DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

It-Tnejn, 28 ta' Mejju 2018

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

It-Tnejn, 28 ta' Mejju 2018

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fis-Sala tal-Parlament,

il-Belt Valletta, fis-6.03 p.m.

It-Tnejn, 28 ta' Mejju 2018

IlMinuti tasSeduta Nru 118, li saret fit-28 ta' Mejju 2018, ġew ikkonfermati.

KUNSENS GĦAL ATTI

L-ISPEAKER (Onor. Anġlu Farrugia): Ninforma lill-Kamra li l-President ta' Malta għoġobha tagħti l-kunsens tagħha għal:

Att Nru XX tal-2018 - Att tal-2018 dwar il-Protezzjoni u l-Privatezza tad-Data.

INFORMAZZJONI MILL-ISPEAKER

L-ISPEAKER: Inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

It-tweġiba għall-mistoqsijiet parlamentari numri 12, 13, 14 u 15 li saru lis-Sedja mill-Onor.

Clayton Bartolo dwar il-kariga ta' Dr Joseph Said Pullicino fl-Uffiċċju tal-Ombudsman.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il kilometru ta' cycle lanes hawn bħalissa f'Malta?

Jista' jgħid kemm-il kilometru iktar se jitwettqu bil-proġett ta' immodernizzar ta' toroq?

X'inhu l-ħsieb biex ikun hemm konnessjoni ta' dawn is-cycle lanes u biex ma jkollniex biċċiet ta' cycle lanes li jispiċċaw f'dead end?

CHRIS AGIUS (Segretarju Parlamentari għall-Ippjanar u s-Suq tal-Proprjetà) (f'isem il-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li meta Transport Malta, u dalwaqt Infrastructure Malta, tkun qed tħejji proġetti ta' toroq ġodda jew disinn u bini mill-ġdid ta' toroq eżistenti, qed jiġu miżjuda cycle lanes fejn ikun teknikament possibbli li jsiru b'mod sikur għal kull min juża t-toroq.

Bħalissa hawn diversi kilometri ta' cycle lanes fin-network tat-toroq arterjali, fosthom dawk li saru riċentement fil-proġetti tal-Kappara u ta' Triq il-Kosta.

Bħalissa Transport Malta qed taħdem fuq proġetti ġodda li fis-snin li ġejjin se jintroduċu mas-7.7 kilometri ta' cycle lanes ġodda.

Sadanittant Transport Malta qed tħejji studji biex jiġu identifikati safe cycling routes oħra ġodda fin-network tat-toroq madwar il-pajjiż.

L-użu u l-introduzzjoni tas-cycle lanes ma jistax jitqies waħdu iżda fil-kontest ta' pjan komprensiv fit-tul sabiex intejbu l-kwalità tal-infrastruttura tal-pajjiż u tal-mezzi tat-trasport li nużaw ta' kuljum għal aktar sigurtà, effiċjenza u faċilitajiet ta' mezzi alternattivi aktar sostenibbli, fosthom ivvjaġġar bir-roti.

L-ISPEAKER: L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Sur President, jista' s-Segretarju Parlamentari jgħid lil din il-Kamra min jista' japplika għall-iskema ta' regolarizzazzjoni li kienet tħabbret xi xhur ilu dwar il-proprjetà?

Din l-iskema qed tkun suċċess, u għal liema għanijiet qed jintużaw il-flus li l-Awtorità qed iddaħħal minn din l-iskema?

CHRIS AGIUS: Fil-fatt dalgħodu, fl-għeluq tad-diskors tiegħi dwar l-Estimi tal-Awtorità tal-Ippjanar, kelli l-opportunità li nsemmi l-iskema ta' regolarizzazzjoni kif ukoll għal-liema għanijiet qed jintużaw il-flus li l-Awtorità qed iddaħħal minn din l-iskema.

L-ewwel nett, Sur President, tajjeb ngħidu li s-sena l-oħra ġiet introdotta għall-ewwel darba l-iskema Irrestawra Darek li għaliha l-Awtorità tal-Ippjanar ivvotat €8 miljun sabiex min għandu proprjetà li qiegħda f'urban conservation area jkun jista' japplika taħt din l-iskema bil-għan li jiġi megħjun finanzjarjament jirranġa l-faċċata tad-dar tiegħu.

Fil-fatt il-flus kienu ttieħdu f'qasir żmien, u għalhekk wara r-riżultat pożittiv tas-sena l-oħra, din is-sena l-Awtorità tal-Ippjanar iddeċidiet li terġa' tniedi din l-iskema għat-tieni darba.

Ta' min jgħid li l-ammont allokat din is-sena kien ta' €2 miljun aktar mis-sena l-oħra għax ġew ivvotati €10 miljun, li kienu maqsuma f'erba' kategoriji.

Fil-fatt kien hemm kategorija għall-pubbliku inġenerali, u hemmhekk ġew ivvotati €7.5 miljun, kien hemm kategorija għal dawk il-persuni li għandhom 65 sena jew aktar, kien hemm kategorija għal persuni bi bżonnijiet speċjali - tajjeb ngħidu li l-persuni bi bżonnijiet speċjali setgħu japplikaw taħt din l-iskema sabiex itejbu l-aċċessibbiltà fid-dar tagħhom u għalhekk ikunu jistgħu jibqgħu jgħixu fil-komunità - u kien hemm kategorija oħra għan-non-government organisations (NGOs).

Anke din id-darba, il-flus ittieħdu fi żmien qasir u l-ammont ta' persuni li bbenefikaw mill-iskema Irrestawra Darek din is-sena kien jiżboq lil dak tas-sena l-oħra.

L-għan ta' din l-iskema ta' regolarizzazzjoni hu sabiex min għandu xi proprjetà b'xi irregolaritajiet fiha jirregolarizzaha ħalli jekk eventwalment xi darba sid id-dar jiddeċiedi li jbigħ il-proprjetà tiegħu ma jkollux jiffaċċja l-problemi li kienu qed jiffaċċjaw uħud minn dawk li kienu qed jipprovaw ibigħu l-proprjetà tagħhom qabel ma ġiet introdotta din l-iskema.

L-ISPEAKER: L-Onor.

ROBERT CUTAJAR: Sur President, ġaladarba qed nitkellmu fuq cycle lanes, jista' s-Segretarju Parlamentari jikkonferma u jserraħ moħħ in-nies li s-cycle lane li kien hemm indikata li se ssir fil-bypass tal-Mellieħa skont il-pjanti li poġġa l-Ministru Ian Borg fuq il-Mejda tal-Kamra fil-fatt se ssir realment?

Dan għaliex dawn il-pjanti ma jirriflettux ix-xogħlijiet li attwalment qed isiru bħalissa hemmhekk.

Tant hu hekk li proprju matul dawn l-aħħar jiem rajna li l-ħajt li qed jitwaqqa' biex jerġa' jinbena f'dik il-parti li nsterqet mill-bypass x'aktarx se jinbena aktar 'il ġewwa.

L-ISPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

CHRIS AGIUS: Sur President, naħseb li l-Onor.

Interpellant japprezza li jien m'iniex il-Ministru responsabbli mit-toroq.

Madanakollu se nara li fl-aħħar mill-aħħar inwassal il-mistoqsija tiegħu lill-Ministru ħalli min-naħa tiegħu jkun jista' jwieġeb lill-Onor.

Interpellant malajr kemm jista' jkun.

L-ISPEAKER: L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Sur President, nixtieq nerġa' nirreferi lis-Segretarju Parlamentari għall-iskema Irrestawra Darek.

Jista' l-Ministru jinforma lil din il-Kamra jekk għandux il-ħsieb li jerġa' jestendi din l-iskema ġaladarba kienet daqshekk suċċess?

Nixtieq li jinformana wkoll dwar min jista' japplika għal din l-iskema.

L-ISPEKAER: Is-Segretarju Parlamentari.

CHRIS AGIUS: L-iskema Irrestawra Darek hija miftuħa għal Malta kollha, imbasta l-proprjetà tal-applikant tkun sitwata f'dawk l-areas li huma meqjusa bħala żoni ta' konservazzjoni urbana.

Kif għedt diġà, l-iskema li nfetħet din is-sena għat-tieni darba ġiet maqsuma f'erba' kategoriji u allura din id-darba l-iskema ġiet estiża għax issa mhux biss qed jibbenefikaw minnha l-proprjetarji ta' dawk ir-residenzi li qegħdin f'urban conservation area imma qed jibbenefikaw minnha wkoll persuni bi bżonnijiet speċjali, persuni li għandhom 65 sena jew aktar kif ukoll NGOs li għandhom proprjetà li tinsab f'żona ta' konservazzjoni urbana u li l-faċċata ta' din il-proprjetà għandha bżonn li tingħata attenzjoni.

Imbagħad, Sur President, l-iskema l-oħra, li parti minnha hija marbuta mal-flus li jinġabru mir-regolarizzazzjoni, jibbenefikaw minnha l-kunsilli lokali.

Tajjeb ngħidu li filwaqt li sfortunatament ikollna kunsilli lokali li ma japplikawx għal dawn il-fondi, ikollna kunsilli lokali oħra li l-fond tagħhom joqrob il-€5 miljun, u allura ttieħdet id-deċiżjoni li meta l-fond ta' kunsill lokali jeċċedi l-€5 miljun, dak l-ammont imur f'fond li hu komuni għall-kunsilli lokali kollha.

Hawnhekk ta' min isemmi wkoll, Sur President, li matul dawn l-aħħar ġimgħat varajna skema oħra bl-isem ta' "Sebbaħ il-Lokal" li permezz tagħha dawk il-kunsilli lokali li m'għandhomx aktar minn €100,000 fil-fond li għadni kif semmejt, kull wieħed minn dawn il-kunsilli lokali jkun jista' jibbenefika mis-somma ta' €50,000 biex ikun jista' jsebbaħ u jħaddar il-lokal tiegħu.

Nerġa' nenfasizza li din l-iskema tapplika biss għal dawk il-kunsilli lokali li m'għandhomx aktar minn €100,000 fid-development fund.

L-ISPEAKER: L-Onor.

GODFREY FARRUGIA: Sur President, xtaqt li kien hawn preżenti l-Ministru kkonċernat u allura napprezza jekk is-Segretarju Parlamentari jinforma lill-Ministru b'dan li se ngħid jekk kemm-il darba ma jkunx jaf jirrispondi l-mistoqsija tiegħi.

Illum qegħdin nagħmlu modal shift fis-sistema tat-trasport.

Illum qegħdin ukoll nitkellmu dejjem aktar dwar il-bżonn li t-toroq tagħna, li fl-aħħar mill-aħħar jgħixu fihom in-nies, ikollhom żona pedonali, anke f'lokalitajiet urbani.

Imma meta niġu għall-iscooters jew għal pedelec bikes, dawn se jkunu permessi li jgħaddu minn żoni pedonali?

U hemm ċertu limitu safejn dawn se jkunu permessi?

Issue oħra li tinkwetani huma l-bankini.

Matul dawn l-aħħar snin ħafna mill-kunsilli lokali qegħdin jagħmlu bankini 1.2 metri, li huwa l-minimum standard, imma dan ittieħed bħala l-maximum standard bil-konsegwenza li bilkemm tgħaddi persuna waħda minn fuqhom, aħseb u ara żewġ persuni jew persuna bil-pushchair!

Għalhekk jien nistaqsi: X'mezzi hemm sabiex il-Ministeru jkun jista' jiġbed l-attenzjoni tal-kunsilli lokali li dawn il-bankini qed isiru b'mod irregolari u mhux skont il-kriterji li semma l-Ministru fir-risposta tiegħu għall-mistoqsija parlamentari numru 5702?

CHRIS AGIUS: Sur President, kif qal l-Onor.

Interpellant, jien m'iniex il-Ministru responsabbli mit-toroq, però nixtieq naqsam ftit ħsebijiet dwar dak li qal hu.

Jien naqbel miegħu li bil-problemi tat-traffiku dejjem jikbru fil-pajjiż, aħna dejjem irridu nħarsu lejn mezzi differenti ta' trasport, u naħseb li tajjeb jew ħażin dan il-Gvern introduċa metodi ġodda ta' trasport li qegħdin jgħinu sabiex ikollna anqas traffiku fit-toroq tagħna.

Biżżejjed insemmi, pereżempju, l-inizjattiva li ħa l-Gvern biex flimkien mas-settur privat jintroduċi servizz ta' ferry mill-Kottonera għall-Belt Valletta.

Fil-fatt illum dan is-servizz sar wieħed mill-aktar mezzi ta' trasport popolari għan-nies tan-naħa t'isfel ta' Malta, però sfortunatament sistemi bħal dawn jafu joħolqulek problemi oħra wkoll għax filwaqt li dan il-mezz ġdid ta' trasport bejn il-Kottonera u l-Belt Valletta ma jeħux aktar minn ħames minuti, inħolqot problema ġdida; dik ta' parkeġġ.

B'hekk filwaqt li bl-introduzzjoni tas-servizz tal-ferry solvejna problema minn naħa, ħloqna problema min-naħa l-oħra.

Interpellant semma wkoll il-pedelec bikes, li huma mezz ieħor ta' trasport.

Xi ħaġa li għamel dan il-Gvern fl-aħħar Baġit jew f'ta' qablu kienet li naqqas jew saħansitra neħħa l-bżonn li wieħed ikollu liċenzja meta juża muturi żgħar li għandhom ċertu ċilindraġġ.

Dan għaliex meta jkollna lil min jagħmel użu minn muturi żgħar fir-rush hours, il-problema ta' traffiku fit-toroq tittaffa xi ftit.

Għalhekk, fl-opinjoni tiegħi, hija xi ħaġa pożittiva li nħarsu lejn metodi ġodda ta' trasport.

Dalgħodu kelli l-okkażjoni nitkellem fuq l-inizjattivi li ħadet l-Awtorità tal-Ippjanar f'dan ir-rigward.

Fil-fatt hija ħolqot green plan għall-ħaddiema tagħha billi mhux biss qed toffri li tiġbor lill-ħaddiema mid-djar tagħhom għal fuq il-post tax-xogħol u lura iżda qiegħda wkoll tħajjar lill-ħaddiema jużaw it-trasport pubbliku, inkluż is-servizz tal-ferry, u dan qed tagħmlu billi qed tipprovdi Tallinja Card b'xejn lill-ħaddiema kollha tagħha.

Huwa tajjeb li nħarsu lejn ideat ġodda u innovattivi bħal dawn biex ninċentivaw aktar nies jagħmlu użu minn mezzi ta' trasport alternattivi mingħajr ma noħolqu problemi ġodda fit-toroq tagħna.

Rigward il-bankini rrid ngħid li l-approvazzjoni għall-bankini ma tiġix biss minn Transport Malta imma naħseb li hemm ukoll deċiżjonijiet li jridu jieħdu kemm l-Awtorità tal-Ippjanar kif ukoll l-Awtorità tal-Artijiet.

Ta' min jgħid li dawn it-tliet entitajiet kollha għandhom l-enforcement divisions tagħhom, u jien ċert li t-tlieta li huma jassiguraw li qed tiġi mħarsa l-liġi rigward bankini ġodda.

L-ISPEAKER: L-Onor.

Toni Bezzina, mistoqsija supplimentari.

TONI BEZZINA: Sur President, jista' s-Segretarju Parlamentari jgħidilna jekk l-iskema ta' regolarizzazzjoni tagħmilx distinzjoni bejn irregolaritajiet minimi u binja li tkun totalment bla permess?

X'inhi r-raġuni li filwaqt illi fi żmien Gvernijiet Nazzjonalisti meta kien ikun hemm irregolaritajiet minimi kienet issir CTB u l-pagament għaliha kien ta' €250 u llum qiegħda tittieħed rata per square metre bil-konsegwenza li filwaqt li qabel is-CTB fuq terraced house kienet tiġi tammonta għal €250, illum din qed titla' anke għal €4,000?

Fl-aħħar nett nixtieq li s-Segretarju Parlamentari jgħidilna jekk huwiex minnu li minn Settembru li ġej ir-rati ta' regolarisation humiex se jitilgħu b'25%.

Interpellant ġej minn dan il-qasam li qed nitkellmu dwaru, u żgur li jaf aktar minni dwar id-differenza li hemm bejn CTB u irregolarisation.

Tajjeb ngħidu li meta nħolqu s-CTBs, f'dak il-każ kulma nħolqot kienet konċessjoni u mhux permess.

Meta kienet tingħata CTB, dak li jkun ma kienx qiegħed jirregolarizza l-irregolarità li seta' kellu.

Kieku kien hekk, minn mindu ħriġna l-iskema ta' regolarizzazzjoni sal-lum ma kenux japplikaw 8,000 meta minn dawn m'hemmx aktar minn 500 li kellhom CTB.

Jien ngħid illi jekk dak li jkun ħass li b'CTB huwa regolarizzat ma kienx ikollu għalfejn japplika taħt l-iskema ta' regolarizzazzjoni.

Nerġa' ngħid, Sur President, li l-iskema ta' regolarizzazzjoni tant kienet popolari li filwaqt li applikaw 8,000 għaliha, 500 minnhom biss kellhom CTB.

Dwar l-iskema ta' regolarizzazzjoni rrid ngħid li tant hawn talbiet li se nerġgħu nestenduha għas-sena d-dieħla wkoll bl-istess kondizzjonijiet għax kieku m'għamilniex skema bħal din, kieku ħafna familji li għandhom xi irregolarità fil-proprjetà tagħhom inqabdu bil-problema li ma jistgħux ibigħuha.

(Interruzzjonijiet) Issa let's be fair, Onor. Bezzina, min kellu irregolarità ma setax ibigħ il-proprjetà tiegħu, u kien grazzi għal dan il-Gvern li daħħal din l-iskema li llum ħafna familji jistgħu jbigħu l-proprjetà tagħhom!

(Onor. Membri: Hear, hear) (Interruzzjonijiet) L-Onor.

Bezzina qed jgħid li dan mhuwiex veru, u allura jien ngħidlu biex jistaqsi lil dawk it-8,000 applikant li ddeċidew li jidħlu għal din l-iskema jekk dan huwiex minnu.

(Interruzzjonijiet) Issa jekk hu għandu opinjoni differenti affari tiegħu, imma jien qed nitkellem fuq fatti.

L-ISPEAKER: Onor. Agius, jekk jogħġbok kompli bid-diskors tiegħek.

CHRIS AGIUS: Il-fatti huma li kien hemm 8,000 persuna li applikaw għal din l-iskema biex jirregolarizzaw ir-residenza tagħhom, ħafna minnhom minħabba li forsi riedu jċekknu jew ikabbru d-dar tagħhom.

Dan il-Gvern għamel anke skemi għal dawk il-familji li llum kibru fid-daqs u allura xtaqu jkabbru d-dar tagħhom, imma meta ġew biex ibigħu l-proprjetà li kellhom sabu li ma setgħux jagħmlu dan minħabba li kellhom xi irregolarità fiha.

Nerġa' ngħid li kien grazzi għal dan il-Gvern li ħareġ din l-iskema ta' regolarizzazzjoni li setgħu jħallsu xi ħaġa biex jirregolaw il-proprjetà tagħhom.

Fl-aħħar mill-aħħar meta tiġi biex tirregolarizza dejjem trid tħallas, u llum dawn irregolarizzaw il-proprjetà tagħhom u b'hekk jistgħu jbigħuha.

Il-fatt li mit-8,000 applikant li applikaw għall-iskema ta' regolarizzazzjoni, 500 biss kellhom CTB juri kemm din l-iskema serrħet moħħ familji li riedu jbigħu l-proprjetà tagħhom u ma setgħux jagħmlu dan minħabba xi irregolarità li huma kellhom.

Illum dawn il-familji jistgħu jbigħu l-proprjetà tagħhom billi jħallsu xi ħaġa biex jirregolaw il-proprjetà tagħhom.

U l-Awtorità tal-Ippjanar x'għamlet b'dawn il-flus?

Minflok ma żammet dawn il-flus fil-fond tagħha, iddeċidiet li terġa' tagħtihom lin-nies billi introduċiet l-iskema Irrestawra Darek, li minnha gawdew ħafna familji.

Hekk jaħdem dan il-Gvern, Sur President!

L-ISPEAKER: L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Sur President, fid-dawl tal-fatt li anke kif qal is-Segretarju Parlamentari, din kienet skema popolari ħafna tant li applikaw għaliha 8,000 persuna, jista' jgħidilna x'kienu jkunu l-konsegwenzi li kieku ma ħarġitx din l-iskema għall-familji Maltin u Għawdxin?

U fid-dawl tal-fatt li f'din il-Kamra stess hawn min qed jagħmel il-mistoqsijiet lis-Segretarju Parlamentari meta hu stess applika biex jagħmel żvilupp f'ODZ, jista' s-Segretarju Parlamentari jgħid jekk jistax juża din l-iskema huwa wkoll billi anke hu jkun jista' japplika għaliha?

(Interruzzjonijiet).

