jirregola l-Edukazzjoni – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Impiegi u r-Relazzjonijiet Industrijali – Tieni Qari; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Iżvilupp Sostenibbli – Tieni Qari.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili u l-Kodiċi Kriminali – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi biex jemenda Diversi Liġijiet (Riforma dwar il-Pensjonijiet) - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Organizzazzjonijiet Volontarji – Kumitat Permanenti.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

IVAN BARTOLO: Sinjura President, f'dawn il-15-il minuta se nipprova nkun konċiż dwar il-messaġġ li nixtieq inwassal illejla.

Jien fis-sajf bqajt għaddej niltaqa' ma' diversi nies, anzjani u pensjonanti li fil-mument jinsabu għaddejjin minn faqar ġdid.

Fil-jiem li għaddew l-Uffiċċju Nazzjonali tal-Istatistika (NSO) ħareġ rapport li jikkonferma dak li qed ngħid dwar il-pensjonanti.

Fil-fatt il-frustrazzjoni tinħass l-iktar għall-fatt li dawn qed jiġu mċaħħda minn xi ħaġa li hija tagħhom.

Fil-fatt, meta għamilt anke r-riċerka tiegħi, sibt li dawn il-pensjonanti għandhom raġun biex ibigħu, u xtaqt inwassal messaġġ permezz ta' dan l-Aġġornament li eluf ta' pensonanti – issa nagħti l-figura ta' kemm huma dawn il-pensjonanti – ġew imċaħħda mid-dritt tagħhom u qegħdin ibatu l-konsegwenza ta' deċiżjoni li ttieħdet taħt l-Amministrazzjoni tal-Eks Prim Ministru Duminku Mintoff fl-1979.

Dak iż-żmien kienet saret liġi li ċċaħħad il-pensjoni lil dawk li taw servizz lis-soċjetà Maltija minħabba d-deċiżjoni inġusta li kienet ittieħdet li kienet tgħid li ħadd m'għandu jieħu aktar minn pensjoni waħda, anke jekk bi dritt dawn huma intitolati għall-Pensjoni Kontributorja u għall-Pensjoni tas-Servizz, għax kienu ħallsu għaliha.

Il-pensjonanti li qed nikellem dwarhom, magħrufa aħjar bħala tas-Servizz, huma dawk li ħallew l-impjieg tagħhom mal-Gvern biex marru jaħdmu ma' kumpanija privata u kienu mħallsin mill-Gvern Ingliż.

Dawn il-ħaddiema kienu simili għall-ħaddiema taċ-Ċivil, imma kienu mħallsin mill-Gvern Ingliż.

In-numru ta' dawn l-ħaddiema kien bl-eluf u għalhekk kienet inqalgħet problema kbira meta l-Ingliżi telqu minn Malta.

Ma' dawn kien hemm tobba u professjonisti li ħallew pajjiżhom wara li kienu ħadmu mal-Gvern Malti.

Sadanittant l-ebda Gvern ma sab tarf kif isolvi din l-inġustizzja li qed issir mal-pensjonanti permezz ta' din il-liġi xejn popolari.

Qed ngħid li mhi xejn popolari għax ħolqot diversi inġustizzji.

Hawn irrid nieħu l-opportunità sabiex insellem lill-Assoċjazzjoni Nazzjonali tal-Pensjonanti tas-Servizz li ġiet imwaqqfa madwar tmien snin ilu minn grupp ta' pensjonanti li bla dubju ta' xejn huma milquta.

Ta' min isemmi wkoll il-British Civil Service Association li tħaddan fiha eluf ta' membri.

Dawn kienu influwenzaw lill-mexxej Laburista ta' dak iż-żmien, l-Onor.

Alfred Sant, biex isib rimedju.

Però għalkemm hu kien niżżel din il-wegħda fil-manifest elettorali tal-1996, għax kien fehem din il-preokkupazzjoni, ovvjament ma kellhiex ċans titwettaq għax kif nafu dam fil-gvern 22 xahar biss.

Allura ejjew nagħtuh il-benefiċċju tad-dubju għall-fatt li ma kien sar xejn.

L-istorja tkompli li kellu jkun l-Eks Prim Ministru Lawrence Gonzi li ħa azzjoni favur dawn il-pensjonanti li kienu ilhom jiġu misruqa mill-1979.

B'hekk, il-pensjonanti ta' din il-kategorija, għall-ewwel darba setgħu jaraw raġġ ta' dawl, għax f'pajjiżna feġġ Prim Ministru li mhux biss irrikonoxxa l-karba ta' dawn il-pensjonanti imma dak iż-żmien tahom aġġustament ta' Lm200.

Bla dubju, uħud mill-pensjonanti laħqu mietu u baqgħu b'xejn.

Dawk li bdew jibbenefikaw minn dan l-aġġustament ma setgħu qatt jiġu kkumpensati mill-Gvern b'paragun ma' dak li kien diġà nsterqilhom.

Ta' min isemmi wkoll li fil-Baġit li tressaq is-sena li għaddet, il-Ministru tal-Finanzi kien għamel aċċenn għal dak li qed ngħid jien.

Tant hu hekk li f'paġna 18 tad-Diskors tal-Baġit, punt 2.7 jsemmi b'mod espliċitu l-pensjonanti tas-servizz u jgħid li:

"Għal sena oħra, se nkunu qegħdin inżidu €200 fl-ammont ta' Pensjoni tas-Servizz li jitnaqqas mill-Pensjoni tas-Sigurtà Soċjali.

Din il-miżura, li se jgawdu minnha aktar minn 4,500 pensjonant tas-Servizz, se tiswa miljun ewro.".

Jien ċempilt lil xi wħud mill-pensjonanti li matul dan is-sajf ħdimt magħhom fuq dan l-aġġustament u qaluli li sal-lum għadhom ma rċevew xejn.

Dawn ċemplu kemm-il darba lis-servizz tal-gov.mt u għall-ewwel bdew jgħidulhom li dan l-aġġustament se jsir dalwaqt però meta f'dawn l-aħħar ġimgħat għidna lil dawn il-pensjonanti jċemplu biex jaraw eżattament x'risposta se jirċievu, ħallewhom fil-għama.

Sinjura President, ta' min jgħid ukoll li meta Malta fis-sena 2005 kienet addottat il-munita ewro, il-Lm200 li kien tahom l-Eks Prim Ministru Gonzi niżlu għal €200 minħabba r-riċessjoni li kien hawn mhux biss fil-pajjiż imma anke barra minn xtutna.

Dan ifisser li dan l-aġġustament naqas bin-nofs u aktar.

Fil-fatt f'dikjarazzjoni riċenti li għamel il-Ministru Edward Scicluna wara li saritlu pressjoni, qal ċar u tond li jrid madwar €40 miljun biex jindirizza din l-isfida u ssir ġustizzja ma' dawn il-pensjonanti.

Sinjura President, fil-manifest elettorali tal-Partit Nazzonalista tal-2013 kien hemm imniżżel li jekk jitla' fil-gvern kien se jaħdem fuqha.

Tliet snin ilu l-membri fi ħdan l-NASP għamlu pressjoni fil-Parlament Ewropew u ressqu t-talba għall-arretrati u appellaw lill-Avukat Ġenerali u aktar tard lill-Qorti tal-Ġustizzja Ewropea li lkoll kemm huma esprimew l-opinjoni tagħhom favur dawn il-pensjonanti, liema opinjoni hija mibnija fuq l-istess linja tal-liġi Ewropea li qiegħed nitkellem dwarha.

Sal-lum dawn il-pensjonanti għadhom jissieltu għal dak li hu tagħhom bi dritt u b'mod ġust, mhux biss għax-xogħol li kienu wettqu, imma anke għall-flus li kienu ħallsu u allura l-ġustizzja magħhom issir biss jekk jieħdu dak li hu tagħhom bl-arretrati.

B'dan il-mod il-Gvern ikun qiegħed juri bil-fatti li huwa tassew Gvern li jisma' u li għandu l-pensjonanti għal qalbu, li ħafna minnhom, meta nitkellem magħhom, jgħidulek li bl-istil ta' ħajja li jgħixu, qegħdin jgħixu faqar ġdid li qatt qabel ma kienu ffaċċjawh.

L-istatistika li ħareġ l-NSO ftit tal-jiem ilu dwar dan il-faqar ġdid fost il-pensjonanti tirrifletti f'uħud minn dawn il-pensjonanti li qed nirreferi għalihom illejla.

Pereżempju jien tkellimt ma' wieħed minn dawn il-pensjonanti li qalli li meta taħdem is-somma mill-1979 sal-lum issib li ġie misruq madwar €46,000.

Lill-pensjonanti ħallasniehom b'dawn il-keded u l-inġustizzji, għax meta taf li dik il-ħaġa hija tiegħek u m'intix teħodha, mhux biss tieħu l-kedda imma tibda tgħid: B'hekk tħallast jien għas-servizz li tajt lil pajjiżi?

Għalhekk bil-ftaħir li nisimgħu kontinwament fuq is-surplus u l-ġid li hawn f'pajjiżna, jekk il-Ministru tal-Finanzi għadu kif qalilna li dawn l-4,500 pensjonant se jibbenefikaw minn din il-pensjoni, m'għandniex nagħtuhom xi ħaġa aktar?

Sinjura President, ħafna drabi ngħidu li t-torta dejjem qegħdin jieħdu minnha l-istess nies.

Illum il-ġurnata hawn min qiegħed jitħallas bil-€100 s-siegħa imma sfortunatament il-foqra qed jibqgħu jitħallsu bl-€4 s-siegħa.

Issa hawnhekk qed nerġgħu mmorru f'livell aktar 'l isfel, fejn qegħdin naraw li dawn l-anzjani li tant taw servizz lil pajjiżna qegħdin jitħallsu b'dawn il-keded u l-inġustizzji minn pajjiżhom stess.

Din hija l-agħar forma ta' diskriminazzjoni li qed tiġi injorata minn min suppost qiegħed jagħti l-eżempju u minn min suppost huwa role model.

Lil dawn l-anzjani minflok tellajniehom fuq pedestall għal dak li writna mingħandhom, ħallasniehom b'dawn il-keded.

Dan minkejja li għandna Gvern li jipproġetta lilu nnifsu bħala l-Gvern taż-żgħir, tal-fqir, tal-batut, tal-imwarrab, tal-emarġinat u ta' min hu divers u differenti, u jagħmilha tal-paladin tal-pensjonanti.

Qed naraw x'riżultat ħalla fuq dawn l-4,500 pensjonant li huma lkoll ħutna Maltin!

Nirringrazzjak, Sinjura President.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

KAROL AQUILINA: Sinjura President, kif jaf kulħadd, ftit tal-jiem ilu l-Awtorità tal-Ippjanar approvat il-famuż permess biex id-DB Group jibni torri ta' 38 sular u lukanda ta' 18-il sular fuq art pubblika.

Kif jaf kulħadd, sa ftit xhur ilu din l-art kienet okkupata mill-Istitut għall-Istudji Turistiċi.

Se ngħid bla tlaqliq li din hija deċiżjoni skandaluża li ġabet fix-xejn il-kredibilità tal-Awtorità tal-Ippjanar u sfortuntament, ngħid jien, ikkonfermat li f'pajjiżna llum il-ġurnata hawn grupp żgħir ta' nies li għandhom flus kemm iridu u qegħdin jagħmlu li jridu bil-kompliċità sħiħa tal-Gvern preżenti.

Sinjura President, irrid infakkar li kien il-Gvern Laburista li ddeċieda li jkaxkar 'il barra l-istudenti mill-ITS f'San Ġiljan u jagħti din l-art għall-prezz redikolu u korrott ta' €15 miljun.

Il-Gvern għamel minn kollox biex din l-art tispiċċa f'idejn id-DB Group sabiex fuqha jibnu dak li kienu diġà ftiehmu miegħu li se jibnu, jiġifieri dan il-famuż torri ta' 38 sular li tarah minn kullimkien.

Kien ukoll il-Gvern li bidel il-policies tal-ippjanar u poġġa fuq il-Bord tal-Awtorità tal-Ippjanar nies tal-fiduċja partiġġjana tiegħu biex id-DB Group jingħataw il-permess kif iridu huma sal-inqas dettall.

Fil-fatt l-Awtorità tal-Ippjanar tant riedet li dan il-permess jiġi approvat akkost ta' kollox, għax riedet li taqdi mill-koxxa lil tad-DB Group, li b'mod sfaċċat għażlet li tinjora kompletament lir-residenti ta' Pembroke, tinjora dak kollu li qalu l-Kunsilli Lokali ta' Pembroke, ta' San Ġiljan, tas-Swieqi u ta' Tas-Sliema u tinjora kompletament in-numru kbir ta' NGOs u għaqdiet ambjentali li tkellmu kontra dan il-proġett, fosthom Din l-Art Ħelwa, Flimkien għal Ambjent Aħjar, il-Moviment Graffiti u numru kbir ieħor ta' għaqdiet.

L-Awtorità tal-Ippjanar injorat ukoll lil aktar minn 4,500 persuna minn Malta kollha, li fuq bażi personali – kif għamilt jien – għażlu li jagħmlu oġġezzjoni magħha għal dan il-proġett oxxenn.

