DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

It-Ġimgħa, 2 ta' Novembru 2018

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

Il-Ġimgħa, 2 ta' Novembru 2018

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fis-Sala tal-Parlament,

il-Belt Valletta, fis-6.01 p.m.

Il-Ġimgħa, 2 ta' Novembru 2018

Il-Minuti tas-Seduta Nru 157, li saret fit-2ta' Novembru 2018, ġew ikkonfermati.

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI

L-ONOR.

Jason Azzopardi) staqsiet lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jwieġeb il-mistoqsijiet parlamentari 750 u 136, u ċjoè jista' l-Prim Ministru jgħid x'pożizzjoni jkollu third country national li ilu ħames snin jirrisjedi u jaħdem legalment f'Malta?

Dan għandu dritt li jingħata permess ta' residenza għal ħames snin oħra, liema permess jinkorpora fih id-dritt li jaħdem?

Kemm kien in-numru ta' third country nationals li kienu ilhom ħames snin jirrisjedu u jaħdmu f'Malta u li applikaw għall-permess ta' residenza ta' ħames snin, xahar b'xahar fl-aħħar 24 xahar?

Kemm minnhom ingħatalhom dan il-permess?

Kemm minnhom ma ngħatalhomx permess?

Minn liema pajjiż kienu ġejjin?

JULIA FARRUGIA PORTELLI (Segretarju Parlamentari għar-Riformi, Ċittadinanza u Simplifikazzjoni tal-Proġetti Amministrattivi) (f'isem il-Prim Ministru): Ninsab informata minn Identity Malta li persuna ġejja minn pajjiż terz u li ilha taħdem f'Malta minn ta' lanqas ħames snin tista' tagħżel li tapplika għall-istatus ta' resident fit-tul skont il-kondizzjonijiet tal-Leġiżlazzjoni Sussidjarja 217.05.

Dawn il-persuni jinħarġilhom permess ta' residenza validu għal ħames snin.

Persuni li għandhom dan l-istatus għandhom dritt awtomatiku li jidħlu fis-suq tax-xogħol.

Il-permess ta' residenza jiġġedded kull ħames snin sakemm l-applikant ma jkunx kiser waħda mill-kondizzjonijiet f'artiklu 9 tal-liġi msemmija aktar 'il fuq.

Identity Malta rċiviet 66 talba ta' persuni minn pajjiżi terzi għal status ta' residenza fit-tul fl-aħħar sentejn; 32 kienu approvati, kien hemm 3 talbiet rifjutati minn Identity Malta li iżda ġew milqugħa mill-Bord tal-Appell dwar l-Immigrazzjoni, 3 talbiet ġew miċħuda, waqt li 27 għadhom pendenti.

Il-pajjiżi li minnhom kienu ġejjin il-persuni kollha li applikaw huma: l-Amerika, il-Ġappun, il-Pakistan, l-Ażerbajġan, ir-Russja, is-Serbja, il-Ġordan, il-Filippini, il-Maċedonja, iċ-Ċina, l-Eġittu, l-Indja, il-Libja, l-Albanija, il-Bożnja, l-Iran u l-Bangladesh.

L-ISPEAKER (Onor. Anġlu Farrugia): L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Sal-lum meta jew titwelidlek tarbija, jew inkella jmutlek xi ħadd, dejjem kellek l-obbligu li tmur ir-Reġistru Pubbliku fil-Belt - anke f'mument ta' diqa trid tmur bilfors il-Belt - sabiex tirrapporta persuna li mietet, u bl-istess mod anke jekk titwelidlek tarbija.

Naf li dan l-aħħar daħal servizz li, minn dak li smajt jien, huwa effiċjenti ħafna u n-nies qed ifaħħruh ħafna, li meta titwieled tarbija, speċjalment fl-Isptar Mater Dei, immedjatament tista' tinnotifika dak il-ħin.

Hemm xi mod min-naħa tal-gvern sabiex dan is-servizz, li f'mument jew ieħor kulħadd jgħaddi minnu, ikun jista' jsir iktar effiċjenti?

L-ISPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari Julia Farrugia Portelli.

JULIA FARRUGIA PORTELLI: Sur President, f'dawn l-aħħar xhur nidejna dan is-servizz li qed jirreferi għalih l-Onor.

Interpellant, li ntlaqa' tajjeb ħafna.

Jien niftakar li meta kelli lit-tifla tiegħi, ħames snin ilu, ir-raġel kellu jmur il-Belt, kif ikollu jagħmel kull ċittadin ieħor, jipprova jsib parkeġġ … Dan kien jikkawża ħafna stress fuq l-individwu.

Naħseb li kienet deċiżjoni għaqlija li ftaħna uffiċċju fl-Isptar Mater Dei.

Għalija kienet tidher xi ħaġa loġika u fil-verità ma sewiex ħafna flus, però hija miżura li tagħmel differenza għall-koppji Maltin u Għawdxin.

Illum l-omm jew il-missier jista' jinżel fil-foyer tal-Isptar Mater Dei u jirreġistra t-tarbija hemmhekk.

Jien kuntenta ħafna għaliex ħafna mir-reġistrazzjonijiet issa qed imorru f'dan il-mekkaniżmu.

Però biex inkun onesta rrid ngħid li naħseb li rridu mmorru pass oltre.

Jien nixtieq li fix-xhur li ġejjin immorru għal mekkaniżmu li permezz tiegħu l-ġenituri jkunu jistgħu, permezz tal-e-ID jidħlu online u jagħmlu r-reġistrazzjoni b'dak il-mod.

Hija xi ħaġa li wieħed jista' jesplora u li nixtieq li nara li naslu għaliha wkoll.

L-ISPEAKER: L-Onor.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Sur President, qed jasluli lmenti minn nies barranin li japplikaw biex ikollhom karta tal-identità li din iddum ma toħroġ minn Identity Malta.

Tista' s-Segretarju Parlamentari tivverifika jekk dan huwiex minnu jew le?

Kemm qed idum dan il-proċess biex in-nies jingħataw il-karta tal-identità?

JULIA FARRUGIA PORTELLI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li huwa daqsxejn skorrett f'dak li jgħid.

Karta tal-identità tingħata biss lil ċittadini Maltin.

L-ISPEAKER: L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Dan l-aħħar smajt lis-Segretarju Parlamentari titkellem dwar pjan sabiex niġġieldu t-traffiku tal-persuni.

Naf li dan l-aħħar, anke bħala parti mill-ewwel riforma fil-prostituzzjoni, issemma dan il-pjan, anke peress li fil-prostituzzjoni jkun hemm ħafna traffikar ta' persuni, biex niġġieldu t-traffiku tal-persuni bil-qawwa kollha.

Tista' tispjega x'inhu dan il-pjan?

X'qed jagħmlu l-entitajiet li jaqgħu taħtha, bħal Identity Malta, li naħseb li għandhom rwol ċentrali sabiex anke jirrapportaw kwalunkwe suspett ta' meta hemm reġistrazzjoni jew talba biex persuna tiġi Malta, fejn jidħol traffikar uman?

L-ISPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari Julia Farrugia Portelli.

JULIA FARRUGIA PORTELLI: Bażikament, kif dħalna f'din il-leġiżlatura ħadna stokk tas-sitwazzjoni preżenti.

Kellna sitwazzjoni fejn diversi dipartimenti u ministeri kienu qed jagħmlu ħafna xogħol tajjeb, imma b'mod separat minn xulxin.

Għandek il-Pulizija, li minn hawnhekk insellmilhom u nirringrazzjahom tas-sigħat twal ta' ħidma li jkunu qed jagħmlu biex jaħdmu fuq każijiet ta' traffikar uman, għandek aġenziji, bħall-Aġenzija Appoġġ, li jagħmlu xogħol imprezzabbli, kif ukoll entitajiet oħrajn.

Identity Malta hija waħda minn dawk l-entitajiet li nzertaw jaqgħu taħt il-portafoll tas-Segretarjat tiegħi, fejn ħassejna li kien hemm bżonn li nikkonsolidaw l-enerġija tagħna.

Ħtarna kumitat interministerjali, fejn għandek il-ministeri kollha li b'xi mod jew ieħor imissu ma' din ir-riforma, li qegħdin madwar l-istess mejda, u allura se naħdmu flimkien fuq dan il-pjan nazzjonali.

Ħassejna li jekk għandek element ta' traffikar uman, li jista' jkun b'diversi modi, bħall-prostituzzjoni, imma jista' jkun ukoll fuq ix-xogħol.

Allura b'mod loġiku, jekk għandek aġenzija tal-gvern li qed tmiss kuljum ma' mijiet ta' applikazzjonijiet, ħassejt il-ħtieġa li l-ħaddiema ta' Identity Malta jingħataw taħriġ professjonali.

Għal dan il-għan ġew esperti anke minn barra l-pajjiż, li wħud minnhom għandhom esperjenza, fosthom anke fi Scotland Yard, u ħarrġu lill-ħaddiema tagħna.

Il-ħaddiema kienu empowered b'metodi differenti ta' kif jistgħu jindunaw bil-każi ta' traffikar ta' umani.

Pereżempju mill-manjieri, minn kif wieħed iwieġeb għall-mistoqsijiet, jekk tistaqsi mistoqsija u tara impjegat bl-għaraq f'idejh, jibża' jgħid ċerti tweġibiet.

Dawn huma kollha indikaturi ċkejknin.

Forsi quddiem pulizija l-vittma ma tiftaħx qalbha daqshekk, imma hemm xejra wkoll.

Anke l-NGOs jgħidulna li meta wieħed jara ħaddiem taċ-ċivil mhux b'uniformi iktar faċli li jiftaħ qalbu dwar dak li jkun għaddej minnu.

Dan it-taħriġ wassal biex kellna 14-il persuna li ġew mgħoddija lill-awtoritajiet kompetenti proprju minn ħaddiema ta' Identity Malta.

L-għan tagħna huwa li fl-2019 nagħmlu kampanja mifruxa madwar il-pajjiż kollu.

Nemmen li din hija sitwazzjoni internazzjonali u li kull ċittadin għandu jagħti s-sehem tiegħu, żgħir jew kbir, biex inkunu nistgħu nidentifikaw vittmi, fejn issa se nibdew ngħadduhom lill-investigaturi biex jieħdu passi fuq dawk il-każijiet.

L-ISPEAKER: L-Onor.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Niskuża ruħi li ma kontx preċiż mal-Onor.

Farrugia Portelli, però kont qed nirreferi għad-dokument ta' residenza li jingħata lil dawn in-nes.

Qed nitlob lis-Segretarju Parlamentari tivverfika jekk hux qed idumu biex jgħadduhomlhom jew le.

L-ISPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari Julia Farrugia Portelli.

JULIA FARRUGIA PORTELLI: Il-mistoqsija issa hija differenti għax l-ewwel semma l-karta tal-identità meta, sa fejn jien informata, qatt ma kellna każijiet ta' dewmien fil-ħruġ tal-karti tal-identità.

Rigward permessi ta' residenzi rrid ngħid li kien hemm fażijiet fejn kien hemm dawn in-nuqqasijiet.

Fil-fatt, sa din il-ġimgħa stess kien hemm membru mill-Oppożizzjoni li b'mod amikevoli min-naħa l-oħra tal-Kamra staqsieni dwar każ partikolari.

Fil-verità, it-tweġiba tkun li aħna qegħdin konformi ma' dak li jgħidu r-regoli Ewropej.

Għandna mekkaniżmi li qed nimxu magħhom, u jekk ikun hemm sa tnax-il ġimgħa ċans biex toħroġ dan il-permess ta' xogħol, aħna qed inżommu mat-tmien ġimgħat.

Ovvjament hemm stakeholders differenti fil-proċess kollu.

Hemm ċiklu fejn il-Pulizija jridu jagħtu l-input tagħhom minħabba security clearance, Jobsplus, imbagħad lura għal Identity Malta.

L-ISPEAKER: L-Onor.

BYRON CAMILLERI: F'pajjiżna żgur li ma nistgħux ninjoraw l-użu tad-droga.

Dan l-aħħar anke smajna ħafna dwar il-kannabis u waqt li konna qed niddiskutu l-estimi tal-Uffiċċju tal-Prim Ministru, is-Segretarju Parlamentari anke għamlet referenza għalihom fid-diskors tagħha.

Irrid nistaqsiha jekk hux qed tara li ssir kampanja edukattiva.

Meta kont żgħir jien, speċjalment fl-iskola, kont nara ħafna kampanji edukattivi fuq ix-xorb u fuq is-sigaretti.

Ir-realtà ma nistgħux naħbuha, hija hemmhekk quddiemna, u jekk ninjorawha nkunu qed indaħħlu rasna fir-ramel, forsi anke bħalma għamel ħaddieħor.

Se jkun hemm kampanji edukattivi f'dan ir-rigward?

JULIA FARRUGIA PORTELLI: Naħseb li kull min qiegħed f'din il-Kamra għandu bejn wieħed u ieħor l-istess età u allura laħaq numru ta' kampanji fl-imgħoddi.

Niftakar li fil-primarja kien hemm kampanji effettivi ħafna, fosthom kif int ma tħallix l-ilma nieżel waqt li tkun qed taħsel snienek u terġa' tiftħu xħin tasal għall-fażi finali, jew pereżempju, li xħin toħroġ mill-kamra titfi d-dawl.

Jien nemmen li iktar ma naqbdu kmieni fuq l-għarfien biex ma jmissux ma' sustanzi illeċiti, aħna ċertament inkunu qed nagħmlu l-ikbar pass u l-ikbar investiment.

Anke meta naraw x'qed jiġri bħalissa fuq kampanji edukattivi mat-tfal tagħna b'rabta ma' kampanji edukattivi oħrajn bħal, pereżempju, fuq riċiklaġġ, l-esperjenza turina wkoll li ħafna drabi xħin it-tfal jaraw lill-ġenitur se jwaddab karta fil-borża s-sewda, it-tfal stess jikkorreġuh.

Allura nemmen li l-kampanja edukattiva b'rabta ma', fost oħrajn, il-kannabis, hija importanti ħafna qabel ma mmorru għall-fażijiet li jmiss, biex forsi nikkonsidraw sitwazzjoni fejn il-kannabis fl-adult tkun introdotta sistema ta' harm reduction approach.

L-ISPEAKER: L-Onor.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Ninsab inkwetat ħafna fuq iż-żona griża ta' nies li jkunu għamlu l-appikazzjoni, diġà daħħluhom fid-dinja tax-xogħol, diġà qed jinserixxu ruħhom fis-soċjetà Maltija, u jista' jkun hemm lok għall-abbuż jew sfruttament tagħhom.

Ma nafx jekk hux veru, għax għadu ma ġie ebda każ a konjizzjoni tiegħi preċiż bid-dettalji, però smajt lil min jgħid li kien hemm min ġie impjegat, imbagħad waqqfulu x-xogħol u sab lilu nnifsu f'pożizzjoni fejn ma kellux id-drittijiet tiegħu protetti.

Qed inqajjem din il-ħaġa biex jekk huwa possibbli, fid-dipartiment partikolari, anke jekk f'dawn il-parametri ta' 12-il ġimgħa, u anke jekk ma jinżammux dawn il-parametri, iżommu dejjem f'moħħhom li l-persuna li qed tagħmel din l-applikazzjoni għall-permess tar-residenza qed jagħmilha bi skop tajjeb u huwa fl-interess tagħna bħala poplu biex inkunu nafu li dak il-persuna qiegħed hemm u nassiguraw li qed jiġi protett bil-liġijiet Maltin.

Allura nitlob lis-Segretarju Parlamentari li tara, meta tmur lura fid-Dipartiment, kemm hemm applikazzjonijiet pendenti, u jekk huwiex possibbli li dawn jiġu f'pożizzjoni – mhux se ngħid ta' fast track – li neħilsu mit-talbiet kemm jista' jkun malajr.

Huwa fl-interess ta' pajjiżna li kulħadd ikollu din il-karta ta' identifikazzjoni biex ma jkunx hemm il-possibbiltà ta' abbuż minn ħadd.

Hemm min huwa tal-affari tiegħu, imma rridu naċċettaw li sfortunament hawn min mhux tal-affari tiegħu.

L-ISPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari Julia Farrugia Portelli.

JULIA FARRUGIA PORTELLI: B'mod ġenwin, mingħajr ma ninstema' li qed inkun konfrontali lejn l-Oppożizzjoni, nixtieq nipprova nifhem x'qed jgħid l-Onor.

L-ewwel tkellem fuq karta tal-identità, u għedtlu li l-karta tal-identità tingħata biss lil ċittadini Maltinm.

Wara tkellem fuq permess ta' xogħol, imbagħad semma permess ta' residenza, imbagħad semma l-punt meta xi ħadd japplika għal permess ta' xogħol u jdum ma jinħariġlu, u issa qed isemmi sitwazzjoni kompletament differenti.

Nixtieq li l-Onor.

Interpellant ikun ċar iktar fil-mistoqsija tiegħu għax qed isemmi sitwazzjonijiet kompletament differenti!

Qed jgħid, pereżempju, li xi ħadd ikun qiegħed fid-dinja tax-xogħol, f'daqqa waħda min iħaddmu jwaqqaflu ħesrem il-kuntratt tiegħu, imbagħad f'dak il-punt partikolari huwa qal li hemm sitwazzjonijiet fejn forsi ħaddiem jista' jiġi sfruttat.

F'dak il-każ jidħol id-Dipartiment tar-Relazzjonijiet Industrijali u tal-Impieg li mhux taħt il-mekkaniżmu tiegħi.

Mhux qed inwieġbu biex naħrab mill-mistoqsija, imma jekk il-mistoqsija waqfet sa dak il-punt, it-tweġiba tiegħi allura tieqaf ma' dan il-punt.

Jekk hemm informazzjoni jew mistoqsija li hija differenti, allura nitolbu ġentilment jiċċara l-ħsieb tiegħu.

Jekk qed jirreferi għall-ewwel parti tal-mistoqsija, it-tweġiba tiegħi hija f'dak is-sens.

L-ISPEAKER: L-Onor.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Lil dawn il-persuni toħorġilhom il-card.

Qed nitlob lis-Segretarju Parlamentari tara ftit jekk lil dawn il-persuni r-residence card tagħhom hijiex qed toħroġ jew le bil-veloċità normali ta' Identity Malta.

JULIA FARRUGIA PORTELLI: Il-mistoqsija għal darb'oħra qed tkun differenti.

Ninforma lill-Onor.

Interpellant li filwaqt li l-Unjoni Ewropea torbtok b'kondizzjonijiet ta' numru ta' ġimgħat, aħna qed inżommu ma' inqas minn hekk, għal perjodu ta' tmien ġimgħat.

Jekk b'xi mod hemm ċirkostanzi ta' xi ħadd li qabeż dan il-perjodu ta' tmien ġimgħat, nistieden lill-Onor.

Interpellant biex mill-iktar fis jagħtina d-dettalji u nieħu passi.

Però żgur li fl-aħħar xhur indirizzajna dawn is-sitwazzjonijiet.

Sa dalgħodu stess ġejt informata li konna qed inżommu mat-tmien ġimgħat.

L-ISPEAKER: L-Onor.

BYRON CAMILLERI: F'riforma li mexxiet is-Segretarju Parlamentari f'dan il-Parlament ftit tax-xhur ilu tajna l-vot liż-żgħażagħ ta' 16-il sena.

Għaldaqstant, l-ewwel darba li se jkunu qed jivvotaw f'elezzjonijiet nazzjonali huwa f'Mejju li ġej għall-elezzjonijiet tal-Parlament Ewropew.

Peress li din se tkun l-ewwel darba għal żgħażagħ ta' 16-il sena, se jkun hemm xi tip ta' inizjattivi mis-Segretarjat tagħha u mill-gvern sabiex dawn iż-żgħażagħ ikunu informati kif għandhom jużaw dak il-vot?

Jien għandi kull fiduċja li ż-żgħażagħ pjuttost jiġu manipulati inqas faċilment minn xi ħadd adult għax iż-żgħażagħ jaħdmu b'moħħhom, iżda se jkun hemm xi tip ta' edukazzjoni?

L-ISPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari Julia Farrugia Portelli.

JULIA FARRUGIA PORTELLI: Bilfors irridu nagħmlu kampanja f'dan is-sens, għaliex anke meta għamilna l-istakeholders meetings maż-żgħażagħ infushom, meta konna qed niddiskutu jekk għandniex nagħmlu din il-mixja flimkien bħala pajjiż, iż-żgħażagħ qalulna li jixtiequ li jagħmlu dan il-pass, imma hemm bżonn għarfien bażiku dwar x'inhuma, pereżempju, l-istrutturi fi ħdan l-Unjoni Ewropea u għal xiex se jkunu qed jivvotaw.

Hemm punti differenti li aħna nistgħu nħarsu lejhom.

Idealment immorru għal sitwazzjoni, kif diġà esprimejt pubblikament, li jkollna sistema edukattiva li tiddiskuti dan is-suġġett matul is-sena kollha, u mhux għax tkun ġejja xi kampanja elettorali.

Fiċ-ċirkostanzi li d-deċiżjoni f'din il-Kamra ħadnieha u għandna elezzjoni ġejja minn hawn u seba' xhur oħra, allura nemmen li għandu jkun hemm kampanja li bl-ebda mod ma trid tkun indaħħla fi-mekkaniżmi politiċi tal-aħmar, blu u l-oranġjo, imma kampanja sinċiera tal-affarijiet bażiċi li jmorru id f'id ma' kampanja simili.

Pereżempju, x'inhuma d-dmirijiet u d-drittijiet taċ-ċittadini fl-Unjoni Ewropea, kif ukoll tagħrif bażiku li għandu jkollhom studenti żgħażagħ ta' dik l-età, bħal kif tivvota u jekk tistax tagħmel salib u jekk tagħmel salib tħassarx il-vot.

Niftakar li meta vvotajna l-ewwel darba ta' 18-il sena, fl-iskola ma kenux tawna dan l-għarfien.

Nemmen li anke bl-għodda li għandna, bħall-midja soċjali u servizzi oħrajn li ż-żgħażagħ jippreferu, ċertament li din il-kampanja għandha tħalli kontinwità f'dak li se nkunu qed nagħmlu.

L-ISPEAKER: L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Waqt id-diskors tal-estimi tal-Uffiċċju tal-Prim Ministru s-Segretarju Parlamentari semmiet li fiż-żmien li ġej se jkun hemm green paper dwar il-parteċipazzjoni ta' iktar nisa fil-politika Maltija.

Tista' tispjega iktar dwar dan?

Kif se naraw li jkun hawn rappreżentanza li tkun iktar ekwa f'dan il-Parlament?

JULIA FARRUGIA PORTELLI: Sur President, waħda mill-wegħdiet elettorali li għamel il-Partit Labursta qabel l-elezzjoni ġenerali li għaddiet kienet li fil-Parlament Malti hemm bżonn li nikkoreġu l-iżbilanċ fir-rappreżentanza.

Jien nieħu gost naħdem ma' kollegi rġiel, u bl-iktar mod onest irrid ngħid li nieħu gost iktar meta nkunu qegħdin niddibattu u niddiskutu, anke fuq kumitati li huma iċken minn din il-Kamra, fejn ikollok l-input tas-sess femminili wkoll.

Jiena nemmen li fil-verità din il-Kamra mhux qed ikollha l-bilanċ proprju li tant għandna bżonn.

U meta tara li l-mixja politika tal-mara, sebgħin sena ilu, l-ewwel darba li ngħatat id-dritt tal-vot, u tibda tara sena wara l-oħra, f'din il-Kamra kemm ġew nisa?

Dejjem nieħu gost nara faċċata tiegħi lill-Onor.

Claudette Buttigieg, mara oħra, li għandha familja wkoll.

Ftit siġġijiet wara hemm l-Onor.

Kristy Debono, ukoll b'tifla li għadha ferm iżgħar minn tiegħi.

Fuq in-naħa tiegħi hawn tliet kollegi oħrajn, waħda minnhom b'żewġt itfal.

Huma l-ħsebijiet ta' ħafna min-nisa li għadhom ma għamlux dan il-kuraġġ.

X'kienu l-biżgħat tagħhom?

Kif nistgħu aħna nserrħulhom rashom li you can do it?

Fil-verità jkun hemm mumenti – ġieli nitkellmu aħna l-kollegi, kemm irġiel u kemm nisa – fejn tgħid li trid tara kif se tlaħħaq, imma fil-verità mhijiex impossibbli.

Il-mekkaniżmi eżistenti rridu nħarsu lejhom, imma rridu nindirizzaw nuqqasijiet oħrajn li għandna.

X'qed iżomm lil mara milli tagħmel il-pass fil-politika?

Il-ħinijiet?

Bdejna diġà ntejbu l-ħinijiet ta' xħin tiltaqa' din il-Kamra.

Huwa biżżejjed?

Nistgħu forsi ntejbu fuqhom?

Dawn huma punti li għandna nkomplu ngħarblu meta toħroġ il-green paper, jekk Alla jrid, fi ftit tax-xhur oħra.

Irrid infakkar lil din il-Kamra dwar l-impenn li għandna, anke quddiem il-Ġnus Maqgħuda, li fi żmien 12-il sena oħra jrid ikollna bilanċ fir-rappreżentanza f'din il-Kamra.

Nemmen li b'diskussjoni serja mal-partiti politiċi kollha - din mhijiex xi ħaġa ta' Gvern, tal-Oppożizzjoni waħedha, imma flimkien - nistgħu niddiskutu dwar miżuri li setgħu ħadmu f'pajjiżi oħrajn, uħud minnhom forsi sempliċi, oħrajn li jitolbu ftit iktar sforz fuq livell ta' partit, u dwar kif nistgħu nżidu l-kandidati nisa fuq il-karta tal-vot, li mbagħad finalment jiġu eletti għaliex ikunu b'saħħithom biżżejjed biex jagħmlu l-argument tagħhom.

L-ISPEAKER: L-Onor.

BYRON CAMILLERI: L-ewwel għamilt mistoqsija dwar il-prostituzzjoni.

Dan l-aħħar, minbarra anke l-fatt ta' traffikar uman, is-Segretarju Parlamentari semmiet anke l-Exit Programme li bih naraw li prostituti li jkunu f'dan ix-xogħol ikollhom assistenza, anke mill-Istat, jekk ikunu jridu joħorġu minn dik il-ħajja u tingħatalhom l-għajnuna li hemm bżonn sabiex jibdew ħajja ġdida u differenti.

Minn dak li qrajt fil-midja qed jissemma xi programm li huwa ma' Dar Hosea, li hija dar li taħdem b'mod esklużiv mal-prostituti.

Tista' s-Segretarju Parlamentari tgħidilna iktar dwar dan il-programm u kif se jkun qed jaħdem?

Ovvjament xi uħud ma jkunux iridu juru li kienu f'dik id-dinja, ma jkunux iridu juru li qegħdin ġo dik id-dar jew li kienu ġewwa dik id-dar.

Tista' tgħidilna kif se tinżamm il-privatezza ta' dawn il-persuni?

L-ISPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari Julia Farrugia Portelli.

JULIA FARRUGIA PORTELLI: Din hija waħda mir-riformi li nemmen li għandna nżommu l-kontroversji 'l bogħod minnha.

Hija riforma li però se tgħaqqadna f'din il-Kamra.

Wara li jkollna dan l-Exit Programme jaħdem, nħoss ġenwinament li se nkunu tajna messaġġ b'saħħtu bħala pajjiż, bħala nazzjon, li verament jimpurtana minn min huwa vittma!

Il-manifest elettorali kien ċar ħafna, fis-sens li aħna rridu nintroduċu mekkaniżmi ta' kif lill-vittmi rridu nagħtuhom l-għajnuna.

Jekk se nqisu bħala għajnuna fejn persuna li naqbduha titlajja fit-triq nitfgħuha l-ħabs, għalija dik mhijiex għajnuna!

Qabel ma nersqu lejn l-argument, għandu jibqa' reat?

Jekk le, x'mekkaniżmi rridu ndaħħlu?

Dawn huma kollha diskussjonijiet li rridu nkomplu nagħmlu mal-istakeholders, inkluż mal-Oppożizzjoni, imma b'mod tanġibbli.

Min qiegħed il-ħabs bħalissa, pereżempju, min għandu sentenza marbuta mat-tlajjar, imma hemm oħrajn li għad li mhumiex il-ħabs direttament fuq prostituzzjoni, imma fuq reati differenti, però mill-istorja tal-file tagħhom nafu li għal darba, tnejn, tlieta kellhom każijiet ta' tlajjar u ta' prostituzzjoni, ħassejna li b'mod tanġibbli fl-2019 nibdew bl-ewwel mekkaniżmu.

F'taħdidiet li kellna mal-istakeholders u l-NGOs li jaħdmu ma' dawn il-persuni - u Dar Hosea hija l-unika dar f'Malta li tispeċjalizza proprju fuq hekk - ħareġ il-bżonn li mill-iktar fis possibbli nagħmlu programm fil-Faċilità Korrettiva ta' Kordin li jindirizza numru ta' nuqqasijiet li hemm bħalissa ta' kif, pereżempju, nistgħu nagħtuhom dik l-għodda importanti li xħin wieħed joħroġ mill-ħabs, fejn ħafna drabi jkollok priġunier b'ta' fuqu senduqu, la għandu dar, probabbli la għandu familja li lesta taċċettah lura fid-dar tagħha, u wisq inqas esperjenza f'xogħlijiet … Mhux se ngħid 'normali', għax x'inhu normali?

Ejjew ngħidu li fil-kumplament tax-xogħlijiet li huma differenti mill-prostituzzjoni.

