DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

It-Tlieta, 12 ta' Frar 2019

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

It-Tlieta, 12 ta' Frar 2019

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fis-Sala tal-Parlament,

It-Tlieta, 12 ta' Frar 2019

Il-Minuti tas-Seduta Nru 195, li saret fil-11 ta' Frar 2019, ġew ikkonfermati.

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI

MINISTERU GĦALL-AMBJENT, ŻVILUPP SOSTENIBBLI U TIBDIL FIL-KLIMA – GRIEVANCES BOARDS

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jgħid, mis-sena 2013 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari, liema kienu l-Grievances Boards li twaqqfu fi ħdan il-Ministeru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima u fi ħdan l-entitajiet kollha li jaqgħu taħtu?

Jista' jgħid min kienu l-membri ta' kull wieħed mill-imsemmija bordijiet u x'remunerazzjoni rċevew l-imsemmija membri?

Jista' jgħid kemm tressqu każijiet quddiem kull bord u x'kienet id-deċiżjoni li ngħatat dwar kull każ li kellu quddiemu l-istess bord, u dan mingħajr ma jindika l-isem u d-dettalji tal-persuni involuti?

Jista' jgħid x'kien l-ammont li tħallas bħala kumpens dwar kull każ li tressaq quddiem l-imsemmija bordijiet?

JOSÉ HERRERA (Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li t-tagħrif għadu qed jinġabar.

HERMANN SCHIAVONE: Madwar għaxart ijiem ilu, fuq l-istazzjon ONE TV kien hemm programm li fih intqal li l-Gvern qiegħed jikkonsidra li jagħmel landfill fl-inħawi ta' Ħal Far.

Din hija informazzjoni li waslitli, jiġifieri ma smajthiex jiena first hand.

Jista', jekk jogħġbu, jikkonferma jew jiċħad dawn ir-rapporti?

JOSÉ HERRERA: M'hemm l-ebda ħsieb li jkun hemm landfill f'Ħal Far.

ID-DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Fl-aħħar jiem kien hemm diversi rapporti fuq il-media dwar il-construction waste.

Jidher li kien hemm laqgħa u ntlaħaq xi ftehim bejnek, bejn l-iżviluppaturi u s-sidien tad-diversi barrieri li hawn f'Malta fejn jistgħu jieħdu dan il-construction waste.

Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra dwar x'għamel il-Ministeru u x'inhu l-pass 'il quddiem biex tissolva l-problema u jkun hawn post fejn ikun jista' jintrema l-construction waste f'pajjiżna?

JOSÉ HERRERA: Fil-fatt, qgħadt insegwi b'attenzjoni wkoll il-Press Release li ħarġet l-Oppożizzjoni dwar dan is-suġġett.

Intenni li ħafna mill-ideat imsemmijin hemm, ovvjament, qegħdin jiġu entertained ukoll mill-Ministeru tiegħi.

Wieħed japprezza li l-problema tal-construction waste mhijiex xi waħda li ssolviha overnight; hija problema li akkumulat matul is-snin u qegħda hemmhekk.

Qabel ma kenitx daqshekk tidher għaliex kien hemm iżjed barrieri, u naturalment il-permessi biex tiftaħ barrieri ġodda llum huma ffriżati u m'hemmx barrieri ġodda.

Allura, ħafna mill-barrieri li kien hemm imtlew.

Madanakollu, għad baqa' numru sostanzjali ta' barrieri li għandhom permess; però, għal xi raġuni jew oħra ma kenux qed jaċċettaw li jkun hemm ir-rimi mill-kuntratturi ħlief minn ċerti kuntratturi, forsi għax ikunu involuti huma direttament.

Inqalgħet din il-kriżi u min kien qed imexxi barriera, peress li kien hawn ftit, ovvjament seta' jgħolli l-prezzijiet kif irid.

Din kif se nindirizzawha?

L-ewwel nett, irrid insolvi l-problema b'mod immedjat u diġà ddikjarajt li lħaqt ftehim mas-sidien u l-operaturi tal-barrieri li jagħmlu ffriżar tal-prezz – jekk m'iniex sejjer żball għax m'għandix id-dokument f'idejja – għal 18-il xahar jew sentejn.

Il-prezz qiegħed ta' €8 għal kull tunnellata.

Ovvjament, biex nagħmlu dan tajniehom a fiscal initiative fejn il-withholding tax li kienet capped fuq €5.50, illum tellajnieha għal €8.

Almenu b'dan il-mod ikollna ftit stabilità fis-suq.

Għedt ukoll li jekk xorta waħda dan il-ftehim jinkiser u allura l-Gvern jiġi dahru mal-ħajt, il-Gvern għandu l-poter li jissekwestra volumi mill-barrieri, joperahom u jimla, u jikkumpensa lill-proprjetarji skont il-prezz tas-suq, liema prezz jista' jiġi kontestat quddiem il-qrati.

Metodu ieħor li ma nixtieqx nidħol fih hu li jekk niġu daharna mal-ħajt, wieħed jista' jiffissa l-prezz.

Ovvjament, wieħed irid jiddiskutiha din, imma mhijiex il-linja li nixtieq nieħu hawnhekk għaliex aħna nemmnu fil-free market economy.

Bħala long term, hemm numru ta' miżuri li l-Gvern qed jaħseb dwarhom.

Waħda minnhom hi li noħolqu qafas leġiżlattiv b'inizjattivi biex ikollna iktar riċiklaġġ tal-materjal.

Jekk ikollok demolizzjoni, il-ġebel m'għandux għalfejn jintrema għax huwa resource.

Biex tagħmel dan, fil-permessi li jingħataw trid tniżżel il-persentaġġ mill-materjal li jrid ikun riċiklabbli.

Ma jfissirx li kull barriera jista' jkollha liċenzja b'mod awtomatiku li tista' tagħmel impjant ta' riċiklaġġ, għax inkella jkollok 100 impjant ta' riċiklaġġ, jiġifieri wieħed irid jara l-applikazzjonijiet on a case-by-case basis.

Imbagħad, hemm ukoll il-kwestjoni tal-land reclamation.

Naħseb il-kritika li saret f'dan ir-rigward mill-entitajiet kollha kienet prematura.

Li wieħed jagħmel land reclamation u jagħmel concrete, dik tistmerrha; però, li wieħed f'pajjiż żgħir jesplora b'mod ġenwin u b'mod oġġettiv il-possibbiltà li ssir land reclamation fiċ-ċirkostanzi ta' pajjiżna mhijiex xi ħaġa ħażina.

Hija ħaġa tajba li dan hu li qed jiġi studjat mill-Ministeru għall-Ambjent biex, jekk eventwalment tista' ssir land reclamation, issir b'enfasi fuq l-ambjent iktar milli b'enfasi fuq affarijiet oħrajn.

ID-DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

KAROL AQUILINA: Sinjura President, din il-mistoqsija parlamentari dwar il-Grievances Board għamiltha fl-4 ta' Jannar u staqsejt lill-Ministru dwar affarijiet li huma diġà deċiżi.

Kif jispjegali li qegħdin f'nofs Frar u hu bħala Ministru ma kienx kapaċi jwieġeb dwar Grievances Board?

JOSÉ HERRERA: Il-mistoqsija mhijiex daqshekk straight forward għax hija kollezzjoni ta' informazzjoni.

L-Onor.

Karol Aquilina staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima:

"Jista' l-Ministru jgħid, mis-sena 2013 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari, liema kienu l-Grievances Boards li twaqqfu fi ħdan il-Ministeru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima u fi ħdan l-entitajiet kollha li jaqgħu taħtu?

Jista' jgħid min kienu l-membri ta' kull wieħed mill-imsemmija bordijiet u x'remunerazzjoni rċevew l-imsemmija membri?"

Jiena lill-membri ma nafhomx.

Ma kontx jien li appuntajt dawn il-Grievances Boards għax sibthom hemm u allura ma nafhomx bl-amment.

Lanqas naf wieħed minnhom.

Ovvjament, din id-domanda tmur fl-istrutturi tad-dipartiment.

Hemm ħafna dekasteri, għax hemm kemm tiegħi kif ukoll tas-Segretarju Parlamentari.

Mhijiex xi ħaġa li għandi għalfejn naħbi.

Nispera li fi ftit żmien ieħor jagħtuni l-informazzjoni u kif jagħtuhieli m'għandix għalfejn inżommha mistura.

Din mhijiex xi domanda taħraq, hija domanda li għandek dritt tistaqsiha, hija domanda informattiva li tinteressa lill-pubbliku u għamilt sew staqsejtha.

L-informazzjoni għadhom ma tawhielix, jiġifieri darb'oħra nispera li nkun nista' nweġibha.

ID-DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

GODFREY FARRUGIA: Nixtieq nagħmel tliet mistoqsijiet dwar il-barrieri.

(Interruzzjonijiet)

L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Sinjura President, f'din il-Kamra għandna l-prassi li jkun hemm alternanza bejn in-naħat waqt il-ħin tal-mistoqsijiet.

Qed nifhem li tajt il-kelma lil żewġ membri tal-Oppożizzjoni minkejja li jiena kont anke għamiltlek sinjal biex nistaqsi mistoqsija.

ID-DEPUTY SPEAKER: Niskuża ruħi.

Jekk tippermettili, ilħaqt sejjaħt lill-Onor.

Imbagħad wara tkun tista' tistaqsi l-mistoqsija tiegħek.

L-Onor.

GODFREY FARRUGIA: Nixtieq nagħmel tliet mistoqsijiet, u se nitkellem dwar l-iskart tal-kostruzzjoni.

Meta, min-naħa tal-ERA jew minn naħa tad-dipartiment se jiġi introdott is-separazzjoni tal-iskart tal-kostruzzjoni fis-sit stess fejn ikun qiegħed jiġġarraf il-post?

B'hekk ir-riċiklaġġ jibda minnufih minn dak il-post.

X'miżuri se jieħu min-naħa tal-Ministeru dwar dawk il-barrieri li huma proprjetà tal-Gvern jew kienet art tal-Joint Office li bħalissa qiegħda f'idejn il-privat, imma l-privat qiegħed iwebbes rasu u mhux qed jimxi mal-linja u d-direzzjoni li l-Ministeru tiegħu jixtieq jaddotta?

Hemm ukoll barrieri li b'mod kontinwu u b'mod irregolari qed jibqa' jintrema fihom skart tal-kostruzzjoni.

Dawn diġà huma mimlijin u biċċiet minnhom għandhom għoli ta' iktar minn 30 metru skart 'il fuq mill-wiċċ, barra l-art li ttieħdet mal-ġenb li qatt ma kienet barriera.

Hemm każi bħal dawn bejn l-Imqabba u l-Qrendi, u hemm is-Siġġiewi.

Hemm post partikolari fejn qed tittieħed ukoll ir-raba' tal-wied, li hija mtarrġa.

Dawn huma t-tnejn li jiġuni bħalissa f'moħħi.

Naf li minn naħa tal-Planning Authority toħroġ l-enforcement notice ta' €50,000, u f'waħda minnhom hemm €100,000 ukoll; imma, l-iskart xorta qed jibqa' jintrema ta' kull ġimgħa b'mod irregolari mhux fis-siti li jindika l-ministeru.

Jista' l-Ministru, jekk jogħġbu, jgħid x'rimedju se jieħu min-naħa tal-Ministeru biex dan jieqaf immedjatament?

JOSÉ HERRERA: L-ewwel domanda hija pertinenti ħafna għax hija fuq ir-riċiklaġġ tal-iskart tal-kostruzzjoni in situ.

Dan ifisser li meta qed tagħmel demolizzjoni ta' dar mibnija bil-ġebla Maltija, iżżomm il-ġebla minflok tmur bil-gaffa u tagħmilha terrapien li tispiċċa tarmih.

Il-ġebla hija prezzjuża, aktar u aktar meta mhux qed jingħataw permessi għal iżjed barrieri.

Ma jistax ikun nagħmlu l-pajjiż passatur, kollu barrieri, u naħseb li inti taqbel miegħi, però almenu l-ġebla li għandna, nużawha.

Imissna ilna s-snin li rregolajna permezz ta' qafas leġiżlattiv dwar x'għandu jiġri meta ssir demolizzjoni.

S'issa m'hemmx regolamenti, però ngħid – u din ġiet approvata anke mill-Kabinett – li wieħed mill-metodi ta' kif se nindirizzaw l-iskart tal-kostruzzjoni fil-pjan tiegħi huwa appuntu bir-riċiklar.

Biex tirriċikla l-iskart trid tagħmel qafas leġiżlattiv, tagħmel regolamenti u jkun ikkontrollat mill-Planning Authority u mill-ERA dwar kif għandha ssir demolizzjoni għax, jekk id-demolizzjoni ssir ħażin, jiġri kif qed jiġri llum.

Qed isir qafas leġiżlattiv u qegħdin isiru studji f'dan ir-rigward.

It-tieni, trid tinċentiva l-użu tar-recyclables għax jekk għandna ġebla iktar irħisa, għalfejn għandi nixtri recyclable?

Il-Malti hekk jirraġuna.

Aħna diġà ħriġna white paper għal dak li huwa green procurement, fis-sens li se ndaħħlu l-provvediment li persentaġġ mill-materjal li jintuża fil-kuntratti pubbliċi jrid ikun recycled.

Issa ġejna bl-idea – u din iddiskutejha fil-Kabinett u qed niddiskutiha wkoll mal-kollega tiegħi, il-Ministru Ian Borg – li meta niġu biex nagħtu ċerti permessi, il-Planning Authority, u anke l-ERA, nistgħu norbtuhom ukoll li jridu jużaw persentaġġ mill-materjal li jkun riċiklabbli, u dan biex toħloq suq.

Imbagħad toħloq ir-ripple effect u mmexxu 'l quddiem.

Dwar it-tieni domanda, lill-Onor.

Farrugia ngħidlu li hemm ħafna barrieri li għandhom operator's licence.

Hemm oħrajn li ma baqgħux jintużaw, għandhom il-liċenzja u ġew riabilitati; hemm oħrajn antiki sew li baqgħu barrieri, imma hemm min qed ikabbar il-prodotti fihom, u hemm oħrajn tal-Gvern li suppost qegħdin joperaw.

Naturalment – u din għedtha pubblikament – waħda mill-konsiderazzjonijiet li jiena nieħu jekk niġi biex nenforza dak il-poter li għandi biex nissekwestra l-volumi u nġiegħel li l-barrieri jirċievu l-materjal, hi li nitterminalhom il-liċenzja.

Dawn huma tal-Gvern u għalihom qed iħallsu kera baxxa ħafna għax qed iħallsu kera rurali.

Li ġara kien li dawn oriġinarjament kienu nkrew bħala għelieqi; imbagħad, at one point in time snin ilu, kienu applikaw għall-permessi, dak iż-żmien mill-Pulizija, u mbagħad minn awtoritajiet oħrajn, biex jużawhom bħala barriera.

Il-qbiela baqgħet qbiela protetta, qbiela rurali li hija baxxa ħafna, jiġifieri inqas minn €50 fis-sena.

Però, ovvjament il-Gvern aċċetta u over the years dawn baqgħu għaddejjin.

Allura, jagħmel sens li jekk jien ġejt dahri mal-ħajt, hemm il-barriera tiegħi, kull ma qed indaħħal huma €50 f'sena li, jekk se naġixxi, naġixxi fil-konfront ta' dawk il-barrieri.

Dwar it-tielet mistoqsija jiena konxju li hemm minoranza ta' barrieri li tant imtlew il-barrieri li hemm borġ.

I am aware ukoll li xi ftit minnhom spiċċaw mimlijin, għax kien hemm żmien fejn n-nies ma kellhomx jarmu meta kien hemm dawn il-kwestjonijiet li nqalgħu minn żmien għal żmien, u allura jkollok perijodu ta' ġimagħtejn m'hemmx fejn tarmi u kulħadd iġebbed 'l hawn u jġebbed 'l hemm.

Però jekk hemm l-enforcement notices iridu jiġu implimentati.

Jekk tistaqsini domanda bil-miktub dwar liema huma jew kemm hemm minnhom li għandhom dan it-tip ta' enforcement, inkun nista' ninformak.

Ovvjament, l-aspett ta' nfurzar huwa taħt ir-regolatur, imma ma jfissirx li ma nistax nistaqsi dwar x'qed isir.

Għandi dritt inkun naf bħala Ministru, imma l-kelma aħħarija hija tar-regolatur.

ID-DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Il-programm "Tree your town" hija inizjattiva konġunta bejn il-Ministeru tal-Ambjent u anke Nature Trust li naħseb li hija inizjattiva tajba ħafna fejn l-istudenti tal-iskola jingħataw funding biex inderruhom li huma wkoll jiżirgħu s-siġar fil-lokalitajiet tagħhom.

Jista', jekk jogħġbu, jagħti aktar spjega dwar kif qed jaħdem dan il-proġett u jekk hemmx ukoll inizjattivi oħrajn mad-diversi NGOs li jaħdmu fil-qasam tal-ambjent?

JOSÉ HERRERA: Nirringrazzjak tad-domanda.

Nixtieq l-ewwel nieħu l-opportunità biex nirringrazzja l-ENGOs – għax ma' dawk l-iktar li jkolli x'naqsam – tal-parteċipazzjoni tagħhom fil-ħidma ambjentali.

Xi kultant ngħid allaħares m'hawnx l-ENGOs u l-NGOs f'Malta għaliex il-maġġoranza assoluta tagħhom huma ġenwini, għandhom missjoni u jagħmlu x-xogħol tagħhom b'passjoni.

Waħda minnhom hija n-Nature Trust.

Nature Trust, għalkemm kultant tikkritikani fuq ċerti deċiżjonijiet li nieħu – u sewwa tagħmel – hija waħda mill-NGOs li naħdem ħafna magħha u nammira ħafna.

Hija l-NGO fdata bl-immaniġġjar ta' mill-inqas żewġ siti ta' Natura 2000, waħda minnhom ħdejn l-Università, oħra n-naħa ta' Baħar iċ-Ċagħaq u l-oħra fi Xrobb l-Għaġin.

Dawn imexxu dawn it-tliet żoni u jmexxuhom b'mod professjonali ħafna.

Tree your town hija waħda minn numru ta' inizjattivi li qegħdin nieħdu.

Din tfisser li aħna ngħinu billi noħorġu l-flus u nagħtu support lil Ambjent Malta f'dak li huwa manpower, u ġieli nipprovdu s-siġar u l-arbuxelli.

L-idea hi li ninvolvu lit-tfal tal-iskola u t-tħawwil tas-siġar u tal-arbuxelli jsir bil-parteċipazzjoni ta' dawn l-istudenti biex jieħdu gost, jitgħallmu u they feel at first hand xi tfisser li tinvolvi ruħek b'mod dirett f'affarijiet ambjentali.

Aħna ngħinuhom ħafna lill-NGOs; fil-fatt naqsmu somma flus bejn tmien NGOs fis-sena u nagħtu għajnuniet on a one-to-one basis.

Nissieħbu ħafna magħhom f'life projects u proġetti oħrajn tal-Ewropa, jiġifieri kontinwament nagħmlu ħidma magħhom.

Se nibda nagħti wkoll kuraziji lil numru ta' NGOs biex imexxu żoni ta' portata ambjentali.

Fil-ġimgħat li ġejjin se tkunu tafu, għax dawn jien obbligat li nqegħedhom fuq il-Mejda tal-Kamra.

Kif għamilt il-liġi jien, nagħmel il-kuntratt jien wara li nġib il-permess ukoll tal-Ministru tal-Artijiet għax l-art hija tal-Gvern.

Però, biex ikun hawn skrutinju, dak li nagħmel imbagħad nippreżentah fil-Parlament u, jekk il-Parlament jgħid le, allura dak il-kuntratt mutatis mutandis jaqa'.

ID-DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Jason Azzopardi, mistoqsija supplimentari.

(Interruzzjonijiet) Fair enough, minħabba l-iżball li għamilt l-ewwel jiena, biex insegwu l-alternanza se nsejjaħ lill-Onor.

ROSIANNE CUTAJAR: Naf li s-separazzjoni tal-iskart hija sfida dinjija, b'mod speċjali għal Malta.

Naf li rreġistrajna progress f'dak li għandu x'jaqsam ma' separazzjoni tal-iskart.

Il-kampanja Sort it Out qiegħda tkun ta' suċċess u naf li l-Ministru qed jaħdem mill-viċin anke mad-diversi kunsilli lokali ta' pajjiżna.

Jista', jekk jogħġbu, il-Ministru jaġġornana ftit fuq kif inhi sejra l-kampanja Sort it Out u jekk bdejniex nibdlu n-numri f'dak li għandu x'jaqsam ma' separazzjoni tal-iskart vis-à-vis Malta?

JOSÉ HERRERA: Permezz tal-kampanja Sort it Out, għall-ewwel darba mal-pajjiż kollu qed nagħmlu separazzjoni tal-iskart organiku.

Din kienet sfida ewlenija u sfida li ilha ġejja.

To be fair, il-predeċessur tiegħi, Leo Brincat, kien għamel pilot project u beda jieħu xi kunsilli 'l hawn u 'l hemm biex jara din tistax taħdem; imbagħad jien ħadt id-deċiżjoni li at one point in time irridu naqbdu u nagħmlu din il-proċedura ma' Malta u Għawdex kollu.

Jekk tneħħi l-iskart organiku, il-borża s-sewda tiċkien ħafna u dak li se jmur fil-landfills se jkun ħafna inqas.

Apparti dan, l-iskart organiku jipproduċi l-methane, u l-partiċelli tal-methane iżommu 22 darba iktar sħana mill-karbonju, allura jaffettwaw il-klima b'mod avvers.

L-organic waste imbagħad jiġi ttrattat, jittieħed il-gass u li jibqa' għalissa qegħdin nużawh mhux bħala fertilizzant għax għad m'għandniex il-volum, però qegħdin nużawh bħala land enhancer u qegħdin nibdew nużawh biex nirriabilitaw il-Magħtab.

Eventwalment, dak irid isir fertilizzant meta nilħqu l-massa proprja.

Dwar kif sejrin, irrid ngħid li sejrin iktar tajjeb milli ħsibna.

F'ħames ġimgħat biss ġbarna iktar organic waste milli ġbarna f'sena sħiħa.

Nixtieq nikkumplimenta u nirringrazzja lill-poplu b'mod ġenerali.

Aħna ovvjament għamilna l-qafas leġiżlattiv fejn obbligajna lil dak li jkun joħroġ il-borża t-tajba fil-ġurnata t-tajba għax jekk ma tagħmilx hekk il-proġett ma jistax jimxi 'l quddiem.

Għandna ħafna proġetti simili f'dan ir-rigward u nista' nsemmi wieħed minnhom li jrid jiġi indirizzat, li huwa s-separazzjoni tal-iskart għal dawk li huma catering establishments.

F'Malta għandna turiżmu qawwi, għandna ħafna ristoranti u lukandi u hemmhekk għadna ma indirizzajniex dik il-problema daqstant kbira.

Anke din, jekk nindirizzawha tnaqqas ukoll l-ammont li jidħol fil-landfills.

Dik qiegħda top priority u eventwalment se tiġi indirizzata.

Man mano qegħdin ukoll nippreparaw final touches biex ikollna liġi tas-circular economy.

Għall-ewwel darba f'pajjiżna se jkollna l-liġi tas-circular economy li se tabraċċja dawn l-ideat kollha.

ID-DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Jason Azzopardi, mistoqsija supplimentari.

JASON AZZOPARDI: Xtaqt nistaqsi żewġ domandi f'forma ta' stedina lill-Ministru.

Nixtieq nara ftit jekk jilqax din l-istedina u x'jaħseb.

L-ewwel nett, il-Ministru jaqbel miegħi – xi ħaġa li fil-fehma tiegħi hija utili u bżonjuża – li jkollna strateġija nazzjonali dwar l-iskart tal-kostruzzjoni maqbula wara konsultazzjoni mal-istakeholders, però approvata wkoll mill-kumitat responsabbli?

It-tieni mistoqsija hija dwar element partikolari.

Jaqbel il-Ministru li hemm niċċa li nistgħu niżviluppaw, li tagħmel ġid ekonomiku u fuq kollox ġid ambjentali, li l-frak tal-knaten, pereżempju, minflok narmuh, ikun dak li fl-industrija jissejjaħ reconstituted?

Kif jaf il-Ministru, hemm proċess li permezz tiegħu jiġi gelled, dan il-kantun ikun rikostitwit u jista' anke jkun esportat.

B'dan il-mod jinħoloq xogħol li jrendi ekonomikament u jnaqqas l-iskart f'Malta.

Jista' l-Ministru, jekk jogħġbu, jgħid jekk dan jagħmilx sens għalih, u x'inhi l-opinjoni tiegħu?

Min-naħa tagħna, we are all for li flimkien naħdmu biex ikun hawn strateġija nazzjonali li tagħmel ġid ambjentali f'dan is-settur li qed jiffaċċja sfidi, biex ma ngħidx kriżi f'ċerti waqtiet ukoll.

JOSÉ HERRERA: Fil-bidu tal-intervent tiegħi esprimejt li jiena qrajt u segwejt il-press conference li għamlu l-kollegi tiegħi tan-naħa l-oħra dwar dan is-suġġett importantissimu li għandu x'jaqsam mal-construction waste, u jkolli nistqarr li ħafna mill-affarijiet li ntqalu naqbel magħhom u qiegħed naħdem fuqhom.

Allura, la jidher li m'hemmx disparità ta' ħsieb, ma nsib l-ebda diffikultà li jkollna strateġija komuni.

Anzi, in the coming weeks nieħu gost nistieden lill-membri tal-Oppożizzjoni u anke rappreżentant tal-Partit Demokratiku, li jidhru li huma partit li jiffokaw ħafna fuq is-settur tiegħi u allura naħseb li tkun idea tajba wkoll li jkun hemm membru tagħhom ukoll.

Xtaqt ukoll li f'dak il-mument – mhux se ngħajtilkom għalissa – nagħmlilkom preżentazzjoni dwar il-viżjoni tagħna għal dak li huwa land reclamation.

Nistedinkom li qabel ma toħorġu daqshekk voċiferi fil-kritika tagħkom dwar dan is-suġġett, tagħtuni ċans nispjegalkom, għax hemm ħafna misconceptions.

Fil-ġimgħat li ġejjin, se nistieden lill-Oppożizzjoni biex nispjegalhom eżattament x'inhi din il-viżjoni.

Imbagħad, wara din il-viżjoni kkritikaw kemm tridu.

Però agħtuni ċans nasal f'din l-idea tiegħi.

Dwar il-kwestjoni l-oħra tar-reconstituted material, fejn il-ġebla ssir xaħx biex imbagħad terġa' tiġi fformata, mhux l-ewwel darba kelli investituri li ġew ikellmuni dwarha.

Apparentement, għax m'iniex tekniku, mhux kull materjal huwa vijabbli għax il-prezz jista' jiġi aktar għoli mill-ġebla normali, u allura jekk tiġi biex tbigħu jista' jagħti l-każ li jkun iktar għoli.

Però having said that, jien ftit tax-xhur ilu waqqaft bord apposta kompost minn nies esperti li l-iskop tagħha hu biex tressaq 'il quddiem ideat biex wieħed isib metodi ta' kif wieħed isib alternattivi dwar kif nindirizzaw l-iskart.

Indubbjament, din hija waħda mill-ideat li għandha tgħarbel u tara l-viabilità o meno tagħha.

Ħafna drabi jiġu għandek u jipprovaw ibigħulek idea, mentri fil-pajjiż m'hemm xejn li jipprojbixxi lil dak li jkun jiftaħ inizjattiva u business tiegħu.

Biex ngħin lil dak li jkun jiena ma' nistax noħloq monopolju, jew biex ngħinu nagħmel liġi tailor-cut.

Ħafna drabi tieħu gost tiltaqa' ma' investituri u tieħu l-ideat.

Pereżempju, din li semma l-Onor.

Jason Azzopardi hemm min jagħmilha diġà on a small scale; jiġifieri, m'hemm xejn li jipprojbixxi lil dak li jkun imexxi b'dawn l-inizjattivi.