Aktar skandaluż minn hekk huwa li l-case officer responsabbli biex jipprepara r-rapport u jifforma l-opinjoni li abbażi tagħha ttieħdet id-deċiżjoni, minflok ma għamel xogħlu kif suppost u interpreta l-policies b'mod ġust u fl-ispirtu li kienu miktubin, ġebbed dawn il-policies, jien ngħid b'mod abbużiv, biex l-Awtorità żgur ikollha kull skuża u raġuni possibbli biex tagħti l-permess lil tad-DB Group.

Għalhekk meta ftit tal-jiem ilu kellna s-seduta quddiem l-Awtorità tal-Ippjanar biex tittieħed deċiżjoni, il-membri tal-Bord tal-Awtorità li huma 14, minflok ma ddeċidew li jwaqqfu dan l-abbuż, saru kompliċi huma wkoll, għax għaxra minnhom għażlu li jivvotaw favurih kontra kull sens u b'nuqqas kbir ta' rispett lejn kull min oġġezzjona għal dan il-proġett skandaluż.

Din hija kwestjoni ta' responsabilità politika kif ukoll ta' min qiegħed f'kariga ta' fiduċja, bħalma l-membri tal-Awtorità tal-Ippjanar iridu jġorru r-responsabbiltà għad-deċiżjonijiet li jieħdu.

Ħafna minnhom huma fdati mill-Gvern biex jiddeċiedu fl-aħjar interess tal-poplu Malti u Għawdxi u allura jien ngħid li huwa ġust li ngħidu min huma dawk l-għaxra mill-14 li ddeċidew li jivvotaw favur dan il-proġett oxxen.

Jien se nsemmihom b'isimhom, għax kif għedt, bħala uffiċjali pubbliċi jridu jġorru r-responsabbiltà għal din id-deċiżjoni skandaluża.

Dawn kienu l-Perit Elizabeth Ellul, il-Professur Victor Axiaq li huwa ċ-Chairman tal-Awtorità tal-Ambjent, Jacqueline Gili li krewlha l-private jet biex ġabuha malajr għal-laqgħa tal-Awtorità, Timothy Gambin, Desiree Cassar, Simone Mousù, Joseph Brincat, Ivan Tabone, Matthew Pace li għandu konnessjonijiet kbar mal-Gvern preżenti u l-Onor.

Irrid nagħmel enfasi partikolari fuq il-Professur Victor Axiaq għax iddiżappuntani ħafna, mhux lili biss imma lil kull min kien preżenti, lill-pubbliku inġenerali u lill-għaqdiet ambjentali.

Qed ngħid hekk għax il-Professur Victor Axiaq mhuwiex sempliċement membru tal-Awtorità tal-Ippjanar imma qiegħed hemm għax huwa ċ-Chairman tal-Awtorità tal-Ambjent u aħna konna mwegħdin li meta ssir il-qasma bejn l-Awtorità tal-Ippjanar u l-Awtorità tal-Ambjent, l-ambjent ma kienx se jitlef il-valur u l-importanza li trid tingħata f'deċiżjonijiet bħal dawn.

Però għandna Chairman tal-Awtorità tal-Ambjent li vvota favur proġett daqshekk ambjenalment negattiv.

Li ma ħariġx fil-pubbliku hu - din se ngħidha llum għax ħadd ma semmieha – li waqt il-laqgħa tal-Awtorità, il-Professur Axiaq tkellem dwar il-flora u l-fawna li hemm fis-sit ta' Natura 2000 f'Pembroke, jiġifieri kien qed jitkellem dwar il-gremxul u l-pjanti, u beda jgħid lil kulħadd biex ma joqogħdux jinkwetaw għax iċċekkjaw u sabu li d-dellijiet ta' dan it-torri kbir mhuma se jagħmlu l-ebda ħsara lill-gremxul u lill-flora u l-fawna.

Però l-Professur Axiaq imqar semma darba jekk iċċekkjax kif se jaffettwa lir-residenti ta' Pembroke.

Ma marx jistaqsi lill-uffiċjali tal-Awtorità jekk iċċekkjawx dan il-proġett kif se jaffettwa lir-residenti ta' Pembroke?

Għalhekk kien diżappuntanti ħafna l-Professur Axiaq meta mar hemmhekk jitkellem dwar il-flora u l-fawna u kif se jaffettwahom id-dell.

Qalilhom biex iserrħu moħħhom li mhu se jiġrilhom xejn imbagħad dwar in-nies ma staqsa xejn u ma interessax ruħu.

Fl-intervent li għamel il-Professur Axiaq waqt din il-laqgħa kważi ġġustifika l-fatt li ladarba mhux se ssir ħsara lill-flora u l-fawna, jista' jivvota favur.

Hija tal-mistħija u inaċċettabbli li ċ-Chairman tal-Awtorità tal-Ambjent li jaf xi jfisser dan il-proġett, ivvota favur tiegħu.

U għalhekk in-nies huma rrabjati, u bir-raġun.

Dawn il-membri tal-Awtorità tal-Ippjanar se jibqgħu mniżżlin fl-istorja ta' pajjiżna bħala l-persuni li meta ġew fdati biex jieħdu deċiżjoni, marru kontra l-interessi tan-nies ta' Pembroke u ta' pajjiżna b'mod ġenerali, u ħallew lid-DB Group u lill-Gvern jagħmlu bullying fil-konfront tagħhom u jġegħluhom japprovaw dan il-proġett skandaluż.

Irrid insemmi wkoll il-kwestjoni tal-art.

Dawk li jmexxu d-DB Group tant kienu ċerti li dan il-proġett se jkollu l-appoġġ sħiħ tal-Gvern preżenti u li l-Awtorità se tagħtihom il-permess, li llum nista' ngħid liberament li ilhom mill-inqas minn Jannar 2013 - jiġifieri minn qabel l-elezzjoni ta' 2013 - jiftaħru li se jkollhom f'idejhom l-art tal-ITS u li fuqha se jibnu lukanda ta' ħames stilel taħt il-brand internazzjonali Hard Rock.

Issa jekk huma kapaċi, tad-DB Group jiċħdu dak li qiegħed ngħid jien.

Jien qed ngħid li mill-inqas f'Jannar 2013 tad-DB Group kienu qed jiftaħru li se jkollhom l-art tal-ITS f'idejhom u li fuq din l-art se jibnu din il-lukanda ta' ħames stilel.

Mhux hekk biss imma ftaħru wkoll li kellhom kollox lest.

Jien nista' ngħid li ftit ġimgħat wara l-elezzjoni tal-2013 tad-DB Group marru jiftaħru u wrew il-pjanti mmarkati bil-lukanda mibnija fuq is-sit tal-ITS.

Issa sa ftit ġimgħat wara l-elezzjoni l-Gvern ma kien semma xejn dwar l-ITS.

Ħadd ma kien semma xejn.

Il-Gvern ma kienx qal li kien se jneħħi l-ITS minn hemmhekk u li se joħroġ tender dwar din l-art.

Dan ġara sentejn wara.

Allura tad-DB Group kif kienu jafu li l-Gvern se jiddeċiedi li joħroġ din l-art għal sejħa pubblika u ppreparaw il-pjanti qabel ma l-Gvern ħabbar xi ħaġa?

Mhux ta' b'xejn li meta ħarġet is-sejħa għall-offerti, in-nies fl-industrija li huma kompetituri tad-DB Group bdew jgħidu ma' kulħadd, u għadhom jgħidu sal-lum, li ma kienx vale la pena li tmur titfa' l-offerta għax dik l-art kienet diġà mwiegħda!

Dwar dan għad irridu naraw ħafna affarijiet għax l-Awditur Ġenerali għandu talba quddiemu biex jagħmel investigazzjoni dwar din l-art, imma sfortuntament din l-investigazzjoni għadha ma bdietx.

Jien ngħid li mhuwiex sew li għadha ma bdietx u naħseb li huwa xieraq li l-Awditur Ġenerali jagħti prijorità lil din l-investigazzjoni.

Sinjura President, nixtieq nagħlaq dan l-Aġġornament billi nagħmel appell forma ta' messaġġ ta' kuraġġ lir-residenti ta' Pembroke.

Din hija burraxka u episodju ikrah ħafna fil-lokalità tagħhom li wieħed irid jara kif se jindirizzah.

Irrid nagħmel kuraġġ lir-residenti ta' Pembroke, lill-kunsill lokali li mexa tajjeb ħafna f'din il-kwestjoni u lill-kunsilli lokali tal-madwar jiġifieri dak ta' San Ġiljan, ta' Tas-Sliema u tas-Swieqi, li ngħaqdu mal-Kunsill Lokali ta' Pembroke fil-ġlieda kontra dan il-proġett kif ukoll lill-NGOs u lil kull min oġġezzjona għalih.

Issa żgur li mhuwiex iż-żmien li wieħed iċedi quddiem dan kollu.

Lanqas huwa l-każ li wieħed jipprova jaqta' qalbu jew iħalli lil ħaddieħor jaqtagħlu qalbu dwar dan il-proġett, anzi huwa ż-żmien li nżidu l-isforzi tagħna kontra dan il-proġett.

Fejn hemm bżonn irridu ngħollu leħinna kontra dan il-proġett u nużaw kull mezz li tagħtina l-liġi biex ma nħalluhx isir realtà billi nappellaw - u jien se nkun wieħed minn dawk li nagħmel hekk - minn din id-deċiżjoni ħażina u skandaluża.

Jekk hemm bżonn, wara li jintilef l-appell quddiem it-tribunal, kif jista' jkun li jiġri, immorru quddiem il-Qorti tal-Appell biex inwaqqfu dan il-proġett.

L-aħħar rimedju tagħna issa huwa l-Qorti, fejn il-Gvern forsi m'għandux daqshekk influwenza, biex issir ġustizzja mar-residenti ta' Pembroke u mal-poplu Malti u Għawdxi kollu.

Nirringrazzjak.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada l-Erbgħa, 3 ta' Ottubru, 2018 fl-4.00 p.m. bl-aġenda kif ikkomunikata mis-Segretarju Parlamentari.

Il-lejl t-tajjeb.

Fis-7.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

UFFIĊĊJU TAL-PRIM MINISTRU - CAR LEASING

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jelenka kemm intnefqu flus għal car leasing minn kull entità li taqa' taħtu, mingħand min sar il-car leasing, kemm-il vettura u d-dati rispettivi, mill-1 ta' Jannar 2014 sal-jum li fih tkun imwieġba din l-interpellanza, sena b'sena?

F'kull każ jista' jgħid liema kienu b'direct order?

JOSEPH MUSCAT (Prim Ministru): Ġejt informat li minn Ġunju 2017 'l hawn, meta l-entitajiet li qed jagħmel riferenza għalihom l-Onor.

Interpellant għaddew taħt ir-responsabbilità tal-Uffiċċju tal-Prim Ministru, kien hemm 82 karozza li ġew leased min-naħa tal-istess entitajiet bi spiża totali ta' €217,965.

Lista tal-kumpaniji li mingħandhom sar il-leasing hija hawn annessa:

Ngħarraf ukoll lill-Onor.

Interpellant li bejn l-2008 u l-2012, l-ispiża ta' dawn l-istess entitajiet fuq leasing ta' karozzi kienet ta' €679,857.

L-ammont ta' karozzi leased f'dan il-perodu kien ta' 201.

MINISTERU GĦALL-EKONOMIJA, INVESTIMENT U NEGOZJI ŻGĦAR - CAR LEASING

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Ekonomija, Investiment u Negozji Żgħar: Jista' l-Ministru jelenka kemm intnefqu flus għal car leasing minn kull entità li taqa' taħtu, mingħand min sar il-car leasing, kemm-il vettura u d-dati rispettivi, mill-1 ta' Jannar 2014 sal-jum li fih tkun imwieġba din l-interpellanza, sena b'sena?

CHRIS CARDONA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin tat-Tqegħid ta' Karti.

MINISTERU GĦALL-EDUKAZZJONI U XOGĦOL - CAR LEASING

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol: Jista' l-Ministru jelenka kemm intnefqu flus għal car leasing minn kull entità li taqa' taħtu, mingħand min sar il-car leasing, kemm-il vettura u d-dati rispettivi, mill-1 ta' Jannar 2014 sal-jum li fih tkun imwieġba din l-interpellanza, sena b'sena?

EVARIST BARTOLO: Ninsab informat li t-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant hu kif muri fit-tabella li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin tat-Tqegħid ta' Karti.

MINISTERU GĦALL-ENERĠIJA U IMMANIĠĠAR TAL-ILMA - CAR LEASING

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Enerġija u Immaniġġar tal-Ilma: Jista' l-Ministru jelenka kemm intnefqu flus għal car leasing minn kull entità li taqa' taħtu, mingħand min sar il-car leasing, kemm-il vettura u d-dati rispettivi, mill-1 ta' Jannar 2014 sal-jum li fih tkun imwieġba din l-interpellanza, sena b'sena?

JOE MIZZI: Ninforma lill-Onor.

IN-NAXXAR - TRIQ SAN ĠWANN - XOGĦOL TA' RESURFACING

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: B'referenza għar-risposta għall-mistoqsija parlamentari 6128, jista' l-Ministru jgħid meta se jibda x-xogħol fuq l-imsemmija triq?