Għaldaqstant naħseb li rridu nagħtuhom dak it-tagħrif bażiku ta' kif, pereżempju, tmur għal intervista.

X'inhuma l-ħiliet.

Nistgħu aħna nibdew minn mindu jkunu fil-Faċilità Korrettiva ta' Kordin nesponuhom għal ħiliet differenti u setturi differenti li possibbilment jistgħu jaħdmu fihom, anke b'ċertifikati li jistgħu jingħataw u jkollhom xi ħaġa x'juru qabel ma jidħlu għad-dinja tax-xogħol?

Naħseb li għamilna biċċa xogħol tajba ma' Dar Hosea li wasalna għal dan il-punt importanti.

Bħalissa qegħdin niddiskutu l-kliem tal-memorandum of understanding, imma wkoll il-modules li huma importanti li jkunu inklużi.

Ovvvjament, dan irid ikun diskuss fit-tieni fażi, għat-tieni darba, mad-direzzjoni tal-Faċilità Korrettiva ta' Kordin, imbagħad minn hemmhekk nersqu għal mekkaniżmi differenti li rridu nkomplu niddiskutu dwarhom, bħal x'exit programmes nistgħu nżidu, kif se ngħinuhom isibu akkomodazzjoni soċjali u kif se jidħlu lura fid-dinja tax-xogħol.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-Mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu issa għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Ministru Joe Mizzi.

TQEGĦID TA' KARTI

JOE MIZZI (Ministru għall-Enerġija u l-Immaniġġjar tal-Ilma): Sur President, f'isem il-Prim Ministru nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 356 tal-2018 – Ordni tal-2018 dwar Nomina tal-Karigi;

Tabella li turi kif ġew applikati l-fondi mill-kontribuzzjonijiet tal-Individual Investor Programme (IIP) sat-30 ta' Settembru 2018, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 7557;

f'isem il-Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabella li turi l-għadd ta' vetturi rrapportati misruqa f'Malta u f'Għawdex u kemm minnhom instabu fil-perjodu bejn l-2015 u l-2018, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 7046;

f'isem il-Ministru għal Għawdex inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar ħaddiema li ġew impjegati fid-dekasteru li għalih hi responsabbli l-Ministru għal Għawdex minn wara Marzu 2013, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 6995; u

U f'isem is-Segretarju Parlamentari għas-Servizzi Finanzjarji, Ekonomija Diġitali u Innovazzjoni inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 355 tal-2018 – Regolamenti tal-2018 dwar Drittijiet li jitħallsu fir-rigward ta' Arranġamenti u Servizzi ta' Teknoloġija Innovattiva; u

Avviż Legali Nru 357 tal-2018 – Virtual Financial Assets Regulations, 2018.

L-ISPEAKER: Grazzi.

OWEN BONNICI (Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar l-ispiża sat-2 ta' Novembru 2018 fuq l-inkjesta maġisterjali u s-seduti tal-Qorti fir-rigward tal-każ tal-qtil li seħħ fis-16 ta' Ottubru 2017, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 7632.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ESTIMI ĠENERALI 2019

MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET BARRANIN U PROMOZZJONI

TAL-KUMMERĊ

L-ordni għall-Kumitat ġie moqri.

FIL-KUMITAT

L-Onor.

Claudette Buttigieg, President tal-Kumitat, tippresiedi.

IĊ-CHAIRPERSON: Illum il-Kumitat għandu quddiemu biex jiġu diskussi l-Voti tal-Ministeru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ.

Nixtieq ninforma lill-Kumitat li skont il-Mozzjoni ta' Proċedura nru.

181 tas-17 ta' Ottubru, 2018, il-ħin tad-diskussjoni tal-lum huwa ta' tliet sigħat u għandu jinqasam indaqs bejn kelliema tal-Gvern u kelliema tal-Oppożizzjoni, bl-aħħar nofs għall-Gvern.

Jekk jogħġbu, il-Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ iressaq ir-riżoluzzjonijiet tiegħu.

CARMELO ABELA (Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ): Sinjura President, nipproponi dawn ir-Riżoluzzjonijiet:

VOT 37 - MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET BARRANIN U PROMOZZJONI TAL-KUMMERĊ

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn €34,875,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 37 - Ministeru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ, kif dettaljata fl-Abbozz tal-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2019.

VOT XIV - MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET BARRANIN U PROMOZZJONI TAL-KUMMERĊ - KAPITAL

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn €2,780,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot XIV - Ministeru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ - Kapital, kif dettaljata fl-Abbozz tal-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2019.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

L-Onor.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Sinjura President, nipproponi din l-emenda:

Ħassar iċ-ċifra "€50,055" u ssostitwixxi minflok iċ-ċifra "€50,052".

Sinjura President, dan huwa l-iktar ministeru importanti għal pajjiżna, huwa dak li fuqu kull politika nazzjonali oħra tiddependi, wieħed li ma tantx niddibattu, però, almenu llum, għandna darba fejn qegħdin niddiskutu l-politika barranija.

Bħala Oppożizzjoni insistejna diversi drabi biex niddiskutu l-aspetti varji tiegħu.

Hemm ħafna x'wieħed janalizza, li sfortunatament mhux jiġi analizzat biżżejjed, iktar u iktar għaliex ir-reputazzjoni internazzjonali tagħna hija vitali fl-avvjament li nħaddnu bħala poplu sħiħ.

Irridu nkunu attenti, irridu nagħrfu dak li għaddej u niddiskutu l-konsegwenzi tad-deċiżjonijiet politiċi li jittieħdu minn oħrajn u minna stess.

Għandna avvjament li rridu nieħdu ħsieb għax l-unur tagħna jrid jiġi protett u l-valur tagħna jrid jiġi spjegat u jrid jiġi difiż tajjeb.

L-interess nazzjonali jesiġi li dan isir u li jsir tajjeb, però bħala Oppożizzjoni qgħadna attenti, u kien għalhekk li tul dawn is-snin ħadna ħsieb li kemm jista' jkun ma jkunx hemm nuqqas ta' qbil jew polemiċi pubbliċi bla sens fuq dan is-settur tal-Affarijiet Barranin, iktar u iktar meta wieħed jikkonsidra li l-kwestjoni Unjoni Ewropea, li kienet qasmitna, hija llum sorpassata.

Hawn qbil li l-politika barranija tagħna trid timxi fuq dawk il-binarji tal-Unjoni Ewropea.

Kulħadd fuq iż-żewġ naħat tal-Kamra huwa konvint – nittama – li postna huwa fl-Unjoni Ewropea u li għandna vantaġġi u mhux żvantaġġi x'nieħdu.

Għalhekk għandna nżommu linja komuni bejn Gvern u Oppożizzjoni, u nibnu fuqha.

Nemmnu li aħna mill-Oppożizzjoni kapaċi nagħtu l-kontribut tagħna lejn l-analiżi, lejn it-tfassil, lejn il-mod ta' kif il-politika barranija ta' pajjiżna ssir aqwa milli hi.

Nemmnu, però, li l-Gvern għandu jikkonsultana ferm iktar, għax għalkemm dan fih innifsu huwa tajjeb, ma jfissirx lanqas fuq in-naħa l-oħra li aħna bħala Oppożizzjoni m'għandniex l-ilmenti u l-pożizzjonijiet differenti tagħna, speċjalment fuq dak li jirrigwarda l-impenn, l-attenzjoni, il-prijoritajiet u d-direzzjoni fil-politika barranija, u llum f'dan il-Ministeru fejn għandna nħarsu biex nissodaw il-kummerċ tagħna.

L-Oppożizzjoni, flimkien ma' ħafna setturi oħrajn, għandha sehem determinanti hi wkoll biex isiru u jiġu fformati l-opinjonijiet dwar il-linji li għandna nieħdu.

F'pajjiż żgħir bħal tagħna rridu nifhmu li għandna bżonn iktar għaqda biex f'dan is-settur b'mod partikolari, il-profil tagħna jogħla fiċ-ċirkostanzi partikolari li qegħdin fihom illum.

Għalhekk, għalina din hija verament parti essenzjali mid-demokrazija tagħna li għandna affermata f'din il-Kostituzzjoni, din il-konswetudni kostituzzjonali f'dan il-Parlament, li biha huwa d-dmir tagħna li bħala Oppożizzjoni nesprimu n-nuqqas ta' fiduċja fil-Gvern tal-ġurnata, mhux fil-Ministru personalment.

Dan billi nressqu din il-mozzjoni tradizzjonali li għadni kif qrajt, li permezz tagħha nnaqqsu l-paga tal-ministru bi fti ewro.

Aħna qegħdin inressqu għall-konsiderazzjoni tal-poplu dak li jidhrilna li għandu jsir, u f'mumenti x'kellu jsir, mill-Gvern tal-ġurnata.

Din hija kritika li nagħmlu b'attenzjoni u dejjem bil-viżjoni quddiemna li l-politika barranija tagħna, kritika li trid kemm jista' jkun ikollha dejjem is-saħħa taż-żewġ naħat tal-Kamra fiha.

Sinjura President, f'dinja Mediterranja u internazzjonali, verament mimlija komplikazzjonijiet u inċertezzi, wieħed kien jippretendi li diskors programmatiku tal-Gvern kellu jsemmi lil dan il-Ministeru importanti.

L-ewwel nett, kellu jsemmih għax huwa strateġikament importanti li niddiskutu fejn sejrin u x'se nipprovaw nilħqu għal pajjiżna tul din is-sena li ġejja permezz ta' dan il-Ministeru.

It-tieni, għax f'din il-leġiżlatura nbidel il-portafoll tiegħu u issa għandna wkoll il-promozzjoni tal-kummerċ.

It-tielet, għax jidhrilna li diskors tal-baġit tal-livell li aħna nħossu li għandu jkollu, irid jinvolvi u jinkludi strateġija għaqlija u intelliġenti ta' dak li se jsir, mhux minn ministeru wieħed waħdu, imma mill-gvern kollu.

Huwa verament nuqqas gravi u għalina tal-mistħija li naraw li din il-linja politika ma tiġix inkluża, imma injorata u abbandunata fid-diskors tal-Ministru għall-Finanzi.

Proprju f'dan, iktar u iktar l-Oppożizzjoni taf u temmen li tul dawn l-aħħar xhur id-diskussjoni dwar politika barranija tagħna fil-Parlament kienet mill-inqas nett, sempliċement dak li huwa essenzjali u xejn aktar.

Hawnhekk fil-Kamra ma tantx kellna l-okkażjoni, u lanqas fil-Kumitat tal-Affarijiet Barranin u Ewropej fejn iddiskutejna darbtejn fuq Brexit u darba fuq il-Libja.

Dawn huma qtar żgħar ħafna għal dak li suġġett bħal dan jimmerita, u ċertament hemm bżonn jiġi diskuss.

Għalhekk, min-naħa tal-Oppożizzjoni rridu ngħidu li għalkemm dawn il-laqgħat kienu bidu, dawn is-suġġetti jimmeritaw ferm aktar u hemm ħafna iktar li jixraqlu li jiġi diskuss fil-fond.

Bil-kuntrarju tal-loġika, tkellimna fuq il-politika barranija indirettament fil-Kumitat dwar Ħatriet Pubbliċi, fejn il-Kumitat jiltaqa' ma' kandidati li l-Ministru jkun għażel għall-kariga ta' ambaxxaturi ġodda, u fil-Kumitat għall-Konsiderazzjoni tal-Abbozzi ta' Liġi, meta riċentement approvajna l-Att Nru XXI ta' din is-sena, imsejjaħ "Att li jemenda l-Poteri li jsiru Regolamenti fl-Interess Nazzjonali", fejn rajna fit-tul ħidmet l-hekk imsejjaħ Sanctions Monitoring Board.

Hemmhekk kellna dibattitu interessanti u l-Ministru ħa wkoll - mertu tiegħu - numru ta' suġġerimenti u emendi li ressqet l-Oppożizzjoni.

Però bħala Oppożizzjoni aħna nemmnu li l-politika barranija tagħna għandha tingħata pubbliċità u għandna nieħdu ħsieb nispjegaw għala u kif qegħdin nieħdu ċerti deċiżjonijiet.

Dwar dan l-Oppożizzjoni kienet u se tibqa' mill-iktar determinata; bi prudenza nazzjonali, imma determinata li nassiguraw li nibqgħu nesiġu b'attenzjoni li niddiskutu ċerti suġġetti.

M'għandux ikun hemm iktar attitudni - u hawnhekk nitlob lill-Ministru ma jifhimnix ħażin – ta' ostilità biex wieħed jiddiskuti ċerti problemi.

Dan jagħmel ġid lill-Ministeru tiegħu u jagħmel ġid lil din in-naħa tal-Kamra li niddiskutu ċerti suġġetti ta' politika barranija li qegħdin jiżviluppaw b'ritmu ta' żiemel tal-galopp.

Ma jistax ikun li barra minn din il-Kamra jkun hemm min jaħseb li m'aħniex ippreparati jew li ma nafux x'inhu jiġri, jew inkella nidhru biss f'xi ġurnata meta l-mezzi tal-komunikazzjoni joħolmu bil-Ministru u bija u jistednuna għal xi programm fejn ikollna ċans nitkellmu.

Kif diġà għedt, stranament irid jingħad li l-iktar kumitat li qed jikkonsidra u jiddiskuti l-politika barranija huwa l-Kumitat dwar Ħatriet Pubbliċi li twaqqaf riċentement.

Ippermettili nfakkar li wara kampanja sħiħa min-naħa tal-Oppożizzjoni, wara numru ta' diskorsi u artikli, il-Gvern ġustament ċeda u fl-aħħar din il-liġi ġiet fis-seħħ u ntlaħaq kompromess, bir-riżultat li dan il-Kumitat qed jiffunzjona.

Hemm ċertament il-fatt li l-Oppożizzjoni insistiet ħafna li ambaxxaturi ġodda li ġejjin minn barra mis-servizz jiġu għal skrutinju, u din il-ħaġa għamlet u qiegħda tagħmel il-ġid.

Mhux se noqgħod nirrepeti dak li għedna f'diskorsi oħrajn tal-baġit, però ċertament li l-Ministru huwa konxju kemm aħna naraw li ambaxxatur għandu jkun kapaċi u ambaxxatur tal-karriera.

Aħna ħassejna li għandu jassigura dawn it-tliet punti.

L-ewwel nett, il-kwalità u l-mertu, it-tieni, il-qbil taż-żewġ naħat tal-Kamra u, it-tielet, li jkun hemm pjan ta' ħidma, li jkun marbut li l-kandidat iwettaq jekk jieħu l-kariga.

Il-Korp Diplomatiku jitlob minna iktar saħħa u li ma jitlifx mis-sustanza li għandu jħaddan.

Allaħares qatt jiġi dak il-mument meta gvern minflok iżid fis-sustanza tal-Korp Diplomatiku, inaqqasha!

Illum nafu li diversi persuni dehru quddiem il-Kumitat u kważi kollha ngħataw vot unanimu mill-membri.

Irrid ngħid b'mod ċar li huwa żball li l-Gvern jiġi b'nomini assolutament inaċċettabbli għalina u jipprova jgħaddihom għax għandu l-maġġoranza.

Ikun żball jekk il-Kumitat dwar il-Ħatriet Pubbliċi jiġi f'din is-sitwazzjoni!

Ċertament li l-Membri tal-Gvern jirrapportaw lill-Ministru kemm aħna nkunu attenti u prudenti fil-mistoqsijiet tagħna, però rridu nesiġu dejjem li l-kandidati jkunu ta' livell għoli.

Dan huwa settur li fih irridu naraw konverġenza fuq kull nomina.

Jekk ma narawx dan, allura mbagħad, kontra qalbna – u tafu li hekk hu - nagħmlu dmirna u nivvotaw kontra.

Għalhekk huwa tajjeb li jsir dan l-iskrutinju u huwa tajjeb li żidna l-livell u l-mod li bih isir, ukoll mertu taċ-Chairman, l-Onor.

Edward Zammit Lewis, li ħa diversi suġġerimenti li l-Oppożizzjoni għamlet dwar x'għandu jipprepara kandidat u kif għandu jiġi ppreparat għall-affarijiet.

Hemm bżonn li pajjiżna ma jkollux il-kritika ta' xi istituzzjoni oħra li tgħidlu li l-Kumitat li qed jagħmel dan l-iskrutinju ma jafx jagħmel skrutinju.

Però wieħed irid jgħid li dan il-proċess jista' jsir ferm u ferm aħjar u jsir b'iktar kollaborazzjoni u qbil minn qabel dwar fejn u min jiġi identifikat biex iservi.

Il-Ministru jifhimni; qed nirreferi għal min jiġi identifikat biex iservi u l-post fejn ikun qed jiġi propost li jservi.

Aħna nilqgħu lil min daħal iservi f'dawn il-pożizzjonijiet.

Sinjura President, qegħdin naraw żieda fl-ambaxxaturi.

Il-Ministru bagħtilna xita ta' ismijiet ta' ambaxxaturi ġodda għal diversi rkejjen tad-dinja, li hu tajjeb.

Din il-ġimgħa rċevejt, jekk m'iniex sejjer żball, erba' nomini oħrajn.

Però l-Oppożizzjoni tistaqsi lill-Ministru kemm minn dawn il-persuni li aħna għaddejna mill-manglu tal-iskrutinju … Għax irrid infakkar li l-iskrutinju l-ewwel isir bil-miktub, imbagħad isir verbali u nagħmlu numru ta' mistoqsijiet, li l-kandidati ħafna drabi jwieġbu tajjeb u fid-dettall, imbagħad nerġgħu fuq dawk il-mistoqsijiet nistaqsuhom affarijiet oħrajn.

Allura nistaqsi lill-Ministru: Kemm minn dawk li approvajna llum ippreżentaw il-kredenzjali tagħhom?

Kemm minn dawk li approvajna b'attenzjoni bdew il-ħidma tagħhom bħala ambaxxaturi?

Mill-informazzjoni li għandna, jista' jkun li ma tantx hemm li bdew.

Nistaqsu u nittamaw li l-Ministru jinforma lill-Kamra fuq dan fir-replika tiegħu.

Waqt li qed niddiskutu fuq l-ambaxxaturi ġodda li daħlu - din is-sistema ġdida li l-Ministru ma jistax ilumna li nieħdu kredtu għaliha - irrid nieqaf u nirrikonoxxi ħaġa importanti, għax naħseb li proprju hawn irridu nieħdu l-okkażjoni biex insellmu lid-diversi ambaxxaturi li servew lil pajjiżna fit-tul b'dedikazzjoni kontinwa u li ġew nieqsa tul din is-sena.

Qed nirreferi għas-Sur Alfred Zarb, is-Sur Victor Gauci, is-Sur Charles Vella, Dr Joseph Cassar u ftit jiem ilu Dr George Cassar.

Nittama li ma nsejt lil ħadd barra.

Dawn ħaqqhom li mhux biss noħorġu l-istqarrijiet tradizzjonali li l-Gvern u l-Oppożizzjoni joħorġu, u forsi xi ħadd minna jikteb xi artiklu dwarhom, imma li niddedikaw ftit ħin fil-Kumitat dwar l-Affarijiet Barranin u Ewropej biex infaħħruhom u niftakru fix-xogħol varju li huma servew fih.

Dawn il-persuni li semmejt b'mod partikolari kienu repożitorji ta' esperjenzi u mingħandhom kont tifhem aħjar dak li kellna, dak li bnejna u kif għandna nimxu fuqu.

Għandna lkoll nirrikonoxxu li l-politika barranija tagħna jista' jaħsibha l-Ministru, nistgħu niddiskutuha bejnietna, però fir-realtà ta' kuljum huma l-ambaxxaturi li jridu jwettquha.

U fuq dawk l-abbiltajiet u kwalitajiet l-ambaxxatur iservi lill-pajjiż u jrendi lill-pajjiż.

Fuq dan inkompli nfakkar għal darba oħra lil din il-Kamra li kif pajjiżna akkwista l-indipendenza, waħda mill-prijoritajiet tal-Gvern Nazzjonalista kienet dik li jwaqqaf korp diplomatiku u fil-fatt kien irnexxielu jattira diversi persuni li taw servizz leali lil dawn il-gżejjer.

Uħud minn dawn in-nies li ġew nieqsa huma nies li jew kienu hemm jew b'xi mod ħadu l-portafoll minn dan l-ewwel grupp fil-Korp Diplomatiku, persuni li llum il-ġurnata ħafna drabi ssib li sarrfu ħidmiethom fi trattati u ftehimiet ta' kollaborazzjoni ma' pajjiżi li għadhom sodi u jaħdmu sal-ġurnata tal-lum.

Lill-Ministru nagħmillu mistoqsijiet parlamentari fuq trattati ma' pajjiżi oħrajn u jirriżulta li l-ewwel trattati saru proprju f'dak il-perjodu.

F'dawn is-snin fakkarna u għadna qegħdin fil-proċess li ħafna drabi niċċelebraw il-50 sena anniversarju ma' pajjiżi varji minn meta waqqafna r-rapporti diplomatiċi magħhom.

Ħamsin sena ta' ħidma mid-diplomatiku!

Però dak li qegħdin niċċelebraw bħalissa f'dan il-Baġit, dan il-Gvern ittraskura u injora kompletament, imma l-Oppożizzjoni trid tiddikjara li tagħraf li huwa vitali u l-ħidma tiegħu tibqa' għaż-żmien ta' wara.

Irrid ngħid li sfortuntament tul is-snin sebgħin u tmenin dan ġie kompletament żarmat u fl-1987 il-Partit Nazzjonalista, li kellu dejjem viżjoni ċara, reġa' bnieh mill-ġdid.

Irrid infakkrek li ħidmitna kienet indirizzata l-ewwel biex ikun hemm kontinwità meta tinbidel amministrazzjoni u, it-tieni, sabiex tibqa' tħajjar nies li jagħżlu din il-linja għax jafu li hemm stabbiltà fil-post tax-xogħol u li l-isforzi tagħhom se jiġu rikonoxxuti.

Proprju fuq dan irrid ngħid li mill-Oppożizzjoni esprimejna t-tħassib u d-dubju tagħna fuq l-għażliet politiċi u l-metodi li bih ambaxxaturi tal-karriera ġew mċaqilqa minn post għall-ieħor fil-leġiżlatura l-oħra.

Fl-opinjoni tagħna, dan ma kienx fl-interess ta' pajjiżna, imma kien biss fl-interess politiku, mhux skont l-esiġenzi tas-servizz, imma tal-Partit fil-Gvern.

Dawn l-għażliet issa qegħdin jinbidlu biċċa biċċa u diversi qegħdin jispiċċaw u jiċċaqilqu.

Mill-Oppożizzjoni ngħidu li għandu jkun hemm iktar sens komun u iktar għarfien li dawn mhux ħatriet ta' konsulenti, imma persuni li għandhom bżonn esperjenza, kapaċità u responsabbiltà sabiex mhux biss jirrappreżentawna, imma jidħlu f'parti u sehem attiv fil-politika barranija tagħna.

Nittamaw li naraw iktar raġuni u li l-Ministru jibda jikkonsultana wkoll fuq it-tibdiliet minn ambaxxata għall-oħra, li tagħmel differenza kbira.

Kif taf, Sinjura President, għamilt numru ta' mistoqsijiet parlamentari fuq ħidmet l-ambaxxati tagħna.

Apparti l-fatt ħelu li kważi f'kull tweġiba s-sentenza inizjali hija li l-ħidma fl-ambaxxata hija bla waqfien, il-livell ivarja.

Fil-każ ta' uħud se nfaħħar biss: il-livell hu għoli ħafna, bħal dak li qegħdin naraw f'Ruma jew Beijing, biex insemmi tnejn.

F'oħrajn, però, hemm bżonn iktar imbottar u direzzjoni.

Mhu se nsemmi lil ħadd għax aħna ma rridux noskuraw ebda ambaxxata tagħna, imma rrid niġbed l-attenzjoni tal-Ministru li għandu jieħu ħsieb li fir-rapporti li jingħataw mill-Ambaxxati jkun hemm iktar direzzjoni.

Nittama li l-Ministru ħa nota għax hemm bżonn strateġija simili bħal dik li kien iddikjara l-Ministru, li jista' jkun li jwaqqaf dik l-istruttura li tkun responsabbli għall-proprjetà tal-Gvern Malti barra l-pajjiż, li tinkludi ambaxxati, konsolati, residenzi u ambaxxaturi.

U l-Ministru kien qiegħed jipproponi li jagħmel dan biex jirregola l-kondizzjoni fiżika tal-manutenzjoni tal-postijiet imsemmija, kif ukoll li jsir użu aħjar mill-ispazju li jkun qiegħed isir investiment fih.

Però aħna naħsbu li għandu jkun hemm struttura mwaqqfa, anke li permezz tagħha d-diversi ambaxxati jkunu aktar, mhux kontrollati, imma iktar motivati u b'direzzjoni iktar ċara, speċjalment meta jkollok nies li qed jiltaqgħu l-ewwel darba mas-servizz ta' pajjiżna barra minn Malta.

Hemm bżonn linja u miri ċari, speċjalment fis-settur tal-kummerċ internazzjonali li għadu ma qabadx biżżejjed, iktar u iktar meta nafu li hemm rapport li kien imfassal tajjeb mill-Prof.

Stephen Calleja li jmexxi b'tant ġid diplomatiku l-MEDAC, dak li kien imsejjaħ l-Board of Review of Malta's Representatives Overseas, li jidher li waqaf.

L-Oppożizzjoni tistaqsi: X'sar minnu dan ir-rapport?

Kemm minnu ġie implimentat?

Hemm xi task force għalih?

Jew ġie abbandunat f'xi file tal-gvern għax ma jistax jiġi implimentat?

Forsi wasal iż-żmien li nerġgħu nikkummissjonaw rapport ġdid.

Qed ngħid dan għaliex nagħrfu li għandna diffikultajiet varji fl-ambaxxati tagħna biex inlaħħqu ma' dan is-settur kruċjali, ambaxxati li huma, kif diġà għedt, importanti u li jridu jiġu sostnuti sew.

F'dan però huwa tajjeb li jkun hemm iktar koperazzjoni u diskussjoni parlamentari dwar fejn il-gvern irid jiftaħ ambaxxati ġodda.

Għandhom dritt li jiddeċiedu waħedhom, imma kemm ikun ferm aħjar kieku niddibattu l-vantaġġi u l-iżvantaġġi li rridu nakkwistaw mingħand ambaxxati ġodda?!

M'għandniex niġu fir-redikolaġni li għax jinbidel gvern tingħalaq jew tinfetaħ ambaxxata oħra.

Naħseb li l-Kumitat għall-Affarijiet Barranin hemm bżonn jibda jara li l-ambaxxaturi li qed iservu jidhru quddiemu sabiex jirrapportaw fuq dak li jwettqu u fl-istess ħin iwelldu ideat ġodda u naraw il-valur u l-pożizzjoni strateġika ta' għaliex għandu jkollna ambaxxata f'post jew f'post ieħor.

F'dan naraw pożittivament li ser issir Kummissjoni Għolja fil-Ghana.

Jekk fhimna tajjeb - nisperaw li ma kienx diskors fl-arja - ser issir ambaxxata l-Ġappun.

Jekk dan huwa minnu, aħna naqblu.

Imma nistaqsu: X'sar minnu l-pjan ta' ambaxxati oħrajn, fosthom dik ta' Sao Paolo fil-Brażil?

Forsi jkun aħjar jekk nagħmlu strateġija vera ta' fejn qed nonfqu u fejn għandna nkunu.

Fir-rigward tal-konsli rrid ngħid li hawn għandu jkollna iktar sinerġija mill-konsli li għandna u ma' dawk il-konsli li hawn f'pajjiżna.

Mill-esperjenza tiegħi naf li ħafna huma ppreparati li jimxu 'l quddiem, li jgħinu sabiex jiżviluppaw aħjar ir-rapporti bejn l-istati.

Ħafna għandhom esperjenza varja li jġibu għalina, li xi drabi nqabbilhom ma' dawk is-senaturi li Ruma l-antika kellha.

Naħseb u nappella sabiex dak li kien sar sentejn ilu, meta ġibna l-ambaxxaturi u l-konsli f'daqqa, ikompli jsir.

Hemm bżonn napprezzaw iktar ħidmiethom u nikkordinaw iktar.

Irrid infakkar lil min qiegħed jismagħna kemm isir xogħol ta' assistenza liċ-ċittadini tagħna f'sitwazzjonijiet differenti li jsibu ruħhom fihom, fosthom dawk mediċi, imwiet, telfien ta' dokumenti tal-ivvjaġġar, u sfortunament anke persuni arrestati jew miżmuma.

Hawnhekk irrid infaħħar il-pożizzjoni pożittiva li kien hemm bit-tkomplija tal-ħidma magħrufa bħala Consuls-on-the-Move.

Din hija miżura tajba u għandha tiġi ssodata; anzi hemm bżonn li iktar konsli jkunu armati għaliha.

S'issa topera fl-Awstralja, f'Detroit u f'California fl-Istati Uniti tal-Amerika - ma nafx jekk hux anke f'Phoenix Arizona - fil-Kanada u fir-Renju Unit.

Kull sena s'issa rajna avvanzi u nittamaw li nibqgħu naraw avvanzi.

Prosit minn qalbna lill-konsli ta' pajjiżna.

Se nitkellem ftit dwar TradeMalta.

Tul din is-sena pajjiżna ra lill-Ministru attiv ħafna f'pajjiżi varji u aħna nieħdu pjaċir b'dan.

