DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

L-Erbgħa, 28 ta' Novembru 2018

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

L-Erbgħa, 28 ta' Novembru 2018

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fis-Sala tal-Parlament,

L-Erbgħa, 28 ta' Novembru 2018

L-ISPEAKER (Onor. Anġlu Farrugia): Hawn korrezzjonijiet għall-Minuti?

L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Sur President, il-Ministru Carmelo Abela jidher bħala assenti fuq il-Minuti.

Dan kien żball min-naħa tiegħi li ma inkludejtux fil-lista minħabba li r-request kien daħal wara li bgħatt il-lista.

Fil-fatt, għadni kemm bgħatt email ftit tal-minuti ilu biex ninforma lill-Kamra li lbieraħ u llum, il-Ministru Abela jinsab msiefer fuq xogħol tal-Gvern.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Mela ssir l-emenda neċessarja.

Il-Minuti tas-Seduta Nru 173, li saret fis-27 ta' Novembru 2018, ġew ikkonfermati.

INFORMAZZJONI MILL-ISPEAKER

L-ISPEAKER: Inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Komunikazzjoni li s-Sedja rċeviet mingħand l-Ombudsman fit-28 ta' Novembru 2018 dwar każ ta' uffiċjal fil-Ministeru għas-Saħħa;

Ir-rapport maħruġ mill-Uffiċċju tas-Segretarju Permanenti Ewlieni fl-Uffiċċju tal-Prim Ministru "Governance – Action on the Parliamentary Ombudsman's Annual Report 2017", datat Novembru 2018;

Ir-rapport tal-parteċipazzjoni tal-Onor.

Alex Muscat u l-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici fil-Konferenza Interparlamentari għall-Politika Estera u ta' Sigurtà Komuni u Politika ta' Sigurtà u ta' Difiża Komuni li nżammet ġewwa Vjenna fil-11 u t-12 ta' Ottubru 2018; u

Kopja ta' korrispondenza li għaddiet f'Novembru 2018 bejn l-Uffiċċju tal-Iskrivan tal-Kamra u r-rappreżentant legali ta' "theshiftnews.com" b'referenza għal ruling mogħti mis-Sedja fl-20 ta' Novembru 2018 fuq talba tal-Onor.

Qed inpoġġi kopja ta' din il-korrispondenza fuq il-Mejda tal-Kamra, għaliex ir-referenza li saret mill-avukat ta' theshiftnews.com hija ħażina, għaliex mhux il-każ li hemm proċeduri quddiem il-Kamra, imma sempliċement kienet korrezzjoni li kellha ssir.

Il-każ huwa magħluq għaliex ir-ruling ġie ppubblikat skont il-prassi tal-Kamra u skont il-prassi tal-kmamar kollha li jgawdu demokrazija fil-parlamenti kollha tal-Commonwealth.

Is-Sedja hija kkonfortata wkoll minn deċiżjonijiet mogħtija mill-Qorti Ewropea dwar id-Drittijiet tal-Bniedem.

Kif għedt, il-każ huwa magħluq, imma xorta qed inpoġġi din il-korrispondenza fuq il-Mejda tal-Kamra għall-konsum ta' kulħadd.

Inpoġġi wkoll fuq il-Mejda tal-Kamra:

Komunikazzjoni li s-Sedja rċeviet illum mingħand l-Ombudsman datata 28 ta' Novembru 2018 dwar il-każ ta' persuna fil-Ministeru tas-Saħħa.

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI

MINISTERU GĦAT-TURIŻMU – GĦAJNUNA LIL STABBILIMENT

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid kemm fondi, sponsorships jew għajnuna mod ieħor, ta l-Ministeru tiegħu, inkluż il-Malta Tourism Authority, lill-istabbilimenti li d-dettalji dwarhom qed jingħataw separatament, mill-2013 'l hawn, maqsuma sena b'sena?

JUSTYNE CARUANA (Ministru għal Għawdex) (f'isem il-Ministru għat-Turiżmu): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-Awtorità Maltija għat-Turiżmu tagħti support lil diversi attivitajiet skont il-kriterji stabbiliti minnha.

L-informazzjoni mitluba hija ta' natura kummerċjali u għaldaqstant ma tistax tingħata.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Jason Azzopardi, mistoqsija supplimentari.

JASON AZZOPARDI: Sur President, ġentilment nistaqsi lill-Ministru Caruana li qdiet id-dover tagħha u wieġbet għan-nom tal-Ministru Konrad Mizzi, jekk hemmx xi raġuni għaliex il-Ministru għat-Turiżmu, kull darba li jkollna mistoqsijiet parlamentari indirizzati lilu, qatt ma jkun fil-Kamra.

Tista' l-Ministru tgħid jekk hux imsiefer fuq xogħol ministerjali?

Jekk hu msiefer, wieħed jifhem l-assenza tiegħu, però, jien li ilni ftit tas-snin mhux ħażin fil-Kamra, niftakar li kull meta ma kienx ikun hawn Ministru fil-Kamra waqt il-ħinijiet tal-mistoqsijiet parlamentari, dak iż-żmien l-Oppożizzjoni Laburista kienet tqajjem pogrom!

Qed nitkellem b'mod prudenti ħafna.

L-ISPEAKER: Kif taf inti, li kont Ministru, Onor. Azzopardi, fil-Kamra hawn il-collective responsibility.

Nistaqsi jekk hawnx xi spjegazzjoni, għaliex il-Ministru Mizzi huwa assenti.

JUSTYNE CARUANA: Sur President, jien biex wasalt hawnhekk ilni sagħtejn ġejja, għax hemm ħafna traffiku!

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Jason Azzopardi, fil-qosor ħalli nimxu.

JASON AZZOPARDI: Biex inkun leali, ma rridx ngħabbi lill-Ministru Caruana bir-responsabbiltà li twieġeb għal xi ħaġa li mhijiex informata biha.

Però jista' xi ħadd min-naħa tal-Gvern jgħid jekk hemmx raġuni għalfejn il-Ministru Mizzi mhux hawnhekk?

Jista' jirrispondini l-Whip tal-Gvern l-Onor.

L-ISPEAKER: Onor. Jason Azzopardi, ma tistax tqajjem persuna biex tirrispondi, għax dak sta għas-Sedja.

Nimxu għal-mistoqsija li jmiss.

MINISTERU GĦALL-ĠUSTIZZJA, KULTURA U GVERN LOKALI – EVENT ORGANISATION FOR PROMOTIONAL AND COMMUNICATIONS RELATED EVENTS

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 2383 u jgħid u jelenka kemm intefqu flus minn kull entità u dipartiment li jaqa' taħtu, għal event organisation for promotional and communications related events, minn Marzu 2013 sal-jum li fih din l-interpellanza tkun imwieġba, maqsuma sena b'sena?

OWEN BONNICI (Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali): Ninforma lill-Onorevoli Interpellant illi t-tagħrif speċifiku mitlub diffiċli li jinġabar mingħajr ma jinvolvi spejjeż oħrajn li mhumiex relatati.

L-organizzazzjoni ta' attivitajiet simili tinvolvi wkoll xogħol u materjali li spiss jintużaw aktar minn darba f'attivitajiet simili bħal, pereżempju, kif inhu l-każ f'kampanji li jtulu.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Waħda mir-responsabbiltajiet tal-Ministru Bonnici li naf li hija verament għal qalbu hija l-kultura u anke l-attivitajiet marbuta mal-Valletta 2018.

Issa kif deħlin għal żmien ta' festi, saret drawwa li fil-Belt Valletta jsiru diversi attivitajiet.

Pereżempju, rajna għall-ewwel darba presepju li ttella' fi Pjazza Tritoni.

Dawn huma attivitatjiet li jistgħu jgawdu minnhom il-familji Maltin u Għawdxin u li ħafna minnhom ikunu bla ħlas.

Jista' l-Ministru jelenka x'attivitajiet se jkun hemm fil-ġranet li ġejjin?

OWEN BONNICI: Irrid nibda billi ngħid mill-ewwel li dan ix-xogħol sar id f'id mal-Onor.

Deo Debattista li apparti milli huwa l-persuna inkarigata mill-Valletta 2018, huwa wkoll iben il-Belt, maħbub ħafna fil-Belt Valletta u qalbu qiegħda mal-Belt.

Dan jidher fl-entużjażmu li juri biex jittellgħu dan it-tip ta' attivitajiet.

Pubblikament nirringrazzjah għax-xogħol li jagħmel fil-Belt Valletta.

Kif nafu, l-istaġun tal-Milied huwa staġun speċjali, għaliex huwa perjodu fejn il-familji jidħlu fil-Belt Valletta u jaqsmu mumenti sbieħ flimkien.

Kemm hu sabiħ li tara familji li kif joqrob il-Milied jieħdu l-leave mix-xogħol u meta t-tfal ikunu bil-vaganzi jgawdu dan il-ħin flimkien.

Kultant, meta tikber, bla ma trid, tibda tiftakar fiż-żmien meta kont tifel u l-ġenituri kienu jeħduk il-Belt Valletta.

Bl-istess mod, aħna rridu nagħtu memorji sbieħ lit-tfal tagħna billi jgawdu dan il-perjodu festiv tant sabiħ.

Il-Belt Valletta mhijiex eċċezzjoni għall-bqija tal-lokalitajiet f'Malta u fiha wieħed jista' jgawdi żmien il-Milied u l-Ewwel tas-Sena.

Irrid insemmi tliet attivitajiet prinċipali.

L-ewwel nett, insemmi l-presepju li inawgurajna ftit tal-jiem ilu hekk kif tidħol fi Pjazza Tritoni, li għalkemm huwa presepju żagħżugħ fiż-żmien, huwa rikk ħafna fl-istorja.

Dan il-presepju ntrama fi tliet postijiet importanti, l-ewwel fil-pjazza ewlenija tal-Vatikan, imbagħad f'Betlehem fejn twieled Ġesu Bambin u din is-sena, li hi dedikata għall-Belt Valletta, qed jilqa' lin-nies huma hu deħlin fil-Belt.

It-tieni avveniment huwa d-dawl li inawgurajna ftit tal-jiem ilu fit-toroq tal-Belt, li rrid ngħid li ntlaqa' tajjeb ħafna.

Issa naf li kien hemm dibattiti għax min għoġbu u min m'għoġbux, imma nemmen li ħafna nies ħadu pjaċir ħafna b'dawn id-dawl, b'mod speċjali għaliex għall-ewwel darba ma żejjinniex biss Triq ir-Repubblika, imma żejjinna wkoll Triq Merkanti.

Li hemm sabiħ f'dan kollu hu li kienet biċċa xogħol li ħdimnieha flimkien mal-komunità tan-negozju kemm ta' Triq ir-Repubblika kif ukoll ta' Triq Merkanti.

It-tielet avveniment li m'għandix dubju li se jinżel tajjeb ħafna man-nies huwa l-festeġġjamenti ta' lejlet l-Ewwel tas-Sena li se jsiru fil-Belt Valletta.

Meta jien kont tifel, niftakarni ngħid kemm nixtieq li xi darba fil-Belt kapitali tagħna nibdew niffesteġġjaw l-Ewwel tas-Sena bħall-festeġġjamenti li naraw fuq it-televiżjoni dak iż-żmien li jsiru f'Milan, Ruma u Londra.

Bħali, ħafna oħrajn tal-ġenerazzjoni tiegħi, kellna din ix-xewqa li bħalma jsir barra, jibda jsir f'Malta ukoll.

Illum ngħid li qed niċċelebraw aħjar minn barra minn Malta, għaliex għandna avvenimenti sbieħ li huma b'xejn għal kulħadd u t-temp dejjem jiffavorina, għax għalkemm tkun ftit kesħa u forsi ftit xita, it-temp f'Malta huwa fantastiku.

Għalhekk nistieden lill-familji kollha biex lejlet l-Ewwel tas-Sena jiġu fi Pjazza San Ġorġ fejn se jkollna ċelebrazzjonijiet sbieħ ħafna.

Il-lead singer se tkun Ira Losco li m'għandha bżonn l-ebda introduzzjoni.

Nirringrazzja lil Ira u lit-tim tagħha li se jaħdmu f'kollaborazzjoni mal-Valletta 2018, l-MTA u diversi entitajiet oħrajn, anke mis-settur privat, biex inkunu nistgħu noffru lill-pubbliku ċelebrazzjonijiet sbieħ u b'xejn għal kulħadd.

B'hekk il-familji jistgħu jikkreaw memorji sbieħ flimkien.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

ROSIANNE CUTAJAR: Naf li d-dewmien fil-Qrati qed jippreokkupa lil diversi nies, però naf ukoll li saru diversi inizjattivi min-naħa tal-Ministru biex tiżdied l-effiċjenza.

Jista' l-Ministru jelabora dwar x'qiegħed isir min-naħa tal-Ministeru għall-Ġustizzja biex ikomplu jitħaffu l-proċeduri u jonqos id-dewmien?

OWEN BONNICI: Kif dejjem ngħid, l-ikbar għadu tas-saltna tad-dritt huwa d-dewmien.

Ara kemm isiru diskorsi, argumenti u dibattiti, kultant qliel!

Din hija l-ikbar sfida: id-dewmien.

Dan għaliex in-nies għandhom dritt jitolbu ġustizzja li ssir f'ħin spedit u raġonevoli sabiex il-ġustizzja li jirċievu tkun tagħmel sens.

Inutli li jkollok sentenza perfetta u sublimi li tingħata tard għaliex, tajba kemm hi tajba, jekk tasal wara ħafna żmien, b'kull rispett, stajt ma tajt xejn.

Hemmhekk ma tkunx qed issir ġustizzja, għax il-ġustizzja trid issir fil-ħin.

Għalhekk din hija missjoni importanti ħafna ta' dan il-Gvern.

Jien ħadt pjaċir ħafna meta nhar il-Ħadd li għadda qrajt il-credit rating li rċeviet Malta.

Għal darba oħra, fis-settur ekonomiku, Malta uriet li miexja b'mod eċċellenti, għax dejjem qed inġibu riżultati tajbin ħafna.

Dan meta sa ftit snin ilu konna nixxenqu li niksbu dawn ir-riżultati.

Irrid ngħid ukoll li f'dan ir-rapport ta' credit rating kien hemm ukoll parti dwar il-qasam tal-ġustizzja.

Għan-nom tan-nies kollha li jaħdmu fis-settur tal-ġustizzja, li huwa settur delikat u diffiċli, imma ta' sodisfazzjon kbir, ħadt pjaċir ħafna naqra li dan il-credit rating report jgħid b'mod ċar u tond li d-dewmien, speċjalment fil-kawżi ċivili, naqas b'mod konsiderevoli.

Hawn infakkar li fl-aħħar justice scoreboard kien hemm indikat b'mod ċar li fir-rigward tal-clearance rate, jiġifieri r-rata ta' kemm jinqatgħu kawżi komparati ma' kemm jidħlu, fl-Ewropa kollha, pajjiżna ġie l-ewwel.

Issa jekk hawn xi ħadd jaħseb li xi ħaġa bħal din tiġi b'kumbinazzjoni, waqgħet mis-sema, jew issir billi toqgħod bilqiegħda tikteb fil-gazzetta, naħseb li jkun qed jgħix f'realtà li mhijiex minnha.

Dawn ir-riżultati jiġu għaliex ikollok pjan iffokat.

F'dan kollu rrid infakkar li l-partner ewlieni f'din il-ħidma huwa organu li huwa indipendenti mill-Gvern.

Dan mhuwiex organu bħal, pereżempju, il-kultura fejn hemm id-Direttur tal-Kultura li huwa obbligat jimplimenta l-politika tal-Gvern.

Il-Qorti hija organu indipendenti mill-Gvern.

Dan ifisser li rridu naħdmu flimkien.

Hawnhekk irrid nagħmel appell lill-mezzi tax-xandir.

Qed ngħid dan għax irrid nieħu l-okkażjoni biex nagħmel referenza għal storja li rajt nhar il-Ħadd li għadda fl-ewwel paġna tat-Times of Malta.

F'din l-istorja ġew ikkwotati analisti tas-settur legali, li ma qalux min huma, li wrew tħassib għaliex waħda mill-assistenti ġudizzjarji ta' maġistrata li qed tagħmel inkjesti li huma fil-kontroversja pubblika, taħdem fl-Uffiċċju ta' Dr Pawlu Lia.

Jien ivverifikajt mal-amministrazzjoni tal-Qorti u ġejt informat li din l-assistent ġudizzjarju, li kull min hu avukat jaf li l-ispeċjalità tagħha hija ċ-Ċivil, tgħin lill-maġistrat fil-kawżi li għandha fil-Bord tal-Kera.

Dan għaliex il-maġistrati f'Malta jisimgħu l-kawżi u jagħmlu wkoll l-inkjesti.

F'dan il-każ, il-maġistrata li saret riferenza għaliha fl-istorja hija l-maġistrata li tisma' l-kawżi tal-Bord tal-Kera u din l-assistenta ġudizzjarja tgħinha f'dawn il-kawżi.

Għalhekk nappella anke lill-mezzi tax-xandir biex jinformaw ruħhom qabel ma jiktbu dwar il-Ġudikatura, għaliex importanti li nieħdu ħsieb l-istituzzjonijiet tagħna.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

HERMANN SCHIAVONE: Numru ta' snin ilu, il-Gvern kien ħabbar li se jitwaqqaf il-villaġġ tal-karnival.

Normalment meta jasal il-karnival u jagħmel il-maltemp, nisimgħu ħafna dwar dan il-villaġġ, imma mbagħad donnu jerġa' jintesa kollox.

Jista' l-Ministru jgħidilna x'inhi s-sitwazzjoni dwar il-villaġġ?

F'liema stadju wasal u meta effettivament se jinfetaħ?

OWEN BONNICI: Nirringrazzja lill-Onor.

Interpellant talli tani l-opportunità li ninforma lill-Kamra dwar dan il-villaġġ.

Is-settur kulturali huwa sabiħ, għaliex fih hemm diversi speċjalitajiet.

Forsi waħda mill-aktar speċjalitajiet popolari hija l-karnival.

Għadna kif għamilna referenza għall-Belt Valletta u jien, bħala persuna li ilni noqgħod il-Belt numru ta' snin, nista' nixhed li l-karnival huwa xi ħaġa li hija verament intrinsikament marbuta mad-dilettanti tal-karnival, speċjalment dawk Beltin.

Ovvjament, hemm ukoll diversi rħula li għandhom nies li jifhmu sew fil-karnival.

Għalhekk, aħna ridna li ntaffu b'mod qawwi d-diffikultajiet li jgħaddu minnhom id-dilettanti tal-karnival, speċjalment fix-xahar ta' Frar, proprju ftit ġimgħat qabel dawn id-dilettanti juru quddiem kulħadd il-karrijiet tagħhom.

Niftakar li meta konna għadna fl-Oppożizzjoni kont nakkumpanja lill-Prim Ministru, li dak iż-żmien kien Kap tal-Oppożizzjoni, u mmorru Sant'Iermu biex naraw il-karrijiet tal-karnival.

Ġieli kien hemm drabi meta aħna u deħlin kienet tibda nieżla x-xita u r-riħ qawwi li jonfoħ bil-kemm ma jaqlibx lilek, aħseb u ara l-karrijiet!

Dak iż-żmien konna għedna lid-dilettanti tal-karnival li aħna rridu noffrulhom soluzzjoni għal din id-diffikultà.

Fil-fatt, mill-ewwel bdejna b'taħditiet man-nies li huma involuti f'dan il-qasam.

Hawnhekk irrid nirringrazzja ħafna lis-Sur Jason Busuttil li huwa l-kelliem tad-dilettanti tal-karnival li flimkien miegħu ħdimna mill-ewwel sabiex napplikaw għal fondi Ewropej.

Irrid ngħid li aħna rbaħna d-dritt li nagħmlu proġett b'fondi Ewropej.

Issa li tirbaħ id-dritt li tagħmel proġett b'fondi Ewropej għandu l-vantaġġi u l-isfidi tiegħu wkoll.

L-ikbar vantaġġ huwa li inti tkun ċert li se jkollok ammont ta' kapital li bis-saħħa tiegħu tkun tista' tagħmel il-proġett.

L-isfida hi li d-deadlines huma stretti ħafna u r-regoli tal-procurement huma riġidi immens.

Meta nisimgħu fuq l-aħbarijiet li nfetaħ proġett b'fondi Ewropej bħal, pereżempju, l-mużew MUŻA li ftaħna ftit tal-ġimgħat ilu, dan ikun sar skont regoli stretti ħafna.

F'dan il-każ, aħna identifikajna sit għal dan il-proġett li qiegħed f'Kordin.

L-idea kienet li dan is-sit ikun viċin il-Belt Valletta.

Inutli tagħmel villaġġ tal-karnival f'post li huwa 'l bogħod mill-Belt Valletta, meta l-karnival isir fil-Belt Valletta u trid tieħu l-karrijiet hemmhekk.

Kif qed ngħid, ġie identifikat post u sar ħafna xogħol preparatorju li kull min jifhem jista' jagħti aktar dettall dwaru.

Hawn irrid nirringrazzja minn qalbi lill-Ministru Joe Mizzi u l-Ministru Ian Borg li flimkien magħhom ftehemna dwar pjan li bih jiġu rilokati numru ta' ħaddiema mill-Garaxx tal-Gvern.

Kull min jaħdem fil-Garaxx tal-Gvern jaf x'qed ngħid, għax aħna tlabniehom li, b'sagrifiċċju, joħorġu minn fejn qegħdin ħalli dik iż-żona tkun tista' tingħata għal dan il-proġett.

Ninsab kuntent ħafna li l-proġett qiegħed on track u jalla fix-xhur li ġejjin in-nies jibdew jaraw b'għajnejhom dan il-proġett tiela'.

L-għan tagħna hu li fl-aħħar inkunu nistgħu mmorru għand id-dilettanti tal-karnival u ngħidulhom li, kif wegħedniehom, qed nagħtuhom villaġġ tal-karnival skont l-aqwa livelli u standards Ewropej.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Fir-rigward ta' reati li jaffettwaw kemm is-servizzi finanzjarji kif ukoll interessi finanzjarji oħrajn, jista' l-Ministru jgħid kif pajjiżna qiegħed jikkumbatti dawn ir-reati?

X'beħsiebu jagħmel il-Gvern sabiex naraw li jkollna aktar miżuri u liġijiet li jikkumbattu dawn l-interessi?

OWEN BONNICI: Dan huwa dibattitu pjuttost twil li jitkellem dwar diversi affarijiet, però nixtieq insemmi żewġ affarijiet li aħna wettaqna fl-aħħar xhur.

L-ewwel nett, bħala Gvern, ħadna d-deċiżjoni li pajjiżna jissieħeb fl-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew (EPPO) li għandu l-għan li jiġġieled ir-reati li jmorru kontra l-interessi finanzjarji tal-Unjoni Ewropea.

Inċidentalment, ġejt informat li kien hemm sejħa sabiex timtela vakanza ta' uffiċjal tal-prosekutur pubbliku Ewropew, liema sejħa ġiet reklamata madwar l-Ewropa kollha.

Naturalment, jien informajt lill-entitajiet relattivi li l-Ewropa trid timla l-pożizzjoni ta' prosekutur pubbliku Ewropej li jrid ikun xi ħadd li serva bħala mħallef jew bħala prosekutur f'pajjiżu u jrid ikun membru tal-Unjoni Ewropea.

It-tieni miżura li ħadna kienet li bħala Gvern waqqafna l-Uffiċċju tal-Irkupru tal-Assi, Asset Recovery Bureau.

Bħala pajjiż kellna obbligu li nagħmlu dan bil-liġi Ewropea u nista' ngħid li waqqafna dan l-uffiċċju b'mod iffokat u spedit ħafna.

Fil-fatt, f'temp ta' ftit xhur, illum għandna uffiċċju mmexxi minn direttur li huwa persuna tal-affari tiegħu ħafna, bi staff li tajnieh it-taħriġ u bord li huwa mmexxi minn eks imħallef tal-Qorti Superjuri.

Illum Malta għandha Uffiċċju tal-Irkupru tal-Assi kif għandu jkun hemm f'kull pajjiż li fih hemm rispett b'saħħtu lejn is-saltna tad-dritt.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

ONOR.BYRON CAMILLERI: Waħda mir-responsabbiltajiet tal-Ministru Bonnici hija d-Direttorat għat-Tindif u l-Manutenzjoni.