IAN BORG (Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali): Il-proġetti u l-ħidmiet tal-Aġenzija ġdida Infrastructure Malta, bħala parti mill-investiment bla preċedent tal-Gvern sabiex intejbu l-kwalità, l-effiċjenza u s-sigurtà tal-infrastruttura tat-toroq f'pajjiżna se jiġu ppjanati b'mod gradwali issa li din l-entità ġiet imwaqqfa.

L-Aġenzija se tieħu ħsieb li, wara li jkunu saru l-konsultazzjonijiet meħtieġa, tgħarraf id-dati ta' meta jkunu se jinbdew xogħlijiet f'toroq speċifiċi lill-pubbliku u lil dawk konċernati, direttament.

IN-NAXXAR - TRIQ SAN PAWL - XOGĦOL TA' RESURFACING

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: B'referenza għar-risposta għall-mistoqsija parlamentari 6129, jista' l-Ministru jgħid meta se jibda x-xogħol fuq l-imsemmija triq?

IAN BORG: Il-proġetti u l-ħidmiet tal-Aġenzija ġdida Infrastructure Malta, bħala parti mill-investiment bla preċedent tal-Gvern sabiex intejbu l-kwalità, l-effiċjenza u s-sigurtà tal-infrastruttura tat-toroq f'pajjiżna, se jiġu ppjanati b'mod gradwali issa li din l-entità ġiet imwaqqfa.

MINISTERU GĦAL GĦAWDEX - ĦADDIEMA

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru twieġeb il-mistoqsija parlamentari 5744 u tgħid kemm ġew impjegati ħaddiema mal-Ministeru tagħha jew mad-dipartimenti u l-entitajiet li jaqgħu taħt il-Ministeru tagħha minn Marzu 2013 sal-lum?

Tista' tgħid f'liema grad ġew impjegati u f'kull każ saritx sejħa pubblika għal dawn il-postijiet?

Tista' tgħid f'kull każ x'kienu r-rekwiżiti u l-kwalifiki mitluba għal dawn il-pożizzjonijiet?

Tista' tgħid kemm minn dawn il-persuni impjegati għadhom fl-istess pożizzjoni sal-lum u jekk m'għadhomx fil-pożizzjoni li fiha ġew impjegati, wara kemm żmien ġew trasferiti għal xogħol ieħor u f'liema grad qegħdin illum?

Interpellant biex jagħmel referenza għall-informazzjoni li ngħatat fil-mistoqisja parlamentrari 5744.

GĦAWDEX – LOKALITAJIET – SIĠAR U PJANTI MĦAWLA

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid kemm siġar u pjanti tħawlu fil-lokalitajiet f'Għawdex minn Marzu 2013 sal-lum, sena b'sena?

Fejn tħawlu, kemm tħawlu u x'tip ta' siġar jew pjanti kienu?

Interpellant li l-informazzjoni mitluba hija kif murija fit-tabella li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin tat-Tqegħid ta' Karti.

IN-NADUR - TRIQ L-IMĠARR - TENDER

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid x'inhi r-raġuni li t-tender għal parti minn Triq l-Imġarr ġewwa n-Nadur ma ġietx ippubblikata fejn jiġu ippubblikati t-tenders kollha tal-Gvern jiġifieri fuq l-etenders.gov.mt?

Tista' tgħid min hu l-perit inkarigat minn Triq l-Imġarr ġewwa n-Nadur, kemm tħallas s'issa l-perit u kif intgħażel dan il-perit?

Tista' tgħid kemm hi ppjanata li tkun l-ispiża fuq il-bini mill-ġdid ta' parti minn din it-triq ċjoè Triq l-Imġarr ġewwa n-Nadur?

JUSTYNE CARUANA: Il-Ministeru kiseb l-approvazzjoni mid-Direttur tal-Kuntratti biex saret il-proċedura skont klawsola 150 (1) ta' LN352/16.Il-pubblikazzjoni saret kemm fuq il-Gazzetta tal-Gvern u anke fuq is-sit elettroniku tal-Ministeru għal Għawdex.

Il-perit inkarigat mill-proġett huwa Uffiċjal Pubbliku fi ħdan l-istess Ministeru.

Ix-xogħol mistenni jibda fil-ġranet li ġejjin.

Ix-xogħol f'din it-triq inbeda.

IL-MELLIEĦA – BYPASS – GĦAŻLA TA' KUNTRATTURI

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid kif ġew magħżula l-kuntratturi li qegħdin jaħdmu fuq il-bypass tal-Mellieħa peress li dan ix-xogħol ingħata permezz ta' direct order?

Jista' jagħti breakdown tal-ispejjeż kollha relatati max-xogħol li qed issir fuq il-bypass tal-Mellieħa?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li x-xogħol indikat qed isir minn kuntratturi mqabbda ma' Transport Malta għal ħidmiet simili fit-toroq permezz ta' framework agreement stabbilit wara sejħa għall-offerti.

Servizzi addizzjonali meħtieġa sabiex jitwaħħlu tabelli ġodda u jsiru l-linji u marki oħra fuq l-asfalt ġdid tat-triq ġew kuntrattati lill-kumpanija li tefgħet l-irħas offerta wara li nkisbu kwotazzjonijiet mingħand il-provdituri ta' dawn it-tip ta' servizzi.

GĦAWDEX – IR-RABAT – TRIQ GĦAJN QATET - KUNTRATTUR

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid min hu l-perit tal-Ministeru inkarigat mix-xogħol fuq Triq Għajn Qatet ġewwa r-Rabat Għawdex li bħalissa qed isir ix-xogħol fiha kif ukoll min hu l-kuntrattur li qed jagħmel dan ix-xogħol?

Interpellant li l-perit inkarigat mix-xogħol fuq Triq Għajn Qatet ġewwa r-Rabat Għawdex hu wiehed mill-periti ta' dan il-Ministeru filwaqt li x-xogħol qed isir minn Gatt Brothers.

IN-NAXXAR - TRIQ SAN ĠORG - XOGĦOL TA' RESURFACING

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: B'referenza għar-risposta għall-mistoqsija parlamentari 6130, jista' l-Ministru jgħid meta se jibda x-xogħol fuq l-imsemmija triq?

IAN BORG: Il-proġetti u l-ħidmiet tal-Aġenzija ġdida Infrastructure Malta, bħala parti mill-investiment bla preċedent tal-Gvern sabiex intejbu l-kwalità, l-effiċjenza u s-sigurtà tal-infrastruttura tat-toroq f'pajjiżna, se jiġu ppjanati b'mod gradwali issa li din l-entità ġiet imwaqqfa.

L-Aġenzija se tieħu ħsieb li, wara li jkunu saru l-konsultazzjonijiet meħtieġa, tgħarraf id-dati ta' meta jkunu se jibdew xogħlijiet f'toroq speċifiċi lill-pubbliku u lil dawk konċernati, direttament.

IN-NAXXAR – TRIQ IL-FORTIZZA TAL-MOSTA – XOGĦOL TA' RESURFACING

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: B'referenza għar-risposta għall-mistoqsija parlamentari 6131, jista' l-Ministru jgħid meta se jinbeda x-xogħol fuq l-imsemmija triq?

L-Aġenzija se tieħu ħsieb li, wara li jkunu saru l-konsultazzjonijiet meħtieġa, tgħarraf id-dati ta' meta jkunu se jinbdew xogħlijiet f'toroq speċifiċi lill-pubbliku u lil dawk konċernati, direttament.

IN-NAXXAR – TREJQET IL-ĦUĠĠIEĠA – XOGĦOL TA' RESURFACING

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: B'referenza għar-risposta għall-mistoqsija parlamentari 6132, jista' l-Ministru jgħid meta se jinbeda x-xogħol fuq l-imsemmija triq?

IN-NAXXAR – VJAL IL-21 TA' SETTEMBRU – XOGĦOL TA' RESURFACING

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: B'referenza għar-risposta għall-mistoqsija parlamentari 6133, jista' l-Ministru jgħid meta se jinbeda x-xogħol fuq l-imsemmija triq?

KUNSILL GĦALL-AFFARIJIET TAL-KONSUMATUR – ADR ENTITY

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm entitajiet innotifikaw u talbu lill-Kunsill għall-Affarijiet tal-Konsumatur biex jaġixxu bħala ADR entity skont il-S.L.378.18, sad-data tat-tweġiba għal din il-mistoqsija?

Jekk hemm xi entitajiet li qed jaġixxu bħala ADR entity, liema huma u fil-konfront ta' liema servizzi u/jew prodotti joffru s-servizz tagħhom bħala ADR?

OWEN BONNICI (Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li b'kollox hemm tliet entitajiet li ġew notifikati mal-Kunsill sabiex jaġixxu ta' ADR entities.

Dawn huma:

- ADR Malta, l-Uffiċċju tal-Arbitru għas-servizzi finanzjarji u d-Direttorat għall-ilmenti u medjazzjoni.

- L-Uffiċċju tal-Arbitru għas-servizzi finanzjarji joffri servizz ta' ADR f'oqsma finanzjarji;

- ADR Malta toffri servizzi ta' medjazzjoni għall-konsumatur inġenerali; u

- Id-Direttorat għall-ilmenti u medjazzjoni jieħu ħsieb tilwim li l-konsumaturi jista' jkollhom ma' negozjanti, għal-liema tilwim ma teżisti ebda entità tal-ADR kompetenti mwaqqfa sabiex tieħu ħsieb tilwim bħal dak.

LESA – KONTRAVENZJONIJIET MAĦRUĠA

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm kien hemm kontravenzjonijiet tat-traffiku li nħarġu mil-LESA minn meta twaqqfet sena b'sena sal-aħħar ta' Mejju 2018?

Jistgħu dawn jiġu kklassifikati u elenkati skont in-natura tagħhom?

OWEN BONNICI: It-tabella bl-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin tat-Tqegħid ta' Karti.

AMBAXXATA MALTIJA GĦAĊ-ĊINA - ĦIDMA U INIZJATTIVI

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra x'ħidma u x'inizjattivi ttieħdu mill-ambaxxata tagħna għaċ-Ċina tul dawn l-aħħar 30 xahar?

CARMELO ABELA (Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-Ambaxxata ta' Malta f'Beijing taħdem bla waqfien sabiex ir-relazzjonijiet bilaterali bejn Malta u ċ-Ċina jitjiebu fuq kull livell u f'oqsma vari.

Il-volum, intensità, u kwalità ta' attività mill-Ambaxxata ta' Malta fiċ-Ċina tul dawn l-aħħar 30 xahar qabżet kull rekord.

Sar ħafna xogħol fir-relazzjonijiet bilaterali, kummerċjali kif ukoll konsulari.

Kien hemm ukoll attività netta fil-qasam tal-kultura u l-edukazzjoni.

Relazzjonijiet bilaterali u kummerċjali

Mill-aspett politiku, iċ-Ċina tibqa' prijorità għal pajjiżna u l-Ambaxxata firxet iktar il-kuntatti tagħha mal-awtoritajiet Ċiniżi.

B'mod partikolari, fl-2017, il-profil ta' Malta ġie elevat permezz tal-organizzazzjoni ta' diversi attivitajiet taħt il-kappa tal-Presidenza Maltija tal-Kunsill tal-Unjoni Ewropea.

F'dawn l-aħħar snin kien hemm numru ta' żjarat uffiċjali, fosthom iż-żjara tal-Prim Ministru f'Beijing u Guiyuang f'Lulju 2014, iż-żjara tal-Prim Ministru f'Hong Kong f'Mejju 2015, iż-żjara uffiċjali tal-Eks Ministru tal-Affarijiet Barranin f'Lulju 2015, żjara tal-Ministru tal-Finanzi f'Jannar 2016 u tal-Ministru tal-Ġustizzja f'Marzu 2016.

Bejn il-11 u l-15 ta' Settembru 2018, il-Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ Carmelo Abela żar iċ-Ċina flimkien ma' delegazzjoni ta' għaxar esperti Maltin minn bosta ministeri u entitajiet speċjalizzati sabiex ħadu sehem fl-ewwel laqgħa tal-Medium Term Cooperation Plan 2014-2019.

Qabel il-laqgħa, id-delegazzjoni Maltija kellha laqgħa għolja mal-Kunsillier tal-Istat u Ministru tal-Affarijiet Barranin taċ-Ċina, l-E.T. Wang Yi, fejn ġew diskussi r-relazzjonijiet bilaterali bejn iż-żewġ pajjiżi fuq kull qasam; politiku, kummerċjali, kulturali u kuntatti bejn il-popli kif ukoll it-tisħiħ tar-relazzjonijiet bejn iż-żewġ pajjiżi.

Il-Ministru Wang Yi esprima wkoll ix-xewqa li jżur Malta fil-futur qarib u l-Ministru Abela laqa' pożittivament.

Dan jawgura tajjeb għar-relazzjonijiet futuri bejn Malta u ċ-Ċina.

Id-diskussjonijiet matul din il-laqgħa seħħew fl-isfond tal-inizjattivi taċ-Ċina hekk imsejjħa "One Belt, One Road" li fuqha qed jiġu msejsa l-politika internazzjonali taċ-Ċina kif ukoll ir-relazzjonijiet bilaterali taċ-Ċina ma' diversi pajjiżi.