Nagħrfu d-diffikultajiet u l-kumplikazzjonijiet li wieħed jgħaddi minnhom, imma jridu jsiru vjaġġi u laqgħat bħal fl-Indja, il-Ġappun u l-Ghana.

Dawn huma tajbin u l-Oppożizzjoni ċertament issostnihom, però anke hawn hemm bżonn strateġija ċara ta' xi rridu u għal xiex nistgħu naslu verament.

Kif qegħdin fuq is-suġġett, irrid ngħid li l-Oppożizzjoni tapprezza u ssostni l-ħidma tal-Gvern li jkompli fil-linja li konna qbadna aħna, jiġifieri li jkollna rapport dejjem aħjaq mat-Tuneżija, li miexja sabiex issir iktar demokratika, l-Alġerija, il-Marokk u l-Eġittu.

Huwa essenzjali li nikkonċentraw iktar u nissodaw iktar ir-rabtiet tagħna, biss għandna bżonn strateġija aqwa u iktar ċara fuq dak li rridu naslu għalih.

Ċertament nagħrfu kemm hija importanti l-promozzjoni tal-kummerċ.

Għalkemm ikun hemm mumenti met nibda nistaqsi fejn hija TradeMalta, nemmen li għandha sehem determinanti xi twettaq.

Huwa tajjeb li jsiru missjonijiet varji bħal fl-Alġerija, il-Ġappun, il-Kroazja, il-Bulgarija, l-Etjopja u l-Portugall … Illum nistaqsu: Fejn ser immorru sal-aħħar ta' din is-sena u fis-sena li ġejja?

Għax ċerti drabi jkollna dubju jekk dawn il-missjonijiet humiex kordinati minn TradeMalta jew inkella humiex xprunati miż-żjarat Presidenzjali.

Hemm bżonn ta' viżjoni ċara ta' dak li se nagħmlu.

Għalhekk l-Oppożizzjoni tgħid li rridu nieħdu stocktake ta' dak li wettaqna, għax aħna noqogħdu pass lura meta naqraw tweġibijiet parlamentari pożittivissimi, forsi żżejjed.

Dan bħal, pereżempju, dak li kellna fuq il-viżta tal-Ghana, u hemmhekk insibu diskors bħal li TradeMalta fil-Ghana għamlet survey online mad-delegati Maltin, fejn aktar minn nofs irrispondew li kienu diġà qegħdin jippjanaw biex jużaw u jżuru l-Ghana, TradeMalta rċeviet numru ta' komunikazzjonijiet minn kumpaniji fil-Ghana biex jaraw fejn jistgħu jkabbru l-kummerċ tagħhom ma' intrapriżi Maltin, u TradeMalta qed taħdem biex issarraf dawn it-talbiet f'opportunitajiet għall-kummerċ.

Jiena nħoss li hemm bżonn li naraw ir-riżultati, jew almenu l-proċess lejn ir-riżultati.

Imma kif nafu, – u din hija l-kritika li niffaċċjaw bħala Gvern u bħala Oppożizzjoni – il-poplu huwa xettiku.

Hemm barra l-poplu ma jkunx dejjem konvint, u hawn hemm bżonn ferm iktar riżultati konkreti.

Nittamaw li nimxu 'l quddiem.

TradeMalta trid tagħraf iktar sehemha fl-istrateġija nazzjonali tagħna.

Biss, ladarba qed nitkellmu fuq dan is-settur, nixtieq u nittama li l-Ministru jkollu l-opportunità fir-replika tiegħu li jinforma lill-Kamra u jwieġeb fuq żewġ punti partikolari.

L-ewwel nett, x'qiegħed jiġri bl-istructural funds li TradeMalta għandha allokati għaliha.

Kif qed jintnefqu?

Qegħdin jintnefqu?

It-tieni, x'qiegħed jiġri mill-Joint Stakeholders Working Council?

X'pożizzjoni qed naraw u x'passi qed jiġu milħuqa?

Imma indipendentement minn dan, l-Oppożizzjoni hija inkwetata ħafna dwar il-pożizzjoni mal-pajjiż ġar u alleat tradizzjonali tagħna, l-Italja.

Sewwa għamel il-Ministru li ħa ħsieb li jiltaqa' mill-ewwel mal-kontroparti ġdid tiegħu l-Ministru Enzo Moavero Milanesi u jipprova jibni fuq rapport tajjeb li kellna mal-Ministru eċċellenti preċedenti Angelino Alfano.

Imma, kif qed naraw, kollox waqaf hemm, m'aħna naraw ebda ħeġġa daparti tal-bqija tal-Gvern.

U fuq dan l-Oppożizzjoni hija inkwetata u dan għax rajna diversi artikoli u editorjali, fosthom editorjal fuq il-ġurnal The Sunday Times tad-9 ta' Settembru, bit-titolu "Italy relations at crossroads".

Dan minħabba l-fatt li għadha ma saritx laqgħa uffiċjali bejn il-Gvern ġdid Taljan u dak Malti.

L-editorjal jgħid hekk:

Għal dan ma smajna assolutament xejn.

Il-Gvern għandu ħabta jagħlaq għajnejh u widnejh u jħalli kollox għaddej!

Aħna nifhmu l-pożizzjoni u l-komplikazzjonijiet, però huwa żball li ma jsirux l-isforzi biex niltaqgħu u nżommu r-relazzjoni taż-żewġ pajjiżi tajba ħafna.

Fil-passat kellna konflitti, imma qatt ma ġejna f'din il-pożizzjoni ta' impass, li fil-politika Mediterranja tagħna tixħetna lura.

L-esperjenza turi li meta l-pajjiżi tal-Mediterran ma jkunux magħquda, aħna mmorru lura, ma nsostnux lil xulxin u nitilfu kollha kemm aħna.

Dan l-inkwiet jikber aktar għalina li nħarsu mill-bank tal-Oppożizzjoni għax qed naraw lil pajjiżna jinqata' minn pożizzjonijiet oħrajn.

Ċertament qed immorru lura fir-relazzjonijiet mal-pajjiż l-ieħor ġar tagħna, il-Libja, li aħna meta konna fil-gvern ħdimna tant għalihom.

Lill-ambaxxaturi varji, bħal dawk li fakkart fil-bidu tad-diskors tiegħi, li kienu huma xprun ta' ħafna passi tajba.

Aħna nifhmu li hemm komplikazzjonijiet kbar.

Altru kif il-pajjiżi l-oħra jħarsu lejn il-pożizzjoni u altru kif iħares lejha l-poplu Libjan.

Nifhmu li hemm bżonn aktar paċi, stabbiltà, koeżistenza bejn il-poteri, partiti u bnedmin importanti, biss hemm bżonn aktar u ferm aktar rikonoxximent u għarfien tar-realtà li nbniet.

Hemm bżonn aktar sistemi u għajnuna sabiex dak li jridu l-Libjani, li huwa ferm aktar minn dak li trid il-komunità internazzjonali, iseħħ.

Hawn nistgħu ngħinu sabiex nagħrfu u nassistu lejn pożizzjoni komuni.

Dak li seħħ bl-inizjattiva Franċiża u bil-viżjoni Ewropea, li elezzjoni ġenerali se tbiddel dak li għedna llum, għandna nikkonsidrawh mill-ġdid.

Il-viżjoni Ewropea, li d-demokrazija se ġġib l-għaqda nazzjonali, li se jkun hemm armata waħda u li mhux se jkun hemm konflitti, naħseb li trid tiġi eżaminata mill-ġdid.

Hemm strutturi li bnew bilanċi interni, fejn persuni qed jiddominaw, wieħed irid jimxi magħhom b'attenzjoni kbira.

Kif qrajt dan l-aħħar:

Irridu nifhmu li d-demokrazija tfisser ukoll telf ta' poter ta' dawk li de facto għandhom illum.

L-istess artikolu jkompli jgħid hekk:

Hemm interessi varji ta' stati oħrajn ukoll fil-qasma bejn linji aktar sekulari u dawk aktar Iżlamiċi, kif ukoll dawk marbuta mal-fondi varji li kellu r-reġim ta' Muammar Gaddafi li huma miżmuma ffriżati.

Dan iwassalni għal-Libyan Investment Authority u l-produzzjoni u bejgħ taż-żejt.

Dak li għaddej għandu l-komplikazzjonijiet tiegħu, imma rridu nirrikonoxxu li pajjiżna qiegħed jinqata' minn dik ir-realtà.

M'għadniex daqshekk viċin tagħhom.

M'għadniex daqshekk interlokuturi bħalma konna.

Qed ngħid dan għax kellna numru ta' indikaturi - mill-bank tal-Oppożizzjoni dejjem - li minħabba fihom aħna preokkupati.

L-ewwel nett, l-Amabaxxatur futur ta' pajjiżna, li ġie approvat fil-Kumitat ta' Skrutinju, qalilna ċar u tond li diversi Libjani llum iħossu li aħna qed nabbandunawhom.

Din hija ferita għal diversi persuni li ħadmu sabiex ikun hemm il-ġid għaż-żewġ naħat.

Dan l-editorjal jitkellem dwar il-ħafna negozjanti Maltin li joperaw fil-Libja li gergru pubblikament dwar kemm mhumiex jiġu mħallsa u kemm jidher li mhux qed isibu appoġġ.

L-Oppożizzjoni ġustament tistaqsi x'qed jiġri.

X'qed tagħmel TradeMalta biex dan jiġi riżolt?

X'qed isir mill-Ministeru fuq dan?

S'issa rajna Gvern sieket u qiegħed fi skiet verament perfett!

It-tielet raġuni ta' inkwiet għall-Oppożizzjoni, u din forsi għalija hija l-aktar gravi, hija li aħna nifhmu li l-Ministru joħroġ stqarrija dwar il-konferenza li se ssir f'Palermo fit-12 u 13 ta' Novembru u jgħid li se jappoġġjaha.

Huwa tajjeb u naqblu.

Anke aħna nappoġġjawha, biss meta wieħed jikkonsidra li dawn huma ġirien importanti għalina, kont nippreferi u nippretendi ferm aktar.

Pajjiżna għandu jkun ferm aktar attiv u parteċipi.

Għandna nkunu nafu aktar dak li se jiġri.

L-aġenda li hemm bżonn li jkun hemm hija biex nagħtu sehem biex ngħinu lill-partijiet jaslu fejn iridu huma, aktar u aktar meta l-Gvern Taljan tkellem u għadu qed jitkellem mal-interlokuturi kollha, fosthom bi prominenza, mal-Ġeneral Khalifa Haftar, li nafu li kien anti-Reġim ta' Gaddafi u li daħal lura fil-pajjiż fl-2011.

Qed ngħidu li napprezzaw din il-ħidma, bħalma napprezzaw dik tal-mibgħut tal-Ġnus Magħquda, Ghassan Salam, imma rridu nagħtu sehem dirett u mhux inħallu f'idejn ħaddieħor.

Il-Libja jibqa' għalina lkoll pajjiż importanti u potenzjalment sinjur, li għandu rabtiet soċjo-ekonomiċi qawwija magħna.

Għalhekk aħna wkoll irridu nibqgħu għad-dispożizzjoni tal-partijiet u nieħdu sehem.

Il-paċi u l-istabilità rridu nagħrfu li nistgħu nassistu verament fihom billi ngħinu biex ikun hemm aktar negozju u tisħiħ tal-ekonomija.

Minn dan il-proċess, aħna fl-Oppożizzjoni qed naraw li dan il-Gvern huwa maqtugħ.

Għalina din hija pożizzjoni gravi ħafna għax għandna nindunaw li s-sehem tagħna jrid isir.

Dan il-poplu huwa grat lejna u huwa viċin tagħna u għandna nagħmlu l-isforzi kollha għalih.

Kif qegħdin fuq dan is-suġġett irrid insemmi wkoll il-każ li tqajjem u għadu indirettament jiddomina l-ġurnali lokali.

Il-Ħadd li għadda stess, il-ġurnal The Malta Independent tkellem fuq dan u ppubblika artiklu bit-titlu "Dirty Oil: Italians make another arrest; seize €55 million in assets".

Irrid infakkar li l-ġurnal Taljan Il Sole 24 Ore kien tkellem dwar il-kwestjoni taż-żejt, fejn pajjiżna, u magħhom l-operat tal-Ministeru, daħlu fin-nofs.

Kienet saret inkjesta interna, u huwa sewwa li saret u dwarha jien kont għamilt numru ta' mistoqsijiet parlamentari, imma minn liema tweġibiet din l-inkjesta, għalkemm tiddikjara li ma kienx hemm konnessjonijiet ma' dak li ġara, tasal għall-konklużjoni li tiddikjara li għandu jkun hemm grupp ta' ħidma biex jirrevedi l-proċedura addottata biex tiżgura li ċ-ċertifikazzjoni ssir verament skont dak li jitolbu l-konklużjonijiet.

U l-kliem preċiżi huma dawn:

"Il-proċedura ma tkunx waħda li tħalli lok ta' abbużi u li tissalvagwardja r-reputazzjoni u l-amministrazzjoni.".

Għalina tal-Oppożizzjoni din hija indikazzjoni ċara u nittamaw li dan issa jsir.

Sinjura President, irrid nitkellem ukoll fuq il-Venezwela.

Il-Partit Nazzjonalista ħareġ diversi drabi jikkundanna u jitlob lill-Gvern jikkundanna wkoll dak li qiegħed isir mill-President Maduro.

Dan huwa pajjiż importanti ħafna, u jekk għada pitgħada jkollna preżenza ta' ambaxxata f'xi reġjun, hemm ħafna x'nistgħu nagħmlu miegħu.

Inkwetajna aktar bir-rapporti li rajna, inkluż illum stess fuq il-ġurnal The Malta Independent, rapport li jibda hekk:

F'dan l-artikolu ntqal li għaddew $1.2 biljun u għaddew ukoll minn pajjiżna.

Nittamaw li jkun hemm aktar trasparenza u aktar sorveljanza min-naħa tal-Gvern fuq ħaġa li għalina hija gravi.

Se nitkellem dwar settur ieħor, anke biex il-Ministru ma jeħux l-impressjoni li qed nattakkah biss!

Aħna narawha xi ħaġa pożittiva ħafna li għandna rabtiet aktar diretti mal-Indja.

Il-fatt li issa hawn Kummissjoni Għolja Indjana u li kellna laqgħat għolja jservu biex nibnu aktar.

Anke l-fatt li l-Ministru mar hemm fid-19 ta' Settembru, madankollu hemm bżonn aktar direzzjoni ċara ta' dak li rridu, ta' x'natura ta' ftehim bilaterali rridu u ta' fejn sejrin fuq dan.

Dan huwa pajjiż li qiegħed jikber u li għandu tmexxija differenti minn ta' qabel, u forsi m'aħniex nagħrfu biżżejjed il-potenzjal sħiħ tiegħu.

Għandna trattat ta' estradizzjoni, assistenza legali reċiproka u għandna trattat fuq it-traffikar illeċitu, però naħseb li għandna opportunità kbira.

Però hija xi ħaġa iebsa meta wieħed jikkonsidra li fl-istess żmien li qed nissodaw mal-Indja rridu nirreġistraw u nitkellmu dwar il-ħruġ tar-Renju Unit mill-Unjoni Ewropea.

Anke hawn nilmentaw li mhuwiex isir dibattitu pubbliku biżżejjed dwar dak li se ngħaddu minnu.

Diversi setturi ser jintlaqtu, u ċ-ċittadin tagħna se jintlaqat ukoll.

Dan huwa settur ta' responsabbiltà kbira ħafna.

Bħala Oppożizzjoni nagħrfu li hija responsabbiltà politika akbar mis-soltu, proprju għax nafu li qegħdin immissu ma' diversi rabtiet li b'dan il-pass se jinqatgħu f'ċerti setturi, u fuq in-naħa l-oħra se jkun diffiċli jinbdew f'oħrajn eżistenti jew ġodda, li aħna nqiegħdu lilna nfusna għad-dispożizzjoni tal-Gvern.

Mhux biżżejjed, għalkemm ċertament li huwa tajjeb, li jkollna task force kummerċjali, għax hemm aktar xi jsir.

Hemm dawk li jistgħu jidhru partikolari, bħall-fatt li għandna madwar 80,000 persuna Maltija u Għawdxija li qegħdin fir-Renju Unit.

Jingħad li hemm 30,000 ċittadin li għandhom iċ-ċittadinanza Maltija diġà jgħixu hemm u hemm madwar 50,000 li huma ulied tan-nazzjonalità tagħna u li jistgħu japplikaw għaċ-ċittadinanza.

Għandna wkoll numru sew ta' studenti u akkademiċi, li nikkalkolaw li flimkien jaqbżu s-6,000, li huma marbuta f'universitajiet, bi preżenza soda, anke f'dik Skoċċiża.

Madwar nofs miljun turist mir-Renju Unit jiġu f'pajjiżna kull sena u madwar 100,000 imorru hemm għal raġunijiet varji.

Hemm ukoll l-aspett kummerċjali u hemm diversi kumpaniji li għandhom x'jaqsmu maż-żewġ naħat.

Hemm madwar €6 miljuni f'kummerċ li jista' jintilef.

Għandek ukoll l-aspett legali u għandek - għax qisu l-Prim Ministru huwa ċert li r-Renju Unit se joħroġ mingħajr ftehim - is-sitwazzjoni ta' wara għax sakemm hemm il-Kummissjoni nifhmu, imma kif ma jkunx hemm aktar il-Kummissjoni, u allura kull pajjiż irid jinnegozja mill-ġdid, hemmhekk irridu nippreparaw ruħna għaliha.

Huwa proprju minħabba f'dan l-inkwiet li jien u l-kollega tiegħi, l-Onor.

David Stellini, is-sena ta' qabel konna tlabna lill-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Barranin u Ewropej biex niddiskutu dan is-suġġett.

Hemm vantaġġi varji fuq dan.

Il-Ministru ġie għal waħda mil-laqgħat, però huwa post fejn il-Ministri, Segretarji Parlamentari u uffiċjali varji jistgħu jiġu jirrapportaw fid-diskussjonijiet.

Din mhux xi ħaġa tiegħu biss, mhux xi ħaġa tal-Ministru Helena Dalli biss, imma hija tal-Gvern kollu.

Iżda din qisu ħadd ma jrid jirrealizzaha, kulħadd irid iqegħedha f'dik il-kaxxa u tibqa' hemmhekk biss!

Għandna bżonn li l-ġurnali jirrapportaw u li aktar Maltin ikunu informati.

Sinjura President, riċentement għamilt mistoqsija parlamentari lill-Ministru fuq l-avviżi li qed isiru.

Huwa tajjeb li jsiru Malta, però huwa aktar importanti li jsiru barra minn Malta, u mir-rispons qalbi ma tantx ħabbtet!

Hemm bżonn li aktar nies isiru jafu.

U l-Ministru għandu bżonn is-sapport tal-Ministri kollha fuq din, u mhux jitħalla waħdu, għax l-effett u l-piż tar-responsabilità huwa kbir.

Issa nitkellem ftit dwar in-Nazzjonijiet Magħquda, il-Kunsill tal-Ewropa u l-Commonwealth.

Nixtieq li jkollna aktar ħin biex niddibattu dawn is-suġġetti għax hemm ħafna aktar x'jingħad dwar l-istrateġija futura tagħna.

Fin-Nazzjonijiet Magħquda l-Gvern qiegħed jaħdem biex fis-sena 2022 inkunu fil-Kunsill tas-Sigurtà.

Huwa tajjeb jekk nifhmu u niġu informati aħjar dwar dan.

Fil-Kunsill tal-Ewropa hemm numru ta' protokolli u konvenzjonijiet dwar suġġetti varji li hemm bżonn li niddiskutu l-importanza tagħhom biex naraw jekk għandniex nirratifikawhom.

Dwar il-Commonwealth irrid ngħid li nagħrfu li pajjiżna diversi drabi daħal bħala forċina għaliha, imma nittamaw li dawn l-isforzi jagħtu lura lil pajjiżna dak li aħna ħaqqna.

Fuq dan nittama li fir-replika tiegħu l-Ministru jinformana sewwa sew x'qed jiġri fuq is-Small States of Excellence.

Se ngħid xi ħaġa fil-qosor dwar id-diplomazija parlamentari li jsegwi l-Ispeaker, li wisq probabbli qiegħed fl-uffiċċju tiegħu jismagħna.

Tul din is-sena saru numru ta' konferenzi, kemm hawn, kif ukoll barra minn pajjiżna li hu pparteċipa fihom.

Fosthom kien hemm il-ftuħ tal-Konferenza tal-Parlament Internazzjonali għat-Tolleranza u l-Paċi, li jien, l-Onor.

Bedingfield u l-Ministru konna preżenti għaliha u flimkien rajna persuni mill-irkejjen kollha tad-dinja jipparteċipaw u li taw il-kontribut tagħhom.

Naħseb li lkoll għandna naqblu li dan huwa pass tajjeb li juri li pajjiżna għandu potenzjal kbir u għandu l-abbiltà ta' kif jasal għal ċerti affarijiet.

Fir-rigward tal-Kunsill għall-Maltin li Jgħixu Barra rridu wkoll nagħtu rikonoxximent għall-ħidma partikolari u verament tajba li qed iwettaq.

Il-Kunsill għall-Maltin li Jgħixu Barra huwa kreatura oħra li ġab fil-ħajja l-Partit Nazzjonalista, dak li ħafna drabi nisimgħu min-naħa tal-Gvern li f'25 sena m'għamel assolutament xejn, għamel ukoll il-Kunsill għall-Maltin li Jgħixu Barra!

Nemmen li l-Maltin jew il-persuni kollha li kellhom xi konnessjoni ma' pajjiżna u li qed jgħixu barra minn Malta, jew il-persuni kollha li kellhom konnessjoni ma' pajjiżna u li qed jgħixu b'xi mod magħna għandhom ikunu parti minnu.

Huwa tajjeb li jkollna programm fejn dawn in-nies jiġu f'pajjiżna u nagħtu aktar rabtiet, però hemm xi punti li jitolbu attenzjoni.

Irridu nibqgħu attenti għal kwesjonijiet varji taċ-ċittadinanza, b'mod partikolari dak li qed naraw fl-Awstralja.

Dan l-aħħar rajt artiklu miktub f'wieħed mill-ġurnali fl-Awstralja jħajjar il-ġenerazzjoni żagħżugħa tersaq 'il quddiem biex tieħu responsabbiltà politika.

Irrid infakkar li skont il-kostituzzjoni ta' dak il-pajjiż, ma tistax tkun deputat jekk ikollok ċittadinanza doppja jew tkun intitolat li titlobha.

Hemmhekk hemm ħafna persuni ta' demm u ta' nazzjonalità Maltija, u li aħna ħadna ħsieb nagħmlu l-emendi biex ikunu jistgħu jitolbu l-passaport biex ikollhom il-vantaġġi li aħna għandna.

Allura naħseb li għandu jkollna diskussjoni u nagħmlu sforzi mal-Gvern Awstraljan biex jippermetti lill-Maltin li jħallsu t-taxxi hemmhekk, li jagħmlu dak kollu li jitlob l-istat Awstraljan u li jobdu l-liġijiet tal-Awstralja, biex ikollhom ukoll id-dritt li jirrappreżentaw lill-poplu Awstraljan.

Fuq dan ninnotaw li l-pożizzjoni trid tiġi affrontata.

Hemm ukoll il-proġett tat-twaqqif tal-Istitut Kulturali Malti.

Dan qisu kull ministru tal-affarijiet barranin irid jaħrab minnu.

Nittama li taħt dan il-Ministru dan isir u jiġi fis-seħħ.

Qabel nagħlaq id-diskors tiegħi rrid nieħu l-opportunità biex min-naħa tal-Oppożizzjoni nirringrazzja lill-persuni li jaħdmu ġewwa l-Ministeru, mis-Segretarjat Permanenti 'l isfel, fi ftit kliem, lil min huwa verament impenjat għal pajjiżna f'dan il-Ministeru delikatissimu u determinanti għat-tkabbir u l-iżvilupp ta' pajjiżna.

Nafu x-xogħol li hemm speċjalment tul din is-sena partikolari, u napprezzaw id-diffikultajiet u l-komplikazzjonijiet li s-sitwazzjoni u l-isfidi ġodda l-ħin kollu jippreżentawlhom.

Irrid ukoll nirringrazzja lid-diversi kontributuri, kif ukoll lil dawk il-ġurnalisti kollha li jirrapportaw u jiktbu artikli fuq dan is-settur partikolari fuq il-ġurnali lokali u b'mod regolari jispejgaw xi jkun għaddej f'termini li jinftiehmu minn kulħadd.

Illum għandna wkoll nagħtu kredtu lill-predeċessur tal-Ministru Carmelo Abela.

Iż-żewġ naħat tal-Kamra għandna naqblu illi taħt l-Eks Ministru George Vella kien hemm direzzjoni għaqlija, intelliġenti, studjata sew, u kull dokument kien jiġi mifli minnu.

Irridu napprezzaw li l-Eks Ministru ħalla warajh kontribut li mhux faċli li ssegwih, però ċertament huwa miftuħ biex wieħed jibni fuqu.

F'din il-kariga huwa serva sew lil dan il-poplu li jrid il-ġid u jaħdem biex jikbru l-paċi, l-istabbiltà, id-demokrazija u d-difiża tad-drittijiet fundamentali tal-bniedem u kompla u ssoda numru ta' punti li ministri preċedenti għamlu.

Minn hawn huwa dmir tagħna li nsellmulu u nirrikonoxxu li ħadem ħafna u kien ikun dejjem ippreparat f'dak li jgħid u dak li jagħmel.

Naħseb li llum irridu nduru lura u naraw, waqt li qed niddiskutu din il-pożizzjoni, jekk aħna fil-politika barranija aħniex nimxu 'l quddiem.

Għandna nagħmlu din l-analiżi u dan biex nimxu 'l quddiem.

Sinjura President, għalkemm huwa minnu li hemm diversi punti oħrajn li jimmeritaw attenzjoni, irrid nillimita ruħi għal dawk li rajt rilevanti għal-lum.

Żgur, mhux forsi, li l-Oppożizzjoni deċiża li tibqa' forza pożittiva li tgħin sabiex il-politika barranija tmur 'il quddiem.

Filwaqt li nħarsu 'l quddiem, nittamaw li l-Ministeru jiġi msaħħaħ u li jkollu finanzi akbar allokati għalih.

Dan għalina huwa essenzjali sabiex il-pajjiż jikber u jirnexxilu jkun aktar relevanti fid-dinja tal-lum.

Għalhekk, filwaqt li nispera li tul din is-sena li ġejja jkollna ferm aktar dibattiti dwar il-politika barranija u ma jkollix għalfejn fid-dibattitu tal-baġit għas-sena li ġejja nerġa' nilmenta fuq dan in-nuqqas, nittama li l-Ministru jieħu din il-kritika bħala waħda oġġettiva, pożittiva, u ċertament u assolutament mhux personali, bl-għan li tgħin fit-tħaddim ta' Ministeru diffiċli u kkomplikat.

Nirringrazzjak.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

L-Onor.

EMANUEL MALLIA: Sinjura President, xtaqt nieħu din l-okkażjoni biex insellem il-memorja ta' ħabib tiegħi, l-Avukat George Cassar, li ta kontribut tant siewi lill-korp diplomatiku bħala Ambaxxatur fil-Libja u anke f'pajjiż ieħor.

Nixtieq ngħaddi l-kondoljanzi sinċieri tiegħi, u nispera li anke ta' din il-Kamra, lill-familjari tiegħu.

Nirringrazzjak.

IĊ-CHAIRPERSON: Nirringrazzja lill-Onor.

Fil-fatt, l-Onor.

Mifsud Bonnici għadu kif semma l-ambaxxaturi li ġew nieqsa, fosthom ukoll lill-Ambaxxatur Cassar.

L-Onor.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Sinjura President, aħna ningħaqdu mas-sentimenti tal-Onor.

Ċertament li George Cassar ħalla wirt kbir liż-żewġ naħat tal-Kamra.

Jien niftakru fi żmien il-gwerra tal-Libja.

Niftakarni niddiskuti miegħu diversi affarijiet fuq dak li kien qed jiġri.

Kienu sitt xhur tal-biża' għal pajjiżna.

Fortunatament, dawk is-sitt xhur għaddew minn fuqna, bqajna għaddejjin, u bħala pajjiż ma batejniex kif konna qed nibżgħu li se nbatu.

Nirringrazzjak.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

L-Onor.

DAVID STELLINI: Sinjura President, jien nixtieq inkompli fejn ħalla l-Onor.

Nirringrazzja liċ-Chairperson tal-Kumitat għall-Affarijiet Barranin, l-Onor.

Zammit Lewis, tal-opportunità li qed jagħtina biex inkomplu nagħmlu d-dover tagħna ta' skrutinju.

Ningħaqad ukoll mal-Onor.

Mallia fil-kondoljanzi li għamel.

Però nixtieq inwassal diversi lmenti lill-Ministru, speċjalment dawk li huma relatati mar-riżorsi umani u d-diplomatiċi li jaħdmu mal-Ministeru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ, mill-iżgħar sal-ikbar, jiġfieri sal-ambaxxaturi.

Nemmen li l-argument tiegħi assolutament mhuwiex partiġjan u politiku u ma qed nagħti ebda tort lill-Ministru.

Anzi se nagħmel diskors fuq il-kondizzjonijiet tagħhom għal tul ta' snin, jiġifieri minn qabel ma tela' l-Partit Laburista fil-gvern.

Nixtieq ukoll nitkellem ftit fuq suġġetti oħrajn bħal, pereżempju, l-immigrazzjoni, Brexit, u l-fatt li Malta issa daħlet bħala osservatur fl-Organisation Internationale de la Francophonie, jiġifieri l-pajjiżi li jitkellmu bil-Franċiż.