Dan l-aħħar, kont għaddej mill-Belt u stajt nara l-ħaddiema ta' dan id-direttorat jaħdmu b'apparat aktar modern.

Naf ukoll li nfetħet sezzjoni tal-manutenzjoni.

Jista' l-Ministru jgħidilna x'qed isir u x'impenji ġodda hemm sabiex naraw manutenzjoni aħjar ta' pajjiżna?

Qed nagħmel din il-mistoqsija fid-dawl li anke kien hemm numru ta' proġetti kapitali fejn intnefqu l-flus, imma ma kienx hemm unit fi ħdan il-Gvern sabiex nieħdu ħsiebhom u ssir manutenzjoni kif suppost.

X'qed isir sabiex naraw li nieħdu ħsieb il-manutenzjoni u ż-żamma ta' pajjiżna b'mod aħjar?

OWEN BONNICI: Bħalma għedt diġà, ħafna mill-mertu huwa tal-Onor.

Deo Debattista li daħal f'din l-isfida bir-ras.

Nerġa ngħid li jien residenti l-Belt Valletta u naf x'jiġifieri toħroġ fit-triq u tara li ma tistax timxi minħabba l-ħmieġ li jinħoloq mill-attività kummerċjali.

Għalhekk, anke bħala resident, nirringrazzja lill-Onor.

Deo Debattista tal-impenn kbir tiegħu biex mill-ewwel ra kif għamel u daħal f'diskussjonijiet dwar it-tagħmir li għandu jintuża u l-ħinijiet li fihom għandu jsir it-tindif.

Fil-fatt tfassal avviż legali u llum qed naraw id-differenza.

Forsi wieħed jistaqsi: Wasalna?

Ngħid li fadal biex naslu, imma żgur li hemm differenza fil-livell ta' ndafa fil-Belt Valletta minn mindu saret din il-bidla li mexxa tant tajjeb l-Onor.

Irrid ngħid ukoll li parti mill-manutenzjoni qed issir ukoll fuq siti storiċi li hemm fil-Belt Valletta u f'postijiet oħrajn.

Bl-emendi li se mmexxu 'l quddiem, se nkomplu nsaħħu l-poteri ta' Heritage Malta biex tieħu ħsieb anke l-Belt Valletta mil-lat patrimonjali.

Bil-bidliet li se nagħmlu fil-liġi, Heritage Malta se tkun tista' tikkordina aħjar mad-Dipartiment tat-Tindif li jmexxi tant tajjeb l-Onor.

Deo Debattista sabiex nieħdu ħsieb il-Belt Valletta mhux biss mil-lat ta' ndafa, imma anke mil-lat ta' manutenzjoni tal-ġawhar storiċi li hemm fiha.

Nixtieq nirringrazzja lill-ħaddiema kollha tad-diversi entitajiet li tant jagħmlu xogħol siewi.

Irrid ngħid li kburi ħafna bil-ħaddiema kemm ta' Heritage Malta, tas-Sovrintendenza, tad-Direttorat tar-Restawr kif ukoll tad-Dipartiment tat-Tindif u Manutenzjoni, li jikkollaboraw u jaħdmu flimkien.

Meta jkun hemm problema jew sfida, kull ma tmur fin-nofs tkun telefonata, u f'temp ta' ftit minuti tara l-ħaddiema jikkomunikaw flimkien, iċemplu lil xulxin u jibagħtu l-emails sabiex il-problema tissolva kemm jista' jkun malajr.

Nirringrazzjahom minn qalbi u nwiegħed li se nkomplu naħdmu biex intejbu l-manutenzjoni tal-wirt storiku u taż-żoni urbani fejn jgħixu n-nies.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-Mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu issa għal Tqegħid ta' Karti.

TQEGĦID TA' KARTI

OWEN BONNICI: Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Lista ta' deċiżjonijiet fejn il-Qorti u l-Asset Recovery Bureau ffriżaw flejjes u/jew oġġetti minn wara Jannar 2017, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7965.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru għal Għawdex.

JUSTYNE CARUANA: Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar in-nefqa fuq reklamar fuq Facebook mid-dekasteru li għalih hi responsabbli l-Ministru għal Għawdex, minn wara Ġunju 2017, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 7534;

f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Ewropej u l-Ugwaljanza nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar il-benefiċjarji taħt il-Business Enhance ERDF Grant Schemes, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 7947;

f'isem il-Ministru għall-Finanzi nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabella li turi l-għadd ta' konvenji reġistrati bejn Jannar 2012 u Novembru 2018, flimkien mal-valur dikjarat, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 6346; u

f'isem il-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar in-nefqa fuq reklamar fuq Facebook mid-dekasteru li għalih hu responsabbli l-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima, minn wara Ġunju 2017, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 7531.

L-ISPEAKER: Stqarrijiet ministerjali?

Mozzjonijiet.

L-Onor.

INFORMAZZJONI LILL-KAMRA

ROBERT CUTAJAR: Sur President, ninforma lill-Kamra li fis-Seduta tal-Ħamis, 6 ta' Diċembru 2018, li skont il-Mozzjoni ta' Proċedura nru 46 li għaddiet fis-Seduta 20 tad-19 ta' Lulju 2017, tmiss lill-Oppożizzjoni, se tiġi diskussa l-mozzjoni nru 179 dwar ħatra ta' bord ta' inkjesta dwar l-assassinju tal-ġurnalista Daphne Caruana Galizia, bis-seduta tibda fl-4.00 p.m.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-Kap tal-Oppożizzjoni.

PUNT IMQAJJEM MILL-KAP TAL-OPPOŻIZZJONI

ADRIAN DELIA (Kap tal-Oppożizzjoni): Sur President, għadha kif ġiet intavolata l-konklużjoni pjuttost imdaqqsa f'600 paġna tal-investigazzjoni dwar il-materji relatati mal-award tal-kuntratt tal-Electrogas Malta Ltd. mill-Enemalta Corporation.

Nixtieq nistaqsi jekk il-Ministru għall-Enerġija għandux xi stqarrija ministerjali x'jagħmel.

L-ISPEAKER: Il-Prim Ministru.

JOSEPH MUSCAT (Prim Ministru): Sur President, irrid ngħid żewġ affarijiet.

L-ewwel nett, il-Ministru għall-Enerġija jinsab imsiefer fuq xogħol tal-Gvern.

It-tieni nett, wieħed jistenna li l-ewwel jaqra r-rapport.

Aħna ilna fil-pussess ta' dan id-dokument għal madwar 20 minuta.

Minn x'ħin ġie intavolat, qiegħda ssir analiżi preliminari tiegħu.

Nista' ngħid li ninsab sodisfatt ħafna b'dan ir-rapport li jikkonferma t-trasparenza tal-proċess.

Hemm shortcomings li qegħdin jiġu rrimarkati.

Hemm partijiet minn dan ir-rapport li ma naqblux teknikament magħhom, fosthom fejn ir-rapport jgħid li l-prezz tal-interconnector kien irħas minn dak tal-power station.

Fil-fatt, se nkunu qegħdin nippubblikaw u nintavolaw rapporti dwar dan, għaliex ir-rapport qed jieħu perjodu partikolari fejn il-power station kienet qed taħdem b'open-cycle.

Mill-bqija, se nkunu qegħdin nagħmlu l-analiżi tagħna pubblika fil-ħin li ġej hekk kif inkunu qegħdin nanalizzaw ir-rapport kollu kemm hu.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-Kap tal-Oppożizzjoni.

ADRIAN DELIA: Napprezza l-fatt li l-Prim Ministru ilu biss nofs siegħa fil-pussess ta' dan id-dokument.

Però f'nofs siegħa l-Oppożizzjoni rrealizzat li dan id-dokument huwa kundanna assoluta għal dan il-kuntratt li kien mittiefes mill-ewwel ġurnata tiegħu.

Nikkwota mis-sommarju, paragrafu 2.9 li prattikament jgħid …

L-ISPEAKER: Onor. Kap tal-Oppożizzjoni, tajtek il-kelma, però issa qegħdin out of order.

ADRIAN DELIA: Sur President, il-Prim Ministru għamel spjega qasira.

L-ISPEAKER: Onor. Kap tal-Oppożizzjoni, kont inti li staqsejt għal stqarrija ministerjali.

Il-Kap tal-Oppożizzjoni.

ADRIAN DELIA: Sur President, il-Prim Ministru wera s-sodisfazzjon tiegħu għal dan id-dokument u kif il-proċess kien wieħed li, kważi kważi, għandna biex niftaħru bih!

Bil-maqlub, l-Oppożizzjoni qed tinnota li klawsola 2 fis-sommarju tgħid li mill-ewwel ġurnata, dan il-proċess ta' evalwazzjoni kien mittiefes.

Ir-rapport qed jgħid li l-bidders ma ġewx ittrattati l-istess.

(Interruzzjonijiet) Sur President, nitolbok tippermettili nagħmel dan il-punt.

L-ISPEAKER: Ippermettili, Onor. Kap tal-Oppożizzjoni.

Is-Sedja qed issegwi l-proċedura.

ADRIAN DELIA: Kollox sew, proċeduralment nistaqsi jekk il-Prim Ministru jridx jagħmel stqarrija dwar is-sejbien fi klawsola 12.4 li tgħid li hemm differenza ta' €50.64 kull siegħa għal kull megawatt irħas kieku xtrajna l-elettriku mill-interconnector?

Fuq kull sena, qegħdin nitħaddtu dwar miljuni ta' ewro misruqin minn bwiet in-nies!

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-Prim Ministru.

Jekk jogħġbok, fil-qosor, għax diġà qegħdin out of order.

(Interruzzjonijiet) Iva, skont il-proċedura, qegħdin out of order.

Il-Prim Ministru.

JOSEPH MUSCAT: Sur President, l-ewwel nett jiddispjaċini ngħid li mhux se noqgħod għal xi tip ta' azzjonijiet selettivi min-naħa tal-Oppożizzjoni, fejn jikkwotaw xi ħaġa u jgħiduli biex nikkummenta, qisna qegħdin għal xi interview!

It-tieni nett, naqbel miegħek li qegħdin out of order.

La l-Kap tal-Oppożizzjoni staqsa mistoqsija speċifika, ngħidlu biex jaqra r-rapport kollu u se nieqaf hawnhekk.

Ngħid biss li mill-analiżi li diġà għandi, ir-rapport tal-Awditur jgħid li minkejja x-shortcomings fil-proċess, fosthom dak li semma l-Kap tal-Oppożizzjoni, anke jekk nieħdu konjizzjoni ta' dawn ix-shortcomings u li kieku ġew korretti, ir-riżultat kien ikun l-istess.

Onor. Kap tal-Oppożizzjoni, aqra sew ir-rapport!

Dwar dak li semma l-Kap tal-Oppożizzjoni u li għadni kif irreferejt għalih, nerġa' ngħid li l-informazzjoni hija sfortunatament skorretta, għax ir-rapport jieħu perjodu li fih il-power station kienet qed taħdem b'open-cycle skont il-ftehim li kien sar.

Għas-sodisfazzjon tal-poplu, se nkunu qegħdin nippubblikaw l-ammonti li qegħdin inħallsu llum il-ġurnata, biex nuru kif l-elettriku mill-power station huwa irħas.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Onor. Kap tal-Oppożizzjoni, mhux se niftaħ dibattitu.

Il-Prim Ministru ħa minuta u nofs.

Se nagħtik minuta u nofs u nimxu.

Se nżommlok il-ħin.

Il-Kap tal-Oppożizzjoni.

ADRIAN DELIA: Sur President, ninnota li f'nofs siegħa l-Prim Ministru ma kellux ċans jara d-dokument, imma mbagħad fiż-żewġ minuti li tkellimt jien, kellu ċans jara d-dokument u jwieġeb għal dak li għedt.

Il-mistoqsija tiegħi hija: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk hux se jagħmel stqarrija?

Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk huwiex kuntent bil-fatt li minn bwiet il-Maltin u l-Għawdxin qegħdin jinsterqu aktar minn €50 għal kull megawatt, u ċjoè 'l fuq minn €3.9 miljun fis-sena mix-xiri tal-elettriku?

L-ISPEAKER: Grazzi.

Diġà għamilt dan il-punt.

L-Onor.

ROBERT CUTAJAR: Sur President, nixtieq nagħmel korrezzjoni, għax jista' jkun li ġejt miftiehem ħażin.

Il-mozzjoni li se nkunu qegħdin niddiskutu fis-seduta tal-Oppożizzjoni hija nru 179 tal-5 ta' Ottubru, 2018 li kienet imressqa mill-Kap tal-Oppożizzjoni Adrian Delia, l-Onor.

Karol Aquilina u minni, bħala Whip tal-Oppożizzjoni.

L-ISPEAKER: Ngħaddu issa għall-Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA

L-ATT DWAR IL-KUNSILLI LOKALI

OWEN BONNICI: Sur President, nipproponi t-Tielet Qari tal-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda l-Att dwar il-Kunsilli Lokali, Kap. 363, biex jipprovdi sabiex persuni li għalqu sittax-il sena jkunu jistgħu jwettqu l-funzjoni ta' Assistent Kummissarju Elettorali waqt l-Elezzjonijiet tal-Kunsilli Lokali".

L-ISPEAKER: Min jissekonda?

DEO DEBATTISTA (Segretarju Parlamentari għall-Protezzjoni tal-Konsumatur u Valletta 2018): Nissekonda.

L-ISPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda l-Att dwar il-Kunsilli Lokali", Kap 363 biex jipprovdi sabiex persuni li jagħlqu 16-il sena jkunu jistgħu jwettqu funzjoni ta' assistenti kummissarji elettorali waqt elezzjonijiet tal-kunsilli lokali, ikun moqri t-Tielet Darba.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri t-Tielet Darba u għadda.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA

L-LIĠIJIET KRIMINALI DWAR

IT-TERRORIŻMU

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri.

Ikompli mis-27 ta' Novembru 2018.

Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet.

L-ISPEAKER: Rimarki?

L-Onor.

DAVID AGIUS: Sur President, kif qed tara, hawn naqra kommozzjoni fil-Kamra, għax għadna kemm ingħatajna rapport ta' 600 paġna li mit-30 minuta li kellna biex narawh … (Interruzzjonijiet) Dan s'issa rajnieh!

Inti rajtu tal-Egrant jew ħadt xi ritratt?!

Jekk jogħġobkom, ma rridx cross debate.

Onor. David Agius, tista' tkompli.

DAVID AGIUS: Sur President, nixtieq li forsi jgħidli jekk jafx ta' min hi l-Egrant ladarba l-Onor.

Il-Partit Laburista għadu ma ħareġ l-ebda dokument uffiċjali li l-Egrant mhijiex tiegħu.

Nixtieq li joħorġu dikjarazzjoni dwar dan.

L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Sur President, il-Viċi Kap tal-Partit Nazzjonalista l-Onor.

David Agius qiegħed jagħmel allegazzjonijiet bla bażi.

Jekk trid tagħmel mistoqsijiet, tista' tagħmel dan, però, kont attent ħafna għal dak li għadek kemm għedt.

L-aħħar darba staqsejt, imma llum ma staqsejtx.

(Interruzzjonijiet) L-Onor.

Agius qed ikun skorrett fi kliemu.

Dan wara li l-Oppożizzjoni għaddiet lil dan il-pajjiż minn martirju biex imbagħad irriżulta li kien kollu gideb li kienu qed jgħidu hu u l-kollegi tiegħu fil-Partit Nazzjonalista.

Sur President, dan id-diskors mhuwiex aċċettabbli!

L-ISPEAKER: Onor. David Agius, fuq dan li għadu kemm irrefera għalih l-Onor.

Byron Camilleri, għandek xi mistoqsija x'tagħmel?

DAVID AGIUS: Il-mistoqsija hija ċara.

Mill-aħħar darba li tkellimt f'din il-Kamra u staqsejt jekk l-Egrant hijiex tal-Partit Laburista, ma ħarġet l-ebda stqarrija min-naħa tal-Partit Laburista biex tgħid li mhijiex tiegħu.

L-ISPEAKER: L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Sur President, is-CEO tal-Partit Laburista Dr Randolph Debattista kien ċar ħafna.

Jekk trid, nista' npoġġi l-istqarrija fuq il-Mejda tal-Kamra.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Onor. Agius, kompli bid-diskors tiegħek.

DAVID AGIUS: L-interruzzjonijiet li qed isiru min-naħa tal-membri tal-Gvern m'għandhom l-ebda valur.

Jidher li kif raw dan id-dokument, ħasbuh tal-Egrant!

Dan mhux id-dokument tal-Egrant!

Il-mistoqsija tiegħi hija ċara: Jista' l-Partit Laburista jgħid jekk l-Egrant hijiex tiegħu jew le?

Sal-lum, għadha ma ħarġet l-ebda stqarrija uffiċjali bil-letterhead tal-Partit Laburista biex tgħid li l-Egrant mhijiex tal-Partit Laurista.

Int kont fir-raba' sular tal-Partit Laburista, Sur President!

Hawn xi ħadd li jista' jgħidilna jekk in-nies li jissemmew f'dan id-dokument kenux midħla tal-Partit Laburista?

Jien ma nafx, għalhekk qed nistaqsi.

Il-membri tal-Gvern malajr joħorġu jgħajruk jew jattakkawk meta tagħmel ċerti mistoqsijiet!

Jien nerġa' ngħidilhom biex joħorġu stqarrija uffiċjali bil-letterhead tal-Partit Laburista, iffirmata mill-Kap tal-Partit, mill-Viċi Kap jew mis-Segretarju Informazzjoni tal-Partit Laburista, jgħidulna iswed fuq l-abjad li l-Egrant mhijiex tal-Partit Laburista.

Sal-lum din l-istqarrija għadha ma ġietx għand il-poplu Malti.

Illum għandna quddiemna rapport ta' 600 paġna li mill-ftit li analizzajt f'dawn it-30 minuta jidher li hu kundanna għal dak li sar fil-qasam tal-enerġija u l-power station.

Fid-diskors tal-lum relatat mal-Att li għandna quddiemna, li hija emenda għall-Kodiċi Kriminali, tajjeb nitkellmu wkoll dwar il-ħasil ta' flus u kif ġraw l-affarijiet relatati mal-bini tal-power station u l-kuntratti li ngħataw lill-Electrogas.

Il-Partit Nazzjonalista minn dejjem kien xprun qawwi fejn jidħlu l-liġijiet dwar il-prevenzjoni u l-ġlieda kontra l-ħasil ta' flus.

Irrid infakkar li fl-1994 Gvern Nazzjonalista kien għadda mill-Parlament Malti l-Att kontra l-Ħasil tal-Flus.

Dak kien bidu tajjeb ħafna biex jibda jissawwar kapitlu ieħor fil-liġi kriminali ta' pajjiżna.

Però ma nistgħux nistrieħu biss fuq il-liġijiet ta' pajjiżna biex l-affarijiet jimxu 'l quddiem.

Matul iż-żmien, dan il-kapitlu ġie emendat kemm-il darba biex ikun jirrifletti l-iżviluppi u l-ħteġijiet ta' żmenijiet differenti.

Xi drabi, għamilna dan ukoll biex jiġu trasposti ċerti direttivi tal-Unjoni Ewropea.

Illum il-Gvern qed jemenda għal darba oħra l-Kodiċi Kriminali, b'Att kontra l-ħasil tal-flus u l-Att kontra l-Vittmi tal-Kriminalità.

Dan qed isir bl-iskop waħdieni li pajjiżna jittrasponi d-direttiva tal-Unjoni Ewropea tal-2017 dwar il-ġlieda kontra t-terroriżmu.

L-Oppożizzjoni m'għandhiex dubju li huwa importanti li nittrasponu l-liġijiet tal-UE fil-liġijiet Maltin, għax dan huwa obbligu tagħna bħala pajjiż membru tal-Unjoni Ewropea, liema obbligu għandna nirrispettawh b'mod sħiħ.

Però ma nistgħux nistennew biss id-direttivi tal-Unjoni Ewropea biex inkomplu ntejbu l-liġijiet ta' pajjiżna, speċjalment fejn tidħol il-ġlieda kontra l-korruzzjoni u l-ħasil tal-flus.

Minbarra dan, irridu naraw li pajjiżna jkollu l-għodod u r-riżorsi meħtieġa biex janalizza r-riskji li hemm fis-settur finanzjarju u f'setturi oħrajn.

Irridu nikkonsidraw ukoll ir-riskji ġodda li qed iġibu magħhom il-flus virtwali.

Il-kontest ta' din l-emenda li għandna quddiemna mhuwiex biss li waħda mill-prijoritajiet ewlenin tal-Kummissjoni Ewropea bħalissa hija l-ġlieda kontra l-evitar tat-taxxa, il-ħasil tal-flus u l-finanzjament tat-terroriżmu.

Il-kontest mhuwiex biss minħabba l-attakki terroristiċi li ġraw fl-aħħar snin madwar l-Ewropa u fl-Ewropa, bħal fi Franza, fil-Belġju u fin-Norveġja.

L-Unjoni Ewropea daħħlet fis-seħħ diversi regoli aktar stretti, pereżempju, fejn jidħlu l-armi tan-nar u l-kimiċi.

Il-kontest mhuwiex biss li f'pajjiżna, Ministru ewlieni ta' dan il-Gvern u ċ-Chief of Staff tal-Prim Ministru jispiċċaw imxerrda mal-erbat irjieħ tad-dinja bl-iskandlu tal-Panama Papers!

Il-kontest hu li l-Kummissjoni Ewropea tinsab imħassba dwar Malta fejn tidħol il-ġlieda kontra l-ħasil tal-flus.

Fil-fatt, fit-8 ta' Novembru, 2018, il-Kummissjoni Ewropea ħarġet opinjoni li tħammar wiċċ pajjiżna biex titlob lill-Financial Intelligence Analysis Unit (FIAU) tieħu aktar miżuri ħalli Malta tkun konformi għalkollox mal-obbligi tagħha skont id-Direttiva tal-Unjoni Ewropea fil-ġlieda kontra l-ħasil tal-flus.

Sur President, naħseb li importanti nanalizzaw dak li qalet il-Kummissjoni Ewropea, fil-press release tat-8 ta' Novembru, 2018.

Ladarba l-Kummissjoni Ewropea ħarġet din l-opinjoni fil-konfront ta' pajjiżna, bħala pajjiż irridu nindirizzaw dan it-tħassib u bħala poplu irridu nifhmu x'qiegħed jiġri madwarna.

Irridu niftakru wkoll li dan seħħ wara li fil-11 ta' Lulju 2018, l-Awtorità Bankarja Ewropea (EBA) ħarġet rakkomandazzjoni għall-FIAU b'rabta mas-superviżjoni li għamlet fil-Pilatus Bank.

L-EBA qatt qabel ma kienet ħarġet rakkmandazzjoni bħal din minħabba xi ksur ta' liġi dwar il-ħasil tal-flus.

Matul din l-investigazzjoni, l-EBA ġew f'pajjiżna, żaru l-istituzzjonijiet tagħna u sabu li l-FIAU qed tikser il-liġi ta' Unjoni Ewropea.

Fil-11 ta' Lulju 2018, l-EBA tgħid u nikkwota:

F'din ir-rakkmandazzjoni, l-EBA talbet lill-FIAU biex l-ewwel nett tuża metodoloġija aħjar li tevalwa r-riskji tal-ħasil tal-flus u tal-finanzjament tat-terroriżmu.

It-tieni nett, li tuża strateġija aktar b'saħħitha għall-moniteraġġ u superviżjoni billi tallinea riżorsi mar-riskju tal-ħasil tal-flus li joħolqu ċerti istituzzjonijiet.

It-tielet, li tara li l-Awtorità tkun kapaċi tirreaġixxi fil-ħin meta jinstab xi nuqqas, fosthom billi tirrevedi l-proċeduri tas-sanzjonar tagħha.

Ir-raba', li tiżgura li tieħu d-deċiżjonijiet raġunati u dokumentati kif suppost.

Il-ħames, li tħaddem proċessi sistematiċi u dettaljati biex iżżomm ir-rekords dwar l-ispezzjonijiet li tagħmel.

Sur President, ma nistgħux nibqgħu nistennew li l-Unjoni Ewropea tiġri wara pajjiżna biex nimplimentaw dawn it-tibdiliet.

Bħala pajjiż, irridu naġixxu bis-serjetà.

Però dan il-Gvern m'għandux il-kredenzjali biex iwettaq din il-ġlieda kontra l-korruzzjoni u l-ħasil tal-flus.