ID-DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

ALEX MUSCAT: F'laqgħa partikolari li kellna tal-Kumitat tal-Ambjent, inġibditilna l-attenzjoni dwar l-areas protetti li l-ERA tkopri b'mod partikolari f'dak li għandu x'jaqsam mhux biss mal-ibħra, imma anke mat-territorju Malti.

Jista' l-Ministru jgħid, minn mindu twaqqfet, kemm l-ERA qed tinforza l-areas protetti, kemm dawk fil-baħar u anke dawk fuq l-art, u x'għodda għandha jew forsi x'għodda iktar għandha bżonn legali biex tkun tista' tattwa iktar enforcement fejn hemm bżonn?

JOSÉ HERRERA: Biex inkun fair, ix-xogħol kien beda qabel meta l-ERA kienet tifforma parti mill-Awtorità tal-Ippjanar.

Anke fl-amministrazzjoni preċedenti kien diġà beda l-proċess li huwa proċess fit-tul biex jiġu identifikati dawk li jgħidulhom Natura 2000 sites, li minn dawn għandna madwar 30 li jkopru madwar 13% tat-territorju Malti.

Hemm uħud minnhom li mhumiex Natura 2000 sites għax huma iżgħar, u iktar partikolari li nsejħulhom conservation areas.

Dan apparti l-aspett marittimu.

Il-management plans tlestew is-sena l-oħra, u se jibdew jiġu implimentati taħt id-direzzjoni tal-ERA tramite Ambjent Malta.

Dwar l-infurzar, il-parks il-kbar għandhom management tagħhom, uħud minnhom taħt NGOs u oħrajn taħt kumitat li nkun appuntajt jien.

Fejn ovvjament qegħdin taħt management dirett hemm iktar infurzar milli fejn għad m'hemmx management dirett, però jiena konxju tal-fatt li l-infurzar kien pjuttost dgħajjef f'dan il-pajjiż, u għalhekk kienet inizjattiva li ħadt jiena li għall-ewwel darba l-ERA għandha direttorat tal-infurzar u qegħdin ningaġġaw in-nies biex l-ERA tkun tista' tinforza x-xogħol tagħha.

Imbagħad għandha parks oħrajn, fosthom l-Inwadar li, għalkemm mhux parti minn Natura 2000, huma daqstant importanti għax huma mwaqqfin permezz ta' legal notice, u allura t-13% tkompli tikber.

Dan ifisser li għandna parti ġmielha ta' pajjiżna li hija protetta, u hemmhekk naf li ħarġu tenders biex jagħmlu cameras biex jaraw li ma jintremiex il-ħmieġ.

Hemm ukoll applikazzjonijiet biex ikun hemm xi gwardjani biex joqogħdu għassa.

Qed jagħmlu ħafna liaison mad-Direttorat tal-Infurzar tal-ERA, jiġifieri qed isir sforz.

Tgħidli: Kuntent b'li qed isir għal dak li huwa infurzar tar-regolamenti?

Ngħidlek: Le, baqa' xi jsir, però mexjin fit-triq it-tajba.

ID-DEPUTY SPEAKER: Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu issa għal Tqegħid ta' Karti u nsejjaħ lill-Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

JOSEPH MUSCAT (Prim Ministru): Sinjura President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Lista ta' uffiċjali pubbliċi li joqogħdu Għawdex u jaħdmu Malta, maqsuma skont l-entità/dipartiment li jaħdmu magħha, f'Novembru 2018, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8708.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru għall-Enerġija u l-Immaniġġar tal-Ilma.

JOE MIZZI (Ministru għall-Enerġija u l-Immaniġġjar tal-Ilma): Sinjura President, f'isem il-Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Rapport u stqarrijiet finanzjarji għas-sena li għalqet fil31 ta' Diċembru 2018 tal-Istitut għall-Edukazzjoni; u

Rapport annwali għall-2018 tal-Aġenzija Nazzjonali tal-Litteriżmu;

f'isem il-Ministru għall-Finanzi, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 25 tal 2019 – Investment Services Act (Money Market Funds) Regulations, 2019;

Tagħrif dwar kuntrabandu ta' sigaretti u xorb maqbuda mid-Dwana bejn l-2013 u Jannar 2019, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8751;

Tagħrif dwar droga maqbuda mid-Dwana bejn l-2013 u Jannar 2019, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8752; u

f'isem il-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali, inqiegħed fuq ilMejda talKamra:

Avviż Legali Nru 26 tal2019 – Civil Aviation (Terminal Charges for Navigation Services) (Amendment) Regulations, 2019; u

Avviż Legali Nru 27 tal2019 – Civil Aviation (Route Charges for Navigation Services) (Amendment) Regulations, 2019.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali.

MICHAEL FARRUGIA (Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar amnestiji li ngħataw lill-priġunieri bejn l-2000 u l-2005, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8321; u

Tagħrif dwar talbiet għall-għajnuna lill-Protezzjoni Ċivili bejn l-2013 u l-2015, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8755.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ.

CARMELO ABELA (Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ): Sinjura President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Korrezzjoni għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8356 li ngħatat fis-Seduta 195 tal-11 ta' Frar 2019, dwar attendenza għal riċevimenti f'residenza ta' xi membru tal-Ġudikatura.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Ngħaddu għal Stqarrijiet Ministerjali.

Insejjaħ lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima.

STQARRIJIET MINISTERJALI

JOSÉ HERRERA: Fid-dawl tal-allegazzjonijiet li saru fil-media lokali u anke dik internazzjonali fil-konfront tad-Direttur Ġenerali għas-Sajd u l-Akwakultura fil-Ministeru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima, ninforma lill-Kamra li l-persuna ġiet sospiża mill-eżerċizzju tas-setgħat u l-funzjonijiet tal-kariga tagħha skont ir-Regolament 13(4) tar-Regolamenti tal-Proċedura tad-Dixxiplina tal-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku.

Il-Gvern iktar kmieni llum stess irrefera formalment lill-Kummissarju tal-Pulizija biex, abbażi tal-informazzjoni maħruġa, jibdew l-investigazzjonijiet meħtieġa.

Kif għamel dejjem, il-Gvern qed jikkollabora mal-awtoritajiet fl-investigazzjonjiet kollha li qegħdin isiru biex jiġu stabbiliti l-fatti kollha anke dwar dan il-każ.

Ninforma lil-Kamra li, hekk kif stqarr il-Ministeru fi stqarrijiet għall-Istampa maħruġa matul ix-xhur li għaddew, id-Dipartiment dejjem irrefera l-każijiet ta' illegalitajiet għall-attenzjoni tal-Pulizija Maltija.

Nirrimarka wkoll li, rigward l-investigazzjoni li qegħda titmexxa mill-Europol, l-awtoritajiet Maltin kienu qegħdin jikkollaboraw bis-sħiħ kemm mal-awtoritajiet Spanjoli, kif ukoll dawk tal-Europol.

Intant, l-awtoritajiet Maltin għaddejjin b'investigazzjoni oħra permezz tal-Pulizija ta' Malta, u għaddejja inkjesta maġisterjali mmexxija mill-Maġistrat Gabriella Vella dwar qbid ta' ħut li allegatament kienu maqbudin b'mod illegali.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Ngħaddu għall-mistoqsijiet.

Infakkar li l-ewwel kelliem għandu massimu ta' għaxar minuti, u l-kelliema l-oħrajn għandhom tliet minuti.

L-Onor.

EDWIN VASSALLO: Sinjura President, it-tieni paragrafu ta' din l-istqarrija jgħid hekk:

"Kif għamel dejjem, il-Gvern qed jikkollabora mal-awtoritajiet fl-investigazzjonjiet kollha li qegħdin isiru biex jiġu stabbiliti l-fatti kollha anke dwar dan il-każ."

Jiena għandi oġġezzjoni għall-frażi "kif għamel dejjem".

Sinjura President, hawnhekk għandna każ fejn ma nistax ma naqbilx mal-Gvern li ħa passi immedjati fejn is-soltu ġieli ma ħax passi immedjati.

Però dan huwa każ miskin ukoll għaliex dan huwa każ ċar fejn il-Gvern huwa b'saħħtu maż-żgħir u batut mal-kbir.

Il-ħuta – u hawnhekk qegħdin nitkellmu dwar il-ħut – minn rasha tinten.

Ladarba l-Ministru qed jitkellem f'isem il-Gvern – għaliex fl-istqarrija tiegħu qed jgħid "kif għamel dejjem il-Gvern" u mhux kif għamel dejjem hu bħala Ministru – irrid ngħid li kien hawn każijiet fejn mhux biss fuq email, imma lanqas fuq investigazzjonijiet tal-FIAU l-Gvern m'għamel xejn.

Għandna Ministru u Chief of Staff li hemm allegazzjoni – u xi kultant fatti aktar milli allegazzjonijiet – li qegħdin idaħħlu €5,000 kuljum, u dawn jibqgħu għaddejjin scot free u lanqas jitressqu.

Il-Gvern qed jagħmel din l-istqarrija għall-istampa biex mingħalih jagħti lill-poplu x'jifhem li għandu zero tolerance għall-korruzzjoni.

Sinjura President, f'dan il-każ qed jagħmel tajjeb il-Ministru li mhuwiex qed idum biex jieħu azzjoni, mhux bħalma għamel il-Ministru għall-Edukazzjoni li dam jaħsibha jekk għandux imur għand il-Pulizija jew le.

Però ejjew inkunu ċari għax hawnhekk aħna ma nistgħux nidħku bil-poplu.

Jekk l-intenzjoni ta' din l-istqarrija kienet biex turu kemm qegħdin tiġġieldu bis-serjetà kontra l-korruzzjoni, niskuża ruħi, imma nitlob lil dan il-Ministru jirtira din l-istqarrija.

Din l-istqarrija tagħti l-impressjoni li l-Gvern għandu għal qalbu l-ġlieda kontra l-korruzzjoni, u dan minkejja li l-ħuta l-kbira baqgħet għaddejja.

Jekk dak li jgħodd għall-ħuta ż-żgħira huwa tajjeb, kemm ikun aħjar li jagħtina l-eżempju u japplikah anke fil-konfront tal-ħuta l-kbira, u jagħmel mal-ħuta l-kbira dak li għamel mal-ħuta ż-żgħira!

Sinjura President, jien ma ġejtx ippreparat biex nisma' fuq il-korruzzjoni, imma ġejt ippreparat biex nisma' mingħand il-Ministru iktar dwar din l-istqarrija u dwar x'qed isir issa fuq l-investigazzjonijiet dwar din l-istorja li ilna nisimgħu dwarha tat-tonn li kien qed jinbiegħ.

Mistoqsija oħra li qed jagħmlu n-nies hi: Li kieku din ma nqabditx mill-Pulizija Spanjola, allura l-investigazzjonijiet f'Malta ma kenux qegħdin isiru?

Għaliex għandu jkun li kull darba li tinqabad ħuta, din jaqbduha barra minn Malta?

F'Malta m'hemm ħadd min jaqbad il-ħut li jagħmel korruzzjoni?

Dan huwa każ ieħor li juri li kieku ma kienx għall-pulizija barra minn Malta – f'dan il-każ l-Ispanjoli – kieku f'Malta kollox kien jibqa' għaddej.

Aħna għandna investigazzjonijiet għaddejjin f'dan il-qasam biex inkunu ċerti li industrija tant importanti bħalma hi l-industrija tat-tonn inżommuha nadifa u jekk jista' ikun tikber minflok tiċkien?

Xtaqt nagħmel mistoqsija oħra lill-Ministru responsabbli mis-sajd.

X'qed isir mill-ministeru kkonċernat biex naraw li taħt il-ministeru tiegħu ma jkunx hemm każijiet oħrajn bħal dawn?

Qegħdin nistennew li l-pulizija barra minn Malta jiżvelaw xi każ ieħor bħal dan jew qegħdin nieħdu l-prekawzjonijiet kollha meħtieġa biex naraw li din il-kultura li qed jixpruna l-Gvern f'pajjiżna, li bil-korruzzjoni jaqbillek, ma tibqax nieżla fil-faxxi t'isfel tal-Gvern?

Grazzi.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

HERMANN SCHIAVONE: L-industrija tat-tonn f'pajjiżna hija importanti ħafna u tikkontribwixxi għall-ekonomija Maltija, allura storja bħal din żgur tagħmlilna l-ħsara bħala pajjiż.

Irrid ngħid li ħafna pajjiżi Mediterranji, li wkoll jikkompetu magħna, dejjem ħarsu lejna bħala l-leaders f'din l-industrija, u jista' jkun ukoll li kemm-il darba attakkawna biex jeħdulna xogħolna.

X'qed jagħmel il-Ministeru biex lil din l-industrija jipproteġiha, anke fid-dawl ta' din l-istorja, u b'hekk tkompli tiffjorixxi għal pajjiżna?

Jista' l-Ministru jassigura li fin-nuqqas tad-Direttur Ġenerali jkun hemm smooth running tad-Dipartiment tas-Sajd?

Grazzi.

ID-DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

MARLENE FARRUGIA: Fir-rapport ta' TheWorldNews kien hemm miktub hekk:

Jista' l-Ministru jilluminana dwar x'qed isir lokalment biex nevitaw li jkollna titlu ieħor minn dawk li qegħdin indabbru?

Apparti mil-laundering tal-flus, li dwaru l-Ewropa hija mixgħula bina, issa we launder tuna?

It-tieni mistoqsija hi: L-imsemmija eks Direttur Ġenerali kienet tneħħiet fl-2011 u reġgħet ġiet reinstated mil-Labour kif tela' fil-Gvern.

Dan l-istess bħalma ftaħna s-Satabank u l-Pilatus Bank kif tlajna fil-Gvern.

Jista' l-Ministru jgħid kif kienu s-sejħiet biex jerġa' jimtela dan il-post ta' CEO tal-Fisheries?

Grazzi.

ID-DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Jiena għandi diversi mistoqsijiet li nixtieq nagħmel.

Jista', jekk jogħġbu, il-Ministru jgħid jekk hemmx investigazzjonijiet kontinwi dwar dan is-settur?

Din kienet l-ewwel darba li saru investigazzjonijiet u nstabu irregolaritajiet?

Nixtieq nistaqsi wkoll jekk qattx tressqu nies il-Qorti minħabba dak li jiġri fid-Dipartiment tas-Sajd?

Jekk tressqu nies il-Qorti, x'ġara minn dawn il-każi?

Grazzi.

ID-DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

GODFREY FARRUGIA: Bħalma jaf il-Ministru, dan is-suġġett tkellimna dwaru kemm fil-Plenarja kif ukoll fil-Kumitat tal-Ambjent u l-Ippjanar tal-Iżvilupp, u jien dejjem sħaqt dwar il-ħtieġa li nikkonsolidaw ix-xenarju preżenti tal-akwakultura b'mod partikolari mal-istrateġija nazzjonali tal-akwakultura.

Tlabt ukoll għal regoli, monitoraġġ u infurzar strett f'dan il-qasam.

F'wieħed minn dawn il-kumitati niftakar lill-Ministru jgħid li jekk nirduppjaw il-gaġeġ tat-tonn ma jfissirx li se nżidu l-biomass tat-tonn.

Dejjem b'referenza għas-Sikka l-Bajda.

Int ippermettejt li 12-il gaġġa jinbidlu fi 22 – illum 24 – minkejja li ma kellhomx permess, minkejja li kienu f'post temporanju u li ġie studjat - qed nirreferi għat-Tramuntana - liema permess se jiġi diskuss matul din il-ġimgħa.

Sas-sajf li għadda, it-tunellaġġ tat-tonn kien ta' 2,400.

Saret applikazzjoni biex dan jiżdied f'farm wieħed għal 3,300.

Issa, din is-sena, daħlet applikazzjoni oħra biex dan jiżdied għal 4,400.

Jiena lill-Ministru nfakkru ħaġa.

Skont kliem min applika stess, għall-applikazzjoni biss ta' 3,300 bħala tunnellaġġ jintrema fil-baħar 7,200 litru żejt kuljum, li huwa dak is-slime li nitkellmu dwaru.

Barra dan iż-żejt, il-ħut jiekol 125 tunnellata ta' mackerel kuljum.

Dan meta l-applikazzjoni hija għal 3,300 f'farm wieħed biss.

Issa daħlet applikazzjoni tal-istess sidien b'kumpanija differenti ta' 4,400.

Il-pariri tekniċi kienet tagħtihom din id-Direttur.

Tista', jekk jogħġbok, tgħid x'se jsir minn din l-applikazzjoni meta din tat informazzjoni li tidher li hija favur il-klijent imma mhux fl-interess pubbliku?

Dawn se jiġu rtirati jew le?

Il-proċess li hemm fuqhom se jieqaf matul din il-ġimgħa stess biex b'hekk l-affarijiet isiru bis-serjetà, u min-naħa tal-Planning Authority l-affarijiet isiru fl-interess tal-poplu Malti u l-akwakultura Maltija?

Grazzi.

ID-DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

JASON AZZOPARDI: Din is-sinjura in kwestjoni fl-2010 kienet tneħħiet mill-kariga mill-Ministru tal-Ambjent ta' dakinhar.

Ftit ġimgħat wara l-elezzjoni tal-2013, f'Mejju 2013 ġiet reinstated.

Jista' l-Ministru, jekk jogħġbu, jgħid x'patt kien hemm bejnha u l-Partit Laburista biex hi tkun reinstated tant viċin l-elezzjoni fl-istess kariga li kellha?

Il-fatt li persuna kienet tneħħiet u ġiet reinstated għandu jinċidi fuq ir-responsabilità ministerjali?

Il-Ministru beda l-istqarrija tiegħu hekk:

"Fid-dawl tal-allegazzjonijiet li saru fil-media lokali u anke dawk internazzjonali fil-konfront tad-Direttur Ġenerali għas-Sajd u l-Akwakultura …"

Rightly so, is-sinjura kkonċernata ġiet sospiża.

Però l-Ministru qiegħed f'Kabinett li fi ħdanu hemm Ministru u ċ-Chief of Staff tal-Prim Ministru li mhux allegazzjonijiet hemm fil-konfront tagħhom, iżda rapporti ta' aġenzija mwaqqfa bil-liġi li rrakkomandaw passi kriminali kontra dak il-Ministru fuq ħasil ta' flus.

Rajna emails bil-miktub iswed fuq l-abjad dwar pjani f'konġura kriminali biex jiddaħħlu €5,000 kuljum mit-tixħim.

Issa dawk mhumiex rapporti, dawk mhumiex allegazzjonijiet, imma huma rivelazzjonijiet.

Jista' l-Ministru jispjega lil din il-Kamra kif u għaliex l-istandards tiegħu fil-każ ta' din is-sinjura huma differenti mill-istandards li addotta l-Kap tal-Gvern tiegħu stess fil-konfront tal-Ministru u ċ-Chief of Staff li għandu li nqabdu jixxaħħmu bl-eluf kuljum?

Grazzi.

ID-DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Toni Bezzina.

TONI BEZZINA: Jista' l-Ministru jgħid jekk minħabba dawn l-allegazzjonijiet hux se jiġu affettwati l-kwoti tat-tonn li għandu pajjiżna?

Grazzi.

ID-DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

KAROL AQUILINA: M'hemmx dubju li dan huwa każ tipiku fejn għandha tinġarr ir-responsabbiltà politika għaliex Direttur Ġenerali mhuwiex xi ħadd li jintgħażel bil-proċeduri taċ-Ċivil normali, imma huwa wkoll persuna li tgawdi l-fiduċja tal-Ministru.

Jien għandi tliet mistoqsijiet sempliċi ħafna għall-Ministru.

L-ewwel nett, il-Ministru kellu xi xamma qabel illum dwar dan il-każ?

"Iva" jew "le" biżżejjed.

It-tieni, nixtieq nistaqsi jekk qattx kien hemm xi persuna li kellmitu jew ipprovdietlu informazzjoni dwar dan il-każ qabel illum.

Jekk iva, meta seħħ dan u hu x'azzjoni ħa bħala Ministru?

It-tielet, jista' l-Ministru jgħid jekk dwar dan il-każ sarx kuntatt mal-Kummissjoni Ewropea u, b'mod partikolari mal-Kummissarju Malti Karmenu Vella, li hu responsabbli mill-qasam tas-sajd?

Grazzi.

ID-DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

ROBERT CUTAJAR: Biex inkompli ftit ma' dak li għadu kif għamel referenza għalih l-Onor.

Farrugia, bħalissa kumbinazzjoni qed issir laqgħa ta' konsultazzjoni f'lukanda fil-Mellieħa b'rabta ma' din l-hekk imsejħa applikazzjoni.

Għal ħafna din kienet sorpriża għax il-Gvern kien qed jagħti l-impressjoni li kien kommess inaqqas il-gaġeġ li kien hemm in-naħa ta' fuq ta' Malta bejn il-Mellieħa u San Pawl il-Baħar.

Fil-fatt bħalissa fil-Mellieħa qed issir laqgħa dwar żieda ta' gaġeġ f'din iż-żona.

Tajjeb ngħidu li din iż-żona, li tinsab ftit bogħod miż-żona ta' San Pawl il-Baħar u anke tal-Mellieħa, hemm żewġ bajjiet li jgawdu status ta' blue flag.

Kif nafu, fl-aħħar sentejn kien hemm theddida serja għall-ambjent u għall-baħar tal-madwar.

Bħala l-Ministru responsabbli, jista' jekk jogħġbu jgħid jekk il-Gvern hux qed jikkonsidra b'mod favorevoli li jagħti l-green light, l-approvazzjoni tiegħu biex fin-naħa ta' fuq ta' Malta, u ċjoè bejn il-Mellieħa u San Pawl il-Baħar, ikomplu u jiżdiedu aktar gaġeġ?

Konxji mill-impatt negattiv li dawn qegħdin iħallu?

Grazzi.

ID-DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

MARIO DE MARCO: Inkompli ma' dak li staqsa l-Onor.

L-istqarrija tgħid li l-awtoritajiet Maltin kienu qegħdin jikkollaboraw bis-sħiħ kemm mal-awtoritajiet Spanjoli, kif ukoll ma' dawk tal-Europol fl-investigazzjoni li qiegħda titmexxa mill-Europol.

Fid-dawl ta' dan, jista' jekk jogħġbu l-Ministru jispjega kif kellha tkun l-aħbar li xxandret fil-media Spanjola li wasslitu biex jieħu azzjoni fil-konfront tad-Direttur Ġenerali?

Grazzi.

ID-DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

STEFAN ZRINZO AZZOPARDI: Għadu kif intqal f'din il-Kamra li din il-persuna in kwestjoni tneħħiet fl-2011.

Jista' l-Ministru jikkonferma dan jew mod ieħor u jispjega dan?

Il-passi li ttieħdu llum huma bbażati fuq media reports jew fuq xi investigazzjonijiet oħrajn?

Grazzi.

ID-DEPUTY SPEAKER: Jidher li m'hawnx iktar mistoqsijiet.

JOSÉ HERRERA: Se nirrispondi ftit mid-domandi li huma fuq vena politika.

Dwar l-aspett tekniku ta' kif jimxi d-Dipartiment, hawn is-Segretarju Parlamentari li hu f'pożizzjoni jwieġeb aħjar milli nwieġeb jien.

Dwar l-applikazzjoni, l-ewwel nett nagħmilha ċara li jien ma tajt l-ebda permess biex xi ħadd ikollu iżjed gaġeġ tat-tonn.

Hemm applikazzjoni pendenti u hemm il-public hearing.

Jien informat li l-applikazzjoni saret, ma nafx jekk ġietx milqugħa jew le, però saret fiż-żona li kienet ġiet indikata preċedentement.

L-Oppożizzjoni meta kienu fil-Gvern kienu qabbdu università barranija – insejt liema waħda – u kien sar studju dwar fejn jistgħu jsiru dawn it-tuna farms.

Dawn riedu jsiru xi sitt mili 'l bogħod, wieħed fis-South u wieħed fin-North.

Infakkar li l-ewwel darba li sirt Ministru jien kont ħadt l-inizjattiva u assigurajt li t-tuna farms ma jibqgħux imkaħħlin – kif semma xi ħadd minnkom hawnhekk – max-xatt, b'mod li jinħoloq stress ambjentali, u insistejt li dawn joħorġu 'l barra, u ħarġu 'l barra fl-areas li kienu designated bħala areas fejn suppost ikun hemm it-tuna penning.

Issa hemm applikazzjoni f'designated area biex jiżdiedu l-gaġeġ.

Ovvjament, id-deċiżjoni mhux se neħodha jien, huma l-Planning Authority u l-ERA li jeħduha.

Dwar id-domanda li għamel l-Onor.

De Marco li staqsa għaliex ħadna passi llum, irrid ngħid li meta inti tkun fl-amministrazzjoni pubblika, meta tkun ministru jew segretarju parlamentari, ma taqbadx u tissospendi lil dak li jkun għal kull allegazzjoni li tisma' jew kull kumment jew rapport li taqra fil-ġurnali.

F'pajjiżna kulħadd ipeċlaq fuq kulħadd, u kieku tispiċċa trid tkeċċi lil kulħadd.

Meta ngħaddi minn Triq ir-Repubblika nisma' mitt miljun storja, forsi waħda minnhom tkun nofs verità, l-oħrajn kollha tpeċliq.

Din id-darba ħadna passi għax ir-rapportaġġ kien fuq interceptions.

Jiena mdorri u mgħallem, kif wara kollox mgħallma l-Onor.

Jason Azzopardi, li bniedem huwa totalment preżunt innoċenti sakemm ma jinstabx ħati.

Jekk xi ħadd jirrapporta lil xi ħadd f'ġurnal jien mhux se mmur inkeċċih jew nissospendih.

Allaħares kull meta jkun hemm rapport jew blog jew kumment jiena naqbad u nissospendi.

Din id-darba, bħala Ministeru ħassejna – għax id-deċiżjoni ħadnieha b'mod kollettiv – li kien hemm allegazzjoni ta' interception.

Issa kemm hi vera dik l-interception, kemm hi translation veritiera ta' dak li suppost intqal ma nafx u m'għandix idea; m'għandix kontroll fuq l-investigazzjonijiet li qegħdin isiru fi Spanja.

Li naf hu li f'pajjiżna hemm investigazzjoni għaddejja mill-maġistratura Maltija li saret fuq rapport stess tal-Permanent Secretary u tad-Direttur Ġenerali.

Jiġifieri rapport sar u hemm l-inkjesta għaddejja bil-maġistrat.

Iktar tard se jispjega lill-kollega tiegħi dwar x'passi nieħdu meta jkun hemm illegalitajiet.

Imma jekk ikun hemm xamma ma taqbadx u tkeċċi lin-nies.

Qabel ma ngħaddi għal affarijiet oħra, xtaqt ngħid xi ħaġa dwar ir-tmexxija proprja tad-Dipartiment tas-Sajd.

Hemm uħud mid-dipartimenti – issa jekk hux ħaġa tajba jew le ma nafx, wieħed irid jara jistax jemenda – fejn id-Direttur Ġenerali huwa wkoll ir-regolatur.

Pereżempju, l-ERA hija awtorità, allura kulħadd jaf li hija regolatur, il-Planning Authority kulħadd jaf li hija regolatur, però d-Dipartiment tas-Sajd ukoll huwa regolatur, jiġifieri hu jirregola l-enforcement u dawn l-affarijiet.

L-Onor Godfrey Farrugia semma l-ammonti li jitimgħu lill-ħut.

Isiru rapporti u jkun hemm l-enforcement kif suppost.

Allaħares kelli nidħol jien jew il-kollega tiegħi fin-nitty gritty ta' kull inċident simili.

Dwar l-investiment li sar, dwar dak li qed isir biex wieħed isaħħaħ dan id-dipartiment, naturalment nistieden lis-Segretarju Parlamentari biex jirrispondi f'aktar dettall.

ID-DEPUTY SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari għall-Agrikoltura, Sajd u Drittijiet tal-Annimali.