Dan huwa żvilupp tajjeb.

Nixtieq ukoll ningħaqad mal-Onor.

Mifsud Bonnici biex ngħid li anke jien naprezza ferm - u kultant anke nkun impressjonat - ix-xogħol li qed jagħmel l-Onor.

Anġlu Farrugia, l-Ispeaker tal-Kamra.

L-Onor.

Farrugia huwa wkoll Chairperson tal-iSmall Branches tal-Commonwealth Parliamentary Association u f'dak ir-rwol nara ħafna motivazzjoni, enerġija u entjużjażmu min-naħa tiegħu.

Narah jaħdem mill-qrib, u tassew napprezzah dak ix-xogħol għax naf li huwa importanti għal pajjiż żgħir bħal Malta li jkun preżenti f'dawn il-laqgħat.

Forsi nimpressjona ruħi għax qabel ma kontx insegwi mill-qrib.

Forsi l-Ispeaker ta' qablu wkoll kien jagħmlu dak ix-xogħol, però ma kontx naħseb li Speaker tal-Kamra jista' jkun daqshekk effettiv!

Fil-fatt, din tissejjaħ diplomazija parlamentari.

Sinjura President, ilbieraħ waqt id-dibattitu dwar il-vot tal-Uffiċċju tal-Prim Ministru, il-Prim Ministru spiċċa d-diskors tiegħu billi qal li jixtieq isib l-aqwa u l-aħjar nies biex jaħdmu mas-Servizz Ċivili!

Ovvjament, anke aħna mill-Oppożizzjoni nixtiequ li s-Servizz Ċivili jkollu l-aqwa u l-aħjar nies, però biex inti tattira lill-aqwa u l-aħjar trid toffrilhom l-aqwa u l-aħjar, trid toffrilhom kondizzjonijiet tajbin!

Il-Prim Ministru tkellem dwar in-nies li jaħdmu fis-Servizz Ċivili, jiġifieri mal-gvern, però s-suġġett tal-lum mhux fuq hekk.

Jien se nitkellem dwar id-diplomatiċi li huma parti minn closed department; jekk inti tkun diplomatiku ma tkunx uffiċjal li jaħdem fis-Servizz Ċivili.

Hemm metodi differenti ta' kif jidħlu ħaddiema fil-Ministeru għall-Affarijiet Barranin; hemm eżamijiet speċifiċi u dawk li jidħlu huma kollha nies professjonisti u speċjalizzati fis-suġġett.

Però nixtieq li l-kondizzjonijiet tax-xogħol tagħhom jitjiebu.

Qed ngħid hekk forsi għax jien għamilt żmien naħdem barra minn Malta u l-kondizzjonijiet tax-xogħol barra minn Malta ħafna drabi huma aħjar minn ta' Malta.

Nista' ngħid li d-differenza fil-pagi hija enormi.

Mhux qed nistenna li l-paga ta' first counsellor ta' ambaxxatur tkun daqs dik ta' pajjiżi oħrajn li forsi huma iktar sinjuri, però għandha almenu tirrifletti l-għoli tal-ħajja.

Jien narahom wisq baxxi l-pagi.

Jien naf - għax lill-Ministru lbieraħ kellimtu b'mod informali - li qed jaħdem mal-unions u li hemm sforzi biex dawn il-kondizzjonijiet jitjiebu Nista' ngħid li l-Oppożizzjoni taqbel ma' dawn l-isforzi.

Se nsemmi xi affarijiet li naħseb li għandhom jiġu konsidrati.

Diġà semmejt li l-pagi huma baxxi wisq.

Pereżempju, għandna tiġi wkoll esplorata l-possibbiltà, għaliex le, li jkun hemm xi forma ta' warrant.

Forsi l-kelma "warrant" mhix ġusta f'dan il-każ, imma għandu jkun hemm xi forma ta' ċertifikat mill-Ministeru jew minn xi tip ta' awtorità f'pajjiżna.

Jien nirċievi ħafna lmenti u nisma' ħafna dwar li l-promozzjonijiet għandhom ikunu iktar faċli u iktar trasparenti, fejn wieħed għandu jkun jaf għaliex ma ħax jew għalfejn ħa dik il-promozzjoni.

B'hekk ikun hemm iktar ġustizzja.

Id-duty mobile allowance huwa tip ta' benefiċċju li jingħata lid-diplomatiċi li qegħdin ibbażati f'Malta biex bil-lejl, fuq sistema ta' roster għal ġimgħa, jirrispondu t-telefon wara l-ħin tax-xogħol u għal dan jingħataw €100.

Naħseb li €100 huma ftit.

Forsi qed ngħid xi ħaġa żgħira, imma għal dawn in-nies tagħmel differenza kbira.

Għandha wkoll tingħata special allowance.

Qed ngħid dan għax, pereżempju, ftit iktar minn ġimgħa ilu kien hemm attakk terroristiku f'Tuneż, u waslitli l-informazzjoni li diplomatiku Malti kien qiegħed hemmhekk, u għal ftit - madwar xi nofs siegħa - ma nzertax kien fuq il-post fejn seħħ dak l-attakk terroristiku!

Allura naħseb li speċjalment diplomatiċi li jkunu qegħdin f'hardship posts bħal, pereżempju, il-Libja, u anke, to a lesser extent, it-Tuneżija, għandhom jingħataw ċertu tip ta' allowance għall-fatt li qegħdin f'postijiet perikolużi.

Għandu jkun hemm ukoll special allowance li tingħata lil kulħadd, anke lil dawk li qegħdin f'Malta.

Dan għaliex meta tkun diplomatiku u tkun qed trabbi t-tfal … Jekk, pereżempju, tkun f'Berlin, il-Ġermanja, għal tliet snin, lit-tfal tiegħek tibgħathom fi skola hemmhekk, u mbagħad ikun hemm ċirkostanzi li minħabba fihom il-ministru jsejjaħlek lura minħabba l-esiġenzi tas-servizz.

Naturlament jekk għandek tliet snin f'Berlin, it-tfal imorru l-iskola hemmhekk,u allur meta tiġi lura u t-tfal jirrilokaw lejn Malta.

Forsi tgħiduli, din mhijiex parti min-natura tad-diplomatiku?

Iva, imma hemm ċerta tbatija min-naħa tal-familja.

Anke r-raġel jew il-mara, filli jkollhom xogħol hemm, imbagħad iridu jerġgħu jiġu lura Malta u jsibu xogħol ieħor.

Hemm ċerta tbatija.

Naħseb li din it-tbatija għandha tkun rikonoxxuta mill-Istat Malti.

Naħseb li dawn huma affarijiet li għandhom jiġu kkonsidrati, anke biex jgħollu l-livell u l-prestiġju tal-korp diplomatiku.

Naħseb li kull persuna li taħdem fil-Korp Diplomatiku, mill-iċken sal-ikbar, huwa ambaxxatur tal-Istat Malti, jiġifieri qed jirrappreżentana barra minn Malta, u allura naħseb li għandna nuru ċertu rispett lejn dawn in-nies.

Nemmen li f'dan il-Parlament kulħadd huwa patrijott.

Naħseb li huwa importanti li nuru dan ir-rispett lejn il-Korp Diplomatiku, għax aħna nemmnu fl-Istat Malti, u bħala Oppożizzjoni u Partit Nazzjonalista nemmnu wkoll fil-career diplomats.

Jien nixtieq li l-Ministru jirrifletti dwar dawn il-benefiċċji li s'issa qatt ma eżistew u nemmen li kellhom jiġu introdotti snin kbar ilu, u mhux issa!

Pereżempju, fil-każ ta' dak id-diplomatiku li ħelisha ħafif f'dak li ġara ġewwa Tuneż, x'kien jiġri kieku weġġa' jew miet?

Kien ikun hemm xi tip ta' kumpens mill-Istat Malti?

Qed nimmaġina li ma kienx hemm, għalkemm forsi jien żbaljat.

Kieku ma kienx hemm nimmaġina li l-Istat Malti kien jikkonsidra li jagħti xi tip ta' kumpens ad hoc.

Però huwa tajjeb li l-gvern jibda jikkonsidra li d-diplomatiċi jkollhom, l-ewwel nett, xi forma ta' allowance ikbar jekk qegħdin, pereżempju, fil-Libja u mhux f'Ruma, minħabba li hemm iktar riskji u, it-tieni, li jkun hemm forma ta' mekkaniżmu biex jekk, allaħares qatt jinqala' xi ħaġa, il-familja tiegħu jew hu personalment ikollhom xi forma ta' kumpens.

IĊ-CHAIRPERSON: Ippermettili.

CARMELO ABELA: Sinjura President, irrid nagħmel punt ta' informazzjoni, imbagħad wara nikkummenta fuq il-punti li qed isemmi.

Fil-każ speċifiku tad-diplomatiku Malti fil-kwestjoni tal-attakk li kien hemm it-Tuneżija, jien ma jirriżultalix li dan huwa l-każ.

Mill-informazzjoni li għandi, ma kien hemm ebda diplomatiku Malti fil-viċinanzi ta' fejn seħħ dan l-attakk terroristiku.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

L-Onor.

DAVID STELLINI: Sinjura President, jien ovvjament kelli informazzjoni totalment differenti minn tal-Ministru, però ma nikkontestax.

Meta kont żgħir kelli esperjenza qasira li kont ngħix barra minn Malta u l-familja u l-ħbieb tiegħi kienu jgħiduli li huwa tajjeb li tmur taħdem barra minn Malta għax tiftaħ moħħok, barra minn affarijiet oħra.

Però meta tmur taħdem barra minn Malta tirrealizza kemm Malta, il-Maltin u l-kultura Maltija għandhom il-pożittiv tagħhom, daqskemm għandhom in-negattiv, kif hemm kulturi oħrajn li għandhom il-pożittiv u n-negattiv.

Però, wieħed mill-preġji tal-kultura Maltija hija li l-Maltin huma bieżla ħafna, il-work ethic tagħhom hija tajba ħafna, u din issibha f'kull persuna li lqtajt magħha fi Brussell, speċjalment dawk li jaħdmu fir-Rappreżentanza Permanenti, li wħud minnhom kienu u għadhom id-diplomatiċi li jagħmlu parti mill-Ministeru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ.

Allura xtaqt insemmi dan il-punt biex ngħid li jien, anke personalment - mhux qed nivvintaha mill-ajru din – iltqajt ma' diplomatiċi serji u dedikati ħafna f'xogħolhom bħal dawk li jaħdmu fir-Rappreżentanza Permanenti Maltija fi Brussell, li nsellmilhom minn hawnhekk, u nixtiqilhom ħafna iktar suċċessi.

Għalhekk naħseb li l-Ministeru għandu jagħmel minn kollox biex ikompli jtejbilhom il-kondizzjonijiet tax-xogħol, u fl-istess ħin ikun qed jattira iktar nies jiġu jaħdmu mal-Ministeru.

Malta għandha ekonomija li sejra tajjeb, però dak għandu l-pożittiv u n-negattiv.

Inti toħroġ mill-Università wara li tkun studjajt ir-relazzjonijiet internazzjonali jew l-EU Affairs, u dejjem għandek il-possibbiltà li ssib xogħol, pereżempju, fis-settur tas-servizzi finanzjarji jew tmur taħdem barra minn Malta, bħalma ħafna qed jagħmlu.

Allura l-Ministeru għall-Affarijiet Barranin u l-Promozzjoni tal-Kummerċ, kif ukoll is-Servizz Ċivili, dejjem qiegħed jikkompeti ma' employers oħrajn, ma' kumpaniji li jħaddmu nies fis-servizzi finanzjarji, u ma' dawk l-istituzzjonijiet Ewropej fi Brussell. fost oħrajn.

Allura, mhux biss trid iżżid ftit il-paga, imma trid tkun konxju li qed tikkompeti ma' pagi ferm ogħla.

Hawnhekk irrid nappella lill-Ministru dwar dik is-sejħa tas-second secretaries li ħarġet biex jiġu ingaġġati diplomatiċi.

Fil-bidu ta' Settembru ħarġu r-riżultati ta' din is-sejħa, però naf ukoll b'żgħażagħ li applikaw għal dawn il-pożizzjonijiet u għadhom qed jistennew ir-risposta.

Inħeġġeġ lill-Ministeru biex idaħħalhom, għax jien naf li fuq naħa l-Ministeru u d-direttorati għandhom bżonn ħafna nies, però ma nidħolx fid-dettall hawnhekk.

Nifhem li forsi għaddejjin mill-istadju tal-oġġezzjonijiet, u allura naf li wieħed irid jistenna dan l-istadju jgħaddi, però jekk jista' jitnaqqas il-ħin ta' stennija, tant l-aħjar!

Dan għaliex għandek iż-żgħażagħ li qed jipprovaw jidħlu fil-Korp Diplomatiku, u minkejja li l-kondizzjonijiet mhumiex tant tajbin, xorta ħerqana, għax ovvjament jogħġobhom dak ix-xogħol, u fl-istess ħin il-Ministeru għandu bżonn ħafna iktar nies.

Ma ninsewx li hawnhekk mhux qed nitkellmu fuq kull tip ta' persuna, imma fuq speċjalisti, jiġifieri nies li marru l-Università, li normalment jistudjaw ir-relazzjonijiet internazzjonali u jkomplu jistudjaw għall-Masters.

Huma nies speċjalizzati.

Min jistudja dan is-suġġett ma tantx ikun miftuħ biex jaħdem kull tip ta' xogħol.

Pereżempju, avukat jagħmel kors ta' avukat li jwasslu għal iktar opportunitajiet, huwa iktar versatili, imma jekk wieħed jistudja r-relazzjonijiet internazzjonali naħseb li jidħol bil-mira li forsi jidħol jgħallem l-Università u jsir akkademiku, jew inkella jidħol fil-Korp Diplomatiku.

Huwa importanti li nkunu konxji ta' dan il-fatt, għax anke meta tidħol fil-Korp Diplomatiku, ma tistax tmur awtomatikament f'dipartiment tal-gvern għax ma tkunx uffiċjal tas-Servizz Ċivili.

Allura qisek tidħol fi sqaq.

Għaldaqstant, huwa importanti li nkomplu niftħulhom l-opportunitajiet fi ħdan il-Ministeru.

Sinjura President, għandi lment li ili ħafna nisimgħu u jitolbuni biex inwasslu fil-Parlament.

Ma nistax nifhem għalfejn iddaħħlu senior programme officers – huwa sewwa li ddaħħlu u m'iniex nikkontesta dan – li huma uffiċjali u mhux diplomatiċi, għax dawn m'għamlux l-eżami tal-Ministeru biex jidħlu, bħalma għamlu s-second secretaries li semmejt ftit ilu, u kif daħlu fil-Ministeru wħud minnhom diġà marru f'diversi postijiet tax-xogħol, anke f'postijiet sbieħ!

Għalfejn daħlu s-senior programme officers u dak in-numru kbir ta' diplomatiċi li hemm fil-Ministeru, li ilhom ħafna jistennew biex jieħdu post, ma tteħdux?

Lil dawn qabżuhom!

Dawn ġodda!

Senior programme officers mhumiex mħarrġa bħala diplomatiċi, m'għandhomx it-taħriġ neċessarju.

Forsi veru għandhom l-esperjenza tal-Presidenza Maltija fil-Belġju, għax ħafna minnhom għandhom, però ma għaddewx mill-eżami tal-Ministeru.

Għalfejn dawn is-senior programme officers qabżu lill-oħrajn?

Jista' l-Ministru jinformana jekk teżistix policy ta' min jintagħżel u għalfejn għal dak il-post ta' xogħol speċifiku?

Pereżempju, hemm kriterji li jiggwidawk lil min tibgħat u fejn?

Safejn naf jien, qatt ma kien hemm dik il-forma, la fi żmien il-Partit Nazzjonalista fil-gvern u lanqas issa.

Però, jista' jkun hemm rotazzjoni ta' postijiet ta' xogħol u, pereżempju, jekk tagħmel tliet snin f'hardship post xi mkien b'riskju, it-tliet snin ta' wara tkun f'post tax-xogħol iktar faċli, bħal Ruma.

Jew jekk inti, pereżempju, kont il-Libja, wara tiġi Malta u jekk inti qiegħed Malta, wara Malta tmur il-Libja, għax wieħed faċli u l-ieħor iktar riskjuż.

Kont qed nitkellem ma' ambaxxaturi barranin u qaluli li din issir.

Għandna bżonn nibdew naħsbu għal dawn it-tip ta' metodi.

Naf li hemm uffiċjali li ilhom f'postijiet tax-xogħol bejn għaxar snin u saħansitra 20 sena kontinwi, imbagħad hemm oħrajn li ilhom ħafna bbażati f'Malta u baqgħu f'Malta, f'Palazzo Parisio.

Fil-fatt, qed jgħiduli li ilhom hemm iktar minn ħames snin.

Dawn in-nies igergru li lanqas darba ma kellhom duty abroad u lanqas għal sempliċement konferenza ma jattendu.

M'għandux ikun hemm xi forma ta' bilanċ?

Għalfejn dawk is-senior programme officers li daħlu ġodda marru, mentri dawn id-diplomatiċi li ilhom Palazzo Parisio għal iktar minn ħames snin ma marrux?

Għalfejn hemm oħrajn li ilhom bejn għaxra u 20 sena f'post ta' xogħol?

M'għandux ikollna xi forma ta' policy?

Madwar sena ilu għamilt mistoqsija parlamentari numru 2,936 lill-Ministru.

Mhux se nsemmi d-diplomatiku, però dan id-diplomatiku ġie lura ħesrem, mingħajr ma spiċċa t-terminu tiegħu ta' tliet snin.

Naf li kien hemm każijiet oħrajn, tal-inqas hemm tnejn li naf bihom jien, minn tliet pajjiżi differenti, li wkoll talbuhom jiġu lura.

Fit-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari il-Ministru rrispondieni li dan id-diplomatiku partikolari ġie lura minħabba l-esiġenzi tas-servizz.

Jekk fil-każ ta' dawn it-tliet persuni jidher li ma kien hemm l-ebda passi dixxiplinarji kontrihom, għax safejn naf jien, ma għamlu xejn ħażin, u allura ma tteħdux passi kontrihom …

Mhux qed nidħol fuq il-każi partikolari u mhux se nsemmi ismijiet, però qed nitkellem dwar policy.

Jekk persuna tiġi lura minħabba l-esiġenzi tas-servizz, għandu jkun hemm policy dwar l-esiġenzi tas-servizz?

X'inhuma l-esiġenzi tas-servizz?

Tal-inqas għandu jkun hemm kriterji biex l-affarijiet ikunu iktar trasparenti u allura iktar ġusti.

Jekk iġġib persuna lura - u ħsadtha lil din il-persuna għax din trid tiġi lura bil-familja, filli qiegħda hemm għaddejja bil-ħajja normali, it-tfal imorru l-iskola, il-mara taħdem u f'daqqa tgħidilha biex tiġi lura – m'għandux almenu jkollu risposta iktar ċara milli "li hekk jitolbu l-esiġenzi tas-servizz"?

M'għandekx tagħtih ċerti raġunijiet għaliex ġibtha lura?

Jekk inti tagħmel kriterji u lil din il-persuna tgħidilha li ma tilħaqx xi kriterju u allura se ġġibha lura, almenu jkollok fuq xiex isserraħ u tkun tajtha tweġiba sodisfaċenti.

Jien personalment m'iniex kuntent bit-tweġiba li tajtni, li dan inġieb lura minħabba l-esiġenzi tas-servizz!

Naħseb li dawn huma affarijiet li jekk jitranġaw nattiraw iktar nies għall-korp diplomatiku.

Mhux biss nattiraw iktar nies, imma jkollna output aħjar fuq livell internazzjonali, ikollna iktar nies motivati u allura jaħdmu iktar bil-qalb għal Malta.

Sinjura President, issa se nitkellem ftit dwar l-uffiċini tal-Ministeru b'mod ġenerali.

Jien naħseb li wasal iż-żmien li l-Gvern jinvesti iktar f'Palazz Parisio biex mhux biss jitjieb l-ambjent u l-motivazzjoni, imma jitjiebu wkoll ċerti affarijiet ta' saħħa u sigurtà.

Il-Gvern qed jgħid li għandu surplus u huwa tajjeb li l-Ministru jagħfas fuqha mal-Ministru għall-Finanzi, biex jinvesti iktar fuq il-post tax-xogħol.

Dan ukoll huwa importanti għan-nies li jaħdmu hemmhekk, għar-riżorsi umani.

Però, xi ħaġa agħar minn hekk, hija l-intenzjoni li jkun hemm dak l-uffiċċju fi Triq Zekka, fil-Belt Valletta.

Milli jidher dan huwa ħanut u l-Ministeru għandu l-intenzjoni li anke għal żmien temporanju jibgħat lid-diplomatiċi jaħdmu minn hemm.

Però jidher ċar li huwa post magħluq, mingħajr arja għax m'hemmx twieqi u naħseb li hemm problemi ta' ċirkolazzjoni tal-arja.

Dan huwa demotivanti ħafna għal min jaħdem f'dak l-ambjent, iżda s'issa għadhom ma marrux.

X'inhuma l-kriterji ta' kif u lil min se jibgħat jaħdmu hemmhekk?

Hemm ħsieb u pjan biex ikun hemm xi forma ta' emergency exit f'każ ta' ħruq?

Naħseb li għandu jkun hemm.

Dawn huma kummenti li qed nirċievi mingħand id-diplomatiċi li jaħdmu mal-Ministeru.

Huwa tajjeb li nsemmu wkoll li dan l-aħħar il-Ministeru tilef ħafna diplomatiċi, ovvjament għax dawn il-kondizzjonijiet ma jogħġbuhomx!

Dawn qed jitilqu għax ikunu demotivati u jsibu xogħol aħjar.

Ma naħsibx li jkunu demotivati minħabba l-Ministru, però minħabba l-kondizzjonijiet kollha li semmejt, li akkumulaw mill-passat.

Il-Ministru, u anke aħna fl-Oppożizzjoni, għandna d-dmir li niġu nressquhom hawnhekk fil-Parlament u l-Ministru għandu r-responsabbiltà li jimplimenta.

Niġi issa għall-għażla tal-ambaxxaturi, li wkoll huwa punt importanti.

Carmelo Mifsud Bonnici, huwa tajjeb li l-Gvern jibagħtilna hawnhekk l-ambaxxaturi li appunta b'mod politiku, mhix problema, għax il-gvern għandu l-prerogattiva li jagħżel hu lil min jibgħat ambaxxatur, però ma rridux ninsew li hemm career diplomats, hemm numru ta' nies li huma diplomatiċi u esperti fuq is-suġġett u kull darba qed jinqabżu.

Mhux qed ngħid li għandek tibgħat biss career diplomats, imma għandu jkun hemm bilanċ, għandu jkun hemm perċentwal u policy li permezz tagħha, pereżempju, 30% jkunu appuntati politikament u 30% jkunu career diplomats.

Jagħmilha l-gvern, imma almenu jkun hemm ċerti policies u mhux kollha, jew kważi kollha, ikunu magħżulin b'mod politiku.

Ma naħsibx li għandu jkun il-każ.

Issa se ngħid kelmtejn dwar Brexit.

Jien sodisfatt bil-mod kif il-Kumitat għall-Affarijiet Barranin u Ewropej qed imexxi fil-kwestjoni ta' Brexit għax qed jagħtina ċans li nistaqsu mistoqsijiet pertinenti, però lbieraħ fil-Kumitat tal-Affarijiet Interni fil-House of Commons kien hemm Ministru li ammettiet li fil-każ ta' ċittadini tal-Unjoni Ewropea fir-Renju Unit, jekk ma jkunx hemm ftehim, jekk ikun hemm a no deal scenario, jiġifieri Brexit mhux ordnat, l-employers fir-Renju Unit ikollhom l-obbligu jiċċekkjaw jekk il-ħaddiema mill-Unjoni Ewropea, fosthom dawk Maltin, għandhomx verament id-dritt li japplikaw għal settled status.

Din hija xi ħaġa li tinkwetana u l-Gvern Malti m'għandux tort fiha, imma toħloq ħafna inċertezza.

Jiġifieri, huwa importanti li l-Ministeru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ ikompli bil-kampanja u jżid ħafna d-doża tagħha fl-ibliet, mhux biss f'Londra, imma anke f'Cardiff, Belfast u Glasgow jew Edinburgh, jiltaqa' mal-komunità Maltija u jinformahom eżatt x'inhuma d-drittijiet tagħhom u jfehemhom il-proċess.

Sinjura President, se nagħlaq billi ntenni l-ideat li poġġejt hawnhekk f'dan id-diskors tiegħi, jiġifieri l-miżuri li nixtieq nara li jittieħdu għad-diplomatiċi.

Nixtieq li l-pagi jogħlew; għandha tiġi esplorata l-possibbiltà ta' xi tip ta' liċenzja, ta' warrant; il-promozzjonijiet għandhom ikunu aktar faċli u trasparenti, u li għandu jingħata xi forma ta' allowance speċjali.

Nirringrazzjak.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

Skada l-ħin disponibbli għan-naħa tal-Oppożizzjoni.

Issa l-ħin kollu li fadal huwa għan-naħa tal-Gvern.

L-Onor.

GLENN BEDINGFIELD: Sinjura President, segwejt id-dibattitu kollu ta' dan il-Ministeru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ u nista' ngħid li kien hemm ħafna punti li dwarhom naħseb li naqbel maż-żewġ kelliema tal-Oppożizzjoni.

Però, kien hemm oħrajn li niskanta kif għadhom jirrepetu u jqajmu ċerti affarijiet bħal, pereżempju, jistaqsu fuq iċ-ċaqliq ta' ambaxxaturi jew membri tal-Korp Diplomatiku u jistaqsu jekk huwiex fl-interess tas-servizz jew huwiex fl-interess tal-partit.

Dan meta l-Partit Nazzjonalista jaf x'jiġifieri li jkun fl-interess tas-servizz, għax għall-Partit Nazzjonalista fl-interess tas-servizz kien ifisser li lill-ambaxxaturi kien jibgħathom jilagħqu l-bolol il-posta, jew skrivani fil-qorti!

Meta nitkellmu fuq l-interess tas-servizz irridu nkunu ċari u onesti.

Naf b'aktar minn każ wieħed ta' kif filli kien hemm nies li kienu ambaxxturi u filli qasmu t-triq faċċata u spiċċaw jilagħqu l-bolol!

L-istess huwa fil-każ tal-appell li sar illum dwar il-ftuħ tal-ambaxxati.

Mela le, l-ambaxxati jridu jinfetħu bil-għaqal - għalhekk għandna surplus għax naħdmu bil-għaqal – u mhux ikollna ambaxxati li niftħuhom għal sena jew tnejn, bħalma ġara, pereżempju, fl-Ungerija, fejn ftaħna ambaxxata u wara ftit tas-snin għalqnieha.

Naħseb dak kien rekord!

L-istess ġara l-Isvezja, ftaħna ambaxxata fi Stokkolma fl-2000 u f'nofs l-2005 għalaqnieha.

Jiġifieri dwar dawn l-eżempji li ġibt ma nistax naqbel, għalkemm naqbel li għandhom jifetħu aktar ambaxxati bil-għaqal u li jkun hemm aktar ippjanar.

Imma allaħares insegwu dawk iż-żewġ eżempji li tajt, li saru taħt amministrazzjonijiet preċedenti, għax ma naħsibx li konna nkunu qegħdin nagħmlu sew!

Hawnhekk naqbel mal-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici li tkellem fuq l-importanza tal-Ministeru għall-Affarijiet Barranin u l-Promozzjoni tal-Kummerċ, għax ħafna xogħol minn dan il-Ministeru huwa xogħol li ma jidhirx.

Pereżempju, fejn ikun hemm ftehim ma' pajjiżi barranin u ma' kumpaniji barranin, ix-xogħol li jsir mill-Ministeru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ huwa xogħol li ħafna drabi jkun xogħol li jsir minn wara l-kwinti, xogħol li ma jidhirx, imma li jwassal biex ministeri oħrajn ikunu jistgħu jaqdu l-funzjonijiet tagħhom tajjeb, fosthom anke fil-ħolqien tal-ġid li, għalina, bħala Gvern huwa prijorità.

U għax tajna ħafna prijorità lill-affarijiet barranin, miegħu żidna wkoll il-promozzjoni tal-kummerċ.

Illum huwa importanti aktar minn qatt qabel li jkollna l-promozzjoni tal-kummerċ għax inħossu li l-kummerċ lejn pajjiżna huwa settur importantissimu biex iġib ix-xogħol lejn Malta u biex jiżdiedu l-opportunitajiet.

Għalhekk illum għandna Ministeru li huwa ffokat fuq ir-relazzjonijiet tagħna ma' pajjiżi diversi fuq livell bilterali u multilaterali fejn jidħlu organizzazzjonijiet.

Sinjura President, din is-sena kelli x-xorti li nara dan ix-xogħol tad-diplomazija mill-qrib, kelli x-xorti li nattendi flimkien mal-Prim Ministru u mal-Ministru Abela għall-Assemblea Ġenerali tan-Nazzjonijiet Magħquda.

Nista' ngħid li meta konna New York stajt nara li l-Prim Ministru, minkejja li ġej minn stat żgħir, igawdi ċertu rispett fost mexxejja oħrajn.

U mhux qed ngħid li dan huwa biss għal din l-amministrazzjoni, imma nifhem li anke fl-amministrazzjonijiet preċedenti dan qatt ma xekkel il-ħidma internazzjonali, kien min kien fil-gvern.