Apparti n-numru kbir ta' delegazzjonijiet ministerjali, żaru ċ-Ċina wkoll il-Malta-China Friendship Association, il-Malta Stock Exchange, il-Malta Council of Science and Technology, il-Malta Film Commission eċċ. Kien hemm ukoll diversi aġenziji tat-turiżmu li attendew bosta fieri u promozzjoni kif ukoll promozzjonijiet minn skejjel tal-lingwa Ingliża u anke akkademiċi li marru biex jagħtu lectures f'diversi universitajiet madwar ċ-Ċina.

Ta' min ifakkar il-45 Anniversarju mit-Twaqqif ta' Relazzjonijiet Diplomatiċi bejn Malta u ċ-Ċina fl-31 ta' Jannar 2017, fejn kien hemm skambju ta' ittri bejn il-Kapijiet ta' Stat u Gvern u l-Ministri tal-Affarjiet Barranin taż-żewġ pajjiżi jifirħu lil xulxin u lill-popli taż-żewġ pajjiżi f'din l-okkażjoni.

L-Ambaxxata ħadmet ukoll sabiex jinżammu kuntatti tal-livelli għolja bejn Malta u ċ-Ċina, fosthom laqgħa li kelli mal-Ministru tal-Affarjiet Barranin, Wang Yi, fl-20 ta' Novembru 2017 fil-marġini tal-ASEM Foreign Minister' Meeting fil-Myanmar.

F'dawn l-aħħar 30 xahar ġew iffirmati numru ta' ftehim bilaterali:

- Memorandum ta' Ftehim dwar Kooperazjoni fl-Isport (19 ta' Marzu 2015)

- Ftehim ta' Film Co-Production (27 ta' Lulju 2015)

- Memorandum ta' Ftehim dwar Joint Research Centre (26 ta' Awwissu 2015)

- Ftehim dwar is-Servizzi bl-Ajru bejn Malta u l-Hong Kong (5 ta' Ottubru 2016)

- Protokoll ta' Kooperazzjoni fil-qasam ta' Mediċina Tradizzjonali Ċiniża (20 ta' Jannar 2017)

Nixtieq insemmi wkoll li f'diversi okkażjonijiet l-Ambaxxata ta' Malta f'Beijing irrappreżentat lil Malta f'diversi konferenzi li saru fiċ-Ċina kif wkoll madwar l-Asja.

Tul dawn l-aħħar 30 xahar, l-Ambaxxata rrappreżentat lil Malta tliet darbiet fil-Korea t'Isfel, tliet darbiet fil-Mongolia, darbtejn f'Myanmar u darba fit-Tajlandja, il-Filippini u Hong Kong.

F'Beijing l-Ambaxxatur irrappreżenta lil Malta fiċ-China-EU Education Ministers' Conference, fl-Interpol Annual General Meeting (AGM), u l-Qingdao ASEM Connectivity Forum u l-BOAO Forum li sar fil-Provinċja ta' Hainan.

L-Ambaxxata rrappreżentat ukoll lil Malta fil-Quarterly Meetings of the Asia Infrastructure Investment Bank (AIIB), peress li Malta tifforma parti minn din l-għaqda.

L-Ambaxxata tieħu sehem attiv ukoll f'dak li għandu x'jaqsam ma' promozzjoni tal- kummerċ.

Ħafna delegazzjonijiet magħmula minn investituri potenzjali qegħdin jiġu lejn Malta biex iżuru organizzazzjonijiet bħal Malta Enterprise, li issa għandha uffiċjal permanenti jaħdem fil-Konsulat-Ġenerali f'Shanghai.

Kull ġimgħa, il-kumpanija Shanghai Electric qed tibgħat gruppi ta' persuni li jikkonsistu f'inġiniera u amministraturi lejn Malta.

F'Beijing u Shanghai kien hemm assistenza u organizzazzjoni estensiva għal numru kbir ta' delegazzjonijiet kemm minn Malta għaċ-Ċina kif ukoll miċ-Ċina għal Malta.

In-numri bla preċedent f'applikazzjonijiet għal VISA pproċessati mill-Ambaxxata f'Beijing ingħataw spinta mill-ipproċessar t'applikazzjonijiet għal VISA mill-Konsulat Ġenerali f'Shanghai.

Kuntratt ġdid ġie nnegozjat mal-VISA Facilitation Services (VFS) fejn maż-żewġ VISA Application Centres (VAC) li hemm f'Beijing u Shanghai, ġew miżjuda 13-il ċentru (VAC) imqassmin madwar iċ-Ċina u dawn jinkludu: Xian, Wuhan, Shenyang, Jinan, Hangzhou, Nanjing, Guangzhou, Shenzhen, Changsha, Fuzhou, Chongqing, Chengdu u Kunming.

Ix-xogħol li sar ħalla l-frott mixtieq għaliex issa dawn iċ-ċentri ġodda jipprovdu aċċess aktar wiesa' lil ċittadini Ċiniżi biex jissottomettu applikazzjonijiet għal VISA madwar iċ-Ċina mingħajr il-bżonn ta' ivvjaġġar lejn Beijing jew Shangai.

Dawn l-inizjattivi raw in-numru ta' applikazzjonijiet għal VISA minn ċittadini Ċiniżi jirdoppja bejn l-2015 (4,435 applikazzjoni) u l-2017 (9,019 applikazzjoni).

Ta' min isemmi wkoll li t-twaqqif tal-Uffiċċju fiċ-Ċina mill-Awtorità Maltija għat-Turiżmu u l-ħatra ta' manager full-time taw spinta 'l quddiem fil-qasam tal-promozzjoni ta' Malta bħala destinazzjoni turistika.

Fl-2016 ġie komplut ukoll il-kuntratt ma' VISA Facilitation Services għal applikazzjonjiet għal VISA f'Manila minn ċittadini Filippini, u konsegwentement saret emenda fil-kuntratt biex jinfetaħ Malta VISA Application Centre f'Cebu.

Bħalissa dan il-kuntratt qiegħed fil-proċess li jiġi mġedded.

Applikazzjonijiet għal VISA mill-Filippini qegħdin jiġu pproċessati mill-Ambaxxata f'Beijing kuljum.

Simili għan-numri ta' applikazzjonijiet minn ċittadini Ċiniżi, in-numru ta' applikazzjonijiet minn ċittadini Filippini ukoll irdoppja bejn l-2015 u l-2017 (1,350 għal 2,770).

Aktar minn 80% tal-applikazzjonijiet minn ċittadini Filippini huma għal Long Stay, akkumpanjati minn Permessi għax-Xogħol.

Dawn jirrikjedu ħafna xogħol biex il-permessi għax-xogħol jiġu ċċekkjati flimkien ma' dokumentazzjoni oħra.

Għaddejjin ukoll negozjati ta' kuntratt simili ma' VISA Facilitation Services rigward ipproċessar ta' applikazzjonijiet għal VISA minn ċittadini Vjetnamiżi billi jiġu mwaqqfa VISA Application Centres f'Hanoi u f'Ho Chi Minh City, simili għall-kuntratt innegozjat fil-Filippini.

L-Ambaxxata f'Beijing rat ukoll żieda ta' applikazzjonijiet għal VISA minn ċittadini ta' pajjiżi oħra mill-Asja, speċjalment mit-Tajlandja u l-Mongolja.

L-aktar żvilupp sinifikanti f'dawn l-aħħar 30 xahar huwa x-xogħol involut fl-ipproċessar ta' applikazzjonijiet għall-Malta Individual Investor Programme (MIIP) u l-Malta Residence and VISA Programme (MRVP).

Dawn l-applikazzjonijiet kollha jridu jgħaddu mill-proċess ta' awtentikazzjoni tal-firem.

Barra minn hekk, kull applikazzjoni tiġi akkumpanjata minn dokumentazzjoni estensiva li jkollha bżonn awtentikazzjoni ta' kopji veri ta' oriġinali kif ukoll legalizzazzjoni ta' dokumenti.

L-Ambaxxata stmat li aktar minn 800 applikazzjonji għal MRVP għaddew mill-Ambaxxata f'Beijing u l-Konsulat-Ġenerali f'Shanghai, fejn hemm xogħol relatat ma' awtentikazzjoni and legalizzazzjoni ta' eluf ta' dokumenti.

Jumejn fil-gimgħa huma ddedikati għall-applikazzjonijiet, appuntamenti u intervisti ma' applikanti u familjari tagħhom kif ukoll l-ipproċessar ta' dokumenti.

Kull applikant huwa obbligat li jippreżenta ruħu in persona fl-Ambaxxata jew fil-Konsulat Ġenerali bid-dokumenti tiegħu.

Tul dawn l-aħħar 30 xahar, l-Ambaxxatur indirizza 35 MRVP Promotion Forums.

Għal kull avveniment kien hemm udjenzi ta' bejn 300 u 1,000 persuna.

Fora oħrajn ġew indirizzati mid-Deputat Ambaxxatur, is-Segretarju Ewlieni u l-Konslu Ġenerali f'Shanghai.

Dawn il-fora ttellgħu ukoll f'ċentri reġjonali barra minn Beijing u Shanghai, bħal Zhengzhou, Dalian, Shenyang, Hohhot, Qingdao u Jinan.

Dawn iż-żewġ programmi wasslu għal żieda sinifikanti ta' investiment f'Malta partikolarment bl-investiment ta' kapital fis-suq tal-proprjetà u tal-bini.

Kultura u Edukazzjoni

F'Jannar tal-2016, l-Ambaxxata assistiet lill-Ministru għall-Edukazzjoni, lir-Rettur tal-Università ta' Malta u diversi akkademiċi Maltin matul iż-żjara tagħhom fl-Università ta' Xiamen sabiex iġeddu l-Memorandum ta' Ftehim għall-kontinwazzjoni tal-Istitut ta' Konfuċju fl-Università ta' Malta.

Ir-relazzjoni bejn l-Università ta' Shanghai tal-Mediċina Tradizzjonali u l-Università ta' Malta ġiet imsaħħa permezz ta' skambju ta' akkademiċi filwaqt li l-Protokolli għall-prattika ta' Mediċina Tradizzjonali Ċiniża f'Malta ġew imtejba u mġedda.

Minbarra l-fieri għat-turiżmu u l-edukazzjoni ttellgħu diversi avvenimenti varji fosthom dawk li jfakkru Jum l-Indipendenza ta' Malta li attendew għalihom bosta uffiċjali għolja tal-Ministeru Ċiniż għall-Affarijiet Barranin kif ukoll negozjanti Ċiniżi, promoturi tat-turiżmu, ambaxxaturi u kollegi diplomatiċi oħra.

Waqt il-Presidenza ta' Malta tal-Kunsill tal-Unjoni Ewropea ġie organizzat avveniment biex issir spjega tal-prijoritajiet tal-Presidenza Maltija għal Ambaxxati tal-pajjiżi membri tal-Unjoni Ewropea bbażati f'Beijing.

Mal-għeluq tal-Presidenza ta' Malta tal-Kunsill tal-Unjoni Ewropea, sar avveniment li attendew għalih madwar 420 persuna, inkluż il-Viċi Ministru tal-Affarijiet Barranin taċ-Ċina.

Il-preżenza ta' uffiċjali tant għolja fi ħdan l-istruttura tal-Gvern tixhed l-istima li Malta tgawdi mal-Gvern taċ-Ċina.

Saru wkoll diversi wirjiet, fosthom wirja fotografika li fiha xeni ta' anzjani mill-Birgu li kienet miftuħa uffiċjalment f'Mejju minn fotografu famuż Malti, is-Sur Joseph P. Smith.

Dan sar fil-foyer ta' waħda mil-libreriji l-aktar prominenti ta' Beijing, Xicheng Library No. 1.

Il-wirja żaruha minn aktar minn 5,000 persuna.

L-Assoċjazzjoni tal-Poplu Ċiniż għall-Ħbiberija ma' Pajjiżi Barranin ġentilment organizzat ikla li għaliha attendew aktar minn 200 mistiedna uffiċjalment.

Barra minn hekk, mill-2016, Malta bdiet tieħu sehem fiċ-Ċelebrazzjonijiet ta' Jum l-Ewropa li ssir kull sena f'Beijing fid-9 ta'Mejju fejn tiġi armata kabina b'ikel tipiku Malti kif ukoll diversi fuljetti ipprovduti mill-Awtorità tat-Turiżmu ta' Malta.

Mejda Maltija ġiet organizzata wkoll għall-Europe Street Day, avveniment li sar fit-23 ta' Settembru 2017 f'wieħed miċ-ċentri kummerċjali l-aktar prominenti f'Beijing.

AMBAXXATA MALTIJA GĦALL-GREĊJA - ĦIDMA U INIZJATTIVI

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra x'ħidma u x'inizjattivi ttieħdu mill-ambaxxata tagħna għall-Greċja tul dawn l-aħħar 30 xahar?

CARMELO ABELA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li r-relazzjonijiet bilaterali bejn Malta u l-Greċja huma ferm pożittivi u qegħdin ikomplu jissaħħu.

Għaldaqstant, f'dawn l-aħħar 30 xahar, l-Ambaxxata Maltija fil-Greċja ħadmet bla waqfien sabiex dawn ir-relazzjonijiet ikomplu jiġu approfondati permezz ta' inizjattivi u ħidma li saħħew il-kooperazzjoni politika, bilaterali, kummerċjali u kulturali bejn iż-żewg pajjiżi.