Onor. Bezzina, ma tajtekx permess biex titkellem!

(Interruzzjonijiet) Il-Prim Ministru.

Bezzina għadu kif qal li l-applikazzjoni li għamilt jien kienet l-unika waħda li qatt ġiet awtorizzata fil-ġurnata tas-Sibt.

Kif jista' jara l-Onor.

Bezzina minn tweġiba għal mistoqsija parlamentari li saret f'dan il-Parlament, kien hemm għexieren t'applikazzjonijiet simili, jekk mhux mijiet, matul din il-Leġiżlatura, matul il-Leġiżlatura preċedenti u matul il-Leġiżlatura ta' qabel dik preċedenti, u għalhekk nitolbu biex jirtira dak li għadu kif qal.

L-ISPEAKER: Onor. Bezzina, nifhem li wara l-ispjegazzjoni li ta l-Prim Ministru se tirregola l-pożizzjoni tiegħek, hux hekk?

TONI BEZZINA: Iva, nikkonferma li l-applikazzjoni li għamel il-Prim Ministru ġiet ikkonfermata fil-ġurnata tas-Sibt.

(Interruzzjonijiet)

L-ISPEAKER: Ħu paċenzja, Onor. Bezzina.

Wara l-ispjegazzjoni li ta l-Prim Ministru, nifhem li se tirtira dak li għedt dwaru, hux hekk?

TONI BEZZINA: L-applikazzjoni tiegħu ma kenitx l-unika waħda però din ġiet ikkonfermata fil-ġurnata tas-Sibt.

L-ISPEAKER: Din l-applikazzjoni ġiet ipproċessata, bħalma spjegalek il-Prim Ministru.

(Interruzzjonijiet) Kollox sew.

Jekk jista' jkun, aħjar ma noqogħdux ngħidu ħafna kliem żejjed!

Nitlob lis-Segretarju Parlamentari Chris Agius biex ikompli jagħti t-tweġiba tiegħu.

Interpellant staqsieni x'kienu l-konsegwenzi għal dawk il-familji li kellhom binjiet b'irregolaritajiet fihom.

Fil-fatt sa sena ilu kellna ħafna familji maqbuda bi proprjetà għax wara li dawn marru għand in-nutar, saru r-riċerki u mbagħad marru għand il-bank sabiex jieħdu loan qalulhom li fil-proprjetà tagħhom għandhom xi irregolarità li mhijiex skont il-pjanti approvati, u din ħolqot diversi diffikultajiet għal ħafna familji.

Hawnhekk ta' min jgħid ukoll li ħafna mill-applikanti li daħlu għal din l-iskema kellhom ċerta età.

Imma dan il-Gvern jaħseb f'kulħadd, u għalhekk ħareġ l-iskema tal-first time buyers u tas-second time buyers.

Fil-fatt kienu ħafna dawk il-familji li tħajru jidħlu għal din l-iskema minħabba li d-dar tagħhom saret kbira wisq għalihom jew inkella, għall-kuntrarju, id-dar tagħhom ġiet żgħira wisq, imma meta dawn ġew biex ibigħu l-proprjetà tagħhom ħalli jkunu jistgħu jibbenefikaw minn din l-iskema li l-Gvern preżenti ħareġ matul dawn l-aħħar snin, in-nutar jew il-bank li marru biex jieħdu loan mingħandu ġibdilhom l-attenzjoni li kellhom xi ħaġa li ma kinitx skont il-pjanti approvati.

Għalhekk il-Gvern preżenti ddeċieda li jgħin lil dawn il-familji, u fil-fatt kif għenhom?

Huwa għenhom billi ħareġ skema ta' regolarizzazzjoni, skema li hi popolari ħafna tant li s'issa applikaw 8,000, jiġifieri matul din is-sena u nofs aħna għenna 8,000 familja.

Li kieku ma kienx għal din l-iskema, 8,000 familja għadhom imwaħħlin b'din il-problema iżda, Sur President, dan huwa Gvern li qiegħed hemm biex jgħin lill-familji, u l-familji tgħinhom billi meta tara li għandhom problema tipprova ssolvihielhom.

L-Onor.

Interpellant staqsieni dwar binjiet f'ODZ.

Binjiet f'ODZ hawn kwantitajiet kbar, li ħafna minnhom huma mibnijin bla permess, u għalhekk l-Awtorità tal-Ippjanar għandha direttorat tal-inforzar b'saħħtu li għandu nies imħarrġa biex l-ewwel jipprovaw jaslu bil-kelma t-tajba.

Dan billi jmorru għand min għandu xi ħaġa irregolari fil-proprjetà tiegħu, ikellmuh u jispjegawlu kif inhu l-aħjar mod li jirregolarizza ruħu sabiex kemm jista' jkun id-direct action tkun l-aħħar azzjoni li tittieħed.

Fil-fatt ta' min jgħid li fl-isfond ta' dan kollu, l-Awtorità tal-Ippjanar għadha kif waqqfet kumitat li huwa magħmul min-nies li ġejjin minn sferi differenti tas-soċjetà, fosthom min-nies li ġejjin minn NGOs.

Għandna anke Membru tal-Gvern u Membru tal-Oppożizzjoni li jagħmlu parti minn dan id-direttorat tal-Awtorità tal-Ippjanar.

Mill-ġimgħa d-dieħla dan il-Kumitat se jibda jiltaqa' sabiex jiddiskuti jekk wasalx iż-żmien li jsiru bidliet għar-rural policy.

Għalhekk, Sur President, għalkemm hemm min jikkritika dawn l-iskemi ta' regolarizzazzjoni b'mod inġust meta permezz tagħhom ġew megħjuna daqstant familji, jien nibqa' ngħid li l-aħjar triq hija dik li qabad dan il-Gvern; ċjoè dik li jiffaċċja l-problemi li jiltaqgħu magħhom il-familji tagħna u jipprova jsolvihom għall-ġid tal-istess familji.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Ngħaddu issa għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Ministru Joe Mizzi.

TQEGĦID TA' KARTI

JOE MIZZI (Ministru għall-Enerġija u l-Immaniġġar tal-Ilma): Sur President, f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Ewropej u l-Ugwaljanza nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar applikazzjonijiet li saru mill-Ministeru għal Għawdex għall-Fondi Ewropej mill-baġit 2014-2020, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 5786;

f'isem il-Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 166 tal2018 - Regolamenti tal-2018 li jemendaw ir-Regolamenti dwar ir-Rijunifikazzjoni tal-Familji;

Avviż Legali Nru 168 tal2018 - Regolamenti tal-2018 dwar il-Protezzjoni tad-Data (Ipproċessar ta' Data Personali minn Awtoritajiet Kompetenti għall-Finijiet tal-Prevenzjoni, l-Investigazzjoni, is-Sejbien jew il-Prosekuzzjoni ta' Reati Kriminali jew l-Eżekuzzjoni ta' Pieni Kriminali); u

f'isem il-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 165 tal2018 - Regolamenti tal-2018 dwar xiri ta' garaxxijiet proprjetà tal-Gvern mibnija f'oqsma ta' djar tal-Gvern minflok dawk mogħtija b'titolu ta' enfitewsi temporanju jew mogħtija b'titolu ta' kera.

L-ISPEAKER: Il-Ministru Edward Scicluna.

EDWARD SCICLUNA (Ministru għall-Finanzi): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar in-nefqa fuq l-organizzazzjoni ta' promotional and communications related events mid-dekasteru li għalih hu responsabbli l-Ministru għall-Finanzi, minn wara Marzu 2013, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 2380;

Tagħrif dwar impjegati tal-Bank Ċentrali ta' Malta maħtura fuq bordijiet tal-Gvern u ta' entitajiet pubbliċi, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 5850; u

Tagħrif dwar safar mill-Gvernatur u d-Deputati Gvernaturi tal-Bank Ċentrali ta' Malta bejn l-2013 u l-2018, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 5851.

OWEN BONNICI (Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 169 tal2018 - Regolamenti tal-2018 li jirrevokaw ir-Regolamenti dwar Proċessar ta' Data Personali (Koperazzjoni mill-Pulizija u Ġudizzjarja f'Materji Kriminali); u

K.L.B.L Nru 15/12/2018 - Bye-Laws tal-2018 dwar Karrijiet u Oġġetti Oħra ta' Ingombru fil-Lokalità ta' Birżebbuġa (Kunsill Lokali Birżebbuġa).

L-ISPEAKER: Il-Ministru Justyne Caruana.

JUSTYNE CARUANA (Ministru għal Għawdex): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar in-nefqa fuq materjal stampat mid-dekasteru li għalih hi responsabbli l-Ministru għal Għawdex, minn wara Marzu 2013, flimkien mal-iskop li għalih sar, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 5790.

L-ISPEAKER: Il-Ministru Michael Falzon.

MICHAEL FALZON (Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 167 tal2018 - Avviż ta' bidu fis-seħħ tad-dispożizzjonijiet tal-artikoli 1 sa 13 u 30 tal-Att tal-2018 dwar l-Awtorità ta' Standards ta' Ħarsien Soċjali (Att Nru XV tal-2018); u

Tagħrif dwar in-nefqa fuq l-organizzazzjoni ta' promotional and communications related events mid-dekasteru li għalih hu responsabbli l-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali, minn wara Marzu 2013, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 2382.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-ISPEAKER: Ninforma lill-Kamra li skont paragrafu (4) tal-artikolu 120B tal-Ordnijiet Permanenti tal-Kamra, fil-laqgħa tal-Kumitat Permanenti dwar l-Ambjent u l-Ippjanar tal-Iżvilupp tal-lum it-Tnejn, 28 ta' Mejju, 2018, l-Onor.

Rosianne Cutajar kienet qed tissostitwixxi lill-Onor.

Mozzjonijiet.

Il-Ministru Edward Scicluna.

MOZZJONIJIET

MOZZJONI BIEX IL-GVERN IŻID

IS-SOMMA LI JISTA' JISSELLEF PERMEZZ TA' ĦRUĠ TA' STRUMENTI TA' DEJN

EDWARD SCICLUNA: Sur President, għandi messaġġ mingħand il-President ta' Malta.

L-ISPEAKER: Se naqra l-messaġġ tal-President:

Il-President wara li kienet informata bis-suġġett tal-Mozzjoni Numru 138, hawn mehmuża, biex il-Gvern iżid is-somma li jista' jissellef permezz ta' ħruġ ta' strumenti ta' dejn skont is-subartikolu (4) tal-artikolu 13 tal-Att dwar Self tal-Gvern u l-Amministrazzjoni tad-Dejn Pubbliku (Kap. 575), tirrakkomanda l-imsemmija mozzjoni għall-konsiderazzjoni tal-Kamra tad-Deputati.

7 ta' Mejju 2018

Il-Ministru Edward Scicluna.

Billi huwa provdut, fl-artikolu 13 tal-Att dwar Self tal-Gvern u l-Amministrazzjoni tad-Dejn Pubbliku u speċifikament bis-subartikolu (4) tal-artikolu 13 li l-ammont massimu ta' dejn tal-Gvern ċentrali pendenti miżmum separatament fil-forma ta' ħruġ ta' strument ta' dejn huwa soġġett għal strument statutorju li jrid jiġi ntavolat fil-Parlament u jiġi approvat b'riżoluzzjoni parlamentari;

U billi fl-20 ta' Lulju tas-sena elfejn u sbatax (2017) kien ġie riżolut li l-Ministru għall-Finanzi jagħmel ħruġ ta' strumenti ta' dejn tal-Gvern mhux negozjabbli għall-ammont ta' mhux iżjed minn €100,000,000 (mitt miljun euro);

U billi sal-lum l-ammont ta' dejn pendenti tal-Gvern ċentrali miżmum fil-forma ta' strument ta' dejn tal-Gvern mhux negozjabbli inkluż ir-Retail Savings Bonds tal-Gvern ta' Malta laħħaq is-somma ta' madwar €99.5 miljun;

U billi f'dan iż-żmien settur partikolari tal-popolazzjoni ntlaqat ħażin mir-rati baxxi tal-imgħax, din is-sena l-Gvern se jerġa' joħroġ ammont ieħor ta' savings bond li joffri rata ta' mgħax aħjar minn dik li bħalissa qegħdin joffru l-banek kummerċjali;

Issa għalhekk qed jiġi b'dan riżolut li l-ammont massimu ta' dejn tal-Gvern ċentrali pendenti fil-forma ta' strument ta' dejn tal-Gvern mhux negozjabbli inkluż ir-Retail Savings Bonds tal-Gvern ta' Malta jkompli jiżdied għas-somma ta' mhux akar minn €200,000,000 (mitejn miljun euro).

L-ISPEAKER: Min jissekonda?

L-ISPEAKER: Rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi l-Mozzjoni kif imressqa u moqrija mill-Ministru għall-Finanzi.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

L-ISPEAKER: Il-Ministru Joe Mizzi.

MOZZJONIJIET

ESTIMI TA' DĦUL U NFIQ TALAWTORITÀ GĦAS-SAĦĦA U

S-SIGURTÀ FUQ IL-POST TAX-XOGĦOL GĦASSENA 2018

JOE MIZZI: Sur President, f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Ewropej u l-Ugwaljanza nipproponi:

Illi l-Kamra tapprova l-Estimi ta' Dħul u Nfiq tal-Awtorità għas-Saħħa u s-Sigurtà fuq il-Post tax-Xogħol għas-sena finanzjarja mill-1 ta' Jannar 2018 sal-31 ta' Diċembru 2018 skont l-Att dwar l-Awtorità għas-Saħħa u s-Sigurtà fuq il-Post tax-Xogħol, Kap. 424.

L-ISPEAKER: Min jissekonda?

L-ISPEAKER: Ninforma lillKamra li ddiskussjoni fuq din ilmozzjoni għandha tieħu seduta waħda bilħin jinqasam indaqs bejn kelliema talGvern u kelliema talOppożizzjoni, bl-introduzzjoni u l-għeluq mill-Gvern.

L-Onor.

EMANUEL MALLIA: Sur President, dan huwa t-tieni intervent li jien qed nagħmel rigward l-Awtorità għas-Saħħa u s-Sigurtà fuq il-Post tax-Xogħol; awtorità li hija importanti ħafna, għalkemm l-ewwel intervent tiegħi kien aktar diskors formali għal dak li jirrigwarda l-ħidma tal-Occupational Health and Safety Authority (OHSA).

Bħala chairperson ta' din l-Awtorità nixtieq nibda billi nirringrazzja mill-bidu nett lill-membri tal-bord tiegħi, li nfasslu l-politika u x-xogħol flimkien.

Dan isir ukoll flimkien mas-CEO Dr Gauci li jattendi dan l-istess bord.

Nixtieq nirringrazzja lil kull ħaddiem li jaħdem fl-Awtorità għax kif se nispjega aktar tard fid-diskors tiegħi, mingħajr l-impenn u l-ħidma tagħhom, ix-xogħol tal-Awtorità ma jkunx jista' jsir.

Sur President, għalkemm isiru diversi programmi edukattivi u informattivi, naħseb li l-pubbliku hemm barra ftit japprezza x-xogħol tant importanti tal-Awtorità għas-Saħħa u s-Sigurtà fuq il-Post tax-Xogħol, anke minħabba li din l-Awtorità għandha interessi konfliġġenti għax trid tħares l-interessi tal-ħaddiem, trid tħares l-interessi ta' min iħaddem u fl-istess ħin trid tħares ukoll l-interess tal-pubbliku għal dak li jirrigwarda s-saħħa u s-sigurtà inġenerali.

Dan minħabba li ovvjament jekk inti tonqos milli tħares ir-regolamenti fuq il-post tax-xogħol, jista' jkollok inċidenti li fihom jiġi involut il-pubbliku inġenerali.

Bħala avukat, qabel ma lħaqt chairperson tal-Awtorità għas-Saħħa u s-Sigurtà fuq il-Post tax-Xogħol jien kelli kuntatt ma' din l-Awtorità fix-xogħol tiegħi, iżda kif jgħidu t-Taljani, tra il dire e il fare c'è di mezzo il mare għax meta wieħed isir parti integrali jew viċin ħafna ta' din l-Awtorità malajr jibda jinduna li hemmhekk għandek ukoll perspettivi oħra li mhux neċessarjament ikun qed jarahom minn barra, perspettivi li huma ferm importanti minħabba li kif għedt diġà, xi drabi l-interessi ta' partijiet differenti jkunu opposti ta' xulxin.

Madanakollu meta inti jkollok dawn l-interessi konfliġġenti, is-soluzzjonijiet ma jkunux daqstant faċli, u għalhekk min jaħdem f'dan il-qasam ikollu bilfors jiffaċċja ċerti diffikultajiet waqt li minn ġurnata għall-oħra jkun qed imur fuq lantijiet tax-xogħol differenti.

Sur President, ir-rapport li ġie ppreżentat f'din il-Kamra llum juri l-fatt li l-Awtorità għas-Saħħa u s-Sigurtà fuq il-Post tax-Xogħol ħadmet bis-sħiħ.

Meta wieħed jgħaddi ċerta kritika fuq din l-Awtorità jrid iżomm quddiem għajnejh ukoll li l-att legali li waqqafha assenjalha 12-il funzjoni li trid twettaq fil-ħidma tagħha.

Dan minbarra li l-Awtorità għas-Saħħa u s-Sigurtà fuq il-Post tax-Xogħol hija responsabbli minn 35 avviż legali li jittrattaw setturi differenti, aspetti differenti ta' xogħol u ħaddiema differenti.

Forsi hawnhekk wieħed irid jagħmel ftit parentesi u jgħid li preżentement qed issir ħidma fis-sens li wieħed qed jerġa' janalizza l-liġi, qed iħares lejn il-lat legali biex jara x'emendi jistgħu jsiru u qed jara x'ideat ġodda jista' jieħu mill-konferenzi li jsiru barra minn Malta minn żmien għal żmien u li jattendu għalihom is-CEO, il-membri u l-uffiċjali ta' din l-Awtorità.

Sur President, matul is-sena li għaddiet l-Awtorità għas-Saħħa u s-Sigurtà fuq il-Post tax-Xogħol mhux biss wettqet numru t'attivitajiet iżda saħansitra marret oltre dak li kienet qed tammira għalih.

Dan minkejja r-riżorsi umani limitati li għandha din l-Awtorità, kif se nispjega aktar 'il quddiem.

Biżżejjed ngħidu li saru aktar minn 3,000 spezzjoni fuq il-postijiet tax-xogħol, inħarġet aktar minn 350 awtorizzazzjoni għall-importazzjoni ta' materjal radjoattiv u ġew evalwati aktar minn 5,000 ċertifikat ta' apparat u makkinarju, li jinkludu ċertifikati ta' lifts fuq il-postjiet tax-xogħol, ċertifikati ta' cranes u ċertifikati ta' forklift trucks, boilers u apparat ieħor.

Din iċ-ċertifikazzjoni hija importanti ferm għax b'hekk wieħed ikun qed jassigura li l-makkinarju u l-apparat li jkun qiegħed jintuża jkun tajjeb għall-użu li qiegħed isir u allura wieħed ikun qiegħed inaqqas ħafna r-riskju li jiġru xi inċidenti u diżgrazzji fuq il-postijiet tax-xogħol.

Ta' min jgħid ukoll li l-OHSA kienet involuta fi 38 proġett fejn kien qiegħed jitneħħa l-asbestos; materjal li matul iż-żmien ġie pprovat li tant jagħmel ħsara lill-bniedem.

Ġew iddedikati wkoll aktar minn 3,300 siegħa sabiex tiżdied aktar il-kuxjenza kif ukoll l-għarfien dwar l-importanza tas-saħħa u s-sigurtà fuq il-post tax-xogħol.

Fil-fatt din hija proprju waħda mill-funzjonijiet li niedet l-Awtorità; biex kemm jista' jkun wieħed jeduka.

Sfortunatament ħafna drabi jiġri li għax nagħmlu l-istess xogħol kuljum, dak li nagħmlu llum neħduh for granted u naħsbu li jekk illum nagħmel xi ħaġa li biha nkun qed nissogra saħħti u ma jiġri xejn, għada jekk nagħmel l-istess ħaġa ma jiġri xejn lanqas.

Naturalment din hija mentalità żbaljata għax m'għandna nieħdu xejn for granted, u huwa hawnhekk fejn l-Awtorità trid tnissel dan l-għarfien tant importanti kemm lil min iħaddem kif ukoll lill-ħaddiema nfushom.

Sur President, ta' min jgħid ukoll li l-OHSA ħarġet 555 multi amministrattivi filwaqt li bdiet 176 proċedura kriminali fil-qorti.

Hawnhekk nixtieq nagħmel aċċenn għal konċett li huwa tant importanti u li l-Awtorità temmen li trid iddaħħal f'pajjiżna ftit ftit, u dan minkejja li hija konxja li mhuwiex faċli li tiżblokka ċerta mentalità li tkun ilha teżisti s-snin.