Hemmhekk il-Prim Ministru, fost affarijiet oħrajn, tkellem dwar l-isfidi globali li għandna u, bla dubju, tkellem dwar l-isfida tal-immigrazzjoni, li għandha tkun indirizzata b'mod globali, mhux minn xi pajjiż wieħed, jew minn xi pajjiż ieħor, jew minn grupp ta' pajjiżi, imma fejn hemm sfidi globali għandhom ikunu indirizzati b'soluzzjonijiet globali.

Il-Prim Ministru tkellem ukoll fuq l-użu tat-teknoloġija, dwar kif għandna nindirizzaw ċerti problemi li jinħolqu.

Hemmhekk kelli wkoll l-opportunità li nattendi għal numru ta' laqgħat bilaterali li kellu l-Ministru Carmelo Abela, partikolarment f'laqgħa ewlenija, fosthom mal-Ministru tal-Affarijiet Barranin tal-Libja, pajjiż li sfortunatament għadu għaddej minn perjodu ta' instabbiltà.

Jalla dan il-perjodu ma jdumx ma jintemm u nittamaw li l-elezzjonijiet li għandhom isiru fil-Libja jħallu r-riżultati li għandhom iħallu ħalli fl-aħħar dan il-pajjiż jerġa' jieħu r-ruħ.

Il-Libja huwa pajjiż ġar tagħna, ħafna Maltin kellhom kumpaniji hemmhekk u kien hemm ħafna Maltin li kienu jaħdmu u jdaħħlu s-salarju tagħhom minn hemmhekk.

Li rridu aħna huwa li jerġa' jkollna stabilità fil-Mediterran ħalli jkomplu jitkattru l-opportunitajiet.

Iż-żewġ kelliema li kellna llum tan-naħa tal-Oppożizzjoni kienu kelliema li tista' tirraġuna u titkellem magħhom.

Nistgħu ma naqblux fuq mitt ħaġa, anzi fuq elf ħaġa, imma nistgħu nitkellmu.

Imma hemm elementi oħrajn fil-Partit Nazzjonalista li donnhom għadhom ma jridux jisimgħu.

Mhux se nipponta subgħajja lejn ħadd, però kieku qegħdin hawn mhux se niddejjaq lanqas.

Dawn qabdu l-istess kantaliena u baqgħu għaddejjin jipprovaw jagħmlu l-ħsara lil Malta kull fejn ikunu.

Tiġux tgħiduli li mhux dak hu l-interess ta' ċerti elementi fil-Partit Nazzjonalista.

Għalhekk mhux qed ngħid "il-Partit Nazzjonalista", imma qed ngħid "ċerti elementi fil-Partit Nazzjonalista".

Dawn qed jirrepetu l-istess diskorsi, l-istess allegazzjonijiet u l-istess gideb li ilu jingħad għal tant xhur, iġibu politiċi barranin biex jgħidu kontra Malta, u minn fuq jgħidu li aħna qed nagħmlu l-ħsara lil Malta!

Għax dik is-sabiħa!

Mela aħna nagħmlu l-almu kollu tagħna, naraw kif inġibu x-xogħol, il-Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ imur iżur pajjiżi differenti - l-Onor.

David Stellini semma x-xogħol imprezzabbli li għamel l-Ispeaker fejn tidħol id-diplomazija - imbagħad ikollok dawn l-elementi li jgħidulna li aħna qegħdin nagħmlu l-ħsara lil pajjiżna barra minn Malta bid-deċiżjonijiet li qegħdin nieħdu hawnhekk!

Din hija l-istess storja!

Din mhux l-ewwel darba li kien hemm elementi fil-Partit Nazzjonalista li kienu jagħmlu ħsara barra minn Malta.

Din nafuha fis-snin 80 meta kien hawn kampanja ta' terrur tal-bombi, kienu jagħmlu l-files dak iż-żmien, kienu jqassmu d-dossiers, li wieħed minnhom jidhirli li kien jismu 'Is Malta Burning?', u kienu jagħmlu ħafna allegazzjonijiet dwar bombi.

Għax ħaġa tal-iskantament, kull meta jkun hawn il-Partit Laburista fil-gvern dejjem jitfaċċaw il-bombi!

Issa jekk il-Partit Nazzjonalista jrid ikun jaf fuq il-bombi, naħseb li jafu lil min għandhom jistaqsu!

Il-kampanja li qed jagħmlu llum mhijiex kampanja differenti milli kienu jagħmlu f'dawk iż-żmenijiet biex jagħmlu ħsara lil Malta 'l barra minn xtutna, u ma joqogħdux jgħidulna li huma ma jiddettawx lill-barranin x'għandhom jgħidu meta jiġu biex jitkellmu kontra Malta.

Intom qegħdin tagħmlu l-ħsara għax dawn il-politiċi jkunu briefed sew, kif jaqblilhom ċerti nies, ħalli jgħidu dak li għandhom jgħidu.

Illum waranofsinhar reġgħu komplew bl-allegazzjonijiet, u din id-darba kien il-Viċi Kap tal-Partit Nazzjonalista li kompla jagħmel allegazzjonijiet, għalkemm kien żbaljat meta qal li l-Partit Laburista kien għadu ma ċaħadx li Egrant hija tiegħu.

Fil-fatt, il-Partit Laburista kien ċaħad dan il-gideb ripetut kollu permezz ta' dikjarazzjonijiet tal-Kap Eżekuttiv tal-Partit, u dan l-istess fatt joħroġ ukoll minn dak li sar u mill-inkjesta stess.

Miegħi ġibt il-konklużjonijiet tal-inkjesta, u jalla u nittama li l-inkjesta sħiħa ma ddumx ma tkun ippubblikata, forsi xi darba naqtgħuha darba għal dejjem.

Imma jekk wieħed joqgħod jara l-inkjesta, jew aħjar il-konklużjonijiet tal-inkjesta, isib li l-esperti forensiċi, Forensic Accountants Harbinson Forensics, f'paragrafu 277 jikkonkludu:

Jiġifieri min ġie jagħmel il-mistoqsijiet hawnhekk għamilhom jew għax ma jafx jaqra, jew għax ried jagħmel insinwazzjonijiet biex jerġa' jqajjem il-każ, ġaladarba f'pajjiżna l-ġimgħa d-dieħla se jkollna kummissjoni oħra importanti li dan il-Gvern irid jaħdem id f'id magħha biex jirranġa ċerti affarijiet li hemm bżonn ikunu rranġati.

U hemm aktar, apparti minn dan, hemm ukoll dak li qal il-Maġistrat:

"Jirriżulta pprovat li Egrant, flimkien ma Tilgate u Hearnville, kienu kumpaniji bi struttura identika li kienu ġew imwaqqfa f'Lulju tal-2013 u li Brian Tonna kien l-ultimate beneficial owner tagħhom.".

Mela min illum ipprova jagħmel il-mistoqsijiet biex jipprova jorbot lill-Partit Laburista mal-kumpanija Egrant, għamilhom biex iqarraq u bl-ebda skop ieħor, u din ngħidha b'responsabbiltà.

Qed nikkwota mill-konklużjonijiet prinċipali tal-inkjesta Egrant.

Ma naħsibx li għandi għalfejn inpoġġiha fuq il-Mejda tal-Kamra għax jidhirli li diġà tqiegħdet.

Ma nafx, imma jekk hemm bżonn nerġa' npoġġiha fuq il-Mejda tal-Kamra ħalli issa ma jkollux skuża, jista' jiġi jaqraha hawn, forsi jikkopjaha u jeħodha miegħu d-dar u jitgħallimha bl-amment, ta' min hi l-kumpanija Egrant!

Imbagħad hemm affarijiet oħrajn.

Mela ejjew ngħidu li min għamel il-mistoqsijiet illum, l-Onor.

David Agius, ma qrahx dak ir-rapport tal-konklużjonijiet.

Ejjew ngħidu li ma qrahx, għax kieku ma kienx jagħmel il-mistoqsijiet li għamel illum, għax kellu iswed fuq l-abjad minn esperti forensiċi, minn Maġsitrat indipendenti, dwar ta' min hi l-kumpanija Egrant!

Mela għandna lill-Onor.

Simon Busuttil li għadu jemmen li Egrant hija tal-familja Muscat u għandna lill-Onor.

David Agius li mhuwiex jemmen li hija tal-familja Muscat, għax kieku ma kienx jagħmel il-mistoqsijiet biex ikun jaf jekk din il-kumpanija hijiex tal-Partit Labursita jew le.

Ġaladarba issa għamel dawn il-mistoqsijiet ifisser li m'għandux dubju li l-firem fuq id-dokumenti li kienu ppreżentati lill-Maġistrat kienu firem foloz.

Simon Busuttil, probabbilment għadu jemmen li huma firem oriġinali għax għadu jgħid li Egrant hija tal-familja Muscat.

David Agius mhux qed jemmnu dak id-dokument u qed jgħid, jew aħjar qed jistaqsi - għax inkella jekk tgħidlu li qed jgħid, jieħu għalih! - ta' min hi l-kumpanija Egrant.

Mela allura qed jemmen li l-firem huma foloz u naħseb li din hija l-ewwel darba li għandna Viċi Kap tal-Partit Nazzjonalista, li bil-konsegwenza ta' dak li qal, qed jirriżulta li hu jemmen li l-firem fuq dokumentazzjonijiet li rċieva l-Maġsitrat kienu firem foloz.

Jekk irid nista' nerġa' naqralu forsi fl-aħħar jitgħallem ta' min hi ħalli ma jibqax jagħmel mistoqsijiet!

Illum, apparti dan is-suġġett li tkellimt dwaru, kien hawn dikjarazzjoni xokkanti oħra min-naħa ta' membru tal-Oppożizzjoni.

Qed nirreferi għad-dikjarazzjoni li għamel l-Onor.

Claudio Grech, li diġà tkellimt fuqha dalgħodu u anke poġġejt ir-rapport li kien hemm fuq il-midja tal-Malta Today fuq il-Mejda tal-Kamra.

Hija dikjarazzjoni xokkanti u diżgustanti li tqabbel nies max-xadini, sempliċement għax għandhom il-kulur tal-ġilda skura, kulur tal-ġilda differenti minn tagħna.

Jekk ma tridx, dan huwa l-kelliem tal-Oppożizzjoni dwar il-bnenesseri tal-familja, il-persuna li għada pitgħada tista' tkun qiegħda tieħu ħsieb dan is-settur.

IĊ-CHAIRPERSON: Ippermettili, Onor. Bedingfield.

L-Onor.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Sinjura President, bil-permess tal-kollega, irridu nkunu ġusti mal-Onor.

Claudio Grech li skuża ruħu fuq din il-ħaġa.

GLENN BEDINGFIELD: Kont se nasal għaliha.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Imma inti qed iddum wisq biex tasal għaliha, allura aħna rridu nħaffuk biex tgħidha malajr!

Ċerti drabi wieħed jgħid … Is-sitwazzjoni llum hija ċċarata.

Grazzi.

GLENN BEDINGFIELD: Fil-fatt, dak li kont se ngħid jien, ippreċedejtni, però jien mhux apoloġija kont nistenna, kont nistenna li l-Partit Nazzjonalista jikkundanna dak id-diskors.

Dak huwa l-aktar kumment razzist li smajt minn politiku f'dawn l-aħħar snin.

Ħadd qatt, l-ebda politiku li niftakar jien, ma qabbel persuni ta' kulur differenti max-xadini.

Imbagħad nagħmlu apoloġija u jgħaddi kollox!

Dak kien ħaqqu kundanna mill-Partit Nazzjonalista u l-Partit Nazzjonalista kellu jiddisassoċja ruħu ma' dak il-kumment, kument li ma naħsibx li jirrifletti kif jaħsibha l-pajjiż.

Mela le, hawn elementi razzisti, hawn elementi li huma kontra n-nies barranin u, sfortunatament, illum għandna Oppożizzjoni li qed tkompli tiffumenta dan id-dibattitu kontra persuni barranin, li qegħdin jiġu Malta għax qed jaraw f'pajjiżna art tal-opportunitajiet u qegħdin jiġu hawnhekk biex isibu xogħol, li ħafna minnhom, kif kelli diġà l-okkażjoni li ngħid, huma xogħlijiet li ħafna Maltin ma jridux jagħmlu.

Din hija politika li frankament ma nistax nifhem.

Ma nafx kif kellna l-ogħla esponenti tal-Partit Nazzjonalista li jitkellmu kontra persuni barranin u issa kien hemm ukoll min tkellem kontra l-importazzjoni ta' prodotti mill-pajjiżi ta' barra l-Unjoni Ewropea.

Ma nistax nifhem 'il fejn miexi l-Partit Nazzjonalista f'dan l-ideal ġdid, partit bi prinċipji Kristjani, li sa ftit tas-snin ilu kienu jiftaħru tant kemm kienu kristjani, illum jagħmlu kampanji u jkollna dikjarazzjonijiet … Forsi tgħidli li għamel apoloġija, imma l-fatt li tagħmel dik id-dikjarazzjoni għalija huwa gravi ħafna.

Il-poplu Malti inġenerali huwa aħjar u 'l fuq minn kull tip ta' politika razzista.

L-istampa ta' pajjiżna m'għandhiex tkun imtappna b'dawn it-tip ta' kummenti għax aħna m'aħniex hekk.

Għandna biżżejjed min qed jagħmel il-ħsara barra minn Malta.

Sinjura President, l-appell tiegħi, li naf li jista' jkun diffiċli jintlaqa' minn ċerti elementi fil-Partit Nazzjonalista għax uħud minnhom moħħhom biss biex ipinġu stampa kerha ta' pajjiżna, imma pajjiżna huwa pajjiż sabiħ, pajjiż li lest li jilqa' lil kulħadd, pajjiż li lest li jgħin lil kulħadd.

Dan bħal meta pajjiżna jkollu bżonn ikun lest li jirċievi l-għajnuna mingħand kulħadd, mhux se noqogħdu ngħidu għax dak ta' kulur hekk u l-ieħor ta' kulur ieħor.

Anzi, meta aħna niġu mitluba biex nagħtu, fosthom fejn ikun hemm diżastri naturali, inkunu fost ta' l-ewwel u anke f'għaqdiet karitatevoli, għandna ħafna minna l-Maltin li jmorru jagħmlu l-missjonijiet barra minn Malta.

Dan hu l-poplu Malti!

Hemmhekk joħroġ is-sabiħ tal-poplu Malti!

Nixtieq li fejn jidħlu r-relazzjonijiet barranin u relazzjonijiet ta' pajjiżna ma' pajjiżi barranin ningħaqdu biex insewwu l-ħsara li parti mill-Oppożizzjoni qiegħda tagħmel lil Malta f'Malta u barra minn xtutna.

Nirringrazzjak.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

CARMELO ABELA: Sinjura President, nixtieq nibda dan l-intervent tiegħi billi nipprova fi ftit ħin nispjega ftit għaliex jeżisti l-Ministeru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ, x'inhu l-iskop ta' dan il-Ministeru u x'inhi l-ħidma tiegħu.

Nibda biex ngħid li r-rwol ewlieni ta' dan il-Ministeru huwa li jħares l-interessi ta' Malta, l-ewwel u qabel kollox, kemm f'pajjiżna kif ukoll fid-dinja, li jfisser li dan il-Ministeru, altru milli huwa huwa l-Ministeru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ, huwa fuq kollox l-Ministeru li jiddefendi lil pajjiżna l-ewwel u qabel kollox, kemm f'Malta kif ukoll madwar id-dinja.

Ir-rwol ta' dan il-Ministeru huwa li aħna nirrappreżentaw u nissalvagwardjaw l-interessi ta' Malta fid-dinja, u allura kollox idur ma' dak li huwa l-interess nazzjonali; li aħna nżommu u ntejbu r-relazzjonijiet ta' Malta u niftħu oħrajn ġodda, għax għad għandna pajjiżi li għad m'għandniex relazzjonijiet diplomatiċi magħhom.

Huwa r-rwol ta' dan il-Ministeru li nqarrbu liż-żewġ pajjiżi lejn xuxlin u li niftħu relazzjonijiet ġodda magħhom f-interess tat-tnejn, fl-interess ta' Malta u fl-interess tal-pajjiż l-ieħor.

Ir-rwol tagħna huwa wkoll li nkabbru u niżviluppaw opportunitajiet ta' kummerċ, li nagħmlu n-negozju, li nkabbru l-kummerċ f'Malta kif ukoll barra minn Malta, li nġibu l-investiment lejn pajjiżna, li noffru opportunitajiet lis-settur kummerċjali li huwa bbażat hawn Mata biex jimraħ 'il barra minn pajjiżna u li naħdmu mill-qrib mas-settur kummerċjali.

Huwa l-pjaċir tiegħi li niltaqa' ma' negozji ta' kull daqs, imma l-aktar li nieħu pjaċir huwa meta jkolli l-opportunità li nżur l-intrapriżi żgħar u medji u nara kif qed inkunu ta' għajnuna għalihom.

Però napprezza aktar il-ħidma kbira u l-enerġija li dawn għandhom biex huma stess jikbru bħala kumpaniji u jkunu ta' suċċess anke barra minn xtutna.

Ħidma oħra li għandu dan il-Ministeru hija li naħdmu mill-qrib u nikkollaboraw mill-qrib ma' Identity Malta, kif ukoll mal-Immigration Police, f'dak li għandu x'jaqsam il-ħruġ tal-visas.

Aħna nafu li l-konsolati u l-ambaxxati tagħna huma fuq quddiem nett biex jirċievu u jipproċessaw l-applikazzjonijiet.

Dan nagħmluh flimkien ma' dawn l-entitajiet l-oħrajn li semmejt.

Dan nagħmluh biex inkabbru l-opportunitajiet ta' xogħol f'pajjiżna, l-opportunitajiet ta' persuni li jżuru pajjiżna għal raġunijiet differenti.

Imma dan nagħmluh ukoll biex inħarsu s-sigurtà ta' pajjiżna billi nagħmlu l-aqwa proċess biex nassiguraw li min jiġi jżurna u għandu bżonn il-visa jkun jista' jieħu l-visa, imma nserrħu rasna li l-persuna hija persuna idonea li tiġi f'pajjiżna.

Il-ħidma tagħna tlaqqagħna f'sinerġija mal-linja nazzjonali tal-ajru tagħna, li naħdmu flimkien biex naraw kif nistgħu nkunu ta' sapport u għajnuna għal xulxin, id-direzzjoni li aħna bħala Ministeru u l-linja nazzjonali tagħna għandna għaż-żmien li ġej.

Xogħol ieħor li għandu dan il-Ministeru huwa li nsaħħu l-kordinament, kemm mal-Uffiċċju tal-President, mal-Uffiċċju tal-Prim Ministru, kif ukoll mal-Ministeri kollha li, b'mod jew ieħor, għandna ħidma li rridu nwettqu flimkien.

Il-qofol tal-politika barranija ta' Malta huwa ffokat u jrid jibqa' ffokat fuq il-vokazzjoni u l-impenn tagħna għal kisba tal-paċi internazzjonali, is-sigurtà, li jkun hemm id-djalogu politiku fejn hemm l-inkwiet.

L-inkwiet ma jonqos qatt, anzi kważi kważi ngħid li f'dawn l-aħħar xhur u snin l-inkwiet jiżdied qiegħed u mhux jonqos, u l-inkwiet mhux biss 'il bogħod mir-reġjun tagħna, imma proprju fir-reġjun tagħna.

U dik hija l-missjoni ta' Malta, li nippromwovu dejjem id-djalogu aktar milli azzjonijiet militari u li nsaħħu l-koperazzjoni, kif ukoll il-promozzjoni tal-investiment u l-kummerċ.

Din hija wkoll parti integrali mill-ħidma ta' dan il-Ministeru.

Malta se tkompli, anke bis-sehem attiv tagħha bħala Membru tal-Unjoni Ewropea - u kif dejjem ngħidu, l-Unjoni Ewropea mhux parti mill-politika barranija, imma hija parti mill-politika interna għax aħna parti integrali mill-Unjoni Ewropea - li nkunu attivi f'diversi livelli fil-qasam tal-Unjoni Ewropea.

Però mhux biss, hemm ukoll organizzazzjonijiet u istituzzjonijiet reġjonali u internazzjonali li aħna attivi fihom.

Issemmew il-Commonwealth u l-Kunsill Ewropew u hemm diversi għaqdiet internazzjonali, fosthom l-Organizzazzjoni għas-Sigurtà u l-Paċi fl-Ewropa, il-Ġnus Magħquda u organizzazzjonijiet oħrajn li aħna attivi ħafna fihom.

Però fl-istess waqt Malta, permezz ta' dan il-Ministeru, se tara kif tkattar relazzjonijiet bilaterali, kemm fuq livell politiku u anke fuq livell ekonomiku.

Għaldaqstant huwa importanti li dan inkomplu nagħmluh u nkomplu nsaħħuh.

Malta wkoll se tibqa' kommessa li tagħti attenzjoni partikolari lid-dimensjoni Mediterranja.

Aħna pajjiż Ewropew, pajjiż Mediterranju fiż-żona Mediterranja u allura, bla ma rridu, id-dimensjoni Mediterranja hija parti integrali mill-politika barranija tagħna, però fl-istess ħin hija politika interna, għaliex jekk aħna ninsabu f'dan ir-reġjun, huwa fl-aqwa interess tagħna li din id-dimensjoni Mediterranja nżommuha.

U għandna din id-dimensjoni Mediterranja biex inkomplu naħdmu u nikkontribwixxu għall-paċi, għas-sigurtà u l-istabilità fir-reġjun, li hija tant meħtieġa u bżonjuża.

Il-politika barranija tagħna se tkompli tħaddan dik il-verżjoni speċjali, fejn Malta ssir ċentru ta' ideat ġodda, gżira fejn l-ideat jiffjorixxu u jimmaturaw f'oqsma, fosthom is-servizzi finanzjarji u l-blockchain.

Bi pjaċir irrid ngħid li kull meta nkun barra minn Malta, speċjalment f'dawn l-aħħar xhur, jiġu fuqi nies u jsemmulek il-blockchain, kif Malta qed tagħmel dan l-avvanz f'din it-teknoloġija ġdida, li llum forsi mhux kulħadd jifhimha, imma minn hawn u numru ta' snin oħra se tkun teknoloġija li kważi kważi jitkellem dwarha kulħadd u neħduha for granted, Malta bħala blockchain island b'dak li qed iseħħ f'dan il-qasam.

Qed nitkellmu wkoll dwar kif nistgħu jkollna iktar opportunitajiet, pereżempju, fil-qasam tal-edukazzjoni, fil-qasam tal-logistics, il-logistics hub u kif nistgħu anke nkattru x-xogħol fil-qasam tas-saħħa u t-trasport.

Allura l-prinċipji li jiggwidaw il-politika barranija ta' Malta jien naqsamhom f'seba' oqsma ta' prijorità: it-tisħiħ tar-rwol parteċipattiv ta' Malta fl-Unjoni Ewropea; it-tkabbir u promozzjoni tar-relazzjonijiet bilaterali ta' Malta, u li nagħtu kontribut effettiv lejn il-multilateraliżmu, xi ħaġa li tinsab taħt attakk.

Aħna nemmnu li l-isfidi li għandha d-dinja llum ma nistgħux naffrontawhom bħala pajjiżi individwali.

Hemm ċerti pajjiżi li donnhom jemmnu li għandu jkun sforz ta' pajjiż individwali.

Aħna nemmnu li flimkien, il-pajjiżi kollha tad-dinja jekk jista' ikun, imma żgur li l-pajjiżi fir-reġjun, ċertament għandna naffrontaw l-isfidi li għandna flimkien.

Prinċipju ieħor li jiggwidana huwa, kif diġà semmejt, li ntennu l-vokazzjoni u d-determinazzjoni ta' Malta li ssaħħaħ il-paċi u s-sigurtà fil-Mediterran.

Dan huwa konċett li ta' spiss ikun imsemmi, anke jien insemmih fid-diskorsi tiegħi, u oriġina f'nofs is-snin sebgħin, meta dak iż-żmien il-Prim Ministru Dom Mintoff kien tkellem f'Helsinki dwar kemm hu importanti u kruċjali li jkun hemm il-paċi u s-sigurtà fil-Mediterran.

Din hija xi ħaġa li llum għadha valida ħafna u li rridu nkomplu nagħfsu aktar fuqha.

Prinċipju ieħor li aħna ggwidati minnu huwa li bħala pajjiż nagħrfu l-importanza u l-valur tal-Maltin li jgħixu barra minn Malta, inkluż ir-rwol tal-ġenerazzjoni żagħżugħa.

Din hija waħda mill-isfidi li għandna u li forsi jkolli ċans nitkellem dwarha iktar 'il quddiem, il-Maltin u d-dixxendenti Maltin li jgħixu barra, li aħna nikkalkolawhom madwar miljun persuna.

Dan joffri ħemel ta' potenzjal li hemm bżonn nisfruttawh iktar b'mod pożittiv billi nqarrbu lil xulxin b'mod li huma jħossuhom Maltin, mhux għax jitkellmu bil-Malti, imma għax iħossu li jistgħu jagħtu kontribut lil dan il-pajjiż.

Rwol ieħor ta' dan il-Ministeru huwa li niżguraw li l-politika u l-aspett ekonomiku jkunu iktar effettivi fir-rappreżentanza tagħna barra minn xtutna; li l-ambaxxati tagħna, dawk kollha li b'xi mod jew ieħor jirrappreżentaw lil pajjiżna fir-rwol politiku u anke dak ekonomiku, ikunu iktar effettivi ħalli jkun hemm iktar riżultati tanġibbli għal dan il-pajjiż.

Rwol ieħor li nħoss li huwa importanti għall-ħidma ta' dan il-Ministeru huwa li nfittxu toroq u opportunitajiet ġodda ta' investiment u promozzjoni tal-kummerċ, kif ukoll il-promozzjoni tal-kultura Maltija barra minn xtutna, dak li jagħmilna Maltin, dak li aħna differenti fih jew inkella komplimentari għal popli oħrajn.

Qabel ngħaddi biex nagħmel ir-rimarki tiegħi dwar dak li qalu l-kollegi tiegħi, l-Onor.

David Stellini min-naħa tal-Oppożizzjoni, kif ukoll l-Onor.

Glenn Bedingfield, li nirringrazzjahom għall-kummenti tagħhom, minn qalbi rrid insellem lill-predeċessur tiegħi Dr George Vella.

Dan għamiltu anke s-sena li għaddiet fl-ewwel diskors dwar il-baġit li għamilt dwar dan il-Ministeru.

Insellimlu għall-kontribut li ta, mhux biss bħala Ministru, imma fil-qasam tal-politika Maltija.

Dr Vella huwa persuna ta' integrità enormi u ta' eżempju għal kulħadd dwar kif politiku għandu jġib ruħu.

Ladarba ntlabt mill-Prim Ministru biex inkun Ministru f'dan il-Ministeru, b'umiltà dħalt għal dan ix-xogħol, li qed nagħmlu minn qalbi u bis-saħħa tiegħi kollha.

Però naf li writt dan il-Ministeru mingħand persuna li mhux biss għandha l-għerf dwar is-suġġetti varji li jmissu mal-affarijiet barranin, imma ċertament għandha l-integrità u l-interess ta' pajjiżna l-ewwel u qabel kollox f'dak kollu li jagħmel.

Filwaqt li ħadt gost li l-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici semma u sellem lill-eks Ministru George Vella, però naħseb li jkun tajjeb li forsi wħud mill-kollegi tal-Onor.

Mifsud Bonnici jitgħallmu ftit, mhux biss mill-integrità ta' Dr Vella, imma li lil pajjiżna għandna niddefenduh f'kull ċirkostanza, li mhux meta nkunu fl-oppożizzjoni nkunu mod u meta nkunu fil-gvern inkunu mod ieħor.

Lil pajjiżek trid tħobbu u tiddefendih f'kull ċirkostanza.

U meta nisma' esponenti min-naħa tal-Oppożizzjoni jsemmulna r-reputazzjoni ta' Malta, jien ngħidilhom biex naraw x'wassal biex illum nitkellmu dwar ir-reputazzjoni ta' Malta.

Naħseb li huwa tajjeb li wħud mill-kollegi tiegħi fuq in-naħa tal-Oppożizzjoni - uħud minnhom f'din il-Kamra u oħrajn mhumiex Membri ta' din il-Kamra - jagħmlu ftit eżami tal-kuxjenza dwar jekk humiex qegħdin ikomplu jagħmlu iktar ħsara milli ġid fuq ir-reputazzjoni ta' pajjiżna.

U naħseb li meta nsellmu lill-eks Ministru George Vella, huwa tajjeb ukoll li nitgħallmu dwar kif għandha tkun ir-responsabilità politika, kif għandha tkun l-imħabba għal pajjiżna, u mhux biss insellmulu, imma nimitawh f'dak li għamel tul il-karriera politika twila tiegħu.

Lil pajjiżek ma tiddefendihx meta tkun fil-gvern, jekk tħobb lil pajjiżek trid tiddefendih dejjem u kullimkien.

Fix-xahar ta' Ottubru għalaqt 22 sena fil-Parlament u nħossni grat lejn dawk kollha li baqgħu juru fiduċja fija.

Iktar għamilt snin fl-oppożizzjoni milli fil-gvern, imma naturalment, it-tama tiegħi hi li issa r-rota tibqa' għaddejja b'tali mod li aktar nagħmel snin fil-gvern milli fl-oppożizzjoni, imma dak il-poplu li jiddeċidieh.