CLINT CAMILLERI (Segretarju Parlamentari għall-Agrikoltura, Sajd u Drittijiet tal-Annimali): Se nindirizza l-mistoqsijiet min-naħa tal-Oppożizzjoni u min-naħa tal-Gvern waħda waħda biex, kemm jista' ikun, inkun qed inweġibhom kollha.

L-ewwel mistoqsija kienet min-naħa tal-Onor.

Edwin Vassallo fejn staqsa x'qed isir dwar il-każ li konna smajna dwaru ftit tax-xhur ilu, meta nstab ammont ta' tonn żejjed fil-gaġeġ tal-operaturi li għandna f'pajjiżna.

Irrid ngħid li f'dan il-każ sibna irregolaritajiet fuq kull operatur fejn sibna ħut żejjed, liema ħut ġie mħarrab; però, iktar minn hekk, għaddejna wkoll l-informazzjoni lill-Pulizija u nfetħet inkjesta maġisterjali fuq dan l-operat kollu biex il-Qorti tkun hi issa li tinvestiga dan l-operat u min żbalja, min abbuża se jkun qiegħed iħallas.

L-Onor.

Schiavone staqsa x'qegħdin nagħmlu biex nipproteġu l-industrija.

Issa li d-Direttur Ġenerali hija sospiża irridu nagħmlu mezz li jkun hemm smooth transition.

Irrid ngħid ukoll li biex nipproteġu dan l-istess settur irridu nagħmlu l-infurzar u nieħdu passi kull fejn insibu irregolaritajiet.

Huwa importanti li biex nissalvagwardaw dan l-istess settur irridu nikkontrollawh u, fejn insibu irregolaritajiet – kif għamilna – nieħdu l-passi minnufih.

Nerġa' nirrepeti, kull fejn sibna ħut żejjed u tonn żejjed fil-fish farms dejjem ġie mħarrab u ħadna passi kemm bil-Pulizija, kif ukoll permezz ta' inkjesti maġisterjali.

Irrid ngħid li kien dan il-Gvern li saħħaħ il-leġiżlazzjoni li tirregola dawn il-fish farms fis-snin li għaddew.

Permezz ta' leġiżlazzjoni li implimenta dan il-Gvern, illum għandna l-fish farms li huma kkontrollati mhux biss bl-irjus tat-tonn.

Qabel, kellna sitwazzjoni fejn dawn kienu jiġu regolati biss bl-irjus tat-tonn li jinstabu.

Però, biex nillimitaw u jkollna iktar kontroll dettaljat, illum il-ġurnata l-kontroll isir kemm bl-irjus, kif ukoll bil-piż, jiġifieri, apparti li wieħed jgħodd it-tonn li jkun hemm fil-gaġġa, wieħed jiċċekkja l-piż tiegħu at caging, kif ukoll fil-qtil tiegħu meta jiġi harvested, biex naraw li l-ammont li kiber dan it-tonn huwa proprju skont formola xjentifika, ħalli ma jkollniex abbużi fejn jidħol tonn żgħir ħafna li jispiċċa tonn kbir u lanqas tkun tista' tispjega kif ġara dan.

Huwa b'hekk li rnexxielna naqbdu dawn l-irregolaritajiet għaliex, meta għamilna checks bin-numru kif ukoll bil-piż, setgħu joħorġu dawn id-diskrepanzi u stajna nieħdu azzjoni fuqhom.

Kif ikkomunikajna qabel, illum ġiet sospiża d-Direttur Ġenerali.

Aħna preżentement qegħdin ukoll naraw min jista' jinħatar bħala Acting Director General, però qegħdin nassiguraw li jkun hemm a smooth transition biex la jbatu l-fish farmers u, iżjed u iżjed, ma nixtieqx – u hawnhekk qed ngħidha minn qalbi – li jbatu s-sajjieda.

Kif nafu, fi ftit ġimgħat oħra jiftaħ l-istaġun tat-tonn u l-pixxispad u għaldaqstant irridu naraw li jkun hemm a smooth transition biex dawn is-sajjieda ma jbatux minħabba dan l-avveniment.

F'mistoqsija oħra mill-Onor.

Marlene Farrugia, kif ukoll mill-Onor.

Jason Azzopardi, ġie mistoqsi għaliex din l-istess persuna fl-2010 ma kenitx baqgħet Direttur Ġenerali tas-Sajd.

Imbagħad, fl-2013 reġgħet inħatret Direttur Ġenerali tas-Sajd.

Sal-lum il-ġurnata ma nafux għaliex id-Direttur Ġenerali tneħħiet fl-2010.

Meta ċċekkjajna l-files tagħha ma sibna xejn miktub dwar ir-raġuni għaliex din ġiet imneħħija.

Anzi, lanqas biss nafu jekk ġietx imneħħija jew ġietx ittrasferita fuq talba tagħha stess.

Kull ma nafu hu li din ġiet transferred mal-MCCAA bħala Direttur tal-Enforcement bl-istess pakkett eżatt.

Għalhekk, forsi hawn nistaqsi lill-Onor.

Jason Azzopardi forsi jilluminana ftit dwar x'kienet ir-raġuni minħabba li dak iż-żmien hu kien parti mill-Eżekuttiv.

Rigward il-mistoqsija tal-Onor.

Farrugia dwar permessi tat-Tuna Farm North, ovvjament din hija applikazzjoni privata biex ikun hemm l-aquaculture f'din iż-żona.

Applikazzjoni privata tiġi vetted min-naħa tal-Planning Authority u tal-ERA u naf li bħalissa qegħdin f'dan il-proċess.

Informat li llejla stess qegħdin jagħmlu l-public hearing: però, ma nistax nirrispondik x'se jkun l-eżitu għaliex dan huwa proċess li jsir minn awtoritajiet kompetenti f'dan il-qasam biex joħorġu l-permessi, u għaldaqstant wieħed irid jistenna l-proċess jieħu l-ħin tiegħu.

L-Onor.

Toni Bezzina għamel mistoqsija importanti ħafna dwar jekk dan l-inċident jistax jaffettwa fejn jidħlu kwoti ta' tonn jew pixxispad għas-sajjieda.

Min-naħa tagħna rridu ngħidu u nkunu ċari li dan il-każ jittratta t-tuna farming u m'għandu assolutament xejn x'jaqsam mas-sajd u mas-sajjieda.

Min-naħa tagħna, anke bħala Gvern qegħdin nikkomunikaw through ċ-channels tagħna mal-Kummissjoni Ewropea biex l-ewwel nett ninformaw lill-Kummissjoni dwar il-passi li ħadna biex dan l-avveniment jiġi investigat, imma nassiguraw ukoll li m'għandux ibati s-sajjied lokali.

Tajjeb ngħid li din is-sena se jkollna żieda addizzjonali mal-kwota tas-sena l-oħra ta' 30 tunnellata, li se jgawdu minnhom is-sajjieda Maltin u Għawdxin.

Il-commitment tagħna favur is-sajd sostenibbli, anke fejn jidħol is-settur tat-tonn, jibqa' hemmhekk, u ma narax għalfejn dan l-avveniment għandu jippenalizza lil min mhuwiex ħati.

Rigward il-mistoqsija tal-Onor.

Robert Cutajar li kienet simili, dwar il-permessi tan-north aquaculture zone, kif qal hu stess illum hemm public hearing dwar dawn l-applikazzjonijiet u għaldaqstant wieħed jistenna l-eżitu tal-proċess tal-Planning Authority u tal-ERA biex jara hux se jiġi granted jew le.

L-aħħar mistoqsija kienet min-naħa tal-Onor.

Hu staqsa għaliex dawn il-passi ttieħdu llum.

Bħala Gvern huwa proprju llum li ġejna a konoxxenza ta' dawn l-interċettazzjonijiet bit-telephone.

Hawn m'aħniex nitkellmu biss dwar allegazzjonijiet, iżda qegħdin nitkellmu dwar transcript li qiegħed fuq il-mezzi tax-xandir anke barra minn Malta, u għaldaqstant bħala prekawzjoni ġie deċiż li tiġi sospiża d-Direttur Ġenerali.

Ovvjament, m'aħniex ngħidu li din għandha tort jew m'għandhiex –huwa f'idejn l-awtoritajiet li jiddeċiedu dan – però hu żgur li rridu ngħidu li din hija l-istess Direttur Ġenerali li kienet hemm anke f'leġiżlaturi oħrajn.

Hija Direttur Ġenerali li żgur kienet kompetenti għallinqas fix-xogħol għaliex irridu ngħidu li ġiet shortlisted mill-Kummissjoni Ewropea biex possibbilment tokkupa wkoll post ta' segretarju eżekuttiv.

Jiġifieri din mhijiex kwestjoni ta' kompetenzi.

Però wieħed b'mod kawt irid jara l-affarijiet kif inhuma, irridu nissalvagwardaw l-industrija, irridu nissalvagwardaw il-kredibilità fejn jidħol dan is-settur u, iktar importanti minn hekk, irridu nassiguraw li ma ssirx ħsara lis-sajjieda.

Aħna mexjin fit-triq it-tajba fejn jidħol is-sajd, u fil-ġimgħat li ġejjin se nħabbru iktar inizjattivi li se jgħinu bis-sħiħ fis-settur tas-sajd.

Grazzi.

ID-DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

KAROL AQUILINA: Xtaqt niġbed l-attenzjoni tal-Ministru dwar tliet mistoqsijiet pjuttost ċari li staqsejtu.

Ma nafx jekk għandux risposta għalihom, imma naħseb li huwa importanti ħafna li jirrispondihom.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Naħseb li l-Ministru kellu l-ħin biex iwieġeb u hija deċiżjoni tiegħu jweġibx jew le.

Mozzjonijiet?

Il-Ministru Joe Mizzi.

PUNT IMQAJJEM MILL-MINISTRU GĦALL-ENERĠIJA U L-IMMANIĠĠJAR TAL-ILMA

ID-DEPUTY SPEAKER: Insejjaħ lill-Ministru Joe Mizzi.

JOE MIZZI: Sinjura President, ilbieraħ waqt il-ħin tal-mistoqsijiet tajt risposta dwar il-fuel depot, it-tankijiet fil-ħażna 31 ta' Marzu tal-Qajjenza, Birżebbuġa.

Se nikkwota eżatt x'għedt biex wieħed jara kemm huwa hu misleading ir-rapport tal-ġurnal In-Nazzjon tat-Tlieta, 12 ta' Frar 2019.

Dan sar apposta biex iħawwad l-imħuħ, u mhuwiex sew.

Sinjura President, għandi l-kopja hawnhekk li ngħaddihielek iktar tard.

Dak li għedt fuq tal-Qajjenza daħħluh ma' dak ta' Birżebbuġa.

Ir-rapport jgħid hekk:

"Dwar jekk hux qed jissaħħan il-heavy fuel oil fil-Qajjenza u dwar l-operatur fil-kuntest tas-sigurtà, il-Ministru Joe Mizzi kien evażiv."

Jien ma kontx evażiv, u se ngħid għaliex.

Se naqra l-parti ta' wara ta' dan l-istess rapport fejn ħawdu, fejn dak li għedt għal tal-Qajjenza ġabuh li għedtu għal ta' Birżebbuġa.

Jiena x'għedt dwar tal-Qajjenza?

Dwar tal-Qajjenza għedt li dak huwa storage għall-bunkering u qed jitla' għal ċerta temperatura meta jittrasferixxuh u mhux biex jużawh għal Malta.

Għedt ukoll li l-ERA tagħmel l-audit kull sena, jiġifieri tiċċertifika jekk huwiex safe jew le, li ma joħorġux fumes barra u affarijiet bħal dawn.

Spjegajt ukoll, wara mistoqsija oħra li saret mill-Onor.

Schiavone, jekk huwiex se jiġi estiż il-permess li għandu min qed jopera hemmhekk u jistax ikun hemm nuqqas ta' sigurtà.

Jien għamiltihielu ċara li ma nafx li hemm xi kwestjoni ta' sigurtà, imma nemmen li la jsir l-awditjar kull sena, ma naħsibx li huwa l-każ.

Fil-fatt, xejn ma ġie rrapportat lili dwar dawn l-affarijiet.

Fir-rigward ta' Birżebbuġa, ġie rrapportat hekk:

"L-Onor.

Hermann Schiavone fakkar fil-wegħda li se jiġi żmantellat u jitneħħa l-Fuel Depot minn Birżebbuġa."

Imbagħad żiedu li l-Ministru Joe Mizzi qal li d-depot qed jitħaddem bis-sigurtà u qed ikun ċertifikat li m'hemmx perikli.

Dan hu dak li għedt jien dwar tal-Qajjenza, li tefgħuh f'din il-biċċa fejn ma kien hemm ebda diskussjoni fuq l-awditjar u fuq dawn l-affarijiet.

Fuq hemmhekk jien għedt li r-riħa ħierġa minn hemm għax dak l-impjant ilu hemmhekk madwar 100 sena, u li dan se jitneħħa biex ikun hemm impjant ġdid, li huwa ta' Ħas-Saptan, u li se jkun effiċjenti minn kull aspett u se jiġi żgurat li ma jkunx hemm tinġis u rwejjaħ fl-arja.

Jiena tkellimt ċar u altru li ma kontx evażiv.

Spjegajt kif inhuma l-affarijiet fir-realtà; imma dan il-ġurnal ta x'jifhem li jien qed nammetti li hemm il-heavy fuel oil f'Birżebbuġa, mentri hemmhekk hemm storage u m'hemmx raffinerija.

Inti raffinerija trid biex tħaddem iż-żejt, u hemmhekk ma jitħaddimx iż-żejt, hemm jiġi maħżun iż-żejt.

Min-naħa l-oħra, meta jien semmejt sigurtà, din semmejtha għaliex saritli mistoqsija supplimentari fuqha, u fir-risposta għamiltha ċara li ma nemminx li hemm issue ta' sigurtà għax kieku ttieħdu passi.

Sinjura President, dan ir-rapport ma jwasslek imkien ħlief biex iħawwadlek moħħok u jdaħħal suspett li jien qed nammetti li hemm xi ħaġa ħażina.

Xejn minn dan.

Qabel nagħlaq, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

"Kopja tal-artiklu li deher fil-gazzetta "In-Nazzjon" tat-Tlieta, 12 ta' Frar 2019, intitolat "Joe Mizzi jammetti li hemm il-heavy fuel oil f'Birżebbuġa"".

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi, Ministru.

Is-Sedja qed tieħu konjizzjoni tat-talba tiegħek.

Se nitlob ukoll lill-Iskrivan tal-Kamra biex ikun jista' jgħaddi l-kjarifika lill-ġurnal ikkonċernat.

Ngħaddu issa għall-Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA DIVERSI LIĠIJIET DWAR

IL-ĦARSIEN SOĊJALI

ID-DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru Joe Mizzi.

JOE MIZZI: Sinjura President, f'isem il-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali, nipproponi t-Tielet Qari tal-Abbozz ta' Liġi li jemenda Diversi Liġijiet dwar il-Ħarsien Soċjali.

ID-DEPUTY SPEAKER: Min jissekonda?

ID-DEPUTY SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda Diversi Liġijiet dwar il-Ħarsien Soċjali u sabiex jistabbilixxi u jinnomina l-ħatra ta' Direttur responsabbli għall-Ħarsien Soċjali u sabiex jagħmel dispożizzjoni anċillari u konsegwenzjali għalihom" ikun moqri t-Tielet Darba.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri t-Tielet Darba u għadda.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JIMPLIMENTA L-MIŻURI TAL-ESTIMI

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri.

Ikompli mill-11 ta' Frar 2019.

Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet.

L-Onor.

MARLENE FARRUGIA: Sinjura President, ilbieraħ ipprovajt infiehem lil dawk li qegħdin isegwuna dwar dan il-Gvern Laburista li suppost f'qalbu għandu l-familji u suppost ipoġġi l-ġid ta' kull wieħed u waħda minna l-ewwel u qabel kollox, imma li mhux qed jagħmel dan.

Għandna Gvern li qed jirreġistra surplus fil-finanzi – apparti wkoll surplus li qed jirreġistra fl-indifferenza, fl-itlajjar u surplus tat-tkaxkir tas-saqajn f'ċerti oqsma – imma, biex intlaħaq dan is-surplus fil-finanzi, biegħ u nnegozja ħafna mill-ġid tagħkom u ta' uliedkom.

Dan il-ġid jista' jiġi nnegozjat biss darba, u jekk ma jiġix innegozjat kif għandu jkun, jekk in-negozju ma jsirx bil-ġid tagħkom u ta' uliedkom fuq quddiem, intom tiċċaħdu minn ġid, minn kwalità ta' ħajja, minn saħħa, minn standard of living diċenti, mill-futur ta' uliedkom u minn servizzi bażiċi anke biex jagħtukom ħajja dinjituża.

Dan għaliex dak li suppost ikun tagħkom ma jkunx ingħata lilkom għaliex ikun sar negozju ħażin.

Sfortunatament, minn dan in-negozju ħażin hemm ħafna eżempji, ibda minn tal-Enemalta li sar fil-bidu tal-leġiżlatura meta, biex ngħidu li qegħdin nagħmlu negozju tajjeb u se jagħmlu profitt, neħħew il-ħaddiema minn mal-Enemalta, u l-Enemalta tieħu l-profitt għax terz minnha hija taċ-Ċiniżi u aħna nħallsu l-pagi, għax ovvjament lil ħutna Maltin u Għawdxin ma rridux narawhom bla xogħol.

Nista' nsemmi wkoll in-negozju tal-isptarijiet.

Dawn inbiegħu darbtejn: kien hemm il-miljuni li bidlu l-idejn, imma intom x'ħadtu, speċjalment intom l-Għawdxin li biegħulkom l-isptar?

Kien hemm ukoll l-artijiet li smajna bihom, bħalma hi dik tad-DB Group, u l-oxxenità li kienet se ssir u li forsi għad issir tal-Corinthia.

Għaliex inzertajna tkellimna kollha u għajjatna kollha flimkien, minflok jinstelaħ tant, il-poplu forsi se jinstelaħ inqas.

Dan jgħodd għall-art taż-Żonqor li, minflok instlaħna tant, instlaħna inqas, imma xorta hija art prezzjuża li stajna għamilna użu tagħha ferm u ferm aħjar.

L-aħjar użu kien ikun kieku ħallejnieha biex titgawda mill-Maltin u l-Għawdxin.

Imma mbagħad, jekk konna qegħdin tant daharna mal-ħajt, tant il-pajjiż kien sejjer ħażin li kellna bżonn nagħtuha lil xi ħadd, allura l-proċess kellu jsir kif suppost u ma kellniex għalfejn nibqgħu b'università li jalla tfur bin-nies u bix-xogħol, imma li s'issa tidher imqanżħa.

Dan hu li mhux qed jiġi amministrat tajjeb f'isimkom.

Dan kollu kien tagħkom, tal-poplu, imma issa qed jitteħdilkom waqt li tingħataw il-frak li qegħdin niddiskutu llum fl-Estimi tal-Baġit.

Fil-Baġit aħna niddiskutu d-dħul u l-ħruġ li jidher.

Ma niddiskutux, kif jixtiequ ħafna, il-value for money tal-flus tal-poplu.

Pereżempju, aħna nisimgħu ċifra kbira enormi li se tintnefaq fuq l-edukazzjoni u lesti naħdmu daqs kelb u nħallsu t-taxxi biex tibqa' hekk, għax l-edukazzjoni ta' uliedna hija importantissima għalina, imbagħad tibda għaddejja s-sena u nibdew naraw li klassijiet m'hemmx biżżejjed, għalliema m'hemmx biżżejjed u sitwazzjoni fil-klassijiet li tista' tkun ħafna aħjar.

Biex niġbdu iktar interess u motivazzjoni lejn professjoni li se tiddetermina l-futur ta' pajjiżna, l-edukazzjoni ta' wliedna, huwa neċessarju li l-kondizzjonijiet tax-xogħol ikunu attraenti.

Imma llum naraw li dawn mhumiex attraenti biżżejjed biex inħajru iktar nies.

L-istess jgħodd rigward il-pensjonijiet.

Żdiedu l-pensjonijiet u kien hemm bżonn li jiżdiedu għax wara kollox m'aħniex ħlief ingawdu l-frott ta' dak li ħloqtu intom il-pensjonanti għalina.

Dak huwa l-frott li llum il-ġurnata Joseph Muscat u sħabu qegħdin ibigħu – iktar iva milli le – bil-ħbub.

Qed jinbiegħ il-frott ta' xogħolkom, tas-sagrifiċċju li għamiltu intom, tas-sagrifiċċju li għamilna aħna li naħdmu xogħol onest, xogħol bilgħaqal.

Dak huwa l-frott li qed ibigħ Joseph Muscat, u żidilkom il-pensjonijiet kif kellu jagħmel.

Imma issa billi jagħtik żieda u t-€300 fis-sena, imbagħad ikollok bżonn intervent l-isptar u l-ewwel jagħmlulek appuntament, jasal l-appuntament u ġurnata qabel iċemplulek u jgħidulek li milli għedna m'hemm xejn; jerġgħu jagħmlulek appuntament għal April, tistenna li jasal April u terġa' l-istess, iċemplulek u jgħidulek: "Ħu paċenzja, sinjura, għal Ġunju".

X'tagħmel?

Toqgħod tmut ġo rokna?!

Jekk għandek xi ħaġa li żgur ma tistax tistenna, ovvjament, se tmur tfittex il-kura fil-privat, u jekk se tfittex il-kura fil-privat, intom tafu li mhux it-€300 se jixorbulkom u mhux iż-żieda li tawkom se jixorbulkom!

U xi ngħidu għall-għoli tal-ħajja?

Mela l-pensjonanti ma jmorrux jixtru?

Mela l-pensjonanti ma jridux jieklu?

Il-pensjonanti għandhom bżonnijiet, if anything … Il-pensjonanti għandhom bżonnijiet iktar minn ħaddieħor, għax aħna naslu f'età fejn is-saħħa tagħna tkun tirrikjedi ħafna iktar fsied biex nibqgħu b'saħħitna.

Il-punt tiegħi hu li jekk għandna Gvern li jiġi hawnhekk jiftaħar li qiegħed fl-aqwa żmien u li għandu s-surplus, allura lilkom għandu jagħtikom żidiet biex tgħixu komdi u jagħtikom servizzi mill-aqwa.

Meta aħna nivvotaw il-flus f'dan il-Parlament, dawk il-flus ma nivvotawhomx biex ikun hemm xi ħadd u jobromhom.

Nivvotawhom biex jaslu għandkom biex il-bżonnijiet tagħkom jintlaħqu permezz ta' servizzi, u biex l-istandard tagħhom ikun dak li jixraq lill-Maltin u l-Għawdxin kollha llum fl-2019.

Sinjura President, nista' nibqa' sejra hekk fis-setturi l-oħrajn kollha.

Għax mhux billi jgħid li għandu surplus, u mbagħad lanqas siġra ma jrid iħalli.

Fejn tidħol kostruzzjoni jiġu jaqgħu u jqumu mill-interessi ta' terzi, għaliex spiċċajna li l-liġi tgħodd għal min hu żgħir.

Il-liġijiet ma jgħoddux għal min hu spalla ma' spalla ma' min imexxi dan il-pajjiż.

Dawn jagħmlu li jridu.

Hawn hu s-surplus tal-arroganza, is-surplus ta' l-indifferenza, is-surplus tal-qalb iebsa għal min ikun qed ibati, qed irabbi familja fit-trabijiet, qed jikkumbatti mard fit-trabijiet!

Dak huwa surplus ukoll, imma dak huwa surplus ta' ħażen.

Dan hu l-ħażen li qegħdin issofru minnu intom: tal-bini storiku li ntilef, tan-natura li qed titnaqqar kuljum u l-ħin kollu, u tal-arja ħażina li qegħdin insofru.

Dan hu s-sagrifiċċju li qed insofru aħna lkoll kemm aħna biex ħoloq ekonomija li hu jsejħilha tajba ħafna għax in-numri u l-GDP hekk juru.

Nista' nibqa' sejra hekk għal kull qasam, inkluż il-housing li tkellimt dwaru lbieraħ.

Sinjura President, dan kollu qegħdin insofruh għaliex il-viżjoni tal-Gvern mhijiex ċara, u mhux qed tiġi implimentata strateġija fejn lilna jserrħulna rasna li l-Gvern Laburista ta' Joseph Muscat jaf fejn irid jasal.

Kif irid jasal sfortunatament nafu, għax Malta saret il-washing machine tal-Mediterran u tal-Ewropa.

Issa llum smajna oħra aqwa.

Konna nisimgħu bil-money laundering rigward Pilatus Bank u Satabank u ħammrulna wiċċna u waqqgħulna wiċċna l-art.

Issa llum anke fit-tonn qalulna li aħna washing machine u laundry!

Allaħares ma jkunx hemm xi proxxmu jiġbrilna ġieħna kultant u jfakkarna kemm aħna poplu kburi, kapaċi u naslu fejn irridu naslu, bħalma qrajna llum fuq il-ġurnali l-aħbar sabiħa immens u imprezzabbli li Johann Debono, tifel min-naħa t'isfel ta' Malta, għamel passi ta' ġgant fl-Ingilterra jirriċerka biex sab il-kura għal ċerti cancers, li hija qabża mondjali.

Allaħares ma jkunx hemm xi ħaġa hekk kultant li tfakkarna kemm aħna poplu ċkejken imma uniku, kemm għandna gżira ċkejkna imma kbira fil-kapaċità u fit-talent li tista' toffri, għax kieku veru waqajna 'l isfel fil-ħames snin ta' Gvern ta' Joseph Muscat bit-timbru li faqqgħalna ta' korruzzjoni u ħmieġ.

Sinjura President, aħna assolutament ma naċċettawx li naqgħu down.

Lil Joseph Muscat ngħidulu li aħna l-Maltin u l-Għawdxin kburin b'pajjiżna, kburin bil-kapaċitajiet tal-poplu tagħna, u se nibqgħu nsostnu li bi flus il-poplu tagħna wliedna jingħataw l-aqwa opportunitajiet mhux biex jiġu edukati f'pajjiżhom, imma biex jaħdmu f'pajjiżhom b'kondizzjonijiet tax-xogħol li jiġbduhom, biex jibqgħu fil-pajjiż, mhux ingerrxuhom biex imbagħad indaħħlu mijiet jew eluf ta' barranin.

Lil dawn imsieken trid tgħidilhom, għax dawk ħaddiema wkoll.

Mhux talli hekk, talli hawn erba' gwappi qed jagħmlu iktar miljuni minn fuq is-saħħa ta' dawn il-ħaddiema barranin.

Lill-Maltin li qegħdin jistudjaw f'pajjiżna qegħdin tneħħulhom kull inizjattiva.

Dik li kienet il-currency biex tagħmel il-qabża biex tirnexxi f'ħajtek ġibtuha żero għaliex tgħidulhom li jekk ma jridux jaħdmu, inġibu 'l-Indjani u 'l-Pakistani, bir-rispett kollu lejn dawn in-nies.

Jien m'għandi l-ebda oġġezzjoni li f'ekonomija sostenibbli, meqjusa, studjata, ippjanata u implimentata bil-għaqal ikollna l-barranin jaħdmu wkoll, imma mhux run away economy, ħadd ma jaf x'se jiġri.

Kellna lill-Ministru tal-Ambjent – li nirrispettah, imma miskin għandu dahru mal-ħajt – li għal mistoqsija parlamentari tal-Onor.

Aquilina rrisponda li ma tawhx l-informazzjoni.

Lil Aquilina qallu li informazzjoni żgur għandu għax ir-riżultati ħarġu.

Lill-Ministru responsabbli mill-ambjent poġġewh hemm biex isallbuh.

Dan qal li rridu naħdmu fuq strateġija u fuq qafas leġiżlattiv minħabba l-iskart tal-bini għax ma jistax ikun nibqgħu narmu bil-mod li qed narmu.

Jien ngħidlu: Ħabib, inti taf li l-Gvern tiegħek, bil-barka tal-allat li hemm f'Kastilja, diġà approva proġetti enormi ta' portata ġganteska għal Malta li se jiġġeneraw skart tal-bini kontra skart kontra skart?