Fil-fatt l-Awtorità tixtieq tikkrea d-dixxiplina liċ wieħed ikun kapaċi jifhem il-bżonn li jirregola lilu nnifsu.

Dan huwa konċett diffiċli, u forsi biex jiddaħħal f'pajjiżna huwa aktar diffiċli milli biex jiddaħħal f'pajjiżi oħra.

L-Awtorità tixtieq li jasal żmien fejn wieħed ikollu dik id-dixxiplina li ma jħarisx is-saħħa tal-ħaddiem għax il-liġi u r-regolamenti jkunu jiddettaw hekk imma għax dak li jkun iħoss il-bżonn li jirregola lilu nnifsu.

Naturalment biex kull min għandu l-obbligi legali jeħodhom b'responsabbiltà għax ikun jemmen verament fl-importanza u fil-benefiċċji tagħhom u mhux għax ikun qiegħed jiġi mġiegħel jagħmel dan jirrikjedi sens ta' maturità, u dan jista' jseħħ biss jekk kemm-il darba wieħed ikun konxju tad-drittijiet tiegħu f'dan il-qasam.

Ovvjament inti ma tistax tirregola lilek innifsek jekk qabelxejn ma tkunx taf ir-regolamenti u ma tkunx taf xi tgħid il-liġi.

Allura x'qiegħda tagħmel l-Awtorità f'dan ir-rigward, Sur President?

Sabiex l-Awtorità teduka f'dan il-qasam ta' self-regulation, hija qed tniedi diversi attivitajiet ta' informazzjoni kif ukoll linji gwida differenti, u dan il-punt huwa importanti ferm biex il-messaġġ jasal hemm barra.

Matul is-sena li għaddiet l-Awtorità lestiet tliet linji gwida li jiggwidaw lil dak li jkun biex jissalvagwarda s-saħħa fuq il-post tax-xogħol.

Ta' min jgħid li fost affarijiet oħra dawn it-tliet linji gwida kienu jittrattaw it-TEI lifts fil-vetturi, l-elettriku, l-asbestos u l-materjal li fih l-asbestos.

Qabel ma ħarġet dawn il-linji gwida l-Awtorità rrevediet id-dokumenti kollha li kienet ippubblikat hi stess, ikkonsolidathom u aġġornathom f'dokument wieħed.

B'hekk hija wettqet dak li għedt qabel, jiġifieri li wieħed jara fejn jista' jtejjeb is-sitwazzjoni.

B'dan il-mod hawnhekk għandna uniformità u speċi ta' kodifikazzjoni biex dak li jkun meta jmur jara dawn il-linji gwida jkollu sors minn fejn jara mingħajr ebda taħbit jew żbalji.

Dan l-eżerċizzju kien wieħed estensiv ħafna tant li x-xogħol inbeda mis-sena ta' qabel.

Kif wieħed jista' jimmaġina, il-preparazzjoni ta' dan id-dokument huwa proċess li jirrikjedi riċerka teknika, u fil-fatt għalhekk huwa importanti li fl-Awtorità jkollok kemm l-aspett tekniku kif ukoll l-aspett legali.

Wieħed qed jinnota li dawn il-linji gwida li nidiet l-Awtorità qegħdin iservu anke ta' riferenza mill-qorti fis-sentenzi li tagħti, jiġifieri dawn il-linji gwida mhux biss qed jiggwidaw lill-ħaddiema u lil min iħaddem imma anke l-qrati tagħna qegħdin jużawhom bħala referenza għalihom.

Fil-fatt huwa ppjanat li issa din is-sena jiġu mnedija numru ieħor ta' linji gwida, fosthom dwar id-drittijiet u l-obbligi tal-ħaddiema u ta' min iħaddem kif ukoll dwar l-armar u l-użu sigur tal-cranes.

Dawn huma xogħlijiet li fihom ċertu periklu u allura huwa importanti ferm li min iħaddem il-cranes u juża inġenji bħal dawn ikollu linja gwida ċara f'dan ir-rigward.

Sur President, meta wieħed jara x-xogħol li qed isir minn din l-Awtorità jinduna li din qiegħda tagħmel aktar minn dak li hu mistenni minnha.

Ta' min jgħid li minkejja li din l-Awtorità għandha complement ta' 35 ħaddiem, 18-il ħaddiem biss huma spetturi, jiġifieri l-funzjoni ta' din l-Awtorità mhijiex kif jaħsbuha ħafna, ċjoè l-bini u l-kostruzzjoni li jsiru madwar Malta u Għawdex, imma din għandha diversi funzjonijiet oħra.

Huwa biżżejjed li wieħed jinnota li bil-ġid ekonomiku li hawn fil-pajjiż kull fejn tħares ħlief cranes u bini tiela' ma tarax biex ikun jista' japprezza x-xogħol li qed tagħmel l-Awtorità għas-Saħħa u s-Sigurtà fuq il-Post tax-Xogħol, imma hawn jien nixtieq nieħu l-okkażjoni biex nirringrazzja lil kull ħaddiem li hemm jaħdem f'din l-Awtorità għax naħseb li dan is-suċċess huwa dovut ukoll għall-mod kif dawn il-ħaddiema jmiddu għonqhom għax-xogħol u għal dak kollu li jkun hemm bżonn.

Jien naħseb li s-sigriet tas-suċċess ta' din l-Awtorità huwa li dawn il-ħaddiema ma joqogħdux ikejlu x'inhu xogħolhom u x'mhuwiex imma jaħdmu bħala tim wieħed.

Issa hawnhekk nixtieq niftaħ parentesi u ngħid illi naħseb li wasal iż-żmien - u tajjeb li din il-Kamra tkun informata li l-bord qed jagħmel dan l-eżerċizzju, anke fuq dak li forsi ġie ssuġġerit mill-International Labour Organisation (ILO) - li din l-Awtorità tkabbar l-istaff tagħha, anke s-support staff tagħha.

Hemm bżonn ukoll ta' procurement, jiġifieri ta' aktar nies legali f'din l-Awtorità, bħalma hemm bżonn anke ta' nies li jaħdmu fir-riċerka u fl-amministrazzjoni, u jien ngħid li hemm bżonn jiżdiedu madwar għaxar jew 15-il spettur ieħor biex wieħed ikun jista' jassigura li dan ix-xogħol ikompli għaddej bl-istess ritmu pożittiv u ta' suċċess li fil-fatt bdiet bih.

Biżżejjed insemmi li fl-2017 biss ingħataw 9,822 permess ġdid għal bini residenzjali, u dan mingħajr ma qed ninkludi permessi oħra li ntalbu u li minħabba li m'għandniex records tagħhom, wieħed ma jistax isemmihom.

Għalhekk, Sur President, bi pjaċir ngħid li l-Awtorità għas-Saħħa u s-Sigurtà fuq il-Post tax-Xogħol kisbet riżultati importanti ferm però fl-aħħar mill-aħħar liema huwa l-aqwa riżultat li l-Awtorità għandha tara li tikseb?

Li teduka, li jkun hemm aktar nies li jirregolamentaw lilhom infushom u fuq kollox li jiġu mħarsa s-saħħa u s-sigurtà fuq il-post tax-xogħol għax huwa ferm importanti li dak il-ħaddiem li joħroġ filgħodu biex jaqla' l-ħobża tiegħu, filgħaxija jirritorna lura d-dar mal-familja tiegħu.

Wieħed jista' jkollu xogħol perikoluż, iżda l-importanti hu li s-saħħa tiegħu tiġi mħarsa b'ċerta regolamentazzjoni, u fil-fatt jekk wieħed iħares lejn l-istatistika kompilata f'Malta mill-2002 isib xejriet pożittivi għal dak li għandu x'jaqsam ma' korrimenti fuq il-postijiet xogħol.

Biżżejjed ngħid li l-ammont ta' korrimenti fuq il-postijiet tax-xogħol mill-2002 'l hawn jinsab dejjem nieżel.

Ovvjament dan mhuwiex biżżejjed għax jien ngħid li anke jekk ikollok fatalità waħda, din tkun ta' inkwiet għas-soċjetà, imma l-fatt li l-istatistika qed turi din ix-xejra pożittiva, allura dan ifisser li anke l-aspett ta' edukazzjoni u ta' regolamentazzjoni qiegħed jintlaħaq.

Naturalment l-istatistika hija importanti kemm mill-aspett ekonomiku u fuq kollox anke mill-aspett soċjali.

Hemm ħafna fatturi oħra li huma attribwiti għas-suċċess f'dan il-qasam, imma jien naħseb li l-aktar fattur prinċipali hija l-ħidma li qed issir mill-istess Awtorità.

Madanakollu wieħed m'għandux jistrieħ fuq dawn il-kisbiet imma għandu jkompli jaħdem biex iġib riżultati aktar pożittivi xorta waħda, u jien ninsab ċert li din l-Awtorità hekk se tkompli tagħmel, kemm fl-interess tal-ħaddiema nfushom kif ukoll fl-interess tal-ekonomija biex din tibqa' aktar sostenibbli.

Kif għedt diġà, minħabba r-responsabbiltajiet li għandha din l-Awtorità llum u li qegħdin dejjem jiżdiedu, wieħed irid jassigura li din l-Awtorità jkollha r-riżorsi umani meħtieġa biex ix-xogħol li jsir, isir bl-aħjar mod.

Nerġa' ngħid li jien m'iniex qed ninsinwa li min jaħdem f'din l-Awtorità mhuwiex qed jagħmel xogħlu, anzi hemmhekk qiegħed verament isir xogħol siewi li qed iwassal biex l-iskopijiet u l-funzjonijiet tagħha jintlaħqu.

Fil-fatt huwa għalhekk li fil-bidu tal-intervent tiegħi jien irringrazzjajt lill-membri tal-bord, u minn hawn nixtieq nirringrazzja wkoll lill-membri l-oħra tal-bord preċedenti li kienu ppreseduti mill-kollega tiegħi l-Onor.

Deo Debattista għax kien hemm kontinwazzjoni fix-xogħol li bdew huma.

Naturalment hemm aspetti oħra li jaqgħu taħt l-Awtorità għas-Saħħa u s-Sigurtà fuq il-Post tax-Xogħol, bħal aspetti psikoloġiċi u l-ambjent fuq il-post tax-xogħol, u qed ngħid dan għax hemm ċerti nozzjonijiet li ħafna nies jaħsbu li jaqgħu taħt il-funzjoni tal-OHSA.

Pereżempju, jekk isir meeting x'imkien, is-sigurtà ta' dak il-post pubbliku ma taqax taħt l-OHSA għax l-OHSA għandha x'taqsam biss mas-saħħa u s-sigurtà fuq il-post tax-xogħol.

Għalhekk huwa kollu ta' xejn li, pereżempju, iċemplu nies jilmentaw minn dak li jkun qed isir ħdejhom għax dik mhijiex il-funzjoni tal-Awtorità, u allura sadanittant l-Awtorità qiegħda tkompli teduka dwar il-funzjonijiet tagħha.

Issa, Sur President, meta hawnhekk qed nitkellmu dwar ħarsien, m'aħniex qed nitkellmu biss dwar il-ħaddiema Maltin u Għawdxin jew dwar min iħaddem lil dawn l-istess ħaddiema imma qed nitkellmu wkoll dwar il-ħaddiema barranin, li jistgħu jkunu f'riskju akbar, u dan minħabba diversi raġunijiet, fosthom minħabba l-problema tal-lingwa.

Għandek ukoll nuqqas ta' għarfien dwar id-drittijiet u l-obbligi tagħhom u għalhekk din l-Awtorità ħasbet biex matul din is-sena tniedi kampanja ta' informazzjoni mmirata proprju lejn il-ħaddiema barranin.

Fil-fatt diġà beda jsir ix-xogħol preparatorju u d-diskussjonijiet sabiex din il-kampanja titfassal b'mod konkret u effettiv.

Aħna nafu li waħda mis-sitwazzjonijiet li għandna fil-pajjiż hija li tant hawn xogħol u li tant it-tgergir ta' min iħaddem huwa li mhux qed isibu ħaddiema, speċjalment fl-oqsma tal-kostruzzjoni, tal-lukandi u tal-catering, li l-influss tal-ħaddiema barranin f'pajjiżna qiegħed dejjem jiżdied, u allura wieħed irid jara wkoll kif se jwasslu ċerti punti ta' informazzjoni lil dawn il-ħaddiema, li kif għedt diġà, jista' jkollhom problema biex jikkomunikaw minħabba l-lingwa.

Ta' min jgħid li dan qiegħed isir ukoll bl-għajnuna tal-Aġenzija Ewropea għas-Sigurtà u s-Saħħa fuq il-Post tax-Xogħol.

Għodda oħra li l-OHSA qiegħda taħdem fuqha hija dik tal-evalwazzjoni tar-riskju b'mod elettroniku, li hija importanti ferm.

L-online interactive risk assessment hija inizjattiva tal-Aġenzija Ewropea li semmejt u li permezz tagħha wieħed ikun jista' jagħmel evalwazzjoni tar-riskju online b'mod sempliċi u b'xejn.

Fil-fatt dan huwa t-tragward li aħna nawguraw, u għalhekk l-uffiċjali tagħna jsiefru, jattendu konferenzi u jiġu lura b'ideat ġodda biex jimplimentaw affarijiet teknoloġiċi f'dan ir-rigward ġaladarba qegħdin ngħixu din ir-rivoluzzjoni diġitali.

Biżżejjed ngħid li permezz tal-online interactive risk assessment, wieħed ikun jista' jbiddel l-informazzjoni skont l-iżviluppi li jkun għamel fuq il-post tax-xogħol, u għalhekk jien inħoss li dan il-proċess huwa essenzjali għax mhux biss qiegħed josserva l-obbligi legali iżda wkoll qiegħed joffri l-għajnuna, partikolarment lill-ismall and medium enterprises.

Sur President, kif għedt diġà, matul is-sena r-rappreżentanti tal-Awtorità għas-Saħħa u s-Sigurtà fuq il-Post tax-Xogħol isiefru għal diversi konferenzi, u hawnhekk ta' min jgħid li għandna affjatament mal-Aġenzija Ewropea għas-Sigurtà u s-Saħħa fuq il-Post tax-Xogħol sabiex jitnieda anke tender bil-għan li jiġu żviluppati tliet għodda ġodda.

Huwa importanti li wieħed iżomm dan il-kuntatt internazzjonali wkoll sabiex ikun hemm iżjed aċċessibbiltà għaċ-ċittadini.

Meta jien kont il-Ministru responsabbli mill-komunikazzjoni, il-MITA kienet taħdem ħafna biex tipprovdi apps li jilħqu aktar liċ-ċittadin, u fil-fatt huwa ppjanat li jsir anke tibdil fil-websajt sabiex wieħed ikun jista' jaċċessa għadd kbir ta' informazzjoni.

Kif għedt qabel, illum qed ngħixu l-era ta' rivoluzzjoni diġitali, u għalhekk l-IT, is-social media u l-aċċess għall-IT huma ferm importanti biex il-funzjonijiet u t-tragwardi tal-Awtorità jkunu jistgħu jintlaħqu.

Se jsir ukoll użu akbar mis-social media, fosthom minn Facebook u Twitter, u l-Awtorità żviluppat app elettroniku li apparti milli twassal informazzjoni, din tkun tista' tintuża biex dak li jkun jikkuntattjaha b'mod faċli u allura jagħti ċans lill-Awtorità li tintervjeni b'mod aktar mgħaġġel.

Dan huwa importanti għax ikun hemm diversi nies li jkunu jridu jwasslu s-suġġerimenti u l-ilmenti tagħhom, u allura hawnhekk qed jintlaħaq ukoll it-tragward li jrid jilħaq dan il-Gvern, ċjoè li jkun viċin il-poplu anke fil-funzjonijiet tad-diversi awtoritajiet pubbliċi li għandna.

L-użu tar-ritratti huwa importanti wkoll għax wieħed irid jifhem li jekk is-sitwazzjoni tkun inbidlet sakemm jiġi biex isir l-ispettorat, dak li jkun ma jkunx jista' jieħu l-passi legali li jkun jixtieq fiċ-ċirkostanzi.

Sur President, matul din is-sena se jiżdied l-involviment tal-Awtorità f'sensiela ta' spezzjonijiet f'setturi differenti.

Pereżempju, fost l-oħrajn se ssir kampanja ta' spezzjonijiet li se tkun qed tiffoka l-aktar fuq il-prevenzjoni ta' waqgħat mill-għoli, fuq l-użu sigur tal-makkinarju kif ukoll fuq is-sigurtà fl-użu tal-elettriku.

Se ssir kampanja oħra li tħares lejn dawk il-kumpaniji li jużaw il-plastic extrusion u injection moulding, partikolarment fejn jidħol l-użu tal-VOCs (volatile organic compound), il-moniteraġġ tas-saħħa kif ukoll l-użu sigur tal-makkinarju f'din l-industrija.

Dan huwa xogħol speċjalizzat u allura kif għedt qabel, huwa importanti li f'din l-Awtorità jkollok aktar nies tekniċi, anzi speċi ta' support group, ħalli dak li jkun iżomm lilu nnifsu aġġornat u meta jmur fuq il-postijiet tax-xogħol ikun espert biżżejjed biex ikun jista' jagħti l-pariri neċessarji.

Se ssir ukoll kampanja ta' spezzjonijiet fil-kumpaniji tal-gaming, tal-assigurazzjoni u tal-istampar bħala follow-up għall-kampanja preċedenti filwaqt li l-Awtorità se tkompli bil-ħidma tagħha ta' kollaborazzjoni ma' entitajiet Ewropej u ma' dawk internazzjonali sabiex ikompli jitkattar l-għarfien.

Kif semmejt diġà, dawn jinkludu fost l-oħrajn lill-Aġenzija Ewropea għas-Sigurtà u s-Saħħa fuq il-Post tax-Xogħol, lill-kumitat SLIC (Senior Labour Inspectors Committee), lill-Kummissjoni Ewropea u lill-AIEA (Aġenzija Internazzjonali tal-Enerġija Atomika).

Se nkunu qed nieħdu wkoll numru ta' inizjattivi fejn jidħlu siti li jaqgħu taħt is-COMAH (Control of Major Accident Hazards) fosthom eżerċizzji ta' emerġenza u spezzjonijiet ġenerali.

L-Awtorità għas-Saħħa u s-Sigurtà fuq il-Post tax-Xogħol se tkun qed torganizza numru ta' seminars, korsijiet ta' għarfien kif ukoll kampanji oħra.

Dan huwa eżerċizzju li din l-Awtorità ilha tagħmel u huwa importanti ħafna li fil-futur tkompli tagħmlu.

Sur President, qed nara li l-ħin allokat għalija skada u għalhekk nixtieq nikkonkludi l-intervent tiegħi billi ngħid li din l-Awtorità ilha għal numru kbir ta' snin taħdem bis-sħiħ sabiex jogħlew il-livelli ta' saħħa u sigurtà fuq il-postijiet tax-xogħol, sabiex ikun hawn inqas abbużi, sabiex tonqos l-attitudni ta' laissez-faire u finalment sabiex ikollna inqas inċidenti fuq il-post tax-xogħol.

Minkejja l-progress reġistrat fil-qasam tas-saħħa u s-sigurtà fuq il-postijiet tax-xogħol, ninsabu konxji li għad fadal ħafna x'isir, u fil-fatt dan huwa proprju dak li qiegħed jagħmel il-bord flimkien mal-amministrazzjoni; li niflu u nistudjaw is-sitwazzjoni ta' din l-Awtorità sabiex nibqgħu dejjem intejbu bil-għan illi s-saħħa u s-sigurtà tal-ħaddiema tagħna tkun dejjem assigurata.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

CLAUDETTE BUTTIGIEG: Sur President, l-ewwel nett nixtieq nirringrazzja lill-Onor.

Mallia li fetaħ din id-diskussjoni, però ppermettili niġbed l-attenzjoni tal-Kamra għal din l-ewwel anomalija li għandna f'din id-diskussjoni fejn iċ-chairman ta' entità qiegħed jiftaħ diskussjoni fuq l-istess entità.

Fl-opinjoni tiegħi, dan qed inaqqas is-sens ta' skrutinju serjament.

Din diġà ġrat meta kien chairman ta' din l-Awtorità l-Onor.

Deo Debattista, u dakinhar jien kont ġbidt l-attenzjoni għal dan ukoll għax ma naħsibx li huwa sew li meta niddiskutu entità, … (Interruzzjonijiet) Meta nkunu qed niddiskutu entitajiet oħra ma jkollniex liċ-chairman bilqiegħda hawnhekk.

M'iniex qed ngħid li għandek toħroġ.

Issa d-diskors tiegħek għamiltu però jien naħseb li rridu niġbdu l-attenzjoni li hemm linji li dan il-Gvern mhuwiex qiegħed jirrispettahom għax li jkollok liċ-chairperson ta' awtorità li llum qiegħda taħt skrutinju li jiftaħ id-diskussjoni naħseb li hija xi ħaġa li din il-Kamra trid tieħu nota tagħha.