Li rrid ngħid hu li anke fi żmien meta jiena kont membru tal-oppożizzjoni, fejn kelli opportunitajiet barra minn Malta li nkun nista' nitkellem dwar pajjiżi, dejjem ħarist u ddefendejt lil pajjiżi minkejja dak li kien għaddej f'Malta.

Kemm-il darba stajt nitkellem dwar il-korruzzjoni tal-Partit Nazzjonalista fil-Gvern, korruzzjoni ta' vera, mhux allegazzjonijiet, mhux x'wieħed jisma' u x'jissuspetta, u stajt nitkellem u nagħmel ħsara lil pajjiżi, imma jien għażilt li pajjiżi jiġi l-ewwel u qabel kollox.

Ir-rota ddur u meta wieħed jiżra' l-ħażin … Il-ħażin tiżirgħu malajr, imma diffiċli ħafna biex tiġbdu lura.

U d-demokrazija taħdem billi llum hemm gvern u għada jkun hemm gvern ieħor.

Jista' jagħti l-każ li min illum qed jiżra' l-ħsara, irid ikun hu stess li jipprova jsewwi dik il-ħsara.

Allura naħseb li huwa tajjeb li nagħmlu ftit analiżi tal-kuxjenza lkoll kemm aħna.

Irridu naraw jekk aħniex responsabbli biżżejjed fi kliemna, jekk aħniex qegħdin naraw lil dawk li qegħdin jagħmlu ħsara lil pajjiżna llum meta jmorru barra minn Malta, fil-Parlament Ewropew, u jitkellmu ma' ċerti ġurnalisti, jekk dawn hux qegħdin jaraw sal-ponta ta' mneħirhom għax sempliċement illum hemm Gvern Laburista li kabbar il-maġġoranza f'Ġunju tal-2017 u allura dak li ma ġabux żewġ permezz ta' elezzjoni demokratika, qegħdin jipprovaw iġibuh żewġ billi jagħmlu ħsara lill-pajjiż.

Naħseb li meta nsemmu u nsellmu lil ċerti nies – u jiena bil-qalb nerġa' nsellem lill-Eks Ministru George Vella, u jalla nkun kapaċi nagħmel farka tax-xogħol li għamel hu - … Lill-eks Ministru George Vella tajjeb ukoll li nżommuh bħala eżempju u nagħmlu dak li nistgħu biex lil pajjiżna ma nħammġuhx, imma niddefenduh.

Ejjew nieħdu eżempju minn membri parlamentari Ewropej ta' pajjiżi oħrajn fejn ġraw ċerti ċirkostanzi simili għal dawk li ġraw f'pajjiżna.

Araw jekk issibux membru parlamentari wieħed li jgħid kontra pajjiżu, wieħed li hu wieħed, ħlief il-Membri Parlamentari f'isem il-Partit Nazzjonalista li jinsabu fil-Parlament Ewropew, li dan jagħmluh kemm b'mod pubbliku, kif ukoll b'mod privat!

Qed ngħid dan għax jiena kelli l-opportunità li niltaqa' ma' membri parlamentari Ewropej ta' pajjiżi oħrajn biex nispjegalhom dak li qed jiġri hawn Malta, biex jisimgħu l-qanpiena l-oħra.

Mhux qed ngħidilhom jemmnu dak li qed ngħid, qed ngħidilhom li din hija l-qanpiena l-oħra, biex imbagħad jiġġudikaw huma.

Imbagħad jgħidulek li huma ħbieb tat-tali u tinduna minn fejn ikun ġej ċertu diskors.

Nispera li l-ħbiberija tieqaf lil hinn mill-festini li forsi ntqalu li jsiru, imma l-punt ċentrali tiegħi hu li huwa importanti li aħna nkunu responsabbli fil-kliem li ngħidu.

Minn fuq imbagħad jiġi l-Kap tal-Oppożizzjoni u jgħid li l-Oppożizzjoni qed tiddefendi l-interessi nazzjonali u r-reputazzjoni ta' Malta.

Nistieden lill-Kap tal-Oppożizzjoni li jekk verament irid jiddefendi l-interess ta' Malta, jekk verament irid jiddefendi r-reputazzjoni ta' Malta, l-ewwel m'għandu jagħmel huwa li jdur fuq uħud minn sħabu - għax l-Oppożizzjoni ma nistax inpoġġiha kollha fl-istess keffa – u, jekk jista', jikkontrollahom f'dak li qegħdin jagħmlu, il-ħsara li qegħdin jagħmlu.

Nittama li għall-inqas għandna naqblu lkoll kemm aħna li pajjiżna għandu jiġi l-ewwel u qabel kollox f'kull ċirkostanza, kemm fil-gvern kif ukoll fl-oppożizzjoni.

Kwotazzjoni li ltqajt magħha dan l-aħħar tgħid hekk:

Huwa aktar faċli temmen gidba li tismagħha ripetuta elf darba, milli temmen il-verità li tismagħha darba waħda biss.

U dak li qed jiġri minn ċerti esponenti!

Kullimkien jitkellmu dwar l-istess gidba, fuq l-istess allegazzjonijiet, biex forsi xi ħaġa teħel.

Imma dan huwa l-interess nazzjonali?

Dan huwa dak li rridu nagħmlu aħna flimkien?

Mhux se noqgħod immur lura fis-snin passati meta l-Partit Nazzjonalista kien ukoll fl-oppożizzjoni.

L-Onor.

Glenn Bedingfield għamel aċċenn għal dan.

Jiena li nixtieq nagħmel huwa li jekk aħna verament inħobbu lil pajjiżna, għandna nħobbuh dejjem u mhux meta jkun jaqblilna.

Nappella lill-Kap tal-Oppożizzjoni biex jekk verament irid li r-reputazzjoni ta' pajjiżna titnaddaf u li pajjiżna jkollu reputazzjoni tajba, kif tassew għandna reputazzjoni tajba, għandu l-ewwel u qabel kollox jipprova jikkontrolla lil uħud minn sħabu ħalli ma jkomplux b'dawn l-attakki, mhux fuq il-Partit Laburista, mhux fuq il-Gvern Laburista, imma qegħdin jagħmlu attakk fuq il-pajjiż, li jfisser li qegħdin jirriskjaw l-impjiegi tal-familji tagħna.

Għall-inqas, jekk ma jinteressahomx mill-Gvern tal-lum, għandu jinteressahom mill-familji Maltin u Għawdxin.

Nittama li almenu hawnhekk nistgħu naqblu ħalli ma jkomplux b'ċerti attakki bħal, pereżempju, dwar setturi vitali għal pajjiżna, fosthom is-settur tas-servizzi finanzjarji, tal-gaming, turiżmu u setturi oħrajn li ċertament huma importanti għal pajjiżna.

Issa se niġi għall-punti li semmew il-kelliema tal-Oppożizzjoni.

Il-kritika li smajt hija kritika li smajtha f'diversi baġits, kien min kien fil-gvern.

Pereżempju, huma ftit l-opportunitajiet li jkollna f'din il-Kamra li nitkellmu dwar l-aspett tal-politika tal-affarijiet barranin.

Din hija kritika li ilha ssir.

L-ewwel jien għedt li ili 22 sena f'dan il-Parlament, u mhux se ngħid li ili 22 sena sħaħ nisma' din il-kritika, imma żgur li f'ħafna snin intqalet, kien min kien fil-gvern u kien min kien fl-oppożizzjoni.

Jien m'għandi l-ebda diffikultà li nidher iktar; jien stess parti mill-Kumitat għall-Affarijiet Barranin u Ewropej għax l-iStanding Orders jgħidu li l-Ministru għall-Affarijiet Barranin huwa awtomatikament membru f'dan il-Kumitat.

Nista' ngħid li jien m'għandi l-ebda diffikultà li kull meta jkolli talba minn membri jew membru tal-Kumitat nidher quddiem dan il-kumitat biex nitkellmu dwar dawn il-kwestjonijiet, li nħoss li huma importanti u li l-Oppożizzjoni ġustament semmiet.

M'għandi l-ebda problema li jkollna iktar diskussjonijiet.

U rrid ngħid li kellna dawn l-opportunitajiet, mhux biss dawk li semma l-Onor.

Kellna wkoll l-opportunitajiet, pereżempju, li nitkellmu dwar ir-rapport tal-Kunsill tal-Maltin ta' Barra, fejn hemmhekk kellna anke diskussjoni dwar dak ir-rapport.

Kellna wkoll opportunità għal diskussjonijiet meta ressaqna proposti għar-ratifika ta' ftehimiet ma' pajjiżi oħrajn bħala membri tal-Unjoni Ewropea, fejn ikun hemm bżonn ir-ratifika anke tal-Istati Membri.

Allura huwa importanti ħafna li jkun hemm din it-tip ta' diskussjoni f'dak il-Kumitat qabel ngħaddu għar-ratifika.

Nilqa' l-istedina tal-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici li għandu jkollna iktar opportunitajiet fejn nitkellmu dwar dawn l-oqsma.

Nixtieq insemmi ftit il-bidla li għamilna f'dak li għandu x'jaqsam mal-ħatra ta' ambaxxaturi, ġaladarba qed nitkellem dwar dan is-suġġett.

U x'bidla rnexxielna nġibu bħala Gvern!

Meta jkun hemm xi ħaġa tajba l-Partit Nazzjonalista jipprova jieħu l-mertu tagħha u jiena nieħu gost għax dak ikun ifisser li hija xi ħaġa tajba.

Għax jekk tkun ħażina l-mertu jkun biss tal-Gvern, u meta tkun tajba jgħidu li għax ħadna l-parir tagħhom!

Però nistieden lill-kollega tiegħi jara l-programm elettorali li fuqu l-Gvern ġie elett u jekk hemm gvern li jpoġġi lilu nnifsu taħt skrutinju kien proprju dan il-Gvern, li ppubblika rapport, anke qabel il-Baġit, dwar kemm konna ta' suċċess jew le fit-twettiq tal-programm elettorali tagħna, jew anke tal-Baġit, u żgur li hemm skrutinju sħiħ dwar dan kollu.

Waħda mill-proposti elettorali tal-Gvern u li dwarha l-Gvern ressaq liġi apposta f'din il-Kamra li sabet il-kunsens taż-żewġ naħat tal-Kamra kienet propju li jkun hemm kumitat parlamentari għall-iskrutinju ta' ambaxxaturi nominati li ma jkunux dawk li jissejħu career diplomats, jew inkella diġà fil-Korp Diplomatiku, jew inkella bħala ambaxxaturi.

Jien ngħid li ġibna bidla għax għall-ewwel darba l-Parlament qed jagħti l-opinjoni tiegħu jekk jaċċettax jew le nomina li jkun għamel il-gvern.

Sinjura President, l-ewwel semmejt li jien għamilt iktar snin fl-oppożizzjoni milli fil-gvern.

Il-Partit Nazzjonalista fil-gvern kellu kull opportunità li ħaġa bħal din jagħmilha, però m'għamilhiex.

Kellu jkun dan il-Gvern li jressaq din il-liġi u issa qed titwettaq fil-prattika.

Minn dan il-proċess s'issa ġew approvati 11-il persuna li ġew nominati u approvati anke hawnhekk b'mod unanimu.

Jien għalhekk qed ngħid li ġibna bidla kbira, għax l-ewwel nett naċċetta li għadna fil-bidu ta' dan il-proċess u allura nistgħu nitgħallmu minn dan il-proċess.

M'iniex supperv li ngħid li hekk isiru l-affarijiet u hekk se jibqgħu jsiru l-affarijiet!

Jien nilqa' kritika kostruttiva.

Din hija bidla li ġab dan il-Gvern biex aħna nagħtu l-opportunità u leħen lill-ogħla istituzzjoni ta' pajjiżna fejn jidħlu n-nomini ta' ambaxxaturi.

Din qatt ma saret, imma saret issa!

Imbagħad jien nieħu gost nisma' iktar suġġerimenti min-naħa tal-Oppożizzjoni, li juri wkoll il-bidla kbira fil-mentalità li ġab dan il-Gvern.

Issa l-Oppożizzjoni qed titkellem mhux biss meta jkun hemm nomina ta' ambaxxaturi ġodda, imma anke meta jkun hemm iċ-ċaqliq ta' ambaxxaturi minn post għall-ieħor, mhux biss meta jkun hemm ċaqliq ta' ambaxxaturi, imma biex nitkellmu wkoll fuq fejn niftħu ambaxxati ġodda.

Jien dejjem ngħid: Ara x'bidla ġab dan il-Gvern f'dan il-pajjiż!

L-Oppożizzjoni li għamlet is-snin tagħha fil-gvern qatt ma ġewha dawn l-ideat, qatt ma ħasset li għandha tagħti l-opportunità lill-Parlament jagħmel dan, imma issa dawn l-ideat ġew għand l-Oppożizzjoni.

Kif diġà għedt, jien m'iniex supperv u wieħed jista' jikkonsidra wkoll iktar affarijiet biex wieħed jagħmel diskussjoni.

Dwar Brexit irrid ngħid li kellna stqarrija tal-Prim Ministru li permezz tagħha ħadna l-opportunità f'din il-Kamra biex wieħed jitkellem fuqha.

Fl-istess seduta kellna wkoll, b'kumbinazzjoni, laqgħa tal-Kumitat għall-Affarijiet Barranin u Ewropej, fejn tkellimna dwar x'inhuma l-isfidi u fiex wasalna fejn għandu x'jaqsam Brexit, u naħseb li m'għandix għalfejn inżid ħafna ma' dak li nqtal.

Għandna nkomplu nitkellmu, għaliex le, għax hija xi ħaġa ta' importanza kbira għal pajjiżna.

Naturalment, kull Malti fir-Renju Unit għandu dritt għal settled status, dejjem jekk ikollhom id-dokumenti neċessarji, iżda nitkellmu dwar dan meta nkunu nafu iktar dettalji u meta naslu għal dan.

Għalhekk, bħala Ministeru, ħadna l-briga biex, l-ewwel nett, nagħmlu kampanja ta' għarfien biex min għandu qraba li jgħixu fir-Renju Unit ikun jista' jiġbed l-attenzjoni għalihom.

Fil-fatt, diġà għamilna laqgħat li kienu organizzati mill-Kummissjoni Għolja f'Londra għal numru ta' Maltin jew dixxendenti li jgħixu fir-Renju Unit, u rridu nkomplu b'dawn il-laqgħat biex inkomplu ninformaw.

Nafu wkoll li l-Home Office Ingliż għandu l-informazzjoni fuq is-sit elettroniku tiegħu u aħna qed ninkoraġġixxu biex wieħed jikkonsulta dak is-sit kemm jista' jkun għax hemmhekk hemm l-informazzjoni neċessarja.

Rigward il-Commonwealth naħseb li pajjiżna għamel suċċess f'dawn l-aħħar snin u speċjalment meta konna Chair in Office ħallejna togħma tajba.

Naf dan għax baqgħu jkellmuni anke persuni li għandhom responsabbiltà fil-Commonwealth u qaluli li apprezzaw ix-xogħol li għamlet Malta.

Irrid insemmi l-Commonwealth Small States Centre of Excellence, li kien prodott taċ-CHOGM li kien sar Malta f' Novembru 2015, li għalkemm għadu fil-bidu tiegħu, dan diġà għamel korsijiet diversi, li għalihom kienu mistiedna speċjalment pajjiżi mill-Afrika, mill-Karibew, mill-Paċifiku, postijiet li fihom huwa importanti ħafna li dan iċ-Ċentru ta' Eċċellenza jkompli jiżviluppa.

Għadu fil-bidu, però jidher li iktar pajjiżi qed jemmnu iktar fih.

Fl-aħħar CHOGM li kien hemm beda jissemma ħafna iktar dan iċ-Ċentru.

Huwa importanti wkoll li nsemmi l-Commonwealth Trade Finance Facility, li fiha Malta kienet ukoll wieħed mill-pajjiżi tal-bidu.

Huwa importanti ħafna li nsemmu li din il-faċilità se tkun ta' importanza mhux biss biex nitkellmu fuq il-bżonnijiet li jkun hemm, imma wkoll li npoġġu l-flus sabiex dawn il-bżonnijiet ikunu jistgħu jseħħu.

Niġi issa għal dak li ssemma fil-konfront tal-Italja.

Jien irrid ngħid li r-relazzjonijiet bejn Malta u l-Italja kienu u għadhom b'saħħithom, huma relazzjonijiet eċċellenti bejn iż-żewġ pajjiżi.

Ħadd gost li tal-inqas l-Onor.

Membru semma ż-żjara li jien għamilt wara ftit jiem li twaqqaf il-gvern ġdid Taljan, fejn kelli laqgħa mal-Ministru għall-Affarijiet Barranin Enzo Moavero Milanesi.

Ma ltqajtx darba biss miegħu, imma ltqajna diversi drabi, anke meta jkollna l-Kunsill għall-Affarijiet Barranin.

Naħseb li rridu nifhmu li l-Italja bħalissa għaddejja minn ċertu tibdil politiku, li rridu nkunu konxji dwaru u dwar kif il-gvern Taljan li hemm huwa ifformat.

Nafu wkoll li l-politika għandha parti importanti u naħseb li m'għandix għalfejn nelabora ħafna fuq dan.

Però nassigura lil kulħadd li r-relazzjonijiet bejn Malta u l-Italja huma eċċellenti u hemm ir-rieda miż-żewġ naħat li dawn ir-relazzjonijiet inkomplu nsaħħuhom.

Għalkemm dak li l-Onor.

Bonnici kkwota mill-ġurnal The Sunday Times għadu ma seħħx, però nassigura li diskussjonijiet ikun hemm f'kull livell.

Sinjura President, niġi issa biex nitkellem dwar il-Libja.

Dan huwa pajjiż ieħor ġar tagħna li dejjem kellna relazzjonijiet miegħu.

Jekk immorru lura fl-istorja nsibu li l-Partit Nazzjonalista mhux dejjem kien daqshekk ħerqan fuq il-Libja, anzi kien jikkritika lill-gvernijiet Laburisti tal-passat fuq ir-relazzjoni li kellu.

Qed immur lura fis-snin, però l-istorja trid tgħidha kollha, ma tistax tgħid biċċa, anke minn kif tkun bdiet!

Din bħal taċ-Ċina, li meta l-Partit Laburista fil-bidu tas-snin sebgħin beda bir-relazzjonijiet magħha mhux kulħadd kien feraħ.

Kien hemm min ikkritika, imbagħad ngħatajna raġun, mhux biss minn Malta, imma anke minn pajjiżi barranin.

Imbagħad kulħadd mar jiġri lejn iċ-Ċina!

Però, naturalment, meta tkun tal-ewwel tieħu l-benefiċċju li tkun tal-ewwel!

Is-sitwazzjoni fil-Libja hija partikolari.

L-appell li dejjem nisimgħu, anke meta jkollna l-laqgħat tal-ministri għall-affarijiet barranin, huwa li l-komunità internazzjonali għandha tagħti l-appoġġ kollu lill-isforzi mmexxija min-Nazzjonijiet Magħquda; l-Onor.

Mifsud Bonnici semma lil Ghassan Salam, li huwa r-rappreżentant speċjali tas-Segretarju Ġenerali tan-Nazzjonijiet Magħquda.

Xi kultant meta jkollok diversi qniepen, jiġifieri diversi messaġġi ġejjin minn pajjiżi differenti, dawn jistgħu jħawdu dan il-proċess, li diġà huwa kkomplikat u diffiċli fih innifsu.

Aħna, bħala Malta, iddikjarajna kemm-il darba, u niddikjara anke llum, li qed nagħtu l-appoġġ kollu tagħna bil-miftuħ u anke mhux fil-miftuħ - ġieli anke jkolli nċempel lil Ghassan Salam u ġieli nitkellem miegħu meta niltaqgħu wiċċ imb wiċċ - lill-awtoritajiet Libjani.

L-Onor.

Bedingfield semma wkoll l-aħħar laqgħa tan-Nazzjonijiet Magħquda li kelli miegħu f'Settembru li għadda.

Iltqajt diversi drabi wkoll mal-Ministru għall-Affarijiet Barranin Mohammed Taher Siala u ġieli nitkellmu wkoll bit-telefon, proprju anke ftit tal-jiem ilu.

Malta tagħti l-appoġġ sħiħ tagħha, li daqqa jidher u daqqa ma jidhirx!

Però huwa importanti li nibqgħu nimxu ma' dak li huwa ġust u li jagħmel sens f'ċirkostanzi li huma diffiċli ħafna.

Issa li għandna n-nomina ta' ambaxxatur ġdid għal-Libja, jien nappella biex ninterpretaw b'mod tajjeb dak li huwa qal quddiem il-Kumitat Permanenti dwar Ħatriet Pubbliċi li għamel l-iskrutinju tiegħu.

Membru li segwejt, kif dejjem nagħmel, il-mistoqsijiet li jsiru miż-żewġ naħat tal-Kamra u nara t-tweġibiet li jingħataw.

Narahom għax nuri interess, u mhux biex nikkoreġihom.

Jien ma nikkoreġi l-ebda ħaġa li tintbagħat.

Narahom meta l-Parlament jibgħathom lill-membri kollha tal-Kumitat.

Però naħseb li huwa tajjeb li ninterpretaw dak li qal fil-Kumitat l-Ambaxxatur nominat fil-kontest li qalu, u mhux nikkwotawh barra mill-kontest tiegħu.

Sinjura President, il-Mediterran huwa baħar imqalleb mhux ħażin.

Aħna semmejna biss farka minn dak li għaddej fil-Libja, li mhux farka.

Però mbagħad nafu li hemm pajjiżi oħrajn li faċilment tfaqqa' xi ħaġa ħafna iktar goffa fihom.

Semmejna t-Tuneżija, li ġieli jkun hemm xi attakk 'l hemm u 'l hawn, li forsi jerġgħu jitfgħu lill-pajjiż ftit lura mill-iżvilupp li jkun għaddej bih.

Kellna l-opportunità li mmorru t-Tuneżija, anke flimkien mal-Eċċellenza Tagħha l-President ta' Malta, fejn kellna diskussjonijiet.

Nafu d-diffikultajiet li jgħaddu minnhom ta' kuljum u li ta' kuljum iridu jiddefendu dak li s'issa kisbu.

Xi kultant dawnk l-attakki li jkun hemm ċertament li ma jgħinux.

Imbagħad fil-Mediterran hemm anke l-Lvant Nofsani, fejn hemm pajjiżi bħal Yemen li għandu impatt fuq ir-reġjun tal-Mediterran, kif ukoll is-Sirja, li issa m'għadhiex biss problema tas-Sirja, imma saret problema ta' reġjun, għax hemm sitt pajjiżi oħrajn involuti fiha.

Allura qed naraw li dan il-Baħar Mediterran jgħaqqadna lkoll, kemm fit-tajjeb, kif ukoll f'dak li huwa inqas tajjeb.

Għaldaqstant tajjeb li nifhmu li meta nitkellmu fuq il-Mediterran qed nitkellmu fuq diversi sfidi li għandna, anke aħna bħala pajjiż, u naqbel ukoll li rridu nagħtu s-sehem tagħna.

Fil-fatt, fil-bidu ta' Novembru, minn hawn u ftit ġranet oħra, se jkolli l-opportunità li nilqa' f'pajjiżna lis-Sur Nasser Kamel, li huwa s-Segretarju Ġenerali tal-Unjoni għall-Mediterran, fejn se nkomplu nitkellmu miegħu dwar kif anke Malta tista' tagħti s-sehem tagħha, mhux biss f'din l-organizzazzjoni, imma se nitkellmu wkoll dwar is-summit ta' djalogu, li huwa magħruf bħala 5+5, li se jsir kmieni s-sena d-dieħla.

F'dan is-summit, ħames ministri tal-affarijiet barranin min-naħa tal-Ewropa u ħames ministri min-naħa tal-Afrika ta' Fuq se niltaqgħu biex niddiskutu kwestjonijiet li huma ta' interess komuni.

Sinjura President, l-immigrazzjoni tibqa' sfida importanti.

Naf li l-Onor.

Mifsud Bonnici tkellem anke fuq il-kwestjoni tal-immigrazzjoni iktar kmieni illum fis-seduta ta' dalgħodu.

Mhux biss tkellem illum, imma naf li fiż-żmien li kien Ministru kien responsabbli anke mill-qasam tal-immigrazzjoni.

Fi żmien fejn l-immigrazzjoni fiċ-ċentru tal-Mediterran naqset bi 80% għandna ħafna diskors li qisha l-immigrazzjoni żdiedet bi 80%!

Meta wieħed imbagħad ikun fattwali ma' x'qed jiġri verament, wieħed jinduna li l-azzjonijiet li qed nieħdu, mhux biss bħala Malta, imma b'mod komuni fl-Unjoni Ewropea, b'kollaborazzjoni ma' pajjiżi terzi, speċjalment ma' ċerti pajjiżi tal-oriġini, qed iħallu l-frott.

Dan ma jfissirx li għandna nieqfu, imma jfisser li mexjin fid-direzzjoni t-tajba, ifisser li hemm bżonn inżidu l-isforzi tagħna u li għandna nkunu bilanċjati fuq din il-kwestjoni umanitarja.

Fl-aħħar mill-aħħar qed nitkellmu fuq persuni umani.

Għalhekk, id-diskors li smajt mill-Kap tal-Oppożizzjoni fuq il-ħaddiema barranin u fuq l-immigranti jista' jkun perikoluż!

Irridu noqogħdu attenti kif nitkellmu u kif npoġġu l-kliem!

L-ewwel nett, huwa żbaljat mill-aspett ekonomiku għax l-ekonomija f'Malta qed tikber mhux għax qed jiġu l-barranin, imma għax qed inżidu l-opportunitajiet ta' xogħol.

Meta jkollok opportunità ta' xogħol u m'għandekx biżżejjed ħaddiema Maltin bilfors trid iġġib il-barranin!

Il-barranin qed jiġu għax hawn opportunità ta' xogħol, bħalma marru l-Ġermanja għax kien hemm opportunitajiet ta' xogħol, bħalma marru f'pajjiżi oħrajn għax kien hemm opportunitajiet ta' xogħol, u bħalma telqu minn pajjiżi oħrajn għax ma kienx hemm opportunitajiet ta' xogħol!

Ta' spiss nisimgħu li qed jiġu l-immigranti minn Sqallija.

Anke t-Taljani qed jiġu mill-Italja għax mhux qed isibu opportunitajiet ta' xogħol hemmhekk Illum tista' tara li qed jinfetħu għadd ta' ristoranti mit-Taljani f'pajjiżna.

Dan ifisser li jekk fl-Italja mhux qed ikollhom opportunitajiet biżżejjed ta' xogħol, anke t-Taljani jitilqu, aħseb u ara l-immigranti!

Dan il-konċett li semma l-Kap tal-Oppożizzjoni, li l-ekonomija f'Malta qed tikber għax qed nimportaw in-nies … Kieku daqshekk faċli, il-Partit Nazzjonalista fil-Gvern f'25 sena missu ġab ħafna iktar nies sabiex tikber l-ekonomija, u tikber b'rata iktar mgħaġġla!

L-iktar ħaġa importanti li ridt ngħid mhux fuq l-ekonomija - għax il-Prim Ministru wieġeb b'mod tajjeb ħafna lill-Kap tal-Oppożizzjoni fuq dan is-suġġett - imma fuq kemm għandna noqogħdu attenti kif inpoġġu d-diskors!

Ejjew inkunu fattwali ma' dak li qed jiġri u ma nagħtux x'jinftiehem li qed immorru lejn il-lemin estrem jew, b'xi mod jew ieħor, qed inkunu razzisti fid-diskors tagħna.

Ejjew ngħidu l-fatti kif inhuma.

L-immigrazzjoni kienet, għadha u se tibqa' sfida, mhux biss Ewropea, imma globali.

Għalhekk, in-Nazzjonijiet Magħquda għamlet sewwa li daħlet fuq dan is-suġġett tal-immigrazzjoni, għax mhijiex sfida Ewropea, imma hija sfida globali, li flimkien irridu naffrontawha bl-aħjar mod possibbli.

Sinjura President, f'sitt xhur kelli wkoll l-opportunità li mmur darbtejn il-Lvant Nofsani, fejn żort l-Iżrael u l-Palestina.

Kienu żewġ żjarat ta' suċċess.

Mal-Palestinjani - din kienet it-tieni darba – iffirmajna ftehim u għamilna anke kuntatti interessanti fejn għandu x'jaqsam ma' kif tista' tiżviluppa r-relazzjoni mal-Palestina.

U bl-istess mod mal-Iżrael.

Jien ngħid li qatt ma kellna relazzjoni tajba mal-Iżrael daqskemm għandna llum, minkejja l-pożizzjoni li Malta dejjem ħadet – kien min kien fil-gvern f'pajjiżna - vis-à-vis il-kwestjoni tal-Palestina u l-Iżrael, u ċjoè, li aħna naqblu li għandu jkun hemm żewġ stati li jgħixu flimkien fil-paċi, li jaħdmu flimkien u li jkun hemm diskussjoni fuq il-belt kapitali.

Għalhekk aħna ma ħadniex gost meta kien hemm l-azzjoni dwar li Ġerusalemm tkun il-belt kapitali tal-Iżrael, għax din tefgħet lura iktar il-potenzjal li jkun hemm diskussjonijiet f'dan il-qasam.

Għalhekk huwa importanti ħafna li aħna naħdmu b'kawtela mat-tnejn, li nwasslu l-messaġġ dwar il-paċi anke f'dan ir-reġjun.

Malta tibqa' favur il-paċi.