U inti qed tgħidli li mhux talli m'hemmx pjan, mhux talli ma tafux x'se tagħmlu bih dan l-iskart, talli lanqas biss indenjajtu ruħkom, la intom ridtu tieħdu lil pajjiżna f'din it-triq tal-oxxenità u l-esaġerazzjonijiet, taraw x'se tagħmlu b'dan l-iskart.

Tinkwieta meta tisma' lill-Onor.

Farrugia tal-Partit Demokratiku jgħidlu li qed infuru bl-iskart tal-bini kollu.

In-naħa t'isfel wieħed jista' jara trakkijiet left, right and centre, u t-toroq tal-kampanja kollha mifqugħin għax dak hu l-pjan.

Narmu l-iskart mingħajr ma nippjanaw rotot kif suppost, mingħajr ma ninforzaw u xejn.

Imma mhux biss; jaraw barriera kontra barriera tfur, jaraw il-muntanja Ta' Bordin tielgħa u kull meta tagħmel buffura riħ, in-naħat tagħna kulħadd nifsu maqtugħ u t-tfal kollha bl-ażma, u meta tistaqsih għall-infurzar jgħidilna li hemm ir-regolatur.

Sinjura President, ir-regolatur xi tridu jagħmel jekk il-Gvern ma jagħtihx ir-riżorsi biex jagħmel infurzar suret in-nies?

Imma lil dawk li qegħdin jimpalawlkom il-flus għall-partiti tagħkom ma twaqqfuhomx u tgħidulhom biex iġibu ruħhom ta' nies u mhux ta' bhejjem mal-Maltin bħalhom!

Jekk intom tibżgħu minnhom, xi tridu jagħmel ir-regolatur!

U l-mistoqsija li bilfors issir hi: Ladarba ma jeżistix pjan, x'se nagħmlu meta jkollna dawn il-proġetti kbar li se jonvolvu trakkijiet mhux ħażin?

X'se tagħmlu?

Se tordmu n-naħa t'isfel kollha taħt it-trab?!

Lapsi huwa qrib ħafna tal-Imnajdra u ta' Ħaġar Qim u joffri mixja panoramika ħafna lit-turisti.

It-turisti li jiġu Malta jmorru Ħaġar Qim u l-Imnajdra għax dawn huma l-eqdem standing stone temples u allura huwa ovvju li se jiġu 'l hemm.

Imma biex jarmu l-iskart addio l-għelieqi tal-ġenb, tas-sies, tal-wied … Radam kullimkien, u dan fix-xitwa; fis-sajf infern ġabuh hemmhekk!

Sinjura President, aħna konna ngħidu li huwa tajjeb li jkun hemm pjan nazzjonali qabel ma nagħmlu dawn il-proġetti kbar ħalli għallinqas niddeċiedu bis-sens fejn se nagħmluhom, kemm se nogħlew, kif se nagħmluhom, kif se nnaqqsu l-impatt soċjali, kulturali u uman biex ma nġennux lin-nies, u kif se jkollna infrastruttura li tforni dawn il-proġetti.

Dik telqet, ma tajtux kasha, qisu ma ġara xejn.

Fuq il-local plan qisu ma ġara xejn.

Konna nitkellmu dwar il-pjan talBajja ta' San Ġorġ, Paceville, u ma ġara xejn.

Issa qegħdin nindunaw li sopra corna bastonate lanqas għandkom l-iċken idea ta' x'se tagħmlu bl-iskart li se tiġġeneraw, ċjoè li se jiġġeneraw dawk li se jimpalawlkom il-miljuni għax tajtuhom l-art ta' wliedna bil-ħbub.

Mela huma jiġġeneraw l-iskart u aħna rridu nħallsu b'saħħitna, b'pajjiżna u b'butna.

Il-Ministru hawnhekk hekk qalilna, beda jitkellem dwar prezzijiet u mhux prezzijiet, u dwar kif se jiġi disposed of dan l-iskart fil-barrieri.

ID-DEPUTY SPEAKER: Onor. Farrugia, nitolbok tikkonkludi.

MARLENE FARRUGIA: Qed jgħiduli biex nagħlaq għax dawru r-rukkell madwari … Imma ma jimpurtax, nikkonkludi.

Li ngħidilkom hu: Iftħu għajnejkom u aħsbu b'moħħkom biex pajjiżna ma jkomplix jinsteraq u jinbiegħ bil-ħbub.

Qed ibatu l-ħafna u jgawdu l-ftit, u intom jeħtiġilkom issemmgħu leħinkom.

Leħinna waħedna mhuwiex biżżejjed, leħinkom irid jinstema' wkoll.

Grazzi.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

PERMESS TAL-KAMRA

STEFAN ZRINZO AZZOPARDI: Nitlob il-permess tal-Kamra sabiex ikun hemm interruzzjoni tad-diskussjoni għal ftit mumenti sakemm nirrapporta progress fil-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi.

Il-permess ingħata.

Fil-5.33 p.m. id-diskussjoni ġiet interrotta.

STEFAN ZRINZO AZZOPARDI (President tal-Kumitat għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi): Sinjura President, nixtieq nirrapporta li l-Abbozz ta' Liġi biex jemenda l-Kodiċi dwar il-Liġijiet tal-Pulizija, Abbozz Nru 67, għadda mill-Kumitat b'emenda.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JIMPLIMENTA L-MIŻURI TAL-ESTIMI

Il-Kamra rriżumiet id-diskussjoni fuq dan l-Abbozz ta' Liġi li ġiet interrotta ftit tal-mumenti qabel.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

MARTHESE PORTELLI: Sinjura President, xtaqt nibda billi ngħid li huwa minnu li hawn affarijiet tajbin għaddejjin fil-pajjiż, però mhux kollox huwa ward u żahar, u jkun qed isir żball jekk nitfgħu rasna fir-ramel u nibqgħu ninsistu li mexjin fuq ir-rubini.

Nemmen li dak li huwa tajjeb irridu ngħidulu tajjeb, dak li jista' isir aħjar għandna lkoll flimkien naħdmu biex intejbuh, u dak li hu ħażin irridu nirranġawh mingħajr iktar telf ta' ħin.

Waqt id-diskors tiegħi se nagħmel xi osservazzjonijiet dwar xi punti li naħseb li hemm bżonn jiġu indirizzati mingħajr iktar dewmien.

Però qabel nidħol f'dawk il-punti, xtaqt nagħmel osservazzjoni oħra żgħira.

Nitolbok ukoll tiskużani, Sinjura President, però jiena nbati ħafna bl-ażma – fil-fatt kont qed nirrelata ħafna mal-punti li bdiet issemmi l-Onor.

Farrugia - u llum hija waħda minn dawk il-ġranet.

Jiġifieri nitolbok tikkumpatini għax se nisgħol ftit mhux ħażin.

Sinjura President, diversi dokumenti ta' ekonomisti rinomati xegħlu l-bozza tal-alert u qegħdin jgħidulna biex noqogħdu attenti minn riċessjoni globali oħra.

Hawnhekk għandi quddiemi artiklu miktub miċ-Chief Global Economist ta' Deloitte li ta r-rakkomandazzjonijiet tiegħu ta' kif wieħed għandu jibda jipprepara għar-riċessjoni li jmiss.

Hawnhekk għandi artiklu ieħor tal-Economy Watch.

Dawn kollha qegħdin jagħtu piż lil dan l-alert, mhux għal Malta, imma għad-dinja kollha.

M'iniex qiegħda hawnhekk biex inbeżża' u bl-ebda mod ma rrid inbeżża', però naħseb li bħalissa qegħdin f'punt kardinali u importantissimu li ma nħallux iktar żmien jibqa' għaddej.

Irridu nibdew naħsbu bis-serjetà biex, meta r-riċessjonijiet jiżdiedu, isiru iktar b'saħħithom u jibdew anke jolqtu lil Malta, pajjiżna jkun ippreparat u jkun jista' jegħlibhom b'mod tajjeb, bħalma għamlu gvernijiet Nazzjonalisti preċedenti.

Idealment, pajjiż għandu jkun ippreparat biex meta jkun hawn riċessjonijiet, tal-inqas il-pajjiż ikollu soft landing u mhux jieħu dik id-daqqa qawwija.

Il-verità hi li l-ekonomija xi darba żgur li se jkollha slowdown.

Allura, in vista ta' dan kollu naħseb tajjeb nieħdu diversi punti in konsiderazzjoni li forsi meta wieħed isemmihom jgħid: Dawn kif jistgħu jiġu affettwati mir-riċessjonijiet?

Għax finalment fi żmien ta' riċessjoni, kollox ikun pertinenti.

Se nibda l-ewwel billi nitkellem ftit dwar l-ippjanar.

L-ewwel nett, xtaqt nibda billi nirringrazzja lill-ħaddiema kollha tal-Awtorità tal-Ippjanar, kif ukoll tal-Awtorità tal-Ambjent.

Il-verità hi li ħafna drabi, speċjalment dwar l-Awtorità tal-Ippjanar, nisimgħu ħafna kritika u nisimgħu biss dak li huwa ħażin.

Irrid nagħmilha ċara li l-kritika ħafna drabi tkun ġustifikata, però mhuwiex ġust li minħabba l-kritika li tiġi indirizzata lejn il-politika tal-Planning Authority, ilaqqatha wkoll l-impjegat li qiegħed jaħdem u jagħti l-ġurnata tiegħu ta' kuljum.

Fil-Planning Authority issir ħafna riċerka, isir ħafna xogħol u għalhekk minn hawnhekk minn qalbi xtaqt nirringrazzja lil dawk il-ħaddiema li jagħmlu xogħolhom b'mod ġenwin.

Xtaqt nitkellem dwar ostakolu partikolari li niltaqgħu miegħu ta' kuljum fejn jidħlu l-permessi.

Bħalma forsi ħafna nies jafu, meta wieħed jiġi biex jieħu deċiżjoni dwar applikazzjoni għal permess, jieħu wkoll il-feedback mingħand diversi stakeholders.

Hemm diversi stakeholders, fosthom l-Environment Protection Division, l-ERA, l-Enemalta, il-Korporazzjoni għas-Servizzi tal-Ilma, il-kunsilli lokali, is-Superintendence, id-Design Advisory Council u entitajiet oħra, bħalma huma l-Malta Tourism Authority, l-Agriculture Advisory Committee u l-Kummissjoni għall-Persuni b'Diżabilità.

Hemm ukoll diversi stakeholders oħrajn, fosthom Transport Malta, is-CPDU u l-Environmnent Health Directors.

Il-proċess hu li dawn l-entitajiet jiġu mitlubin jagħtu l-feedback tagħhom fuq l-applikazzjonijiet.

Hawnhekk għandek tliet kategoriji ta' entitajiet: hemm entitajiet li jwieġbu u jagħtu feedback tajjeb u dettaljat fuq l-applikazzjonijiet; hemm entitajiet oħrajn li jagħtu standard reply u mbagħad jagħmlulek ħafna kondizzjonijiet, u mbagħad hemm entitajiet oħrajn li ma jagħtu risposta qatt, u dan huwa ħażin.

Huwa ħażin l-ewwel nett għaliex min ikun qiegħed jevalwa l-applikazzjonijiet li għandu quddiemu ma jkunx jista' jevalwa b'mod tajjeb.

Barra minn hekk, huwa wkoll frustranti għall-applikant innifsu.

Ikun hemm ħafna telf ta' ħin tal-impjegati tal-Planning Authority u ħafna telf ta' flus ukoll għall-applikant u għall-konsulenti tiegħu.

Allura l-appell tiegħi hawnhekk huwa appell ġenwin għall-entitajiet kollha li jintalbu biex issir konsultazzjoni magħhom dwar il-permessi.

Il-konsultazzjoni ma ssirx sempliċement biex fuq il-case officer report ikun hemm miktub li t-tali entità qalet "no objection" jew li t-tali entità lanqas biss indenjat ruħha tissottometti l-feedback tagħha fiż-żmien stipulat, imma l-konsultazzjonijiet qegħdin hemm għaliex hekk biss wieħed jista' jieħu deċiżjoni tajba fuq il-permessi li jkollu quddiemu.

Hawnhekk irrid insemmi dak li qed jiġri b'mod rikorrenti fir-rigward tal-feedback mingħand is-Sovrintendenza tal-Wirt Kulturali.

Bl-ebda mod ma qed ngħid li s-Sovrintendenza qiegħda b'sieq fuq oħra, ma tagħmel xejn.

Jien ili tliet snin fuq xulxin – din hija t-tielet sena – niġi hawnhekk waqt id-diskussjoni fuq l-Estimi tal-Baġit, u nsemmi s-Sovrintendenza tal-Wirt Kulturali.

Is-Sovrintendenza m'għandhiex biex taħdem.

Din la għandha għodda u lanqas għandha nies.

Veru li dan l-aħħar iddaħħlu numru ta' nies jaħdmu magħha, però xorta waħda l-workforce li għandha ma jaqbilx mal-workload li għandha.

Jekk bħala pajjiż verament jinteressana mill-wirt kulturali tagħna ma jistax ikun li, baġit wara ieħor, din l-entità tibqa' mingħajr nies.

Nerġa' nagħmel l-appell tiegħi: jekk verament dan il-Gvern jemmen fil-wirt u fil-patrimonju kulturali tagħna, irid jara li jagħti l-għodda u n-nies neċessarji lis-Sovrintendenza tal-Wirt Kulturali.

Meta qed ngħid li trid tiġi properly staffed, qed ngħid fil-veru sens tal-kelma, jiġifieri għandha bżonn ġeoloġisti, arkeoloġisti u periti speċjalizzati anke fil-qasam tar-restawr.

Mhux kwalunkwe persuna għandha tmur taħdem hemmhekk, imma biss dawk in-nies li huma kwalifikati biex verament jagħmlu xogħolhom kif suppost.

Dak huwa l-ewwel punt li xtaqt insemmi dwar il-konsultazzjonijiet li jsiru fil-proċess tal-ippjanar.

Minn qalbi ġenwinament nerġa' nitlob lill-entitajiet biex jagħmlu xogħolhom u jagħtu l-feedback tagħhom.

It-tieni punt huwa dwar il-masterplans u l-local plans.

Bħala pajjiż konna ġejna mwegħdin li l-local plans ta' Malta kollha jkunu lesti sal-2016.

Qegħdin fis-sena 2019 u l-local plans li kienu għadhom.

Mhux hekk biss, talli kellna diversi tentattivi biex isiru l-masterplans; naħseb li kulħadd jiftakar il-famuż masterplan ta' Paceville li kien ġie launched f'Settembru 2016 u li mbagħad ġie scrapped.

M'għandix għalfejn noqgħod nirrepeti għaliex il-masterplan ta' Paceville spiċċa qatt ma ra d-dawl, għaliex tqatta' qabel biss beda.

Il-pajjiż kien ġie mwiegħed li tal-inqas il-masterplan ta' Paceville kien se jiġi ffinalizzat sa April 2017.

Dalwaqt jasal April 2019 u mhux talli l-masterplan għadu mhux lest, talli l-masterplan għal Paceville għadu lanqas biss ħareġ it-tender tiegħu.

Il-ġimgħa l-oħra, waqt laqgħa tal-Kumitat għall-Ambjent u l-Ippjanar, li għaliha konna preżenti jien, l-Onor.

Jason Azzopardi u diversi membri parlamentari oħrajn, il-Ministru responsabbli mill-proġetti kapitali qalilna li qed isir mini masterplan għal Paceville.

Mela dawn affarijiet?!

Mela fl-2016 sar masterplan fażull li kellu jiġi scrapped, imbagħad kellu jsir masterplan ieħor ħolistiku, imma dan mhux talli ma sarx u mhux talli l-Gvern ma tgħallimx li bid-direct orders f'dawn l-affarijiet ma taħdimx, talli fil-laqgħa tal-Kumitat smajna li issa se jsir mini masterplan.

Però kollox fis-sigriet; l-MOUs isiru fis-sigriet, il-kuntratti jsiru fis-sigriet u l-mini masterplans isiru fis-sigriet.

Jiena nfakkar li l-art li qiegħda tiġi kkontrollata u regolata bil-masterplans u bil-kuntratti mhijiex tal-Gvern imma hija tal-poplu, u l-Gvern għandu l-obbligu u r-responsabbiltà li jamministraha fl-aħjar interess tal-poplu Malti u Għawdxi.

Illum qed naraw li kollox qed isir bil-kontra.

Sinjura President, nixtieq issa niffoka ftit fuq l-art pubblika.

Aħna pajjiż żgħir, pajjiż mingħajr l-ebda riżors.

Meta nitkellmu dwar turiżmu kulħadd isemmi x-xeneġġjatura li għandna u mhux uffiċjalment kulħadd jgħid kemm irridu nieħdu ħsieb l-art tagħna.

Fil-verità meta qegħdin nitkellmu dwar l-art pubblika, din mhijiex qed tiġi salvagwardjata, la fl-interess pubbliku u lanqas ta' ħadd.

Anzi jiena ngħid li llum l-art pubblika qed tiġi abbużata għad-detriment tan-negozjant il-ġenwin.

Jien nappella lill-Gvern u nerġa' nfakkru li l-art pubblika mhijiex tiegħu imma hija tal-pubbliku, u li hu qiegħed hemm sempliċement biex jamministraha.

Il-prassi li wieħed ikun ippreferut fuq l-ieħor trid tieqaf.

L-art pubblika trid tkun hemm biex isservi lil kulħadd.

Ftit tal-ġranet ilu smajna oħra, smajna li r-Raffles Club ta' Pembroke se jingħata wkoll lill-Partit Laburista.

L-art pubblika, flok igawdi minnha l-pubbliku, igawdu minnha a selected few u l-Partit Laburista.

Xtaqt nagħmel ukoll żewġ punti dwar is-suq tal-proprjetà, u se nibda dwar il-prezzijiet li hemm fis-suq.

Kif nifhimha jien, jekk kulħadd jiflaħ iħallas il-prezzijiet, jekk il-pagi tal-Maltin ikunu kollha għoljin, jekk kull Malti u Għawdxi għandu l-fakultà li jixtri dar diċenti bil-prezzijiet tal-lum, allura ħallihom ħa jogħlew.

Imma mhuwiex sew li jkollok prezzijiet dejjem telgħin a skapitu ta' min ma jistax jaffordjahom.

Dan aktar u aktar meta parti mill-costs ta' din il-proprjetà tkun qiegħda tiżdied mhux għax l-iżviluppatur kapriċċjożament żied €2,000 jew €3,000 jew €10,000 fuq il-prezz, imma għax l-iżviluppatur se jibda jkollu jibda jħallas tariffi m'ogħla s-sema biex jarmi l-iskart tal-bini.

Għalhekk l-appell tal-Oppożizzjoni llum, appell li kien immexxi 'l quddiem mill-Onor.

Jason Azzopardi, hu biex issir strateġija nazzjonali dwar l-immaniġġjar tal-iskart u li jekk hemm bżonn issir across party.

Jiena ħadt pjaċir nisma' lill-Ministru Herrera.

Hawn irrid ngħid li l-Ministru Herrera huwa wieħed mill-ftit, jekk mhux l-uniku Ministru f'dawn iż-żewġ leġiżlaturi li ilni fil-Parlament, li meta jkun hemm proposti min-naħa tal-Oppożizzjoni li jkunu tajbin, dejjem ikun lest li jeħodhom on board.

Hekk għandha ssir il-politika.

Għalhekk fil-bidu jiena bdejt billi għedt li hawn affarijiet li sejrin tajjeb, imma mhux kollox sejjer tajjeb, u li dak li huwa tajjeb irridu ngħidulu tajjeb, dak li jista' jsir aħjar għandna lkoll flimkien naħdmu biex intejbuh, u dak li hu ħażin irridu nirranġawh mingħajr iktar telf ta' ħin.

Nixtieq inkompli dwar il-construction waste u norbot mal-ewwel punt li għamilt f'dan id-diskors, dwar x'qed jgħidu diversi ekonomisti, jiġifieri li jista' jkun li d-dinja tiffaċċja riċessjoni oħra f'qasir żmien.

Nemmen li l-construction waste fih innifsu huwa riżors u, jekk il-Gvern ikun intelliġenti, jista' joħloq settur ġdid għax dak ir-riżors ikun jista' jintuża b'mod aktar professjonali.

Illum hawn Malta diġà għandna numru ta' kuntratturi li jirriġeneraw, jerġgħu jużaw u jagħmlu prodotti oħrajn bil-construction waste, però dan qegħdin jagħmluh on a small scale u qegħdin jagħmluh purament għall-proġetti tagħhom.

Għaliex m'għandux il-Gvern jaħseb fi strateġija li dan isir settur ġdid fuq skala nazzjonali?

Illum għandna l-fondi Ewropej, il-fondi li jinħarġu mill-Ministeru għall-Affarijiet Ewropej, u għandna ammont ta' fondi u għajnuniet li joħorġu mill-Malta Enterprise.

Ejja naraw kif nistgħu nwessgħu l-iskop biex ninkludu l-inċentivi u naraw kif se nkabbru dan is-settur.

Niftakar li ftit tas-snin ilu kien ikun diffiċli li proġett turistiku fl-element tiegħu jikkwalifika għal fondi Ewropej.

B'argument f'postu, b'argument f'waqtu u b'argument studjat illum għandna palazzini, boutique hotels u lista sħiħa ta' setturi li joperaw fis-settur turistiku li llum qegħdin jikkwalifikaw għal dawn il-fondi.

Ejja naraw kif u x'argument għandna nġibu biex is-settur tal-kostruzzjoni jkun jista' jgawdi minn aktar skemi over and above minn dawk li hemm illum.

Ejjew ngħinu lill-entrepreneur biex jagħmel upgrade tal-makkinarju li għandu ħalli jtejjeb il-proċess li għandu.

Issemmux il-BICC, għax kulħadd jaf x'hemm għaddej fil-BICC.

Il-BICC is just a name, u xħin tagħsru ma joħroġ xejn.

Irrid nara li l-awtorità li waqqaf il-Gvern riċentement dwar il-kostruzzjoni u li se tieħu over tagħmel dak li m'għamilx il-BICC u dak li l-kuntratturi tant iriduha tagħmel.

Sinjura President, nixtieq ukoll li s-settur tal-kostruzzjoni jibda jingħata certificates of recognition kemm tal-good standards, kif ukoll tal-good practices tagħhom.

Illum x'jiġri fis-suq?

Ovvjament, biex timplimenta ċerti standards se jkollok costs ikbar, imbagħad dak li jkun jispiċċa mhuwiex kompetittiv, u hawnhekk fejn irid jidħol il-Gvern.

Jekk il-Gvern irid li pajjiżna jgħolli l-istandards tiegħu, irid ukoll jgħin u jagħti l-appoġġ tiegħu lil dawk in-negozji, lil dawk is-setturi, lil dawk il-kuntratturi li mhux għalihom jgħaddi kollox, imma li jkunu kapaċi jinvestu fl-operat tagħhom kollu, lil dawk il-kuntratturi li jġibu rispett lir-residenti.

Ġieli tgħaddi minn triq fejn ikun hemm construction site u tistħajlek qiegħed fi Tripli fl-aqwa tal-gwerra.

Imbagħad tgħaddi minn construction site oħra u taraha pulita bil-boarding kif suppost.

Dawk huma d-differenzi u dak huwa fejn wieħed għandu jagħmel distinzjoni bejn wieħed u l-ieħor.

Jiena nemmen li dawn il-good practices għandhom jiġu rikonoxxuti.

Dawn għandhom ukoll jiġu applikati fejn jidħlu l-health and safety.

Is-sena l-oħra rajna mewt wara l-oħra fuq il-postijiet tax-xogħol u naħseb li dawn huma kollha issues li wieħed għandu jindirizza.

In the long run, dan jgħin biex titjieb l-image ta' pajjiżna.

Grazzi.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

KAROL AQUILINA: Sinjura President, fid-diskors għall-Baġit ta' din is-sena l-Ministru Edward Scicluna għoġbu jirreferi - ikolli ngħid fil-qosor ħafna - għall-bejgħ taċ-ċittadinanza, għall-bejgħ ta' dik li hija l-identità ta' kull wieħed u waħda minna l-Maltin u l-Għawdxin.

Il-Ministru għall-Finanzi qal hekk:

"Aħna kburin b'dan u se nkomplu naħdmu biex nibqgħu fuq quddiem nett f'dan il-qasam tant importanti għalina.".

Ma tridx ħafna biex tibqa' fuq quddiem nett ta' xi ħaġa li ħafna pajjiżi, fosthom il-Bulgarija, kienu qegħdin jagħmluha u issa qegħdin jirtiraw il-pożizzjoni li ħadu u saħansitra waqfu jbigħu ċ-ċittadinanza tagħhom.

Imma l-Ministru għall-Finanzi ddikjara li hu kburi li pajjiżna qed ibigħ iċ-ċittadinanza tiegħu!

Fil-fehma tiegħi, imma wkoll fil-fehma ta' ħafna nies oħrajn mhux biss min-naħa tal-Oppożizzjoni imma anke minn opinjonijiet differenti fil-pajjiż, din kienet waħda mill-agħar deċiżjonijiet li ħa l-Gvern Laburista wara li tela' fl-2013.

Infakkar li din ma kenitx deċiżjoni li l-Gvern Laburista ħa għaliex kellu mandat elettorali biex jeħodha.

Infakkar li qabel l-elezzjoni tal-2013 il-bejgħ taċ-ċittadinanza ma ssemma qatt; la ssemma f'xi manifest elettorali tal-Partit Laburista, la ssemma f'xi dokument politiku ieħor ta' policy tal-Partit Laburista, la ssemma f'xi wieħed mid-diskorsi li kienu jsiru fil-mass meetings, la ssemma f'xi programm tat-televiżjoni fuq ONE TV, la ssemma fuq ir-radju, la kien hemm xi ħadd mill-kandidati li qal li issa nibdew inbigħu ċ-ċittadinanza Maltija u nagħmlu l-flus minnha, u lanqas issemma minn xi ħadd li pubblikament jissapportja lill-Partit Laburista.

Ma ssemma assolutament minn ħadd.

Però nafu bħala fatt li qabel l-elezzjoni tal-2013, dawk li llum qegħdin ibigħu ċ-ċittadinanza Maltija f'isem il-Gvern Malti, jiġifieri Henley & Partners, kellhom kuntatti u laqgħat mal-Partit Laburista.

Allura wieħed ma jridx ikun investigatur prim biex jinduna li kien hemm ftehim fis-seħħ bejn il-kumpanija Henley & Partners u l-Partit Laburista, li mbagħad ġie l-Gvern Laburista, biex ladarba jinbidel il-gvern jibda jsir il-bejgħ taċ-ċittadinanza.

Fil-fatt dan il-proċess ta' bejgħ taċ-ċittadinanza beda mill-ewwel wara l-elezzjoni.

Issa nafu x'jiġri meta l-partit fil-gvern ma jirbaħx elezzjoni u jidħol partit ieħor, f'dan il-każ il-Partit Laburista.

Dejjem ikun hemm perijodu ta' aġġustament bejn partit u ieħor meta jidħol fil-gvern.

Imma rrid ngħid li f'din il-kwestjoni l-Gvern Laburista kien beda mill-ewwel fit-triq biex jibda jbigħ iċ-ċittadinanza.

Fil-fatt, il-Gvern kien ħareġ tender, kien ħareġ avviż legali, u prattikament, sa Diċembru tal-2013, disa' xhur wara, mill-ewwel beda jsir il-bejgħ taċ-ċittadinanza.

Dak iż-żmien kien hawn għagħa sħiħa, bħalma għad hawn għagħa llum dwar il-bejgħ taċ-ċittadinanza.

Minn dak iż-żmien sal-lum ġraw ħafna affarijiet mhux biss f'pajjiżna, imma anke fl-Unjoni Ewropea u madwar id-dinja ċivilizzata, u ċerti affarijiet qed jingħataw importanza ħafna ikbar.

Pereżempju, il-ġlieda kontra l-ħasil ta' flus illum il-ġurnata saret prijorità assoluta ta' kull pajjiż demokratiku, ta' kull pajjiż li jirrispetta lilu nnifsu.