Bħalma qal tajjeb ħafna l-Onor.

Mallia, l-OHSA hija awtorità li taħdem bis-sħiħ, u ilha għaddejja fuq dawn il-binarji, però għad baqa' ħafna xi jsir.

Ma ninsewx li hawnhekk qed nitkellmu fuq is-saħħa u s-sigurtà fuq il-post tax-xogħol, u naħseb li l-Onor.

Mallia għamel punt tajjeb ħafna meta semma l-importanza li jkun hemm serħan il-moħħ li wara ġurnata xogħol il-ħaddiema jerġgħu jmorru lura d-dar flimkien mal-familja tagħhom għax dik hija l-biża' u l-inkwiet ta' ħafna, speċjalment ta' dawk li jaħdmu f'ċerti setturi.

Għalhekk jien, bħall-Onor.

Mallia, nixtieq ukoll inrodd ħajr lill-istaff kollu tal-OHSA.

Naf li l-istaff tal-OHSA huwa wieħed żgħir - jekk m'iniex sejra żball huwa magħmul biss minn xi 35 persuna - u allura dawn il-ħaddiema jridu litteralment jiġġebbdu biex ilaħħqu jaqdu d-dmirijiet tagħhom mal-pajjiż kollu f'setturi li mhumiex faċli.

Jien flejt dan ir-rapport sew u dħalt fid-dettall tiegħu sew tant li anke ħażżist fuqu, forsi anke minħabba l-fatt li meta kont għamilt żmien naħdem fil-Ministeru għas-Saħħa, l-OHSA kienet taqa' taħt dan il-Ministeru, u allura filwaqt li napprezza li hemm affarijiet li huma ġodda, napprezza wkoll li hemm affarijiet li għadhom għaddejjin minn dak iż-żmien.

Sur President, f'dan ir-rapport lili laqtuni żewġ affarijiet li semma l-Onor.

Mallia meta kiteb il-messaġġ tiegħu bħala chairperson ta' din l-Awtorità, u fil-fatt hawnhekk nixtieq nagħmel anke xi mistoqsijiet.

Hu semma li l-OHSA hija a tripartite authority għax hija magħmula mill-gvern, mir-rappreżentanti tal-ħaddiema u minn min iħaddem, però mbagħad ġibed l-attenzjoni wkoll għall-poor participation min-naħa tal-imsieħba soċjali, u għalhekk naħseb li jkun tajjeb li nkunu nafu b'liema mod kien hemm parteċipazzjoni fqira min-naħa tal-imsieħba soċjali, x'jista' jsir u għalfejn mhux qed ikun hemm din il-parteċipazzjoni.

Dan għaliex fl-aħħar mill-aħħar jien, li qrajt u flejt dan id-dokument u li segwejt il-ħidma ta' din l-Awtorità tul is-snin, ikolli naqbel mal-Onor.

Mallia li we underestimate what this Authority does bil-konsegwenza li allura, ġaladarba ma nkunux nafu x'qed jiġri f'din l-Awtorità lanqas inkunu nafu fejn dak li qiegħed jiġri jista' jwassal.

Pereżempju, l-inċidenti fuq il-post tax-xogħol huma numerużi.

L-Onor.

Mallia qal li qegħdin jonqsu, però fl-opinjoni tiegħi qegħdin jilagħbu xi ftit ukoll u għalhekk nippreferi jekk ngħidu li l-għarfien żdied għax dak huwa fatt.

Sur President, kif għedt diġà, jien ma kontx qed nistenna li llum kien se jiftaħ id-diskussjoni fuq l-OHSA ċ-chairperson tal-istess Awtorità, jiġifieri l-Onor.

Mallia, u għalhekk ilħaqt ġbart xi ftit informazzjoni b'rabta m'artiklu li kien deher f'The Times fejn kien issemma li bħala chairperson l-Onor.

Mallia jingħata onorarju ta' €18,000 u allowance ta' €4,659 biex juża karozza.

Apparti minn hekk, huwa intitolat ukoll li jingaġġa żewġ persons of trust; personal assistant u messaġġier.

Dan ifisser li ċ-chairperson waħdu qed jiġi jiswa lill-OHSA €22,659, u dan minbarra li skont l-iskali tal-gvern, messaġġier jaqla' madwar €12,000 fis-sena filwaqt li persuna li qiegħda fi skala 10 taqla' madwar €19,000 fis-sena.

Għalhekk nistgħu ngħidu li ċ-chairperson flimkien mal-persons of trusts taċ-chairperson qed jiġu jiswew lill-Awtorità €53,000 fis-sena, u allura ít's a bit rich li mbagħad niġu hawnhekk nitkellmu fuq kemm din l-Awtorità għandha bżonn aktar ħaddiema għax ovvjament biex dan isir trid il-flus, u l-flus qegħdin imorru … Issa terġa' hawnhekk m'hawnx informazzjoni dwar kemm qed jiġu jiswew lill-Awtorità affarijiet oħra, bħal mobile phones, internet, eċċ. Ta' min jgħid ukoll li skont risposti li ngħataw għal mistoqsijiet parlamentari l-membri tal-bord tal-OHSA jirċievu €2,795 fis-sena, li jfissru total ta' €22,360.

Allura dan ifisser li jekk naqbdu l-bord u l-uffiċċju taċ-chairperson flimkien insibu li qed nitkellmu fuq total ta' €75,000 fis-sena.

Issa dan wieħed ma jridx jarah f'kontest waħdu imma fil-kontest ta' kemm għandna nies impjegati fl-OHSA, u skont ir-rapport annwali li qegħdin niddiskutu llum sal-2017 kien hemm 35 persuna ngaġġati ma' din l-Awtorità filwaqt li l-ispiża rikorrenti f'salarji għas-sena 2018 tammonta għal €893,730.

Skont kif ġie spjegat fir-rapport annwali, din il-figura tinkludi wkoll l-arretrati li riedu jitħallsu skont il-collective agreement li għadu mhuwiex iffirmat imma li hu mistenni li jkun ffirmat aktar tard din is-sena.

Għalhekk jekk wieħed inaqqas l-ammont mill-ispiża rikorrenti antiċipata għall-2018 li jirrifletti ż-żidiet tal-collective agreement isib li l-pakkett tal-bord u taċ-chairperson qed jiswa lill-OHSA madwar 1/10 tal-ispiża … (Interruzzjonijiet) Issa jekk għandi żball ikkoreġini aktar tard!

Hawnhekk, Sur President, wieħed bilfors irid jistaqsi: X'added value għandhom dawn in-nefqiet fil-kontest ta' Awtorità li it is working on a shoestring u li qiegħda tagħmel il-mirakli?!

Bla dubju ta' xejn din l-Awtorità għandha bżonn aktar nies u aktar flus għax ix-xogħol li qed tagħmel f'pajjiżna huwa enormi.

Dan meta b'€75,000 l-OHSA setgħet impjegat erba' spetturi ġodda, li għandha bżonnhom aktar mill-ħobż!

Għalhekk, Sur President, jien inħoss li fl-OHSA qegħdin jinqalbu l-prijoritajiet.

Ninsab informata wkoll li bħalissa - ma nafx jekk din kenitx xi direttiva maħruġa min-naħa taċ-chairperson jew le - ir-reklutaġġ tal-impjegati waqaf bil-konsegwenza li din l-Awtorità, li trid taġġorna ruħha u timxi 'l quddiem, qiegħda daqsxejn at a standstill.

Naf li qed ikun hemm ukoll safar kontinwu f'dan ir-rigward minħabba ċerti rabtiet li għandha l-OHSA, u fil-fatt hawnhekk nixtieq infaħħar lil din l-Awtorità għax fuq livell Ewropew qiegħda toħroġna ta' nies, imma jiena nistaqsi: X'poter għandu ċ-chairperson li jieħu deċiżjoni bħal din meta l-bord m'għandu l-ebda funzjoni eżekuttiva?

U allura għalfejn il-bord waqqaf milli jiġu ngaġġati aktar nies meta din l-Awtorità għandha bżonnhom?

Sur President, fir-rapport li qegħdin niddiskutu l-OHSA ssemmi li qed isiru negozjati dwar il-collective agreement.

Fil-fatt jidher li n-negozjati fuq dan il-collective agreement bdew xi sentejn ilu, imma l-collective agreement innifsu għadu ma ġiex konkluż, u għalhekk jien hawnhekk nistaqsi: X'qiegħed iżomm milli dan il-collective agreement jiġi finalizzat?

Nispera li r-raġuni għal dan hi li m'hemmx qbil bejn il-union u rappreżentanti tal-Gvern li qed jieħdu sehem fit-taħditiet dwar żidiet fil-pagi u fl-allowances.

Issa hawnhekk irrid nagħmel parentesi wkoll u ngħid li meta nitkellmu dwar żidiet fil-pagi u fl-allowances m'aħniex qed nitkellmu fuq affarijiet ta' barra minn hawn, u għalhekk huwa skomdu li jkun iċ-chairperson tal-OHSA nnifsu li jindirizza d-diskussjoni fuq l-istess Awtorità; għax l-uffiċċju tiegħu ħa żieda ta' €6,000 fis-sena.

Allura, ngħid jien, jekk saret żieda at the top end, għalfejn ma saritx żieda wkoll fil-pagi tal-ħaddiema eżistenti kif ukoll fin-numru ta' ħaddiema?

Din assolutament ma tagħmilx sens meta nkunu qed niddiskutu awtorità daqstant importanti.

Issa hawnhekk nixtieq nagħmel punt ieħor, Sur President.

Aħna nafu li llum il-ġurnata fl-ebda settur ma tista' tgħid li taf biżżejjed għax taf kemm taf qatt mhuwa biżżejjed, u allura xi ħaġa fundamentali llum il-ġurnata, anke fl-OHSA, huwa t-taħriġ.

Sur President, hawnhekk qed naraw li meta qed jiġu kkonsidrati l-operational expenses għall-2018 l-OHSA qed tbassar li se tonfoq €180,630.

Issa minn din is-somma kollha, tafu kemm hemm allokati għal taħriġ? €1,000 hemm allokati għat-taħriġ filwaqt li mbagħad għall-ivvjaġġar hemm allokati €18,000!

Bla dubju ta' xejn dan huwa żbilanċ assolut!

Issa hawnhekk ma rridx ninftiehem ħażin u ma rridx li jkun hemm min jikkwotani li qed ngħid illi l-OHSA m'għandhiex tipparteċipa fuq livell Ewropew, f'ġieħ kemm hemm!

Hija għandha bżonn tagħmlu dan ukoll, u trid tagħmlu għax huwa fundamentali, aktar u aktar meta hi tirrappreżenta wkoll sezzjoni importanti tal-ħidma Ewropea.

Imma hawnhekk jien nistaqsi: X'se nagħmlu b'€1,000 f'taħriġ?!

Għax prattikament jekk tiddividi €1,000 bejn kull membru tal-istaff ir-riżultat ikun ta' €29 għal kull ħaddiem.

Illum lanqas nofs ta' nhar seminar bil-kafè ma tkopri b'€29!

Allura x'tip ta' taħriġ se jingħata lill-ħaddiema tal-OHSA?

L-Onor.

Mallia kellu raġun meta qal li hemm bżonn li jsir aktar taħriġ u li jkun hemm aktar riċerka fl-OHSA, mela le!

Imma hemm assolutament ukoll bżonn il-flus f'din l-Awtorità, Onor. Mallia!

Issa ħalli niġi biex nagħmel punt dwar ir-riċerka, li naħseb li huwa punt importanti u fundamentali, u hawnhekk se nerġa' ndur għall-operational expenses.

Mhi qed issir l-ebda riferenza għar-riċerka li se tagħmel jew li se tkun ikkummissjonata mill-OHSA.

Hawnhekk irrid inkun ċara għax jien m'iniex qed ngħid li dan huwa tort tal-OHSA, anzi far from it!

Jien naf li l-OHSA m'għandhiex ir-riżorsi biex tagħmel ir-riċerka, iżda din is-sitwazzjoni ma tistax tibqa' sejra hekk.

Għad hemm ħafna oqsma li huma neqsin mir-riċerka bil-konsegwenza li m'għandniex informazzjoni sew f'idejna.

Pereżempju, jien nixtieq inkun naf kemm hawn ħaddiema li jbatu minn mard li ġie kkaġunat mill-impjieg li kellhom jew li għad għandhom, però nafuh dan?

U l-OHSA għandha r-riżorsi biex tagħmel din it-tip ta' riċerka?

Le, m'għandhiex ir-riżorsi biex tagħmel din it-tip ta' riċerka!

Nixtieq inkun naf ukoll kemm hawn nies li qed ibatu minn stress fuq il-post tax-xogħol.

Kif nafu, l-istress u l-kondizzjonijiet ta' saħħa mentali se jkunu l-akbar prijorità għall-WHO (World Health Organisation) imma llum aħna kif nistgħu naraw x'hemm bżonn li tagħmel l-OHSA fil-pajjiż jekk ma nafux in-numri x'inhuma?!

Din hija riċerka fundamentali, u dawn li qed insemmi huma wkoll problemi li l-OHSA stess kemm-il darba tkellmet dwarhom.

Jien naf li kien hemm ħidma anke ma' Richmond Foundation f'dan ir-rigward u naf li saru sforzi kbar, imma kollox qed isir b'mod limitat.

Kif għedt diġà, aħna nixtiequ nkunu nafu kemm hemm nies li jbatu minn stress fuq il-post tax-xogħol, minn mard relatat mal-post tax-xogħol kif ukoll minn mard relatat mal-asbestos, imma nafu eżattament f'liema sitwazzjoni qegħdin f'dan il-pajjiż?

Jien ġieli niltaqa' ma' persuni tampar il-papà tiegħi li kienu jaħdmu t-Tarzna u nibda nisma' l-istejjer tagħhom.

Imma nafu n-numri kemm huma?

Nafu f'liema sitwazzjoni qegħdin illum?

Nafu kemm hemm minnhom li mietu?

U nafu kemm minnhom qed jgħixu b'xi kondizzjoni relatata mal-impjieg li kellhom?

Jien nixtieq li jkollna din it-tip ta' informazzjoni, u dan mhux biex noqogħdu nitkellmu fuq in-numri imma biex naraw x'qegħdin niffaċċjaw realment illum.

Ninsab persważa li jekk għad hawn min għadu jieħu l-issue tal-asbestos lightly, malli inti turih il-figuri u r-realtajiet ta' pajjiżna relatati mal-asbestos, jibda jħares lejn din l-issue minn lenti differenti u allura jieħdok aktar bis-serjetà.

Għalhekk filwaqt li jien inħoss li l-OHSA ħaqqha verament prosit għall-ħidma tagħha, inħoss li miskina m'għandha xejn biex timxi 'l quddiem!

Illum ir-riċerka tfisser il-futur għax ma nistgħux nagħmlu pass wieħed mingħajr ma jkollna riċerka suret in-nies.

Issa nixtieq nidħol ukoll f'aspetti oħrajn, Sur President.

L-Onor.

Mallia semma l-fatt li l-OHSA qiegħda fuq is-social media.

Fil-fatt din l-Awtorità għandha profile sabiħ ħafna fuq Facebook b'aġġornamenti li jsiru b'mod regolari.

Jien dħalt fih u sibtu tajjeb ħafna, anke għax huwa miktub b'mod sempliċi biex in-nies jifhmuh.

Hemm anke organigrams u affarijiet oħra li huma pożittivi ħafna, u fuq l-istess paġna hemm miktub hekk:

"Wieħed mid-drittijiet fundamentali tal-ħaddiema huwa dak li jkunu kkonsultati minn qabel u fi żmien raġunevoli minn min iħaddem dwar dawk il-ħwejjeġ li jistgħu jaffettwaw is-saħħa u s-sigurtà fuq il-post tax-xogħol, u dan jistgħu jagħmluh permezz ta' rappreżentanti tas-saħħa u s-sigurtà magħżula għal dan il-għan mill-ħaddiema."

Issa hawnhekk jien irrid norbot dan li kkwotajt ma' punt importanti ħafna.

Fil-fatt kemm għandna postijiet tax-xogħol li għandhom uffiċjali tas-saħħa u s-sigurtà?

U kemm għandna postijiet tax-xogħol li m'għandhomx dawn l-uffiċjali?

Jien naf li fir-rapport stess saret referenza għal health and safety officers f'ċerti postijiet tax-xogħol, fosthom fir-rigward ta' barrieri u lukandi, u fil-fatt ħadt gost b'dan.

Waqt li kont qed nitkellem mal-kollega tiegħi l-Onor.

Robert Arrigo, qalli wkoll li l-lukandiera huma obbligati li jimpjegaw health and safety officers, speċjalment meta l-lukandi tagħhom ikunu ta' ċertu daqs, u din hija xi ħaġa pożittiva, imma jien nistaqsi: X'nistgħu nagħmlu aħjar?

U fejn qegħdin nonqsu?

Nispera li aktar tard illum il-Ministru tkun tista' tgħidilna aktar dwar dawn l-uffiċjali, li huma tant importanti.

Sur President, ir-rapport jirreferi wkoll għall-pilastru Ewropew tad-drittijiet soċjali, u għal min ma jafx b'dan il-pilastru importanti jien ngħid li prattikament ġew stabbiliti 20 prinċipju fuq bażi ta' tliet kategoriji, liema prinċipji aħna neħduhom for granted.

Pereżempju, aħna neħduh for granted l-ewwel prinċipju li jgħid illi jrid ikun hemm opportunitajiet indaqs u aċċess għas-suq tax-xogħol.

Ta' min isemmi wkoll li t-tieni prinċipju huwa dak li l-kondizzjonijiet tax-xogħol ikunu ġusti filwaqt li t-tielet prinċipju jirrigwarda l-protezzjoni u l-inklużjoni soċjali.

Xi ħaġa oħra li qiegħda fuq ix-xefaq għar-raġuni li bħalissa qiegħda tinħadem - fil-fatt nixtieq insellem minn hawnhekk lill-ħabib u l-kollega tiegħi David Casa, li naf li qiegħed jaħdem fuq din il-biċċa xogħol - hija l-Work-Life Balance Directive imma din se nitfgħuha bħala piż ieħor fuq din l-Awtorità?

Għax filwaqt li l-Onor.

Mallia kellu raġun meta qal li mhux kulma jiġri fuq il-post tax-xogħol jaqa' taħt ir-responsabbiltà tal-OHSA, min-naħa l-oħra safejn se tasal din l-Awtorità?

Jiġifieri l-konsegwenza tal-istress li wieħed jakkumula minħabba li jkollu jqatta' ħafna ħin jaħdem 'il bogħod mill-familja tiegħu u l-istress li dan iġib anke fuq il-membri l-oħra tal-familja, min se jġorrha?

Min se jġorru l-effett li dan l-istress se jħalli fuq is-soċjetà tagħna u fuq is-settur soċjali kollu tagħna?

Naħseb li dan huwa punt importanti.

Ma rridx ninftiehem ħażin għax jien ma rridx ngħabbi aktar lill-OHSA, imma r-rapport li għandna quddiemna llum jaċċenna għal dawn id-direttivi Ewropej, u naħseb li huwa importanti ħafna li naħdmu fuq dawn id-direttivi.

Nixtieq inkun naf ukoll mingħand il-Ministru llum b'liema mod qed jinvolvi ruħu l-Ministeru tagħha, il-Gvern u anke l-istess OHSA fuq il-pilastru Ewropew tad-drittijiet soċjali kif ukoll fuq il-Work-Life Balance Directive.

Sezzjoni li hawn fir-rapport u li naħseb ma tistax ma tfaħħarhiex hija dik li titkellem dwar l-inizjattivi, l-għarfien, l-informazzjoni u l-edukazzjoni.

Jien niftakar b'mod nostalġiku l-ewwel kampanji ta' Napo, li kienu jsiru fl-iskejjel flimkien mat-tfal u mal-għalliema, u sinċerament ma kontx nobsor li dan il-proġett kien se jibqa' għaddej sal-lum il-ġurnata.

Dan għaliex ħafna karattri li jiġu vvintati biex iżuru l-iskejjel wara ftit jisparixxu, però dan baqa' għaddej.

Darba jien darba kont attendejt għal attività ta' Napo, li jidhirli li kienet saret fl-iskola primarja ta' Ħ'Attard, u niftakar li kont bqajt skantata b'kemm it-tfal jinvolvu ruħhom, isegwu u jinfluwenzaw.

Għadni niftakar lit-tfal jgħollu jdejhom u jgħidu li suppost meta wieħed ikun qed jagħmel ċertu xogħol irid jilbes il-helmet, irid jilbes is-safety shoes, eċċ., u aħna 'l hemmhekk irridu mmorru.

Issa dan li qed insemmi ilu xi għaxar snin, jiġifieri probabbilment dawk it-tfal li kont rajt jien fl-iskola primarja ta' Ħ'Attard illum huma żgħażagħ li qegħdin fid-dinja tax-xogħol u għadhom iġorru dan it-tagħlim magħhom.