Malta mhijiex favur pajjiż jew favur ieħor, imma hija favur il-paċi.

L-interess tagħna huwa l-paċi.

Rigward l-Unjoni Ewropea m'hemmx għalfejn nitkellem iktar; diġà għedt li għandna nibqgħu naħdmu f'dan il-qasam għax l-Unjoni Ewropea hija parti integrali minna.

Hemm l-aspett esteru tal-Unjoni Ewropea, il-fatt li aħna naħdmu ma' pajjiżi terzi u l-fatt li aħna jkollna ftehimiet ma' pajjiżi oħrajn u dak huwa importanti li aħna nagħmluh.

Nixtieq ngħid xi ħaġa dwar il-kandidatura ta' Malta biex bejn l-2023 u l-2024 Malta tokkupa siġġu, mhux permanenti, fil-Kunsill tas-Sigurtà tan-Nazzjonijiet Magħquda.

Dan ikun 40 sena wara li Malta għamlet dan għall-ewwel darba.

Din hija sfida kbira għal pajjiżna, sfida li rridu negħlbu flimkien bħala pajjiż u poplu wieħed, irridu nippreparaw għaliha b'mod b'saħħtu u rridu ninvestu biex aħna verament inkunu denji li naqdu dan il-post bl-aħjar mod possibbli.

Bħalissa qed issir ħidma interna biex aħna nagħmlu mhux biss il-pjan tagħna, imma anke nfasslu l-politika tagħna, għaliex aħna rridu nkunu parti minn dan il-Kunsill tan-Nazzjonijiet Magħquda.

L-elezzjoni għalih se ssir fis-sena 2022 u allura diġà qed isir il-lobbying, mhux biss min-naħa tiegħi, imma qed isir anke bis-saħħa tal-ambaxxati kollha, biex pajjiżna jkollu l-appoġġ.

Irridu nkomplu nagħmlu dan, speċjalment minn meta jkollna l-kanditatura tagħna mħabbra b'mod formali.

Issa se ngħaddi għall-isfidi li għandna bħala Ministeru.

Hawnhekk nagħmel referenza għal dak li semma l-Onor.

David Stellini, fejn għandu x'jaqsam mal-ħaddiema.

L-ewwel nett, jien dejjem naprezza iktar il-ħidma tal-persuni li jaħdmu f'dan il-Ministeru.

Dan il-Ministeru unikament jistrieħ fuq ir-riżors uman, xejn iktar!

Neħħi r-riżorsa umana u ma jibqagħlek xejn!

Jien mill-ewwel ġurnata fhimt l-importanza u l-isfida li għandu dan il-Ministeru.

Irrid nagħti kredtu lill-Onor.

Stellini li meta qal li qed jitilqu n-nies minn dan il-Ministeru, għamel sewwa li semma li din mhijiex sfida t'issa, imma hija sfida ta' numru ta' snin ilu, kien min kien fil-gvern.

F'dawn l-aħħar snin l-isfidi għal dan il-Ministeru kibru u mhux ċkienu.

Allura meta fl-ewwel ġimgħat tiegħi f'dan il-Ministeru jien sirt naf bi ftehim kollettiv li kien ilu li skada mill-1994 - skont kif inqtal lili u hekk jidher li huwa - jien għedt li din ma tistax tibqa', li aħna, sena waħda wara l-oħra, ministru wieħed wara l-ieħor, ma nagħmlu xejn dwaru!

Issa jien ma rridx ngħid li ma sar xejn qabel, imma l-fatti huma li ma wasalniex.

Jien l-iktar wieħed li ħeġġiġt mill-Ministeru – hekk kif inhija l-responsabbiltà tiegħi, li nerfagħha, u jalla naslu malajr kemm jista' jkun! – u dejjem għedtilhom li jien ma jinteressanix min hija l-union li tirrappreżenta lill-ħaddiema, però huwa importanti li jkollna union li tirrappreżenta lill-ħaddiema.

Għax meta bdejna nitkellmu fuq dan is-suġġett, donnu kien jidher li ma kienx hemm kjarezza dwar liema union hija li tirrappreżenta lill-ħaddiema.

Dik ġiet sorvolata u min-naħa tal-Ministeru, internament, għamilna l-homework tagħna, kif għamlu wkoll il-ħaddiema.

Jien nieħu gost li l-ħaddiema jieħdu dawn l-inizjattivi, assolutament ma għandi xejn kontra.

Anzi, jien stess ħeġġiġthom biex jiġu huma wkoll bil-proposti!

Jekk m'iniex sejjer żball, saru mill-inqas żewġ laqgħat mal-UĦM, għax din qed tirrappreżenta lill-ħaddiema.

Jalla li b'dawn id-diskussjonijiet li għaddejjin, li jien ma nkunx preżenti għalihom, imma jkun hemm is-Segretarju Permanenti, flimkien ma' xi nies oħrajn li jitkellmu fuq dan is-suġġett, naslu malajr kemm jista' jkun.

Jien nixtieq li kemm jista' jkun malajr niffirmaw ftehim kollettiv, fejn ikun hemm kondizzjonijiet tajbin li jirriflettu ż-żmenijiet tal-lum u li jirriflettu wkoll ir-responsabbiltà tal-ħaddiema tagħna.

Dak li semma l-Onor.

David Stellini, kemm fir-rigward ta' kif jingħataw il-promozzjonijiet, il-progress li jkun hemm, il-kondizzjonijiet tal-ħaddiema, allowances u special allowances, kollha jaqgħu fid-diskussjonijiet li qed isiru fir-rigward ta' dan il-ftehim kollettiv.

Jien determinat li dan nagħmlu, kif għamiltu meta kont f'ministeru ieħor.

Niftakar li f'dak iż-żmien li kont f'ministeru ieħor kellna l-kwestjoni tal-immigration officers, li kienet komplikata immens.

Anke hemmhekk il-ftehim kien ilu li skada s-snin, imma wasalna, u jien determinat li anke hawnhekk naslu, għall-ġid ta' kulħadd.

Issemmew ukoll is-second secretaries, li huma importanti li jiddaħħlu.

Anke hawnhekk, jien nagħfas ħafna li hemm bżonn li ndaħħlu ħafna iktar nies, biex ikollna r-riżors uman neċessarju kemm fil-Head Office hawn Malta, però wkoll fl-ambaxxati.

Nieħu gost li l-Onor.

Mifsud Bonnici jagħmel il-mistoqsijiet parlamentari.

Huwa semma li jsegwi l-ħidma fl-ambaxxati.

Hemm ħafna x'nirranġaw, anke kif isiru r-rapporti, però rridu nammettu wkoll li anke r-riżorsi umani huma skarsi, f'ċerti ambaxxati iktar minn oħrajn.

Meta jkollok ambaxxatur waħdu u m'għandux Malta based officer wieħed miegħu, ikun diffiċli li dan l-ambaxxatur jagħmel kollox hu, xogħol amministrattiv, xogħol politiku, kummerċjali, laqgħat u xogħol ieħor.

Irrridu nifhmu wkoll li meta jkun hemm laqgħat fil-kapitali, il-laqgħat mhux dejjem ikunu f'livell ta' ambaxxatur, però fil-każ tagħna, jekk ma jmurx l-ambaxxatur, ma jmur ħadd!

Dik hija realtà li rridu niffaċċjaw.

Is-sena li għaddiet ipprovajna ndaħħlu dak li jissejjaħ it-technical stream, għax wara li spiċċajna l-Presidenza ta' Malta tal-Kunsill Ewropew, rajna li kellna numru ta' persuni li kienu ħadmu fuq dan l-avveniment u xtaqna nieħdu l-opportunità li kemm jista' jkun inġibu minnhom lejn il-Ministeru tagħna.

Ikolli nammetti li dan ma rnexxiex daqs kemm xtaqt.

Xtaqt li jiġu ħafna iktar.

Dan ifisser li l-oħrajn għażlu li jmorru xi mkien ieħor.

Però b'dik is-sejħa kien hemm ukoll persuni li diġà kienu ħadmu fil-Ministeru, uħud minn dak li jissejjaħ id-diplomatic stream, li raw opportunità u biex ikunu jistgħu javvanzaw applikaw taħt dak li jissejjaħ technical stream.

Dawn applikaw u ladarba kienu tajbin, intgħażlu wkoll.

Intqal li dawn imbagħad marru barra minn Malta.

Kien hemm uħud minnhom li kienu diġà qed iservu barra minn Malta u mbagħad ingħataw din il-promozzjoni taħt dak li jissejjaħ technical stream.

Dak li ġara.

Jien naqbel però li hemm bżonn li nżidu ħafna iktar l-impjegati f'dan il-Ministeru.

Jien informat ukoll li l-appell li kien hemm quddiem il-Kummissjoni għas-Servizz Pubbliku dwar is-sejħa għal second secretaries fil-fatt illum inqata', il-proċess tas-sejħa tkompla kollu u allura issa nistgħu nipproċedu billi ndaħħlu lil dawn in-nies.

Ovvjament persuna tista' tappella.

Fil-fatt dak li ġara, kien hemm persuna li appellat, iżda issa jidher li dan inqata' u għandna l-go-ahead biex inkunu nistgħu ndaħħlu dawn is-second secretaries.

Ħalli ngħamilha ċara, ladarba dawn jidħlu, diġà tajt struzzjonijiet biex noħorġu sejħa oħra, għax għandna bżonn ħafna iktar nies.

Jekk niftakar tajjeb, kien hemm inqas minn 20 li għaddew wara din is-sejħa għal second secretaries.

Issa irridu naraw kemm minnhom lesti li jidħlu, imma ċertament li l-postijiet tagħhom diġà nbelgħu.

Allura għandna bżonn noħorġu sejħa oħra.

Nappella biex ikun hemm min jidħol għal din l-isfida.

Din hija sfida sabiħa, li inti tkun tista' sservi lil pajjiżek f'dan il-Ministeru, kemm f'Malta, kif ukoll barra minn Malta.

Ix-xogħol ta' Malta rridu napprezzawh daqs ix-xogħol ta' barra.

Ċertament li ma jistax ikun li kulħadd ikun barra minn Malta fl-istess ħin, għax ix-xogħol hawn Malta jrid jimxi!

Dak huwa li ridt ngħid fir-rigward tar-riżorsi umani.

Fir-rigward tax-xogħol fiżiku u ambjentali – ħa nsejjaħlu hekk – fil-Ministeru, l-Onor.

Stellini semma Triq Zekka, però kien qed jirreferi għal Triq Żakkarija.

Hemmhekk ħadna binja li kienet ħanut, għaliex l-ispazju fil-Ministeru huwa dak li hu.

Però rrid ngħid li s-sistema ta' ventilazzjoni fil-binja hija professjonali u fiha wkoll il-ħruġ ta' emerġenza, għaliex ċertament li s-saħħa u s-sigurtà tal-ħaddiema hija l-ewwel prijorità għalina.

M'għandi l-ebda diffikultà li nistieden, mhux biss lill-Onor.

Mifsud Bonnici, biex meta l-binja tkun lesta mill-aħħar ftit xogħlijiet li fadal, immorru hemmhekk flimkien u narawha.

Jien mort darbtejn biex nara x-xogħol kif sejjer.

Ovvjament, jien dejjem nimbotta biex ix-xogħol isir malajr kemm jista' jkun.

Min se jmur hemmhekk se jmur skont l-esiġenzi tal-Ministeru.

Irrid infakkar li fil-Ministeru hemm xogħlijiet li jridu jsiru, fosthom fil-basement, u allura bilfors trid iċċaqlaq ċerti nies, għax inkella x-xogħol ma jkunx jista' jsir.

Imbagħad hemm xogħol ieħor li rridu nagħmlu fil-famuż tielet sular, jew liema sular jiġi.

Dan ilu jissemma għal ħafna snin.

Jien determinat li s-sena d-dieħla nibdew dawn ix-xogħlijiet.

Jekk l-Onor.

Stellini kkritika l-binja fi Triq Żakkarija, fejn qed ngħid li hemm sistemi ta' ventilazzjoni professjonali ħafna u tajbin, jekk imur ftit fit-tielet sular … Naħseb li dawk li se jmorru fil-binja ta' Triq Żakkarija se jkunu ħafna aħjar minn dawk li se jkun hemm fit-tielet sular, u kważi kważi se jkollna l-ġlied biex minn hemmhekk imorru n-naħa l-oħra!

Però nixtieq li nibdew ix-xogħlijiet fuq it-tielet sular, ħalli nagħmlu uffiċini suret in-nies biex il-ħaddiema jkunu jistgħu jaħdmu b'kumdità u jagħmlu x-xogħol li għandhom jagħmlu f'isem pajjiżna.

L-Onor.

Stellini semma wkoll kif jiġi deċiż li jittieħdu l-postijiet ta' xogħol.

Sal-lum ma kienx hemm dawn il-kriterji u jien nixtieq li naslu li jkollna kriterji f'posthom.

Nassigura lil kulħadd li meta persuna tiġi magħżula biex tmur f'post jew ieħor, ovvjament jiġu kkonsidrati l-ħiliet ta' dik il-persuna, fosthom il-lingwi li tkun taf titkellem.

Hawnhekk nagħmel appell biex l-impjegati tagħna jkomplu jitħarrġu anke f'lingwi oħrajn, mhux biss dawk li huma meqjusa bħala tradizzjonali.

Huwa importanti li jkollna iktar diplomatiċi, u anke mhux diplomatiċi, li jitħarrġu fil-lingwi, anke għax dan ikun ta' vantaġġ kbir għalihom meta jkunu kkonsidrati għal xi post ta' xogħol partikolari.

Sinjura President, nixtieq ningħaqad mal-kollega tiegħi u nfakkar il-memorja ta' numru ta' ambaxxaturi.

Mhux se nsemmihom għax diġà ssemmew u nibża' li nħalli lil xi ħadd barra, però rrid insemmi b'mod partikolari dak li għamilna fl-aħħar laqgħa tal-ambaxxaturi.

Il-laqgħa tal-ambaxxaturi ssir kull sena, mentri l-laqgħa tal-konsli onorarji ssir kull sentejn.

Dik issir fuq bażi regolari.

Din is-sena ma ltaqgħux il-konsli onorarji u allura s-sena d-dieħla jkun hemm il-laqgħa tal-konsli onorarji flimkien mal-ambaxxaturi.

Din is-sena nidejna premju li semmejnieh għall-Ambaxxatur Alfred Zarb, u semmejnieh għalih għax kien id-diplomatiku li mill-Indipendenza kien diġà qed jaħdem, u ħadem ma' kull gvern.

Għal ftit xhur kelli l-possibilità li naħdem ftit miegħu jien ukoll u niftakar li fl-aħħar telefonata li kelli miegħu, meta ċempiltlu biex nara kif inhu, qalli li jekk kelli bżonn xi ħaġa, kien jiġi dak il-ħin!

Dak kien Alfred Zarb, li x-xogħol għalih kien, ma ngħidx l-ewwel u qabel kollox, għax il-familja tiġi l-ewwel u qabel kollox, imma kien ta' prijorità qawwija.

Allura nidejna premju li ta' kull sena se nagħtuh lil xi ambaxxatur u għall-ewwel darba din is-sena ħassejna li flok ma jkun hemm bord ta' għażla li jagħżel xi ambaxxatur partikolari, nagħżlu lil Saviour Borg biex jingħata dan il-premju.

Kienet xi ħaġa kommoventi dakinhar, għaliex għal dik l-okkażjoni stedinna wkoll lill-familjari tas-Sur Alfred Zarb.

Saviour Borg u Alfred Zarb ħadmu flimkien għal snin twal, u kien hemm min qalli li argumentaw ukoll flimkie!

Però żgur li dejjem kienu flimkien, mhux biss waqt l-argumenti, imma ċertament li f'ħidmiethom għal ħafna u ħafna snin, sa kważi l-aħħar ġurnata.

Ninsab kuntent bl-ambaxxaturi tagħna; ma noqgħodx ngħid jekk ambaxxatur hux ġej mill-Korp Diplomatiku jew jekk hux ambaxxatur magħżul b'mod politiku.

Aħna nipprovaw li kemm jista' jkun il-proporzjon ikun qrib xulxin, però għalija huma kollha ambaxxaturi ta' Malta.

M'hemmx ambaxxatur li għandu timbru mod u ambaxxaur b'timbru mod ieħor.

Issa li kelli l-opportunità li nitkellem ma' kważi kollha kemm huma, anke meta nkun qed inżur xi post jew ieħor, napprezza x-xogħol kbir li jagħmlu, bid-diffikultajiet li jkollhom.

Ikun hemm min forsi jagħti iktar, ikun hemm min forsi jkun anke fortunat fil-post fejn ikun qiegħed għax ikun aktar opportunitajiet li jersqu lejna, dejjem skont il-post fejn wieħed ikun.

Jien kuntent anke biċ-ċaqliq tal-ambaxxaturi li għamilna dan l-aħħar.

Jien inħoss li ċ-ċaqliq li sar – u nerfa' r-responsabilità jien, għax ovvjament dawn id-deċiżjonijiet neħodhom jien – sar b'aprezzament għall-potenzjal ta' kull wieħed u waħda minnhom.

Din mhijiex kwestjoni ta' għax xi ħadd xtaq imur post ieħor, biex nagħmilha ċara, imma quddiemi jkolli lil pajjiżi, u fejn hemm bżonn li nagħmlu ċertu ċaqliq, nara min hija l-persuna li l-iktar hija idonea għal dak il-pajjiż.

U naf li hemm persuni li bgħatthom f'ċerti postijiet għax għandna sfidi, u nemmen fihom dawn in-nies.

Huma dan jafuh, u għedtulhom.

Jien ma jinteressanix jekk humiex ta' kulur jew ieħor, jekk jivvotawx naħa jew oħra.

Jien nara l-interess tal-pajjiż l-ewwel u qabel kollox!

Fakkart il-memorja ta' dawn l-ambaxxaturi li ħallewna, sellimt lill-ambaxxaturi li għandna, u rrid nirringrazzja wkoll lill-ħaddiema kollha li jagħtu sehemhom, kemm fil-qasam taċ-Ċivil, kif ukoll il-ħaddiema tas-Segretarjat, li jagħmlu xogħol importanti ħafna.

Jien napprezza x-xogħol tagħhom.

Minn hawn u ftit ġranet oħra se jkollna l-laqgħa tal-Maltin ta' barra.

Minn 15, 12 huma ġodda, għax skada t-terminu taż-żmien tal-oħrajn u ma jistax jiġi mġedded.

Għandna 12-il persuna ġdida, fosthom persuna li għall-ewwel darba se tirrappreżenta d-diaspora Franċiża, li hija s-sitt l-ogħla diaspora fejn għandu x'jaqsam man-nies.

Kif għedt anke s-sena li għaddiet fl-ewwel laqgħa li ppresedejt bħala Ministru tal-Kunsill tal-Maltin li Jgħixu Barra minn Malta, dak li nixtieq huwa li nifhmu li għandna sfida kbira quddiemna u li ma nistgħux nibqgħu fil-passat, għax anke l-Maltin li jgħixu barra u d-dixxendenti tagħhom …

Irid ikollna direzzjoni ġdida, inkella dan il-Kunsill se jispiċċa mingħajr valur.

L-isfida li għandna hi li nilħqu l-ġenerazzjonijiet il-ġodda, li wħud minnhom huma Maltin anke bil-passaport, però mhux dawk biss.

Naħseb li hemmhekk hija sfida importanti li naħdmu flimkien.

Allura pprovajna li anke t-taħlita li jkollna tkun ta' nies żgħażagħ, nies li għandhom esperjenza u anke bilanċ aħjar bejn is-sessi.

Nittama li dawn jgħinu biex aħna nkunu nistgħu nimxu 'l quddiem fil-Kunsill tal-Maltin li Jgħixu Barra minn Malta.

Sinjura President, issa se nitkellem ftit fuq Trade Malta.

Hemmhekk għandna strateġija li hija ċara, li nipprovaw nilħqu postijiet li huma diffiċli li negozjant imur waħdu fihom.

L-aċċess għall-Ewropa illum qiegħed hemmhekk u dejjem kien hemmhekk, però rridu mmorru fi swieq li mhux faċli li wieħed jilħaq, u li jkunu swieq li huwa importanti li nkunu fihom.

Issemma l-Ġappun, li huwa wieħed mill-pajjiżi li żorna mal-Prim Ministru.

Iva, il-Prim Ministru qal, anke fl-istqarrija tiegħu, li huwa wieħed mill-pajjiżi li qed nikkonsidraw għandniex niftħu ambaxxata fih.

Il-mira tiegħi hi li kull sena niftħu ambaxxata, u din is-sena dan għamilnieh fil-Ghana, fejn innominajna kummissarju għoli, għax huwa pajjiż tal-Commonwealth u allura jissejjaħ hekk.

Wasalna fi ftehim fejn għandha x'taqsam ir-residenza, u se nagħmlu ftehim temporanju fuq l-ambaxxata, għax għadna ma wasalniex għal ftehim permanenti.

Però b'hekk għall-inqas nibdew noperaw malajr kemm jista' jkun.

Kif għedt, hemm in-nomina tal-ambaxxatur, li l-proċess għalih inbeda; biex jintlaħaq l'agrément ma jiddependix minna, imma jiddependi mill-pajjiż; hemm proċedura li wieħed irid jimxi magħna.

Meta ġie l-Viċi President tal-Indja ffirmajna tliet ftehimiet u allura d-direzzjoni tagħna magħhom hija li aħna jkollna l-aqwa relazzjonijiet u nkomplu naħdmu anke mill-aspett kummerċjali.

Naħseb li dan huwa importanti ħafna.

Tajjeb li ngħid li bħala Trade Malta matul din is-sena tajna 600,000 inċentiv.

Dawn l-inċentivi jmorru għal kumpaniji biex jesploraw opportunitajiet ġodda 'l barra minn xtutna u filwaqt li jkomplu bil-ħidma tagħhom hawn Malta, dawn ifittxu wkoll li jimirħu fi swieq differenti.

Lil dawn il-kumpaniji ngħinuhom ukoll biex imorru għal fieri importanti, bħall-fiera f'Dubai, f'Ginevra ġewwa l-Iżvizzera u f'Cologne ġewwa l-Ġermanja.

Trade Malta kienet ukoll mistiedna tipparteċipa f'St. Petersburg International Economic Forum.

Dawn huma kollha opportunitajiet li jlaqqgħuna ma' affarijiet importanti.

Allura huwa tajjeb li nkomplu naħdmu ma' Trade Malta, mhux biss barra minn Malta, imma anke hawn Malta, fejn kellna l-opportunità li nitkellmu fuq kif nistgħu nagħmlu negozju ma' pajjiżi oħrajn u naraw x'opportunitajiet joffru dawn il-pajjiżi.

Pereżempju, kellna Doing Business fl-Etjopja, u Doing Business with Dubai, fejn bil-kollaborazzjoni taċ-Chamber of Commerce ta' Dubai, laqqajna lis-settur kummerċjali ġewwa pajjiżna.

Dan kollu huwa xogħol li qed isir u rridu nkomplu naħdmu iktar.

Għas-sena d-dieħla għandna l-mira li bħala proġett pilota nipprovaw nimpjegaw konsulenti ekonomiċi li jaħdmu flimkien ma' Trade Malta u l-ambaxxati tagħna.

B'hekk inkunu nistgħu nagħtu spinta lill-kummerċ u naraw kif nistgħu nsaħħu s-settur kummerċjali f'pajjiżna.

Però tajjeb li nkomplu nitkellmu iktar fuq il-ħidma ta' Trade Malta, u dan forsi nagħmlu meta jkolli iktar ħin għad-dispożizzjoni tiegħi.

Hemm ħafna xogħol li qed isir u li wieħed irid isemmi.

Fil-fatt għandi ħafna punti li ma semmejthomx, fosthom il-ħidma f'dak li għandu x'jaqsam ma' overseas development assistance.

Din hija ħidma li wieħed jista' jaraha u jinkwadraha bħala ħidma diplomatika.

Għandna wkoll nużawha bħala għodda diplomatika dwar kif nistgħu aħna, permezz ta' ħidma li jagħmlu l-NGOs … Dwar dan kellna seminar interessanti ħafna, fejn smajna dak li qed jipproponu l-NGOs u lqajna ħafna mill-punti tagħhom, biex għas-sena d-dieħla nkunu nistgħu naħdmu aħjar anke magħhom.

Huwa importanti ħafna li nkomplu naħdmu mal-NGOs fir-rigward ta' fondi li jmorru biex ngħinu pajjiżi oħrajn, jew biex persuni u reġjuni jiżviluppaw aħjar.

Jiena kuntent li għas-sena d-dieħla dan il-vot żdied għal €1,400,000.

Huwa biżżejjed?

Qatt ma huwa biżżejjed, imma tal-inqas, għat-tieni sena konsekuttiva, qed naraw żieda f'dan il-vot, li meta sirt Ministru kien €900,000 u għas-sena d-dieħla dan huwa €1,400,000.

Tal-inqas, il-karba tagħna mal-Ministru għall-Finanzi tasal, bħalma waslet meta tlabna li jkollna ambaxxata ġdida din is-sena.

Il-fondi ġew!

Tlabna li jkollna ambaxxata ġdida s-sena d-dieħla, u l-fondi jiġu wkoll.

Sinjura President, rigward il-Bord ta' Sorveljanza dwar is-Sanzjonijiet irrid ngħid li ħadt gost li ssemma ftit.

Irrid ngħid li mhux biss emendajna l-liġi, imma sar ukoll seminar għall-istakeholders, li għalih kien hemm attendenza tajba ħafna.

Jien informat li mat-300 persuna attendew għal dan is-seminar.

Dawn huma stakeholders importanti.

L-iskop ta' dan is-seminar kien li nifhmu aħjar kif nistgħu naħdmu flimkien u li s-sanzjonijiet internazzjonali jridu jiġu osservati.

Din hija ftit mill-ħidma li saret.

Hemm ħafna affarijiet oħrajn li ta' min jitkellem fuqhom.

Kif diġà għedt, nilqa' l-fatt li hemm bżonn nitkellmu iktar fuq dan is-suġġett.

Huwa importanti li aħna dejjem inżommu d-diskussjoni għaddejja, għax mhux dejjem ikollna dawn l-opportunitajiet.

Din hija ħidma ta' ministeru f'kuntest ta' gvern, gvern li qed jippreżenta baġit għas-sena d-dieħla, li jirrifletti r-realtà tal-lum, li Malta qed timxi 'l quddiem, Malta qed tgħix is-suċċess!

Dak huwa li nawguraw għall-poplu tagħna.

Nirringrazzjak.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

Skada l-ħin tad-diskussjoni fil-Kumitat ta' Provvista fuq il-Voti tal-Ministeru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ.

Skont il-Mozzjoni ta' Proċedura Nru 181 tas-17 ta' Ottubru 2018, il-mistoqsija fuq l-emenda u l-voti mressqa, huma posposti għal data li trid tiġi komunikata aktar 'il quddiem.

Fid-9.35 p.m. il-Kamra rriżumiet u l-Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ irrapporta li skont il-Mozzjoni ta' Proċedura Nru 181 tas-17 ta' Ottubru 2018, id-diskussjoni fuq il-Voti tal-Ministeru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ kienet ġiet konkluża, u li l-mistoqsija fuq l-emenda u l-voti mressqa, kienu posposti għal data li kellha tiġi komunikata aktar 'il quddiem.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Ministru Carmelo Abela, jekk jogħġbu, jipproponi l-Aġġornament tal-Kamra.

AĠĠORNAMENT

CARMELO ABELA: Sinjura President, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar it-Tnejn, 5 ta' Novembru 2018, fid-9.00 a.m. b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Kumitat ta' Provvista - Estimi Ġenerali 2019

Id-Disa' Jum Stabbilit – Ministeru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol

Vot 13 – Ministeru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol

Vot 14 - Edukazzjoni

Vot VI - Ministeru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol - Kapital.

Ninforma lill-Kamra li skont il-Mozzjoni ta' Proċedura Nru 181 tas-17 ta' Ottubru 2018, id-diskussjoni fuq il-voti li jaqgħu taħt il-Ministeru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol m'għandhiex tieħu aktar minn tliet sigħat, bil-ħin jinqasam indaqs bejn kelliema tal-Gvern u kelliema tal-Oppożizzjoni, bl-aħħar nofs għall-Gvern.

Ninforma wkoll lill-Kamra li din is-seduta se tkun mingħajr mistoqsijiet u l-ħin tal-Aġġornament ma jitteħidx.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-Kamra hija aġġornata għal nhar it-Tnejn, 5 ta' Novembru 2018, fid-9.00 a.m. bl-aġenda kif ikkomunikata mill-Ministru.

Fid-9.36 pm il-Kamra aġġornat skont il-Mozzjoni ta' Proċedura Nru 181 tas-17 ta' Ottubru 2018.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

UFFIĊĊJU TAL-PRIM MINISTRU - KONSULENZA

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jwieġeb il-mistoqsijiet parlamentari 751 u 137 u ċjoè: Jista' l-Prim Ministru jgħid min huma l-persuni/kumpaniji/partnerships li ngħataw kuntratt jew appointment ta' konsulenza mill-11 ta' Marzu 2013 sad-data li tkun imwieġba din l-interpellanza mill-Uffiċċju tal-Prim Ministru, id-dipartimenti jew entitajiet pubbliċi li huma fi ħdanu, permezz ta' direct order?

X'kien ix-xogħol li ġew mitluba jagħmlu għal kull kuntratt jew appointment ta' konsulenza?

X'inhu l-valur ta' kull kuntratt jew appointment ta' konsulenza?