Jekk pajjiż ma jiġġelidx il-ħasil tal-flus ikun qed ipoġġi lilu nnifsu f'kategorija ta' pajjiżi li ma tistax tafdahom.

Jista' jkun ikollhom il-ġid kollu tad-dinja, jista' jkun għandhom il-flus, imma jekk dak il-pajjiż ma jurix rieda soda u ferma li jiġġieled il-ħasil tal-flus, allura dak il-pajjiż mhuwiex denju li jirċievi r-rispett u r-rikonoxximent minn pajjiżi oħra.

Kif għidt, f'pajjiżna għad għandna reazzjoni negattiva ħafna għall-bejgħ taċ-ċittadinanza.

Forsi din ir-reazzjoni ma tidhirx fl-apert għaliex il-Gvern jipprova jbellagħha lil kulħadd li dan il-bejgħ taċ-ċittadinanza qed ikollu xi effett pożittiv immens fuq l-ekonomija Maltija.

Dan jista' jkun il-każ f'ċertu mumenti; imma, jekk wieħed iħares 'il barra miċ-ċirku ristrett tal-Gvern, wieħed jinduna li l-bejgħ taċ-ċittadinanza poġġa lil pajjiżna fil-kategorija ta' pajjiżi li hemm dubju dwarhom.

Meta ngħid dubju mhux qed nitkellem dwar dubju jekk għandniex inkunu membri tal-Unjoni Ewropea.

M'hemmx dubju li llum il-Partit Laburista, wara tant snin, qed jirrikonoxxi li dik kienet deċiżjoni tajba.

Dik kienet deċiżjoni li l-poplu Malti ħa u li huwa ma kienx parti minnha, anzi li huwa opponieha.

Sinjura President, huwa kemm aħna rridu tassew inkunu Ewropej li hemm dubju.

Hemm dubju dwar kemm aħna tassew irridu nkunu pajjiż serju fil-ġlieda kontra l-korruzzjoni u fil-ġlieda kontra l-ħasil ta' flus.

Huma f'dawk l-affarijiet li hemm id-dubju dwarhom u mhux affarijiet oħra.

M'hemmx dubju li pajjiżna għandu welfare state tajjeb, li għandu servizzi soċjali tajbin.

Dan naħseb li l-pajjiżi kollha jirrikonoxxuh.

M'hemmx dubju li pajjiżna għandu ċerti vantaġġi fejn jidħlu s-servizzi finanzjarji u li aħna għamilna avvanzi kbar.

Mela le, hemmhekk hemm ċertezza rikonoxxuta miż-żewġ naħat tal-Kamra u aċċettata mill-komunità internazzjonali kollha.

Ħadd ma jistaqsi dwarha u jiddubita minnha.

Pajjiżna hemmhekk miexi fit-triq it-tajba.

Li mhux miexi fit-triq it-tajba huwa fl-affarijiet li huma essenzjali biex dawn l-affarijiet jibqgħu jirnexxu għas-snin li ġejjin, li huma, kif għidt, il-kwestjoni tal-ġlieda tal-ħasil tal-flus u l-ġlieda kontra l-korruzzjoni.

Waħda mill-affarijiet li l-Gvern kontinwament itambar dwarha fir-rigward tal-bejgħ taċ-ċittadinanza hija li din l-iskema, dan il-programm, kif sejjaħlu l-Gvern, huwa approvat mill-Kummissjoni Ewropea.

Il-Prim Ministru jħobb jgħid li din għandha l-approvazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea.

Din il-ħaġa ilu jirrepetiha mill-2014.

Iħobb jgħid li dan hu l-uniku programm tal-bejgħ taċ-ċittadinanza li għandu l-approvazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea.

Il-Prim Ministru mhux qed jgħid il-verità.

Mhuwiex veru li l-Kummissjoni Ewropea xi darba jew f'xi okkażjoni jew f'xi ċirkostanzi qalet li l-bejgħ taċ-ċittadinanza Maltija għandu l-approvazzjoni tagħha.

Il-Kummissjoni qed tgħid li mhux veru li l-bejgħ taċ-ċittadinanza hija xi ħaġa aċċettabbli jew inkella approvata jew sanzjonata minnha.

Min jgħid li l-bejgħ taċ-ċittadinanza għandu l-approvazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea qiegħed jigdeb, jigdeb lilu nnifsu, jigdeb mar-realtà, u jigdeb lil kull ċittadin Malti u Għawdxi.

Dan mhux qed ngħidu jien, imma qed tgħidu l-Kummissarju Ewropew għall-Ġustizzja, Věra Jourová .

Sa ftit tal-jiem ilu qalet ċar u tond, f'isem il-Kummissjoni Ewropea, meta mistoqsija anke fil-Parlament Ewropew, li assolutament mhuwiex minnu li l-Kummissjoni Ewropea xi darba jew oħra approvat jew qed tapprova l-bejgħ taċ-ċittadinanza.

Allura l-Prim Ministru ma jistax ikompli għaddej biha, ma jistax ikompli jigdeb dwar dan il-fatt, ma jistax jipprova jibqa' jbellagħha lill-Maltin u Għawdxin li xi ħaġa ħażina li qed jagħmel qisha saret tajba.

Il-Kummissjoni Ewropea qatt ma qalet hekk!

Qed tgiddbu l-Kummissjoni Ewropea stess!

Pajjiżna issa għal numru ta' snin m'għadux mal-pajjiżi l-ġodda.

Illum aħna pajjiż li qegħdin fis-sistema tal-Unjoni Ewropea b'ruħna u b'ġisimna mingħajr ħadd ma jiddubita dwarna.

Li hemm dubju, kif diġà għidt, huwa kemm aħna rridu li tassew inkunu Ewropej.

Kif ngħidu ħafna drabi, l-Ewropa mhijiex qiegħda hemm biex issalvana mill-problemi tagħna stess; huwa aħna li rridu nsalvaw lil pajjiżna mill-problemi li noħolqu.

Aħna pajjiż li minħabba l-bejgħ taċ-ċittadinanza ħadna fama ħażina, għaliex għamilna u qegħdin nagħmlu dak li l-ebda pajjiż ieħor fl-Unjoni Ewropea ma għamel!

Aħna ddeċidejna li nbigħu parti mis-sovranità tagħna lil nies li ma nafuhomx minn Adam, lil nies li ma nafux x'inhuwa l-background tagħhom, lil nies li ma nafux minn fejn ġabu l-flus biex xtraw iċ-ċittadinanza.

Ma nafux jekk dawn il-flus ġewx mill-kriminalità, għax wirtu lil xi ħadd, jew ġewx minn attivitajiet ta' korruzzjoni.

Ma nafux jekk dawn ġewx minn fuq in-nies ta' pajjiżna, bħalma sfortunatament ġieli ġara f'pajjiżi fejn kien hemm rivoluzzjonijiet u f'daqqa waħda grupp żgħir ta' nies jieħu f'idejh dak li l-Istat ikun bena matul is-snin.

Sinjura President, dawn huma kollha mistoqsijiet li ġustament jagħmluhom il-Maltin.

Imma tagħmilhom ukoll il-Kummissjoni Ewropea.

Ejja ngħiduha kif inhi: liema pajjiż li jirrispetta lilu nnifsu u liċ-ċittadini tiegħu joffri għall-bejgħ iċ-ċittadinanza tiegħu?

Liema pajjiż?

Liema pajjiż tiġih f'moħħu li parti mill-identità tiegħu, parti mis-sovranità tiegħu jagħmlilha prezz?

L-ebda pajjiż ma jagħmilha.

Aħna kważi ddistingwejna ruħna fis-sens il-ħażin.

Aħna bħala pajjiż nafu, bħalma jaf kull stat membru tal-Unjoni Ewropea, li fejn jidħol l-għoti taċ-ċittadinanza, dik hija prerogattiva ta' kull pajjiż individwali, għaliex il-Kummissjoni Ewropea ma tiddeċidix kollox.

Hemm aspetti fejn aħna, b'għażla tagħna, naċċettaw dak li tiddeċiedi l-Kummissjoni Ewropea u nkunu parteċipi f'dak il-proċess.

Imbagħad, hemm affarijiet oħra li kull stat membru għandu dritt jiddeċiedi hu x'jagħmel u ma jagħmilx dwar dak is-settur partikolari, però dan irid jagħmlu bir-responsabilità li jġib miegħu l-fatt li aħna parti minn grupp ta' 28 pajjiż, fejn hemm ċerti regoli, hemm ċertu understanding, hemm ċertu rispett u hemm ċerti interessi komuni li rridu nipproteġu kuljum.

Ma tistax tiġi ġurnata fejn xi pajjjiż jgħid li se jaħseb għal rasu.

Aħna qegħdin fl-Unjoni Ewropea għaliex inħossuna Ewropej daqskemm aħna Maltin.

Aħna nħossuna parti minn din il-komunità politika li tfisser li jekk hemm xi ħaġa li għandna niddeċiedu, niddeċiduha fl-interess ta' kull wieħed mill-pajjiżi Ewropej u mhux niddeċiedu xi ħaġa biex insawtu lil xi pajjiż ieħor.

Dik hija xi ħaġa sabiħa ħafna fl-Unjoni Ewropea.

Il-Partit Laburista kien ibeżża' lin-nies li se tiġi l-Kummissjoni Ewropea u tibda timponi l-affarijiet.

Dan assolutament mhuwiex minnu.

Aħna għandna persuna fil-Kummissjoni Ewropea, għandna r-rappreżentanti tagħna fil-Parlament Ewropew, aħna jkollna l-ministri tagħna fil-Kunsill tal-Ministri, u allura għandna sehem sħiħ u attiv fil-proċess Ewropew u fit-teħid tad-deċiżjonijiet.

Suinjura President, mhux ta' b'xejn li immedjatament malli bdiet din l-iskema ta' bejgħ taċ-ċittadinanza, l-istituzzjonijiet Ewropej mill-ewwel tkellmu dwarha.

Infakkar li waħda mill-ewwel istituzzjonijiet li tkellmu dwarha, apparti l-Kummissjoni Ewropea kif diġà semmejt u se nkompli nispjega, kien proprju l-Parlament Ewropew li għamel sessjonijiet sħaħ jiddiskuti l-bejgħ taċ-ċittadinanza.

Kellna kundanna wara l-oħra għall-bejgħ taċ-ċittadinanza li għoġbu jagħmel il-Gvern Laburista.

Stqarrija wara l-oħra, mhux min-naħa tal-Partit Popolari Ewropew, li tiegħu l-Oppożizzjoni hija membru, imma mill-partiti kollha li hemm rappreżentati fil-Parlament Ewropew, mill-pajjiżi kollha Ewropej, inkluż Malta, mir-rappreżentanti Maltin fil-Parlament Ewropew, bl-eċċezzjoni ta' dawk eletti f'isem il-Partit Laburista.

Pajjiżna ħa din il-fama minħabba xi ħaġa li għamel hu mhux minħabba xi ħaġa li għamel xi pajjiż ieħor.

Min ħareġ bl-idea li nbigħu ċ-ċittadinanza?

Mhux il-Gvern Laburista ħareġ biha?

Allura kif jista' mbagħad joqgħod jipprova jwaħħal f'ħaddieħor li qed jikkritikah dwar xi ħaġa daqshekk oxxena?

Kif kont qed ngħid, il-Parlament Ewropew stqarr diversi drabi li hu kontra l-bejgħ taċ-ċittadinanza u insista fuq numru ta' punti, fosthom żewġ punti ewlenin.

L-ewwel nett, insista li l-Kummissjoni Ewropea tieħu azzjoni biex jaraw ftit kif pajjiżna qed ibigħ iċ-ċittadinanza u kif pajjiżi oħrajn kienu deħlin fi skemi simili.

It-tieni, insista li jkun hemm ċerti salvagwardji.

Pereżempju, il-Parlament Ewropew insista ħafna drabi li jkun hemm rabta ġenwina bejn il-persuna u l-pajjiż – u aktar tard nidħol fid-dettall dwar dan – kif ukoll li jkun magħruf min qed jixtri ċ-ċittadinanza.

Il-Parlament Ewropew insista wkoll li ċ-ċittadinanza m'għandhiex tkun prodott, biex insejjaħlu hekk, bħallikieku wieħed jista' jidħol f'ħanut, jara l-prezz fuq il-prodott u jiddeċiedi li jixtrih, kif sfortunatament qed isir f'pajjiżna.

Għaliex kemm il-Parlament Ewropew, kif ukoll l-Oppożizzjoni, qegħdin jinsistu dwar din il-ħaġa?

Għaliex iċ-ċittadinanza hi xi ħaġa li wieħed jiġi onorat biha.

Mhijiex xi ħaġa li wieħed jista' jixtri.

Iċ-ċittadinanza hi xi ħaġa li biex takkwistaha jrid ikun hemm rabta bejn il-persuna u l-pajjiż, u dik ir-rabta ma tista' tiġi qatt bil-flus.

F'pajjiżna, apparti din l-iskema taċ-ċittadinanza, għandna sistema ta' kif persuna ssir ċittadin Malti.

Qed nirreferi għaċ-ċirkostanzi fejn persuna trid tiġi fostna bil-permessi kollha neċessarji, tibda taħdem hawnhekk, tibda tħallas it-taxxi hawnhekk, tagħmel kuntatt mal-komunitajiet tagħna, tibni relazzjonijiet, tinvesti f'negozju, issir tafna, probabbilment tispiċċa titgħallem il-lingwa – ħafna drabi aħjar minna – tidra l-użanzi tagħna, tagħti kontribut fil-komunitajiet tagħna u jgħaddu ammont ta' snin sakemm dik il-persuna mbagħad issir Maltija.

Issir Maltija b'għażla konxja, u dik l-għażla tiġi studjata mill-awtoritajiet u mhux sempliċement wieħed japplika u jingħata ċ-ċittadinanza.

L-istess bħalma jsir f'kull pajjiż ieħor tal-Unjoni Ewropea, kif ukoll madwar id-dinja.

Pajjiżi kbar għandhom sistemi sħaħ ta' kif wieħed isir ċittadin; dak li jkun ikun irid joħloq rabta mal-pajjiż u jkun hemm regolamenti stretti ħafna, kif konna nkunu aħna bħala pajjiż qabel ġiet din l-iskema taċ-ċittadinanza.

Dan huwa dnub mejjet li sar min-naħa tal-Partit Laburista.

Dan huwa dnub li ma jinħafirx, għaliex pajjiżna qed jippermetti li, għall-flus, persuni li ma nafuhomx isiru ċittadini Maltin sempliċement għax għandhom il-flus, sempliċement għaliex għandhom bżonn ċittadinanza oħra għax b'dik ta' pajjiżhom ma jistgħux jieħdu li jridu, għax b'dik ta' pajjiżhom qegħdin f'riskju li jinqabdu jew jinżammu għal xi ħaġa jew li jiġu esposti minħabba xi ħaġa.

Hemmhekk tinħoloq il-problema, għaliex dak li mhuwiex tajjeb għal pajjiżi oħra mhuwiex tajjeb għal pajjiżna.

Mela inti jista' jkollok xi ħadd, kif għandna diġà, li jsir ċittadin Malti u jkun involut fil-kriminalità organizzata?!

Mela inti jista' jkollok xi ħadd li f'perjodu ta' għaxar snin isir miljunarju u ħadd ma jaf u ħadd ma jista' jgħid kif dan sar miljunarju?!

Huwa sew li jkollok lil xi ħadd li f'daqqa waħda jaqbdu paniku u jibda jfittex passaport ieħor, apparti dak ta' pajjiżu, biex iħallih moħbi ħalli meta jiġi l-waqt jaħrab minn pajjiżu u jkun jista' jgħid li hu ċittadin tal-Unjoni Ewropea?

Ma jkunx irid jgħid li hu ċittadin Malti għax kważi lanqas jinteressah pajjiżna; jinteressah biss li jkun ċittadin tal-Unjoni Ewropea, li jfisser li jista' jmur fis-27 pajjiż l-oħra, ifisser li jista' jagħmel negozju, li jista' jmexxi flusu.

Dak hu li jkunu jridu fil-verità, u aħna bħala pajjiż inkunu kretini u naċċettaw li nbigħulu waħda mill-iktar affarijiet għeżież għalina.

Jekk insiefer, niltaqa' ma' min niltaqa', ħadd ma jista' jiġi jgħidli li hu Malti, għax jiena Malti mhux hu.

Ħadd ma jista' jiġi jgħidli li joqgħod is-Siġġiewi jew Tas-Sliema jew San Ġiljan jew wherever u li għandu rabta mal-komunità u li żżewweġ Maltija.

Dawn ma jkunux bħali, ma jgħixux hawn, ma tweldux hawnhekk.

Issa aħna nafu li fil-kunċetti legali tagħna jeżistu żewġ modi kif issir ċittadin fil-verità: jew għax inti tkun twelidt fuq din l-art, jew inkella għax tkun iżżewwiġt lil xi ħadd Malti jew innaturalizzajt ruħek bħala ċittadin.

Dan il-kunċett tal-bejgħ taċ-ċittadinanza jġib fix-xejn il-kunċetti mħaddnin għal snin twal mhux minn pajjiżna biss, imma mill-pajjiżi kollha tad-dinja ta' kif persuna tiġi rikonoxxuta bħala ċittadin.

Fit-23 ta' Jannar li għadda, il-Kummissjoni Ewropea ħabbret rapport, li se nippreżenta kopja tiegħu fl-aħħar ta' dan id-diskors, li fih għamlet analiżi tal-iskemi ta' bejgħ taċ-ċittadinanza li prattikament minnhom issa hemm tlieta biss fl-Ewropa.

Il-Bulgarija waqqfuha, iddeċidew li jarmuha.

Il-Parlament tal-Bulgarija iddeċieda li din ma tgħoddx għall-pajjiż.

Il-Bulgarija ddeċidew hekk u mhux Malta.

Ċipru għandhom sistema li kważi qegħdin jgħidu li ma jridux ibigħu ċ-ċittadinanza.

Ċipru kważi qegħdin jagħmluha impossibbli li tixtri ċ-ċittadinanza Ċiprijotta.

Saħansitra, għandhom sistema li l-isem tal-persuna meta japplika, bħal meta xi ħadd jiżżewweġ, jippubblikawh minn qabel għax ma jridux ċerti nies u ma jridux jidħlu f'ċertu inkwiet.

Allura pajjiżna jibqa' l-uniku pajjiż li jrid jagħmel ċerti affarijiet.

Il-Kummissjoni Ewropea qalet b'mod ċar ħafna x'inhuma r-riskji li pajjiżna qed jesponi lilu nnifsu għalihom.

Aħna qegħdin nesponu lil pajjiżna stess għal dawn ir-riskji.

Imma wkoll qed nagħmlu dan lis-27 pajjiż ieħor tal-Unjoni Ewropea u ngħid ukoll pajjiżi lil hinn mill-Unjoni Ewropea, għax aħna għandna relazzjonijiet u ftehim ma' ħafna pajjiżi oħrajn li jirrikonoxxu ċ-ċittadini Ewropej u d-drittijiet tagħhom.

Il-Kummissjoni Ewropea, fost oħrajn, semmiet ir-riskju għas-sigurtà.

Għaliex?

Għax ma nafux min huma dawn il-persuni.

Aħna qegħdin indaħħlu nies li jsiru ċittadini Maltin mingħajr ma nafu proprjament x'għamlu matul ħajjithom.

It-tieni riskju huwa dak ta' ħasil ta' flus.

Kif diġà semmejt, issib min isir miljunarju fi spazju ta' ftit snin u ma jkunx kapaċi juri minn fejn ġejjin il-flus tiegħu.

Dawn huma każi ċari ta' ħasil ta' flus.

Meta wieħed isir ċittadin Malti jipprova jgħaddi l-flus mis-sistema bankarja tagħna u joħloq affarijiet biex taparsi juri li dawk il-flus huma nodfa.

It-tielet hemm ir-riskji ta' korruzzjoni li naħseb m'hemmx għalfejn nispjega dwarhom għax hawnhekk hawn ħafna membri li kapaċi jispjegawha iktar minni.

Hemm ukoll riskji ta' evażjoni ta' taxxa li wkoll ma naħsibx li għandi għalfejn nispjegaha.

Dawn kollha huma riskji li kull pajjiż membru tal-Unjoni Ewropea, kull stat sovran jagħmel ħiltu kollha biex jevita għal pajjiżu.

Saħansitra f'dawn l-aħħar snin kien hemm diversi trattati u direttivi tal-Unjoni Ewropea li anke f'din il-Kamra approvajna u ddiskutejna fid-dettall, u li dħalna f'ċertu dettall dwarhom.

Twaqqfu istituzzjonijiet ġodda fuq livell Ewropew, fuq livell ta' pajjiżi individwali u fuq livell ta' komunità internazzjonali biex niġġelduhom, fosthom il-ħasil ta' flus, il-korruzzjoni u l-evażjoni tat-taxxa.

Dawn huma affarijiet li pajjiżna għandu jevita b'kull mod possibbli, u wieħed mill-modi kif nevitawha huwa proprju billi ma nbigħux iċ-ċittadinanza.

Sinjura President, tan-naħa l-oħra jistaqsu dwar x'inhi l-pożizzjoni tagħna.

Il-Partit Nazzjonalista hu, kien, għadu u se jibqa' kontra l-bejgħ taċ-ċittadinanza.

Dan qed ngħidu għaliex il-Gvern jipprova jagħti l-impressjoni li l-Oppożizzjoni biddlet xi forma ta' pożizzjoni.

Nerġa' nistqarr ċar u tond li l-Oppożizzjoni kienet, għadha u se tibqa' kontra l-bejgħ taċ-ċittadinanza.

Nitkellem għalija nnifsi, jien ngħid li waħda mill-ewwel affarijiet li nixtieq li jagħmel Gvern Nazzjonalista ġdid hi li jneħħi l-iskema taċ-ċittadinanza u jippubblika b'mod immedjat l-ismijiet tal-persuni li xtraw iċ-ċittadinanza.

Dan huwa dak ukoll li tgħid il-Kummissjoni Ewropea, li jekk se jkun hemm dawn iċ-ċittadini, almenu għandna nkunu nafu min huma.

Sal-lum li jiġri huwa li tiġi ppubblikata lista f'ordni alfabetiku, imma, biex żgur il-Gvern jaħbi min huma, jippubblikaha f'ordni alfabetiku skont l-isem u mhux skont il-kunjom!

Allura jekk ikun hemm familja ta' 20 ruħ bl-istess kunjom, fil-lista lista alfabetika bl-ewwel isem, dawn ma tarahomx flimkien u ma tindunax li huma familja!

Irrid nagħmilha ċara li dan is-sigriet, jiġifieri min huma ċ-ċittadini Maltin ġodda li xtraw iċ-ċittadinanza, mhux se jibqa' sigriet għal ħafna żmien.

Se jiġi żmien mhux 'il bogħod ħafna li l-lista ta' min xtara ċ-ċittadinanza Maltija ssir pubblika.

Se jiġi żmien li jiġi żvelat min huma l-persuni ta' karattru dubjuż, li flushom ġejjin minn affarijiet li huma illeċiti, li xtraw iċ-ċittadinanza Maltija.

Se jiġi żmien fejn il-Gvern ikollu jirrispondi għalfejn aċċetta ċerti nies.

Se jiġi żmien li nsiru nafu kif ċerti persuni xtraw iċ-ċittadinanza bl-imbuttatura ta' nies għoljin fil-Gvern.

Se jiġi żmien fejn insiru nafu kif flus li ġejjin minn ċerti affarijiet daħlu fis-sistema bankarja tagħna u ntużaw biex tinxtara ċ-ċittadinanza, u dan iż-żmien mhuwiex 'il bogħod.

Sinjura President, din hija xi ħaġa li l-Gvern mhux se jirnexxilu jaħrab minnha, u allura rrid nagħmel appell lill-Gvern – anke jekk naf li mhux se jisma', xorta waħda naħseb li xi ħadd għandu jgħidha – biex din is-sitwazzjoni jindirizzaha llum qabel għada.

Fadallu għażla waħda biss x'jista' tagħmel dwar din is-sitwazzjoni, jiġifieri li jwaqqaf il-bejgħ taċ-ċittadinanza, iħassar għal kollox kwalunkwe liġi li għamel biex tinbiegħ iċ-ċittadinanza, jippubblika l-ismijiet tal-persuni li xtraw iċ-ċittadinanza, u minnufih jibda proċess ta' verifika, u mhux bħalma jagħmel ir-regolatur.

Għax ir-regolatur fil-verità x'jagħmel?

Ir-regolatur fil-verità jagħmel l-istatistika u jippubblikaha f'rapport.

Dawn ikunu l-istess affarijiet li nkunu ilna nistaqsu hawnhekk għal ma nafx kemm-il xahar, imbagħad jgħidhomlna hu fl-aħħar tas-sena għax il-Gvern ma jridx jgħidilna.

Hemm bżonn issir il-verifika dwar min huma dawn il-persuni għax pajjiżna huwa espost, kif qalet il-Kummissjoni Ewropea, għal riskji kbar li kull pajjiż li jirrispetta lilu nnifsu jagħmel ħiltu kollha biex jevitahom.

Qabel nikkonkludi, nitlob il-permess biex inqiegħed dokumenti li rreferejt għalih waqt id-diskors tiegħi fuq il-Mejda tal-Kamra.

Il-permess ingħata.

KAROL AQUILINA: Inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

ROBERT CUTAJAR: Sinjura President, l-intervent tiegħi dwar dan l-abbozz se jkun l-aħħar wieħed min-naħa tal-Oppożizzjoni, u b'dover jiena se nitkellem dwar l-oqsma li jien responsabbli li nsegwi, jiġifieri l-fondi Ewropej u l-kunsilli lokali.

Dwar il-fondi Ewropej ftit wieħed hemm x'jgħid; però rrid naċċenna żewġ ħsebijiet li kull ċenteżmu li ntnefaq mill-bidu tal-amministrazzjoni Laburista, mhux biss din li bdiet sena u nofs ilu, imma anke mill-2013 'l hawn, kollha kienu fondi Ewropej li kienu disponibbli għal pajjiżna grazzi għall-aħħar amministrazzjoni mmexxija minn Gvern Nazzjonalista, b'Lawrence Gonzi bħala Prim Ministru.

Illum, il-Gvern, bħal donnu biex jilqa', qed jgħid li mhux se nersqu viċin il-€1.3 biljun għax pajjiżna mexa 'l quddiem u l-ekonomija titkellem waħedha.

Però tajjeb infakkru li amministrazzjoni Nazzjonalista ta' dakinhar irnexxielha ġġib €1.3 biljun meta konna għaddejjin mill-agħar kriżi internazzjonali.

Dakinhar kien hawn miżuri ta' awsterità madwar id-dinja kollha, inkluż fl-Ewropa, però għax kien hemm l-għaqal fit-tmexxija, għaliex kien hemm l-għaqal fil-mod kif isiru l-affarijiet, anke fil-laqgħat b'rabta mal-pakkett finanzjarju li pajjiżna ried jikseb mill-Unjoni Ewropea, għax kien hemm l-intelliġenza, u għaliex kien hemm ukoll l-interess nazzjonali fuq quddiem nett, pajjiżna rnexxielu, b'sorpriża għal ħafna pajjiżi oħrajn, minkejja li konna l-iżgħar pajjiż fl-Unjoni Ewropea, minkejja li kien hawn ir-riċessjoni għaddejja across the board, iġib dik is-somma li għadha trendi sal-lum.

Tajjeb infakkru lill-poplu – għax kultant il-poplu jinsa – li l-fondi għal kull proġett, kull żigarella li naraw lill-ministri, wieħed wara l-ieħor, jaqtgħu u jgħidu li huwa proġett iffinanzjat mill-Unjoni Ewropea, dawk il-fondi ġew grazzi għall-amministrazzjoni preċedenti.

Sinjura President, aħna qegħdin noqogħdu pass lura milli nitkellmu u qegħdin inħallu lill-Gvern jaħdem.