Jien niftakar ukoll b'nostalġija li meta kont nippreżenta programmi televiżivi kien ikolli rappreżentanti tal-OHSA regolarment, u naf li dawn għadhom isemmgħu leħinhom fuq il-media inġenerali sal-lum għax dejjem jibqa' jkun hemm x'tispjega u x'titgħallem.

Forsi xi kultant naħsbu li qegħdin nirrepetu, imma fil-fatt ma nkunux qegħdin nirrepetu għaliex dejjem ikollok nies li jkunu qegħdin jitgħallmu mill-ġdid.

Hawnhekk, Sur President, nixtieq niġbed l-attenzjoni għal xi ħaġa li ġrat waqt is-seduta tal-EkoSkola fil-Parlament.

Żewġ żgħażagħ li għandhom awtiżmu pjuttost sever u li minħabba f'hekk għandhom diffikultà kbira ta' komunikazzjoni ġibdu l-attenzjoni ta' din il-Kamra li minn mindu tneħħew is-siġar minn quddiem l-iskola tagħhom, il-volum tal-istorbju minn barra żdied bil-konsegwenza li issa dawk it-tfal li għandhom il-kondizzjoni tal-awtiżmu qegħdin ibatu aktar.

Dakinhar jien kont qed immexxi dik is-seduta minflok Mr Speaker, u niftakar li tant ammirajt l-isforz straordinarju li għamlu dawn iż-żewġ żgħażagħ li ġew jitkellmu f'din il-Kamra dwar dak li kien qed jippreokkupahom li llum ħassejt li għandi niġbed l-attenzjoni tal-Kamra biex din tieħu nota ta' dak li qalulna dakinhar.

Ta' min jgħid li dawn iż-żewġ żgħażagħ kienu ġejjin mill-Iskola Guardian Angel.

Issa ħalli nerġa' niġi lura għar-rapport.

Fost affarijiet oħra, ir-rapport jgħid li l-award ma ngħatax fl-2016, u jien nixtieq inkun naf x'kienet ir-raġuni għal dan, imma mbagħad ġrat xi ħaġa li nixtieq nifhimha.

Jidher li fl-2016 l-award ma ngħatax, imma mbagħad is-sena li għaddiet, jiġifieri fl-2017 taħt il-Presidenza, dan l-award tela' għal €15,000 minflok bil-capping ta' €5,000 u r-rapport jgħid li dan ħadu union.

Issa jien nixtieq inkun naf min kienet din il-union u ngħid: Allura għalfejn mhux "unions"?

Għalfejn ma saritx xi ħaġa bejn unions differenti taħt il-Presidenza?!

Issa jien naħseb li ma tantx trid toqgħod tagħmel one plus one biex tassumi min kienet din il-union, però - daħakha l-Onor.

Mallia, u dan ifisser li għandi raġun - nixtieq inkun naf jekk almenu kienx hemm sejħa pubblika.

Mela qabel konna nagħtu €5,000, għal xi raġuni, li tista' tkun waħda valida, fl-2016 dan ma ngħatax u mbagħad ingħataw €15,000 lil union!

Żewġ affarijiet oħra li nixtieq nirrimarka dwarhom filwaqt li nawgura lill-OHSA għalihom hija r-rappreżentanza tal-OHSA fiċ-ċertifikat tal-iskill card tal-BICC (Building Industry Consultative Council) - għax bla dubju ta' xejn din tagħmel ħafna sens - kif ukoll l-attività marbuta mas-saħħa u s-sigurtà li saret mill-GWU (General Workers Union) u mill-UĦM Voice of the Workers permezz ta' fondi tal-Unjoni Ewropea.

Sur President, issa nixtieq insemmi punt partikolari li joħroġ mir-rapport annwali – jidhirli f'paġna 25 - u li dan il-Parlament diġà ddiskutieh.

Qed nirreferi għas-suġġett tal-protezzjoni mir-radjazzjoni fejn jissemma li qed isiru preparamenti biex jiddaħħal fis-seħħ att ġdid dwar ir-radjazzjoni ionizzanti kif ukoll regolamenti dwar l-EU basic standards f'dan ir-rigward.

Fil-fatt dan l-Att diġà għadda minn dan il-Parlament imma jidher li għad hemm problema dwar l-EU basic standards.

Issa peress li dawn suppost daħlu fis-seħħ fi Frar ta' din is-sena, nixtieq inkun naf jekk il-mistoqsija li għamilt lill-Ministru meta ddiskutejna dan is-suġġett u meta l-iskadenza kienet diġà għaddiet hijiex se tfisser infringement.

Jiġifieri Malta qiegħda f'infringement procedure minħabba t-tkaxkir tas-saqajn?

Jien niftakar li l-Ministru kienet qaltli li din kienet bdiet fi żmienna.

Iva, imma eżattament x'inhu l-argument?!

Ikkritikana u agħġġel!

Imma le, ma sarx hekk għax kien hemm it-tkaxkir tas-saqajn bil-konsegwenza li minkejja li l-Att diġà għadda mit-Tielet Qari ta' dan il-Parlament, jidher li xorta għadna ma lħaqniex in time u xorta għadna m'għamilniex dak li hu bażiku.

Ma ninsewx li hawnhekk qegħdin nitkellmu dwar radjazzjoni, u dawn l-affarijiet ma nistgħux neħduhom lightly.

Jien nixtieq inkun naf min se jkunu l-membri tal-kummissjoni kif ukoll minn fejn se jibdew joperaw il-kummissjoni u s-segretarjat.

Għax suppost sal-lum dawn diġà twaqqfu u qegħdin joperaw.

Għandna idea kemm irid ikun kbir dan is-segretarjat biex jiffunzjona kif suppost?

U x'budgets se jingħataw?

Meta se jibda l-ingaġġ tan-nies?

Naħseb li huwa leġittimu li nistaqsi, mhux hekk?!

Dan huwa qasam importanti ħafna għal Malta għax bħalma jafu ħafna nies, jaffettwa l-ambjent, jaffettwa s-saħħa pubblika u jaffettwa wkoll is-saħħa tal-ħaddiema.

Bħalissa qegħdin f'sitwazzjoni fejn mhuwiex biżżejjed li jkollok il-qafas leġiżlattiv jekk imbagħad ma jkollokx lin-nies u l-għodda biex timplimenta dak il-qafas.

I hate to say "I told you so", però jien lill-Ministru Helena Dalli għamiltilha dan id-diskors meta konna qegħdin niddibattu fejn kont għedtilha ċar u tond li mhijiex se tlaħħaq imma hi dawritha li kien il-Gvern preċedenti li kaxkar saqajh.

M'għandux x'jaqsam!

Id-deadlines kienu hemm, u konna nafu li mhux se nlaħħqu, imma mid-dehra kien hemm min ma xtaqx li dan nagħmluh bil-konsegwenza li kien hemm it-tkaxkir tas-saqajn.

Paġna 18 tar-rapport tirreferi għall-ħidma fil-barrieri, u bla dubju ta' xejn l-OHSA ħaqqha verament prosit għal din il-ħidma.

Nafu li l-akbar numru ta' inċidenti jsiru fil-qasam tal-kostruzzjoni, għalkemm ir-rapport qed juri wkoll li kellna żviluppi oħrajn, u fuq dan se nitkellem fil-qosor għax dalwaqt jiskadili l-ħin.

Laqtitni wkoll paġna 20 tar-rapport, li ssemmi b'mod partikolari l-kwestjoni ta' nisa tqal li jaħdmu fis-settur tal-lukandi għax qabel ma kontx qed nirrealizza fuq liema livelli qegħdin nitkellmu u allura nħoss li l-OHSA qed tagħmel sew li qiegħda tieħu passi f'dan ir-rigward.

L-Onor.

Mallia qalilna li l-injuries qegħdin jonqsu u to be fair ir-rapport hekk qed jgħidilna wkoll.

Filwaqt li huwa tajjeb u pożittiv ħafna li s-sena li għaddiet kellna fatalità waħda fuq il-post tax-xogħol, bħalma kellna fatalità waħda anke fl-2011, min-naħa l-oħra fl-2016, pereżempju, kellna sebgħa filwaqt li fl-2015 kellna ħamsa.

Għalhekk jien ngħid: Ejjew inkunu pożittivi, let's be forward looking, imma fl-istess ħin ejjew nagħmlu sforz kollettiv sabiex in-numru ta' fatalitajiet jonqos.

Però nixtieq nikkonkludi l-intervent tiegħi billi ngħid illi ma jistax ikun li awtorità fundamentali bħal din, li ħaqqha kull tifħir għall-ħidma enormi tagħha, tibqa' taħdem b'nuqqas kbir ta' staff u b'nuqqas kbir ta' flus.

Naf li hawnhekk iċ-Chairman se jieħu għalih, imma ma jistax ikun li nibqgħu nitfgħu l-flus at the top of the pyramid.

Nirringrazzjak, Sur President.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Toni Bezzina.

TONI BEZZINA: Sur President, illum qegħdin niddiskutu awtorità li hija essenzjali biex tiġi salvagwardata s-saħħa u s-sigurtà fuq il-post tax-xogħol tal-ħaddiema tagħna, u minħabba l-professjoni tiegħi bħala perit id-diskors tiegħi se jkun aktar iffokat dwar il-ħidma tal-Awtorità fil-konfront tal-industrija tal-kostruzzjoni.

Sfortunatament minn żmien għal żmien nisimgħu b'inċidenti, b'mod speċjali fuq postijiet ta' kostruzzjoni, li jien konvint li b'aktar attenzjoni jistgħu jiġu evitati.

Matul dawn l-aħħar snin kien hawn żieda fid-domanda ta' ħaddiema li jaħdmu fil-qasam tal-kostruzzjoni, u għalhekk irridu noqogħdu aktar attenti biex dawk kollha involuti f'dan ix-xogħol ikunu nies tas-sengħa liċenzjati u jkunu wkoll dixxiplinati magħhom infushom biex kif jgħidu l-Ingliżi, they do not cut corners meta jiġu għax-xogħol tagħhom.

Għalkemm għall-grazzja t'Alla l-fatalitajiet mhumiex daqshekk numerużi, kull inċident xorta qed iħalli riperkussjonijiet kbar fuq din l-industrija kif ukoll fuq min hu dipendenti minnha biex jaqla' l-għajxien tiegħu, u dan biex ma nsemmux lill-persuna li tweġġa' kif ukoll lill-familjari tagħha.

Għalhekk id-diskors tiegħi se jkun iffokat fuq il-bżonn li jkun hemm aktar inizjattivi ħalli l-postijiet tax-xogħol tagħna jkunu aktar siguri u fl-istess ħin tinqata' l-mentalità li kulħadd jagħmel dak li jfettillu mingħajr l-ebda konsiderazzjoni għas-sigurtà tiegħu, tal-ħaddiema tiegħu, ta' ħaddiema oħra li jkunu qed jaħdmu fuq l-istess lant tax-xogħol, tal-ġirien fejn ikun qed isir ix-xogħol u ta' dawk kollha li jkunu għaddejjin mill-viċinanzi tas-sit tal-kostruzzjoni.

Huwa fl-interess ta' kulħadd li nsaħħu lil din l-Awtorità u nagħtuha l-għodda kollha neċessarja biex din tkun tista' taqdi dmirha fl-interess ta' kulħadd, jiġifieri kemm fl-interess ta' min iħaddem, kemm fl-interess tal-ħaddiema kif ukoll fl-interess tal-industrija tal-kostruzzjoni inġenerali.

Sur President, għalkemm ir-rwol ta' din l-Awtorità huwa tal-akbar importanza u ħtieġa, ir-riżorsi għad-dispożizzjoni tagħha huma minimi.

In-numru ta' nies li jaħdmu f'din l-Awtorità huwa limitat u bi sfortuna ngħid li dawn in-nies ma jistgħux ilaħħqu biex jinforzaw id-dispożizzjonijiet tal-Att dwar l-Awtorità għas-Saħħa u s-Sigurtà fuq il-Post tax-Xogħol, li daħal fis-seħħ fl-2001, ċjoè 17-il sena ilu.

Hemm bżonn li l-kondizzjonijiet tax-xogħol tal-ħaddiema tal-Awtorità jiġu mtejba b'mod immedjat biex b'hekk jiġu attirati aktar nies lejn dan ix-xogħol, li mhuwiex xi wieħed faċli.

L-Awtorità trid tkun proattiva biex tattira lejha health and safety officers privati wkoll ħalli dawn ikunu jistgħu jattribwixxu lejn it-tkabbir ta' din l-Awtorità u jagħmlu l-postijiet tax-xogħol tagħna aktar siguri, b'mod partikolari s-siti tal-kostruzzjoni, li bi traskuraġni jew b'nuqqas t'attenzjoni jistgħu jwasslu għal fatalitajiet bla preċedent.

Għalhekk wasal iż-żmien li din l-Awtorità tintroduċi aktar korsijiet għal diversi professjonijiet u snajja' involuti fix-xogħol ta' kostruzzjoni, u l-attendenza għal dawn il-korsijiet trid tkun mandatorja, kemm għall-professjonisti kif ukoll għall-ħaddiema kollha involuti f'dan is-settur.

Naturalment dan għandu jsir b'kollaborazzjoni sħiħa mad-diversi unions u assoċjazzjonijiet involuti fil-kostruzzjoni tal-bini.

F'dan is-sens ta' min ifaħħar l-inizjattiva li kienet ħadet l-Awtorità li flimkien mal-Kamra tal-Periti organizzat seminar għall-gradwati l-ġodda u għall-periti li għandhom ċerta esperjenza.

Inizjattivi bħal dawn m'għandhomx ikunu one-off imma għandhom isiru fuq bażi regolari għall-istakeholders kollha li jkunu involuti f'dan is-settur b'mod u manjiera li, kif spjegajt aktar qabel, kulħadd jiġi konxju mill-importanza tas-saħħa u s-sigurtà fuq il-post tax-xogħol tiegħu.

B'hekk biss tista' tiġi megħluba l-mentalità ħażina ta' kollox jgħaddi u ta' xejn mhu xejn.

Hemm bżonn ukoll li tidħol il-mentalità ta' zero tolerance f'dak li għandu x'jaqsam mas-sigurtà fuq il-postijiet tax-xogħol tagħna.

Sur President, għalkemm matul dawn l-aħħar 15-il sena l-każijiet ta' inċidenti fuq il-postijiet tax-xogħol naqsu b'mod konsiderevoli, isir kemm isir qatt mhu biżżejjed, imma nemmen li wasal iż-żmien li l-ħidma tal-Awtorità għandha tingħata l-importanza kollha meħtieġa, u dan għandu jsir bi programmi fuq diversi mezzi tax-xandir biex b'hekk jingħata l-għarfien kollu neċessarju ħalli kull min hu involut f'dan il-qasam jaderixxi u jirregola ruħu mar-rekwiżiti tad-dispożizzjoni tal-Att dwar l-Awtorità għas-Saħħa u s-Sigurtà fuq il-Post tax-Xogħol.

F'dan il-kontest huwa importanti li kull min hu involut ikun jaf xi tgħid il-liġi f'dan ir-rigward u jkun jaf ukoll ir-responsabbiltajiet li kull wieħed u waħda minnhom iridu jġorru fuq spallejhom.

Qabel ma nikkonkludi d-diskors tiegħi nħoss li huwa importanti li nagħmel referenza għall-Avviż Legali 281 tal-2004, li jgħid li l-health and safety officer għandu jkun bniedem kompetenti.

Madanakollu, fl-opinjoni tiegħi, għandha tingħata direzzjoni ċara dwar fiex tikkonsisti l-kompetenza ta' health and safety officer f'dan il-qasam għas-sempliċi raġuni li din hija l-fus ta' kemm sit ta' kostruzzjoni jkun safe biex wieħed jaħdem fih.

Għalhekk inħoss li aktar ma l-liġijiet ikunu ċari u aktar ma jiġu eliminati klawsoli ambigwi fil-liġijiet u fl-avviżi legali li jirrigwardaw is-saħħa u s-sigurtà fuq il-postijiet tax-xogħol, aktar dawn il-postijiet tax-xogħol tagħna isiru siguri u l-inċidenti aktar ikomplu jonqsu b'rata mgħaġġla.

Mela ejjew naħdmu id f'id biex insaħħu lil din l-Awtorità u nagħmlu l-lantijiet tax-xogħol tagħna aktar siguri.

Nirringrazzjak.

L-Onor.

GODFREY FARRUGIA: Sinjura President, qegħdin nitkellmu fuq il-prevenzjoni mir-riskji ta' fatalitajiet waqt il-ħin tax-xogħol.

Kif qalu l-kelliema ta' qabli, normalment meta nitkellmu fuq dan is-suġġett niftakru f'nies tas-sengħa, b'mod partikolari f'dawk li jaħdmu fil-qasam tal-kostruzzjoni jew f'uffiċini, imma jien nixtieq insemmi tliet partikolaritajiet li ftit insemmu biex noħloq kuxjenza aktar dwarhom.

Pereżempju, nixtieq insemmi l-biological hazards li ħafna healthcare professionals u veterinarji jistgħu jgħaddu minnhom, li ħafna minnhom lanqas biss jitqiesu bħala inċidenti fuq il-post tax-xogħol.

Riċentement għadu kif kelli esperjenza ta' ħaddiem li jaħdem fl-ambulanza u li qatta' xahar l-isptar minħabba infezzjoni mhux tas-soltu li ħa mingħand pazjent għax dan għamel xogħlu.

Għalkemm dan huwa hazard fuq il-post tax-xogħol, meta titqies mill-aspett tas-servizzi soċjali din ma titqiesx b'dak il-mod.

Hawnhekk nixtieq insemmi wkoll il-chemical hazards, l-aktar meta jkun hemm occupational exposure limits.

Sinjura President, inti ftit qabel tkellimt dwar ir-radjazzjoni, imma hemm ukoll hazards kimiċi, u aħna rridu nkunu konxji ħafna dwarhom.

Pereżempju, naħseb li fatturi importanti li jaffettwaw lilna lkoll huma s-psychosocial hazards, jiġifieri n-nuqqas ta' sigurtà ta' meta dak li jkun ma jkollux impjieg fiss u l-ħsibijiet dwar dan, is-sigħat twal ta' xogħol, il-workplace bullying u anke l-poor work lifestyle balance.

Jien naħseb li llum dawn l-erba' fatturi qed iżidu d-diżordni mentali u qed iżidu wkoll il-problemi soċjali li qegħdin nesperjenzaw fil-familji tagħna.

Hawnhekk irrid inżid punt żgħir ieħor u nsemmi lill-NGOs (non-governmental organisations) li ta' spiss ninsewhom.

Nixtieq infakkar punt partikolari ta' NGO li taħdem fl-imħażen tal-armar tal-festi għax dan ukoll huwa volontarjat.

Ġej is-sajf, u dawk il-persuni li jkunu fit-toroq jarmaw għall-festa wkoll huma ħaddiema fuq il-post tax-xogħol.

Għalhekk hemm bżonn li lil dawn il-ħaddiema nagħtuhom attenzjoni speċjali, u dan mhux biss billi nimponulhom imma billi nsibu dawk il-mezzi fejn ngħinuhom b'mod edukattiv anke permezz ta' inċentivi min-naħa tal-gvern.

Għall-grazzja t'Alla s'issa qatt ma kellna inċidenti li wasslu għal imwiet imma hemm bżonn li lil dawn il-persuni li jaħdmu b'mod volontarju fl-imħażen tal-armar u b'mod partikolari fit-toroq tagħna nħarsuhom sew.

Issa nixtieq nagħmel żewġ punti żgħar li m'għandhomx x'jaqsmu direttament mal-OHSA.

Naf li l-OHSA qed taħdem bis-sħiħ fil-light industry, jiġifieri f'postijiet residenzjali fejn hemm l-ismall SMEs, u jien inħeġġiġha biex tiffrekwenta aktar dawn il-postijiet tax-xogħol, però l-ERA għadha ma bdietx twettaq dmirha biex tħares u tipproteġi lill-familji li joqogħdu viċin areas industrijali.

Issa l-ERA ilha mwaqqfa żmien, però hija għadha m'għamiltx il-parti tagħha f'dan ir-rigward, u hemm bżonn li jkun hemm bilanċ bejn dak li tagħmel l-OHSA biex tħares l-interess tal-ħaddiema fil-light industry u dak li tagħmel l-OHSA biex tħares l-interess tal-familji li jgħixu bieb ma' bieb ma' dawn l-ismall SMEs.

L-aħħar punt li nixtieq nagħmel u li nixtieq li forsi ċ-chairperson jieħu nota tiegħu, għalkemm ma jaqax proprjament taħt ir-remit tiegħu, huwa li naħseb illi wasal iż-żmien li nħabbtu l-bieb tad-Dipartiment tas-Servizzi Soċjali u ngħidu li meta nħarsu lejn il-workplace u lejn l-assistenza soċjali hemm bżonn li l-affarijiet ikunu paripassu ma' dak li tirrikjedi l-ħajja moderna tal-lum għax minn dan l-aspett bqajna lura ferm.