Ħidma Konsulari

L-Ambaxxata dejjem kienet għad-disposizzjoni taċ-ċittadini Maltin li jgħixu fil-Greċja u dawk li jivvjaġġaw lejn dan il-pajjiż, u ċittadini Griegi li jixtiequ jivvjaġġaw lejn Malta li jeħtieġu xi għajnuna, kemm fuq temi konsulari kif ukoll fuq temi turistiċi u kummerċjali.

Fost l-oħrajn l-Ambaxxata assistiet f'informazzjoni dwar iċ-ċittadinanza Maltija, tiġdid ta' passaporti, informazzjoni dwar żjarat f'Malta għal skopijiet kummerċjali u anke edukattivi u ħruġ ta' dokumenti urġenti tas-safar għal Maltin li tilfu jew ġew misruqa d-dokumenti tagħhom waqt li kienu fil-Greċja.

Promozzjoni ta' Malta

Wieħed mis-setturi li l-Ambaxxata tagħtih importanza speċjali huwa s-settur tal-promozzjoni ta' Malta.

Għalhekk l-Ambaxxatur attenda diversi avvenimenti u għamel diskors sabiex jippromwovi lil pajjiżna, fosthom u b'mod partikolari fis-settur marittimu u oqsma kummerċjali oħra li kulma jmur qegħdin jissaħħu bejn iż-żewġ il-pajjiżi.

Matul is-snin l-Ambaxxatur kellu bosta intervisti ma' ġurnalisti b'konnessjoni mar-relazzjonjiet ta' Malta mal-Greċja.

Dan sar b'mod partikolari waqt il-Presidenza ta' Malta tal-Kunsill tal-Unjoni Ewropea u matul din is-sena tal-Belt Valletta bħala l-Belt Kapitali Ewropea tal-Kultura.

Turiżmu

Is-settur tat-turiżmu ħa spinta 'l quddiem f'dawn l-aħħar snin hekk kif żdiedu t-titjiriet diretti bejn iż-żewġ pajjiżi minn tnejn fil-ġimgħa għal ħamsa.

F'perjodi partikolari dawn it-titjiriet kienu ta' sitta u anke sebgħa fil-ġimgħa.

Hemm ħafna aktar xi jsir fejn tidħol konnettività bejn iż-żewġ pajjiżi speċjalment fejn tidħol il-konnettività marittima.

Mal-industrija diġà eżistenti tal-cruiseliners hemm konsiderazzjoni għall-konnettività diretta bejn iż-żewġ pajjiżi u dan biex jiġi ffaċilitat aktar il-kummerċ u t-turiżmu bejniethom.

L-Ambaxxata ħadet diversi inizjattivi sabiex il-konnettività bejn iż-żewġ pajjiżi tissaħħaħ kif ukoll sabiex Malta tkun ta' attrazzjoni turistika għall-poplu Grieg.

Dan sar f'ħidma għal żieda ta' titjiriet bejn iż-żewg pajjiżi.

Relazzjonijiet Kummerċjali

Fir-rigward ta' relazzjonijiet kummerċjali, l-Ambaxxata Maltija fil-Greċja tieħu inizjattivi biex tippromwovi kif ukoll tirċievi diversi proposti ta' interess kummerċjali bejn iż-żewg pajjiżi.

Il-kummerċ bejn iż-żewġ pajjiżi f'dawn l-aħħar snin ħa spinta 'l quddiem u fis-snin li ġejjin mistenni jkompli jikber.

Attivitajiet imtella' mill-Ambaxxata

L-Ambaxxata Maltija fil-Greċja organizzat diversi attivitajiet b'konnessjoni mal-Presidenza ta' Malta tal-Kunsill Ewropew tal-Unjoni Ewropea kif ukoll b'konessjoni mal-Belt Valletta bħala l-Belt Kapitali Ewropea tal-Kultura.

L-attivitajiet, il-ħidma u l-inizjattivi matul il-Presidenza tal-UE kienu vasti u kien hemm apprezzament ġenerali mill-missjonjiet l-oħra tal-pajjiżi tal-UE f'Ateni u Nikosija għall-programm intensiv li organizzat l-Ambaxxata tagħna.

L-istess jista' jingħad għall-attività u l-promozzjoni tal-Belt Valletta bħala Belt Ewropea tal-Kultura matul din is-sena.

Għal din l-okkażjoni ġiet mistiedna s-Socjetà Mużikali tal-Karmnu, Balluta, li flimkien mal-Banda tal-Municipalità ta' Ateni, pparteċipat fi sfilata fiċ-Ċentru ta' Ateni u madwar l-Akropolis kif ukoll tellgħet kunċert ta' mużika Maltija u Griega quddiem il-bini tal-Municipalità ta' Ateni.

L-Ambaxxata torganizza wkoll il-Malta Day kull sena u torganizza attivitajiet oħra flimkien mar-Reġistru Marittimu ta' Malta biex tkompli tippromwovi u ssaħħaħ ir-rabtiet kummerċjali f'dan is-settur tant importanti u vitali għal Malta.

Il-Presidenza Maltija tal-Kunsill tal-Unjoni Ewropea.

F'dawn l-aħħar 30 xahar l-Ambaxxata fil-Greċja, bħal bosta Ambaxxati, Ministeri u entitajiet oħra tal-Gvern, kienet iffokata fuq il-Presidenza Maltija tal-Kunsill tal-Unjoni Ewropea.

Apparti x-xogħol relatat mal-presidenza tal-laqgħat informattivi li jsiru kull xahar bil-kollaborazzjoni mal-Ministeru tal-Affarrijiet Barranin tal-Greċja u diversi Ministeri oħra (bħal pereżempju, ECOFIN, FAC, GAC, AGRIFISH u EPSCO), l-Ambaxxata assistiet lill-Prim Ministru waqt iż-żjarat tiegħu bħala parti mit-Tour des Capitales, lill-Ministru tat-Trasport u Infrastruttura, lill-Ministru tal-Affarijiet Ewropej u lill-Ministru tal-Intern u Sigurtà Nazzjonali waqt żjarat uffiċjali li dawn għamlu f'Ateni.

Matul il-Presidenza ġew organizzati konferenza tal-aħbarijiet tal-ftuħ tal-Presidenza, attività li mmarkat il-ftuħ, ħames ikliet ta' nofsinhar ta' uffiċjali għolja, attività kulturali, tour tal-Ambaxxaturi tal-UE, ġimgħa attivitajiet dwar l-immigrazzjoni, ipparteċipajna fil-kunċert ta' Jum l-Ewropa f'Ateni, diversi laqgħat tat-Trio u attività tal-għeluq.

Minbarra dawn l-attivitajiet l-Ambaxxatur ħa sehem f'diversi konferenzi u attivitajiet oħraa.

Bi preparazzjoni għall-Presidenza, il-bini tal-ambaxxata ġie rinovat u dan bi spiża tassew minima.

Illum nistgħu ngħidu li għandna bini ta' ambaxxata preżentabbli li jista' jilqa' fih lid-dinjatarji u nies oħrajn.

Żjarat Uffiċjali

Tajjeb ukoll li wieħed isemmi l-assistenza li l-ambaxxata pprovdiet lil diversi dinjitarji Maltin li żaru l-Greċja f'dawn l-aħħar 30 xahar, fosthom darbtejn il-Prim Ministru waqt il-parteċipazzjoni ta' Malta fis-Summit tal-Pajjizi tal-Unjoni Ewropea tal-Mediterran u waqt il-parteċipazzjoni ta' Malta fis-Summit bejn l-UE u l-Pajjiżi Għarab.

Żjarat oħra uffiċjali saru darbtejn mill-Ministru responsabbli mis-Settur Marittimu għall-Fiera Posedonia li ssir kull sentejn, mill-Ministru tas-Saħħa u mis-Segretarju Parlamentari responsabbli mill-V18 u l-Protezzjoni tal-Konsumatur.

AMBAXXATA MALTIJA F'ĠINEVRA – SPEJJEŻ

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra xi spejjeż saru tul is-sena fl-Ambaxxata tagħna f'Ġinevra senjatament dawk indikati bħala refurbishment?

CARMELO ABELA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li mill-1 ta' Ġunju 2017 sal-aħħar ta' Ġunju 2018 intnefqu €66,769.01 fuq xogħol ta' refurbishment fl-Ambaxxata ta' Malta f'Ġinevra.

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jara li l-air conditioner f'Żejtun Home jaħdem?

MICHAEL FALZON (Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li ċ-chillers tad-dar tal-anzjani taż-Żejtun se jiġu mibdula.

Il-proċess tax-xiri huwa finalizzat, l-apparat huwa ordnat u fil-fatt id-Dipartiment għall-Anzjanità Attiva u Kura fil-Komunità qed jistenna li dan jasal f'Malta dalwaqt sabiex jiġi stallat ġewwa d-dar tal-anzjani taż-Żejtun.

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm anzjani jistennew fil-waiting list għal swali tad-dimenzja?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li t-total ta' applikanti li għandhom bżonn kura speċjalizzata għad-dimenzja huwa ta' 104.

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Enerġija u Immaniġġar tal-Ilma: Jista' l-Ministru jiċċekkja water culvert li tinsab quddiem ir-residenza li d-dettalji tagħha jinsabu separatament, peress li ilha ħafna biex tiġi mnaddfa u fin-nuqqas ta' dan din il-culvert qed tkun ta' inkonvenjent għar-residenti?

JOE MIZZI: Nitlob lill-Onor.

Interpellant biex jirreferi l-mistoqsija parlamentari tiegħu lill-Ministru kkonċernat.

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jikkonferma jekk dik li kienet Deputy CEO fl-Awtorità tad-Djar, u li wara l-elezzjoni ta' Ġunju 2017 kienet telqet minn dan id-Dipartiment, ġietx lura?

Jekk iva f'liema grad qiegħda, x'inhu l-pakkett finanzjarju u x'tip ta' xogħol qiegħda tagħmel?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-persuna li qed issir referenza għaliha rritornat lura l-Awtorità tad-Djar u qed tokkupa l-kariga ta' Executive Head.

Hija qed taqdi r-responsabbilitajiet marbutin ma' din il-kariga u qed tirċievi pakkett finanzjarju relatat ma' din il-pożizzjoni.

APPUNTAMENT GĦAT-TERAPIJA – KAŻ TA' INDIVIDWU

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jara x'sar mill-appuntament tat-terapija tal-anzjan li d-dettalji dwar qed jingħataw separatament, fejn l-aħħar li ltaqa' mal-konsulent tiegħu kien nhar il-25 ta' Mejju 2018, u għalhekk issa għadda aktar minn xahar?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-każ ġie segwit.

BLOKKA TAL-HOUSING – KATUSA TAL-BEJT MIŻDUDA

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jara li jsir xi ħaġa fuq il-blokka tal-housing, li d-dettalji dwarha qed jingħataw separatament, fejn ir-residenti ilhom xhur jirrapportaw li katusa tal-bejt hija miżduda u anke kien mar perit xi xahar ilu imma baqgħu ma semgħu xejn u għadu ma sar xejn, b'detriment għar-residenti u bil-konsegwenza li l-ilma qed iċarċar ma' kullimkien?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-Awtorità tad-Djar informat lill-persuna konċernata b'risposta bil-miktub għall-mistoqsija parlamentari li saret f'isimha.

GĦAWDEX – BINI TA' PIXXINA

L-ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għal Għawdex: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari 6450, li kienet dwar bini ta' pixxina f'Għawdex, li fit-tweġiba għaliha ġejt mitlub nirreferi għar-risposta tal-mistoqsija parlamentari 5491 liema tweġiba (5491) kienet tgħid li l-proċess dwar il-proġett tal-pixxina f'Għawdex kien għadu għaddej u li dan il-proġett kien ilu mwiegħed minn amministrazzjonijiet ta' qabel l-2013 u baqa' qatt ma sar xejn u peress li sa sitt snin ilu (sena 2012), minn amministrazzjoni preċedenti:

a) kienet saret applikazzjoni dwar dan il-proġett u ġiet approvata mill-Awtorità tal-Ippjanar;

b) kien ġie ppubblikat u ngħata tender for electrical and mechanical consultancy services;

c) kien ġie ppubblikat it-tender for the construction and earth works at the Gozo Natatorium u dan it-tender kien qiegħed fil-fażi ta' aġġudikazzjoni;

e) dan il-progett, li kien stmat li kien se jiswa €6.2 miljun kien ipproġettat li jitlesta fis-sena 2014, tista' l-Ministru tgħid jekk kienx hemm xi tibdil fil-proġett kif kien oriġinarjament ippjanat?

Jekk fl-affermattiv, x'kienu r-raġunijiet li sar dan it-tibdil?

Issa li għaddew 19-il xahar minn meta l-Memorandum of Understanding kien ġie ffirmat u wara n-negotiating team kien għaddej f'negozjati mal-privat, tista' tinforma lill-Kamra bl-aħħar żvilupp fuq dan il-proġett?

Interpellant li l-proġett se jsir mill-Gvern u ħareġ l-ewwel tender għall-iskavar li bħalissa għaddej minn proċess ta' evalwazzjoni.