In-nies fit-triq ma temminx li l-Gvern għandu r-rieda li jaġixxi biex itejjeb is-sitwazzjoni.

Il-flus maħsulin jagħtu nifs lill-kriminalità u l-evażjoni tat-taxxa, aħseb u ara meta l-ħasil tal-flus isir fil-kurituri tal-uffiċċji tal-Gvern!

Għalhekk huwa importanti li kulħadd jinħasel minn dan il-ħmieġ li qegħdin naraw iseħħ quddiemna jum wara jum.

Bħala poplu ninkwetaw meta naraw li l-ogħla uffiċjali ta' dan il-pajjiż ma jħallux l-affarijiet jimxu 'l quddiem biex tinħareġ l-informazzjoni u jkun hemm il-ġudizzju neċessarju.

Anzi qed naraw li l-Gvern jagħmel minn kollox biex iwaqqaf dan il-proċess.

Il-provi li ħarġu fil-midja fix-xhur li għaddew ġabu lil dan il-Gvern dahru mal-ħajt.

Lil hinn mir-rebħiet elettorali, il-Prim Ministru llum huwa obbligat li jitlob r-riżenji ta' ċerti persuni madwaru, li l-pożizzjoni tagħhom m'għadhiex tenibbli għax tappnu bl-ikrah ir-reputazzjoni ta' pajjiżna fost l-investituri madwar id-dinja kollha.

Bħala Oppożizzjoni xbajna nirrepetu din il-ħaġa, u mhux beħsiebna nieqfu qabel iż-żejt jitla' f'wiċċ l-ilma.

Aħna rridu niftaħru bis-sewwa li jsir f'pajjiżna u mhux bil-ħażin.

Ta' spiss tisimgħuni ngħid li dak li hu tajjeb, irridu ngħidulu tajjeb u naraw kif intejbuh, però dak li hu ħażin, irridu ngħidu li hu ħażin.

Għalhekk, min-naħa tal-Gvern nistenna li fejn qed isir ħażin u qed nitilfu r-reputazzjoni ta' pajjiżna, jittieħdu l-azzjonijiet neċessarji minnufih.

Bħala Oppożizzjoni ma rridux li jkollna la partit politiku u lanqas nies fl-ogħla karigi f'dan il-pajjiż li ma jiċħdux allegazzjonijiet ċari bil-miktub ta' dak li jkun qed jiġri madwarna f'ċirkostanzi li kulħadd jaf x'inhuma.

Bħala Oppożizzjoni, qed nitolbu lill-Ministru għall-Finanzi biex jinforma lil din il-Kamra fejn wasal il-proċess biex jitwaqqaf il-kumitat nazzjonali ta' kordinazzjoni dwar il-ġlieda kontra ħasil ta' flus u l-finanzjament tat-terroriżmu li ġie stabbilit b'liġi matul din is-sena.

Irridu naraw li dan il-kumitat jiffunzjona u jissodisfa l-għanijiet li twaqqaf għalihom.

Qed nistennew li l-Ministru għall-Finanzi jiġi f'dan il-Parlament b'rapport jew stqarrija ta' dak li qiegħed jagħmel il-Gvern biex dan il-kumitat jiffunzjona b'mod tajjeb.

Bħala Oppożizzjoni rridu li f'dan il-pajjiż l-affarijiet jimxu 'l quddiem.

Ma nistgħux nistennew direttivi tal-Unjoni Ewropea biex nieħdu azzjoni!

Hemm bżonn naraw li fl-FIAU jkollna s-serjetà ħalli ma nkomplux inkissru r-reputazzjoni ta' pajjiżna.

Hemm bżonn li ma' kull ġurnata li tgħaddi, nipprovaw nilqgħu għall-ħsara kbira li l-Gvern qed jagħmel lil pajjiżna.

Jien ma nistax nifhem għaliex dan il-Prim Ministru qed iżomm dawn in-nies madwaru meta fil-konfront ta' ħaddieħor ħa azzjoni mill-ewwel.

X'qiegħed iżomm lill-Prim Ministru milli jieħu azzjoni biex inaddaf isem pajjiżna?

Jekk imbagħad ma jinstab xejn ħażin fil-konfront ta' dawn il-persuni, jista' jerġa' jpoġġihom madwaru kif għamel fil-konfornt ta' membri tal-Gvern oħrajn.

Il-Kap tal-Oppożizzjoni Adrian Delia għamilha ċara kemm-il darba li l-pożizzjoni tal-Ministru Konrad Mizzi m'għadhiex tenibbli u li għandu jirreżenja minnufih għax qiegħed iħammar wiċċ Malta.

Sur President, meta qed niddiskutu dan l-Att li jemenda l-Kodiċi Kriminali dwar il-ħasil tal-flus u l-Att dwar il-Vittmi tal-Kriminalità, tajjeb nifhmu x'qed jiġri madwarna u kif pajjiżi oħrajn qed iħarsu lejn pajjiżna.

Dak li jiġri f'dan il-qasam jaffettwa lill-poplu Malti u Għawdxi kollu.

Ta' min nistaqsu: X'kien jiġri b'dawk l-eluf ta' liri li kienu għaddejjin mill-korruzzjoni?

Kemm pajjiżna seta' ffranka kieku ittieħdu deċiżjonijiet aħjar u mhux rajna flus li jmorru mingħand l-Enemalta għal għand l-Electrogas, għal għand is-SOCAR u għal għand ix-Shell, minflok ma marru mingħand l-Enemalta direttament għand ix-Shell?

X'seta sar bil-flus li kieku qed nixtru l-elettriku b'€113-il miljun minflok b'€153 miljun?

Fejn qed imorru dawn l-€40 miljun fis-sena?!

S'issa għad ma kellniex tweġibiet min-naħa tal-Gvern.

Però, illum, l-Uffiċċju Nazzjonali tal-Awditur (NAO) tana rapport ta' 600 paġna li bħala Oppożizzjoni se nkunu qed nanalizzaw biex nagħtu b'mod dettaljat analiżi ta' dawn il-kuntratti tal-Electrogas mal-Enemalta.

Tajjeb li naraw x'fih dan ir-rapport, fejn paragrafu wara l-ieħor, l-NAO sabet shortcomings u affarijiet li ma kellhomx isiru fil-kuntratti mal-Electrogas.

Mhux ta' b'xejn li l-affarijiet jintnu!

Mhux ta' b'xejn li waqt li l-Ministru kien qiegħed jieħu l-ġurament tal-ħatra kien moħħu biex jiftaħ il-kumpaniji barra minn pajjiżna!

Mhux ta' b'xejn li qed nisimgħu dwar 17 Black, Tillgate, Hearnville u Egrant!

Għalfejn dan kollu?

Dan ma sarx min-Nazzjonalisti, imma sar min-nies midħla ta' dan il-Gvern u l-Partit Laburista.

Jekk rridu nibżgħu għar-reputazzjoni ta' pajjiżna, min jagħmel il-ħażin irid jerfa' r-responsabbiltà ta' għemilu.

Il-ħażin mhux min jgħid li hemm ħażin, imma min iwettqu!

Anzi nkunu ħżiena jekk kemm-il darba nkunu nafu bil-ħażin u ma nikxfuhx.

Ma nistgħux inħallu ċirkostanzi fejn flus maħmuġin jitnaddfu f'pajjiżna.

Jekk irridu nkunu serji u nimxu 'l quddiem, irridu nieħdu l-azzjonijiet meħtieġa llum qabel għada.

Sur President, ninsab ċert li min qiegħed jarana u jismagħna llejla jaf li dan hu l-aktar Gvern korrott fl-istorja ta' pajjiżna.

Meta n-nies se jifhmu eżattament x'fih dan ir-rapport, se jaraw il-mod ħażin li qed imexxi bih dan il-Gvern.

Min qiegħed jgħix f'garaxx, illejla f'garaxx se jerġa' jorqod!

Min għandu l-kera għolja, b'kera għolja se jibqa'!

Min għandu problemi ta' housing, bil-problemi se jibqa'!

Però lil dawn in-nies ngħidilhom li kieku din it-taxxa ta' korruzzjoni marret għall-housing jew biex il-kera tkun inqas u mhux ogħla, kieku ħajjithom kienet tkun aħjar!

Kieku meta tmur titfa' l-petrol u d-diżil jew tixtri ċ-ċilindru tal-gass, il-prezzijiet setgħu kienu aħjar!

Però l-Gvern uża dawn il-flus tal-korruzzjoni biex tħaxxnu l-bwiet tal-ftit!

Bħala Oppożizzjoni rridu s-serjetà f'dan il-pajjiż.

Fejn ma jkunx hemm korruzzjoni, in-nies tista' tgħix aħjar.

Ċert li l-poplu Malti llum qed jifhem li l-Partit Nazzjonalista fl-Oppożizzjoni qed ikun il-vuċi tiegħu.

Qed nagħmlu dan għaliex qed inkunu man-nies u mhux tlajna fl-għoli fejn ma nintaħqux kif għamel ħaddieħor.

Dan il-Gvern, illum, qiegħed jaqla' ċertifikat wieħed wara l-ieħor biex jagħmel l-affarijiet aħjar.

Min illum qiegħed ibati l-faqar se jibqa' jbati l-faqar, għax dan il-Gvern mhuwiex qiegħed jeradika l-faqar kif kien wiegħed fil-programmi elettorali tiegħu.

Jien ċert li m'hawnx biss nies ta' fehma waħda li qed jarawna u naf ukoll li hawn nies li jżommu l-programmi elettorali tal-Partit Laburista.

Nistedinhom biex imorru jaraw il-programm elettorali tal-Partit Laburista fejn kellu jeradika l-faqar minn wiċċ pajjiżna.

Illum il-Gvern jifraħ għax il-faqar finanzjarju żdied b'10,454, jiġifieri minn 61,689 għal 72,143.

Jekk l-affarijiet isiru sew, anke n-negozji jmorru aħjar.

Sfortunatament, illum Malta hija l-agħar fl-Ewropa biex tiftaħ negozju minħabba l-burokrazija.

Illum aħna għandna nies li qed ibatu għax il-Gvern ma jridx jirranġa l-affarijiet.

L-Oppożizzjoni qed ngħidulu li għandu problemi fil-kontijiet tad-dawl u l-ilma, imma l-Gvern ma jimpurtahx.

Dan hu Gvern bla pjan biex jirranġa l-kontijiet tad-dawl u l-ilma li 80% minnhom qed joħorġu bl-iżbalji, jiġifieri fihom is-serq u l-Prim Ministru jgħidilna li se jipprova jagħmel xi ħaġa s-sena d-dieħla.

Sadanittant, in-nies qed tibqa' tbati għax qed nirċievu l-kontijiet għoljin.

In-nies tħallas il-kontijiet lill-Arms Ltd u l-Arms Ltd tiġbor il-flus, b'ammont kbir minnhom li hu serq għax in-nies qed iħallsu aktar milli suppost.

Dawk il-flus imorru għand l-Enemalta u l-Enemalta tagħti €153 miljun lill-Electrogas, li llum għandna rapport ta' 600 paġna mill-Awditur dwarha!

Ejja niftakru li l-Electrogas m'għandiex gass u minflok tmur tixtrih mingħand ix-Shell, tixtrih mingħand is-SOCAR li hija tal-Azerbaijan.

Is-SOCAR imbagħad tmur għand ix-Shell u għall-istess ammont, flok €153 miljun, tħallas €113-il miljun, jiġifieri €40 miljun differenza.

Dawn il-€153 miljun fis-sena ġejjin mingħand kull wieħed u waħda minna meta nħallsu l-kontijiet tad-dawl u l-ilma.

Sur President, illum ħadd min-naħa tal-Gvern m'għamilli point of order!

Ħadd ma qalli li mhux qed ngħid il-verità.

Min jaf fejn qed imorru dawn l-€40 miljun differenza?

Nistaqsi: Forsi qed imorru f'xi kumpanija li jisimha 17 Black?

In-Nexia BT qalulna li se jiftħu żewġ kumpaniji Hearnville u Tillgate li fihom se jidħlu flus minn 17 Black.

Illum skoprejna li 17 Black hija ta' xi ħadd li huwa fl-Electrogas.

Possibbli li dawn huma kollha kumbinazzjonijiet!

Ħadd ma jagħmel point of order, għax il-verità u l-fatti li qed nesponu bħala Oppożizzjoni f'din il-Kamra ma jista' jmerihom ħadd!

Għalhekk hemm bżonn li nkunu sodi f'dak li ngħidu u nagħmlu, għax ma rridux li dan il-pajjiż jibqa' miexi f'din is-sitwazzjoni.

Aħna ċerti li fuq in-naħa tal-Gvern hemm nies onesti li ma jridux din it-tip ta' politika.

Aħna ċerti li fuq in-naħa tal-Gvern hemm nies li jridu li din il-korruzzjoni f'pajjiżna tispiċċa u l-affarijiet isiru aħjar.

Però jrid ikollok volontà qawwija, saħħa morali, valuri u prinċipji biex lil min qiegħed jagħmel ħażin, twaqqfu.

Fl-aħħar mill-aħħar, il-ħażin mhux qed isir għall-Partit Laburista biss imma għal pajjiżna.

Però jidher li ħadd min-naħa tal-Gvern m'għandu l-fibra morali li jqum u jgħid fejn hemm ħażin.

Sur President, tiftakar żmenijiet fil-passat fejn membri tal-Partit Laburista kienu jqumu u jammettu fejn hemm il-ħażin biex jirranġawh.

Però, Alla jbierek, illum ħadd mill-Partit Laburista ma jrid jirranġa l-affarijiet.

Min jaf għalfejn?

Iż-żmien għad jagħtina parir!

Ninsab ċert li hawn Maltin, inkluż Laburisti ġenwini, li ġejjin għand il-Partit Nazzjonalista, għax ma jifilħux jaraw aktar din it-tip ta' korruzzjoni u din l-omertà fejn ħadd mill-Partit Laburista ma jitkellem, imma jħallu kollux għaddej qisu xejn mhu xejn.

Ara ħaddieħor, għax tkellem, tkeċċa!

Tkeċċa mhux għax għamel xi korruzzjoni, mhux għax kellu xi kont fil-Panama, mhux għax kellu xi trust fi New Zealand u lanqas għax ħa xi €40 miljun, imma għax esprima l-opinjoni tiegħu.

Kemm hu differenti l-Partit Laburista fejn irid u ma' min irid!

Ara għan-nies, f'dan il-baġit, il-Gvern kellu €2.33, imma għal ħaddieħor deħlin fil-kont tiegħu €5,000 kuljum, li jiġu €35,000 fil-ġimgħa, €150,000 f'xahar u €1.8 miljun f'sena!

Ħadd min-naħa tal-Gvern mhu jgħid li dan mhux veru!

Ħadd min-naħa tal-Gvern mhu jmerini li dawn il-flus se jmorru fil-kumpaniji Hearnville u Tillgate li huma taċ-Chief of Staff tal-Prim Ministru u ta' Ministru ta' dan il-Gvern!

Sur President, din hi l-verità li qed ngħixu.

Min, sfortuntament, illum qiegħed ibati se jibqa' jbati u jgħix fid-diffikultajiet, allavolja jaf li hemm din il-korruzzjoni kollha li minnha hemm min qiegħed igawdi, iħaxxen butu u jsuq karozzi lussużi!

Għalhekk, bħala Oppożizzjoni, aħna favur li jkollna din it-tip ta' direttiva li tidħol fil-liġijiet tagħna.

Aħna favur li jkollna pajjiż aktar serju fejn l-affarijiet isiru b'mod aħjar.

Fis-sigħat li ġejjin, bħala Oppożizzjoni, se nkunu qegħdin nitkellmu ħafna aktar dwar fejn marru l-flus tan-nies, hekk kif se nkunu qed neżaminaw dan ir-rapport ta' 600 paġna mill-Awditur Ġenerali.

Se naraw kif ingħataw il-kuntratti tal-Electrogas mill-Enemalta.

Dawn huma pleasures yet to come, imma ċert li dawn il-pleasures mhumiex sbieħ la għal min għamilhom, la għal pajjiżna u lanqas għal kull wieħed u waħda minna li qed iħallsu kontijiet tad-dawl u l-ilma ogħla biex ħaddieħor ikompli jgawdi.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

OWEN BONNICI: Sur President, bil-permess tal-Kamra, nixtieq nagħmel point of order bi tweġiba għall-mistoqsija li għamel l-Onor.

David Agius fil-bidu tad-diskors tiegħu, meta staqsa dwar jekk Egrant hijiex tal-Partit Laburista.

OWEN BONNICI: Bil-permess tal-Kamra.

L-ISPEAKER: Ministru, dan mhuwiex point of order, għax fil-każ ikun hemm ksur fil-proċedura.

Tista' tagħmel point of information.

OWEN BONNICI: Sur President, għandek raġun.

Se nagħmel point of information.

L-Onor.

Agius għamel mistoqsija li jien qatt ma smajtha qabel.

Staqsa jekk Egrant hijiex tal-Partit Laburista.

Naħseb li huwa fl-interess pubbliku li ngħid xi ħaġa dwar dan.

Mhu se ngħaddi l-ebda kumment, imma se nikkwota minn żewġ paragrafi mill-konklużjonijiet tal-inkjesta Egrant li ġew ippubblikati mill-Avukat Ġenerali.

Qed nirreferi għall-paragrafi 39 u 40.

Paragrafu 39 jgħid hekk u nikkwota:

"Jirriżulta pprovat li Egrant Inc., Tillgate Inc. u Hearnville Inc. kienu kumpaniji bi struttura identika u li ġew imwaqqfa f'Lulju 2013 u li Brian Tonna kien l-UBO …"

"… tagħhom.

Egrant jirriżulta li ġiet stralċjata …"

- jiġifieri magħluqa -

"… fuq talba ta' Brian Tonna.

L-istralċ ġie konkluż madwar ħmistax-il jum qabel ma ġie ppubblikat l-artiklu mertu għal din l-inkjesta.",

- jiġifieri l-artiklu tas-Sinjura Caruana Galizia.

Paragrafu 40 jgħid hekk, u nikkwota:

"Jirriżulta wkoll li wara Ġunju 2015, it-tliet kumpaniji, Egrant Inc., Tillgate Inc. u Hearnville Inc. qabdu perkors differenti inkwantu waqt li Tillgate Inc. u Hearnville Inc. irriżulta li ġew akkwistati minn Keith Schembri u Konrad Mizzi u li f'Lulju 2015 dawn ikkostitwew ukoll it-Trusts Haast u Rotorua rispettivament u li magħhom dawn il-kumpaniji ġew imwaħħda, ma rriżultax ipprovat li ġiet kreata wkoll trust simili għal Egrant Inc. Inoltre, filwaqt li jirriżulta wkoll li minn Awwissu 2015 'il quddiem Karl Cini għamel diversi sforzi ma' Mossack Fonseca biex jinfetħu kontijiet bankarji għal Tillgate Inc. u Hearnville Inc. barra minn Malta, ebda tali tentattiv ma ġie pprovat li sar ukoll fil-konfront ta' Egrant Inc.".

Naħseb li din il-parti mill-konklużjonijiet tal-inkjesta twieġeb il-mistoqsija li għamel l-Onor.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

CLAUDIO GRECH: Sur President, dan il-Parlament qed jittratta l-Abbozz ta' Liġi nru.

64 li essenzjalment qed jemenda tliet liġijiet li huma l-Kodiċi Kriminali, l-Att kontra l-Ħasil ta' flus u l-Att dwar il-Vittmi tar-Reati Kriminali.

Dawn l-emendi juru l-importanza ta' tema bħal din u s-sensittività ta' dak li jrid jiġi rregolat b'rabta ma' attività terroristika jew attentat ta' attività terroristika jew/u ħasil ta' flus.

Dan l-Abbozz huwa essenzjalment qasir, però jindika n-natura u jixhed il-mod ta' kif inhi strutturata din it-tema, li hija materja globalizzata, li qed tolqot attività madwar stati differenti.

Din it-tema turi kif attività kriminali u dak li għandu x'jaqsam mal-attività ta' kriminalità organizzata dejjem għandhom il-mottiv tal-profitt u l-qligħ ta' flus.

Però, l-attività ta' kriminalità organizzata twassal għall-vittmi li jistgħu jkunu vittmi direttament tar-reati, però anke vittmi kollettivi bħalma hija s-soċjetà inġenerali.

Dan għaliex meta jkun hemm dawn it-tip ta' reati, is-soċjetà u l-komunità dejjem huma vittma ta' dak ir-reat jew dik l-attività kriminali.

Għalhekk, bħala Oppożizzjoni aħna favur din il-liġi, mhux l-inqas għax din il-liġi qed tittrasponi direttiva tal-Unjoni Ewropea f'dan il-qasam.

Nixtieq ukoll nieħu l-opportunità biex f'dan l-istadju ta' dibattitu nressaq numru ta' ħsebijiet marbutin prinċipalment mal-qasam tal-ħasil tal-flus li diġà tkellimt dwaru kemm-il darba.

Illum nixtieq nerġa' nagħmel enfasi fuq aspetti ta' dan il-qasam, l-aktar kif il-ħasil ta' flus jaffettwa lis-soċjetà li ngħixu fiha.

Ilbieraħ, l-Onor.

Therese Comodini Cachia għamlet spjegazzjoni, fl-opinjoni tiegħi eċċellenti, ta' kif il-ħasil ta' flus jimpatta lill-individwi, lis-soċjetà u lill-komunità kollha.

Għalhekk nixtieq nibni fuq numru ta' punti li l-Onor.

Therese Comodini Cachia semmiet ilbieraħ u fuq punti li jien għamilt ftit tal-ġimgħat ilu meta konna qegħdin nitkellmu dwar l-Abbozz ta' Liġi fil-qasam tas-servizzi finanzjarji, fejn kienu qegħdin jiddaħħlu strutturi intiżi biex jiffaċilitaw il-ġlieda kontra l-ħasil ta' flus.

Qed ngħid dan għaliex nemmen li bħala stat membru tal-Unjoni Ewropea u bħala pajjiż li, irrispettivament mill-kulur politiku tagħna, għandna għal qalbna il-ġid komuni, nemmen li aħna l-Membri Parlamentari għandna ħafna aktar x'nikkontribwixxu lejn din il-materja topika.

Sur President, naħseb qatt daqs dawn l-aħħar snin ma ddiskutejna t-tema tal-ħasil ta' flus fuq livell ġenerali.

Forsi qabel, il-ħasil tal-flus kien suġġett purament ristrett għal ċerti aspetti finanzjarji u legali, imma llum in-nies ta' spiss jitkellmu u jistaqsu x'inhu l-ħasil ta' flus.

Xi kultant tibda tirrealizza wkoll li għalkemm kulħadd qed jitkellem dwar dan is-suġġett, mhux kulħadd jaf eżattament xi jfisser u li l-ħasil ta' flus mhuwiex xi ħaġa neċessarja marbuta mal-politiċi, imma huwa fenomenu li jmur ħafna lil hinn minn hekk.

Fil-fatt, dan il-Parlament, f'numru ta' leġiżlaturi preċedenti, inkluż fl-aħħar leġiżlatura taħt is-Sedja tiegħek, Sur President, għadda numru ta' liġijiet biex jistabbilixxi l-ħasil ta' flus u attivitajiet relatati miegħu bħala reati kriminali serji u biex iħarrax il-pieni ta' dawn ir-reati b'mod sostanzjali.

Fil-fatt, il-pieni marbutin mar-reati tal-ħasil ta' flus huma fost l-ogħla.

Il-ħasil ta' flus huwa wieħed mill-ftit reati li għandu l-prova inversa fuq il-parti akkużata.

Dan jitlob li l-leġiżlatur irid jieħu dan is-suġġett b'ħafna aktar importanza u serjetà.

Dan għaliex, essenzjalment, il-leġiżlatur dejjem irid jevita li l-flus li persuna jew organizzazzjoni jagħmlu bħala qligħ mill-attività kriminali ma jispiċċawx ikunu flus li jistgħu jintużaw jew jitgawdew.

Il-ħasil ta' flus huwa attività fejn ikollok flus li ġejjiin minn qligħ jew introjtu ta' attività kriminali, prinċiparjament ġejja minn kriminalità organizzata li tinkludi terroriżmu kif jispeċifika dan l-Att, però tinkludi wkoll traffikar tad-droga, traffikar tal-armi, tkraffikar tal-persuni, frodi u numru ta' reati serji oħrajn li l-profitt u r-rikavat li jkun qed jiġi ġġenerat jispiċċa jintuża fis-sistema ekonomika, finanzjarja u bankarja leġittima.