Qegħdin inħallu lill-Gvern ikun hu li jinnegozja, però fil-ftit kummenti li kultant il-Gvern ikun kostrett jagħti biex iwieġeb xi ġurnalist jew għax ikun f'konferenza u jkollu bilfors jaqbad dan is-suġġett, il-Gvern bħal donnu qed jilqa' għall-possibbiltà li s-somma li pajjiżna se jkun qed jinnegozja u se jkun qed jingħata se tkun ferm 'il bogħod minn dak li kien irnexxielu jġib Gvern Nazzjonalista preċedenti.

Jalla dan il-Gvern mhux jilħaq dak l-ammont, imma jaqbżu għax aħna l-interess tagħna huwa l-pajjiż għażiż tagħna.

Però ovvjament iż-żmien jagħtina parir dwar l-impenn tal-Gvern minn dan il-lat.

Aħna bħala Oppożizzjoni se nkunu hemm kull meta jkun hemm il-bżonn li nagħmlu l-parti tagħna biex noqorbu, u possibbilment naqbżu wkoll, din is-somma.

Fl-aħħar mill-aħħar, kull ċenteżmu li jirnexxilna nġibu minn dan il-pakkett finanzjarju se jkunu qegħdin igawdu minnu l-ġenerazzjonijiet futuri ta' dan il-pajjiż.

Jiena nittama li l-Gvern bis-serjetà jifhem li għandu jkun hu li jinnegozja b'impenn.

M'għandniex noqogħdu nfittxu l-iskużi meta nkunu madwar il-mejda tad-diskussjoni, imma għandna nipprovaw inġibu l-aqwa pakkett possibbli għal pajjiżna.

Sinjura President, ma nistax inħalli dan l-Abbozz ta' Liġi jiġi konkluż mingħajr ma naċċenna wkoll għall-kunsilli lokali.

Matul dawn l-aħħar xhur tkellimna dwar riforma, liema riforma għadha ma daħlitx fis-seħħ għax ovvjament il-Gvern waqa' lura, anke jekk irrid nirrikonoxxi li dan ġara għax qed jiġu kkonsidrati wħud mit-80 proposta li ressqet l-Oppożizzjoni Nazzjonalista.

Dan huwa prova ta' kemm mhuwiex veru li aħna Oppożizzjoni negattiva.

Kien ikun faċli għalina li noqogħdu bilqiegħda nikkritikaw biss u nħallu lill-Gvern jagħmel dak li għandu jagħmel.

Imma le, taħt it-tmexxija ta' Dr Adrian Delia dehrilna li għandna rressqu 80 proposta biex il-Gvern jikkonsidra bis-serjetà.

Meta l-Gvern ippreżenta l-White Paper, b'sorpriża sibna li kienu ħamsa biss il-proposti li ġew inklużi fost l-erbgħin proposta li ressaq il-Gvern fil-White Paper, li kienet ikkritikata mhux ftit minn ammont kbir ta' sindki ġejjin minn partiti differenti.

Dawn qalu li din il-white paper kienet nieqsa mis-sustanza u kienet nieqsa minn dak li verament għandhom bżonn il-kunsilli lokali biex ikomplu jagħmlu differenza fil-ħajja tan-nies.

Hawn irrid ngħid li dawn it-80 proposta huma kollha fattibbli.

Dawn ma ġibnihomx minn żniedna, imma għamilna tliet xhur konsultazzjoni interna, ġibna nies esperti f'diversi oqsma, nies li għandhom esperjenza u li aċċettaw l-istedina tal-Partit Nazzjonalista, u kkontribwixxew biex ħriġna b'dawn il-proposti.

B'wiċċi minn quddiem ngħid li ppreżentajna dokument li bis-serjetà jista' jagħmel differenza fil-ħajja tan-nies, u l-Gvern bħal donnu f'mument minnhom irrealizza – u hawnhekk nirrikonoxxi l-ħidma tal-Onor.

Silvio Parnis – u reġa' bagħat għall-Oppożizzjoni biex niflu dawn il-proposti u naraw dak li nistgħu naqblu dwaru.

Ovvjament, ir-riżultati, jekk Alla jrid, joħorġu fil-ġimgħat li ġejjin.

S'issa jidher li kien hemm żblokk pożittiv, però l-Oppożizzjoni għadha mhijiex kuntenta.

L-Oppożizzjoni trid li l-Gvern, li se jkun hu li jdaħħal din ir-riforma għax hu qiegħed fil-gvern, verament idaħħal dawn il-proposti tagħna u mhux jitħallew fuq l-ixkaffa.

Fil-ġimgħat u x-xhur li ġejjin, aħna bħala Oppożizzjoni se nibqgħu ninsistu li jiddaħħlu l-maġġor parti ta' dawn it-80 proposta – jekk mhux kollha – biex is-sindki u l-kunsilliera verament ikunu qed jagħmlu differenza fil-ħajja tan-nies.

In-nies, fl-aħħar mill-aħħar, meta jiġu biex jagħżlu l-kandidati tagħhom fil-25 ta' Mejju li ġej, jirriflettu wkoll min huma dawk il-kandidati li verament qegħdin hemmhekk biex iwettqu dak li jista' jagħmel differenza fil-ħajja tan-nies.

Irrid ngħid ukoll li meta qegħdin nitkellmu dwar riforma m'għandniex nidħku bina nfusna u naħsbu li l-problemi li qegħdin jiffaċċjaw il-kunsilli lokali f'pajjiżna se jitilqu bħallikieku b'bakketta maġika wara li tidħol fis-seħħ ir-riforma li għad irridu naraw x'se tkun.

Illum għandna sindki u kunsilliera demotivati.

Għandna sindki u kunsilliera, anke tal-Partit Laburista, li ġew f'din il-Kamra ftit tal-ġimgħat ilu u tkellmu quddiem il-Ministru u s-Segretarju Parlamentari u qalu lill-Gvern li ma jistgħux jibqgħu sejrin hekk.

Qalulu li ma jistgħux jibqgħu jiġu umiljati u ma jistgħux jibqgħu jiġu ttrattati b'dan il-mod.

In-nuqqas ta' rispett lejn il-kunsilliera tagħna ma jagħmilx ġieħ lil dan il-Gvern.

Hemm sindki ġejjin mill-Partit Laburista li ġew f'din il-Kamra u tkellmu b'ġenwinità għax għandhom għal qalbhom il-kunsilli lokali, u qalu li qegħdin jiġu ttrattati ħażin, li mhux qegħdin jiġu kkonsultati, li hemm dipartimenti tal-Gvern li jgħadduhom biż-żmien u jdumu anke ħames ġimgħat biex jibagħtu acknowledgement ta' talba li jkun għamel il-kunsill lokali.

Għaliex niġu nitkellmu f'din il-Kamra b'mod li donnu l-kunsilli lokali għaddejjin kollox ward u żahar?

Le, mhux kollox huwa ward u żahar.

Nistgħu niktbu volumi ta' miżuri fir-riforma, imma jekk mhux se jkollna Gvern li minn fuq s'isfel bis-serjetà jibda jirrispetta lill-kunsilli, inutli nitkellmu dwar sindki full-time.

Hawn irrid ngħid li qabel ma niddiskutu mal-Gvern l-issue ta' sindku full-time jew le, irridu naraw li l-Gvern bis-serjetà jibda jirrispetta l-kunsilli lokali, u hawnhekk se nagħti eżempju.

Ftit tal-ġranet ilu, għamilt domanda parlamentari wara li fi Triq San Pawl fin-Naxxar, triq li jgħaddu minnha kwantità ta' karozzi kuljum, il-Gvern, permezz ta' Transport Malta, waħħal sinjali li jindikaw li hemm camera.

Dan huwa sinjal normali li fid-dinja kollha jindika li f'dik iż-żona twaħħlet speed camera, u allura ma jistax jiġi l-Ministru u fir-risposta tiegħu jgħidli li ma kkonsultax mal-kunsill lokali dwar dan.

Mhuwiex aċċettabbli li hawn ministri llum li jaħsbu li jistgħu jiġu f'din il-Kamra u jgħaddu lin-nies biż-żmien.

Le, ma nistgħux nitkellmu dwar riforma u mbagħad naġixxu b'dan il-mod.

X'jiġifieri ħaddiema ta' Transport Malta jmorru fi Triq San Pawl, in-Naxxar, iwaħħlu s-sinjali li jindikaw li hemm speed camera, issir id-domanda parlamentari minni u l-Ministru jirrispondi li ma kienx hemm konsultazzjoni għax m'hemmx speed camera!

Le, Ministru, il-kunsilliera tagħna jixirqilhom aħjar.

Dawk bħalek qed jirrappreżentaw lin-nies.

Dawk bħalek qegħdin hemmhekk bil-vot tar-residenti u allura ma jistax ikun li l-Gvern jibqa' jittratta lill-kunsilli b'dan il-mod.

X'jiġifieri l-kunsilli lokali ma jiġux ikkonsultati fuq proġetti bħal tal-Corinthia, ta' San Ġiljan u ta' Pembroke?!

Qed inġibuhom jitkellmu waħedhom lill-kunsilli lokali.

Kien hemm patafjun ta' proġetti li l-kunsilliera tagħna jisimgħu bihom minn fuq l-aħbarijiet.

Dawn ma jkunux affarijiet li l-Gvern ikun qed jippjana, imma affarijiet li jkun diġà ħa deċiżjoni dwarhom.

Hawn jiddispjaċini ngħid li l-passat huwa riflessjoni tal-preżent għal dan il-Gvern fejn jidħlu l-kunsill lokali.

Għad iridu jgħaddu ħafna snin biex ngħid li l-passat b'xi mod jagħtina garanzija għall-futur.

Le, minkejja l-ħafna kliem sabiħ, ma jistax ikun li jiġi hawnhekk xi ħadd bħas-sindku tal-Birgu, John Boxall – li nsellimlu minn hawnhekk – u jgħid li l-kunsill tiegħu spiċċa tallab biex jorganizza attività li daħlet fil-kalendarju nazzjonali, li hija l-Birgu by Candlelight.

Is-Sur Boxall qal li l-Gvern f'sentejn naqqas drastikament il-fondi allokati għal din l-attività.

Kif nistgħu ngħidu li l-Gvern żied l-allokazzjoni għall-kunsilli lokali?

Jekk wieħed jieħu ċ-ċifri ras għal ras, isib li l-Gvern żied lil kull kunsill lokali €30,000, però mbagħad naraw li biex tagħmel użu mis-servizzi tal-LESA – u aktar tard nitkellem ukoll dwarha – żidulhom kważi bid-doppju kull siegħa.

Dwar ir-reġjuni, l-Oppożizzjoni pproponiet li għandu jkun hemm awtonomija anke bil-flus li jingħataw biex jaħdmu b'budget allokat għalihom.

Din hija miżura tajba, però ma jistax ikun li l-Gvern minn ħames reġjuni jtellagħhom għal sitta.

Anke hawnhekk għad irridu naraw x'inhi l-intenzjoni aħħarija ta' dan il-Gvern biex jagħmel dan.

Iktar minn hekk, il-Ministru jew il-Gvern ma jistax jitwemmen meta jgħid li se jkun qed iżid l-allokazzjoni ta' €3 miljun lir-reġjuni, meta mbagħad qed jgħid li se jżidilhom ir-responsabbiltajiet.

Kif jista' jkun li meta l-kumitati tar-reġjuni biex joperaw f'sena finanzjarja jqarrbu l-€1 miljun, imbagħad bħala fondi allokati għalihom se jkollhom €0.5 miljun kull reġjun?

Kif jista' jkun?

Xi ħadd irid ifehemni.

Il-Ministru u s-Segretarju Parlamentari ġew hawn u tkellmu, però ma kkonvinċewnix, u dak li ntqal ma twemminx għaliex ma jistax ikun li tgħid li se tkun qed tiffinanzja l-kumitati tar-reġjuni, meta dawn illum b'responsabbiltajiet inqas minn dak li l-Gvern qed jgħid li se jagħtihom, qegħdin joperaw b'iktar minn €0.5 miljun minn dak li se jiġi allokat lilhom.

Irrid infakkar li l-Oppożizzjoni se tkun qiegħda toġġezzjona b'mod qawwi, għax ma naċċettawx li biex insaħħu r-reġjuni, innaqqsu l-poteri tal-kunsilli lokali.

Il-kunsilli lokali jridu iktar responsabbiltajiet.

Kien għalhekk li twaqqfu l-kunsilli lokali 26 sena ilu, biex nagħtu iktar devoluzzjoni, biex ikun il-kunsill elett mill-poplu li jiddeċiedi l-bżonnijiet, għax ħadd daqs il-kunsilliera ma jaf aħjar x'għandha bżonn komunità, la l-Ministru u lanqas il-Prim Ministru.

Dak kien il-kunċett, id-devoluzzjoni tal-poter.

Illum qegħdin immorru 25 sena lura għaliex dan il-Gvern ma tgħaddix ġimgħa jew xahar li b'xi mod, kultant sempliċement b'memo ta' erba' kelmiet li jirċievu l-kunsilliera tagħna, jew b'email li tintbagħat lid-dipartiment, ma jeħdilhomx xi responsabbiltà jew oħra.

Għaliex qegħdin nipprovaw nagħtu l-impressjoni li dan huwa Gvern li jemmen fil-kunsilli lokali?

Qed nitkellem ġenwinament, u mhux qiegħed hawnhekk biex nikkritika jew biex immaqdar dak li qed jagħmel il-Gvern, imma din hija realtà li jgħiduhielek anke s-sindki, ġejjin minn fejn ġejjin.

Is-Segretarju Parlamentari lbieraħ tkellem dwar il-kuntatti li jkollu.

Jiena naqbel li l-Onor.

Silvio Parnis ikun viċin il-kunsilli lokali, però rrid insib fejn huma dawn is-sindki li qegħdin jaqblu mal-mod kif il-Gvern iddeċieda dwar il-ġbir tal-iskart.

Irrid nisma' fejn huma s-sindki li jitkellmu favur Infrastructure Malta.

Jiena mhux se noqgħod insemmi l-mod kif qed taħdem u l-mod kif ġew identifikati u ingaġġati n-nies f'din l-awtorità.

Jiena jinteressani li dak li kien responsabilità tal-Gvern għandu jibqa' responsabilità tal-Gvern.

Jekk hemm toroq li qatt ma saru, din mhijiex responsabbiltà tal-kunsill lokali.

Għaliex qegħdin nipprovaw ngħaddu lin-nies biż-żmien meta ngħidulhom li nħolqot Infrastructure Malta li se twettaq proġetti bla preċedent?

Din hija buzzword li l-Gvern iħobb juża.Ta' spiss tintuża l-frażi "bla preċedent" għall-proġett ta' €700 miljun għal 700 triq.

Li mhux qed jgħidilna hu li dawk it-toroq li qatt ma saru l-Gvern kien obbligat jagħmilhom seba' snin ilu meta kien fil-Gvern fl-2013, għax dawk huma toroq li suppost għamlet Transport Malta.

Ma kienx hemm għalfejn jinħoloq piż ieħor żejjed fuq il-kaxxa ta' Malta b'Infrastructure Malta, għaliex meta kien hemm Transport Malta u meta twaqqfu l-kunsilli lokali 25 sena ilu, dakinhar ukoll kien hemm miktub iswed fuq l-abjad li t-toroq residenzjali li qatt ma saru huma responsabilità tal-Gvern ċentrali.

Illum il-Gvern kompla għaddas rasu u għamel dak li kien intenzjonat li jagħmel, u qiegħed jgħid li l-flus li jkollhom il-kunsilli, minflok se jintnefqu fit-toroq, se jibqgħu għandhom.

Il-kunsilli ma kellhomx flus biex jonfqu fit-toroq għax it-toroq il-ġodda dejjem kienu responsabilità tal-Gvern ċentrali u ma kien se jintnefaq l-ebda ewro min-naħa tal-kunsilli lokali.

Il-Gvern hawnhekk qiegħed jinganna meta jgħid li b'xi mod bit-twaqqif ta' Infrastructure Malta se nkunu qegħdin nagħmlu xi ħaġa ta' barra minn hawn.

Naħseb li l-kunsilli lokali jridu li wieħed iħallihom jaħdmu b'inizjattiva.

Irridu naraw li l-kunsilliera tagħna jkunu motivati biex dawn ikomplu ġenwinament jaħdmu fl-interess tar-residenti tagħhom.

Fil-ħin li fadalli nixtieq naċċenna ftit għal dawk il-proposti li qed nistenna li l-Gvern jagħti kashom bis-serjetà, proposti li ressaqna aħna meta tkellimna dwar iktar sigurtà fil-lokalitajiet tagħna.

Nerġa' ngħid b'responsabilità li s-sistema tal-LESA falliet.

Dan l-istess bħall-inizjattiva li ħa l-Gvern, fejn bidel l-isem u dawk li qabel kienu gwardjani lokali issa ġabhom uffiċjali tal-komunità.

Fir-realtà, meta tistaqsi lis-sindki u lill-kunsilliera dwar jekk ħassewx xi differenza, dwar jekk morniex għall-aħjar fil-lokalitajiet tagħna, dawn jgħidulek li le.

Il-wardens issa saru uffiċjali tal-komunità, biddilnielhom anke l-uniformi u bgħatniehom f'uffiċini ġodda, jiġifieri flus intnefqu ftit mhux ħażin.

Fl-abbuż ambjentali rajna differenza?

Jiena kont sorpriż b'mod negattiv meta ġimagħtejn ilu kont laqgħa fejn kien hemm l-entitajiet tal-Gvern u ġew mistiedna jitkellmu l-uffiċjali għolja tal-LESA u, għal domanda li saret mis-sindki, qam wieħed mill-uffiċjali ewlenin tal-LESA u qal: Tistennewx mirakli, ma nistgħux inlaħħqu mad-domanda!

Mela l-Gvern ġie hawnhekk b'tant puppaturi u daqq tat-trombi bit-twaqqif tal-LESA, imbagħad jiġi min qed imexxi l-LESA f'din il-laqgħa quddiem is-sindki u jistqarr magħhom pubblikament li ma jistax ilaħħaq mad-domanda li qed ikollu min-naħa tal-kunsill lokali?!

Ma jfisser xejn li biddilna l-uniformi.

Hawn nerġa' nagħmel domanda li sal-lum il-Gvern għadu rrispondiex u ma ssodisfax mhux lili, mhux lill-Oppożizzjoni, imma lil dawn l-istess nies li biddilnielhom l-uniformi u ġibnielhom xi karozzi ġodda.

Dawn aħjar mill-Korp tal-Pulizija, għax hawn għases, fosthom tal-Mellieħa, fejn għadna naħdmu b'karozza second hand, u jkun hemm ġimgħat li nispiċċaw anke mingħajr karozza, minkejja li morna wkoll inħabbru flotta ġdida tal-karozzi tal-Pulizija fil-Mellieħa.

Din il-lokalità ma kellhiex il-kumdità li jkollha karozza minn dawk li ġew imħabbra f'dik il-konferenza tal-aħbarijiet.

Imma, apparti minn dan, qed nitkellem dwar il-gwardjani lokali – le m'għamlux differenza, anzi s-sindki, ġejjin minn liema partijiet ġejjin, ma jiddejqux jitkellmu u jgħidulek pubblikament li qabel konna aħjar.

Sinjura President, għaliex il-Gvern ħa r-responsabbiltajiet tal-wardens minn idejn il-kunsill lokali?

Huma l-kunsilli lokali li jafu l-bżonnijiet, fejn u fi x'ħin għandu jkun hemm il-warden preżenti.

Huma l-kunsilliera li jgħixu f'dawk il-lokalitajiet li jafu l-ħinijiet meta għandu jkollhom il-preżenza tal-gwardjani lokali.

Il-Gvern waqqaf din il-kumpanija li r-riżultat tagħha sal-lum għadu ma jidhirx.

Il-Gvern jgħid li din kienet inizjattiva fid-direzzjoni t-tajba, imma meta titkellem mar-residenti, mal-kunsilliera u mas-sindki jgħidulek li mhux veru morna 'l quddiem.

Wieħed jittama li f'din ir-riforma lill-kunsilli lokali jagħtuhom iktar responsabilitajiet meta jiġu biex jidentifikaw iż-żoni fejn u fi xħin għandu jkun hemm l-uffiċjali tal-komunità.

F'laqgħa li kelli ftit tal-ġimgħat ilu mal-Gvern, intqal li se jkun qed jikkonsidra li ssir laqgħa bejn l-Oppożizzjoni u l-Ministru tal-Intern.

Jiena nesiġi u nitlob li l-Gvern ma jmexxix ir-riforma 'l quddiem mingħajr ma jagħtina dak li qegħdin nitolbu aħna fl-interess ta' min qed jismagħna.

Aħna rridu li jkun hemm relazzjoni bejn il-Pulizija u r-residenti, il-community policing, il-kunċett li kien se jibda jitħaddem fil-Korp tal-Pulizija, però li misterjożament twaqqaf.

Ma jistax ikun li jkollok pulizija li jkunu demotivati fuq xogħlhom, jagħmlu erbat ijiem f'għassa u wara jiċċaqilqu.

Dan il-kunċett ta' community policing barra minn Malta, anke f'pajjiżi żgħar bħal Malta, ħadem.

Allura għaliex m'għandux jaħdem ukoll f'pajjiżna?

Għaliex m'għandniex naraw li f'postijiet partikolari fejn ikun hemm konċentrazzjoni ta' tfal m'għandux ikun hemm pulizija jew uffiċjal tal-komunità?

Għaliex dan il-Gvern żied drastikament il-ħlas għas-servizzi tal-gwardjani lokali mill-kunsilli lokali biex żied il-piż lill-istess kunsilli lokali?

Nixtieq ngħid ukoll li tkellimna wkoll dwar żewġ punti importanti oħra li fuqhom iddur il-ħidma tal-kunsill lokali u l-ħidma tagħna l-politiċi.

Aħna ngħidu li l-bniedem għandu jkun iċ-ċentru tad-deċiżjonijiet tagħna u tal-politika tagħna anke fil-kunsilli lokali.

Dan huwa konċett li rridu nħaddmuh.

Ma nistgħux nitkellmu biss u nużaw frażijiet biex jidhru sbieħ hemm barra man-nies, anke rigward il-qasam soċjali, biex imbagħad fir-realtà dak li ngħidu ma jitwettaqx.

Aħna qegħdin ngħidu li meta l-Gvern jagħmel social impact assessment permezz tal-kunsilli lokali nkunu qed nieħdu ritratt dwar il-bżonnijiet soċjali f'kull belt u raħal tagħna.

Nittama li l-Gvern jisma' din il-proposta tal-Oppożizzjoni biex kull kunsill lokali jkun jista' jattwa l-politika tiegħu b'viżjoni skont il-bżonnijiet anke mill-għatba 'l ġewwa tad-djar tar-residenti tagħna.

Illum il-kunsill lokali ma jafux realment x'inhi s-sitwazzjoni fil-qasam tad-diżabilità fost ir-residenti tagħhom.

Illum ma jafux kemm hi kbira l-problema tal-vjolenza domestika jew il-problema tad-droga.

Filwaqt li nirrikonoxxu li f'pajjiżna hawn nuqqas ta' social workers, però għandna naraw li f'kull kunsill lokali għandu jkun hemm support worker, għandu jkun hemm ukoll anke care worker li b'xi mod jikkontribwixxu skont il-bżonnijiet tal-kunsilli lokali.

Aħna qegħdin ngħidu lill-Gvern, dan il-gvern li jitkellem dwar surplus, li m'għandux iżid il-fondi tal-kunsilli lokali bi €30,000 biss, imma għandna naraw li nżidu s-servizzi f'kull belt u raħal b'uffiċini għas-sigurtà soċjali, day care centres u night shelters.

Għaliex għandha tinħoloq diskriminazzjoni għaliex f'lokalità hemm night shelter u f'lokalitajiet oħra m'hemmx night shelters?

Il-Gvern jiftaħar bis-surplus u allura għandu jara li b'xi mod ikun hemm ukoll dawn id-deċiżjonijiet li jagħmlu differenza fil-ħajja tan-nies.

Sinjura President, f'dak li hu l-qasam soċjali tkellimna wkoll dwar kif ninvolvu lill-għaqdiet volontarji.

Dawn huma niċeċ li jistgħu jikkontribwixxu bis-sħiħ fil-lokalitajiet tagħna.

Jekk aħna nagħtu l-importanza u r-rispett li jixirqilhom lill-organizzazzjonijiet volontarji u mhux noħonqu l-inizjattivi tal-kunsill lokali ma' dawn l-NGOs, inkunu qed inkabbru l-potenzjal.

Dan huwa valur importanti għal pajjiżna, u l-Gvern huwa obbligat li jħalli l-kunsilli fejn jimirħu anke vis-à-vis dawn l-għaqdiet.

Il-valur tal-volontarjat huwa wieħed mill-valuri ewlenin li jiddistingwina bħala Maltin.

Fejn ħaddimna bis-serjetà l-volontarjat, naqqasna l-kriminalità, naqqasna l-qgħad u naqqasna anke ċertu vizzji.

Meta kien hemm ukoll komunitajiet ħajjin bl-għaqdiet volontarji għax sabu l-appoġġ mill-kunsill lokali, għax ma sabux il-bibien magħluqa minn amministrazzjonijiet preċedenti, rajna riżultati tajbin.

Nittama li meta fil-jiem li ġejjin se nkunu qed nerġgħu niltaqgħu, il-Gvern jieħu nota bis-serjetà ta' dawn l-affarijiet.

Aħna mhux li madwar il-mejda jingħad li 'Iva, din hija idea tajba' rridu, imma li naraw li dik l-idea tidħol fid-dokument finali.

Mhuwiex biżżejjed ngħidu li din hija tajba.

Jekk hija tajba u hemm ir-rieda li l-Gvern li jattwaha, ejja ħalli ndaħħluha.

In-nies hekk iridu.

In-nies ma jridux li niġu hawn u nagħmlu sagħtejn inreddnu fuq abbozz ta' liġi u fuq riforma tal-kunsilli lokali li minnhom ma joħroġ xejn.

In-nies iridu jaraw li dak li qegħdin ngħidu hawnhekk qed ngħiduh b'mod ġenwin biex nagħmlu differenza fil-ħajja tagħhom.

U dwar dawn il-proposti aħna nistennew li l-Gvern jismagħna bis-serjetà.

Mhuwiex biżżejjed li nagħmlu tmienja, għaxar sigħat niltaqgħu Gvern u Oppożizzjoni biex nispjegawlu x'inhuma dawn it-80 proposta, u l-Gvern jibqa' b'xi mod ipoġġi wħud minnhom importanti fuq l-ixkaffa.

Mhijiex aċċettabbli l-iskuża tal-flus.

Mhuwiex aċċettabbli li f'dawn il-laqgħat jgħidulna li sabu problema mal-Ministru tal-Finanzi.

X'jiġifieri?!

Il-Ministru tal-Finanzi jrid jifhem li jekk aħna verament għandna Gvern li jitkellem favur il-kunsilli lokali għandu b'xi mod isaħħaħ il-kunsill lokali.

Anke mil-lat finanzjarju għamilna proposta lill-Gvern dwar il-mod kif l-allokazzjoni tista' tissaħħaħ.

Fost oħrajn, tajna mudelli li jaħdmu barra minn Malta.

Pereżempju, ipproponejna li f'postijiet turistiċi, il-bed tax li qed jintaxxa l-Gvern għal kull lejl fil-lukandi għandha tibqa' kollha jew parti minnha għand il-kunsill.

Il-Gvern qiegħed jiċċarġja 50ċ għal kull lejl li t-turist jagħmel f'pajjiżna.

Għaliex dawk il-50ċ jew parti minnha m'għandhomx jibqgħu għand il-kunsilli lokali fil-komunitajiet rispettivi?

Għaliex filwaqt li turist iħalli impatt pożittiv, però jħalli impatt negattiv ukoll meta hu jkun qiegħed jiffrekwenta lokalità.

Jekk hu għamel użu minn ċerti faċilitajiet fil-lokal, jekk għamel użu mill-karozzi, allura kien hemm ukoll l-impatt ambjentali f'dak li għandu x'jaqsam il-kunsill lokali fil-lokalitajiet tagħna.