Il-proġett reġa' ġie ddisinjat u dan flimkien mal-Malta Aquatic Sports Assoication, Gozo Sports Board, Special Olympics Gozo, Otters, Tri-Gozo kif ukoll ma' għaqdiet u persuni oħra involuti attivament fis-settur.

QALA GĦAWDEX – TRIQ L-IMĠARR - XOGĦOL

L-ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għal Għawdex: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari 6588, li fit-tweġiba għaliha ġejt mitlub nirreferi l-mistoqsija lill-Ministru kkonċernat u peress li fit-tweġiba għall-mistoqsija 4988, li kienet dwar l-istess suġġett, l-istess Ministru wieġbet din il-mistoqsija u qalet li kienu qed isiru l-verifiki biex jiġi stabbilit jekk l-art hijiex proprjetà tal-Gvern jew tal-privat, tista' l-Ministru tgħid ma' liema dipartiment jew entità tal-Gvern kienu qed isiru dawn il-verifiki?

Interpellant jesebixxi pjanta sabiex jgħid għal-liema triq qed jirreferi.

DMIRIJIET TA' SKORTA

L-ONOR.

GLENN BEDINGFIELD staqsa lill-Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid x'inhuma d-dmirijiet tal-iskorta tal-individwu li d-dettalji dwaru qed jingħataw separatament?

Jista' jindika jekk humiex obbligati li jagħmluha ta' xufiera jew jekk humiex obbligati li jwaqqfu ġurnalisti li jipprovaw jagħmlulu l-mistoqsijiet?

MICHAEL FARRUGIA (Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali): Ninsab informat li mhijiex il-prassi li tingħata informazzjoni dwar il-miżuri jew proċeduri ta' sigurtà li jittieħdu minn uffiċjali li xogħolhom huwa kemm mal-persuna li d-dettalji dwaru ngħataw separatament u/jew persuni oħra li jkunu jagħmlu tali doveri.

PROGRAMM ERASMUS – STUDENTI LI GĦAŻLU LI JATTENDU UNIVERSITÀ BARRANIJA

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm studenti fl-Università ta' Malta li għażlu li jattendu università barranija permezz tal-Programm Erasmus matul is-sena universitarja 2017/2018?

Jista' jgħid liema pajjiżi ġew magħżula minn dawn l-istudenti?

EVARIST BARTOLO: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li n-numru ta' studenti li bbenefikaw s'issa mill-programm tal-Erasmus+ matul is-sena akkademika 2017-18, kien ta' 332.

Il-pajjiżi li l-istudenti tal-Università ta' Malta marru fihom huma r-Renju Unit, l-Olanda, l-Irlanda, Franza, il-Polonja, l-Italja, Spanja, ir-Repubblika Ċeka, il-Belġju, il-Finlandja, il-Litwanja, l-Awstrija, il-Portugall, l-Isvezja, il-Ġermanja, l-Ungerija, id-Danimarka, il-Greċja u l-Iżlanda.

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm studenti li mhumiex ta' nazzjonalità Maltija li segwew kors ġewwa l-Università ta' Malta matul is-sena universitarja li bdiet fis-sena 2017 u ntemmet fl-2018?

Jista' jagħti lista skont in-nazzjonalità?

EVARIST BARTOLO: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-lista bin-numri ta' studenti, skont in-nazzjonalità tagħhom, li mhumiex ta' nazzjonalità Maltija u li segwew kors ġewwa l-Università ta' Malta matul is-sena akkademika 2017/18 tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin tat-Tqegħid ta' Karti.

BAJJIET DOG FRIENDLY

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jgħid liema bajjiet huma dog friendly beaches u ċjoè huma permessibbli li jgħumu l-klieb fihom?

JOSÈ HERRERA (Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li hawn għaxar bajjiet.

Dawn huma Żonqor Point, il-Bajja ta' Wied il-Għajn, wara Splash & Fun f'Baħar iċ-Ċagħaq, il-Fortina f'Tas-Sliema, il-Bajja tar-Rinella l-Kalkara, il-Bajja ta' Xatt is-Sajjieda Marsaxlokk, Daħlet ix-Xmajjar Mellieħa, il-Bajja tat-Torri l-Abjad Mellieħa, il-Bajja tal-Imġiebaħ Selmun, il-Bajja ta' Trejqiet Imġarr ix-Xini Għawdex u Xwejni Bay, Marsalforn f'Għawdex.

WIED BLANDUN – TINDIF U RIABILITAZZJONI

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jgħid x'passi ttieħdu fl-aħħar xhur sabiex jiġi mnaddaf u riabilitat Wied Blandun?

Hemm xi pjanijiet għal dan il-wied?

JOSÈ HERRERA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li f'Lulju ta' din is-sena sar intervent ta' tindif fil-parti ta' fuq ta' Wied Blandun, min-naħa ta' Triq Wied Blandun u Triq il-Kampanella.

Dan ix-xogħol sar bħala parti mit-Task Force imwaqqfa mill-Ministeru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima sabiex jibda jitneħħa l-iskart mill-widien.

Fl-2017 il-Valley Management ikkonkludiet studji preliminari sabiex jinstabu s-sorsi u ż-żoni ta' tniġġiż ta' dan il-wied.

L-istudju ta wkoll direzzjoni fuq il-kampjuni li għandhom jittieħdu mill-wied u x'analisi għandha titwettaq sabiex tkun magħrufa sew il-kondizzjoni ambjentali attwali tal-wied.

Il-fondi tal-ewwel studji kienu mħallsa mill-Kunsill Konsultattiv tan-Nofsinhar ta' Malta (KKNM).

Bħalissa l-Ministeru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima qed jagħmel eżerċizzju sabiex jinstabu opportunijiet ta' fondi Ewropej sabiex tiġi sottomessa applikazzjoni għall-fondi għat-tieni fażi tal-istudji u sabiex jitwettqu x-xogħlijiet ta' restawr ta' Wied Blandun.

L-ONOR.

ROSIANNE CUTAJAR staqsiet lill-Ministru għall-Finanzi: Peress li l-Pink Tax hija fiha nnifisha diskriminatorja mas-sess femminili u peress li f'bosta pajjiżi qed tqajjem diskussjoni, inkluż f'pajjiżi tal-Unjoni Ewropea, u diġà tneħħiet f'bosta pajjiżi u stati Amerikani, jista' l-Ministru jgħid jekk Malta, bħala stat membru tal-Unjoni Ewropea, tistax tneħħi din it-taxxa minn fuq prodotti li huma bżonn naturali u ta' kuljum għan-nisa u li skont ma turi r-riċerka (li qed tingħata separatament), jinbiegħu għal prezz li xi drabi jlaħħaq 35% aktar?

EDWARD SCICLUNA (Ministru għall-Finanzi): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-Ministeru mhuwiex qed jikkonsidra din il-proposta.

ĦAL LUQA – TRIQ IL-BELT VALLETTA – XOGĦOL TA' ASFALTAR

L-ONOR.

ROSIANNE CUTAJAR staqsiet lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid meta huwa ppjanat li jibda x-xogħol ta' asfaltar tant bżonjuż fi Triq il-Belt Valletta f'Ħal Luqa?

IAN BORG: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellantli l-proġetti u l-ħidmiet tal-Aġenzija ġdida Infrastructure Malta, bħala parti mill-investiment bla preċedent tal-Gvern sabiex intejbu l-kwalità, l-effiċjenza u s-sigurtà tal-infrastruttura tat-toroq f'pajjiżna, se jiġu ppjanati b'mod gradwali.

L-Aġenzija se tieħu ħsieb li, wara li jkunu saru l-konsultazzjonijiet meħtieġa, tgħarraf id-dati ta' meta jkunu se jinbdew xogħlijiet f'toroq speċifiċi lill-pubbliku u lil dawk konċernati, direttament.

L-ONOR.

ROSIANNE CUTAJAR staqsiet lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jgħid jekk ix-Shockwave Therapy Machine għadhiex disponibbli għall-pazjenti fl-Isptar Mater Dei u fl-Isptar San Luqa?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li s-Shockwave Therapy Machine fl-Isptar Mater Dei ilha mill-2016 disponibbli għall-pazjenti tagħna.

MALTA/PALESTINA - MEMORANDUM OF UNDERSTANDING BEJN L-AVUKATI ĠENERALI

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-Memorandum of Understanding li ġie ffirmat mill-Avukat Ġenerali Dr Peter Grech u mill-Avukat Ġenerali tal-Palestina Dr Ahmad Barak kif intqal fi stqarrija maħruġa mill-Uffiċċju tal-Avukat Ġenerali ta' Malta nhar il-Ħadd 9 ta' Settembru 2018?

OWEN BONNICI: Kopja tad-dokument kif mitlub tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin tat-Tqegħid ta' Karti.

RESIDENZA SAN VINĊENZ DE PAUL - ESTENSJONI

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid meta huwa mistenni u/jew ippjanat li tkun lesta l-estensjoni fir-Residenza San Vinċenz de Paul li saret referenza għaliha fl-ewwel paġna ta' The Sunday Times of Malta ta' nhar il-Ħadd 5 ta' Awwissu, 2018?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li r-risposta se tingħata f'seduta oħra.

RESIDENZA SAN VINĊENZ DE PAUL – SID TAL-ESTENSJONI

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid min se jkun is-sid tal-estensjoni tar-Residenza San Vinċenz de Paul u tal-faċilitajiet li se jkun fiha l-istess estensjoni li saret referenza għaliha fl-ewwel paġna ta' The Sunday Times of Malta ta' nhar il-Ħadd, 5 ta' Awwissu, 2018?

Jista' jgħid jekk hux se jkun il-Gvern jew kumpanija privata li se jipprovdu s-servizzi ta' kura u dawk anċillari għall-perjodu ta' għaxar snin tal-kuntratt?

Jista' jagħti l-isem tal-kumpanija privata f'każ li din se tipprovdi s-servizzi ta' kura u dawk anċillari għall-perjodu ta' għaxar snin tal-kuntratt?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

RESIDENZA SAN VINĊENZ DE PAUL – ĦLASIJIET GĦALL-ESTENSJONI U FAĊILITAJIET

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid jekk matul il-perjodu sakemm l-estensjoni fir-Residenza San Vinċenz de Paul li saret referenza għaliha fl-ewwel paġna ta' The Sunday Times of Malta ta' nhar il-Ħadd, 5 ta' Awwiss,u 2018 issir proprjetà tal-Gvern skont il-kuntratt CT 2009/2015 (Tender for Public Private Partnership for the Provision of Comprehensive Services to St Vincent de Paul Long Term Care Facility), xi ħlasijiet se jsiru mill-Gvern u/jew minn xi entità oħra governattiva lill-consortium għall-estensjoni u għall-faċilitajiet?

Jista' l-Ministru jgħid meta huma dovuti dawn il-ħlasijiet u kif għandhom isiru?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

RESIDENZA SAN VINĊENZ DE PAUL – CATERING GĦALL-ESTENSJONIJIET TAS-SODOD

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid min se jipprovdi servizz ta' catering għall- 500 sodda addizzjonali li se jkun hemm fl-estensjoni fir-Residenza San Vinċenz de Paul li saret referenza għaliha fl-ewwel paġna ta' The Sunday Times of Malta ta' nhar il-Ħadd, 5 ta' Awwissu, 2018?

Jista' jgħid x'se jkun il-ħlas għal dan is-servizz ta' catering?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

RESIDENZA SAN VINĊENZ DE PAUL – KOPJA TAL-KUNTRATT GĦAL SERVIZZI PPROVDUTI

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-kuntratt bin-numru ta' referenza CT 2009/2015 u bid-deskrizzjoni "Tender for Public Private Partnership for the Provision of Comprehensive Services to St Vincent de Paul Long Term Care Facility" liema kuntratt ġie ffirmat nhar l-14 ta' Novembru, 2017?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

ŻWIĠIJIET BEJN PERSUNI TA' NAZZJONALITÀ MALTIJA U BARRANIN FL-2017

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm ġew ċelebrati jew reġistrati żwiġijiet matul is-sena 2017 fejn xi wieħed jew waħda mill-partijiet kienet ta' nazzjonalità Maltija u l-parti l-oħra le?

Jista' jagħti rendikont skont in-numru ta' persuni u ta' liema nazzjonalità?

JOSEPH MUSCAT: Ninsab informat li fis-sena 2017 kien hemm 340 żwieg ċelebrat bejn persuna ta' nazzjonalità Maltija u persuna ta' nazzjonalità barranija.

ŻWIĠIJIET BEJN PERSUNI TA' NAZZJONALITÀ MALTIJA U BARRANIN FL-2016

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm ġew ċelebrati jew reġistrati żwiġijiet matul is-sena 2016 fejn xi wieħed jew waħda mill-partijiet kienet ta' nazzjonalità Maltija u l-parti l-oħra le?

JOSEPH MUSCAT: Ninsab informat li fis-sena 2016 kien hemm 349 żwieġ ċelebrat bejn persuna ta' nazzjonalità Maltija u persuna ta' nazzjonalità barranija.

SANTA LUĊIJA - SKOLA SAN TUMAS MORE – TISWIJIET FIL-BIEB PRINĊIPALI

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol: B'referenza għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 6623 dwar il-bieb ta' fuq wara tal-Iskola San Tumas More, Santa Luċija, li jagħti għal Triq Ħal Luqa, jista' l-Ministru jgħid jekk ix-xogħol huwiex finalizzat u jekk iva, kemm ġie jiswa?