B'hekk, dawn il-flus jispiċċaw jitgawdew minn min ikun qed jagħmel dik l-attività.

Aktar minn hekk, dawn il-flus jispiċċaw jerġgħu jiġu wżati biex tiġi ġġenerata aktar attività kriminali.

Hawnhekk għandek żewġ aspetti għaliex għandna nieħdu b'aktar serjetà dan ir-reat.

L-ewwel nett ir-reat fih innifsu, però, aktar minn hekk, il-fatt li l-frott tar-reat qed jispiċċa jitgawda.

Bl-istess mod kif aħna f'din il-liġi qegħdin nitkellmu dwar il-vittmi ta' dawn ir-reati, il-vittmi ta' dawn ir-reati jispiċċaw jassistu għat-tgawdija tal-qligħ minn dik l-attività kriminali.

Naħseb li m'hemm xejn agħar minn ċirkostanza fejn vittma ta' attività kriminali tispiċċa tassisti u tkun spettatura ta' min qiegħed igawdi l-frott tal-qligħ mill-attività kriminali li hi tkun il-vittma tagħha.

L-Interpol tiddefenixxi l-ħasil ta' flus bħala l-ossiġnu tal-kriminalità organizzata.

Meta tieqaf u taħseb ftit tirrealizza għalfejn l-Unjoni Ewropea, il-pajjiżi żviluppati u anke pajjiżi li qegħdin jiżviluppaw qegħdin kostantament iħarrxu l-ġlieda tagħhom kontra din l-attività.

Il-leġiżlaturi, kemm f'din il-Kamra kif ukoll f'parlamenti oħrajn, huma xprunati li jaħdmu dejjem aktar biex isaħħu dan il-qafas ta' leġiżlazzjoni għar-raġuni li ma nistgħux nibqgħu ċassi quddiem il-ħsara li jagħmel il-ħasil ta' flus lis-soċjetà.

Hawn min jgħidlek: B'daqshekk x'fiha?

Minflok ma dawn il-flus marru xi mkien ieħor, qed jiġu maħsulin f'pajjiżna!

Mhux aħjar jidħlu fl-ekonomija tagħna!

Sfortunatament, dan huwa kliem li tisimgħu b'dieqa mingħand nies li suppost huma intelliġenti għax ħadu formazzjoni akkademika.

Hawn tibda tirrealizza li qegħdin f'pajjiż fejn xejn m'għandu valur u kollox sar għandu prezz!

La l-flus deħlin, jiġu minn fejn jiġu huwa sekondarju!

Hawn forsi nista' ninstema' naive jew idealista, però nemmen li kull persuna li tikkandida ruħha għall-ħajja politika, aktar u aktar meta tidħol f'din il-Kamra tirrapreżenta lin-nies, għandha għal qalbha l-ġid komuni.

Bħala membri ta' din il-Kamra, ħafna drabi nitkellmu minn ottika u perspettiva differenti u forsi kompletament opposta, iżda finalment inkunu qegħdin naħdmu għax irridu s-soċjetà tagħna timxi 'l quddiem.

Għaldaqstant nemmen li għandna obbligu li f'din l-ogħla istituzzjoni tal-pajjiż nibqgħu nisħqu fuq kemm il-ħasil ta' flus hu ħażin għas-soċjetà u x'impatt negattiv iħalli fuq is-soċjetà.

Irridu nagħmlu minn kollox biex lill-istituzzjonijiet ta' pajjiżna nagħtuhom il-qafas leġiżlattiv neċessarju, poteri, infrastruttura u l-faċilitajiet li hemm bżonn biex jaqdu l-ħidma tagħhom b'mod effettiv bil-għan li ma naqgħux lura fil-ġlieda kontra l-ħasil ta' flus.

Ħafna drabi, dan is-suġġett jiġi mgħerraq f'ħafna legaliżmi u diċitura legali.

Għalhekk, illum nixtieq nieħu din l-opportunità biex għar-records ta' din il-Kamra u għall-benefiċċju ta' min qed jismagħna nispjega kif il-ħasil ta' flus huwa ħażin għas-soċjetà u kif dan mhuwiex suġġett iżolat li jaffettwa biss lil min qiegħed fil-qasam tas-servizzi finanzjarji jew lill-Qrati, però jaffettwa lil kull wieħed u waħda minna.

Wieħed jibda jifhem aħjar l-impatt ta' din l-attività kriminali meta jaħseb ftit fuq il-konsegwenzi tal-ħasil ta' flus fuq aspetti li ngħixu ta' kuljum.

Meta organizzazzjoni kriminali jirnexxilha taħsel il-flus, dik l-organizzazzjoni tkun qed turi lil ħaddieħor li l-krimianlità trendi, dak li bl-Ingliż jgħidu crime pays.

Meta għandek organizzazzjoni kriminali li jirnexxilha toħroġ flus mill-kriminalità organizzata u ddaħħalhom fis-sistema leġiżlattiva legali u tieħu l-frott mill-profitti ta' din l-attività, qed toħloq il-perċezzjoni li l-attività kriminali hija attività li finalment trendi u tħalli l-qligħ.

Ladarba qed trendi, aktar organizzazzjonijiet u individwi se jitħajru biex jidħlu f'din l-attività.

Għalhekk, aktar ma jkollok minn din l-attività f'pajjiż, aktar se jkollok l-impatt negattiv tar-reat innifsu u aktar se jkollok bżonn infurzar legali.

Kif nafu, ir-riżorsi tal-istituzzjonijiet, fosthom tal-Pulizija u l-aġenziji li jiġġieldu l-ħasil tal-flus, bħall-FIAU f'pajjiżna, qatt mhuma biżżejjed.

Barra minn hekk, dejjem se jkollok bżonn ta' aktar law enforcement biex min ikun se jitħajjar għal tali attività kriminali, jaqta' qalbu.

Jekk ma jsirx dan, tinħoloq sitwazzjoni fejn min huwa leġittimu, jibda jħoss li dejjem qiegħed fi żvantaġġ.

Se tiġi f'sitwazzjoni li se jkollok bżonn tiffinanzja aktar ir-riżorsi amministrattivi biex jinforzaw kontra dawn ir-reati, però fl-istess waqt se jkollok problema li t-taxpayer leġittimu li qed jiffinanzja din il-ħidma dejjem qed iħossu aktar fi żvantaġġ f'dan it-tip ta' ambjent.

Hawn min qiegħed fin-negozju u jirraġuna li l-attività ta' ħasil ta' flus mhux qed tagħmillu xi differenza partikolari.

Però, min jagħmel dan it-tip ta' argumentazzjoni ma jistax ikun aktar 'il bogħod mill-istampa reali.

Dan għaliex il-ħasil ta' flus fid-dinja tal-kummerċ ma joħloqx aktar attività ekonomika, imma joħloq kompetizzjoni inġusta.

L-ewwel impatt dirett tal-ħasil ta' flus fid-dinja kummerċjali hija l-kompetizzjoni inġusta.

Dan għaliex jekk xi ħadd qed jikkompeti f'suq u l-kompetituri kummerċjali tiegħu mhumiex fid-dinamika ta' dak is-suq partikolari, jiġifieri l-prezz li bih jista' jbigħ, l-ispiża li jista' jikkontrolla u l-profitt li qed jagħmel huma totalment differenti, se jkun fi żvantaġġ minn min għandu attività li ġejja minn affarijiet esterni għax qed juża n-negozju biex jaħbi attività kriminali.

Dan kollu jwassal għal kompetizzjoni inġusta, għax għandek sussidjar ta' operat li qed jikkompeti ma' ħaddieħor.

Għada pitgħada dan se jwassal biex il-kumpanija leġittima, b'mod partikolari jekk il-kumpanija hija relattivament żgħira, se tispiċċa out of business, għax ħaddieħor jista' jħallas pagi aħjar minħabba l-introjtu li ma jiddependix mis-suq li qed jikkompeti fih mal-istess kumpanija.

Għalhekk il-vuċi tagħna f'dan il-Parlament trid tkun komuni u bla ekwivoki kontra kull attività li hija marbuta mal-ħasil ta' flus.

Aktar u aktar meta wieħed jirrealizza li l-attivitajiet ewlenin li minnhom jiġu l-flus li mbagħad iridu jgħaddu mill-proċess ta' ħasil ta' flus huma attivitajiet li joħloqu defiċit u huma l-għedewwa ewlenin tal-ġid komuni.

Hawn insemmi, pereżempju, it-terroriżmu li tittratta din il-liġi, it-traffikar tad-droga, it-traffikar tal-persuni u t-traffikar tal-armi, fost l-oħrajn.

Issa aħna nafu li f'pajjiżna, skont ċifra stabbilita b'mod approssimattiv mill-NSO, l-ekonomija illegali f'dan il-pajjiż tmiss viċin it-€300 miljun.

Osservaturi ekonomiċi jgħidu li dan huwa estimu konservattiv ħafna.

Għaldaqstant wieħed tajjeb li jieqaf u jaħseb ftit li jekk se jkollna kultura ta' impunità fuq il-ħasil ta' flus, b'mod awtomatiku se tkun qiegħed taċċetta direttament it-traffikar ta' droga.

Għalhekk, pajjiż wara l-ieħor, inkluż pajjiżna, qed iressqu dawn il-liġijiet b'mod regolari biex inkunu nistgħu nilleġiżlaw kontra l-ħasil tal-flus.

Sur President, jien għandi oġġezzjoni kbira għal min jargumenta li l-ħasil ta' flus mhux neċessarjament huwa ħażin għall-ekonomija.

Il-ħasil ta' flus huwa ħażin ħafna, għax iressaq lejn attività ekonomika li hija high risk u eventwalment iġib lill-ekonomija dipendenti minn din l-attività.

Biex nagħmel anoloġija, ħafna drabi l-ħasil ta' flus huwa steroid li jaċċellera l-ekonomija in the short term, billi jibda joħloq spin offs fejn jibda jaqa' xi ftit frak li kulħadd jifraħ bih, però fi ftit żmien l-ekonomija tiġi dipendenti fuq dak l-isteroid u dik id-dipendenza tibda teqred lill-pajjiż ftit ftit.

Imbagħad, kif rajna f'pajjiżi oħrajn, meta pajjiż jiddeċiedi li jieħu azzjoni, għax mhux lest jaċċetta aktar dak it-tip ta' tnaqqir tas-sistema tas-saħħa ekonomika u tal-ġid komuni, jibda jara l-ekonomija tiżżarma biċċa biċċa.

Dak iwassal għaċ-ċiklu ta' problemi soċjali u ekonomiċi, fosthom telf ta' impjiegi u telf ta' kapital.

L-impatti li wieħed bilfors ikollu jiffaċċja jkunu kbar kemm għall-preżent kif ukoll għal min jiġi warajna.

F'pajjiżna, għandna indikaturi li juru tħassib dwar il-ħasil ta' flus.

Lil hinn minn kemm ngħaddu liġijiet f'din il-Kamra, f'pajjiżna hawn dan iċ-ċertu tħassib.

Hawn insemmi ċ-ċirkostanza reali ta' dak li qed jiġri fis-Satabank, fejn wieħed immedjatament jirrealizza kif il-ħasil ta' flus jimpatta fuq il-ħajja tan-nies.

Nhar il-Ħadd li għadda, fil-faċċata ta' quddiem tal-ġurnal Malta Today, kien hemm artiklu miktub minn Matthew Vella intitolat "FIAU found clients with suspected organised crime links".

Fost l-oħrajn, naqraw li dan il-bank:

Hawn qed ngħidu li l-istituzzjonijiet għamlu xogħolhom billi aġixxew u ħolqu numru ta' konsegwenzi.

Issa hawn min qed jargumenta li l-FIAU u l-MFSA, li hija r-regolatur, aġixxew b'mod qawwi.

Jien ma naqbilx ma' dan ir-raġunament.

Ejja niftakru li s'issa, ħamest ijiem wara, ma kienx hemm ċaħda ta' dak li rrapportat il-Malta Today.

Għalhekk, wieħed jiġġustifika l-aġir li ħadet l-MFSA.

Dak fisser li ħaddiema innoċenti li ma kellhom l-ebda tort f'dan il-proċess, spiċċaw qed jiffaċċjaw ħafna problemi.

Insemmi l-iffriżar tal-kontijiet bankarji ta' negozji leġittimi li kellhom jiffaċċjaw dawn il-konsegwenzi u l-inċertezza li nħolqot għall-impjegati tal-istess bank.

Meta tibda tara dawn il-konsegwenzi kollha, wieħed jasal biex jifhem aħjar kemm il-ħasil ta' flus jista' jħalli impatt fuq is-soċjetà u l-ekonomija tagħna.

Sur President, nemmen li rridu naħdmu biex ikollna dejjem aktar attività leġiżlattiva b'saħħitha.

Jien insegwi mill-qrib dan il-qasam u kemm-il darba għamilt mistoqsijiet parlamentari lill-Ministru għall-Ġustizzja dwar xogħol relatat mal-aspett tal-iffriżar ta' assi u l-Asset Management Bureau.

Nemmen li wasal iż-żmien li npoġġu flimkien bilqiegħda biex naraw kif nistgħu nsaħħu l-għodod li għandhom f'idejhom l-istituzzjonijiet tagħna ħalli jkunu jistgħu jħarrxu din il-ġlieda kontra l-ħasil tal-flus dejjem aktar.

Nemmen li rridu nimxu b'kawtela kbira f'dak li għandu x'jaqsam mal-aspetti tal-cryptocurrency minħabba l-istejjer li qed joħorġu fuq ir-relazzjoni viċina bejn il-qasam tal-cryptocurrencies u l-ħasil ta' flus.

Għalkemm pajjiżna għandu leġiżlazzjoni b'saħħitha, xorta nħoss li rridu naġixxu b'ħafna aktar kawtela.

Finalment, nemmen li jekk rridu verament inħallu impatt pożittiv fuq is-soċjetà tagħna, irridu dejjem naraw kif nistgħu nilqgħu għall-impatt negattiv li din it-tip ta' attività tħalli fuq il-familji Maltin u Għawdxin.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

DAVID STELLINI: Sur President, illum, nixtieq inkompli fejn ħalla l-Onor.

Glenn Bedingfield ilbieraħ, meta fl-aħħar tad-diskors tiegħu għamel appell lill-Oppożizzjoni u lill-Partit Nazzjonalista biex inkunu onesti magħna nfusna b'mod individwali, kif ukoll b'mod kollettiv bħala partit.

L-Onor.

Bedingfield appellalna wkoll biex insaħħu r-relazzjoni tagħna mal-Maltin u l-Għawdxin.

F'dan id-diskors, nixtieq nagħfas fuq dawn iż-żewġ punti li nkunu onesti u nibnu relazzjoni tajba mal-kostitwenza tagħna, b'mod speċjali mal-komunità tan-negozju.

Dan l-aħħar ġrali, bħalma jiġri lil kull deputat f'din il-Kamra, li niltaqgħu ma' ħafna nies fit-triq li jieqfu jkellmuk.

Fil-każ tiegħi, ħafna drabi niltaqa' man-nies fuq il-vapur ta' Għawdex, fejn ħafna nies, inkluż negozjanti, jesprimu l-inkwiet, it-tħassib u l-frustrazzjoni tagħhom għas-sitwazzjoni preżenti fil-pajjiż.

Ħafna jgħidulek li għalkemm hawn xogħol u l-ekonomija sejra tajba, is-sitwazzjoni xorta tirrabjahom u tiffrustrahom għax il-Ministru Konrad Mizzi u l-Kap tal-Uffiċċju tal-Prim Ministru Keith Schembri ma rriżenjawx.

Nixtieq nitkellem dwar ir-relazzjoni tagħna man-negozju u l-ħasil ta' flus, ladarba qegħdin niddiskutu direttiva tal-Unjoni Ewropea kontra t-terroriżmu li se ddaħħal emendi ġodda fil-liġi Maltija kontra l-ħasil ta' flus.

Hawn qed nitkellem fuq tliet affarijiet differenti.

L-ewwel, l-importanza li nkunu onesti, it-tieni, l-importanza li nsaħħu r-relazzjoni tagħna l-politiċi mal-kostitwenza tagħna, speċjalment man-negozji u l-banek, u t-tielet, fuq livell internazzjonali, li niġġieldu t-terroriżmu u l-ħasil ta' flus.

Se nkun qed nitkellem dwar x'inhu l-ħasil ta' flus u għalfejn għandu daqshekk effetti negattivi fuq livell internazzjonali u nazzjonali.

Fuq kollox, se nitkellem dwar l-effett tal-ħasil ta' flus fuq il-livell tal-familji Maltin u Għawdxin.

Naħseb li l-onestà hija importanti ħafna.

Issa jien la jien qaddis u lanqas perfett, u kemm-il darba żbaljajt u tlabt maħfra.

Il-verità hi li fil-ħajja dejjem nitgħallem, inkluż mill-mod ta' kif il-Gvern qed imexxi l-ekonomija.

Bedingfield, huwa importanti li nkunu onesti u awtentiċi.

Fil-fatt, anke fuq livell politiku, il-popolarità ta' partit u politiku tiżdied jekk tkun onest man-nies.

Pereżempju, jekk inħarsu lejn mexxejja kbar fid-dinja, naraw li speċjalment dan l-aħħar, wara l-kriżi ekonomika, in-nies bdew jafdaw aktar lill-politiċi li huma awtentiċi.

Wara l-kriżi ekonomika, in-nies tilfu l-fiduċja fl-awtoritajiet u f'ċerti politiċi u bdew jafdaw aktar politiċi li jgħiduha kif iħossuha.

Fil-fatt, nista' nsemmi politiċi li mhux neċessarjament naqbel magħhom, bħal Nigel Farage fl-Ingilterra li se jġib il-ħruġ tar-Renju Unit mill-Unjoni Ewropea, il-Papa li naqbel ħafna miegħu, Donald Trump li ma tantx naqbel miegħu, Jeremy Corbyn li lanqas tant naqbel miegħu u Boris Johnson mill-partit konservattiv Ingliż.

Dawn huma kollha politiċi li għandhom ċerta kariżma u awtentiċità, għax jgħiduha kif iħossuha.

Din hija xi ħaġa importanti, għax b'hekk tibni relazzjoni tajba mal-kostitwenza, li tinkludi mhux biss il-familji, imma wkoll il-komunità tan-negozju.

Qed insemmi l-komunità tan-negozju għax hemm bżonn ta' azzjoni kollettiva.

Fil-fehma tiegħi, inutli tkun biss l-Oppożizzjoni li titkellem kontra l-korruzzjoni.

L-istess, inutli titkellem biss is-soċjetà ċivili bħall-Occupy Justice u Repubblika li nsellmilhom u nirringrazzjahom tax-xogħol li qed jagħmlu.

Din il-mixja għall-governanza tajba ma tistax tkun biss tal-Partit Nazzjonalista, tal-Partit Demokratiku u tas-soċjetà ċivili, għax m'aħniex se naslu.

Qegħdin nagħmlu tajjeb li nagħmlu pressjoni kbira fuq il-Gvern, però magħna għandna bżonn il-komunità tan-negozju li hija influwenti ħafna mhux biss fil-politika tal-pajjiż, imma wkoll fid-diplomazija, id-direzzjoni ekonomika u l-kummerċ minn pajjiż għall-ieħor.

Qed nitkellem fuq il-ħasil ta' flus mill-perspettiva tan-negozji u l-banek, għax Malta hija gżira insulari li minn dejjem kellha bżonn tal-importazzjoni u l-esportazzjoni.

Malta għandha bżonn tal-investitur barrani li jiġi jinvesti f'Malta biex joħloq ix-xogħol.

In-negozjanti Maltin għandhom bżonn joħorġu barra minn Malta u jinvestu f'pajjiżi oħrajn.

Għalhekk, jien naqbel mas-sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea għax illum qegħdin parti minn suq ħafna ikbar.

L-ekonomija ta' Malta għandha bżonn li tkun miftuħa, għax ladarba aħna gżira insulari, għandna bżonn ta' impjiegi li jiġu permezz ta' oqsma ġodda u reputazzjoni tajba tal-pajjiż.

Qed ngħid dan għaliex jekk inti Malti u trid tesporta lejn il-Ġermanja, fil-laqgħat li jkollok ma' dawn il-kumpaniji barranin, l-ewwel ħaġa li se jaraw hija r-reputazzjoni ħażina ta' Malta.

Fil-fatt, fuq il-vapur ta'Għawdex iltqajt ma' persuna li tesporta lejn numru ta' pajjiżi Ewropej, inkluż ir-Renju Unit u l-Ġermanja li bdiet tkellimni dwar dan.

Issa żgur li ma tistax tgħid li f'dan il-pajjiż kulħadd huwa Nazzjonalist u allura qed jitkellem mil-lenti politika.

Jien, bħall-membri tal-Gvern, niltaqa' ma' nies ta' kull fehma politika, jiġifieri niltaqa' ma' Laburisti, ma' persuni li kienu Nazzjonalisti u issa qed jivvotaw lill-Partit Laburista u ma' Nazzjonalisti.

F'kelma waħda, niltaqa' letteralment ma' kulħadd, fejn il-messaġġ ewlieni li ħafna nies jgħidulek hu li l-ekonomija sejra tajjeb u hawn ix-xogħol, imma inkwetati bir-reputazzjoni ta' Malta.

Ħafna huma inkwetati b'mod partikolari bil-Panama Papers u bil-każ ta' 17 Black.

Issa hawnhekk qed inkun sinċier kif talabni nagħmel l-Onor.

Dan huwa textbook case ta' ħasil ta' flus!

Meta qed ngħidu ħasil ta' flus, mhijiex xi ħaġa pożittiva.

Il-kelma ħasil hija pożittiva, imma l-ħasil ta' flus isir għax il-flus ikunu maħmuġin u illegali, ngħidu aħna ġejjin mid-droga u mill-prostituzzjoni, fost attivitajiet oħrajn, u l-kriminal ikun irid jaħsilhom.

II-ħasil tal-flus hija xi ħaġa negattiva ħafna li tħalli l-vittmi warajha, kif se nispjega f'dan id-diskors.

Fil-fatt ilbieraħ dan il-punt ġie spjegat tajjeb ħafna wkoll mill-Onor.

Meta jkollok sitwazzjoni bħal din, il-komunità tan-negozju toqmos.

Ħafna drabi, meta nitkellem man-negozjanti, nistqsihom jekk hux qed iqajmu dan it-tħassib tagħhom, imma huma jgħiduli li ma tistax titkellem għax mill-ewwel tlaqqatha!

Ħafna negozjanti jibżgħu jitkellmu, għax jekk ikun hemm tender tal-Gvern, jibżgħu li ma jeħduhx.

Jien staqsejthom ukoll biex ladarba jibżgħu jitkellmu b'mod individwali, jistgħu jitkellmu b'mod kollettiv permezz tal-korpi kostitwiti.

Però qaluli li lanqas jistgħu jagħmlu dan, għax l-ewwel wieħed li jerfa' subgħajh u jitkellem, ilaqqatha hu!

Sur President, kif taf inti, ftit ilu kont is-South Africa fuq programm tal-Commonwealth u hemmhekk iltqajt ma' Prof. Trevor Fowler li kien politikant u sindku - hemmehekk isejħulu city manager - tal-belt Johannesburg, fejn kien ilu jiġġieled kontra l-apartheid minn żmien Nelson Mandela.

Fil-fatt meta Nelson Mandela kien laħaq President tas-South Africa, hu kien Membru Parlamentari.

Impressjonani ħafna meta qalilna li meta daħal għall-ewwel darba fil-Parlament sab ruħu bilqiegħda quddiem nies fuq in-naħa tal-Gvern li kien jaf li kienu qattiela.

Qalilna wkoll li llum għandhom problema oħra ta' korruzzjoni.

Issa dan ġej mill-partit African National Congress (ANC) li bħalissa hemm fil-Gvern, fejn sa ftit tax-xhur ilu kien għad hemm il-President Jacob Zuma.

Prof. Trevor Fowler waqqaf kummissjoni interna fil-partit tiegħu stess li kien ilu għaddej minn snin sħaħ ta' allegazzjonijiet kbar ta' korruzzjoni, ħafna akbar minn ta' Malta.

Hemmhekk kellek il-familja Indjana Gupta li bdiet tagħmel ħafna akkwisti fl-istat tas-South Africa u bdiet ixxaħħam lil membri għoljin ħafna fil-gvern tal-ANC.