Għaliex għandna nistennew x-xhur u s-snin biex din indaħħluha?

Din hija talba tal-Oppożizzjoni lill-Gvern biex jikkonsidraha bis-serjetà.

Nittama li dwar dan ma nistennewx sena oħra jew sentejn oħra.

Il-Ministru tal-Finanzi jagħmel parti mill-Kabinett u, jekk hemm Kabinett favur il-kunsilli lokali, jrid jifhem u jaċċetta li, iva, din possibbli ssir.

Possibbli li ċerti ħlasijiet fuq permessi fil-lokalitajiet, jew għallinqas parti minnhom, jibqgħu għand il-kunsill lokali?

Għaliex il-ħlasijiet tat-tables and chairs, pereżempju, ma jibqgħux għand il-kunsilli lokali?

Għaliex parti mill-VAT li tiġi ġġenerata fil-lokalitajiet tagħna mill-komunità kummerċjali – li nsellmilha minn hawnhekk – m'għandhiex tibqa' wkoll f'dik il-lokalità fejn qed tiġi ġġenerata?

Sinjura President, biex nagħlaq – għaliex il-ħin huwa l-għadu ta' min isib xi jgħid – irrid nagħmel appell aħħari lill-Gvern.

Fil-ġranet li ġejjin se nkunu qed nerġgħu niltaqgħu mal-Gvern u nittama li t-80 proposta li l-Oppożizzjoni Nazzjonalista ressqet fl-interess tal-kunsilli lokali l-Gvern bis-serjetà jdaħħalhom meta niġu f'din il-Kamra biex aħna niddiskutu bdil fil-liġi b'rabta ma' din ir-riforma.

Nista' niddikjara li l-Oppożizzjoni - għax aħna pożittivi, għax aħna bis-serjetà nemmnu f'soċjetà li jimpurtaha - se nkunu qegħdin nivvotaw bil-qalb kollha favur dak l-Abbozz.

Grazzi ħafna.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi ħafna.

Sar il-ħin.

Jidher li m'hemmx aktar kelliema.

Nistieden lill-Ministru Konrad Mizzi biex, jekk jogħġbu, iressaq l-Aġġornament.

Fis-6.58 p.m. id-diskussjoni ġiet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

KONRAD MIZZI (Ministru għat-Turiżmu): Nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal għada l-Erbgħa, 13 ta' Frar 2019 fl-4.00 pm b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi li Jimplimenta Miżuri tal-Estimi – Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar Żoni Ħielsa f'Malta – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Awtorità għall-Iżvilupp Reġjonali ta' Għawdex – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi tal-2019 li jemenda l-Kodiċi tal-Liġijiet tal-Pulizija – Tieni Qari;

Abbozz ta' liġi dwar il-Protezzjoni tal-Minuri (Ħarsien Alternattiv) – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Awtorità għas-Servizzi Finanzjarji ta' Malta (Emenda Nru 2) – Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Swieq Finanzjarji – Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar it-Trademarks – Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Amministrazzjoni Pubblika – Tielet Qari; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi dwar il-Liġijiet tal-Pulizija – Tielet Qari.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili u l-Kodiċi Kriminali – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Professjoni Medika u l-Professjonijiet li għandhom x'jaqsmu magħha u l-Ordinanza dwar Mediċini Perikolużi – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi biex jemenda l-Att dwar il-Patrimonju Kulturali – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Impiegi u r-Relazzjonijiet Industrijali – Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi biex jemenda Diversi Liġijiet (Riforma dwar il-Pensjonijiet) – Kumitat Permanenti.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Grazzi ħafna, Sinjura President.

Illejla qed nieħu pjaċir li għandi dan l-Aġġornament.

Ngħidlek id-dritt kont ippreparajt ruħi biex nitkellem dwar suġġett partikolari.

Però meta rajt ir-risposta li ngħatajt għal domanda parlamentari mill-Ministru tal-Affarijiet Barranin dwar l-aħħar rapport li ġie ppreżentat mill-Awditur Ġenerali dwar il-ħruġ tal-visas ġewwa l-Konsolat tagħna fl-Alġerija, iddeċidejt li nbiddel is-suġġett u nitkellem proprju fuq dan.

Fis-sistema Taljana, wara li d-domandi parlamentari jiġu mwieġba mill-ministru, l-interpellant jgħid jekk hux sodisfatt jew le bir-risposta.

Aħna m'għandniex din it-tradizzjoni, però se ngħid biss li ma nħossx li t-tweġiba li tani l-Ministru hija sodisfaċenti.

Ma tissodisfanix mhux għalija personalment, imma ma tissodisfax lill-poplu minħabba dak li hemm f'dan ir-rapport.

Kif qrajt din it-tweġiba parlamentari, ġiet quddiemi din il-frażi: Min jaħbi jaħti daqs min wettaq.

Ngħid dan għax imnalla għamilt din il-mistoqsija parlamentari għax fi 15-il ġurnata ħadd min-naħa tal-Gvern ma tana xi forma ta' reazzjoni għar-rapport mill-iktar gravi u serju li ġie ppreżentat fuq il-Mejda tal-Kamra.

Kollox baqa' għaddej anzi, kif qed taraw, il-Gvern qiegħed jagħmel ħiltu biex jgħatti u jaħbi dak li hemm fl-istess rapport fejn qed jixħet il-ballun minn ministeru għal għand ministeru ieħor.

F'dan ir-rapport naraw diversi punti li mhumiex spekulazzjoni, mhumiex konġetturi, imma huma fatti li ma jagħmlu ebda forma ta' unur lil pajjiżna.

Nistaqsi: Gvern responsabbli li jgħid li huwa demokratiku ma jiċċaqlaqx fuq sitwazzjoni daqshekk gravi u infestata b'atti ta' irregolaritajiet, illegalità u korruzzjoni?

Kemm huwa ikrah u żbaljat li flok jingħata eżempju nazzjonali li jkun hemm ir-rebħ tal-ġustizzja u l-verità, ikun hemm intenzjonalment il-kontra!

Kemm huwa żbaljat li wieħed flok jibni soċjetà fuq l-onestà, l-integrità u l-ħidma t-tajba jagħti premju lil min jimxi bil-kontra!

Għalhekk ngħid: Min jaħbi, jaħti daqskemm min wettaq.

Sinjura President, jekk għandna Gvern li huwa wieħed li jrid is-sewwa ma jistax jinjora l-kontenut ta' dan ir-rapport.

Huwa irresponsabbli li wara li nonfqu daqshekk fil-ħidma importanti ta' istituzzjoni demokratika, ta' kolonna demokratika bħalma hija l-Uffiċċju tal-Awditur, ma nimplimentawx dak li qiegħed jiddikjara li għandu jsir.

Il-Partit Nazzjonalista jesprimi fiduċja sħiħa f'ħidmet dan l-uffiċċju; però, kif qed taraw, dan mhux l-istess min-naħa tal-Gvern.

Aħna nemmnu proprju fil-valuri sodi tal-onestà, tas-sewwa, tal-bżonn li l-pajjiż jimxi bi trasparenza, b'attenzjoni, u li ma jkollux min huwa korrott jew li jippermetti l-korruzzjoni.

Jekk xi ħadd jaħseb li se ninsew dan ir-rapport u ma nibqgħux ninsistu għas-sewwa u r-responsabbiltà, jiddispjaċini ninfurmah li qed jiżbalja.

Għalina d-demokrazija hija valur li trid tiġi protetta jum wara jum, u huwa proprju għalhekk li ninkwetaw u fl-istess ħin naffermaw il-ħidma tagħna għas-sewwa u għall-ġid tal-poplu.

Bir-rispett lejn il-Ministru tal-Affarijiet Barranin, li għandi ħafna rispett lejh, dawn mhumiex punti ta' spekulazzjoni.

Dawn huma punti mill-aktar relevanti, u xtaqt nislet biċċa biċċa dak li jgħid ir-rapport, mhux indawru, mhux nipprova nqegħdu f'kuntest differenti, imma sempliċement nagħmel id-domandi u mbagħad jara l-poplu xi jwieġeb u ma jweġibx għalihom.

L-ewwel, nistaqsi: Huwa aċċettabbli li Kastilja ddeċidiet li jkollna Konsolat fl-Alġerija flok f'pajjiżi oħra u tibqa' ma tagħti ebda raġuni għat-tibdil li għamlet?

Ir-rapport jgħid hekk:

Jiġifieri Kastilja ħadu din id-deċiżjoni u ma taw l-ebda forma ta' spjegazzjoni għaliex, flok se nagħmlu Konsolati l-Brażil u flok se nagħmlu Konsolati iktar il-Libja, iddeċidejna li nagħmlu Konsolat fl-Alġerija.

It-tieni, huwa aċċettabbli li jkollok talbiet ta' visa li l-Korp tal-Pulizija tirrifjuta minħabba raġunijiet ta' sigurtà u li jiġu approvati mingħajr raġuni mill-Konsolat?

Huwa aċċettabbli li jiġri bil-kontra, jiġifieri li jkollok dawk li jiġu approvati mill-Korp u wara xorta jiġu rrifjutati mill-Konsolat, u dan dejjem mingħajr spjegazzjoni?

Ħalli naqra r-rapport x'jgħid; mhux x'qiegħed jgħid Carm Mifsud Bonnici imma r-rapport.

Fir-rapport jingħad hekk:

Jiġifieri allavolja qalulu biex ma japprovahomx, dan iddeċieda li japprovahom.

Imbagħad, iktar 'il quddiem naraw lil min ġew approvati.

Tajjeb!

Mela fejn qalulu biex ma japprovax approva, u fejn qalulu li jista' japprova, ma approvax!

Dan mhux użu diskrezzjonali tal-ideat ta' min kien qiegħed hemm.

Meta l-Konslu ġie mistoqsi dwar dan, hu aċċetta l-inkongruenza mingħajr ma ta spjegazzjoni.

Dwar dan, ir-rapport jgħid hekk:

Jiġifieri aċċetta li l-affarijiet ma kenux qegħdin isiru bis-sens, aċċetta li l-affarijiet kienu qed isiru skont x'jiddeċiedi hu.

Il-parti li żżid l-interess fir-rapport insibuha f'paġna 70 fejn jingħad li, stranament, il-Konslu jilmenta mal-Assistent Kummissarju tal-Pulizija dwar pulizija partikolari minn fuq il-visa.

Ir-rapport jgħid:

Jiġifieri l-Konslu, dwar il-pulizija li qiegħed jagħmel xogħlu, qal lill-Assistent Kummissarju: "Ara dan dejjem jgħid le!" mentri fil-fatt mhuwiex hekk.

Jiġifieri kien qiegħed jagħmel pressjoni – u din hija konklużjoni tiegħi – fuq dan il-membru tal-Korp tal-Pulizija.

Wieħed irid jistaqsi: Kien qiegħed isir xi ħaġa sewwa f'dak il-Konsolat f'dak iż-żmien?

Ir-rapport ikompli jindikalna lista ta' stramberiji u irregolaritajiet gravi – u qed ngħid "stramberiji u irregolaritajiet" biex inkun kemm jista' jkun newtrali – bħal meta jingħad hekk:

Ara x'tip ta' visi kienu qed jiġu rakkomandati!

U dawn il-Ministru jsejħilhom spekulazzjonijiet!

Issa jekk dawn jarahom spekulattivi ma nafx, imma għandna oħra iktar interessanti:

Dan huwa t-tip ta' visi li kienu qegħdin jiġu approvati!

Imma l-aqwa waħda hija din:

Jiġifieri l-Pulizija ta' Malta rrifjutawhom!

Ħarġilhom il-visa mill-Alġerija u meta ġew hawn irrifjutawhom!

U x'qalulhom?

Qalulhom dan li ġej:

Imbagħad ikompli:

Bir-rispett kollu, din titwemmen li xi ħadd jkollu d-dokumentazzjoni tajba fl-Alġerija u meta jiġi hawn ibiddel id-dokumentazzjoni?!

Hija xi ħaġa li mhux spekulattiva, bir-rispett kollu lejn il-Ministru, imma hija ċara daqs il-kristall.

Ir-raba': Huwa aċċettabbli li fir-rapport ikollok allegazzjonijiet mill-iktar qawwija li kien hemm min qiegħed jieħu l-flus sabiex jinħarġu l-visi?!

Din mhux iktar gravi?!

Insibu dawn id-dikjarazzjonijiet, li nfakkru li huma rrapportati mill-Awditur Ġeneral!

Din mhux Ċikku l-poplu qalha fit-triq, imma dan qalu l-Awditur Ġenerali wara li għamel investigazzjoni serja li l-Ministru sejħilha spekulattiva.

Dawn huma fatti.

– u hawnhekk hawn isem ta' travel agency li mhux se nsemmi min hi imma r-rapport isemmiha –

Ċara daqs il-kristall.

Imbagħad, għandna allegazzjoni oħra:

Issa, biex nikkwantifikaw, biex wieħed ikollu ftit idea kemm hi serja l-kwestjoni u kemm il-Gvern mhux qiegħed jagħti kasha – u aħna mhux b'retorika imma b'umiltà qegħdin nitkellmu dwarha – irrid ngħid li hawn qed nitkellmu fuq 14,368 applikazzjoni.

Minnhom inħarġu 6,779, jiġifieri, qed nitkellmu li, jekk kemm-il darba dawn il-figuri huma kif l-Awditur ħa r-responsabbiltà li jiktibhom, qed nitkellmu fuq €17-il miljun. €17-il miljun!

Issa jekk dan mhux importanti ma nafx.

U ma nafx jekk kemm-il darba huwiex aċċettabbli li wieħed jgħid li din hija biss spekulazzjoni, li huwa biss diskors fl-arja.

Hawn se nikkwota x'qiegħed jgħid il-Ministru.

Fir-risposta għall-mistoqsija parlamentari qal hekk:

"Issa r-rapport tal-Awditur ġie ppubblikat.

Nassigura lill-Onor.

Interpellant li l-Ministeru se jkompli janalizza l-partijiet li huma relevanti għall-Ministeru tiegħi u mhux spekulattivi ta' dan l-istess rapport ħalli, fejn nistgħu, intejbu l-operat konsolari."

Din mhijiex kwestjoni biss li ntejbu l-operat konsolari.

Jien rajt li l-istess Awditur qalilna: Tħalltux il-kummerċ mad-diplomatiku.

Hemm linja.

Fhimt lill-Ministru x'qal fir-risposta, għax fir-risposta qal:

"Tajjeb ngħid li fil-preżent ġewwa l-Konsolat tagħna fl-Alġerija hemm commercial attaché mibgħut mill-Malta Enterprise u Konslu ġdid li huwa Konslu tal-Karriera."

Hekk missu sar fil-bidu jekk l-intenzjonijiet kienu tajbin li wieħed jiftaħ Konsolat ġewwa l-Alġerija.

Imma issa, wara r-rapport tal-Awditur Ġenerali, ħadd ma jista' jgħidilna li dawn huma biss spekulazzjonijiet.

Huwa għalhekk li jien ma nħossnix sodisfatt bir-risposta li tani l-Ministru.

Irrid ngħidlek, Sinjura President, li hemm ferm u ferm iktar dettalji li joħorġu minn dan ir-rapport li dan il-Gvern qiegħed jagħmel ħiltu biex iwarrab.

Jiddispjaċina verament għax min jaħbi, jaħti daqs min wettaq.

U għalhekk, bir-rispett kollu, nippretendu li jkollna risposti ferm aħjar u ferm aqwa minn dawk li qegħdin jingħatawlna, speċjalment jekk kemm-il darba aħna għandna rispett lejn l-Awditur Ġenerali u lejn is-sistema demokratika ta' pajjiżna.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

IVAN BARTOLO: Grazzi.

Matul ix-xahar ta' Frar huma diversi l-festi li niċċelebraw aħna bħala pajjiż u anke fid-dinja.

Pereżempju, f'Malta niċċelebraw b'mod kbir l-Appostlu Missierna San Pawl.

Xi drabi fi Frar ikollna wkoll il-Karnival, fl-14 ta' Frar ikun San Valentinu, u ġieli wkoll jaħbat ir-Randan.

Dan huwa xahar li bla dubju ta' xejn fih x'tiċċelebra.

Madanakollu, Sinjura President, hemm ukoll l-20 ta' Frar li sfortunatament ma tantx niċċelebrawh u ma tantx insemmuh.

S'issa, sas-sena l-oħra, fil-Knisja Kattolika anke f'Malta u fid-dinja kollha, imma anke f'Malta, f'dan il-jum huwa magħruf bħala Jum il-Ġustizzja Soċjali.

Ħafna drabi dan il-jum jasal u jtir mar-riħ bħall-jiem l-oħra, u ma jagħmilx tant impatt, għax il-ġustizzja soċjali forsi mhijiex kummerċjali daqs il-prinjolata, daqs il-karamelli tal-ħarrub jew inkella daqs il-kartolini b'ħafna qlub ħomor.

Dan il-jum mhuwiex kummerċjali daqshekk; però nixtieq inwassal il-messaġġ li naħseb li ta' min dan il-jum jiċċelebrah b'mod tajjeb u xieraq anke f'pajjiżna.

Jien, Sinjura President, ma rridx ninstema' ħażin.

M'għandi xejn kontra dawn il-festi u ma rrid inaqqas xejn minn dawn il-festi, però nsostni li mhux sew li Jum il-Ġustizzja Soċjali, fl-20 ta' Frar, jibqa' għaddej qisu qatt ma kien xejn, qisu bħall-jiem l-oħra.

Fil-fatt, kif diġà għedt, il-Knisja Kattolika f'Malta biss tiċċelebra u tfakkar dan il-jum, ovvjament mhux bid-daqq tal-qniepen jew inkella bil-kaxxi infernali.

Hawn irrid ngħid li għandna nkunu grati lejn il-Knisja Kattolika f'Malta, mhux biss għax-xogħol li twettaq, imma anke għall-mod kif tiċċelebra u tfakkar dawn il-jiem.

Sinjura President, huwa l-bniedem u mhux l-alla tal-flus li għandu jkun fiċ-ċentru tas-sistemi soċjali u ekonomiċi jekk veru rridu li ssaltan il-ġustizzja soċjali f'pajjiżna.

Huwa dmir tal-bnedmin kollha, b'mod speċjali tal-awtoritajiet, li jaħdmu għall-ġustizzja soċjali.

Irridu flimkien inwasslu l-messaġġ ta' min hu bla vuċi, il-messaġġ ta' min qiegħed ibati inġustizzja, il-messaġġ tal-foqra.

Tajjeb li npoġġu madwar mejda bħalma tagħmel s'issa l-Knisja Kattolika f'Malta u tiddiskuti din l-issue tal-ġustizzja soċjali.

F'Malta tagħna hemm min jitqabad biex jgħix, u llejla nixtieq, Sinjura President, infakkar anke f'dak li jgħid kemm-il darba Papa Franġisku li l-faqar mhuwiex sfortuna inevitabbli, u l-kawżi tiegħu jridu jiġu identifikati u fl-aħħar mill-aħħar jitneħħew.

Għaliex aħna għalhekk nipprietkaw, aħna għalhekk inwasslu dawn id-diskorsi, aħna għalhekk immorru fuq it-televiżjoni u nitkellmu dwar il-ġustizzja soċjali u dwar il-faqar f'pajjiżna.

Ma jistax ikun, Sinjura President, li minħabba r-regħba mhux biss noqtlu l-wiżża li tbid il-bajd tad-deheb, imma nkomplu nitfgħu numru dejjem akbar ta' familji fil-limbu.

Il-Gvern jaf ukoll dwar dan għaliex hemm esponenti fil-Gvern li jduru madwar pajjiżna.

Jien indur personalment u jgħiduli li kien għadu kif mar it-tali Ministru jew it-tali rappreżentant tal-Gvern, jew anke saħansitra l-Prim Ministru.

Dan l-aħħar pajjiżna sar il-pajjiż tal-food banks, il-pajjiż tal-vouchers, il-pajjiż tal-Community Chest Fund.

Din hi s-sitwazzjoni li ġejna fiha f'pajjiżna, fejn tant familji spiċċaw fil-limbu, fil-qiegħ bla qiegħ minħabba ċerti sitwazzjonijiet.

Is-sitwazzjonijiet jistgħu jkunu s-separazzjonijiet, jistgħu jkunu xi kondizzjoni, mard jew inkella xi abbuż, bħall-alkoħol u bħad-droga.

Imma aħna min aħna biex niġġudikaw dawn il-bnedmin?

Il-Gvern ħafna drabi jżid il-pensjonijiet jew il-finanzi għal dawn il-bnedmin vulnerabbli biex ikomplu għaddejjin bil-ħajja tagħhom.

Però inti ma tistax issalva l-ħajja ta' dawn il-bnedmin vulnerabbli meta inti qiegħed tagħtihom minn naħa u tgħollilhom minn naħa oħra.

Dawn huma każijiet li trid tarahom każ każ.

Għalhekk jiena kontinwament f'kull diskors dejjem ngħid li flimkien għandna npoġġu bilqiegħda madwar mejda u nagħmlu pjan fit-tul, għaliex dak li qiegħda tbati minnu dik il-familja li għandha iben li jisraqha, u tidħol fis-salott u ma ssibx il-linfa.

Però mbagħad hemm problema oħra li hija differenti, fejn għandek il-missier jgħix bir-relief u, għaliex jemmen li jista' jġibha żewġ xi darba għada pitgħada, imur jilagħbu fil-logħob.

Din hija sfida oħra differenti u inti ma tindirizzax din l-isfida billi dawn il-bnedmin iżżidilhom fid-dħul għax dak id-dħul se jmorru jonfquh.

Lil dawn il-bnedmin inti tgħinhom billi ssib pjan strateġiku għal din il-familja biex tkompli għaddejja b'ħajjitha u ma tibqax fil-limbu.

Huwa importanti, Sinjura President, li inħarsu lil hinn mill-ponta ta' mneħirna, u jiena ma rridx nidher bħala li sempliċement qed nipprova nimla l-bwiet ta' dawn in-nies.

Dan għax jista' jkollok but mimli, imma dak il-but mimli jkun se jintnefaq fil-logħob jew fid-droga.

Il-problema ta' dawn il-familji tmur lil hinn mill-bwiet.

Bla dubju, min tassew jemmen fil-ġustizzja soċjali għandu jibqa' jirsisti għaliha kuljum.

Irridu nagħmlu minn kollox biex nipprovaw neqirdu l-inġustizzja soċjali.

Xogħolna m'għandu jieqaf qatt, u rridu anke nibqgħu nirsistu biex ikun hawn rivoluzzjoni fis-soċjetà.

Nerġa' ngħid, ir-rivoluzzjoni ma ssirx billi wieħed iżid il-flus minn naħa u jeħodhom minn naħa oħra bl-għoli tal-ħajja, bl-għoli fil-prezzijiet tal-ħobż, tal-gass u tal-prodotti tal-ħalib.

Irridu nsibu l-mezzi biex naslu għal komunità fejn kulħadd jagħti li jista' u jieħu biss dak li jeħtieġ.

Sfortunatament, qed ngħixu f'soċjetà fejn kollox jgħaddi.

Qed ngħixu f'soċjetà fejn kulħadd igerger fuq l-internet u fuq il-Facebook, però m'aħniex kapaċi nitkellmu kif suppost u nuru snienna fejn suppost.

Jekk inti toqgħod tgerger biss minn wara l-computer – u f'pajjiżna għandna ħafna minn dawn – jibqa' kollox kif inhu.

Anke taħt fake profiles tista' tgħid li trid, hija the easy way out.

Irridu nqumu iktar bħala poplu quddiem dawn l-inġustizzji li naraw f'pajjiżna biex verament il-ġustizzja soċjali sseħħ.

Nemmen li meta jdejquna ċerti affarijiet, postna mhuwiex wara l-computer imma huwa fit-toroq insemmgħu l-vuċi tagħna.

Sfortunatament, hija l-agħar u l-aktar marda kiefra li jista' jkollu pajjiż li kollox jibqa' għaddej, u hekk ġabuna tal-faċċata!

Din hija mewġa oħra li rridu nissieltu kontra dawk li jaqblilhom jgħidu li aħna negattivi u li jagħtina fastidju kollox, saħansitra anke l-ġid li hawn madwarna.

Sinjura President, qegħdin naraw b'għajnejna li t-torta l-kbira mħawra mhux qed jiekol minnha kulħadd indaqs, imma hemm min qed jieħu porzjonijiet kbar li mbagħad naslu li tant nikluha kollha li nidinbu bid-dnub tal-gula, u filwaqt li hemm min jieħu aktar minn porzjon wieħed, hemm dawk li m'għandhom xejn u qegħdin jieħdu biċċa żgħira mit-torta, bilkemm jitrejqu minnha, jew inkella assolutament ma jieħdu xejn minnha.

Din mhijiex Malta li ħlomt biha jien.

U jekk il-Prim Ministru Malti ħolom biha, jiena ma naħsibx li kellu suċċess u rnexxa.

Min jaqbillu jħeġġiġna nħarsu n-naħa l-oħra u nħallu d-dinja ddur, jipprova jagħtik biċċa kbira mit-torta biex tiblagħha u tagħlaq ħalqek.

Dwar dawk li għaddejjin mis-sofferenzi, dawk il-familji li tfajna fil-limbu, ibellgħuhielna li l-problema ġabuha b'idejhom.

Ibellgħuhielna li huma għażżenin, li ma jafux jagħmlu prijoritajiet.

Min jaqbillu li nagħlqu ħalqna għandu l-mezzi f'idejh li lilna jpenġina foloz u jġegħelna nidhru qnieżaħ u li moħħna biex insibu x-xagħra fl-għaġina.

Flok joqgħod ipitter dan it-tip ta' pitturi l-Gvern għandu jkollu l-kuraġġ li jintervjeni u ma jħallix aktar lil dawn ħutna Maltin ibatu.

Il-Gvern huwa fid-dmir li jintervjeni fejn hemm bżonn biex tinħoloq din il-ġustizzja soċjali.

Jien se nikkonkludi hawn.

Jien ġej mill-Partit Nazzjonalista u bħala Partit aħna wkoll se ningħaqdu mal-Knisja u nfakkru dan il-jum tal-ġustizzja soċjali.

Il-Partit Nazzjonalista qed jistieden fid-Dar Ċentrali lil dawk il-bnedmin li għaddejjin minn xi sfida u lil dawk li qed iħossu li qed jikkumbattu waħidhom mal-ħajja biex ikollna diskussjoni diretta magħhom.

Din il-konferenza se ssir is-Sibt, 2 ta' Marzu fid-9.00 a.m., bil-għan li l-Partit anke jisma' mis-sors it-tbatijiet ta' tant familji li qegħdin jitqabdu biex ikomplu b'ħajjithom.

Il-biċċa l-kbira tal-kandidati għall-MEP qegħdin anke jiddiskutu dawn is-suġġetti u qegħdin narawhom anke fuq l-aħbarijiet jitkellmu dwar il-problema tal-faqar u tal-housing f'pajjiżna.

Nagħlaq billi nistieden lil min hu ta' rieda tajba biex jiġi madwar din il-mejda, biex jiġi jisma' esperjenzi ta' vera, biex inqegħedu jdejna fuq il-ferita ta' dawk li mhumiex jaraw futur sabiħ.

Grazzi, Sinjura President.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi lilek.

Il-Kamra issa hija aġġornata għal għada l-Erbgħa, 13 ta' Frar 2019, fl-4.00 p.m. bl-aġenda kif ikkomunikata mill-Ministru.

Il-lejl it-tajjeb.

Fis-7.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET BARRANIN U L-PROMOZZJONI TAL-KUMMERĊ – GRIEVANCES BOARDS

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid, mis-sena 2013 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari, liema kienu l-Grievances Boards li twaqqfu fi ħdan il-Ministeru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ u fi ħdan l-entitajiet kollha li jaqgħu taħtu?

Jista' jgħid min kienu l-membri ta' kull wieħed mill-imsemmija bordijiet, u x'remunerazzjoni rċevew l-imsemmija membri?