Jistgħu jsiru x-xogħlijiet meħtieġa ġewwa l-iskola senjatament fl-ispazju estern tagħha għax tinsab mimlija b'ħaxix ħażin jew niexef?

EVARIST BARTOLO: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-istima totali fuq dan il-bieb, inkluż ix-xogħol anċillari, hija ta' €6,263.50.

Ninsab informat li x-xogħlijiet ġew finalizzati.

Informat ukoll li sar il-qtugħ tal-ħaxix fl-ispazju indikat.

IL-FGURA – TRIQ IL-KARMNU – LANDSCAPING TAR-ROUNDABOUT

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: B'referenza għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 5334, jista' l-Ministru jgħid huwiex se jsir il-landscaping tar-roundabout li saret fi Triq id-Dejma, il-Fgura peress li ilha biex issir mill-inqas mit-23 ta' April, 2018?

IAN BORG: Nitlob lill-Onor.

Interpellant biex jitlob l-informazzjoni meħtiega lill-Ministeru kkonċernat.

BUILDING REGULATION OFFICE - SPEZZJONIJIET

L-ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid kemm saru spezzjonijiet mill-Building Regulations Office f'dawn l-aħħar 12-il xahar?

Jista' jsemmi l-lokalitajiet fejn saru dawn l-ispezzjonijiet u jekk dawn sarux minħabba xi lmenti li rċieva dan l-uffiċċju jew jekk inkella kenux spezzjonijiet li saru għal għarrieda fuq inizjattiva tal-istess uffiċċju?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li d-dettalji mitluba tpoġġew fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin tat- Tqegħid ta' Karti, skont kif provduta mill-Uffiċċju għar-Regolamentazzjoni tal-Bini.

Tajjeb jingħad li jkun hemm spezzjonijiet kemm minħabba lmenti li jkunu saru kif ukoll għall-għarrieda fuq inizjattiva tal-istess uffiċċju.

PORT ĦIELES – SEJBIET TA' DROGA BEJN L-2008 U L-2012

L-ONOR.

GLENN BEDINGFIELD staqsa lill-Ministru għall-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm qabdiet ta' droga (kull tip) fil-Port Ħieles bejn l-2008 u l-2012?

EDWARD SCICLUNA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fil-perjodu msemmi fil-Port Ħieles inqabdu 140 kilo kokaina.

PORT ĦIELES – SEJBIET TA' DROGA BEJN L-2013 U L-2017

L-ONOR.

GLENN BEDINGFIELD staqsa lill-Ministru għall-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm qabdiet ta' droga (kull tip) fil-Port Ħieles bejn l-2013 u l-2017?

EDWARD SCICLUNA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fil-perjodu msemmi fil-Port Ħieles inqabdu 300 kilo kokaina.

PORT ĦIELES - SEJBIET TA' SIGARETTI KUNTRABANDATI BEJN L-2008 U L-2012

L-ONOR.

GLENN BEDINGFIELD staqsa lill-Ministru għall-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid kemm inqabdu sigaretti mill-Port Ħieles li kienu se jkunu kuntrabandati bejn l-2008 u l-2012?

EDWARD SCICLUNA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li bejn l-2008 u l-2012, inqabdu 187,772,354 sigarett li kienu se jkunu kuntrabandati.

PORT ĦIELES – SEJBIET TA' SIGARETTI KUNTRABANDATI BEJN L-2013 U L-2018

L-ONOR.

GLENN BEDINGFIELD staqsa lill-Ministru għall-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid kemm inqabdu sigaretti mill-Port Ħieles li kienu se jkunu kuntrabandati bejn l-2013 u l-2018 (s'issa)?

EDWARD SCICLUNA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li bejn l-2013 u l-2018 (s'issa), inqabdu 174,451,020 sigarett li kienu se jkunu kuntrabandati.

L-ONOR.

HERMANN SCHIAVONE staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jgħid kemm hemm applikanti li s'issa ġew mitluba jħallsu depożitu għal qabar?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li s'issa hemm 1,338 applikant li ħallsu depożitu għal xiri ta' qabar fiċ-ċimiterju ta' Santa Marija Addolorata.

L-ONOR.

HERMANN SCHIAVONE staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jgħid meta se jingħataw qabar dawk li ħallsu d-depożitu?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li waqt li l-konvenju ffirmat minn dawk li kienu interessati li jixtru qabar huwa validu sat-30 ta' Novembru tal-2020, il-kuntratt sabiex jibda x-xogħol tal-estensjoni tal-Addolorata huwa mistenni li jiġi ffirmat fil-ġranet li ġejjin.

ĊIMITERJI – BINI TA' OQBRA

L-ONOR.

HERMANN SCHIAVONE staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jgħid kemm qed jinbnew oqbra bħalissa f'kull ċimiterju?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li se jkunu qed jinbnew 2,880 qabar fiċ-Ċimiterju tal-Addolorata kif ukoll 76 qabar fiċ-Ċimiterju Omm il-Ħniena tal-Mellieħa.

PROBLEMA TA' OBEŻITÀ FIT-TFAL

L-ONOR.

GLENN BEDINGFIELD staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Fid-dawl tal-problema ta' obeżità fost it-tfal tagħna, issa li t-tfal irritornaw lejn l-iskejjel, jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jgħid jekk ġietx ikkontemplata xi ħaġa f'sens preventiv bil-għan li din il-problema tkun ikkumbattuta minn ġol-iskejjel infushom?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-isforzi għall-prevenzjoni ta' riskji dwar is-saħħa, inkluż il-problema tal-piż żejjed fost it-tfal Maltin, ilhom għaddejjin għal dawn l-aħħar snin.

Madanakollu f'dawn l-aħħar snin tajna spinta lill-inizjattivi fl-iskejjel biex titjieb il-kwalità tas-saħħa tat-tfal inkluż it-tnaqqis tal-problema tal-piż żejjed fost it-tfal u l-familji Maltin.

Dan isir f'kollaborazzjoni ma' Ministeri oħrajn speċjalment il-Ministeru responsabbli mill-edukazzjoni.

Fost l-inizjattivi hemm:

· Avviż Legali Nru 266 tal-2018 fejn l-ikel u x-xorb tajjeb għas-saħħa biss se jkun permess fl-iskejjel.

Għal dan il-għan diġà saret laqgħa informattiva mas-sidien tat-tuckshops li jissupplixxu l-ikel u x-xorb waqt il-ħin tal-iskola.

F'din il-laqgħa ġew spjegati kemm dak li jingħad f'dan l-avviż legali kif ukoll ġie spjegat it-tip ta' ikel u xorb permessibbli u dawk li mhux permessibbli fl-iskejjel.

Din l-informazzjoni tingħata wkoll lill-kapijiet tal-iskejjel kollha kemm tal-Istat, tal-Knisja kif ukoll dawk Indipendenti.

Dan l-Avviż Legali jesiġi li l-uniku ikel li jista' jinxtara fl-iskejjel u jiġi offrut fl-iskejjel huwa ikel u l-ilma li huwa tajjeb għas-saħħa u li jevita ammonti żejda ta' zokkor, xaħam u melħ.

· F'Mejju ta' din is-sena ġew imnedija l-Linji Gwida ġodda dwar id-Dieta għat-Tfal Maltin ta' bejn it-tliet snin u t-12-il sena – il-Mod Mediterranju.

Il-promozzjoni ta' dawn il-Linji Gwida saret ukoll permezz tal-mezzi tax-xandir lokali u użu tal-mezzi ta' siti soċjali.

Saru diversi preżentazzjonijiet lill-ġenituri kif ukoll lill-għalliema tal-Home Economics bħala parti mit-taħriġ tagħhom sabiex b'hekk dawn il-Linji Gwida se jservu bħala l-qafas tal-Kurrikulu Edukattiv dwar in-nutrizzjoni fl-iskejjel kollha ta' Malta u Għawdex.

Dawn il-Linji Gwida għandhom l-għan li t-tfal jieklu dieta bilanċjata u li l-ġenituri jevitaw li t-tfal jieklu porzjonijiet kbar iżżejjed.

· Ta' kull sena fl-iskejjel primarji ssir il-kampanja tal-Lunch Box f'diversi skejjel permezz tad-drama (ta' madwar 20 minuta).

F'din id-drama, permezz ta' tliet karattri bil-kostumi, jintużaw biex jispjegaw l-importanza ta' dieta tajba u attività fiżika u t-tfal ta' bejn il-ħames snin u l-għaxar snin ikollhom l-opportunità li jiddjalogaw mal-karattru Karmenu (li fil-verità hu Nutrizzjonista) biex jiġu ndirizzati tajjeb il-mistoqsijiet tat-tfal kif ukoll tal-ġenituri meta jkunu preżenti.

Wara din id-drama ġew mqassma kotba tar-riċetti għall-ġenituri b'ideat dwar kif jippreparaw ikel nutrittiv għal waqt il-ħin tal-iskola kif ukoll kotba tat-tpinġija dwar il-frott u l-ħxejjex għat-tfal ta' din l-età.

· Proġett ieħor li twettaq matul is-snin li għaddew kien dak tal-OPEN li huwa ko-iffinanzjat mill-Unjoni Ewropea li kellu l-għan li jippromwovi l-attività fiżika fost l-adolexxenti fl-iskejjel kif ukoll fil-komunità permezz tal-kollaborazzjoni ta' diversi kunsilli lokali.

Dan il-proġett qiegħed jitkompla fl-iskejjel interessati.

· Proġett li beda fis-sena skolastika 2015-2016 li qed jitwettaq fl-iskejjel tal-Istat huwa dak tal-Health Factor.

Dan il-proġett għandu l-għan li jindirizza b'mod preventiv il-problema tal-piż żejjed fit-tfal f'età bikrija tal-kindergarden.

· Ġiet imnedija l-Iskema l-ġdida tal-frott u ħaxix fl-Iskejjel, inawgurata f'Mejju 2018 li għadda mill-Ministeru responsabbli mill-agrikoltura bi sħubija mal-Ministeri responsabbli għall-edukazzjoni u għas-saħħa.

Permezz ta' din l-iskema l-ġdida ko-finanzjata mill-Unjoni Ewropea t-tfal kollha fl-iskejjel primarji f'din is-sena skolastika l-ġdida se jingħataw porzjon ta' 80g frott u/jew ħxejjex u porzjon ta' 250ml ħalib frisk (2.5% xaħam) fil-ġimgħa.

L-għan huwa li nżidu l-ammont ta' ħaxix u frott li jieklu t-tfal kif ukoll li jiġu esposti għall-frott u ħxejjex ġodda.

Din kompliet tibni fuq l-iskema li kien hemm qabel tal-frott u ħaxix.

· Proġett u studju ġdid li se jiġi mplimentat fl-iskejjel tal-Knisja u dawk Indipendenti huwa dak tal-Azzjoni Konġunta CHRODIS-PLUS, li huwa proġett tal-Unjoni Ewropea.

Malta se tipparteċipa permezz tal-proġett TOYBOX li jindirizza l-klassijiet tal-Kindergarten 1 kollha, jiġifieri lit-tfal żgħar ta' bejn it-tliet snin u l-erba' snin kif ukoll lill-familji tagħhom.

Dan il-proġett jiffoka fuq erba' mġibiet li nstabu li huma marbuta mal-bilanċ tal-enerġija u għalhekk se jindirizzaw b'mod preventiv l-obeżità fit-tfal f'età bikrija.

· Premju ta' Bandiera għal-Iskola Attiva. lL-iskejjel li jilħqu kriterji stabbiliti minn qabel jingħataw rikonoxximent għall-isforzi u l-kisbiet tagħhom u fil-fatt jingħataw bandiera li l-iskola se żżomm għal sena.

Kien hemm 20 skola (Stat, Knisja u Indipendenti) li ngħataw din il-bandiera matul din is-sena.

· L-iskejjel ġew imħeġġa biex isibu slot ta' 15-il minuta kuljum biex jiżguraw li l-istudenti jingħataw l-opportunità li jimxu jew jiġġoggjaw mil sabiex jitrawwem fihom messaġġ ċar dwar il-benefiċċji li jiġu minn eżerċizzju regolari.

Madwar 35 skejjel huma attwalment irreġistrati.

· Programm ta' Żvilupp fil-Karriera tal-Isport - programm ġdid fjamant li se jara li 200 student tas-seba' sena jkollhom erba' lezzjonijiet addizzjonali ta' sport fil-ġimgħa minbarra t-tliet lezzjonijiet tal-PE ta' kull ġimgħa.

L-istudenti se jiffokaw fuq l-isport preferut tagħhom (futbol, basketball, atletika, żfin jew baseball / softball) minbarra li jingħataw sfond tajjeb fuq aspetti oħra ta' karriera sportiva bħal nutrizzjoni, l-ewwel għajnuna, anti-doping,sports media u fotografija sportiva fost oħrajn.

Is-suġġett se jiġi mgħallem b'mod applikat.

· Sorveljanza tal-piż tat-tfal permezz ta' studju mat-tfal kollha fejn ħarġet l-informazzjoni dwar il-piż tat-tfal ta' kull età.