Fost l-esperjenzi li Prof. Trevor Fowler kien qed jaqsam magħna, qalilna li meta ħoloq din il-kummissjoni interna ta' etika fil-partit, li wasslet għal rapport, kien mument diffiċli ħafna.

Issa hawn ma rridx inqabbel lis-South Africa ma' Malta, għax bħalissa s-South Africa għandha rata ta' qgħad ta' 40% li tiżdied għal 70% fost iż-żgħażagħ.

Lanqas ma tista' tqabbel l-ekonomija tas-South Africa mal-ekonomija ta' Malta li sejra tajjeb minkejja li xorta għandna l-faqar.

Però l-punt tiegħi hu li Prof. Trevor Fowler kellu l-kuraġġ li fir-rapport li tħejja mill-kummissjoni mwaqqfa minnu jgħid lill-President tal-pajjiż, jiġifieri lill-kap tiegħu stess, li hemm bżonn li jirriżenja.

Meta staqsejtu jekk il-President irriżenjax wara li ħareġ ir-rapport, qalli li le għax ħadd ma ta kas tar-rapport.

Qalli wkoll li saħansitra l-ħbieb tiegħu stess fil-partit tal-ANC ħaduha kontrih.

Però mbagħad, meta beda jgħaddi ż-żmien u ġabu lill-komunità tan-negozju magħhom, inkluż il-community leaders, il-President Jacob Zuma rriżenja u laħħqu lil xi ħaddieħor.

Dan għaliex il-komunità tan-negozju għandha influwenza kbira.

F'Malta bħalissa n-negozju sejjer tajjeb u huwa għalhekk li l-komunità tan-negozju ssibha diffiċli li titkellem.

Fil-fatt, meta tkellimt ma' negozjanti Maltin staqsejthom x'jagħmlu jekk jiġu f'sitwazzjoni fejn l-affarijiet imorru ħażin kif ġara, pereżempju, fl-Estonja, fil-Latvja u fil-Litwanja fis-snin 90.

Dak iż-żmien kien hemm il-Prim Ministru Valdis Dombrovskis li llum huwa Viċi Kummissarju u Viċi President tal-Kummissjoni Ewropea u kellek bank kbir li kellu fergħat f'dawn it-tliet pajjiżi Baltiċi, fejn kien hemm suspett qawwi ta' ħasil ta' flus.

Ġara li n-nies beżgħu li l-Gvern se jinvestiga lil dan il-bank u marru jiġru jiġbdu d-depożiti tagħhom, dak li jissejjaħ capital flight.

Riżultat ta' dan kien hemm kriżi ekonomika enormi f'dawn il-pajjiżi, sal-punt li ħafna familji ġralhom bħall-klijenti tas-Satabank f'Malta, u spiċċaw bla flus biex jgħixu.

Ovvjament dan wassal għal problemi soċjali kbar f'dawn il-pajjiżi.

Issa meta staqsejt lin-negozjanti Maltin jekk jaħsbux li jista' jiġri xi ħaġa simili f'pajjiżna, qaluli li ma tistax tbassar il-futur, jista' jkun iva u jista' jkun le.

Meta mbagħad staqsejthom x'jagħmlu jekk jiġri xi ħaġa hekk, huma ma kellhomx risposta, imma qaluli biss li jkollhom jiffaċċjaw il-konsegwenzi.

Hawnhekk irrid ngħid li l-komunità tan-negozju mhux minn dejjem kienet siekta.

Pereżempju, illum, fl-ewwel paġna tal-gazzetta Malta Today naqraw hekk:

Rappreżentanti tal-industrija tal-gaming f'Malta qed jitolbu lill-Gvern Malti biex ikollna standards ogħla tas-saltna tad-dritt.

Il-Malta Today tgħidilna wkoll x'qal iċ-chairman tal-iGEN Enrico Bradamante, li huwa rappreżentant ta' numru ta' kumpaniji fis-settur tal-gaming, u tgħid hekk:

Mela l-isforzi li għamel il-Gvern biex niġġieldu l-ħasil tal-flus mhumiex biżżejjed.

Dan ifisser li s-sitwazzjoni f'Malta qed ikollha effetti negattivi, b'mod partikolari fuq is-settur tal-banek li huma ħolqa importantissima fil-ġlieda kontra l-ħasil tal-flus.

Il-banek għandhom obbligi kbar u onerużi minħabba l-liġijiet internazzjonali u l-liġijiet Ewropej, fosthom li jridu bilfors jirrapportaw kull suspett ta' ħasil ta' flus.

Issa minħabba s-sitwazzjoni li għandna bħalissa f'Malta, il-banek qed ikunu ħafna aktar attenti biex ma jkunx hawn ħasil ta' flus u riċiklaġġ ta' flus maħmuġin.

L-effett negattiv ta' dan kollu huwa li f'pajjiżna qed nidħlu f'sitwazzjoni fejn għandek banek li qed jirrifjutaw li jiftħu kontijiet bankarji għal kumpaniji, klijenti u investituri barranin li jiġu f'Malta.

Hawn irridu noqogħdu attenti li ma niġux f'sitwazzjoni fejn ikollok investituri barranin li jitgerrxu jiġu Malta minħabba l-korruzzjoni u l-ħasil ta' flus u fl-istess ħin ikollok nies barranin li jiġu Malta proprju minħabba li hawn il-korruzzjoni u l-ħasil ta' flus.

Kif qal l-Onor.

Claudio Grech, irridu noqogħdu attenti li ma niġux f'sitwazzjoni fejn nattiraw investituri barranin li huma high risk, u mbagħad ingerrxu investituri li huma low risk għax huma aktar attenti u onesti minn oħrajn.

Huwa tajjeb li s-Segretarju Parlamentari Silvio Schembri qed jipprova jattira nies barranin fin-negozju fl-oqsma tal-innovazzjoni, l-artificial intelligence, il-virtual currencies, il-blockchain u l-gaming, però aktar ma nġibu nies barranin, aktar irridu nibnu sistemi regolatorji u ta' infurzar biex noqogħdu attenti li nattiraw nies onesti u ġenwini u mhux nies kriminali.

Meta f'pajjiżna għandna każ klassiku li tista' ssejjaħlu textbook case ta' ħasil ta' flus, bħal dak ta' 17 Black, fejn ir-responsabbiltà politika għadha ma tteħditx, qed inwasslu messaġġ negattiv lill-investituri barranin.

Din mhijiex storja biss tat-Times of Malta, imma tal-aġenzija internazzjonali tal-aħbarijiet Reuters li tibgħat l-aħbarijiet lejn kull rokna tad-dinja.

Il-messaġġ li qed jasal hu li pajjiżna mhuwiex kapaċi jieħu azzjoni f'każijiet ta' ħasil ta' flus fiċ-ċentru u l-qalba ta' dan il-Gvern.

Dawn huma sinjali ħżiena ħafna li qed iħallu effett ħażin fuq id-dinja tan-negozju.

Insemmi wkoll kif il-Kummissjoni Ewropea f'Marzu tal-2018 fil-country specific reports li kull stat membru huwa obbligat li jagħmel biex jagħti ħarsa lejn l-andament ekonomiku tiegħu, tgħid li l-ekonomija ta' Malta sejra tajjeb - għalkemm jien nemmen li għad fadal il-faqar li rridu nkomplu niġġilduh – u l-qgħad f'Malta huwa baxx, li hija xi ħaġa pożittiva.

Però, il-Kummissjoni Ewropea li tinkludi lill-Kummissarju Malti Karmenu Vella, li nsellimlu minn hawnhekk għax-xogħol siewi li qed jagħmel fil-portafoll tiegħu, turi wkoll ċertu tħassib.

Issa żgur li ma nistgħux ngħidu li l-Kummissjoni Ewropea hija influwenzata mill-Partit Nazzjonalista.

Ngħid ukoll li l-investituri barranin jemmnu fir-rapport tal-Kummissjoni Ewropea.

Fil-fatt, għalkemm joħorġu ħafna rapporti mill-Parlament Ewropew, ir-rapport tal-Kummissjoni Ewropea huwa l-aktar wieħed b'saħħtu.

L-investituri barranin, qabel ma jmorru f'pajjiż, speċjalment tal-Unjoni Ewropea, jiċċekkjaw dan it-tip ta' rapport tal-Kummissjoni Ewropea.

F'Marzu 2018, il-Kummissjoni Ewropea qalet li s-sistema tal-ġustizzja f'Malta għandha qed tiffaċċja sfidi kbar - ma qalitx sfidi, imma sfidi kbar - fir-rigward tal-ġlieda konta l-korruzzjoni.

Qalet ukoll li huwa meħtieġ li jiġi żgurat ambjent ta' negozju ta' kwalità għolja.

Dan ifisser li l-Kummissjoni Ewropea qed tgħaqqad il-ġlieda kontra l-korruzzjoni mal-ambjent tan-negozju f'Malta.

Tgħid ukoll li n-nuqqasijiet li tiġi miġġielda l-korruzzjoni jistgħu jaffettwaw ħażin il-klima tan-negozju u l-investiment f'Malta.

Dan ifisser li jista' jkun hemm effetti ħażin fuq l-impjiegi u l-futur tagħna l-Maltin u l-Għawdxin.

S'issa m'aħniex qegħdin naraw effetti negattivi, però qegħdin nilagħbu man-nar!

Naħseb li peress li l-Prim Ministru ma talabx lill-Onor.

Konrad Mizzi u liċ-Chief of Staff Keith Schembri jerfgħu r-responsabbiltà tagħhom u jirriżenjaw, il-pajjiż qed jilgħab man-nar.

Il-Kummissjoni Ewropea tgħid ukoll li l-effettività tal-isforzi ta' Malta biex tiġġieled il-korruzzjoni jeħtieġ li jitjiebu, speċjalment fir-rigward tal-investigazzjonijiet u l-prosekuzzjoni tal-korruzzjoni.

It-titjib tal-governanza f'Malta huwa kruċjali biex tinżamm ir-reputazzjoni u l-attrazzjoni ta' Malta bħala destinazzjoni tal-investiment internazzjonali.

Il-Kummissjoni Ewropea ma tistax tkun aktar ċara minn hekk, fejn qed tgħidilna li l-korruzzjoni f'Malta jista' jkollha effetti negattivi fuq l-impjiegi tagħna l-Maltin.

Meta nitkellmu dwar ir-reputazzjoni tal-pajjiż, mhijiex biss kwestjoni ta' ġieħ lil Malta jew kwestjoni ta' moralità, imma hija kwestjoni ta' impjiegi tal-Maltin.

Il-Kummissjoni Ewropea, li għandha Viċi President li kien Prim Ministru ta' wieħed mill-pajjiżi Baltiċi li ffaċċja kriżi ekonomika qawwija minħabba l-ħasil ta' flus, taf li fl-aħħar mill-aħħar se jbatu l-familji u ż-żgħażagħ li jispiċċaw bla xogħol.

Sinjura President, qabel nagħlaq, nixtieq insellem lill-President tal-Kamra tal-Kummerċ ta' Malta, is-Sur Frank Farrugia li għalkemm qatt ma ltqajt miegħu, ammirajtu għall-kuraġġ li kellu meta proprju ftit tal-ġimgħat qabel l-elezzjoni ħareġ żewġ stqarrijiet.

Minkejja li n-negozjanti f'Malta joqogħdu ħafna attenti biex ma jidħlux fil-qasam tal-politika, is-Sur Farrugia kellu l-kuraġġ joħroġ stqarrija fit-22 ta' Mejju, 2017 u oħra fis-26 ta' Mejju 2017 fejn qal:

- l-aktar ħaġa li tobgħod il-komunità tal-kummerċ hija l-inċertezza -

Il-Kamra tal-Kummerċ qalet li tinsab preokkupata dwar ir-reputazzjoni ta' Malta u li ċerti istituzzjonijiet mhux qegħdin jaħdmu kif suppost.

Ftit tal-jiem qabel l-aħħar elezzjoni, is-Sur Farrugia qal ukoll li:

Niftakru li kienu ġew leaked numru ta' files u għalhekk il-Kamra tal-Kummerċ sejħet għal task force biex jiġu investigati dawn il-files u jitranġaw l-affarijiet.

Is-Sur Farrugia kien qal ukoll:

Naqbel mas-Sur Farrugia mija fil-mija li f'dan il-pajjiż hemm bżonn li ningħaqdu fi front wieħed għall-governanza tajba.

Dan intqal ukoll mill-Onor.

Mario De Marco fil-Kunsill Ġenerali tal-Partit Nazzjonalista fejn qal li hemm bżonn ta' front magħqud f'din il-mixja għal aktar governanza tajba, għat-tisħiħ tas-saltna tad-dritt u għat-tisħiħ tal-istituzzjonijiet.

Apparti s-soċjetà ċivili, il-Partit Demokratiku u l-Partit Nazzjonalista, hemm bżonn ukoll tal-komunità tan-negozju, għaliex m'għandix dubju li l-Gvern jisma' mill-komunità tan-negozju.

Ekonomija b'saħħitha u l-komunità tan-negozju huma essenzjali biex nibqgħu nkattru x-xogħol f'pajjiżna u f'kull pajjiż ieħor fid-dinja.

Sinjura President, nixtieq nagħlaq b'numru ta' kummenti dwar din il-liġi li tifforma parti minn numru ta' miżuri ta' sigurtà tal-Unjoni Ewropea.

Infakkar li l-Unjoni Ewropea ħarġet 25 miżura minkejja li s'issa sitt miżuri biss ġew addottati.

L-Unjoni Ewropea rat numru ta' attakki terroristiċi fosthom fil-Belġju, Franza, id-Danimarka u l-Ġermanja, u għalhekk din id-direttiva ssaħħaħ il-ġlieda kontra t-terroriżmu, però tidħol ukoll fl-aspett ta' ħasil tal-flus u tikkriminalizza l-iffinanzjar tat-terroriżmu.

Normalment, l-iffinanzjar tat-terroriżmu jiġi minn flus maħmuġin li ġejjin minn attivitajiet bħad-droga u l-prostituzzjoni.

ID-DEPUTY SPEAKER: Onor. Stellini, nitolbok tikkonkludi għaliex skada l-ħin.

DAVID STELLINI: Permezz ta' din il-liġi, sar reat kriminali li wieħed jivvjaġġa għal skopijiet terroristiċi, għal skopijiet ta' taħriġ għat-terroriżmu u għall-iffinanzjar tat-terroriżmu.

Sinjura President, intenni l-punt prinċipali li l-komunità tan-negozju tipparteċipa f'din il-ġlieda kontra l-ħasil tal-flus.

Nifhem li l-komunità tan-negozju għaddejja minn mument tajjeb ta' tkabbir ekonomiku, però n-nies fin-negozju huma business leaders, li jridu jagħtu eżempju.

Kif jgħid il-Malti: L-eżempju jkaxkar!

Importanti li l-komunità tan-negozju tħares 'il quddiem mhux biss għal dawn is-sentejn jew tlieta, imma tħares ukoll għall-futur ta' wliedna.

Bħala pajjiż qegħdin nirriskjaw li nispiċċaw fi kriżi ekonomika jekk ma noqogħdux aktar attenti.

Għaldaqstant huwa importanti li l-komunità tan-negozju tiġbed widnejn il-Gvern f'dan ir-rigward.

Nirringrazzjak.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

GODFREY FARRUGIA: Sinjura President, kemm nixtieq li xi darba jkollna Gvern li joħroġ b'kontenut bħalma għandna f'din id-Direttiva u mhux idaħħal emenda fil-liġijiet tagħna għaliex id-Direttiva qed tobbligana nagħmlu hekk.

Kieku jkun ħafna differenti!

Kieku jkun Gvern proattiv li jkun qed jaħdem fl-interess ta' Malta u ta' dan il-qasam.

Nifhem li aħna l-membri ta' din il-Kamra lkoll naqblu fuq ċerti punti f'din il-liġi, fosthom li l-att tat-terroriżmu huwa ksur tal-valuri universali tal-bniedem.

Naqblu wkoll dwar il-valuri tad-dinjità, il-ħelsien, l-ugwaljanza u s-solidarjetà.

Għalija, meta ma nħaddnux dawn il-valuri, inkunu anti-soċjali mal-massa.

F'din il-Kamra naqblu wkoll li l-atti terroristiċi żdiedu f'dawn l-aħħar snin, tant li sar għandna terroristi li jżuru pajjiżi oħrajn proprju biex jagħmlu l-atti kriminali f'isem gruppi organizzati.

Ir-raġuni hija biex ibeżżgħu u jkissru l-istabilità u s-sliem ta' dak il-pajjiż jew reġjun, b'mod partikolari fl-Unjoni Ewropea.

Nifhem ukoll li bis-saħħa ta' din id-Direttiva l-istati kollha tal-Unjoni Ewropea se jkollhom qafas ta' liġi li huwa ugwali.

Għalhekk bilfors se tiżdied il-koperazzjoni u tinxtered l-informazzjoni u l-evidenza bejn l-istati membri.

Ngħid ukoll li min jinqabad jagħmel atti terroristiċi se jkollu l-istess trattament.

Dan għaliex jekk aħna nemmnu fil-valur tad-dinjità tal-bniedem, irridu nirrispettaw id-dinjità ta' kulħadd.

B'hekk, min iwettaq atti terroristiċi se jkollu l-istess trattament fil-pajjiżi kollha tal-Unjoni Ewropea minkejja li jkun wettaq dawn is-sagrileġġi.

L-atti terroristiċi huma frott ta' ideoloġiji estremi u radikali li jmorru kontra n-natura tal-bniedem stess.

Sintendi, dawn l-atti jridu l-finanzi u ġeneralment jużaw l-istess alleanzi u toroq ta' kriminalità internazzjonali organizzata.

Huwa evidenti wkoll li dawn l-istess terroristi jużaw il-midja soċjali biex iħajru aktar membri u biex jiġbru l-fondi.

Dawn l-emendi fil-liġi jħarsu lejn dawn l-oqsma kollha.

Jien nemmen li din il-liġi hija pożittiva għax se tkompli ssaħħaħ il-liġijiet Maltin biex ikollna l-għodod meħtieġa ħalli neqirdu kemm il-ħasil tal-flus kif ukoll l-atti terroristiċi.

Fuq kollox, hawn qegħdin nitkellmu fuq atti li huma maħmuġin.

Jista' jkun li l-frażi "ħasil tal-flus" tinstema' li għandha konnotazzjoni pożittiva, imma wieħed irid jiftakar li hawn qed nitkellmu fuq ħmieġ u mhux tindif.

Dawn il-flus qegħdin jinħaslu għaliex huma maħmuġin!

Għalhekk liġijiet bħal din li jappoġġjaw din il-ġlieda terroristika u l-ħasil tal-flus huma tajbin ferm, imma l-forza tar-raġuni titlob aktar minn hekk.

Il-poplu Malti u Għawdxi jrid li jkollu wkoll is-serħan tal-moħħ li t-tkabbir ekonomiku tagħna jkun ħieles minn kull tip ta' flus maħmuġa, aktar u aktar flus li forsi intenzjonalment se jispiċċaw fi kriminalità organizzata jew atti terroristiċi.

Sinjura President, kien proprju għalhekk li f'dawn l-aħħar erba' xhur il-Partit Demokratiku ressaq żewġ mozzjonijiet privati li l-oġġettiv tagħhom huwa l-ġlieda kontra l-organizzazzjonijiet kriminali internazzjonali u l-mixja favur governanza tajba.

Waħda mill-mozzjonijiet titkellem dwar il-madwar li hemm 'il barra mit-territorju tal-baħar tagħna, biex bl-għajnuna tan-Nazzjonijiet Magħuqda titwaqqaf entità internazzjonali li tiġġieled il-kriminalità organizzata li tuża l-ibħra madwar Malta barra t-territorju tagħna, jiġifieri barra t-12-il kilometru mill-kosta tagħna.

Din l-entità jkollha s-saħħa li tressaq lil dawk li jinqabdu f'tali reati kriminali.

Għax ħafna drabi jiġri li meta naqbdu lil dawn il-kriminali organizzati jkun hemm diffikultà kbira biex jitressqu fil-Qrati Maltin jew fi qrati oħra ta' pajjiżi ġirien.

Entità bħal din toffri soluzzjoni biex jinqabad il-kuntrabandu relatat mas-sajd, mad-droga u ż-żejt, fost affarijiet oħra.

B'hekk, il-ħati jkun jista' jitressaq kif suppost quddiem il-ġustizzja.

B'mod partikolari, hawn qed nirriferi għal Hurd's Bank li parti minnu huwa fit-territorju ta' Malta u parti oħra mhuwiex.

Malta għandha interess kummerċjali f'din iż-żona u għandha wkoll interess li tipproteġi l-integrità tagħha billi tara li t-transazzjonjiet li jsiru bejn shift u ieħor ikunu legali u 'l bogħod minn attività kriminali.

Bis-saħħa ta' din l-attività Malta ddaħħal ċertu revenue, imma kulħadd jaf li hemm ċerti irregolaritajiet li qegħdin iseħħu hemm barra u li huma 'l bogħod mill-id tal-ġustizzja u tal-investigazzjoni Maltija.

Dawn l-irregolaritajiet qed iħammġu isem Malta.

Bħala pajjiż, hemm bżonn li nnaddfu isem Malta.

Bħala Partit Demokratiku ressaqna wkoll mozzjoni biex jitwaqqaf kumitat permanenti għas-sorveljanza tal-entitajiet regolatorji fis-settur finanzjarju tal-gaming.

Hawnhekk qed nirriferi għall-MFSA, l-FIAU u l-qasam tal-gaming innifsu.

Dan huwa kumitat totalment differenti minn dak tal-ekonomija jew tal-Kontijiet Pubbliċi, għax jiffoka b'mod differenti għall-aħħar fuq dawn l-oqsma.

Bis-saħħa ta' dan il-kumitat inkunu qegħdin noħolqu pjattaforma ġdida ta' skrutinju u konsultazzjoni fejn jistgħu jiġu ssuġġeriti jew aġġornati policies li jolqtu lil dan is-settur.

Fil-fehma tiegħi, iż-żewġ mozzjonijiet jgħożżu żewġ prinċipji fundamentali, l-interess pubbliku fl-interess nazzjonali u l-isfidi kbar u varji li lkoll kemm aħna għandna biex negħlbu dawn l-interessi ta' terzi li jaraw kif se jiżgiċċaw mill-loopholes legali u jimxu b'mod illegali.

Nifhem li b'dawn iż-żewġ mozzjonijiet inkunu qed nagħtu soluzzjoni biex it-theddida tal-kriminalità u l-ħasil tal-flus jitnaqqsu.

B'hekk tinħoloq il-possibbiltà li t-theddid terroristiku f'pajjiżna u fi stati membri oħra tal-Unjoni Ewropea jonqos b'mod drastiku jew jisfaxxa.

Sinjura President, meta kont żagħżugħ, niftakar li kien hemm ajruplan li kien niżel f'Malta u wara sploda b'bomba fuq Lockerbie.

Kien intqal li l-bomba kienet tpoġġiet fuq l-ajruplan fl-ajruport ta' Malta u għal snin sħaħ isem Malta ssemma fil-ħażin u ċċappas.

Kien mument fejn l-integrità tas-sigurtà ta' pajjiżna xxandret mal-erbat irjieħ tad-dinja.

Bl-istess mod, l-istess jista' jerġa' jiġri jekk jirriżulta li flus li oriġinaw minn xi settur finanzjarju f'pajjiżna qed isostnu xi att terroristiku.

Allaħares jiġri dan!

Però ta' min jesprimi dan is-sentiment, mhux biex inbeżża', imma biex noqogħdu attenti, nipprevjenu u ma neħdux l-affarijiet for granted, għaliex faċli nitfixklu fihom.

Ninnota wkoll li bħalissa, fil-qasam finanzjarju, pajjiżna ma tantx għaddej minn żmien tajjeb.

Fil-fehma tiegħi nħoss li pajjiżna għaddej mill-agħar żmien b'dak li qed iseħħ madwarna, anke meta l-ekonomija għaddejja fl-aqwa żmien.

Jidher li dan is-settur qiegħed jattira ċerti negozjanti u entitajiet ta' intrapriżi li ma tantx għandhom reputazzjoni tajba.

Huwa minnu li bħala pajjiż għandna l-kostituzzjoni u liġijiet b'saħħithom, però għalija u għal ħafna membri oħrajn f'din il-Kamra mhux qed iħarsu biżżejjed il-governanza tajba.