JOSEPH MUSCAT (Prim Ministru): Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġibiet tal-mistqosijiet parlamentari 1997, 2334, 4380, 4590, 4627, 4628, 7454, 11539, 12058, 17496, 17739, 21783, 25618, 25621, 25624 tal-Leġiżlatura 12 u 516, 1115, 3845, 4301 u 5265 tal-Leġiżlatura 13.

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid, wara li f'Jum ir-Repubblika tal-2014, il-Gvern għoġbu jonora lill-individwu li d-dettalji dwaru qed jingħataw separatament bħala Kumpann Onorarju tar-Repubblika ta' Malta, x'għamel għall-ġid ta' Malta l-imsemmi individwu minn dakinhar lil hawn?

JOSEPH MUSCAT: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 4100.

MALTA GAMING AUTHORITY – IMPJEGATI ĠODDA

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm-il impjegat ġdid daħal jaħdem taħt kwalsiasi titolu jew kuntratt mal-Awtorità dwar il-Lotteriji u l-Logħob fl-2016 u fl-2017, xahar b'xahar?

F'liema grad daħlu dawn l-impjegati u f'liema lokalità jirrisjedu?

JOSEPH MUSCAT: Ninsab infurmat li fl-2016 daħlu jaħdmu 33 persuna u fl-2017 daħlu jaħdmu 20 persuna.

Dawn jgħixu fi 30 lokalità differenti f'Malta.

Il-gradi li daħlu jaħdmu fihom dawn l-persuni huma dawn:

MALTA GAMING AUTHORITY – KWALIFIKI TA' INDIVIDWU LI JMEXXI UNIT KONTRA L-ĦASIL TA' FLUS

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid xi kwalifiki għandu l-individwu li jmexxi l-Unit kontra l-ħasil tal-flus fl-Awtorità dwar il-Lotteriji u l-Logħob?

JOSEPH MUSCAT: Ninsab infurmat li d-dipartiment responsabbli mis-superviżjoni fuq ħasil ta' flus fis-settur tal-logħob fi ħdan l-Awtorità Maltija tal-Logħob jaqa' taħt ir-responsabbiltà taċ-Chief Officer Enforcement, li huwa kwalifikat b'Bachelor of Arts in Criminology, u Doctor of Laws u Magister Juris in EU and Comparative Law mill-Università ta' Malta.

UFFIĊĊJU TAL-PRIM MINISTRU - DIRECT ORDERS

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jwieġeb il-mistoqsijiet parlamentari 1026 u 161 u ċjoè: Jista' l-Prim Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra lista dettaljata tad-direct orders mogħtija minn kull entità, Ministeru, dipartiment, Korporazzjoni u/jew Awtorità li huma fi ħdan l-Uffiċċju tal-Prim Ministru, matul l-2015, l-2016 u l-2017 (sad-data li fiha tkun imwieġba din il-mistoqsija)?

Jista' jagħti d-data meta ngħatat kull direct order, fuq ordni ta' min, lil min, l-ammont involut u għala ma kienx hemm sejħa pubblika f'kull każ?

JOSEPH MUSCAT: It-tagħrif għadu qed jinġabar.

MINISTERU GĦAL GĦAWDEX - ĦADDIEMA

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru twieġeb il-mistoqsija parlamentari 5744 u tgħid kemm ġew impjegati ħaddiema mal-Ministeru tagħha jew mad-dipartimenti u l-entitajiet li jaqgħu taħt il-Ministeru tagħha minn Marzu 2013 sal-lum?

Tista' tgħid f'liema grad ġew impjegati u f'kull każ saritx sejħa pubblika għal dawn il-postijiet?

Tista' tgħid f'kull każ x'kienu r-rekwiżiti u l-kwalifiki mitluba għal dawn il-pożizzjonijiet?

Tista' tgħid kemm minn dawn il-persuni impjegati għadhom fl-istess pożizzjoni sal-lum u jekk ma għadhomx fil-pożizzjoni li fiha ġew impjegati, wara kemm żmien ġew trasferiti għal xogħol ieħor u f'liema grad qegħdin illum?

JUSTYNE CARUANA (Ministru għal Għawdex): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba hija kif murija fit-tabella li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta Tqegħid ta' Karti.

BINI TA' TOROQ F'GĦAWDEX: ALLEGAZZJONIJIET DWAR KORRUZZJONI JEW NUQQASIJIET - INVESTIGAZZJONIJIET

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għall-Intern u Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid jekk l-investigazzjonijiet tal-Pulizija dwar allegazzjonijiet li ħarġu f'Lulju 2017 dwar korruzzjoni jew nuqqasijiet oħra fil-bini ta' toroq f'Għawdex ġietx konkluża?

Jekk ġiet konkluża, x'passi ttieħdu?

MICHAEL FARRUGIA (Ministru għall-Intern u Sigurtà Nazzjonali): Ninsab infurmat li l-investigazzjoni msemmija mill-Onor.

Interpellant għadha għaddejja u li għaddejja wkoll inkjesta maġisterjali.

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għall-Enerġija u Immaniġġjar tal-Ilma: Jista' l-Ministru jgħid jekk ir-Reverse Osmosis ġdid f'Ħondoq ir-Rummien bediex jipproduċi ilma u jekk iva, jista' jagħti kemm-il kubu ilma ġie prodott minn dan ir-RO sal-lum?

Jekk dan ir-reverse osmosis għadu ma bediex jipproduċi ilma, jista' jgħid meta hu mistenni li jibda jipproduċi ilma?

Jista' jgħid ukoll kemm kienet jew ser tkun l-ispiża totali fuq dan ir-RO?

JOE MIZZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li t-tender għar-reverse osmosis ġdid f'Ħondoq ir-Rummien qiegħed fit-tmiem tal-proċess u dalwaqt ikun iffirmat il-kuntratt.

SKOLA MEDIKA TA' BARTS F'GĦAWDEX - STUDENTI

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid, issa li bdiet is-sena skolastika, kemm hemm studenti jsegwu korsijiet fl-Iskola Medika ta' Barts f'Għawdex?

Liema korsijiet qegħdin isegwu dawn l-istudenti u kemm hemm studenti f'kull kors?

Jista' jgħid ta' liema nazzjonalità huma dawn l-istudenti u kemm minnhom qed isegwu l-kors bi scholarship?

EVARIST BARTOLO (Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol): Ġentilment nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari 4317.

GĦAWDEX – RAPPORT TA' SERQ TA' KAROZZI

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għall-Intern u Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il karozza ġiet irrappurtata misruqa u kemm minn dan is-serq ta' karozzi kien rappurtat f'Għawdex mill-bidu tas-sena 2015 sal-lum, maqsuma sena b'sena?

Jista' jgħid kemm minn dawn il-karozzi rrappurtati nieqsa fil-fatt instabu u jagħti ċifra għal Malta u oħra għal Għawdex?

Jista' jgħid għall-istess perjodu u sena b'sena kemm kien rappurtat serq minn karozzi u kemm minn dan is-serq minn karozzi kien f'Għawdex?

MICHAEL FARRUGIA: Ninsab infurmat li bejn l-1 ta' Jannar 2015 u t-30 ta' Settembru 2018 ġew irrappurtati misruqa 1,063 vettura.

Minn dawn instabu 545 filwaqt li 518 għadhom mhux irkuprati.

Informazzjoni dettaljata kif mitluba mill-Onor.

Interpellant tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

AWTORITÀ REĠJONALI GĦALL-IŻVILUPP TA' GĦAWDEX – LAQGĦAT TA' KONSULTAZZJONI

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid kemm-il laqgħa ta' konsultazzjoni saret dwar il-proċess għat-Twaqqif ta' Awtorità Reġjonali għall-Iżvilupp ta' Għawdex fil-perjodu li kien miftuħ għall-konsultazzjoni?

Tista' tgħid għal kull laqgħa min kien preżenti u tippreżenta kopja tal-minuti miżmuma ta' kull waħda minn dawn il-laqgħat?

Tista' tgħid kemm saru sottomissjonijiet bil-miktub dwar it-twaqqif tal-istess Awtorità matul l-istess perjodu ta' konsultazzjoni?

Tista' tpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-istess sottomissjonijiet li saru?

Interpellant li l-proċess ta' konsultazzjoni skatta fit-3 t'Awwissu 2018 f'liema okkażjoni l-Onor.

Interpellant kien ukoll preżenti.

Issa li spiċċa dan il-proċess, l-abbozz sar u ġie ppreżentat lill-Membri Għawdxin tal-Oppożizzjoni għar-reazzjoni u/jew kummenti tagħhom.

Jonqos issa li jiġi ppubblikat l-abbozz formalment fejn ukoll sal-istadju tat-Tielet Qari ser ikun possibbli għall-pubbliku u stakeholders li jgħaddu l-kummenti u suġġerimenti tagħhom.

MINISTERU GĦALL-FINANZI - SERVIZZI TA' KONSULENZA

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid x'impjieg, servizzi ta' konsulenza jew xort'oħra kellu jew għad għandu l-individwu li d-dettalji dwaru qegħdin jingħataw separatament, mal-Ministeru tiegħu u mal-entitajiet kollha li jaqgħu taħtu sena b'sena, mis-sena 2013 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari?

Jista' jgħid ukoll, sena b'sena, kemm tħallas dan l-individwu għas-servizzi tiegħu?

Jista' jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja ta' kwalunkwe kuntratt iffirmat bejn il-Ministeru tiegħu u l-entitajiet kollha li jaqgħu taħtu u l-individwu msemmi?

EDWARD SCICLUNA (Ministru għall-Finanzi): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-individwu msemmi fil-mistoqsija ma wettaq ebda xogħol ta' konsulenza mal-Ministeru għall-Finanzi u mal-entitajiet li jaqgħu taħtu.

MINISTERU GĦAT-TURIŻMU - SERVIZZI TA' KONSULENZA

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid x'impjieg, servizzi ta' konsulenza jew xort'oħra kellu jew għad għandu l-individwu li d-dettalji dwaru qegħdin jingħataw separatament, mal-Ministeru tiegħu u mal-entitajiet kollha li jaqgħu taħtu, sena b'sena, mis-sena 2013 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari?

KONRAD MIZZI (Ministru għat-Turiżmu): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-individwu msemmi huwa ngaġġat mal-Ministeru fuq bażi part-time.

Il-kuntratt tiegħu huwa wieħed standard li jintuża għall-persuni ngaġġati f'din il-pożizzjoni.

MINISTERU GĦALL-INTERN U SIGURTÀ NAZZJONALI - SERVIZZI TA' KONSULENZA

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Intern u Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid x'impjieg, servizzi ta' konsulenza jew xort'oħra kellu jew għad għandu l-individwu li d-dettalji dwaru qegħdin jingħataw separatament, mal-Ministeru tiegħu u mal-entitajiet kollha li jaqgħu taħtu sena b'sena, mis-sena 2013 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari?

Jista' jgħid, sena b'sena, kemm tħallas dan l-individwu għas-servizzi tiegħu?

MICHAEL FARRUGIA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-individwu li d-dettalji tiegħu ngħataw separatament ma ngħata l-ebda kuntratt ta' xogħol jew konsulenza la minn dan il-Ministeru u lanqas mill-entitajiet li jaqgħu taħtu mis-sena 2013 sal-lum.

MINISTERU GĦALL-ĠUSTIZZJA, KULTURA U GVERN LOKALI – SERVIZZI TA' KONSULENZA

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid x'impjieg, servizzi ta' konsulenza jew xort'oħra kellu jew għad għandu l-individwu li d-dettalji dwaru qegħdin jingħataw separatament, mal-Ministeru tiegħu u mal-entitajiet kollha li jaqgħu taħtu sena b'sena, mis-sena 2013 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari?

OWEN BONNICI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-ebda entità jew dipartiment mill-Ministeru tiegħi ma impjega lill-persuna li d-dettalji tagħha ngħataw separatament.

MINISTERU GĦALL-AMBJENT, ŻVILUPP SOSTENIBBLI U TIBDIL FIL-KLIMA – SERVIZZI TA' KONSULENZA

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jgħid x'impjieg, servizzi ta' konsulenza jew xort'oħra kellu jew għad għandu l-individwu li d-dettalji dwaru qegħdin jingħataw separatament, mal-Ministeru tiegħu u mal-entitajiet kollha li jaqgħu taħtu, sena b'sena, mis-sena 2013 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari?

Jista' jgħid ukoll, sena b'sena, kemm tħallas dan l-individwu għas-servizzi tiegħu?

Jista' jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja ta' kwalunkwe kuntratt iffirmat bejn il-Ministeru tiegħu u l-entitajiet kollha li jaqgħu taħtu u l-individwu msemmi?

JOSÈ HERRERA (Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li mis-sena 2013 sal-31 ta' Ottubru 2018, ma kien hemm ebda impjieg, servizzi ta' konsulenza jew xort'oħra mill-Ministeru tiegħi lill-individwu li d-dettalji dwaru qegħdin jingħataw separatament.

MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET BARRANIN U PROMOZZJONI TAL-KUMMERĊ – SERVIZZI TA' KONSULENZA

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid x'impjieg, servizzi ta' konsulenza jew xort'oħra kellu jew għad għandu l-individwu li d-dettalji dwaru qegħdin jingħataw separatament, mal-Ministeru tiegħu u mal-entitajiet kollha li jaqgħu taħtu, sena b'sena, mis-sena 2013 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari?

CARMELO ABELA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-Ministeru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ kif ukoll l-entità li taqa' taħtu ma talbux servizzi ta' konsulenza jew xogħol ieħor lill-individwu li qed tagħmel referenza għalih din il-mistoqsija.

Għalhekk ma jeżisti l-ebda kuntratt.

MOSTA: TRIQ SAN ĠUŻEPP - SERVIZZ TA' TRASPORT PUBBLIKU

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jikkonsidra s-suġġeriment u jestendi s-servizz tat-trasport pubbliku lejn in-naħat ta' Triq San Ġużepp, fuq wara tal-Kappella tal-Isperanza fil-Mosta, peress li hemm ammont ta' residenti li jkollhom jimxu mat-300 metru biex jaslu għall-eqreb bus stop?

IAN BORG (Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li ttieħdet nota ta' dan is-suġġeriment għal aktar kunsiderazzjoni.

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid jekk l-iskema tal-irtirar hijiex se tkun backdated sabiex b'hekk tkompli tħajjar aktar persuni jaħdmu għal benefiċċju tal-pensjoni mas-settur pubbliku, biex l-iskema tibda taħdem mill-2017 biex tiġi parti mis-settur privat u biex ma jkunx hemm inġustizzja skont kif anki kiteb l-Ombudsman kif jidher fiż-żewġ dokumenti li qed jingħataw separatament?

EDWARD SCICLUNA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-miżuri tal-Baġit 2019 jidħlu fis-seħħ fl-1 ta' Jannar 2019.

EKS KUMMISSARJU TAL-PULIZIJA – KUNTRATT TA' XOGĦOL

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Intern u Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jikkonferma jekk l-eks Kummissarju li d-dettalji dwaru qed jingħataw separatament hux qed jagħmel xi tip ta' xogħol għall-Pulizija jew għall-Malta Security Services (Secret Service) u, jekk iva, iqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra l-kuntratt ta' ingaġġ tiegħu?

MICHAEL FARRUGIA: L-Eks Kummissarju li d-dettalji dwaru qed jingħataw separatament għandu kuntratt bħala 'Konsulent tal-Ministeru'.

KONTRIBUZZJONIJIET TAL-IIP – INFIQ TA' FONDI

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 7149 u jgħid fid-dettall kif intefqet is-somma ta' €430 miljun li ġew mill-fondi għall-kontribuzzjonijiet tal-Individual Investor Programme (IIP)?

JOSEPH MUSCAT: It-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

MINISTERU GĦAS-SAĦĦA – SERVIZZI TA' KONSULENZA

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jelenka l-ismijiet u l-ħlasijiet rispettivi ta' kull konsulent ingaġġat minn kull entità li għaliha hu responsabbli?

CHRIS FEARNE (Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa): Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 4311.

SKEMA 'NIKRU BIEX NASSISTU' - TAGĦRIF

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jagħti aktar tagħrif dwar l-Iskema "Nikru Biex Nassistu"?

Jista' jpoġġi kopja ta' kuntratt (mingħajr ismijiet) li jsir bejn sid il-post u l-Gvern, fuq il-Mejda tal-Kamra?

MICHAEL FALZON (Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-kuntratt li jsir bejn sid il-post u l-Gvern taħt l-iskema 'Nikru biex Nassistu' jirrifletti l-kundizzjonijiet li kienu ġew ippubblikati fil-Gazzetta tal-Gvern fl-1 ta' Settembru, 2017.

SERVIZZ TA' EMERĠENZA 112 – TELEFONATI ĠENWINI

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Intern u Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru ta' telefonati ġenwini fuq is-Servizz ta' Emerġenza 112 li saru s-sena l-oħra?

Fuqiex kienu dawn it-telefonati?

Kemm hemm linji tat-telefon biex jitmexxa dan is-servizz?

MICHAEL FARRUGIA: Ninsab infurmat li n-numru ta' telefonati ġenwini fuq is-Servizz ta' Emerġenza 112 li saru s-sena l-oħra kien jammonta għal 162,042.

Dawn it-telefonati kienu prinċipalment relatati ma' talbiet għal servizzi ta' Emerġenza, Protezzjoni Ċivili, Pulizija u Forzi Armati ta' Malta, però ma jeżistux dettalji fuqiex kienu.

Infurmat li hemm 32 linja tat-telefon li huma fuq is-sistema li jistgħu jintużaw biex jitmexxa dan is-servizz.

KAŻIJIET FIL-QORTI LI ĠEW PRESKRITTI

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: B'referenza għar-risposta tal-mistoqsija parlamentari 7199, jista' l-Ministru jgħid għaliex ma tinżammx statistika ta' każijiet li jiġu preskritti?

OWEN BONNICI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fil-Qorti ta' Malta u Għawdex ma tinżammx statistika ta' każijiet preskritti peress illi meta kawża tkun ġiet preskritta, din tiddaħħal fis-sistema bħala terminata/deċiża, kif jiddaħħlu l-kawżi kollha li jiġu terminati/deċiżi.

EKS ĦADDIEMA TAL-GAS BOARD – KUMPENS FINANZJARJU

L-ONOR.

ROSIANNE CUTAJAR staqsiet lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 7441 li oriġinarjament saret lill-Ministeru għall-Finanzi u li issa ġiet riferuta lilu u ċjoè: Jista' l-Ministru jgħid meta hemm il-ħsieb li l-eks ħaddiema tal-Gas Board (li fl-1977 ġiet tagħmel parti mill-Enemalta) jingħataw kumpens finanzjarju?

MICHAEL FALZON: Ġentilment ninforma lill-Onor.

Interpellant li r-risposta se tingħata f'seduta oħra.

EKS ĦADDIEMA TAL-GAS BOARD

L-ONOR.

ROSIANNE CUTAJAR staqsiet lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 7442 li oriġinarjament saret lill-Ministeru għall-Finanzi u li issa ġiet riferuta lilu u ċjoè: Jista' l-Ministru jgħid għal kemm jammontaw l-eks ħaddiema tal-Gas Board li effettivament jintlaqtu mill-possibbiltà ta' kumpens?

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Enerġija u Immaniġġjar tal-Ilma: Jista' l-Ministru jara l-każ tal-persuna li d-dettalji dwarha qed jingħataw separatament sabiex il-kont tad-dawl tad-dar tagħha jiġi ċċekkjat peress li ġie għoli aktar mis-soltu?

Jista' jara wkoll jekk l-arloġġ tad-dawl huwiex qed jaħdem kif suppost?

JOE MIZZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li d-dettalji tal-individwu ngħataw lill-ARMS biex tistħarreġ dan l-ilment.

DĦUL F'DAR TAL-ANZJANI – KAŻ TA' PERSUNA

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jsegwi l-każ ta' anzjana li d-dettalji dwarha qed jingħataw separatament, li ilha sitt xhur rikoverata fl-Isptar Mater Dei u għadha ma ngħatatx sodda f'Dar tal-Anzjani?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li d-Dipartiment għall-Anzjanità Attiva u l-Kura fil-Komunità qed isegwi mill-qrib dan il-każ u informa lill-persuna kkonċernata b'risposta bil-miktub għall-mistoqsija li saret f'isimha.

ĦAMRUN: LIĊEO VILLAMBROSA - LIFT

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jara kif lift ġewwa l-Liċeo Villambrosa l-Ħamrun, li ilu żmien bil-ħsara, jiġi rranġat mill-aktar fis, minħabba li qed jaqdi wkoll persuna b'diżabilità?

EVARIST BARTOLO: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-Fondazzjoni għall-Iskejjel t'Għada evalwat il-problema teknika f'lift fil-Kulleġġ San Ġorġ Preca (magħruf bħala 'Il-Liċeo'), fil-Ħamrun.

Infurmat li hemm bżonn li tinbidel part minn dan il-lift.

Il-Fondazzjoni qiegħda ġġib kwotazzjonijiet sabiex tinbidel din il-part.

Hu mistenni li x-xogħol jitwettaq mill-aktar fis possibbli.

MALTA BOATMEN AND MOORING SERVICES – ĦLAS TA' ĦADDIEMA

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill- Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jinvestiga l-każ ta' ħaddiema li qed jitħallsu bil-prekarjat ġewwa l-Malta Boatmen and Mooring Services?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li din l-allegazzjoni ġiet mgħoddija lil Transport Malta sabiex tagħmel l-investigazzjonijiet u l-aċċertamenti neċessarji u tieħu dawk il-passi u tirrapporta lura kif hemm bżonn.

MOSTA: TRIQ PATRI ĠUŻÈ DELIA - SISTEMA TAD-DRENAĠĠ

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru għall-Enerġija u Immaniġġjar tal-Ilma: Jista' l-Ministru jgħid x'inhuma l-pjanijiet tal-Water Services Corporation għas-sistema tad-drenaġġ li għaddejja minn Triq Patri Ġużè Delia fil-Mosta fiż-żona taż-Żokrija fejn hemm żieda kbira ta' bini ta' appartamenti peress li din is-sistema ta' drenaġġ baqgħet dik li kienet u li issa qed tispiċċa bi drenaġġ jiżbroffa fil-garaxxijiet li huma f'basement fl-istess triq?

JOE MIZZI: Ninsab infurmat li l-Korporazzjoni għas-Servizzi tal-Ilma, skont l-informazzjoni li għandha, kellha notifikazzjoni waħda biss ta' żbroff ġewwa proprjetà privata u dan minħabba sadd li kien hemm fis-sistema tad-drenaġġ waqt maltemp qawwi.

Għaldaqstant, il-Korporazzjoni għas-Servizzi tal-Ilma tikkonferma li s-sistema tad-drenaġġ fi Triq Patri Ġuże Delia, Mosta tiflaħ sew għad-domanda li hemm fl-inħawi.

Aktar minn hekk, il-Korporazzjoni għas-Servizzi tal-Ilma qed tinvestiga x'wassal għal dak is-sadd li kkaġuna żbroff fi proprjetà privata.

AWTORITÀ TAL-IPPJANAR - IMPJEGATI

L-ONOR.

TONI BEZZINA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm impjegati mal-Awtorità tal-Ippjanar, f'liema grad u f'liema sezzjoni, xahar b'xahar, mill-2016 sakemm tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li t-tagħrif għadu qed jinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra

AWTORITÀ TAL-IPPJANAR – IMPJEGATI ĠODDA

L-ONOR.

TONI BEZZINA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm impjegati ġodda mal-Awtorità tal-Ippjanar, xahar b'xahar, mill-2016 sakemm tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari?

IAN BORG: Skont ma jien informat mill-Awtorità tal-Ippjanar, l-informazzjoni mitluba hija kif murija fit-tabelli segwenti;

AWTORITÀ TAL-IPPJANAR – ĦADDIEMA LI MA GĦADHOMX IMPJEGATI MAL-AWTORITÀ

L-ONOR.

TONI BEZZINA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jagħti n-numru ta' ħaddiema li ma għadhomx impjegati mal-Awtorità tal-Ippjanar, xahar b'xahar, mill-2016 sakemm tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li għandu jirreferi għat-twegiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari 7581 tal-istess Seduta.

AWTORITÀ TAL-IPPJANAR – ENFORCEMENT OFFICERS

L-ONOR.

TONI BEZZINA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm enforcement officers impjegati mal-Awtorità tal-Ippjanar, sena b'sena, mill-2016 sakemm tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari?

IAN BORG: Skont ma jien infurmat mill-Awtorità tal-Ippjanar, l-informazzjoni mitluba hija kif murija fit-tabella segwenti:

AWTORITÀ TAL-IPPJANAR – UŻU TAL-PLANNING SHOP - DĦUL

L-ONOR.

TONI BEZZINA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid kemm persuni għamlu użu mill-Planning Shop tal-Awtorità tal-Ippjanar u kemm kien id-dħul (revenue) li kellha l-Awtorità tal-Ippjanar mill-Planning Shop xahar b'xahar mill-2016 sakemm tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li skont ma jien infurmat mill-Awtorità tal-Ippjanar, b'risposta għall-mistoqsija parlamentari 7584, l-Awtorità tal-Ippjanar ma tiġborx informazjoni dwar kemm il-persuna tuża is-servizz tal-Planning Shop.

Mill-bidu tal-2016 tat-30 ta' Ottubru 2018, inħarġu mill-Planning Shop irċevuti tal-valur muri fit-tabella t'hawn taħt:

L-ammonti nħarġu mis-sistema tal-irċevuti tal-Awtorità tal-Ippjanar.

AWTORITÀ TAL-IPPJANAR – SERVIZZ TA' AERIAL PHOTO INTERPRETATION

L-ONOR.

TONI BEZZINA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm persuni li għamlu użu mis-servizz tal-aerial photo interpretation li jingħata mill-Awtorità tal-Ippjanar kif ukoll kemm kien id-dħul (revenue) minn dan is-servizz xahar b'xahar mill-2016 sakemm tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li skont ma jien infurmat mill-Awtorita tal-Ippjanar, kienu 20 persuna li għamlu użu mis-servizz tal-aerial photo interpretation.

Id-dati u d-dħul (revenue) ta' dan is-servizz hu indikat fit-tabella segwenti.

SPIŻA TA' INKJESTA MAĠISTERJALI U SEDUTI TAL-QORTI

L-ONOR.

CLAYTON BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hi l-ispiża fuq l-inkjesta maġisterjali u s-seduti tal-qorti tal-qtil brutali tal-persuna li d-dettalji dwarha qed jingħataw separatament, mid-data tad-delitt 16 t'Ottubru 2017 sal-ġurnata li fiha tkun imwieġba din il-mistoqsija?

Jekk hu possibbli l-Ministru jagħti dettalji ta' fiex kienet tikkonsisti din l-ispiża sena b'sena?

OWEN BONNICI: Ninsab informat li l-ispejjeż fuq l-inkjesta maġisterjali (sal-lum) jammontaw għal €136,465.38, kif elenkat fid-dokument li tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

Fir-rigward tas-seduti tal-qorti sal-lum kien hemm medja ta'493 siegħa u l-ispejjez jammontaw għal madwar €20,456.54.

L-ONOR.

CLAYTON BARTOLO staqsa lill- Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hi l-ispiża fuq l-inkjesta maġisterjali u s-seduti tal-qorti tal-qtil brutali tal-individwu li d-dettalji dwaru qed jingħataw separatament, mid-data tad-delitt 5 ta' Diċembru 1986 sal-ġurnata li fiha tkun imwieġba din il-mistoqsija?

Jekk hu possibbli jista' l-Ministru jagħti dettalji ta' fiex kienet tikkonsisti din l-ispiża sena b'sena?

OWEN BONNICI: L-inkjesta fir-rigward tal-persuna msemmija tmur lura għas-sena 1986 u ċjoè 32 sena ilu.

L-inkjesta fil-fatt ilha għadejja sa minn dak iż-żmien.

Dak iż-żmien l-ispejjeż inkorsi mal-inkjesti kienu jiddaħħlu f'reġistru b'mod manwali skont id-data li fiha l-esperti jippreżentaw ir-rapport tagħhom tul il-firxa wiesgħa tas-snin u ma kienx isir elenku separat tal-ispejjeż skont l-inkjesta speċifika.

Għalhekk mhux possibbli f'dan l-istadju li jiġu rintraċċati l-ispejjeż inkorsi mal-imsemmija nkjesta.

L-ONOR.

CLAYTON BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hi l-ispiża fuq l-inkjesta maġisterjali u s-seduti tal-qorti tal-qtil brutali tal-persuna li d-dettalji dwarha qed jingħataw separatament, mid-data tad-delitt 28 ta' Diċembru 1977 sal-ġurnata li fiha tkun imwieġba din il-mistoqsija?

Jekk hu possibbli l-Ministru jista' jagħti dettalji ta' fiex kienet tikkonsisti din l-ispiża sena b'sena?

OWEN BONNICI: Infurmat li l-inkjesta fir-rigward tal-persuna msemmija tmur lura għas-sena 1977 u ċjoè 41 sena ilu.

Dak iż-żmien l-ispejjeż inkorsi mal-inkjesti kienu jiddaħħlu f'reġistru b'mod manwali skont id-data li fiha l-esperti jippreżentaw ir-rapport tagħhom tul il-firxa wiesgħa tas-snin u ma kienx isir elenku separat tal-ispejjez skont l-inkjesta speċifika.

Għalhekk mhux possibbli f'dan l-istadju li jiġu rintraċċati l-ispejjeż inkorsi mal-imsemmija inkjesta.