Nirringrazzjak, Sinjura President.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Is-Segretarju Parlamentari l-Onor.

DEO DEBATTISTA (Segretarju Parlamentari għall-Protezzjoni tal-Konsumatur u Valletta 2018): Sinjura President, meta ġejt informat bid-data ta' dan id-dibattitu ma stajtx nonqos milli nattendi għalih għax jien kont iċ-chairperson tiegħu għal dawn l-aħħar snin.

Se nagħmel diskors qasir biex nesprimi s-sodisfazzjon, l-unur u r-rikonoxximent tal-fiduċja li wera fija l-Prim Ministru meta ħames snin ilu informani li kont se niġi appuntat bħala chairperson ta' din l-Awtorità.

Fil-fatt jien domt nokkupa din il-kariga għal madwar erba' snin, perjodu li tani l-opportunità nifhem kemm dan il-qasam huwa kompless, allavolja jien ġej mill-kamp mediku.

Qed ngħid li dan il-qasam huwa kompless għax jiddependi fuq kompetenza teknika u għarfien xjentifiku vast ħafna.

Dan il-qasam huwa kompless ukoll għax jeħtieġ approach professjonali li ħafna drabi jiddependi fuq is-sensittività għax ikun jinvolvi persuni vulnerabbli li jkunu jeħtieġu l-għajnuna.

Dan huwa qasam kompless anke għax billi jirrappreżenta interessi settorjali differenti, ikun hemm opposing currents, imma fl-istess ħin jien fhimt li akbar ma tkun il-problema li wieħed ikun qed jiffaċċja, akbar ikun is-sens ta' sodisfazzjon meta b'xi mod jirnexxielna nsolvu l-problemi.

Fil-fatt matul l-aħħar erba' snin li għaddew kellna ħafna problemi imma l-OHSA rnexxielha ssolvihom bl-unuri kollha.

Pereżempju, hija rnexxielha ssib bilanċ u kompromess bejn diversi interessi, u dan bl-aċċettazzjoni ta' kulħadd.

Hija rnexxielha wkoll taqdi l-funzjonijiet tagħha li taha dan l-istess Parlament permezz ta' Kapitlu 424, u dan irnexxielha tagħmlu bi professjonalità kbira u mingħajr ma tat lok li jkunu ġġenerati xi polemiċi bla bżonn.

Tajjeb nieħu l-opportunità li nsemmi l-kritika pożittiva u kostruttiva li dejjem irċevejt fuq l-OHSA kemm domt chairperson.

Pereżempju, waqt waħda mill-attivitajiet organizzati f'Malta mill-OHSA bħala parti mill-Presidenza Ewropea, id-direttur tad-Direttorat Ġenerali għall-Impjiegi, l-Affarijiet Soċjali u l-Opportunitajiet Indaqs tal-Kummissjoni Ewropea kien qalli: Dan li għandna bżonn fl-Ewropa; inizjattivi innovattivi bħalma ħadet u qed tieħu l-OHSA f'Malta.

Nista' nsemmi wkoll il-konklużjoni prinċipali li kienu waslu għaliha l-evalwaturi Ewropej li kienu ġew biex jevalwaw l-operat tal-OHSA, ċjoè dik li għalkemm din kienet awtorità żgħira, kienet qed tagħmel ħafna xogħol siewi u kienet ukoll immexxija tajjeb.

Jien niftakar anke kif pajjiż partikolari - li mhuwiex pajjiż kbir ħafna anzi huwa meqjus bħala pajjiż żgħir - kien skanta b'kemm l-OHSA għandha numru daqshekk ċkejken ta' nies u fl-istess ħin qiegħda taqdi dawn il-funzjonijiet kollha.

Ma nixtieqx nispeċifika liema kien eżattament dan il-pajjiż, però paragunabbli għall-ammont ta' popolazzjoni ta' Malta, f'dan il-pajjiż partikolari l-istess xogħol jagħmluh it-tripplu tan-nies li jagħmluh il-ħaddiema Maltin.

Ta' min jgħid ukoll li dawn l-istess evalwaturi sabu ħafna eżempji ta' prattika tajba li xtaqu jressqu quddiem pajjiżi membri oħra bil-għan li jikkonsidraw li jdaħħluhom fl-operat tagħhom.

Dan il-feedback daqstant inkoraġġanti u pożittiv ingħata minn nies esperti fil-qasam li għandhom esperjenza ta' ħafna pajjiżi membri.

Indunaw li għalkemm aħna żgħar fid-daqs, għandna nies kompetenti u motivati li jafu x'qed jagħmlu kif ukoll x'irid isir biex inkomplu nirreġistraw progress f'dan il-qasam, u fil-fatt progress kien hemm.

Dan il-progress ilu ġej matul is-snin bis-saħħa ta' kull amministrazzjoni għax dan il-proċess mhuwiex xi swiċċ, iżda biż-żmien you prove yourself better, u fortunatament matul l-2017 minn rata ta' aktar minn 12-il fatalità fuq il-post tax-xogħol, irnexxielna ninżlu għal fatalità waħda.

Mhux hekk biss imma għall-grazzja t'Alla matul dawn l-aħħar 16-il xahar ma seħħet l-ebda fatalità fuq il-post tax-xogħol għax kif qalu tajjeb ta' qabli, anke fatalità waħda hija fatalità kbira.

Sur President, mhuwiex faċli li tkompli b'dan il-plateau għax irridu ninvestu ħafna aktar.

Pereżempju, wieħed ma jistax jinsa l-iżball uman li sfortunatament xorta jista' jwassal għal fatalità.

Ovvjament dan mhuwiex riżultat ta' xi kumbinazzjoni iżda huwa kollu mertu tal-OHSA.

Fil-fatt huwa hawnhekk fejn tinstab l-isfortuna; li f'pajjiżna qisha teżisti biss din l-entità daqslikieku hija l-be-all and end-all.

L-affarijiet m'għandhomx ikunu hekk.

Hemm lok ta' interventi proattivi ta' ħafna, inkluż u b'mod partikolari tal-korpi kostitwiti.

Hemm bżonn li dawn jieħdu aktar inizjattivi tanġibbli fl-interess tas-saħħa u s-sigurtà fuq il-post tax-xogħol imma wkoll fl-aħjar interess tal-membri tagħhom.

Għadek tisma' stejjer fejn l-objettiv ewlieni ma jkunx it-titjib fil-livell tas-saħħa u s-sigurtà, iżda dawn l-istejjer jintużaw biex issir pressjoni ħalli jinkisbu affarijiet oħra bħal, pereżempju, titjib fis-salarji.

Min-naħa l-oħra smajna argumenti kontra miżuri ġodda ta' saħħa u sigurtà, allavolja dawn ikunu meħtieġa, għax jintqal li dawn ikunu jiswew il-flus, bħallikieku n-nuqqas ta' ħarsien ta' saħħa u sigurtà minnu nnifsu mhuwiex assoċjat ma' telf ta' flus u ma' miżerji għal min isofri minn xi konsegwenza negattiva, bħal pereżempju korriment, fatalità jew mard ikkaġunat mix-xogħol.

Fil-fatt in-nuqqas ta' ħarsien ta' saħħa u sigurtà jista' jirriżulta f'nuqqas ta' produttività għall-kumpanija kif ukoll f'effett negattiv fuq l-ekonomija, fuq is-servizzi soċjali u fuq l-isptarijiet.

Sur President, matul l-2017 in-numru ta' korrimenti fuq il-postijiet tax-xogħol kien ta' madwar 3,000, u ma' dan in-numru jrid jiżdied ukoll in-numru ta' ħaddiema li jkunu qed ibatu minn mard ikkaġunat mix-xogħol, bħal problemi muskoloskeletali, stress, problemi kardjovaskolari, allerġiji, kanċer, mard fil-fwied, fil-kliewi, fis-sistema newroloġika, fil-ġilda, fis-sistema respiratorja, fid-demm, fl-għadam, fis-sistema riproduttiva eċċ. Insomma, fi ftit kliem f'kull sistema jista' jirriżulta mard minn exposure fuq ix-xogħol, u dawn huma wħud mill-mard li jista' jiġi kkaġunat mix-xogħol jew inkella li huma assoċjati max-xogħol.

Sfortunatament ma nistgħux nagħtu figura eżatta ta' kemm hemm nies li qed ibatu b'dan il-mod.

Hemm ħafna raġunijiet għalfejn m'għandniex statistika preċiża f'dan ir-rigward l-ewwel nett għaliex il-maġġoranza tal-mard jitfaċċa xhur jew snin wara li tkun seħħet l-exposure fuq ix-xogħol u t-tieni għaliex għad m'hemmx rikonoxximent mit-tobba - tiegħi inkluż - li jista' jkun hemm assoċjazzjoni bejn is-sintomi li jkunu qegħdin jaraw fuq ix-xogħol u l-pazjent.

It-tielet raġuni tikkonċerna n-nuqqas ta' għarfien fost il-ħaddiema dwar entitlements u benefiċċji oħra skont il-liġi dwar is-sigurtà soċjali filwaqt li r-raba' raġuni hi li ħafna mill-mard ikkaġunat mix-xogħol jista' jkollu assoċjazzjoni ma' fatturi barra mix-xogħol.

Dawn ir-raġunijiet kollha jwasslu biex ma jkollniex stampa ċara dwar kemm hi kbira l-problema.

Ma rridx ninftiehem li din hija xi problema unika biss għal Malta għax fil-fatt il-prevalenza ta' mard relatat max-xogħol mhi magħrufa mkien b'ċertezza, u għall-istess raġunijiet li huma rilevanti għal Malta huma rilevanti wkoll għal pajjiżi oħrajn.

Ovvjament billi ma nafux kemm hi verament kbira l-problema, dan ma jfissirx li m'għandna nagħmlu xejn.

Fil-fatt naf li l-OHSA hija proattiva ħafna f'dan il-qasam u ħadet u se tkompli tieħu diversi inizjattivi biex f'dan il-qasam, inkluż fost it-tobba, jiżdied l-għarfien dwar il-mard relatat max-xogħol.

Sur President, matul l-erba' snin li domt chairperson tgħallimt ħafna affarijiet ġodda.

Tgħallimt ukoll aktar affarijiet li għandhom x'jaqsmu ma' mediċina u ħassejtni kbirt fil-professjoni medika għax proprju sirt aktar konxju minn din l-assoċjazzjoni bejn il-mard u x-xogħol li għadni kif tkellimt dwaru issa.

Iżda aktar minn hekk sirt aktar konxju u tgħallimt napprezza x-xogħol kontinwu, l-impenn u d-dedikazzjoni li għandhom il-maġġoranza l-kbira tal-impjegati tal-OHSA kif ukoll il-mard relatat u dak kollu li jista' jsofri minnu l-ħaddiem snin wara.

Naf kemm il-ħaddiema huma motivati u kemm iridu jagħmlu differenza għall-ġid tas-soċjetà Maltija u għall-ħaddiema Maltin.

Ma nistax ma nsemmix il-fatt li l-OHSA hija nieqsa minn ħafna riżorsi u minkejja l-missjoni enormi li għandha quddiemha, probabbilment għadha waħda mill-iżgħar entitajiet li għandna f'Malta.

Hija mhux biss tinsab nieqsa mir-riżorsi umani iżda wkoll minn dawk finanzjarji, u dawn ir-riżorsi huma meħtieġa biex din l-Awtorità tkun tista' tniedi proġetti ġodda.

Naf, pereżempju, li l-OHSA ilha ħafna tipprova tiżviluppa sistema tal-informatika li tgħinha tkun aktar effiċjenti u effikaċi fil-ħidma tagħha filwaqt li għandha bżonn aktar riżorsi biex tkun tista' tipparteċipa b'mod aktar sħiħ f'laqgħat u f'fora Ewropej.

Dan jgħinha sabiex tkun aktar aġġornata fl-għarfien tekniku u sabiex tkun f'pożizzjoni aħjar biex tirreaġixxi b'mod aktar mgħaġġel għall-iżviluppi u l-proposti li jkunu qed joriġinaw fuq livell Ewropew.

Bil-ftit li għandha l-OHSA rnexxielha tagħmel ħafna, u allura wieħed jista' biss jimmaġina x'kapaċi tagħmel aktar li kieku din kellha aktar riżorsi.

Konvint li jekk dan iseħħ, it-track record li għandha l-OHSA jservi ta' mera għall-futur għax, biex nuża terminoloġija li ġieli wżajt qabel, il-progress li ġabet l-OHSA sar mingħajr skossi għall-industrija u għall-ekonomija Maltija.

Sur President, nixtieq nikkonkludi billi nirringrazzja lill-istaff tal-OHSA, liema staff huwa verament dedikat u ħabrieki.

Nixtieq nirringrazzja wkoll lill-kap eżekuttiv Dr Mark Gauci, li minkejja l-ostakli kollha li jsib, jibqa' jagħti servizz u pariri oġġettivi lil kull min jeħtieġhom.

Nirringrazzja anke lill-membri tal-bord li servew fiż-żmien li kont chairperson jien, li għarfu l-importanza tad-diskussjoni u l-ħtieġa li jintlaħaq kompromess fuq issues li jaħarqu, u fl-aħħar iżda mhux l-inqas nixtieq nirringrazzja lill-Prim Ministru li ħames snin ilu afdani bir-responsabbiltà ta' din il-pożizzjoni.

Ovvjament jien nawgura wkoll lill-kollega tiegħi l-Onor.

Emanuel Mallia kull suċċess fix-xogħol il-ġdid tiegħu.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

MARTHESE PORELLI: Sur President, kif spjegaw tajjeb il-kelliema ta' qabli, illum qegħdin nitkellmu dwar l-estimi tal-Awtorità għas-Saħħa u s-Sigurtà fuq il-Post tax-Xogħol.

Dalgħodu kelli l-opportunità li nitkellem fuq estimi oħrajn; dawk tal-Awtorità tal-Ippjanar, u rrid ngħid li l-kollega tiegħi l-Onor.

Claudette Buttigieg ġibditli l-attenzjoni li dan id-dibattitu tal-lum qed jibgħat messaġġ xi ftit surreali.

Għaliex?

Għax jien qed nimmaġina lili nnifsi li dalgħodu kont qed nagħmel id-diskors li għamilt u jqum jiddefendi dak id-diskors is-CEO tal-Awtorità tal-Ippjanar.

Ovvjament dalgħodu s-CEO tal-Awtorità tal-Ippjanar ma kienx bilqiegħda fuq il-bankijiet tal-Membri Parlamentari imma kien qiegħed f'postu, u allura naħseb li l-iskrutinju li sar fuq l-Awtorità tal-Ippjanar dalgħodu kien aktar leali, korrett u adegwat għar-rwol li għandu dan il-Parlament.

Jien ma rridx li dak li qed ngħid b'xi mod jidher li qed inaqqas mill-istima li għandi lejn il-kollega tiegħi l-Onor.

Emanuel Mallia, però rrid ngħid li din id-deċiżjoni tal-Gvern toħloq anomalija, inkluż anomalija ta' trasparenza u ta' good governance vis-à-vis il-poplu hemm barra.

Imma issa ħalli niġi għall-punti li ppreparajt illum.

Nittama biss li wieħed jikkonsidra dawn il-punti li qed insemmu.

Immaġinaw li kieku fis-seduta ta' dalgħodu minflok għamel l-opening speech fuq l-Awtorità tal-Ippjanar il-Ministru Ian Borg u għalaq id-dibattitu s-Segretarju Parlamentari Chris Agius, l-opening speech dwar l-Awtorità tal-Ippjanar għamilha s-Sur Johann Buttigieg.

Qed ngħid dan għax illejla għandna sitwazzjoni li tirrifletti proprjament dan għax iċ-chairperson tal-Awtorità li qed niddiskutu llejla nzerta li huwa Membru Parlamentari min-naħa tal-Partit Laburista.

Imma issa ħalli niġi għall-punti li kont se nagħmel illum għax wara kollox jien inħobb li nibqgħu dejjem inħarsu 'l quddiem, u allura llum se nkun qed nagħmel xi ftit proposti oħrajn.

Sur President, l-Att dwar l-Awtorità għas-Saħħa u s-Sigurtà fuq il-Post tax-Xogħol jelenka bl-aktar mod ċar x'inhuma d-dmirijiet ta' min iħaddem, liema dmirijiet allura jridu jiġu riflessi fuq il-ħidma tal-OHSA.

Pereżempju, fost id-dmirijiet jissemma d-dmir li jiġi evitat ir-riskju, jissemma d-dmir li jiġu identifikati l-perikli assoċjati max-xogħol, jissemma d-dmir li jkun hemm kontroll mill-bidu ta' dawk ir-riskji fuq riskji li ovvjament ma jistgħux jiġu evitati u jissemma wkoll id-dmir li jittieħdu l-miżuri kollha li hemm bżonn.

Issa fl-istess ħin irrid ngħid li l-OHSA ilha mwaqqfa sa mill-2002 u għalkemm sar ħafna ħafna xogħol minn din l-Awtorità, minħabba n-natura ta' dan is-suġġett dejjem se jibqa' jkun hemm x'isir.

Nemmen ukoll li anke fil-qafas legali tal-ħidma tal-Awtorità li għandna llum, filwaqt li hemm areas li huma koperti b'mod tajjeb, għad baqa' areas li hemm bżonn li wieħed jagħtihom aktar attenzjoni.

Fl-opinjoni tiegħi, hemm anke areas ġodda li l-Awtorità għandha tidħol fihom.

Jien nemmen li l-Awtorità għandha dejjem tkompli tara x'jista' jsir iżjed sabiex is-saħħa u s-sigurtà tal-individwu fuq il-post tax-xogħol jiġu mħarsa aħjar.

Għandna naraw x'jista' jsir iżjed biex min iħaddem isibha aktar faċli li jottempora ruħu mal-liġi u għandna naraw ukoll x'jista' jsir biex jittaffew l-ispejjeż ta' min iħaddem filwaqt li s-saħħa u s-sigurtà jiġu mħarsa u rispettati xorta waħda.

Sur President, qabel ma nkompli d-diskors tiegħi nixtieq li l-ewwel u qabel kollox nirrikonoxxi x-xogħol li qegħdin jagħmlu l-ħaddiema tal-OHSA.

Min jaf x'inhu eżattament ir-rwol tal-OHSA jaf li l-impjegati ta' din l-Awtorità huma stretched to the limit, u allura naħseb li bħala Membri Parlamentari aħna lkoll għandna nirrikonoxxu l-ħidma ta' dawn l-impjegati li minkejja li m'għandhomx għodda u riżorsi biżżejjed, qegħdin joħorġu 'l barra minn triqithom biex verament joffru servizz tajjeb.

(Onor. Membri: Hear, hear) Jien ngħid li dawn il-ħaddiema qegħdin jagħmlu l-mirakli, u għalhekk illum aħna għandna l-obbligu li nagħmlu minn kollox biex inkomplu ngħinu lil dawn il-ħaddiema.

Il-Gvern isib il-flus għal ħafna affarijiet, li wħud minnhom ikunu tajbin filwaqt li oħrajn ikunu inqas tajbin, u allura wieħed għandu jara minn fejn isib il-flus anke għall-OHSA.

Pereżempju, li kieku dan il-Gvern ma remiex l-art tal-ITS għal €5 miljun biss kien ikollu ħafna aktar x'jinvesti fl-OHSA, però dak huwa dibattitu li eżawrejtu dalgħodu u m'iniex se nerġa' nitkellem fuqu llejla.

Issa se niġi biex nagħmel xi ftit suġġerimenti bil-għan li l-qasam tas-saħħa u s-sigurtà fuq il-post tax-xogħol verament ikompli jitjieb filwaqt li l-ħaddiema jkollhom għodda aħjar biex jaħdmu u jkunu staffed kif suppost.

L-ewwel appell tiegħi huwa indirizzat lejn il-Gvern.

Jekk verament irridu nieħdu s-saħħa u s-sigurtà bis-serjetà, l-Awtorità trid taħdem 24 siegħa kuljum sebat ijiem fil-ġimgħa ħalli tlaħħaq tagħmel l-ispezzjonijiet fil-postijiet kollha u mhux ġabu lill-Awtorità f'sitwazzjoni fejn trid tagħżel f'liema postijiet tmur tagħmel l-ispezzjonijiet.

Għaliex imbagħad x'jiġri?

Teħel l-Awtorità għax tkun marret tagħmel spezzjoni għand wieħed filwaqt li għand l-ieħor ma tkunx marret mentri r-realtà ma tkunx dik imma tkun li l-Awtorità ma tistax tagħmel mirakli bin-numru ta' ħaddiema, bir-riżorsi u bl-għodda li għandha.

Ċertament għandu jkollha staff levels adegwati b'nies esperjenzati u b'knowledge f'dan is-settur.