Għaldaqstant, l-istess liġijiet u l-Kostituzzjoni jridu jiġu msaħħa bis-saltna tad-dritt.

Jista' jkollna wkoll strutturi ta' entitajiet b'aktar poter biex jiġġieldu l-kriminalità organizzata u l-korruzzjoni.

Inħoss li hemm dan in-nuqqas fil-liġi Maltija.

Għalhekk, hemm bżonn li jkollna qafas legali li jmur oltre minn din id-Direttiva li għandha għanijiet ġenwieni u tajbin.

Nixtieq li l-Gvern joħroġ b'emendi fil-liġijiet li jħarsu lejn aktar governanza tajba, isaħħu s-saltna tad-dritt u joħolqu struttura li verament tiġġieled il-kriminalità u l-korruzzjoni.

Meta qed ngħid 'verament' irrid infisser mill-aspett legali u mhu qed nimplika bl-ebda mod li l-forzi tas-sigurtà mhux qegħdin jagħmlu xogħolhom.

Però, sabiex il-forzi tas-sigurtà jagħmlu xogħolhom sew, apparti li m'għandux ikollhom indħil politiku, għandu jkollhom ukoll qafas legali li jagħtihom kull jedd li jinvestigaw.

Bħalissa jiġini f'moħħi l-bżonn li jkollna prosekutur legali li jmur 'l hemm mill-id tal-Avukat Ġenerali.

L-appell tiegħi huwa li hemm bżonn li jkollna r-rieda politika li naslu.

Pajjiżna bħalissa dieħel f'avventuri ta' novità, bħall-oqsma tal-artificial intelligence u l-blockchain.

Pajjiżi kbar qagħdu 'l bogħod minn dawn l-oqsma.

Fil-fehma tiegħi, ma fiha xejn billi nipprovaw nidħlu f'dawn l-oqsma bis-saħħa tal-ħiliet tar-riżorsi umani tagħna, però ma rridux niżżattu żżejjed.

Importanti li nkunu kawti u nħarsu l-interessi komuni u l-integrità ta' pajjiżna.

L-ekonomija tista' tissaħħaħ, imma rridu noqogħdu attenti li ma tissaħħaħx b'affarijiet li ma jkunux korretti.

Pajjiżna għandu bżonn integrità u l-personalità, għax hekk jistħoqqlu.

F'Ħaż-Żebbug ngħidu: Skont l-għajta l-bejgħ!

Forsi ngħaffġu ftit dan il-qawl, imma naħseb li għandu aktar sinifikat minn meta ngħidu: L-għajta nofs il-bejgħ!

Dan għaliex skont l-isem tar-reklamar, għandek dik il-personalità li tagħtik identità u karatteristika.

Tajjeb li jkollna ekonomija b'saħħitha, imma hemm bżonn li l-ekonomija tkun ibbażata fuq ħwejjeġ li jagħtu isem tajjeb lil għażiża Malta.

L-antidote - li hija dik il-mediċina kontra l-ħsara ta' mediċina oħra, jiġifieri dik il-mediċina li tingħata minħabba xi side effects ta' mediċina oħra - ta' kull ħażen huwa l-prevenzjoni, billi nikkombattu kull radikaliżmu li jista' jwassalna għal atti terroristiċi.

Ir-radikaliżmu huwa għajb u parti mill-ħażen li jista' jwassal lill-bniedem għal għemil li mhuwiex uman, li jmur kontra n-natura umana u li jagħmel ħsara lil ħaddieħor.

Is-soċjetà li qegħdin ngħixu fiha, inkluż dik Maltija, hija multikulturali, fejn il-kulturi u l-attitudnijiet huma varji, għalkemm ilkoll ngħixu flimkien.

Issa, biex ma jkunx hemm dik il-frammentazzjoni u sezzjonijiet li jgħixu maqtugħin minn xulxin fejn jikber iċ-ċans li jinbet u jiffjorixxi r-radikaliżmu, hemm bżonn tal-inklużjoni.

Din hija l-politika li rridu nħaddnu bħala t-tarka kontra kull forma ta' ksur ta' liġi, inkluż it-terroriżmu.

Sinjura President, nagħlaq dan id-diskors tiegħi bil-kelma 'inklużjoni'.

Nerġa' nappella biex, b'responsabbiltà, inkomplu naħdmu b'risq aktar inklużjoni.

Ninnota b'sodisfazzjon li l-Gvern qed iressaq diversi Abbozzi ta' Liġi, però ejja ma noqogħdux nistennew lill-Unjoni Ewropea biex insaħħu u nlaħħmu l-liġijiet tagħna.

Ejja naħdmu favur aktar liġijiet li jiggarantixxu governanza tajba ħalli nissieltu l-korruzzjoni u l-kriminalità u nsaħħu aktar is-saltna tad-dritt.

Nirringrazzjak.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

RAPPORTAĠĠ FIL-MIDJA

JASON AZZOPARDI: Sinjura President, bil-permess tal-Onor.

Frederick Azzopardi, nixtieq inressaq punt ta' ordni.

Qed jinformawni li fuq l-online media, One News bħalissa qed iġibu artiklu b'ritratt tiegħi intitolat: "Jason Azzopardi jaħrab il-PAC".

L-istorja hija b'referenza għas-seduta tal-PAC li kien hemm illum waranofsinhar.

L-artiklu qed jgħid li ġew ifittxuni, ma sabunix u jien ma mortx għas-seduta tal-PAC.

Forsi m'għandhomx biex jimlew l-aħbarijiet!

Sinjura President, nixtieqek tivverifika li jien ilni f'dan il-bini tal-Parlament mis-2.30 p.m. meta kont imħarrek biex nixhed.

Hawn il-Marixxal li rani fil-Kamra tal-Oppożizzjoni.

Fl-3.55 p.m. jien inżilt mill-Kamra tal-Oppożizzjoni għax fl-4.00 p.m. kelli l-ewwel mistoqsija parlamentari.

Din hija xi ħaġa pubblika u kulħadd jista' jivverifikaha.

Fl-4.10 p.m., waħda mill-istaff tal-Parlament, li qed nindikaha, ġiet tgħidli li qed iċempluli mill-kamra tal-PAC u għedtilha biex ġentilment twassal l-messaġġ li kont qed nagħmel il-mistoqsijiet parlamentari.

Il-Whip tal-Oppożizzjoni informani li s-seduta kellha tispiċċa fl-4.20 p.m. Mela mhux veru li jien ħrabt mill-PAC!

Nixtieq li dan il-gideb jiġi indirizzat.

Hawn mhux qed inqajjem ksur ta' privileġġ, però ma nistax nippermetti li jintefa' dan il-ħmieġ, gideb u tgħawwiġ tal-verità!

Nirringrazzjak.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

ALEX MUSCAT: Sinjura President, għall-fini ta' korrettezza, jien kont preżenti waqt il-Public Accounts Committee.

Nista' ngħid li kif intemmet ix-xhieda tas-Sur Vella, il-PAC talab biex jiġi x-xhud li kien imissu jirrispondi, li kien l-Onor.

Normalment ix-xhud ikun qiegħed on stand-by sabiex jiġi quddiem il-Kumitat meta msejjaħ.

Effettivament, bħala kumitat, ġejna infurmati li l-Onor.

Azzopardi ma kienx qiegħed jistenna barra u bdiet issir tfittxija għalih.

Irriżulta li kien qiegħed fil-Kamra u r-risposta li ħa l-PAC f'dak il-waqt kienet li l-Onor.

Azzopardi bħalissa ma setax jiġi quddiem il-Kumitat minħabba li kien qed jagħmel xi mistoqsijiet parlamentari.

Wieħed jista' jiċċekkja wkoll dak li ntqal verbalment.

Għall-fini ta' korrettezza, dan huwa dak li ġara waqt il-PAC.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Ma nixtieqx li jinħoloq dibattitu.

Onor. Jason Azzopardi, se nagħtik minuta biex tikkjarifika l-punt li trid tagħmel.

JASON AZZOPARDI: Sinjura President, mela qegħdin naqblu li meta jien ġejt imsejjaħ, kont qed nagħmel dmiri u ma kontx qed nilgħab il-lottu jew il-karti!

Għalhekk ħadd ma jiġi jgħid mill-istazzjon diżonest tagħkom li jien ħrabt!

Ma naħrab minn ħadd!

M'għandix minn xiex naħrab!

Onor. Muscat, inti taf li meta sejjaħtuli, jien kont f'din il-Kamra.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Onor. Alex Muscat, jekk jogħġbok, agħmel l-aħħar kumment ħalli nkomplu bid-dibattitu.

ALEX MUSCAT: Sinjura President, mhux se nidħol fil-każ ta' dak li ġie rrapportat fil-midja.

Però nerġa' ngħid li meta l-PAC talab biex ix-xhud li jmiss jiġi quddiem il-Kumitat, ix-xhud ma kienx qiegħed hemmhekk.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Se nkomplu bid-diskussjoni fuq l-Abbozz ta' Liġi.

L-Onor.

FREDERICK AZOPARDI: Sinjura President, qegħdin niddiskutu Abbozz ta' Liġi li, kif inhu deskritt fl-introduzzjoni tiegħu, qed jemenda l-Kodiċi Kriminali (Kap. 9) li huwa l-Att kontra l-Ħasil ta' Flus (Kap. 373) u l-Att dwar il-Vittmi ta' Kriminalità (Kap. 539) sabiex tiġi trasposta d-Direttiva tal-Unjoni Eworpea, tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill Ewropew fil-ġlieda kontra t-terroriżmu u biex tissostitwixxi d-deċiżjoni tal-Kunsill tal-Unjoni Eworpea.

Il-ħasil tal-flus huwa ċaqliq ta' flus li ġejjin minn attivitajiet kriminali permezz ta' transazzjonijiet kumplessi.

Dawn it-transazzjonijiet isiru sabiex l-oriġini vera tal-flus u sid il-flus jiġu mistura.

Dan ir-reat huwa relattivament ġdid.

Fil-fatt, f'pajjiżna, l-ewwel liġi f'dan ir-rigward saret fl-1994 meta twaqqaf Kapitlu 373, Att kontra l-Ħasil ta' Flus.

Bis-saħħa ta' dan l-Att, il-korruzzjoni jew trasferiment ta' proprjetà li jkun mifhum jew issuspettat li tkun direttament jew indirettament miġjuba minn attività kriminali għal skop jew skopijiet ta' ħabi jew wiri ta' ħaġa b'oħra ta' oriġini ta' proprjetà jew ta' għoti ta' għajnuna lil xi persuna jew persuni involuti jew konċernati f'attività kriminali.

Fid-dawl ta' dan ir-reat ġdid, fl-2001 twaqqfet il-Money Laundering Unit.

Minn mindu ġiet stabbilita din l-Unit, kien hemm diversi każijiet fejn pulizija ġew mqabbda jieħdu passi kontra persuni suspettati b'attivitajiet kriminali u ħasil ta' flus.

B'dispjaċir ngħid li dan l-aħħar hemm suspetti li din il-unit mhijiex tagħmel biżżejjed l-isforz tagħha għall-iskop li verament kienet mwaqqfa għailh.

Qed ikun hemm suspetti li ċerti każi mhux qed jittieħdu bis-serjetà kif titlob il-liġi.

Sinjura President, ħafna drabi l-Oppożizzjoni tiġi kkritikata li hi negattiva meta titkellem dwar il-korruzzjoni f'Malta.

Però meta nagħmlu dan, inkunu qegħdin indirettament nitkellmu wkoll dwar aspetti oħrajn li huma konnessi mal-korruzzjoni bħal, pereżempju, il-bejgħ tal-passaporti.

Meta aħna nagħmlu din il-kritika ma nkunux qed nikkritikaw biss il-mod kif qed titmexxa din l-iskema, imma wkoll aspetti oħrajn bħall-ħasil tal-flus.

Dan mhux qed tgħidu biss l-Oppożizzjoni imma anke l-Unjoni Ewropea, li dan l-aħħar qalet li se tkun qed tissikka lill-gvernijiet ta' pajjiżi membri tal-Unjoni Ewropea, inkluż Malta u Ċipru, li joffru ċittadinanza lil persuni barra mill-Unjoni Ewropea.

L-Unjoni Ewropea se tara li jkun hemm stħarriġ ta' dawn l-attivitajiet kriminali, għax qed jikber it-tħassib dwar flus maħmuġin li ġejjin anke mir-Russja.

Věra Jourová, il-Kummissarju għall-Ġustizzja għall-Unjoni Ewropea, qalet li l-iskemi ta' bejgħ taċ-ċittadinanza fit-tmien membri stati se jkunu qed jgħaddu minn skrutinju qawwi bħala parti minn sforz kontra l-ħasil ta' flus u konnessjonijiet oħrajn.

L-Unjoni Ewropea qed tesprimi l-fehma li fejn hemm dubji dwar minn fejn ġej il-ġid tal-applikanti għaċ-ċittadinanza, din għandha tkun miċħuda.

Hawn saret referenza anke għal Malta.

Věra Jourová wriet it-tħassib tagħha dwar minn fejn ikun ġej il-ġid ta' xi applikanti għaċ-ċittadinanza Maltija.

Ma nistgħux ma nkunux konxji li l-kriminali ilhom jipprovaw jabbużaw mill-opportunitajiet li toffri d-dinja li, kull ma jmur, qed issir dejjem iżjed globalizzata.

Dan jidher mit-3,600 organizzazzjoni kriminali li attwalment qed joperaw fl-Unjoni Ewropea.

Hawn irrid insemmi wkoll aspett ieħor li l-importanza u l-effett tiegħu qed iħallu fuq il-ħasil tal-flus.

Illum, it-teknoloġiji ġodda għamluha aktar faċli għall-kriminali li jaħslu l-flus minkejja d-direttivi tal-Unjoni Ewropea u l-isforzi li qed jagħmlu l-aġenziji għall-infurzar tal-liġi.

Qed ngħid dan biex nuri l-importanza li l-Gvern jagħmel ħiltu kollha biex din il-liġi tkun inforzata.

Barra l-fatt li l-ħasil tal-flus huwa att kriminali, dan jista' jwassal ukoll għal disprezz u inkwiet kbir fil-pajjiż.

Il-ħasil ta' flus jista' jwassal għal nuqqas ta' investment fil-pajjiż.

Meta investituri barranin ikunu interessati li jinvestu f'xi pajjiż, dawn dejjem jaraw li l-pajjiż ikunu ħieles minn ċerti reati bħall-ħasil ta' flus.

Fi żmien meta aħna qegħdin nagħmlu minn kollox biex niġbdu l-investiment minn barra l-pajjiż, ma jistax ikun li nkomplu naraw li isem pajjiżna jiċċappas b'dawn ir-reati.

Għalhekk hemm bżonn li l-Gvern jagħmel l-almu tiegħu kollu biex neqirdu darba għal dejjem, safejn hu possibbli, il-ħasil ta' flus.

Nifhem li hemm każijiet fejn il-Gvern ma jkunx jista' jagħmel il-kontroll li jixtieq peress li dawn it-tipi ta' reati jkunu qegħdin joriġinaw minn pajjiżi oħrajn, però għandna ningħaqdu lkoll flimkien biex pajjiżna jeqred darba għal dejjem dan il-periklu li qed joħnoq ħafna partijiet fid-dinja.

Sinjura President, dan ir-reat hu relatat ukoll mal-każ ta' immigranti illegali li jkunu qed jaqsmu l-Mediterran.

Għaqdiet u nies barranin qegħdin jagħmlu użu mill-ħasil ta' flus biex ikunu jistgħu jġibu nies minn pajjiżi oħrajn lejn ix-xtut tal-pajjiżi fil-Mediterran, fosthom anke f'Malta.

Għalhekk, l-appell aħħari tiegħi hu biex kemm jista' jkun, inkunu magħqudin flimkien biex niġġieldu dan ir-reat li qed ikollu effetti ħżiena madwar id-dinja.

Nirringrazzjak.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

OWEN BONNICI: Sinjura President, ninsab informat li l-Oppożizzjoni fadlilha aktar kelliema.

Għalhekk nipproponi li nkomplu bid-diskussjoni min-naħa tal-Oppożizzjoni nhar it-Tnejn li ġej u issa ngħaddu għall-Aġġornament.

ID-DEPUTY SPEAKER: Hawn qbil?

Fis-6.50 p.m. id-diskussjoni ġiet interrotta u baqgħet aġġornata.

Grazzi.

Nistieden lill-Ministru Owen Bonnici biex, jekk jogħġbu, iressaq l-Aġġornament.

AĠĠORNAMENT

OWEN BONNICI: Sinjura President, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar it-Tnejn, 3 ta' Diċembru, 2018 fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi li jemenda Liġijiet Kriminali dwar it-Terroriżmu - Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi biex jemenda l-Att dwar il-Patrimonju Kulturali - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Amministrazzjoni Pubblika - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda Diversi Liġijiet dwar is-Servizzi Finanzjarji (Emenda Nru 2) - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda Diversi Liġijiet dwar il-Ħarsien Soċjali - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi dwar il-Liġijiet tal-Pulizija – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Professjoni Medika u l-Professjonijiet li għandhom x'jaqsmu magħha u l-Ordinanza dwar Mediċini Perikolużi - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Impiegi u r-Relazzjonijiet Industrijali - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jimplimenta Miżuri tal-Estimi - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar Żoni Ħielsa f'Malta – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Awtorità għall-Iżvilupp Reġjonali ta' Għawdex – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Awtorità għas-Servizzi Finanzjarji ta' Malta (Emenda Nru 2) – Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Swieq Finanzjarji – Tielet Qari;

Estimi Ġenerali 2019 - Kumitat ta' Provvista:

Votazzjonijiet fuq l-emendi u l-voti mressqa taħt kull Ministeru;

Approprjazzjoni għas-sena 2019 u Tieni Approprjazzjoni għas-sena 2018;

Jew xi aġenda oħra li tista' tiġi kkomunikata aktar tard.

Abbozz ta' Liġi li jemenda Diversi Liġijiet (Rilokazzjoni ta' Uffiċċji u Notifika b'mezzi Elettroniċi) - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili u l-Kodiċi Kriminali - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar it-Trademarks – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Iżvilupp Sostenibbli - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi biex jemenda Diversi Liġijiet (Riforma dwar il-Pensjonijiet) - Kumitat Permanenti.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

STEFAN ZRINZO AZZOPARDI: Sinjura President, illejla nixtieq nagħmel ftit rimarki dwar ir-relazzjoni bejn it-tkabbir ekonomiku u l-ħolqien tax-xogħol u r-relazzjoni li rridu nifformaw b'mod aħjar bejn l-attività ekonomika u l-komunitajiet ta' madwar dik l-attività ekonomika.

Dan huwa l-Gvern tal-ħolqien tax-xogħol u t-tkabbir ekonomiku.

Dan huwa l-Gvern li jġib l-investiment lejn pajjiżna.

Dan huwa Gvern li sena wara l-oħra irreġistra suċċessi kbar ekonomiċi għal pajjiżna u għall-poplu Malti u Għawdxi kollu.

Sabiex nagħmlu din l-attività ekonomika, wieħed jifhem li se jkollok attivitajiet varji madwar Malta u Għawdex li joħolqu l-postijiet tax-xogħol, però, uħud minn dawn l-attivitajiet jistgħu jikkawżaw inkonvenjent, bħal tniġġis, li jaffettwa negattivament lill-komunitajiet tal-madwar.

Nafu li f'pajjiżna għandna attività marittima b'saħħitha ħafna, fil-portijiet ewlenin tagħna, fosthom fil-Port il-Kbir u fil-port f'Birzebbuga fejn għandna l-Freeport.

Dawn iż-żewġ portijiet jilqgħu fihom diversi tipi ta' vapuri ta' daqsijiet differenti.

Riċentement, fil-midja smajna dwar studji li jindikaw l-impatt li tħalli din l-attività marittima, speċjalment fejn jidħlu l-emissjonijiet.

Hawn nixtieq nagħmel enfasi fuq il-Freeport fil-lokalità ta' Birżebbuga.

Bħala rappreżentant ta' dan id-distrett, jien nirċievi lmenti kontinwi dwar ħsejjes li tikkawża l-attività f'dan il-port u anke tħassib dwar l-emissjonijiet li joħorġu mill-vapuri li jkunu fil-Freeport.

Nixtieq nagħmel osservazzjoni oħra importanti li hija topika ħafna.

F'dawn iż-żewġ portijiet għandna storja ta' power stations.

Hawn insemmi l-power station tal-Marsa fil-Port il-Kbir li għal snin twal gvernijiet Nazzjonalisti kienu wiegħdu li se jagħlqu, imma kellu jkun dan il-Gvern, li fost il-bidliet importanti li wettaq, żamm mal-wegħda li jneħħi din il-power station mill-Marsa.

Dan ħalla impatt pożittiv ħafna fuq il-komunità tal-Marsa kif ukoll fuq il-lokalitajiet tal-madwar.

Kif jaf kulħadd, din kienet power station li tniġġes għax kienet tikkawża emissjonijiet kbar.

Illum m'għandniex nitkellmu dwarhom għaliex din il-power station tneħħiet u qegħdin fil-fażi li nagħmlu riġenerazzjoni ta' din iż-żona fil-Marsa fejn kien hemm il-power station.

Bl-istess mod, rajna bidla radikali li għamlet ġid kbir għall-komunitajiet ta' Birżebbuġa, Marsaxlokk u l-madwar fir-rigward tal-power station ta' Marsaxlokk, li sa ftit taż-żmien ilu kienet titħaddem bil-heavy fuel oil li hu l-aktar fuel li jniġġes.

Gvern Nazzjonalista kien għamel għażla li jintuża dan l-aktar fuel li jniġġes.

Fil-fatt, illum, dan reġa' ġie kkonfermat bir-rapport li ġie pubblikat mill-Awditur Ġenerali.

Dan ir-rapport fakkarna li fi żmien Gvern Nazzjonalista, għall-power station tal-BWSC kien intgħażel l-aktar fuel li jniġġes, biex kellna litteralment fabbrika tal-kanċer għal dik in-naħa ta' pajjiżna.

Infakkar ukoll li kienu saru saħansitra tibdiliet fil-liġijiet ambjentali ta' pajjiżna fejn jidħlu l-emissjonijiet.

Dak iż-żmien, minflok ma saħħaħna l-liġijiet relatati mal-emissjonijiet, il-liġijiet inbidlu biex seta' jintuża l-aktar fuel li jniġġes!

Hawnhekk irrid nieħu spunt anke minn dak li ħareġ mir-rapport tal-Awditur Ġenerali dwar il-power station il-ġdida.

L-Awditur Ġenerali kkonferma kemm dan il-proċess kompetittiv għall-bini tal-power station kien wieħed ġust u trasparenti u kemm kien importanti li l-kontijiet tad-dawl u l-ilma jorħsu għall-poplu Malti u Għawdxi.

Din kienet verament bidla radikali li għamlet ġid kbir lill-pajjiż kollu, imma b'mod partikolari lin-naħa t'isfel ta' Malta li llum qed igawdu minn kwalità ta' arja aħjar.

Biex niġi lura għall-punt li kont qiegħed nagħmel, illum, filwaqt li rajna dan it-titjib, bħall-għeluq tal-power station tal-Marsa, li fisser inqas emissjonijiet fil-Port il-Kbir, u bħall-power station li qed taħdem bil-gass u b'hekk naqsu l-emissjonijiet u għandna arja aktar nadifa, għandna realtà oħra minn din l-attività marittima fil-portijiet tagħna.

Bħala Gvern, irridu naraw liema huma l-aħjar soluzzjonijiet biex innaqqsu d-diffikultajiet u l-inkonvenjent li din l-attività qed ikollha fuq il-komunitajiet tal-madwar.

Nemmen li biex pajjiżna jkompli jirreġistra aktar avvanz, apparti li rridu nkomplu nsostnu t-tkabbir ekonomiku u l-ħolqien tax-xogħol u naraw li jkollna investiment ġdid, irridu nifhmu aħjar ir-rabta bejn l-attività ekonomika u l-komunitajiet tal-madwar.

Importanti li nsibu liema huma l-aħjar soluzzjonijiet biex dawn iż-żewġ oqsma jgħixu aħjar flimkien.

F'pajjiż ċkejken bħal tagħna, wieħed jifhem li dejjem se jkollok xi forom ta' attivitajiiet li jikkompetu bejniethom.