Jista' jgħid kemm tressqu każijiet quddiem kull bord u x'kienet id-deċiżjoni li ngħatat dwar kull każ li kellu quddiemu l-istess bord, u dan mingħajr ma jindika l-isem u d-dettalji tal-persuni involuti?

Jista' jgħid x'kien l-ammont li tħallas bħala kumpens dwar kull każ li tressaq quddiem l-imsemmija bordijiet?

CARMELO ABELA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li t-tagħrif għadu qed jinġabar.

MINISTERU GĦAT-TRASPORT, INFRASTRUTTURA U PROĠETTI KAPITALI – GRIEVANCES BOARDS

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid, mis-sena 2013 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari, liema kienu l-Grievances Boards li twaqqfu fi ħdan il-Ministeru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali u fi ħdan l-entitajiet kollha li jaqgħu taħtu?

IAN BORG (Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali): Ninforma lill-Onor.

MINISTERU GĦAL GĦAWDEX – GRIEVANCES BOARDS

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid, mis-sena 2013 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari, liema kienu l-Grievances Boards li twaqqfu fi ħdan il-Ministeru għal Għawdex u fi ħdan l-entitajiet kollha li jaqgħu taħtha?

Tista' tgħid min kienu l-membri ta' kull wieħed mill-imsemmija bordijiet, u x'remunerazzjoni rċevew l-imsemmija membri?

Tista' tgħid kemm tressqu każijiet quddiem kull bord u x'kienet id-deċiżjoni li ngħatat dwar kull każ li kellu quddiemu l-istess bord, u dan mingħajr ma tindika l-isem u d-dettalji tal-persuni involuti?

Tista' tgħid x'kien l-ammont li tħallas bħala kumpens dwar kull każ li tressaq quddiem l-imsemmija bordijiet?

JUSTYNE CARUANA (Ministru għal Għawdex): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar u tingħata f'xi seduta oħra.

MINISTERU GĦALL-FAMILJA, DRITTIJIET TAT-TFAL U SOLIDARJETÀ SOĊJALI – GRIEVANCES BOARDS

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid, mis-sena 2013 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari, liema kienu l-Grievances Boards li twaqqfu fi ħdan il-Ministeru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali u fi ħdan l-entitajiet kollha li jaqgħu taħtu?

MICHAEL FALZON (Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar.

AMNESTIJI LILL-PRIĠUNIERI

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Intern u Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid, mis-sena 2000 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari, x'amnestiji ngħataw lill-priġunieri u kemm kien iż-żmien f'kull każ?

Jista' jgħid, għal kull darba li ngħatat amnestija, kemm-il priġunier ibbenefika mill-imsemmija amnestija?

MICHAEL FARRUGIA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

MINISTERU GĦAT-TRASPORT, INFRASTRUTTURA U PROĠETTI KAPITALI – ATTENDENZA GĦAL FESTINI / RIĊEVIMENTI U IKLIET

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid jekk kienx mistieden, u jekk iva, jekk attendiex u f'liema data, għal festini/riċevimenti/ikliet/parties eċċ. fi kwalsiasi residenza privata jew proprjetà privata, inkluż fil-limiti tas-Siġġiewi u/jew Ħaż-Żebbuġ, iżda mhux biss, ta' xi membru tal-Ġudikatura matul ix-xahar ta' Diċembru 2018?

Jista' jgħid jekk dan japplikax ukoll għal kwalsiasi Kap ta' Dipartiment jew Chief Executive jew Chairman ta' kull entità li taqa' taħtu?

IAN BORG: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-kontenut ta' din l-interpellanza jmur kontra r-regoli stabbiliti dwar l-interpellanzi mill-Ordni Permanenti 27 peress li l-interpellanza fiha imputazzjoni (u ċjoè li s-sottoskritt, jew persuni li jmexxu dipartimenti jew entitajiet li jaqgħu taħt il-Ministeru tiegħu, ġew ospitati privatament minn 'xi membru tal-ġudikatura') u wkoll peress illi tirrelata mal-kondotta ta' persuna mhux fil-kariga uffiċjali jew pubblika tagħha.

MINISTERU GĦAT-TRASPORT, INFRASTRUTTURA U PROĠETTI KAPITALI – SEGRETARJAT PARLAMENTARI GĦALL-IPPJANAR U SUQ TAL-PROPRJETÀ – ATTENDENZA GĦAL FESTINI / RIĊEVIMENTI U IKLIET

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru, permezz tas-Segretarju Parlamentari għall-Ippjanar u Suq tal-Proprjetà, jgħid jekk kienx mistieden, u jekk iva, jekk attendiex u f'liema data, għal festini/riċevimenti/ikliet/parties eċċ. fi kwalsiasi residenza privata jew proprjetà privata, inkluż fil-limiti tas-Siġġiewi u/jew Ħaż-Żebbuġ, iżda mhux biss, ta' xi membru tal-Ġudikatura matul ix-xahar ta' Diċembru 2018?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li għandu jirreferi għat-twegiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari 8357 tal-istess seduta.

MINISTERU GĦAL GĦAWDEX – ATTENDENZA GĦAL FESTINI / RIĊEVIMENTI U IKLIET

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid jekk kinitx mistiedna, u jekk iva, jekk attendietx u f'liema data, għal festini/riċevimenti/ikliet/parties eċċ. fi kwalsiasi residenza privata jew proprjetà privata, inkluż fil-limiti tas-Siġġiewi u/jew Ħaż-Żebbuġ, iżda mhux biss, ta' xi membru tal-Ġudikatura matul ix-xahar ta' Diċembru 2018?

Tista' tgħid jekk dan japplikax ukoll għal kwalsiasi Kap ta' Dipartiment jew Chief Executive jew Chairman ta' kull entità li taqa' taħtha?

JUSTYNE CARUANA: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-kontenut ta' din l-interpellanza jmur kontra r-regoli stabbiliti dwar l-interpellanzi mill-Ordni Permanenti 27 peress li l-interpellanza fiha imputazzjoni (u ċjoè li s-sottoskritt, jew persuni li jmexxu dipartimenti jew entitajiet li jaqgħu taħt il-Ministeru tagħha, ġew ospitati privatament minn 'xi membru tal-gudikatura') u wkoll peress illi tirrelata mal-kondotta ta' persuna mhux fil-kariga uffiċjali jew pubblika tagħha.

Inżid li min-naħa tiegħi bħala Ministru m'attendejt għall-ebda festini/riċevimenti/ikliet/parties, eċċ. li jirreferi għalihom l-Onor.

MINISTERU GĦALL-FAMILJA, DRITTIJIET TAT-TFAL U SOLIDARJETÀ SOĊJALI – ATTENDENZA GĦAL FESTINI / RIĊEVIMENTI U IKLIET

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid jekk kienx mistieden, u jekk iva, jekk attendiex u f'liema data, għal festini/riċevimenti/ikliet/parties eċċ. fi kwalsiasi residenza privata jew proprjetà privata, inkluż fil-limiti tas-Siġġiewi u/jew Ħaż-Żebbuġ, iżda mhux biss, ta' xi membru tal-Ġudikatura matul ix-xahar ta' Diċembru 2018?

MICHAEL FALZON: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-kontenut ta' din l-interpellanza jmur kontra r-regoli stabbiliti dwar l-interpellanzi mill-Ordni Permanenti 27 peress illi l-interpellanza fiha imputazzjoni (u ċjoè li s-sottoskritt, jew persuni li jmexxu dipartimenti jew entitajiet li jaqgħu taħt il-Ministeru tiegħu, ġew ospitati privatament minn 'xi membru tal-gudikatura') u wkoll peress illi tirrelata mal-kondotta ta' persuna mhux fil-kariga uffiċjali jew pubblika tagħha.

Inżid li min-naħa tiegħi bħala Ministru m'attendejt għall-ebda festini/riċevimenti/ikliet/parties, eċċ. li qed jirreferi għalihom l-Onor.

MINISTERU GĦALL-FAMILJA, DRITTIJIET TAT-TFAL U SOLIDARJETÀ SOĊJALI – SEGRETARJAT PARLAMENTARI GĦALL-PERSUNI B'DIŻABILITÀ U ANZJANITÀ ATTIVA – ATTENDENZA GĦAL FESTINI / RIĊEVIMENTI / IKLIET / PARTIES

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru. permezz tas-Segretarju Parlamentari għall-Persuni b'Diżabilità u Anzjanità Attiva. jgħid jekk kienx mistieden, u jekk iva, jekk attendiex u f'liema data, għal festini/riċevimenti/ikliet/parties eċċ. fi kwalsiasi residenza privata jew proprjetà privata, inkluż fil-limiti tas-Siġġiewi u/jew Ħaż-Żebbuġ, iżda mhux biss, ta' xi membru tal-Ġudikatura matul ix-xahar ta' Diċembru 2018?

MICHAEL FALZON: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-kontenut ta' din l-interpellanza jmur kontra r-regoli stabbiliti dwar l-interpellanzi mill-Ordni Permanenti 27 peress illi l-interpellanza fiha imputazzjoni (u ċjoè li s-sottoskritt, jew persuni li jmexxu dipartimenti jew entitajiet li jaqgħu taħt il-Ministeru tiegħu, ġew ospitati privatament minn 'xi membru tal-gudikatura') u wkoll peress illi tirrelata għall-kondotta ta' persuna mhux fil-kariga uffiċjali jew pubblika tagħha.

MINISTERU GĦALL-FAMILJA, DRITTIJIET TAT-TFAL U SOLIDARJETÀ SOĊJALI – SEGRETARJAT PARLAMENTARI GĦALL-AKKOMODAZZJONI SOĊJALI – ATTENDENZA GĦAL FESTINI / RIĊEVIMENTI U IKLIET

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru, permezz tas-Segretarju Parlamentari għall-Akkomodazzjoni Soċjali, jgħid jekk kienx mistieden, u jekk iva, jekk attendiex u f'liema data, għal festini/riċevimenti/ikliet/parties eċċ. fi kwalsiasi residenza privata jew proprjetà privata, inkluż fil-limiti tas-Siġġiewi u/jew Ħaż-Żebbuġ, iżda mhux biss, ta' xi membru tal-Ġudikatura matul ix-xahar ta' Diċembru 2018?

Jista' jgħid jekk dan japplikax ukoll għal kwalsiasi Kap ta' Dipartiment jew Chief Executive jew Chairman ta' kull entità li taqa' taħtu?

MICHAEL FALZON: Ngħarraf lill-Onor.

Inżid illi min-naħa tiegħi bħala Segretarju Parlamentari m'attendejt għall-ebda festini/riċevimenti/ikliet/parties, eċċ. li qed jirreferi għalihom l-Onor.

ĦAL TARXIEN – TRIQ IL-FIERES – SPEJJEŻ

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġiet tiswa Triq il-Fieres f'Ħal Tarxien, li reċentement saret bit-tarmak?

OWEN BONNICI (Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali): Ninsab infurmat mill-Kunsill Lokali ta' Ħal Tarxien li Triq il-Fieres ġiet tiswa €112,030.57.

ĦAL TARXIEN – TRIQ IL-KBIRA – SPEJJEŻ

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġiet tiswa Triq il-Kbira f'Ħal Tarxien, li reċentement saret bit-tarmak?

OWEN BONNICI: Ninsab infurmat mill-Kunsill Lokali ta' Ħal Tarxien li bħalissa għaddejja konsultazzjoni bejn il-periti taż-żewġ naħat, u għaldaqstant ix-xogħol ta din it-triq għadu mhux konkluż, u mhux possibbli għalhekk li jingħata l-ammont f'dan l-istadju.

ĦAL TARXIEN – TRIQ SANTA MARIA – SPEJJEŻ

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġiet tiswa Triq Santa Maria f'Ħal Tarxien, li reċentement saret bit-tarmak?

OWEN BONNICI: Ninsab infurmat mill-Kunsill Lokali ta' Ħal Tarxien li mhux possibbli tingħata l-istima ta' kemm ġiet tiswa Triq Santa Marija peress li l-proġett kollu kien jinkorpora fih iż-żona ta' Triq Santa Marija, Triq Betta u Vjal Simmons.

L-ammont globali tal-proġett kien ta' €107,043.20.

NEET – ŻGĦAŻAGĦ REĠISTRATI

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm żgħażagħ reġistrati bħala NEET (Not in Education, Employment or Training) preżentement?

EDWARD SCICLUNA (Ministru għall-Finanzi): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-indikatur tan-NEET jinħadem fuq informazzjoni ta' sena kompluta, u għaldaqstant l-aktar informazzjoni riċenti li teżisti hi għas-sena 2017.

F'din is-sena, ir-rata ta' persuni ta' bejn il-15 u l-24 sena li kienu meqjusin bħala NEET kienet ta' 8.6%.

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jgħid jekk kemm-il darba hiex se tiġi ratifikata l-Konvenzjoni tal-Kunsill tal-Ewropa 176, European Landscape Convention?

Interpellant li fl-2010 il-Gvern ta' dak iż-żmien kien iddeċieda li din il-Konvenzjoni ma tkunx ratifikata.

ALĠERIJA - ĦRUĠ TA' VISAS - RAPPORT TAL-AWDITUR ĠENERALI

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid x'passi se jieħu b'referenza għar-rapport ippreżentat mill-Awditur Ġenerali dwar il-Konsolat tal-Alġerija, intitolat 'An Investigation of Visas issued by the Maltese Consulate in Algiers'?

CARMELO ABELA: Ninsab infurmat li l-Ministeru ħa l-passi korrettivi fuq il-proċedura wżata fil-Konsolat ġewwa l-Alġerija ħafna qabel ma ġie ppubblikat ir-rapport tal-Awditur Ġenerali.

L-istess rapport tal-Awditur Ġenerali jikkonferma li l-Ministeru fiż-żmien li kienu saru l-allegazzjonijiet kien aġixxa b'mod korrett.

Dan l-imsemmi rapport jagħmel ukoll referenza għal rapport ta' evalwazzjoni li kienet għamlet il-Kummissjoni Ewropea f'Settembru 2016, fejn anke hawn dan ir-rapport ma sab l-ebda rregolaritajiet ħlief xi wħud operazzjonali.

B'referenza għan-nuqqas ta' riżorsi, din hija sfida li l-Ministeru ilu jħabbat wiċċu magħha snin twal u qed isiru l-isforzi biex nimpjegaw diplomatiċi ħalli jkunu jistgħu jservu kemm f'Malta, kif ukoll barra minn Malta fid-diversi missjonijiet u konsolati li għandna.

Tajjeb li ngħid li fil-preżent ġewwa l-Konsolat tagħna fl-Alġerija hemm Commercial Attaché mibgħut mill-Malta Enterprise u Konslu ġdid li huwa Konslu tal-karriera.

Issa li r-rapport tal-Awditur Ġenerali ġie ppubblikat, nassigura lill-Onor.

Interpellant li l-Ministeru se jkompli janalizza l-partijiet li huma relevanti għall-Ministeru tiegħi u mhux spekulattivi ta' dan l-istess rapport, ħalli fejn nistgħu nkomplu ntejbu l-operat konsolari.

DIPARTIMENTI, AWTORITAJIET, AĠENZIJI U ENTITAJIET GOVERNATTIVI – ĦADDIEMA GĦAWDXIN LI JAĦDMU MALTA

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 8123 u jgħid kemm kien hemm u preżentement kemm hemm jaħdmu ħaddiema Għawdxin ġewwa Malta f'Dipartimenti, Awtoritajiet, Aġenziji u entitajiet governattivi sena b'sena, mis-sena 2013 sal-lum?

Jista' jgħid preżentement dawn il-ħaddiema ma' liema Entità, Dipartiment, Awtorità, Aġenzija qed jaħdmu?

JOSEPH MUSCAT: Għall-ewwel parti tal-mistoqsija nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamenatri 8288.

Dwar it-tieni parti tal-mistoqsija, it-tagħrif mitlub tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

XEWKIJA – TRIQ SANNAT – XOGĦOL

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru twieġeb il-mistoqsija parlamentari 8204 kollha u tgħid min hu l-perit inkarigat mit-tieni parti ta' Triq Sannat, Xewkija, kif intgħażel u kemm tħallas sa issa?

Tista' tgħid min ipprepara l-Bill of Quantities għal din it-triq?

Interpellant li bħalissa hemm appell għaddej u kull talba għal informazzjoni mhix f'lokha.

MALTA INVESTMENTS PLC – PROĠETTI F'GĦAWDEX

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għall-Ekonomija, Investiment u Negozji Żgħar: Jista' l-Ministru jgħid xi proġetti saru minn Malta Investments plc ġewwa Għawdex sena b'sena mis-sena 2013 sal-lum?

Jista' jgħid xi proġetti hemm ippjanati li ser isiru matul is-sena 2019 ġewwa Għawdex?

CHRIS CARDONA: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jispeċifika għal liema entità qed jirreferi fil-mistoqsija.

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid x'sar sa issa fuq il-Master Plan ta' Kemmuna?

Min hu l-perit/kumpanija ta' periti inkarigati mill-Master Plan u xogħol ieħor relatat ma' Kemmuna?

Kif intgħażel dan il-perit/kumpanija, u min ta l-awtorizzazzjoni biex jintgħażel/tintgħażel dan il-perit/kumpanija, kemm-il siegħa xogħol għamel/għamlet s'issa u x'tip ta' xogħol fuq dan il-proġett, u kemm tħallas/tħallset s'issa?

Min ta l-awtorizzazzjoni biex jitħallas/titħallas?

Kemm tħallas sa issa?

Kemm hu ppjanat li jitħallas/titħallas dan l-individwu/kumpanija fuq il-Master Plan ta' Kemmuna u xogħol relatat matul is-sena 2019?

Interpellant li, minn żmien għal żmien, il-Ministeru għal Għawdex jagħmel użu minn numru ta' konsulenti fuq id-diversi proġetti tiegħu.

Dawn il-konsulenti huma kollha mqabbda skont proċeduri stabbiliti, u mħallsa skont rati fissi, l-istess bħalma kien isir taħt amministrazzjonijiet preċedenti.

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid min hu l-perit/kumpanija ta' periti inkarigati mill-proġett ta' rinovazzjoni u xogħol ieħor f'Villa Lauri f'Birkirkara?

Kif intgħażel dan il-perit/kumpanija, u min ta l-awtorizzazzjoni biex jintgħażel/tintgħażel dan il-perit/kumpanija, kemm-il siegħa xogħol għamel/għamlet s'issa u x'tip ta' xogħol fuq dan il-proġett u kemm tħallas/tħallset s'issa?

Kemm hu ppjanat li jitħallas/titħallas dan l-individwu/kumpanija fuq il-proġett ta' rinnovar u xogħol ieħor ta' Villa Lauri f'Birkirkara matul is-sena 2019?

GEO-BLOCKING – INFURZAR TAR-REGOLAMENTI TAL-UNJONI EWROPEA

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: B'referenza għar-Regolamenti tal-Unjoni Ewropea dwar il-Geo-blocking li daħal fis-seħħ fit-3 ta' Diċembru 2018, u tenut kont li minkejja l-mistoqsijiet parlamentari 5837, 7777 u 8103 fejn allura ma ġiex żvelat liema awtorità pubblika f'Malta hija l-awtorità kompetenti għall-infurzar ta' dan ir-regolament, jista' l-Ministru jgħid liema hi l-awtorità kompetenti li lilha jistgħu jsiru lmenti jekk ikun hemm ksur tar-Regolament dwar il-Geo-blocking?

OWEN BONNICI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-awtorità kompetenti għall-infurzar tar-regolament dwar il-Geo-blocking skont l-Artikolu 7 hija l-Awtorità ta' Malta dwar il-Komunikazzjoni.

Ilmenti mingħand operaturi ekonomiċi jintlaqgħu mill-istess Awtorità, filwaqt li ilmenti mingħand konsumaturi jintlaqgħu miċ-Ċentru Ewropew tal-Konsumatur ta' Malta, li hija l-entità li ġiet assenjata li tagħti assistenza prattika lill-konsumaturi.

MINISTERU GĦAT-TURIŻMU – NISA F'POŻIZZJONI TA' TEĦID TA' DEĊIŻJONIJIET

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 8557, u ċjoè: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm nisa f'pożizzjoni ta' teħid ta' deċiżjonijiet fil-Ministeru tiegħu u fl-entitajiet u dipartimenti li jaqgħu taħtu li jaħdmu bħalissa mill-grad ta' Prinċipal 'il fuq?

KONRAD MIZZI: It-tagħrif għadu qed jinġabar.

MINISTERU GĦALL-INTERN U SIGURTÀ NAZZJONALI – NISA F'POŻIZZJONI TA' TEĦID TA' DEĊIŻJONIJIET

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għall-Intern u Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 8558, u ċjoè: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm nisa f'pożizzjoni ta' teħid ta' deċiżjonijiet fil-Ministeru tiegħu u fl-entitajiet u dipartimenti li jaqgħu taħtu li jaħdmu bħalissa mill-grad ta' Prinċipal 'il fuq?

MICHAEL FARRUGIA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar u għaldaqstant it-tweġiba tingħata f'seduta oħra.

MINISTERU GĦALL-ĠUSTIZZJA, KULTURA U GVERN LOKALI – NISA F'POŻIZZJONI TA' TEĦID TA' DEĊIŻJONIJIET

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 8559, u ċjoè: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm nisa f'pożizzjoni ta' teħid ta' deċiżjonijiet fil-Ministeru tiegħu u fl-entitajiet u dipartimenti li jaqgħu taħtu li jaħdmu bħalissa mill-grad ta' Prinċipal 'il fuq?

OWEN BONNICI: It-tagħrif għadu qed jinġabar.

MINISTERU GĦALL-AMBJENT, ŻVILUPP SOSTENIBBLI U TIBDIL FIL-KLIMA – NISA F'POŻIZZJONI TA' TEĦID TA' DEĊIŻJONIJIET

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 8560, u ċjoè: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm nisa f'pożizzjoni ta' teħid ta' deċiżjonijiet fil-Ministeru tiegħu u fl-entitajiet u dipartimenti li jaqgħu taħtu li jaħdmu bħalissa mill-grad ta' Prinċipal 'il fuq?

Interpellant li l-informazzjoni qed tinġabar.

MINISTERU GĦAS-SAĦĦA – NISA F'POŻIZZJONI TA' TEĦID TA' DEĊIŻJONIJIET

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 8561, u ċjoè: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jgħid kemm hemm nisa f'pożizzjoni ta' teħid ta' deċiżjonijiet fil-Ministeru tiegħu u fl-entitajiet u dipartimenti li jaqgħu taħtu li jaħdmu bħalissa mill-grad ta' Prinċipal 'il fuq?

CHRIS FEARNE (Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni għadha qed tinġabar.

MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET BARRANIN U PROMOZZJONI TAL-KUMMERĊ – NISA F'POŻIZZJONI TA' TEĦID TA' DEĊIŻJONIJIET

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 8562, u ċjoè: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm nisa f'pożizzjoni ta' teħid ta' deċiżjonijiet fil-Ministeru tiegħu u fl-entitajiet u dipartimenti li jaqgħu taħtu li jaħdmu bħalissa mill-grad ta' Prinċipal 'il fuq?

CARMELO ABELA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li t-tagħrif għadu qed jinġabar.

PERSUNI B'DIŻABILITÀ FID-DINJA TAX-XOGĦOL

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jagħti rendikont tan-numru ta' persuni b'diżabilità li daħlu jaħdmu fid-dinja tax-xogħol mill-2013 sal-lum, maqsuma sena b'sena?

EVARIST BARTOLO: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li skont l-informazzjoni li għandha l-Jobsplus, in-numru ta' persuni b'diżabilità li kienu jaħdmu mill-2013 sa Ottubru 2018, maqsuma sena b`sena, kien hekk:

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Ministru għall-Finanzi: Jista' l-Ministru jagħti statistika dwar kemm inqabdu każijiet ta' kuntrabandu ta' sigaretti u xorb mid-Dwana mill-2013 sal-lum, sena b'sena?

Jista' jingħata l-valur tas-sisa u dazju mitluf sena b'sena?

EDWARD SCICLUNA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Ministru għall-Finanzi: Jista' l-Ministru jagħti statistika dwar kemm inqabdet droga mid-Dwana mill-2013 sal-lum, maqsuma sena b'sena?

Jista' jagħti l-ammont tad-droga maqbuda u x'tip kienet?

Jista' f'kull każ jagħti l-valur maħsub tad-droga maqbuda?

EDWARD SCICLUNA: Ninforma lill-Onor.

FORZI ARMATI TA' MALTA – OPERAZZJONI TA' SALVATAĠĠ FUQ IL-BAĦAR

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Ministru għall-Intern u Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il operazzjoni ta' salvataġġ saru fuq il-baħar minn membri tal-Forzi Armati ta' Malta fejn matulhom ġew salvati nies mill-2013 sad-data li fiha tkun imwieġba din il-mistoqsija, sena b'sena?

Kemm ġew salvati nies f'dawn l-operazzjonijiet?

MICHAEL FARRUGIA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fil-perjodu msemmi l-Forzi Armati ta' Malta wettqu operazzjonijiet ta' salvataġġ fuq il-baħar u ġew salvati nies kif ġej:

KORP TAL-PULIZIJA – OPERAZZJONI TA' SALVATAĠĠ FUQ IL-BAĦAR

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Ministru għall-Intern u Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il operazzjoni ta' salvataġġ kien hemm li kienet tinvolvi membri tal-Korp tal-Pulizija fejn matulhom ġew salvati nies mill-2013 sad-data li fiha tkun imwieġba din il-mistoqsija, maqsuma sena b'sena?

MICHAEL FARRUGIA: Ninsab infurmat li ma kien hemm ebda operazzjoni ta' salvataġġ fuq il-baħar li kienet tinvolvi membri tal-Korp tal-Pulizija mill-2013 sa Frar 2019.

Operazzjonijiet ta' din ix-xorta jitmexxew mill-Forzi Armati ta' Malta.

PROTEZZJONI ĊIVILI – KAŻIJIET TA' GĦAJNUNA

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Ministru għall-Intern u Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il talba kien hemm lill-Protezzjoni Ċivili għall-għajnuna mill-2013 sad-data li fiha tkun imwieġba din il-mistoqsija, maqsuma sena b'sena?

Jista' jgħid x'kienu t-talbiet għall-għajnuna?

Jista' jgħid kemm ġew salvati nies, fejn applikabbli?

MICHAEL FARRUGIA: Ninsab infurmat li fl-2016 kollox beda jiġi rreġistrat fil-Control Room u għalhekk inbidel xi ftit l-istil.

Tajjeb li ngħidu li ma tinżammx statistika ta' kemm ġew salvati nies.

Talbiet għall-għajnuna saru skont it-tabella li qed tidher hawn taħt, filwaqt li informazzjoni dettaljata tinsab fit-tabella li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

GĦALLIEMA IRTIRATI

L-ONOR.

CLYDE PULI staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew impjegati għalliema irtirati minn Settembru 2018 sa Jannar 2019 u f'liema suġġetti?

EVARIST BARTOLO: Ninsab infurmat li l-Ministeru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol impjega sitt għalliema rtirati, ħamsa għall-Inġliż u wieħed għad-Design and Technology.

Hemm ukoll ħames għalliema rtirati oħra li, għalkemm mhux impjegati mal-Ministeru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol, ingħataw contract for service.

PREFECTS OF DISCIPLINE – KULLEĠĠI STATALI

L-ONOR.

CLYDE PULI staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm Prefects of Discipline f'kull kulleġġ statali fil-preżent?

EVARIST BARTOLO: Infurmat li hemm ħames Kapijiet ta' Dipartiment tal-Prefett tad-Dixxiplina li qegħdin jagħtu s-servizz tagħhom f'ħames kulleġġi.

L-ONOR.

RYAN CALLUS staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid għalfejn ma ħatarx il-Kunsill tal-Marsa Racing club għas-sena 2019?

EVARIST BARTOLO: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li dan il-Kunsill inħatar b'seħħ mill-1 ta' Jannar 2019, u ġie mħabbar fil-Gazzetta tal-Gvern tad-29 ta' Jannar 2019.