Din hija xi ħaġa li kont għedtha fl-2015 u qed nerġa' ngħidha llum.

Għalhekk naħseb li wasal iż-żmien li wieħed jevalwa l-potenzjal li jkun hemm public private partnership biex illum li l-OHSA hija r-regolatur, l-amministratur, l-implementor u l-enforcer tibda tagħmel dak li verament għandha tagħmel, ċjoè li tkun regolatur, li tifformula l-istrateġija tal-Awtorità u li jkollha forward vision.

It-tieni appell tiegħi jmur lejn il-Gvern għax nemmen li l-Gvern m'għandux jiffoka biss fuq l-inforzar.

Naf li ttieħdu diversi inizjattivi biex isir aktar training, però dan it-training għadu mhuwiex biżżejjed.

Jien naħseb li rridu mmorru lil hinn mis-siti tal-kostruzzjoni jew mit-training bażiku li qed isir preżentement f'oqsma oħra għax naħseb li wasal iż-żmien li f'pajjiżna jkun hawn training speċjalizzat ta' ċertu livell.

Nixtieq norbot it-tielet appell tiegħi mar-relazzjoni ta' bejn it-toroq ta' pajjiżna u s-saħħa u s-sigurtà fuq il-post tax-xogħol, u hawnhekk nixtieq nagħmel punt partikolari.

L-OHSA tiffoka biss fuq il-post tax-xogħol.

Issa minn mindu twaqqfet din l-Awtorità mill-2002 sal-2018 għaddew 16-il sena, u aħna nafu li l-perikli ma jeżistux biss fuq il-post tax-xogħol.

Fil-fatt jien naħseb li huwa hawn fejn il-Gvern irid jibda jaħseb outside of the box u jistaqsi liema areas oħra jrid jindirizza u jipproteġi f'dak li għandu x'jaqsam ma' saħħa u sigurtà.

Pereżempju, jien ngħid li rridu nibdew naraw kif se nimmaniġġjaw aħjar ir-riskji tas-sewwieqa, tal-passiġġieri u tal-pedestrians kif ukoll ix-xogħlijiet li jsiru fit-toroq tagħna.

Is-saħħa u s-sigurtà jridu jingħataw prijorità verament, u mhux kemm nitfgħu d-dokumenti fit-tender document fejn għandna l-method statement u d-dokumenti l-oħrajn.

L-istess nistgħu ngħidu għat-tabelli tat-traffiku billi minflok ma nwaħħlu ħafna tabelli tat-traffiku 'l hemm u 'l hawn, li qed jikkaġunaw distrazzjoni lis-sewwieq, forsi għandna nikkonsidraw il-konċett ta' sinjali 3D fuq l-asfaltar.

Punt ieħor jirrigwarda lill-persuni bi bżonnijiet speċjali.

Is-saħħa u s-sigurtà għal nies bi bżonnijiet speċjali mhumiex identiċi għal dawk ta' ħaddieħor, u eżempju ta' dan biżżejjed insemmu l-bankini.

Jien se jkolli nikkonkludi hawnhekk għax l-għaxar minuti tiegħi skadewli, però nixtieq nikkonkludi b'riferenza għall-kmamar tan-nar.

Nagħti l-kondoljanzi tiegħi lill-familji kollha tal-inċident li seħħ riċentement, però kif għedt fil-bidu, let's not only enforce but let's support because prevention is better than cure.

Huwa veru li forsi kamra tan-nar mhijiex post tax-xogħol u fil-bidu tal-intervent tiegħi għedt illi l-Gvern irid jara li s-saħħa u s-sigurtà jmorru lil hinn mill-post tax-xogħol għax il-korrimenti jseħħu kullimkien.

Nirringrazzjak, Sur President.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

KARL GOUDER: Sur President, wieħed mill-modi li bihom wieħed jista' jkejjel kemm pajjiż huwa żviluppat jew le huwa kemm jieħu s-saħħa u s-sigurtà bis-serjetà b'mod ġenerali, jiġifieri f'dan il-każ mhux kemm jieħu s-saħħa u s-sigurtà bis-serjetà fuq il-post tax-xogħol biss.

Ħafna mill-kelliema li għamlu l-intervent tagħhom qabli tkellmu fuq il-fatt li minn mindu ġiet imwaqqfa l-OHSA fl-2002 sal-lum sar progress tajjeb.

L-għan tal-OHSA huwa li jipproteġi lill-ħaddiema, u fl-aħħar mill-aħħar aħna lkoll ħaddiema għax ilkoll kemm aħna mmorru għax-xogħol sabiex inkunu nistgħu ngħixu l-ħajja tagħna u tal-familja tagħna bl-aħjar mod possibbli.

Għalhekk ir-responsabbiltà li għandna aħna l-politiċi kif ukoll il-Gvern hija li kull ħaddiem Malti, Għawdxi u barrani li jaħdem f'pajjiżna jkun protett.

Nixtieq li fil-bidu tal-intervent tiegħi nirringrazzja lill-ħaddiema li jaħdmu jew li xi darba kienu jaħdmu f'din l-Awtorità għax naf li jagħmlu xogħol impekkabbli.

Matul ix-xhur li għaddew fix-xogħol tiegħi jien ukoll kelli x'naqsam ma' persuni li jaħdmu f'din l-Awtorità, u l-professjonalità li huma wrew kienet xi ħaġa li verament tammiraha.

Sħabi li għamlu l-intervent qabli tkellmu fuq il-fatt li l-Awtorità għandha bżonn ħafna aktar riżorsi.

Jien naħseb li jekk minn dan id-dibattitu li għandna hawnhekk nieħdu punt wieħed biss, għandna nieħdu l-punt li hawnhekk għandna Awtorità li qiegħda taħdem, li tista' tagħmel ħafna aktar u probabbilment jidher li r-raġuni li mhijiex qed tagħmel ħafna aktar hija li m'aħniex qed nagħtuha r-riżorsi li għandha bżonn.

Issa meta nsemmi r-riżorsi nkun qed nirreferi għar-riżorsi finanzjarji u b'mod partikolari għal dawk umani.

Għandna bżonn nies li jafu x-xogħol tagħhom u li huma mħarrġin għax f'pajjiż li qed jikber u li għandu ekonomija li bħalissa għaddejja b'ritmu tajjeb, hija xi ħaġa loġika li jkun hemm aktar pressjoni fuq l-Awtorità.

Skont l-istatistika bħalissa hawn 10,000 persuna barranija li qiegħda taħdem f'pajjiżna u numru minn dawn il-ħaddiema qed jaħdmu f'postijiet fejn ir-riskju li jseħħ xi inċident huwa akbar minn postijiet ta' xogħol oħra, jiġifieri aktar ma jgħaddi ż-żmien il-pressjoni aktar qed tibqa' tikber.

Għalhekk l-appell tiegħi l-ewwel u qabel kollox huwa li naraw illi kemm jista' jkun inżidu r-riżorsi li għandha din l-Awtorità.

Mill-figuri li rajna u minn dak li qed nara anke fir-rapport jidher li minn mindu twaqqfet din l-Awtorità 16-il sena ilu, in-numru ta' inċidenti fuq il-post tax-xogħol naqas, u bla dubju ta' xejn waħda mir-raġunijiet li dan qiegħed jiġri hija x-xogħol li qiegħda tagħmel din l-Awtorità.

Madanakollu kif qalu l-kelliema ta' qabli, anke jekk jibda jkollna persuna waħda biss fis-sena li tweġġa' jew tmut fuq il-post tax-xogħol xorta rridu nkomplu naħdmu biex kemm jista' jkun dan in-numru jiġi zero.

Hawnhekk, Sur President, nixtieq nagħmel appell proprju lill-employers u lill-ħaddiema.

Jien konxju tal-fatt li l-kultura tagħna hija ftit Mediterranja u nħobbu nieħdu short cuts, imma ma jistax ikun li nibqgħu għaddejjin b'din il-mentalità li t-tali ħaġa ma tistax tiġri lili, bħallikieku ċerti affarijiet jistgħu jiġru biss lil nies oħrajn.

Għalhekk l-ewwel appell tiegħi huwa indirizzat lejn il-ħaddiema biex jieħdu ħsieb tagħhom infushom filwaqt li jesiġu lill-employers tagħhom illi jagħmlu kulma jistgħu f'dak li għandu x'jaqsam ma' saħħa u sigurtà fuq il-post tax-xogħol.

Matul dan id-dibattitu ssemmiet ħafna l-importanza tal-prevenzjoni, u allura ma nistax ma nisħaqx fuq il-bżonn li l-employer jagħmel kulma jista' biex jara li l-impjegati tiegħu jkunu protetti filwaqt li l-inċidenti jkunu evitati.

Min-naħa tagħna, aħna l-politiċi għandna nagħmluha kemm jista' jkun faċli lill-employers tagħna sabiex idaħħlu diversi miżuri li jippromwovu s-saħħa u s-sigurtà fuq il-post tax-xogħol.

Xi kultant tisma' employers li jgħidulek illi l-miżuri li wieħed jista' jieħu għas-saħħa u s-sigurta fuq il-post tax-xogħol huma costs żejda li jgħollu l-prezzijiet, imma min-naħa l-oħra l-employer irid jifhem li filwaqt li huwa veru li meta inti tinvesti fis-saħħa u s-sigurtà fuq il-post tax-xogħol tkun qed iżżid il-costs tiegħek, wieħed jista' jimmaġina kemm jogħlielu aktar il-cost jekk ħaddiem iweġġa' jew, agħar minn hekk, imut fuq il-post tax-xogħol.

Madanakollu aħna bħala politiċi rridu nisimgħu lill-employers, irridu nifhmuhom u rridu naraw kif nistgħu nibqgħu noħolqu skemi sabiex kemm jista' jkun intaffu l-costs tagħhom għax fl-aħħar mill-aħħar dawn qed jikkompetu ma' kumpaniji f'pajjiżi oħra li forsi huma inqas żviluppati minn pajjiżna u li allura ma jkollhomx l-istandards li jkollna aħna.

Wieħed mill-ewwel impjiegi li kelli u li bqajt ngħożż tul ħajti kollha kien fi stamperija, u niftakar li waħda mill-isfidi li kellna dak iż-żmien kienet li konna qed nikkompetu ma' stamperiji f'pajjiżi li kienu anqas żviluppati minna.

Għaliex?

Għax kemm minħabba leġiżlazzjoni kif ukoll minħabba li konna qed ninvestu f'ħafna equipment u training f'dak li għandu x'jaqsam ma' saħħa u sigurtà fuq il-post tax-xogħol, il-prezzijiet tal-istamperiji l-oħra lanqas biss kont tista' tqabbilhom ma' tagħna għax f'pajjiżhom il-konċetti ta' saħħa u sigurtà fuq il-postijiet tax-xogħol lanqas biss kienu jeżistu.

Għalhekk aħna bħala soċjetà Maltija rridu nkomplu nesiġu biex kemm jista' jkun ninvestu u naraw li kull ħaddiem ikun protett għax hawnhekk aħna qed nitkellmu fuq nies u fl-aħħar mill-aħħar aħna qegħdin hawnhekk għan-nies.

Għandna naraw ukoll li nkomplu noħolqu skemi li permezz tagħhom il-costs li għandhom x'jaqsmu ma' saħħa u sigurtà fuq il-postijiet tax-xogħol jonqsu sabiex l-employers tagħna jkunu jistgħu jaraw dawn il-costs bħala investiment u mhux bħala detriment għall-kompetizzjoni tagħhom.

Sur President, wieħed mill-aktar mill-punti li tqajmu matul dan id-dibattitu kien dak li jirrigwarda l-qasam tal-kostruzzjoni.

Illum kulħadd qed jesprimi l-opinjoni tiegħu fuq il-kostruzzjoni għax f'ċerti postijiet din hija lampanti u anke unsustainable.

Fil-fatt meta llum titkellem fuq il-qasam tal-kostruzzjoni mhuwiex biżżejjed li titkellem fuq il-bżonn li jiġu protetti l-ħaddiema kollha li jaħdmu f'din l-industrija għax mhux biss huma jinsabu soġġetti għal ċerti riskji imma anke n-nies li jgħixu viċin fejn ikun qed isir l-iżvilupp u n-nies li jgħaddu minn hemmhekk, kemm bil-pass kif ukoll bil-vetturi.

Għalhekk kif aċċennajt anke waqt dibattitu ieħor li kellna ftit tal-ġimgħat ilu, ejjew naraw li l-istandards li jkollna fil-qasam tal-kostruzzjoni jkunu kif suppost f'pajjiż żviluppat.

Hawnhekk jien ma qed nikkritika bl-ebda mod il-fatt li qed isiru ħafna xogħlijiet ta' kostruzzjoni f'pajjiż.

Ma ninsewx li f'pajjiżna l-kostruzzjoni hija waħda mill-industriji prinċipali tagħna, u għandna nibqgħu naraw li nieħdu ħsieb din l-industrija.

Imma l-affarijiet għandhom isiru kif suppost.

L-aħħar darba tkellimt anke fuq l-impatt ambjentali li tħalli l-kostruzzjoni, fosthom it-trabijiet.

Bħalma għedt dakinhar, aħna lkoll żorna pajjiżi oħrajn xi darba jew oħra u allura lkoll kemm aħna rajna li kemm jekk il-kostruzzjoni li tkun qed issir tkun waħda kbira u kemm jekk tkun waħda żgħira, jeżistu metodi kif dan jista' jsir bi standards li jirrispettaw u jevitaw kemm jista' jkun riskji.

Għalhekk, Sur President, nixtieq nikkonkludi l-intervent tiegħi billi nappella lill-Gvern biex jagħti lill-OHSA r-riżorsi kollha li għandha bżonn biex b'hekk inkunu nistgħu noħolmu li xi darba f'pajjiżna ma jkollna lil ħadd li jweġġa' jew li agħar minn hekk, imut fuq il-post tax-xogħol.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

EDWIN VASSALLO: Sur President, meta nitkellmu dwar l-OHSA nkunu qed nitkellmu dwar il-kontribut li qegħdin nagħtu bħala Parlament, bħala Gvern u bħala pajjiż f'dik li hi saħħa u sigurtà fuq il-post tax-xogħol.

Fil-fatt jien xtaqt nitkellem matul dan id-dibattitu għar-raġuni li jien għandi għal qalbi u nemmen fid-dinjità tal-bniedem, u allura meta nitkellmu fuq il-ħidma ta' awtorità bħal din inkunu qegħdin nitkellmu bis-serjetà fuq dak li nemmnu fih.

Ix-xogħol li qed tagħmel l-OHSA huwa t-termometru li pajjiż jista' jitkejjel bih fl-apprezzament li huwa għandu lejn id-dinjità tal-ħaddiem fuq il-post tax-xogħol tiegħu.

Jekk nimpenjaw ruħna b'mod falz fil-ħidma ta' din l-Awtorità, sinjal li mhux veru li għandna s-saħħa u s-sigurtà fuq il-post tax-xogħol għal qalbna.

Għalhekk, Sur President, l-ewwel appell li nixtieq nagħmel matul dan l-intervent huwa biex ma nkunux foloz.

Let's not be fake u mhux ninqdew bl-OHSA biex noħolqu paraventu u mbagħad fil-verità noħolqu laissez-faire enormi!

Immedjatament flimkien ma' dan il-ħsieb jien irrid immur mal-ewwel f'ras l-għajn billi ningħaqad ma' sħabi u nirringrazzja lill-ħaddiema tal-OHSA.

Illum preżenti għal dan id-dibattitu qed nara persuna li meta kont Segretarju Parlamentari konna naħdmu flimkien bil-għan li nqajmu aktar awareness fost is-self-employed.

Imma issa minn dakinhar 'l hawn għadda ftit taż-żmien mhux ħażin, u f'dan il-pajjiż ma jistax ikun li jibqa' jiżdied ix-xogħol, li jibqgħu jiżdiedu l-construction sites, li l-Gvern hekk imsejjaħ "tal-ħaddiema" jew "soċjalista" - jien ngħid b'loġika kapitalista - jibqa' jiftaħar b'kemm qiegħda tikber l-ekonomija u mbagħad l-OHSA tibqa' l-istess daqs li kienet numru ta' snin ilu mingħajr ma tikber u tavvanza pari passu ma' kemm kibret l-ekonomija tagħna.

Issa hawnhekk irrid nagħmilha ċara, biex ma mmurx ninftiehem ħażin, li ftit ilu m'għedtx "let's not be fake!" lill-ħaddiema tal-OHSA imma lill-Gvern li qiegħed jimmaniġġja din l-Awtorità.

Jien ma nitfax l-onus tal-fakeness u tal-falsità fuq il-ħaddiema tal-OHSA, li jaħdmu bla heda ta' kuljum, imma nitfa' dan l-onus fuq min qed jagħti l-flus lil din il-Awtorità jew inkella fuq min qed jonqos milli jagħtiha l-flus.

Hawnhekk se nirreferi immedjatament għal dak li qalu żewġ Membri Parlamentari min-naħa tal-Gvern; l-Onor.

Emanuel Mallia u l-Onor.

Meta kien qed jikkonkludi l-intervent tiegħu, l-Onor.

Emanuel Mallia qal li rridu noqogħdu attenti li ma jkollniex atteġġjament ta' laissez-faire fl-OHSA filwaqt li l-Onor.

Deo Debattista qal li l-OHSA hija fost l-iżgħar entitajiet li għandna - issa hawnhekk irrid infakkar li l-Onor.

Deo Debattista huwa eks chairman tal-OHSA, jiġifieri hawnhekk qed jammetti hu stess li sab awtorità żgħira u ħalliha żgħira - li għandha bżonn aktar riżorsi finanzjarji u aktar riżorsi umani.

Emanuel Mallia jien ngħidlu li l-atteġġjament ta' laissez-faire fir-rigward tal-apprezzament u d-dinjità tal-ħaddiem fuq il-post tax-xogħol qed jintwera mill-Gvern li qed jiġi jaqa' u jqum mill-bżonnijiet li għandha l-OHSA, kif aċċenna l-Onor.

Deo Debattista stess, u jkun kollu għalxejn li noqogħdu ngħidu kemm hemm bżonn li l-OHSA tagħmel aktar jekk ma nagħtuhiex ir-riżorsi umani u finanzjarji biex tagħmel dan.

Sfortunatament illum għandna Gvern li filwaqt li jaf x'inhuma l-ħteġijiet reali, biex jagħlaq ħalq ċerti Membri Parlamentari li qegħdin fuq in-naħa tiegħu stess qiegħed jispiċċa jirredikola lil dan l-Parlament u kważi kważi he's defeating the purpose li jkollna an adequate parliament debate għax poġġa bħala chairman ta' din l-entità, li hija a non-executive institution, backbencher min-naħa tiegħu stess.

Għalhekk hawn jien irrid ningħaqad ma' sħabi li tkellmu f'dan ir-rigward speċjalment mal-Onor.

Claudette Buttigieg, li tkellmet tajjeb ħafna meta qalet li jekk il-Gvern verament jimpurtah mill-ħidma ta' din l-Awtorità, għandu jagħtiha aktar riżorsi umani u finanzjarji, għax aħna b'hekk biss nistgħu nemmnu li the Government means business f'dan il-qasam.

Madanakollu qed naraw li l-Gvern qed jiġi jaqa' u jqum minn dan kollu, anke jekk b'dan il-mod jaf li qed juża atteġġjament ta' laissez-faire, għax huwa aktar jimpurtah minn kif se jagħlaq ħalq Mr X jew Mr Y billi jqabbdu jagħmel xi ħaġa … Eżempju ta' dan huwa ċ-chairman preżenti tal-OHSA, li fetaħ id-dibattitu tal-lum u li nerġa' nirrepeti huwa backbencher ta' dan il-Gvern, li l-financial package tiegħu waħdu jammonta għal madwar €22,659, u jekk tieħu inkonsiderazzjoni l-pakkett kollu ta' dak li huwa intitolat għalih issib li dan qed jispiċċa jitħallas €53,000 minn flus il-poplu!

Dan ifisser li €53,000 mill-baġit ta' din l-Awtorità qed imorru għand backbencher min-naħa tal-Gvern, and this is not adequate, Sur President!

Dan hu tbagħbis mad-demokrazija!

Mela tajjeb; minflok ma nagħtu l-flus lil min verament għandu bżonnhom, qed nagħtuhom lil min diġà għandu salarju ta' Membru Parlamentari!

Din mhijiex id-demokrazija li nemmnu fiha, u fil-fehma tiegħi this is a corrupt practice min-naħa tal-Gvern!

Dan huwa l-laissez-faire li tkellem fuqu l-istess Onor. Emanuel Mallia, li llum huwa wkoll chairperson ta' din l-Awtorità!

Il-Gvern kif jista' jikkundanna l-laissez-faire meta hu stess qed jagħżel dan l-atteġġjament?!