Għalhekk huwa fid-dover tagħna f'din l-ogħla istituzzjoni tal-pajjiż li nqanqlu diskussjoni, biex imbagħad il-Gvern, permezz tal-istudji u l-analiżi min-nies tekniċi, naraw li jkun hemm implimentazzjoni ta' dawk l-ideat ġodda għal ċertu tibdil bl-għan li ntejbu l-kwalità tal-ħajja tan-nies.

Wara kollox, wieħed mill-obbligi ewlenin tagħna d-deputati li nirrappreżentaw lill-poplu Malti u Għawdxi hu li nassiguraw kwalità ta' ħajja dejjem aħjar għall-poplu tagħna.

Dan l-aħħar saret referenza wkoll għal ċerti teknoloġiji li għandhom jiġu kkonsidrati biex jitnaqqsu l-emissjonijiet u l-ħsejjes fl-attività portwali.

Waħda mid-diffikultajiet li l-attività fil-Freeport tikkawża lil ħafna nies hija proprju l-ħoss.

Dan għaliex meta vapur jidħol fil-port, iħalli ċerti magni u makkinarju mixgħul biex ikollu l-ġenerazzjoni tal-elettriku.

Dan jikkawża ċertu ħoss li ħafna drabi n-nies jilmentaw dwaru.

Dan il-ħoss jiddependi wkoll fuq id-direzzjoni tar-riħ u skont it-tip ta' vapur, liema ħoss jikkawża inkonvenjent qawwi għar-residenti tal-madwar.

Dan apparti l-kwestjoni ta' emissjonijiet, għax meta l-magni jkunu kontinwament mixgħula, ikun hemm aktar emissjonijiet.

Hawn irrid insemmi wkoll direttiva li daħlet riċentement u li bdiet tindirizza din ir-realtà.

Dan l-aħħar issemma li pajjiżna għandu bżonn jikkonsidra serjament li ssir bidla radikali li diġà ġiet introdotta f'portijiet oħra lil hinn minn xtutna.

Hawn qed nirreferi għax-shore to ship energy, fejn meta vapur jidħol fil-port, minflok ma jibqa' jħaddem il-magni tiegħu, ikollu provvista adegwata ta' elettriku li tingħata mill-awtoritajiet portwali.

B'hekk, il-vapur ikun jista' jitfi l-magni li jaħdmu bil-fuel.

Hemm diversi vantaġġi meta titħaddem din is-sistema.

Fil-fatt waqt li kont qiegħed nirriċerka biex nagħmel dawn il-kummenti qrajt li, pereżempju, f'Vancouver, il-Kanada, seħħet bidla importanti permezz ta' din it-tip ta' teknoloġija ġdida.

Jidher li din il-bidla ġabet tnaqqis kemm fl-emissjonijiet kif ukoll fil-livell tal-ħsejjes.

Irridu niftakru li ħafna drabi l-portijiet ikunu mdawra bl-ibliet fejn joqogħdu n-nies u għalhekk huwa importanti ħafna li nieħdu dawn it-tip ta' miżuri.

Ovvjament dawn mhumiex miżuri li wieħed jista' jieħu mil-lum għal għada, u se nispjega għalfejn.

Bħala pajjiż, għandna l-ikbar reġistru marittimu.

Bħala ġżira, aħna mdawrin bil-baħar u għalhekk il-ħajja marittima hija parti mill-istorja u mill-ħajja tagħna l-Maltin.

Naħseb li llum wasal iż-żmien li naraw kif se nressqu 'l quddiem proposti biex indaħħlu teknoloġiji ġodda.

Ovvjament, irridu naraw x'tip ta' regolamentazzjoni hija meħtieġa fuq livell Ewropew u internazzjonali u x'tip ta' konvenzjonijiet u inizjattivi hemm bżonn biex nassiguraw li jkunu jistgħu jsiru dawn il-bidliet.

Għalhekk inħeġġeġ li jkollna diskussjoni ħalli jkollna aktar informazzjoni mit-tekniċi li jindikawlna liema huma dawk il-passi li għandhom jittieħdu u x'diffikultajiet hemm biex issir din il-bidla.

Nemmen li ladarba pajjiżi oħrajn imxew lejn din il-bidla, pajjiżna jista' jmur ukoll lejn din id-direzzjoni.

Nifhem ukoll li ladarba l-vapuri jmorru minn port għall-ieħor, ma tistax tittieħed deċiżjoni unilaterali, fejn taqbad u tiddeċiedi, però nemmen li pajjiżna jista' jmexxi 'l quddiem din l-aġenda.

Tajjeb li nsemmi d-direttiva li ddaħħlet riċentement biex illum, ġewwa l-portijiet, ma jistax jintuża ċertu fuel li jkollu a high sulphur content.

Dan kien pass 'il quddiem li ġie xprunat mil-liġi tal-Unjoni Ewropea li qed tippromwovi inqas tniġġis fil-portijiet tal-istati membri.

Bl-istess mod, fl-2017, pajjiżna għamel bidla importanti ħafna meta rratifika l-Ballast Water Management Convention li tirrigwarda t-tip ta' ilmijiet li jistgħu jintremew minn fuq il-vapuri meta jkunu fil-portijiet.

Nemmen li b'rispett sħiħ lejn il-komunitajiet ta' Birżebbuġa u tal-lokalitajiet li jdawru l-Port l-Kbir, għandna nibdew niddiskutu dawn il-bidliet importanti.

Sinjura President, biex nikkonkludi, f'dan ir-rigward jidher li hemm moviment sħiħ biex il-vapuri jmorru għall-użu tal-liquefied natural gas (LNG) li llum qegħdin nużawh fil-power station ta' Marsaxlokk.

L-LNG ġab bidla radikali fil-qasam tal-enerġija elettrika f'pajjiżna, ta aktar arja nadifa għan-naħa t'isfel ta' Malta u issa qiegħed jiġi serjament ikkonsidrat u rrakkomandat biex jintuża fuq il-vapuri.

Din hija bidla oħra importanti li nistgħu nimxu lejha.

Nemmen li bħala pajjiż, b'rispett lejn il-poplu tagħna, speċjalment in-nies li jgħixu madwar il-portijiet ta' pajjiżna, b'rispett lejn titjib fil-kwalità tal-arja u anqas emissjonijiet u b'rispett lejn l-industrija marittima, għandna nimxu lejn bidliet kbar.

Nemmen li dan il-Gvern jista' jkompli jaħdem fuq aktar bidliet.

Dan huwa Gvern li lest li jagħmel il-bidla biex ikompli jiggarantixxi titjib fil-kwalità tal-ħajja tan-nies, filwaqt li nkomplu niksbu suċċess ekonomiku.

Nirringrazzjak.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

ROSIANNE CUTAJAR: Sinjura President, illum ma kontx beħsiebni nitkellem dwar dan is-suġġett, però ma nistax ma nitkellimx dwar ir-rapport tal-Awditur Ġenerali fuq il-proġett tal-power station.

Ftit tal-ħin ilu kont qiegħda nsegwi konferenza stampa li ta l-Kap tal-Oppożizzjoni u fuq in-naħa tal-lemin tiegħu kien hemm l-Onor.

Jason Azzopardi, li hu l-Eks Ministru tal-Artijiet.

Ngħid id-dritt, tbissimt meta rajt lill-Onor.

Azzopardi f'konferenza stampa li suppost kienet dwar it-trasparenza u r-rapporti tal-Awditur Ġenerali.

Qed ngħid hekk, għax l-Onor.

Jason Azzopardi għandu track record xejn sabiħ f'dak li għandu x'jaqsam ma' trasparenza u f'diversi rapporti l-Awditur Ġenerali talbu kemm-il darba jerfa' r-responsabbiltà politika.

L-Onor.

Jason Azzopardi mhuwiex kredibbli meta jitkellem dwar dak is-suġġett.

Dan għaliex huwa magħruf sew għad-deals famużi li kien jagħmel meta kien Ministru tal-Artijiet, fosthom bil-moħbi tal-Kummissarju tal-Artijiet.

Hawn insemmi, pereżempju, rapporti mill-Awditur Ġenerali li jitkellmu dwar indħil politiku u interventi diretti min-naħa tal-Onor.

Insemmi, pereżempju, il-famużi encroachments li saru lejlet u dakinhar stess tal-elezzjoni ġenerali mid-Dipartiment tal-Artijiet li kien responsabbli minnu l-Onor.

Insemmi l-iskandli tal-Fekruna u tal-Löwenbrau, fejn instab li kien hemm nuqqasijiet kbar ta' trasparenza fil-proċessi kollha tat-tenders li tellfu lil pajjiżna għexieren ta' eluf ta' ewro.

Għalhekk, bir-rispett kollu, l-Onor.

Jason Azzopardi mhuwiex kredibbli meta jkun f'konferenza stampa biex jitkellem fuq rapport dwar il-proġett tal-power station li, fl-opinjoni tiegħi u ta' ħafna, huwa pożittiv.

Nixtieq niffoka proprju fuq numru ta' punti importanti li joħorġu minn dan ir-rapport li, għal darba oħra, juru l-gideb tal-Oppożizzjoni dwar dan il-proġett.

Tajjeb li ngħid li sa mill-bidu li dan il-proġett tħabbar, l-Oppożizzjoni dejjem kienet kontra.

Ir-rapport tal-Awditur Ġenerali, fl-opinjoni tiegħi, ifaħħar dan il-proċess u jikkonferma li kien proġett blueprint b'good practices f'dak li għandu x'jaqsam ma' fairness u trasparenza.

Dan mhux qed ngħidu jien, imma joħroġ direttament mir-rapport tal-Awditur Ġenerali li mhux talli ma jikkonfermax l-allegazzjonijiet tal-Oppożizzjoni, iżda saħansitra jfaħħar dan il-proċess.

L-Awditur Ġenerali diversi drabi qal li l-proċess innifsu kien wieħed kompetittiv u strutturat tajjeb ħafna, offra bażi soda għall-proċess serju u trasparenti.

L-Awditur Ġenerali jirrimarka wkoll li din kienet waħda mill-ftit drabi li l-kuntratti kienu offruti lill-bidders kollha minn qabel bħala parti mit-tendering document.

F'dan ir-rapport l-NAO jgħid ukoll li l-kriterji ta' evalwazzjoni kienu sodi, ċari, fair u oġġettivi u li mbagħad ikkontribwew għal trasparenza ferm akbar tul il-proċess kollu.

Għalhekk, onestament, ma nafx kif il-Kap tal-Oppożizzjoni mar jagħmel konferenza stampa dwar dan ir-rapport li, jekk xejn, huwa ċertifikat ieħor pożittiv għall-mod li bih jaħdem dan il-Gvern!

Pereżempju, l-NAO jsemmi wkoll kif evalwa fid-dettall il-mudell finanzjarju li ġie applikat fl-istadju nru 4 tal-evalwazzjoni finanzjarja, fejn mill-ġdid ifaħħar il-mudell użat u jgħid li kienet għodda tajba ħafna għall-evalwazzjoni finanzjarja tal-bids sottomessi.

L-Awditur Ġenerali kkonferma l-preċiżjoni li mexa biha l-kumitat tal-evalwazzjoni.

Dan ir-rapport jistona bil-kbir mal-allegazzjonijiet, diversi attakki u tfigħ ta' tajn bla qies li rajna, sa mill-ewwel ġurnata li tħabbar dan il-proġett.

Dan ir-rapport huwa ċertifikat pożittiv u konferma ta' fiduċja għal dan il-proġett.

Irrid infakkar li qabel dan ir-rapport tal-Awditur Ġenerali, kellna diversi kliem ta' tifħir fir-rigward ta' dan il-proġett, fosthom pereżempju, mis-settur privat, minn diversi banek u anke mill-Kummissjoni Ewropea.

Ħa nkun ċara fil-mod li nitkellem.

Jien nirrikonoxxi li l-Awditur Ġenerali nnota ċerti shortcomings, dawk li jissejħu nuqqasijiet amministrattivi.

Dawn ix-shorcomings ġew osservati, però kif qed ngħid, dawn kienu nuqqasijiet ta' natura amministrattiva.

X'joħroġ minn dawn ix-shortcomings?

Se nikkwota bl-Ingliż biex in-nies id-dar żgur jifhmuni sew.

L-Awditur Ġenerali jgħid hekk:

Hawnhekk, l-Awditur Ġenerali qed jgħid li minkejja n-nuqqasijiet amministrattivi li seta' kien hemm, dan bl-ebda mod ma seta' jbiddel l-għażla finali, li marret għall-Electrogas.

Sinjura President, matul iż-żmien li jien kont sindku assistejt għal diversi proċessi ta' tenders, u nista' ngħid li dejjem se jkun hemm ċerti nuqqasijiet.

Ovvjament, hemm diversi tipi ta' nuqqasijiet.

Però mir-rapport tal-Awditur Ġenerali joħroġ ċar li dawn in-nuqqasijiet bl-ebda mod m'affettwaw l-għażla finali.

Aħna Gvern li meta jkun hemm ċerti nuqqasijiet, nilqgħuhom b'umiltà, għax nifhmu li l-affarijiet forsi setgħu saru b'mod aħjar.

Però, dawn huma shortcomings li huma aċċettabbli, għax persważa li ssibhom f'diversi tenders.

Ħafna drabi, timxi kemm timxi bir-reqqa, anke f'tenders ta' portata ferm iżgħar, xorta jkollok ċerti nuqqasijiet, aħseb u ara fi proġett ta' portata daqshekk kbira.

Nixtieq infakkar ukoll li apparti dan iċ-ċertifikat pożittiv mill-Awditur Ġenerali, kellna diversi nies ta' kalibru għoli, saħansitra mill-Unjoni Ewropea, li faħħru dan il-proġett.

Insemmi, pereżempju, lill-Kummissarju għall-Kompetizzjoni Margrethe Vestager li fir-rigward tal-proġett tal-power station qalet li l-approvazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea tneħħi kull dubju fuq dan il-proġett u tagħti ċertezza legali.

Kellna wkoll lill-Viċi President tal-Kummissjoni Ewropea Frans Timmermans li huwa responsabbli mill-Energy Unit li fisser kif dan il-proġett kien ta' benefiċċju kbir għal Malta, tant li saħansitra ground-breaking u qal li għandu jservi ta' blueprint għal proġetti ta' enerġija oħrajn.

L-istess proġett tal-power station kien imfaħħar ukoll mill-eks Prim Ministru tal-Polonja Jerzy Buzek, li waqt li kien Malta għall-kungress tal-PPE, aċċenna kemm dan il-proġett tal-power station huwa importanti għal Malta.

Lil hinn minn dawn l-endorsements li saru mingħand nies li m'għandhom l-ebda affiljazzjoni politika ma' dan il-Gvern, kien hemm turija ta' fiduċja wkoll minn disa' banek ta' fama internazzjonali u minn żewġ istituzzjonijiet finanzjarji.

Issa kull min hu fis-settur finanzjaru jaf kemm hu diffiċli li l-banek jiffinanzjaw proġetti ta' din in-natura, jekk ma jkollhomx serħan il-moħħ.

F'dan il-każ, il-banek innotaw is-serjetà ta' dan il-proġett u għalhekk taw l-approvazzjoni tagħhom għal dan il-proġett.

Lil hinn mill-punti tekniċi li ħarġu minn dan ir-rapport, il-konklużjonijiet huma li dan huwa proġett li biddel u ttrasforma lill-pajjiż.

Ejja ma ninsewx li qabel l-2012, konna f'sitwazzjoni fejn kellna l-Enemalta falluta, b'dejn liema bħalu, u Gvern Nazzjonalista li kien jgħid li l-Enemalta tiswa biss €1.

Dan il-Gvern lill-Enemalta minn kumpanija falluta ġabha fuq saqajha u llum il-ġurnata qiegħda tagħmel il-qligħ.

Għalhekk tajjeb li nitilqu mill-punt li f'pajjiżna kellna lill-Enemalta falluta u l-ogħla kontijiet tad-dawl u l-ilma.

Dan huwa proġett li għalih ġibna investiment barrani kbir li ttrasforma lil dan il-pajjiż.

Dan huwa proġett li permezz tiegħu tajna €80 miljun fil-bwiet tal-poplu Malti u Għawdxi billi tajna roħs ta' 25% fil-kontijiet tad-dawl u l-ilma.

Ejja niftakru li qabel l-elezzjoni tal-2013, il-Partit Nazzjonalista kien jgħidilna li dan ir-roħs ma kienx possibbli, avolja llum qed jgħidulna li se jraħħsuhom aktar!

Apparti dan ir-roħs fil-kontijiet, il-proġett tal-power station fisser ukoll arja aktar nadifa.

Il-Partit Nazzjonalista fil-Gvern kien kuntent bl-għażla tal-heavy fuel oil.

Hawn ta' min jistaqsi x'kienu l-iskopijiet ulterjuri għal din l-għażla meta l-Gvern Nazzjonalista kien biċ-ċans li jħaddem enerġija li tagħmel ferm inqas ħsara fuq l-ambjent u fuq il-bniedem.

Dan il-Gvern mar għall-gass li mhux biss iniġġes inqas mill-heavy fuel oil u allura huwa ta' inqas ħsara għall-ambjent u għall-bneidem, imma huwa wkoll ferm irħas milli kieku bbażajna biss fuq l-enerġija li tiġi ġġenerata mill-interconnector.

Finalment, iI-familji Maltin illum qegħdin jgħixu aħjar.

Ejja nfakkru fil-pjaga li kellhom in-nies bil-kontijiet għoljin.

Ilkoll niftakru li kont tmur tagħmel id-door to door visits fix-xitwa u ssib lin-nies bil-ġakketta fi djarhom, għax kienu jgħidulek li d-dawl huwa għoli wisq biex jixegħlu l-heater.

Illum in-nies qegħdin jgħixu komdi u qed jibqgħalhom aktar flus fil-but.

Hawn ma nistax ma nsemmix lin-negozji u 'l-intrapriżi li, grazzi għall-kontijiet irħas tad-dawl u l-ilma, qegħdin itejbu l-operat tagħhom.

In-negozji llum saru aktar kompetittivi, jiġifieri jekk qabel kienu jaffordjaw iħaddmu tant nies, illum il-ġurnata kapaċi jħaddmu aktar nies, għax qed jonfqu inqas fil-kontijiet.

B'mod indirett, il-proġett tal-power station wassal biex jonqos il-qgħad.

Dan huwa punt li ma tantx nagħmluh, imma huwa importanti.

Illum pajjiżna qiegħed jattira wkoll intrapriżi ġodda, għax il-kontijiet tad-dawl u l-ilma huma raġonevoli.

Fl-aħħar u mhux l-inqas, dan il-proġett ġab l-istabilità u s-serħan tal-moħħ.

Illum il-familji Maltin u Għawdxin u n-negozji jafu x'inhu l-prezz tal-elettriku.

Sinjura President, nagħlaq billi ngħid li nilqa' b'sodisfazzjon ir-rapport tal-Awditur Ġenerali u nirringrazzjah tax-xogħol kbir li għamel u għall-mod prammatiku li bih mexxa l-investigazzjonijiet tiegħu.

Żgur li dawn huma konklużjonijiet li m'għandhomx x'jaqsmu mal-konklużjonijiet tal-Awditur Ġenerali fuq il-proġett tal-BWSC li, infakkar, dak iż-żmien kien elenka oxxenitajiet kbar, fosthom kif f'nofs it-tendering process saru bidliet leġiżlattivi li materjalment affettwaw il-proċess tal-evalwazzjoni.

Kienu saru wkoll bidliet oħra maġġuri fit-technical specifications abbażi ta' dawn il-bidliet leġiżlattivi li affettwaw direttament ir-ranking tal-bids sottomessi.

Kien hemm ukoll devjazzjonijiet ċari mis-soluzzjonijiet mitluba oriġinarjament u diverġenzi mill-evalwazzjoni teknika u tal-konsulenti, kif ukoll konflitti ta' interess, fost taħwid ieħor.

Ir-rapport li ħareħ dan l-aħħar, jekk xejn, joħloq distinzjoni ċara bejn kif isiru l-affarijiet taħt Gvern Nazzjonalista u kif isiru l-affarijiet taħt Gvern Laburista.

Nirringrazzjak.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-Kamra hija aġġornata għal nhar it-Tnejn, 3 ta' Diċembru 2018, fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif ikkomunikata mill-Ministru Owen Bonnici.

Fis-7.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

KONVENJI RREĠISTRATI

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' konvenji li ġew irreġistrati kull sena għas-snin 2012 sa 2018, sena b'sena, sad-data li fiha tkun imwieġba din l-interpellanza?

X'kien it-total tal-valur dikjarat tal-konvenji għal kull sena?

EDWARD SCICLUNA (Ministru għall-Finanzi): Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li n-numru ta' konvenji li ġew irreġistrati kull sena u t-total tal-valur dikjarat bejn l-2012 u l-14 ta' Novembru 2018, sena b'sena, hu kif jingħad fit-tabella li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra mmarkata Dok A waqt il-ħin tat-Tqegħid ta' Karti.

CHAIRMAN TAL-AIRMALTA – SALARJI, PERKAĊĊI U PAKKETT FINANZJARJU

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid x'inhu s-salarju, il-perkaċċi u l-pakkett finanzjarju taċ-Chairman tal-Airmalta?

KONRAD MIZZI (Ministru għat-Turiżmu): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-Air Malta hija kumpanija kummerċjali u għaldaqstant l-informazzjoni mitluba ma tistax tingħata.

KUMMISSJONI EWROPEA – TWEĠIBA DWAR KAWŻI SLAPP

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Fid-dawl tar-risposta li d-dettalji dwarha qed jingħataw separatament mogħtija mill-Kummissjoni Ewropea proprju llum għall-mistoqsija tal-Membru Parlamentari Ewropew David Casa, 13 ta' Ġunju 2018, jista' l-Ministru jgħid jekk għadux isostni li l-emendi proposti minn din in-naħa biex jipproteġu lill-ġurnalisti Maltin minn kawżi SLAPP ma setgħux jiġu introdotti u, jekk le, meta biħsiebu l-Ministru jintroduċi l-emendi ħalli mill-aktar fis tingħata protezzjoni xierqa lill-media kif, del resto, ilu jgħid il-Gvern li għandu jkun hemm?

OWEN BONNICI: Il-Gvern kien ħa l-pariri tiegħu sabiex janalizza l-emendi proposti u dan sabiex jara l-kompatibilità tal-istess kemm mal-obbligi kostituzzjonali kif ukoll mal-liġi Ewropea.

Min analiżi tal-emendi jinżel biċ-ċar li dawn l-emendi jagħmlu interferenza mat-tħaddim tal-Brussels 1 recast Regulation.

Stat Membru tal-Unjoni Ewropea huwa prekluż milli jintroduċi liġijiet li jkunu f'kunflitt mal-Liġi Ewropea.

Jingħad ukoll li l-provvedimenti li jaħseb għalihom il-Kodiċi ta' Organizzazzjoni u Proċedura Ċivili (Kap. 12 tal-Liġijiet ta' Malta) diġà jipproteġu persuni li jkunu Malta u li jiġu mfittxa fi Qrati ta' stati barra l-Unjoni Ewropea fejn dawn il-persuni la jkunu residenti u lanqas domiċiljati fihom mill-infurzar ta' deċiżjonijiet mogħtija mill-Qrati ta' Stati terzi u dan meta tali persuni ma jkunux issottomettew ruħhom għall-ġurisdizzjoni ta' tali Qrati ta' Stati terzi.

Jekk wieħed janalizza t-tweġiba tas-Sinjura Jourovà f'isem il-Kummissjoni Ewropea wieħed jasal għall-konklużjoni li dak li ntqal mill-istess Sinjura Jourovà kien li spjegat il-liġijiet viġenti tal-Unjoni Ewropea, liema tweġiba tirrifletti l-analiżi li kienet saret mill-esperti li taw il-parir lill-Gvern fuq l-emendi proposti.

MINISTERU GĦALL-EKONOMIJA, INVESTIMENT U NEGOZJI ŻGĦAR – DIRECT ORDERS

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Ekonomija, Investiment u Negozji Żgħar: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 3076 u ċjoe: Jista' l-Ministru jelenka liema direct orders ingħataw u l-ħlas rispettiv għalihom, minn kull entità li għaliha huwa responsabbli matul l-2017, xahar b'xahar separatament?

CHRIS CARDONA (Ministru għall-Ekonomija, Investiment u Negozji Żgħar): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba qiegħda ppuBblikata fil-Gazzetta tal-Gvern kif mitlub mill-Public Procurement Regulations.