Sorveljanza dettaljata dwar piż, ikel u l-ambjent tal-iskola permezz tal-istudju tal-Għaqda Dinjija tas-Saħħa COSI (Childhood Obesity Surveillance Initiative)

· It-tagħlim tal-Home Economics li sar mandatorju fl-iskejjel medji statali huwa immirat li jolqot bl-iżjed mod dirett u effettiv il-ħarsien u ż-żamma tas-saħħa tal-individwu.

Dan is-suġġett jipprovdi firxa ta' esperjenzi ta' tagħlim, inkluż dawk prattiċi, fuq it-tema ta' saħħa, ikel u nutriment marbut mal-polza nazzjonali – A Whole School Approach to a Healthy Lifestyle: Healthy Eating & Physical Activity.

· Il-Home Economics Seminar Centre (HESC) għandu wkoll rwol importanti fil-prevenzjoni tal-obeżità fit-tfal.

Dan iċ-ċentru joffri programmi informattivi u interattivi ta' tagħlim prattiku dwar is-saħħa, l-ikel u n-nutriment lit-tfal tal-iskejjel primarji u sekondarji tal-Istat, tal-Knisja u Indipendenti.

Jiġu mistiedna wkoll il-ġenituri/kustodji għax huma wkoll għandhom rwol kruċjali fil-prevenzjoni tal-obeżità.

Apparti dan, l-għalliema tal-HESC jagħtu wkoll sapport u taħriġ lill-għalliema u lill-amministrazzjoni tal-iskola fl-iskejjel biex jintlaħqu l-miri tal-pjanijiet ta' azzjoni li jindirizzaw l-obeżità.

· Fl-iskejjel isiru wkoll intervenzjonijiet mill-istess għalliema tal-HESC li huma mmirati għalli-studenti mill-kindergarten sas-sekondarja.

Jiġu maħluqa wkoll intervenzjonijiet tailor-made skont il-bżonnijiet tal-iskejjel.

Fost is-suġġetti li jiffokaw fuq il-prevenzjoni tal-obeżità nsibu l-linji gwida u l-platt bnin, l-importanza tal-ħaxix u l-frott, il-benefiċċji li jinxtorob l-ilma u l-ħalib u l-għażla ta' kolazzjon u lunches bnini.

· HESC jissapportja l-iskejjel sabiex jaddottaw il-polza nazzjonali - A Whole School Approach to a Healthy Lifestyle: Healthy Eating & Physical Activity permezz ta' għajnuna u sapport fit-tfassil u l-implementazzjoni ta' pjanijiet ta' azzjoni relatati ma' din il-polza li jkunu bbażati fuq il-bżonnijiet tal-iskejjel individwali.

· Qed jiġi offrut sapport u assistenza lill-operaturi tat-tuck shops u distributuri tal-ikel sabiex l-ikel li jinbiegħ fl-iskejjel ikun wieħed san u konformi mal-Avviż Legali Nru 266 tal-2018.

· HESC jassisti fl-għażla ta' ikel provdut waqt attivitajiet fl-iskejjel, meta mitlub, sabiex ikunu konformi mal-Avviż Legali Nru 266 tal-2018.

· Ġie mwaqqaf working group kompost minn KGEs u rappreżentanti mill-kamp tal-Early Years, Home Economics u Physical Education bil-għan li jitħejja programm multi-dixxiplinarju għas-snin bikrin.

Dan il-proġett huwa ta' gwida għall-għalliema sabiex jinkoraġġixxu lill-istudenti tagħhom jagħmlu għażliet informati għal stil ta' ħajja aħjar.

· HESC għandu websajt www.hesc.org.mt li fiha l-pubbliku jista' jaċċessa dokumenti relatati mas-saħħa.

Hemm ukoll riċetti bnini li fosthom jinkludu ideat għal-lunchboxes.

Il-linji gwida tal-ikel u x-xorb jassistu lill-istudenti u l-ġenituri jagħmlu għażliet informati relatati max-xorb u l-ikel li jġibu l-iskola.

OMIĊIDJI LI GĦADHOM MA SSOLVEWX

L-ONOR.

BEPPE FENECH ADAMI staqsa lill-Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm omiċidji li seħħew fis-snin 2013, 2014, 2015, 2016, 2017 u mill-1 ta' Jannar sal-31 ta' Awwissu 2018 u li għadhom ma ssolvewx u li dwarhom għadu ma tressaq ħadd il-Qorti?

MICHAEL FARRUGIA: Ninsab informat li mill-każijiet ta' omiċidji li seħħew fis-snin 2013, 2014, 2015, 2016, 2017 u mill-1 ta' Jannar sal-31 ta' Awwissu, 2018 kien hemm 17-il każ li għadhom ma ssolvewx u għadu ma tressaq ħadd il-Qorti filwaqt li kien hemm 17-il każ li kienu solvuti.

KORP TAL-PULIZIJA – KAŻIJIET TA' VJOLENZA FUQ MEMBRI TAL-KORP

L-ONOR.

BEPPE FENECH ADAMI staqsa lill-Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm każijiet ta' vjolenza fuq membri tal-Korp tal-Pulizija rrapportati fis-snin 2013, 2014, 2015, 2016, 2017 u mill-1 ta' Jannar sal-31 ta' Awwissu, 2018?

MICHAEL FARRUGIA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar u għaldaqstant it-tweġiba tingħata f'seduta oħra.

KORP TAL-PULIZIJA – PERSUNI LI TRESSQU L-QORTI AKKUŻATI BI VJOLENZA FUQ MEMBRI TAL-KORP

L-ONOR.

BEPPE FENECH ADAMI staqsa lill-Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm persuni li tressqu l-Qorti akkuzati bi vjolenza fuq membri tal-Korp tal-Pulizija fis-snin 2013, 2014, 2015, 2016, 2017 u mill-1 ta' Jannar sal-31 ta' Awwissu, 2018?

MICHAEL FARRUGIA: Ninsab informat illi fis-snin 2013, 2014, 2015, 2016, 2017 u mill-1 ta' Jannar sal-31 ta' Awwissu, 2018, in-numru ta' persuni li tressqu l-Qorti akkużati bi vjolenza fuq membri tal-Korp tal-Pulizija kien kif jidher fit-tabella t'hawn taħt:

KORP TAL-PULIZIJA - SEZZJONIJIET TA' TAĦRIĠ FL-UŻU TA' ARMI MINN MEMBRI FIL-KORP

L-ONOR.

BEPPE FENECH ADAMI staqsa lill-Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm sezzjonijiet ta' taħriġ f'użu ta' armi u sparar minn membri tal-Korp tal-Pulizija fil-perjodu bejn l-1 ta' Jannar u l-31 ta' Awwissu, 2018?

MICHAEL FARRUGIA: Ninsab informat li nżammu 827 sezzjoni ta' taħriġ fi sparar lill-membri tal-Korp tal-Pulizja mill-1 ta' Jannar 2018 sal-31 ta' Awwissu, 2018, kemm bħala refresher training kif ukoll għar-rekluti fl-Akkademja għal Forzi Dixxiplinati.

Dan minbarra t-taħriġ lill-membri tal-RIU (Rapid Intervention Unit) li fil-perjodu indikat, kull membru ngħata taħriġ darba kull xahar.

Membri tal-SIU (Special Intervention Unit) jitħarrġu kuljum ħlief f'okkażjonijiet fejn iċ-ċirkostanzi ta' xogħol ma jkunux jippermettu.

KORP TAL-PULIZIJA – TAĦRIĠ FL-UŻU TAL-ARMI MINN MEMBRI FIL-KORP

L-ONOR.

BEPPE FENECH ADAMI staqsa lill-Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm membri fil-Korp tal-Pulizija li fil-perjodu bejn l-1 ta' Jannar u l-31 ta' Awwissu, 2018 kellhom taħriġ fl-użu ta' armi?

MICHAEL FARRUGIA: Ninsab informat li fil-perjodu indikat mill-Onor.

Interpellant 37 membru tal-Korp attenda taħriġ fl-użu ta' armi.

Barra minn dan 79 rekluta li bħalissa qed jagħmlu l-kors tar-reklutaġġ attendew taħriġ fl-użu ta' armi.

Kif diġà ġie rilevat fit-tweġiba għal mistoqsija oħra mill-Onor.

Interpellant, il-membri attivi kollha tar-RIU tal-SIU jirċievu taħriġ kontinwu dwar l-użu ta' armi tan-nar.

KORP TAL-PULIZIJA - MEMBRI

L-ONOR.

BEPPE FENECH ADAMI staqsa lill-Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm membri fil-Korp tal-Pulizija fl-1 ta' Jannar, 2018 u kemm kien hemm membri fil-31 ta' Awwissu, 2018?

MICHAEL FARRUGIA: Ninsab informat li n-numru ta' membri fil-Korp tal-Pulizija fl-1 ta' Jannar, 2018 u dawk fil-31 ta' Awwissu 2018, kien kif jidher fit-tabella t'hawn taħt:

ĊENTRI TAL-MARSA U TA' ĦAL FAR – IMMIGRANTI RESIDENTI

L-ONOR.

HERMANN SCHIAVONE staqsa lill-Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jagħti d-dettalji, xahar b'xahar, minn Jannar 2017 sal-lum, tan-numru ta' immigranti residenti f'kull ċentru tal-Marsa u ta' Ħal Far rispettivament?

MICHAEL FARRUGIA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar u għaldaqstant it-tweġiba tingħata f'seduta oħra.

VELENU GĦALL-ĠRIEDEN – BAĠIT ALLOKAT

L-ONOR.

HERMANN SCHIAVONE staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jgħid kemm kien il-baġit tal-velenu għall-ġrieden sena b'sena mill-2013 sal-2018?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-baġit allokat għall-pest control mis-sena 2013 sal-2018 u n-nefqa kull sena għall-velenu tal-ġrieden huwa kif jidher fit-tabella t'hawn taħt:

Din is-sena hemm ukoll konsenja oħra ta' velenu li għad trid tasal u li n-nefqa tagħha hija ta' €5,640, liema total għad mhuwiex miżjud mat-total tan-nefqa ta' velenu għas-sena 2018 kif jidher fit-tabella.

ĦAL KIRKOP –– MAGNA TAL-X-RAY FIL-KLINIKA L-ĠDIDA

L-ONOR.

HERMANN SCHIAVONE staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jgħid jekk fil-klinika l-ġdida ta' Ħal Kirkop hemmx magna tal-X-ray?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li ċ-Ċentru tas-Saħħa ta' Ħal-Kirkop m'għandux il-faċilità ta' X-ray fuq is-sit minħabba li ma kienx ikun ekonomikament vijabbli meta wieħed jikkonsidra d-domanda limitata.

Madanakollu dan is-servizz dejjem ikun jista' jingħata minn ċentri tas-saħħa oħrajn.

MIŻURI TAL-BAĠIT

L-ONOR.

CLAUDIO GRECH staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-lista sħiħa tal-miżuri tal-baġit li tħabbru fil-Baġit tas-sena l-oħra (jiġifieri dak imħabbar f'Ottubru 2017) u jgħid liema miżuri twettqu u jispjega kif twettqu fid-dettall?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li kif jiġri kull sena se jingħata rendikont dwar it-twettiq tal-miżuri tal-Baġit fil-jiem li ġejjien.

AKKOMODAZZJONI SOĊJALI – APPLIKAZZJONIJIET PENDENTI

L-ONOR.

CLAUDIO GRECH staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm applikazzjonijiet pendenti għall-akkomodazzjoni soċjali u jaqsam l-informazzjoni skont kemm ikunu ilhom li applikaw l-applikanti (jiġifieri inqas minn sena, bejn sena u sentejn, bejn sentejn u tliet snin u aktar minn tliet snin)?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-Awtorità tad-Djar għandha 3,291 talba pendenti għall-akkomodazzjoni soċjali u 549 talba biex isir tpartit ta' proprjetà, kif ġej

L-ONOR.

CLAUDIO GRECH staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm social workers jaħdmu fid-dekasteru tiegħu u jagħti l-informazzjoni skont ma' liema dipartiment/entità qed jagħmlu xogħolhom?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li r-risposta se tingħata f'seduta oħra.

L-ONOR.

CLAUDIO GRECH staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm inħarġu care orders mis-sena 2010 'l hawn sena b'sena (sal-aħħar ta' Settembru 2018)?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

UNITS ĠODDA TA' AKKOMODAZZJONI SOĊJALI

L-ONOR.

CLAUDIO GRECH staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm tlestew units ġodda ta' akkomodazzjoni soċjali fis-snin 2016, 2017 u fl-2018 s'issa?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li matul is-snin indikati sar ħafna xogħol fuq id-disinn, permessi, stimi u ħruġ ta' tenders sabiex ingħata bidu għall-iżvilupp ta' diversi siti fi proġetti maħsuba biex jitqassmu bħala akkomodazzjoni soċjali.

SERVIZZI U BENEFIĊĊJI SOĊJALI - LISTA

L-ONOR.

CLAUDIO GRECH staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra lista ta' kull servizz/benefiċċju soċjali li jingħata mid-dipartimenti/entitajiet tiegħu u għal kull wieħed jgħid kemm kien hemm benefiċjarji f'Settembru ta' din is-sena?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.