MINISTRU GĦALL-ĠUSTIZZJA, KULTURA U GVERN LOKALI –INFIQ FUQ REKLAMAR FUQ FACEBOOK

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet in-nefqa mill-Ministeru tiegħu u mill-entitajiet kollha li jaqgħu taħtu, f'reklamar fuq is-sit soċjali Facebook xahar b'xahar, mit-3 ta' Ġunju 2017 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari?

Jista' jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-imsemmija reklami?

OWEN BONNICI: It-tagħrif għadu qed jinġabar.

MINISTERU GĦALL-AMBJENT, ŻVILUPP SOSTENIBBLI U TIBDIL FIL-KLIMA - INFIQ FUQ REKLAMAR FUQ FACEBOOK

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jgħid, kemm kienet in-nefqa mill-Ministeru tiegħu u mill-entitajiet kollha li jaqgħu taħtu, f'reklamar fuq is-sit soċjali Facebook xahar b'xahar, mit-3 ta' Ġunju 2017 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari?

JOSÈ HERRERA (Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li tabella bl-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

MINISTRU GĦALL-AFFARIJIET BARRANIN U PROMOZZJONI TAL-KUMMERĊ - INFIQ FUQ REKLAMAR FUQ FACEBOOK

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet in-nefqa mill-Ministeru tiegħu u mill-entitajiet kollha li jaqgħu taħtu, f'reklamar fuq is-sit soċjali Facebook, xahar b'xahar, mit-3 ta' Ġunju 2017 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari?

CARMELO ABELA (Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li dan il-Ministeru kif ukoll l-entità li taqa' taħtu ma nefqux flus f'reklami fuq Facebook.

MINISTERU GĦAT-TRASPORT, INFRASTRUTTURA U PROĠETTI KAPITALI - INFIQ FUQ REKLAMAR FUQ FACEBOOK

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet in-nefqa mill-Ministeru tiegħu u mill-entitajiet kollha li jaqgħu taħtu, f'reklamar fuq is-sit soċjali Facebook, xahar b'xahar, mit-3 ta' Ġunju 2017 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari?

IAN BORG (Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li L-informazzjoni mitluba qiegħda tidher hawn taħt.

In-nefqa ta' Transport Malta tkopri diversi kampanji, fosthom:

*Minn Marzu 2013 sal-20 ta' Ottubru 2017 - il-figuri/nefqa diġà ngħatat f'mistoqsija parlamentari 252 f'Seduta 42. *Mill-21 ta' Ottubru 2017 sal-31 ta' Mejju 2018 il-figuri/nefqa diġà ngħatat f'mistoqsija parlamentari 2417 f'Seduta 127

MINISTERU GĦAL GĦAWDEX - INFIQ FUQ REKLAMAR FUQ FACEBOOK

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid kemm kienet in-nefqa mill-Ministeru tagħha u mill-entitajiet kollha li jaqgħu taħtha, f'reklamar fuq is-sit soċjali Facebook xahar b'xahar, mit-3 ta' Ġunju 2017 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari?

Tista' tpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-imsemmija reklami?

Interpellant li l-informazzjoni mitluba hija kif murija fit-tabella li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

MINISTERU GĦALL-FAMILJA, DRITTIJIET TAT-TFAL U SOLIDARJETÀ SOĊJALI - INFIQ FUQ REKLAMAR FUQ FACEBOOK

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet in-nefqa mill-Ministeru tiegħu u mill-entitajiet kollha li jaqgħu taħtu, f'reklamar fuq is-sit soċjali Facebook xahar b'xahar, mit-3 ta' Ġunju 2017 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari?

Jista' jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-imsemmija reklami?

MICHAEL FALZON (Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali): Ġentilment nitlob lill-Onor.

Interpellant sabiex jirreferi għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 2419.

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm sar investiment fil-Mużew MUŻA?

OWEN BONNICI: Ninsab infurmat li l-investiment fil-Mużew MUŻA kien ta' €10 miljun u kien kofinanzjat minn fondi Ewropej.

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid fiex kien jikkonsisti l-investiment li sar fil-Mużew MUŻA?

OWEN BONNICI: Il-proġett MUŻA seta' jseħħ għaliex il-Gvern għaraf l-importanza ta' dan il-proġett li permezz tiegħu llum Malta għandha Mużew Nazzjonali tal-Arti li diġà ġibed l-attenzjoni ta' bosta organizzazzjonijiet internazzjonali li fih raw potenzjal għal mużew uniku tax-xorta tiegħu li jaspira li jilħaq firxa wiesgħa tal-komunità.

L-investiment ta' €10 miljun minn fondi nazzjonali kif ukoll dawk Ewropej kien jinkludi primarjament il-bini nnifsu fejn il-Berġa tal-Italja nbidlet minn waħda li tospita uffiċini għal waħda li issa tospita l-Mużew Nazzjonali li jħaddan l-aqwa tekonoloġiji u prattiċi fil-qasam tal-preservazzjoni tal-binja nnifisha kif ukoll fil-mod ta' kif il-kollezjoni qed tiġi ppreżentata lill-pubbliku.

Il-bini, li għandu madwar 450 sena, illum il-ġurnata jinkludi numru ta' tibdiliet tekonoloġiċi li ġew introdotti wara r-rinovar estensiv sabiex dan il-post jagħti esperjenza varjata lil kull min iżuru.

L-investiment kien jinkludi l-iddisinjar mill-ġdid tal-ispazju b'rispett lejn il-binja nnifisha.

Permezz ta' hekk illum din l-binja hi waħda aċċessibbli għal kulħadd, sistemi ġodda ta' klimatizzazzjoni li jagħmlu użu minn teknoloġija environmentally friendly, xogħol strutturali li permezz tiegħu l-binja ngħatat lura s-saħħa strutturali kif ukoll xogħol estensiv fuq l-estetika tal-binja sabiex din toffri esperjenza unika lil kull min iżurha.

Ta' min wieħed isemmi li dan il-post matul is-sekli kellu bosta użi differenti u għaldaqstant il-proġett ma setax jinjora dan l-aspett daqstant importanti u fil-fatt saret ħidma partikolari minn Heritage Malta sabiex jiġu enfasizzati u inkorporati elementi li ġew miżjuda matul is-sekli, elementi li għamlu l-bini u l-esperjenza tiegħu aktar unika.

Kull saff kellu l-importanza tiegħu.

Għaldaqstant ħadna ħsieb li l-pubbliku li jżur dan il-post ikollu l-aċċess jara u jifhem is-saffi differenti li jsawruh.

Il-bini nnifsu għandu ħitan ħoxnin magħmulin mill-ġebla Maltija li diġà jagħmluh effiċjenti fl-użu tal-enerġija għax dawn il-ħitan ma jħallux is-sħana tidħol jew toħroġ faċilment.

Il-bitħa ċentrali tipprovdi wkoll tibdil tal-arja naturali u anke dawl naturali mal-bini kollu.

Il-biċċa l-kbira tal-aperturi oriġinali ġew restawrati, imbagħad ġew installati wkoll aperturi double-glazed fil-ħxuna interna tal-ħitan.

Ġew magħmula wkoll aperturi apposta double-glazed magħmulin mill-injam.

Ix-xogħlijiet bdew fl-2016 bir-restawr tal-partijiet ta' barra tal-Berġa sabiex fl-2017, l-Awtorità Maltija għat-Turiżmu mxiet għal Smart City biex b'hekk seta' jibda r-restawr tal-binja nnifisha.

L-iżvilupp tal-proġett MUŻA rrikjeda bosta ħiliet u snajja' differenti li flimkien ħadmu lejn ir-riżultat finali, fosthom riċerkaturi, periti, kuraturi, esperti fir-restawr ta' materjal storiku, esperti tal-kostruzzjoni, inġiniera mekkaniċi u elettriċi u oħrajn.

Iżda sa minn qabel ma sar ix-xogħol fuq il-binja, fis-sena 2014 beda xogħol bla heda fuq ir-restawr tax-xogħlijiet tal-arti.

Din kienet okkażjoni tad-deheb biex nagħtu ħarsa tajba lejn l-istat tal-kollezzjoni li kienet għall-wiri f'dak li kien il-Mużew Nazzjonali f'South Street.

Saret riċerka intensiva biex intgħażlu x-xogħlijiet li qed jintwerew fil-MUŻA u liema kienu jeħtieġu restawr urġenti, kif ukoll biex jinħolqu l-aħjar faċilitajiet b'temperaturi kkontrollati għall-ħażna tax-xogħlijiet fir-riżerva li kellhom jintużaw f'sistema ta' rotazzjoni.

Dan il-proċess ħoloq ukoll l-opportunità biex jiġu riveduti u mibdula ċerti attribuzzjonijiet skorretti, u riċerka ġdida tatna għarfien ġdid fuq il-kollezzjoni li f'xi każijiet wasslu għar-reviżjoni tal-pjanijiet tad-displays għall-MUŻA.

Il-MUŻA se jħalli legat strutturali u kulturali importanti wara li tintemm Valletta 2018.

HERITAGE MALTA – MUŻEWIJIET U SITI

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid minn meta l-istudenti ser ikunu jistgħu jgawdu l-mużewijiet u s-siti ta' Heritage Malta bla ħlas, hekk kif tħabbar fil-Budget għas-sena 2019?

Jista' jgħid kif ser titħaddem din is-sistema?

OWEN BONNICI: Fi żmien qarib se jitħabbar il-mod kif se taħdem din is-sistema.

PERSUNI LI GĦAMLU EMENDI F'ISIMHOM

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kien hemm persuni li għamlu emendi fl-isem tagħhom permezz tal-Formula V provduta f'Artikolu 278A(2) tal-Kodiċi Ċivili mis-sena 2010 sal-lum, maqsuma sena b'sena?

JOSEPH MUSCAT: Ninsab infurmat li n-numru ta' persuni li għamlu emendi f'isimhom mill-2010 sal-lum huwa dan:

2010 – l-ebda applikazzjoni

2011 – l-ebda applikazzjoni

2012 – l-ebda applikazzjoni

2018 – 2,032 – sal-20 ta' Novembru 2018

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid jekk ġewx investigati każijiet ta' internet throttling?

OWEN BONNICI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-Awtorità ta' Malta għall-Kompetizzjoni u l-Affarijiet tal-Konsumatur ma rċevietx ilmenti/każijiet f'dan ir-rigward.

BREXIT - GĦAJNUNA LIN-NEGOZJI MALTIN

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Ministru għall-Ekonomija, Investiment u Negozji Żgħar: Jista' l-Ministru jgħid x'qed isir sabiex jiġu megħjuna negozji Maltin fir-rigward ta' Brexit?

CHRIS CARDONA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-Malta Enterprise għadha kemm nediet l-iskema Get Ready.

Din l-iskema toffri l-possibbiltà li negozji jqabbdu konsulenti biex jgħinuhom jippreparaw ruħhom għal kull evantwalità fir-rigward ta' Brexit.

L-assistenza se tkun tikkonsisti f'cash grant sa massimu ta' €4,000 biex ikopru sa 50% mill-ispejjeż inkorporati.

Din l-iskema se tibqa' miftuħa sal-31 ta' Jannar 2019.

Barra minn hekk, hemm skemi oħra li intrapriżi jistgħu jibbenifikaw minnhom sabiex ikabbru s-swieq tagħhom.

Dawn jinkludu Knowledge Transfer (re-training tal-impjegati), Cooperate for Growth (biex jattendu fieri u business meetings barra minn Malta) kif ukoll Enterprise Europe Network li tgħin biex kumpaniji jidħlu fi swieq ġodda.

AĠENZIJA INFRASTRUTTURA MALTA – TRANSFERS

L-ONOR.

TONI BEZZINA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Minn kemm ilha mwaqqfa l-Aġenzija Infrastruttura Malta, jista' l-Ministru jgħid kemm ħarġu transfers f'din l-Aġenzija jew mill-Aġenzija għall-Awtoritajiet/Dipartimenti tal-Gvern oħra?

Mingħand min ħarġet din l-ordni u f'kull każ għal liema raġuni ħarġet l-ordni għal trasferiment?

IAN BORG: Infrastruttura Malta hija entità ġdida li għadha kif twaqqfet u għaddejja bil-proċess sabiex tifforma l-istrutturi tagħha.

Bdiet topera billi adottat l-istess sistemi u proċeduri li qabel kienu jintużaw fid-Direttorat tat-Toroq u l-Infrastruttura ta' Transport Malta, hekk kif il-maġġoranza tal-impjegati tiegħu ngħaqdu mal-aġenzija ġdida.

Bħalissa għaddej proċess sabiex it-tmexxija ta' din l-entità tistabbilixxi l-istruttura organizzattiva ta' din l-entità ġdida.

Kull tibdil li jsir jiġi determinat skont l-esiġenzi tax-xogħol u tal-objettivi strateġiċi ta' din l-istess aġenzija, sabiex isir l-aħjar użu mir-riżorsi umani disponibbli u sabiex jintlaħaq l-għan aħħari li fis-snin li ġejjin, Infrastruttura Malta twettaq l-impenn nazzjonali tal-Gvern li pajjiżna jagħmel qabża kbira 'l quddiem fil-kwalità u s-sostenibbiltà tal-infrastruttura tat-trasport għal-lum u għall-ġejjieni.

INFRASTRUTTURA MALTA – XOGĦLIJIET TA' TOROQ

L-ONOR.

TONI BEZZINA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid min qiegħed jissorvelja x-xogħlijiet ta' toroq li bħalissa qed isiru minn Infrastruttura Malta?

Dawn l-uffiċjali huma impjegati tal-Aġenzija Infrastruttura Malta jew persuni/kumpaniji privati?

Jekk huma kumpaniji/persuni privati:

a. kif ingħataw dan ix-xogħol mill-Aġenzija Infrastruttura Malta, b'direct order jew ħarġet tender;

b. xi kwalifiki akkademiċi u kemm-il sena ta' esperjenza prattika għandu kull persuna/kumpanija privata li qiegħda tiġi ingaġġata mill-Gvern biex tissorvelja x-xogħol;

c. kemm ilhom jagħtu servizz lil din l-Aġenzija u lil Transport Malta dawn il-persuni/kumpaniji privati u kemm tħallsu s'issa mill-ewwel ġurnata li ġew ingaġġati minn Infrastruttura Malta u/jew Transport Malta; u

d. ipoġġi l-kuntratt tagħhom fuq il-Mejda tal-Kamra peress li dawn qed jitħallsu mit-taxxi tal-poplu?

IAN BORG: Is-sorveljanza tax-xogħlijiet tal-proġetti ta' Infrastruttura Malta fit-toroq u f'infrastruttura oħra tat-trasport issir primarjament permezz ta' riżorsi interni tal-istess aġenzija.

Minħabba li l-Aġenzija qed tagħmel ammont bla preċedent ta' proġetti sabiex twettaq l-impenn tal-Gvern li jagħmel qabża kbira 'l quddiem fil-kwalità tal-infrastruttura tat-trasport ta' pajjiżna, ikun hemm każi fejn jinħatru wkoll periti li mhumiex impjegati tal-Aġenzija sabiex jgħinu fis-superviżjoni tax-xogħol.

Dawn il-periti jkunu mhux biss kwalifikati, iżda jkollhom ukoll il-warrant uffiċjali li jawtorizzahom jipprattikaw il-professjoni tagħhom.

Il-periti esterni li qed tuża Infrastruttura Malta sabiex jgħinu lill-periti impjegati fix-xogħol ta' superviżjoni u xogħlijiet oħra fit-toroq kienu jagħtu s-servizzi lid-Direttorat tat-Toroq u l-Infrastruttura ta' Transport Malta qabel ma' dan ingħaqad ma' Infrastruttura Malta.

Għal dawn ix-xogħlijiet, li jinkludu diversi proġetti, fosthom uħud mill-akbar proġetti li saru f'dawn l-aħħar xhur, Infrastruttura Malta u Transport Malta ħallsu total ta' €151,124.

Fl-istess waqt, sabiex tkompli tiżgura l-kwalità tal-investimenti infrastrutturali tagħha, Infrastruttura Malta tikkummissjona wkoll testijiet tekniċi waqt u wara l-implimentazzjoni ta' kull proġett.

Dawn it-testijiet isiru minn laboratorji akkreditati, fosthom dawk tal-Awtorità ta' Malta għall-Kompetizzjoni u għall-Affarijiet tal-Konsumatur (MCCAA).

Meta jinstab li x-xogħol ma jsirx skont il-kriterji u l-istandards stabbiliti li titlob Infrastruttura Malta, il-kuntratturi jitolbu jieħdu l-azzjoni neċessarja.

Tagħrif relatat:

INFRASTRUTTURA MALTA – KONSULENTI INGAĠĠATI

L-ONOR.

TONI BEZZINA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid kemm għandha ingaġġati magħha konsulenti Infrastruttura Malta?

F'liema qasam qed/qiegħda jagħti/tagħti konsulenza kull konsulent li hemm ma' Infrastruttura Malta u kemm qiegħed jitħallas għal dan is-servizz?

X'perkaċċi u allowances għandu/għandha kull konsulent ingaġġat ma' Infrastruttura Malta?

Għal kemm tul ta' żmien ġie ffirmat kull kuntratt ma' kull konsulent?

Peress li dawn qed jitħallsu mit-taxxi tal-poplu, jista' jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kull kuntratt ta' konsulenza bejn Infrastruttura Malta u kull konsulent?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li t-tagħrif għadu qed jinġabar u t-tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

AIR MALTA - GĦAJNUNA

L-ONOR.

TONI BEZZINA staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid kemm irċeviet għajnuna l-Air Malta mill-Awtorità għat-Turiżmu fis-snin 2015, 2016, 2017 u 2018 sakemm tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari?

KONRAD MIZZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-Awtoritá Maltija għat-Turiżmu ma tassistix lill-Air Malta.

BAJJA TAL-BALLUTA – SAND REPLENISHING

L-ONOR.

TONI BEZZINA staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġie jiswa l-proġett tas-sand replenishment fil-Bajja tal-Balluta?

Jista' jgħid jekk kellux pariri kontra li jsir dan is-sand replenishment fil-Bajja tal-Balluta u minn min?

KONRAD MIZZI: Filwaqt li nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 7073, ninfurmah li l-Awtorità ma kellhiex pariri formali li kienu kontra li jsir dan is-sand replenishment.

L-ONOR.

TONI BEZZINA staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid, abbażi tal-ftehim kollettiv li sar fuq direzzjoni politika mogħtija mill-Ministru stess, kemm żdiedu First Officers u Kaptana tal-Air Malta u fuq kemm medda ta' żmien fis-sena 2016, 2017 u 2018 sakemm tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari?

KONRAD MIZZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba hija kummerċjalment sensittiva u għalhekk ma tistax tingħata.

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Ewropej u Ugwaljanza: Tista' l-Ministru tagħti breakdown ta' kif ġew allokati t-13-il miljun ewro mill-fondi ta' SME Growth Grant Scheme?

Tista' tgħid min huma l-kumpaniji/intrapriżi li bbenefikaw minn dan il-Fond u fuq xiex ibbenefikaw u kemm kien l-ammont fi flus li kull kumpanija u intrapriża ħadet?

Tista' tgħid ukoll kemm minnhom kienu kumpaniji Maltin u kemm kienu kumpaniji Għawdxin?

HELENA DALLI (Ministru għall-Affarijiet Ewropej u Ugwaljanza): L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant li tikkonċerna l-benefiċjarji tal-Business Enhance ERDF Grant Schemes tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

Din l-informazzjoni qiegħda fuq din il-website: https://businessenhance.gov.mt/en/schemes/Pages/General-Information-.aspx

S'issa hemm 209 proġett li bbenefikaw taħt dawn l-iskemi li 21 minnhom huma f'Għawdex.

VALLETTA FC – PERMESSI GĦAL BINI TAL-ART GĦAL STADIUM U FAĊILITAJIET OĦRA

L-ONOR.

CLAUDIO GRECH staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid fiex wasal il-proċess biex Valletta FC jingħataw il-permess biex fuq l-art li ngħatatilhom b'ċens biex jibnu l-istadium u l-faċilitajiet tagħhom ikunu jistgħu jibdew tali proġett?

IAN BORG: L-Onor.

Interpellant għandu jiġi infurmat li m'hemm l-ebda applikazzjoni pendenti quddiem l-Awtorità tal-Ippjanar li tinvolvi bini ta' stadium u faċilitajiet oħra li jappartjenu lill-Valletta FC.

L-ONOR.

CLAUDIO GRECH staqsa lill-Ministru għall-Intern u Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra tabella bil-lista sħiħa ta' qabdiet ta' droga li għamlet il-Pulizija jew xi forza tal-Ordni oħra fl-2017 u fl-2018 (sad-data ta' din il-mistoqsija) u għal kull qabda jgħid meta saret, fiex kienet tikkonsisti d-droga u l-kwantitajiet rispettivi maqbuda?

MICHAEL FARRUGIA (Ministru għall-Intern u Sigurtà Nazzjonali): Nitlob lill-Onor.

Interpellant sabiex jirreferi għat-tweġiba li ngħatat għall-mistoqsija parlamentari 7169.

IL-BELT – LISTA TA' PROĠETTI INFRASTRUTTURALI

L-ONOR.

CLAUDIO GRECH staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra lista sħiħa ta' proġetti infrastrutturali li saru fil-Belt Valletta b'risq ir-residenti Beltin bħala parti minn Valletta 2018?

OWEN BONNICI: Ninsab infurmat li r-residenti tal-Belt, bħala parti minn Valletta 2018, gawdew minn dawn il-proġetti li ġejjin:

- Uffiċini ġodda għall-Kunsill Lokali Valletta

Pjazza Tritoni u r-restawr tat-Tritoni

Il-ġnien Malti fil-Foss ta' San Ġakbu

Ir-riġenerazzjoni ta' Strada Stretta

Il-Valletta Design Cluster fil-Biċċerija l-antika (ongoing)

Il-proġett MUŻA fil-Berġa tal-Italja

Ir-restawr tal-Knisja tal-Ġiżwiti

Ir-restawr ta' Palazzo Ferreria

Ir-restawr tal-faċċata tas-Civil Service Sports Club

Ir-riġenerazzjoni tas-suq l-antik.

L-ONOR.

CLAUDIO GRECH staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jagħti rendikont dettaljat tax-xogħol li wettaq l-Asset Recovery Bureau fl-2018?

OWEN BONNICI: Ninsab infurmat li matul l-2018, l-Uffiċċju għall-Irkupru tal-Assi (Asset Recovery Bureau) bena direttorat li hu responsabbli mill-operat, beda jħarreġ l-uffiċjali tiegħu u beda jopera fl-20 t'Awwissu 2018.

Bejn l-20 ta' Awwissu sat-23 ta' Novembru 2018, kien hemm 14-il każ ġdid ta' ffriżar.

ASSET RECOVERY BUREAU – PROĊEDURI

L-ONOR.

CLAUDIO GRECH staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: B'referenza għar-risposti għall-mistoqsijiet parlamentari 638 u 2088, jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-proċeduri u/jew linji gwida li permezz tagħhom se jiddeterminaw kif jintużaw l-assi li jiġu kkonfiskati?

OWEN BONNICI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-proċeduri li jelenkaw il-funzjonijiet tal-Uffiċċju għall-Irkupru tal-Assi jinsabu fl-Avviż Legali 357 tal-2015.

LISTA TA' DEĊIŻJONIJIET TAL-QORTI - IFFRIŻAR TA' FLUS U OĠĠETTI

L-ONOR.

CLAUDIO GRECH staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra lista sħiħa ta' deċiżjonijiet tal-Qorti biex jiġu ffriżati flejjes u/jew oġġetti bejn Jannar 2017 u d-data meta tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari maqsuma sena b'sena?

Jista' l-Ministru jgħid ukoll jekk dawn il-flejjes u/jew oġġetti u/jew assi oħra għadhomx iffriżati?

OWEN BONNICI: Il-lista bl-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

Infurmat li għas-sena 2017 kien hemm 39 każ li minnhom każ wieħed biss m'għadux fis-seħħ u għas-sena 2018 kien hemm 85 każ li kollha għadhom fis-seħħ.

Intant, informat mill-Qorti t'Għawdex li fl-2017 u l-2018 ma kien hemm ebda deċiżjoni tal-Qorti biex jiġu ffriżati flejjes u/jew oġġetti.