Sur President, sfortunatament illum l-entitajiet li twaqqfu bil-liġi biex jiddefendu liċ-ċittadini, biex jiddefendu lill-ħaddiema, biex jiddefendu lil dawk li joqogħdu viċin is-siti li fihom ikun qed isir ix-xogħol u biex jiddefendu lill-familji tal-ħaddiema tagħna, minflok ma qed jonoraw l-obbligu legali tagħhom, huma iżjed servjenti u qed iservu bħala paraventu għall-Gvern tal-ġurnata.

Bħala konsegwenza ta' dan u għall-kapriċċ ta' dan il-Gvern, l-OHSA qed tħossha ristretta wisq biex twettaq il-volum kbir ta' xogħol li għandha u għalhekk qed ikun hawn din l-attitudni ta' laissez-faire; għax din l-Awtorità mhux qed jirnexxielha tagħmel dak l-enforcement li huwa tant meħtieġ, aktar u aktar illum meta għandna ekonomija mibnija fuq cheap labour.

Kulħadd jaf li llum qed jiġu Malta kwantità kbira ta' ħaddiema jaħdmu biċ-cheap labour, u allura jekk il-Ministru verament tirrispetta lill-ħaddiema, ma tistax tiġi hawnhekk u tgħid li hija sodisfatta bil-ħidma tagħha għax il-fatt li għandek Membru Parlamentari li qed iservi ta' abbuż għall-funzjonijiet li l-OHSA twaqqfet għalihom hija xi ħaġa ta' min jikkundannaha.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

(Onor. Membri: No) La m'hawnx aktar rimarki, nitlob lill-Ministru Helena Dalli biex, jekk jogħġobha, tagħmel il-winding up.

HELENA DALLI (Ministru għall-Affarijiet Ewropej u Ugwaljanza): Sur President, matul dan id-dibattitu smajt ħafna l-frażi "laissez-faire", u dan minkejja li għall-grazzja t'Alla, sal-lum ilu 17-il xahar ma jkollna xi fatalità fuq il-post tax-xogħol.

Ovvjament kull fatalità ġġib dwejjaq u dieqa, u li kieku huwa possibbli aħna rridu li lanqas ikollna fatalità waħda, imma għall-inqas fid-dizzjunarju tiegħi l-fatt li issa ilna 17-il xahar ma jkollna mqar fatalità waħda fuq il-post tax-xogħol ma jfissirx li hawn attitudni ta' laissez-faire.

Jien naqbel ħafna ma' dak li qal l-Onor.

Karl Gouder meta rrimarka li l-health and safety tal-ħaddiema tagħna għandha tkun responsabbiltà ta' kulħadd.

M'għandniex inħarsu lejn l-OHSA bħala l-be-all and end-all imma kulħadd irid jinvesti għal dan il-għan.

L-employer jaqbillu jagħti kas is-saħħa tal-ħaddiema tiegħu u jinvesti fl-occupational health and safety.

Min-naħa tagħhom, it-trade unions għandhom ifakkru lill-ħaddiema x'inhuma d-drittijiet tagħhom u jorganizzaw seminars ta' tagħrif u tagħlim, bħalma naf li jagħmlu.

Naturalment imbagħad iridu jikkoperaw il-ħaddiema nfushom ukoll billi, pereżempju, jekk ikollhom bżonn jilbsu safety boots jilbsuh u mhux ma jilbsuhx minħabba li tkun is-sħana.

Jien naħseb li jekk kulħadd jagħmel il-parti tiegħu biex ninvestu fl-occupational health and safety żgur li jirnexxielna nkomplu nnaqqsu n-numru ta' inċidenti u mwiet fuq il-postijiet tax-xogħol.

Sur President, jien ma stajtx inkun preżenti għall-bidu ta' dan id-dibattitu għax kieku kont niftħu jien, imma kont qiegħda nilqa' lill-Prim Ministru tal-Maċedonja, u kien għalhekk li fetaħ id-dibattitu l-Onor.

Fl-opinjoni tiegħi, meta inti għandek persuna li hija Membru Parlamentari bħala chairperson għandek aktar political accountability.

Aħna ilna b'din is-sistema għax qabel l-Onor.

Deo Debattista chairperson tal-OHSA, u t-tnejn li huma għamlu u qed jagħmlu xogħol tajjeb f'din l-Awtorità.

Għalhekk ma nistax nifhem għaliex sar dan l-enfasi kollu għall-fatt li qabel kien chairperson tal-OHSA l-Onor.

Deo Debattista u issa l-Onor.

Peress li, kif għedt diġà, ma kontx preżenti mill-bidu ta' dan id-dibattitu niżżluli xi noti dwar dak li ntqal u fil-ftit ħin li għandi għad-dispożizzjoni tiegħi se nipprova nwieġeb għal xi punti li tqajmu.

Ħalli nibda mill-punt li sar dwar ir-reklutaġġ.

Fil-fatt ir-reklutaġġ qiegħed isir, però għalissa nżamm xi ftit għax bħalissa qegħdin fil-proċess illi nevalwaw in-numru ta' ħaddiema li hemm bżonn.

Peress li sar xi kumment dwar il-collective agreement ukoll, tajjeb ngħid li d-diskussjonijiet dwaru waslu fit-tmiem.

Rigward il-kummenti li saru dwar data u mard irrid nirrimarka li din hija problema li jiltaqgħu magħha ħafna pajjiżi oħra wkoll.

Aħna noqogħdu fuq id-data li toħroġ mill-Eurofound tal-Labour Force Survey biex nieħdu l-informazzjoni li jkollna bżonn dwar dak li hu mard.

Saret xi mistoqsija dwar l-OHSA Social Partners Fund.

Ta' min jgħid li kien hemm qbil bejn is-social partners kollha, fosthom bejn il-UĦM u l-GWU, biex dan il-fond jintuża għall-konferenza li saret dwar il-kanċer.

Rigward il-mistoqsija fuq l-Att dwar ir-Radjazzjoni rrid ngħid li issa dan l-Att ġie ppubblikat, u kif jiġri dejjem issa wara l-pubblikazzjoni ta' dan l-Att noħorġu r-regolamenti.

Sur President, qabel ma nkompli l-intervent tiegħi nixtieq nirringrazzja lill-ħaddiema kollha tal-OHSA, fosthom lis-CEO u liċ-chairman ta' din l-Awtorità.

Minkejja li l-OHSA hija awtorità żgħira, dawk kollha li jaħdmu hemmhekk jagħmlu ħafna xogħol u qegħdin ukoll naraw ir-riżultati.

Bħalma dejjem ngħidu, għalina li jweġġa' jew li jmut bniedem wieħed ukoll huwa ħafna, u huwa b'dan il-frame of mind li jaħdmu l-OHSA; kemm jista' jkun jipprovaw jagħmlu dak kollu possibbli sabiex dejjem inaqqsu l-inċidenti u l-imwiet fuq il-post tax-xogħol.

Però kif għedna fil-bidu, huwa importanti li kulħadd jagħti sehmu; wieħed m'għandux iserraħ biss fuq l-OHSA li qed tieħu ħsieb din il-materja.

Kulħadd għandu stake f'din il-ħaġa; kemm il-ħaddiema, kemm l-employers kif ukoll it-trade unions li jirrappreżentaw lill-ħaddiema.

Illum kulħadd irid imur għax-xogħol, imma fid-dinja m'hawn xejn aktar importanti mis-saħħa, u għalhekk l-aħjar ħaġa hi li jkun hemm il-ħarsien tas-saħħa fuq il-post tax-xogħol biex filwaqt li wieħed ikun qed jaħdem biex jaqla' l-għajxien tiegħu, fl-istess ħin ma jkunx qed jagħmel dan b'detriment għal saħħtu.

Min-naħa tagħha, l-OHSA qiegħda dejjem tissaħħaħ u toħroġ b'affarijiet innovattivi f'dak li hu tagħlim għax il-prevenzjoni hija parti essenzjali minn dak kollu li qegħdin nagħmlu.

Kemm hu aħjar li wieħed jitgħallem kif jevita l-periklu milli jġib lilu nnifsu fil-periklu, iweġġa' u x'aktarx ikollu jibqa' jbati l-konsegwenzi ta' dak l-inċident ħajtu kollha!

Fil-bidu tal-intervent tiegħi jien għedt li ilna 17-il xahar ma jkollna mewt fuq il-post tax-xogħol però hemm min iweġġa' fuq il-post tax-xogħol u jibqa' b'diżabbiltà tul ħajtu kollha bil-konsegwenza li ħajtu tinbidel kompletament.

Minħabba negliġenza, li tista' tkun ġejja anke minn min iħaddmek, jekk tweġġa', il-ħajja li kont imdorri tgħix tinbidel għal għomrok kollu, u allura huwa importanti li l-OHSA tibqa' teduka, tgħallem u tissorvelja biex tassigura li fuq il-postijiet tax-xogħol ikunu qed jittieħdu l-prekawzjonijiet kollha bil-għan li tiġi ssalvagwardata l-ħajja tal-ħaddiema tagħna.

Sur President, biex ikollna stampa ċara dwar dak li qed jiġri f'dan is-settur u nkunu nistgħu nkejlu x'tip ta' progress jew rigress qed jiġi reġistrat, huwa importanti li nanalizzaw l-istatistika miġbura rigward il-korrimenti u l-imwiet fuq il-postijiet tax-xogħol.

Issa hawn irrid ngħid li meta nipprovaw ninterpretaw ir-riżultati rridu nuru ċerta kawtela għax jekk dan isir b'mod iżolat ma nkunux nistgħu naslu għal konklużjonijiet validi.

Pereżempju, riżultat pożittiv li jiġi miksub f'sena mhux neċessarjament jiġi ripetut is-sena ta' wara, u għalhekk biex nidentifikaw xejriet komprensivi u anke tanġibbli bilfors li rridu nikkonsidraw statistika fuq perjodu twil ta' żmien; dak li nsejħulu "longitudinal study", u mhux snapshot ta' mument wieħed partikolari għax kif għedt diġà, m'għandna l-ebda garanzija li riżultat li jkun ġie miksub f'sena jiġi ripetut.

L-OHSA hija konxja ta' dan il-fatt u ilha tiġbor l-istatistika sa mit-twaqqif tagħha.

Ta' min jgħid li dan l-eżerċizzju li qed tagħmel huwa kredibbli wkoll għax l-OHSA tiġbor l-informazzjoni minn sorsi differenti; dak li nsejħulu "triangulation", fejn inti ma tiħux sors wieħed imma tieħu sorsi differenti biex b'hekk tassigura li l-istatistika miġbura tkun komprensiva kemm jista' jkun filwaqt li tkun qed tagħti stampa reali.

L-istatistika f'Malta hija bbażata fuq talbiet għall-benefiċċji taħt l-Att dwar is-Sigurtà Soċjali, u dan ifisser li ċ-ċifri miġbura huma komprensivi għax jinkludu lil dawk il-ħaddiema li jaħdmu għal rashom u kull inċident li jwassal biex imqar tittieħed ġurnata waħda ta' injury at work leave.

Dan ivarja minn ħafna pajjiżi oħra membri tal-Unjoni Ewropea fejn l-istatistika tinġabar biss fir-rigward ta' dawk il-każijiet li jwasslu għal erbat ijiem injury at work leave jew inkella aktar.

Barra minn hekk hemm ukoll diversi pajjiżi membri fejn il-liġijiet ta' saħħa u sigurtà ma jkoprux lil dawk li jaħdmu għal rashom.

F'Malta l-liġi taħseb għall-ħarsien tas-saħħa u s-sigurtà ta' dawn il-persuni wkoll, u dan ifisser li l-istatistika miġbura tinkludi anke l-korrimenti li jsofru dawn il-persuni.

Fir-rigward ta' fatalitajiet fuq il-post tax-xogħol, l-istatistika miġbura mill-OHSA tinkludi wkoll dawk il-fatalitajiet li jinvolvu ħaddiema barranin.

Dan filwaqt li f'numru ta' stati membri dawn l-inċidenti ma jkunux inklużi fi statistika nazzjonali.

Għal dawn ir-raġunijiet l-istatistika miġbura f'Malta hija waħda komprensiva u peress li ilha tinġabar bl-istess mod fuq medda ta' snin tippermetti analisi u identifikazzjoni ta' xejriet li jkunu statistikament validi u robusti.

Nistgħu ngħidu li r-riċerka tagħna hija saħansitra waħda xjentifika għax issir fuq numru twil ta' snin minn sorsi differenti.

Il-fatt li kif għedt diġà, l-istatistika tagħna tkopri kull inċident li jwassal biex tittieħed imqar ġurnata waħda ta' injury at work leave, kuntrarjament għal dak li jiġri f'pajjiżi oħra fejn biex inċident jiġi kopert fl-istatistika jridu jittieħdu erbat ijiem injury at work leave, ifisser li aħna ferm aktar preċiżi f'dik li hija statistika.

Sur President, ix-xejriet reġistrati fir-rigward ta' rati ta' korriment fuq ix-xogħol baqgħu neżlin 'l isfel, u hawn qed nirreferi għar-rati ta' korrimenti għal kull 100,000 ħaddiem.

Jekk inħarsu lejn in-numru ta' mwiet fuq il-postijiet tax-xogħol ninnotaw dan it-tnaqqis sostanzjali li rreferejt għalih meta nqabbluh mas-sena ta' qabel.

Biżżejjed ngħid li matul l-2017 kien hemm biss fatalità waħda mentri matul is-sena ta' qabel kien hemm seba' fatalitajiet.

Issa kif għedt diġà, jien ngħid li anke fatalità waħda hija fatalità żejda, però dan ifisser li r-rata ta' mwiet kienet inqas minn wieħed għal kull 100,000 ħaddiem.

Fil-fatt l-aħħar fatalità fuq il-post tax-xogħol ġiet reġistrata li seħħet fil-5 ta' Jannar tal-2017 meta kien tilef ħajtu ħaddiem ta' 59 sena, u minn dakinhar sal-lum ma kienx hemm iżjed fatalitajiet.

Din l-istatistika turi li qed isir ċertu progress f'dan il-qasam, u nawguraw li dan il-perjodu nieqes minn imwiet fuq il-postijiet tax-xogħol ikompli jitwal.

Madanakollu, kif għedt diġà, għandha tinżamm dejjem ċerta kawtela meta niġu biex nanalizzaw l-istatistika tagħna b'mod xjentifiku, u sabiex nieħdu stampa aktar dettaljata tas-sitwazzjoni għandna nagħtu ħarsa lejn l-istatistika ta' korrimenti ppubblikata mill-OHSA, li tiddistingwi bejn is-setturi ekonomiċi differenti.

Dan isir biex ikunu magħrufa liema huma dawk is-setturi assoċjati mal-akbar ammont ta' korrimenti u allura liema huma s-setturi li fihom hemm l-ogħla riskji.

Skont l-analisi li għamlet l-OHSA, is-settur li kellu l-ogħla rata ta' korrimenti għat-tielet sena konsekuttiva kien dak tat-trasport u tal-ħażna u mhux dak tal-kostruzzjoni, kif jaħsbu ħafna minna.

Ħafna minna jaħsbu li l-aktar settur li fih isiru korrimenti huwa dak tal-kostruzzjoni, però l-istatistika tal-OHSA turina li għal tliet snin sħaħ l-akbar numru ta' inċidenti fuq il-postijiet tax-xogħol seħħew fis-settur tat-trasport u tal-ħażna.

Madanakollu rrid ngħid li matul is-sena li għaddiet kien hemm titjib fis-setturi kollha, fattur li qiegħed jiġi reġistrat għat-tielet sena.

Għalkemm għadu kmieni biex ngħidu b'ċertezza, hemm indikazzjonijiet li l-attenzjoni li tagħti l-OHSA bl-inizjattivi varji li tieħu qed jilħqu l-objettiv meħtieġ, però minkejja dan kollu għal darb'oħra jien nenfasizza l-ħtieġa ta' kawtela fl-interpretazzjoni ta' din l-istatistika.

Naturalment l-attenzjoni fuq il-postijiet tax-xogħol għandha tkompli tikber, għandu jibqa' jsir aktar tagħlim, għandhom jibqgħu jittieħdu l-prekawzjonijiet kollha u m'għandniex nillaxkaw għas-sempliċi raġuni li mxejna 'l quddiem u kellna tnaqqis ta' inċidenti fuq il-postijiet tax-xogħol.

Għalkemm nirrikonoxxu x-xejriet pożittivi li ġew reġistrati f'dan il-qasam, ċertament li aħna m'aħniex se nistrieħu fuq dawn il-kisbiet.

Kull inċident għandu l-istorja tiegħu u jġegħelna naħdmu aktar sabiex ikun assigurat li fi kwalunkwe post tax-xogħol, kbir jew żgħir, jittieħdu l-prekawzjonijiet kollha f'kull ħin u fi kwalunkwe sitwazzjoni.

Dan minħabba li l-konsegwenzi jistgħu jkunu kbar.

Nuqqas ta' attenzjoni għal ftit ħin, deċiżjonijiet mgħaġġla, nuqqas ta' rikonoxximent dwar l-importanza ta' teħid ta' miżuri u l-idea żbaljata li dak li jkun jista' jabbuża għax mhuwiex se jinqabad huma kollha fatturi li jistgħu jwasslu għal konsegwenzi kbar fuq il-ħaddiema nfushom, fuq min iħaddimhom, fuq il-familji ta' dawk li jmutu fuq ix-xogħol, fuq is-servizzi mediċi, fuq is-servizzi tal-protezzjoni ċivili, fuq is-servizzi tal-pulizija, fuq il-qrati, fuq is-servizzi soċjali, eċċ. Fil-fatt kien għalhekk li qabel tkellimna fuq l-importanza tal-edukazzjoni u fuq il-prevenzjoni.

Kif ġara matul is-snin preċedenti, l-OHSA kompliet taħdem u tindirizza oqsma differenti filwaqt li fl-istess ħin kompliet bil-preparamenti u bl-organizzazzjoni tal-attivitajiet li kienet responsabbli għalihom taħt il-Presidenza.

Għax hawn irridu nsemmu li s-sena l-oħra, meta kellna l-Presidenza tal-Kunsill tal-Unjoni Ewropea, l-OHSA kienet waħda mill-aktar entitajiet attivi waqt dan il-perjodu.

Saru wkoll sensiela ta' laqgħat organizzati u mmexxija mill-OHSA barra mill-pajjiż.

Matul dan iż-żmien tal-Presidenza l-ħidma kienet straordinarja - issa min jaf kemm għad iridu jgħaddu snin biex ikollna Presidenza oħra - però minkejja din is-sitwazzjoni straordinarja li konna fiha s-sena l-oħra, l-OHSA kompliet bil-ħidma tagħha ta' kuljum fejn jidħol trawwim dwar il-kuxjenza, dwar is-saħħa u s-sigurtà, l-iżvilupp u l-aġġornament tal-qafas leġiżlattiv.

Fil-fatt ta' min jgħid li dak li ressaqna din is-sena kien qed jitħejja s-sena l-oħra waqt il-Presidenza, jiġifieri l-iżviluppi, it-tixrid tal-informazzjoni u l-inforzar tal-liġijiet baqgħu għaddejjin.

Għalhekk hawn nixtieq nerġa' nieħu l-okkażjoni biex nirringrazzja lill-ħaddiema, lis-CEO u liċ-chairperson tal-OHSA għad-direzzjoni li jagħtu lil din l-entità, li tibqa' għaddejja bix-xogħol tagħha minkejja li jista' jkun hemm perjodi fejn ix-xogħol jiżdied ħafna, bħas-sena l-oħra.

Sur President, filwaqt li ta' sikwit nisimgħu bis-saħħa u s-sigurtà tal-ħaddiema, ftit nisimgħu bis-saħħa u s-sigurtà tal-uffiċjali u tal-ispetturi li jaħdmu f'dan il-qasam.

Għal dan il-għan waqt il-Presidenza l-OHSA organizzat ġurnata tematika kif ukoll sessjoni plenarja tas-SLIC (Senior Labour Inspectorate Committee) fejn l-għan ta' din il-ġurnata tematika kien li titqajjem kuxjenza fost l-awtoritajiet tal-inforzar tal-liġijiet tas-saħħa u s-sigurtà fil-pajjiżi membri dwar l-isfidi li l-ispetturi jiffaċċjaw waqt xogħolhom.

Inizjattiva simili hija dik magħrufa bħala "Train the Trainer" fejn l-attenzjoni tintefa' fuq is-saħħa u s-sigurtà ta' min ikun qed jaħdem biex jassigura li s-saħħa u s-sigurtà tiegħu jew tagħha jkunu qed jiġu mħarsa wkoll.

Sur President, matul is-sena l-oħra u dik ta' qabilha sar ħafna xogħol ukoll dwar is-saħħa mentali fuq il-postijiet tax-xogħol għax ħafna drabi meta nitkellmu dwar is-saħħa fuq il-postijiet tax-xogħol naħsbu li qed nirriferu biss għas-saħħa fiżika, jiġifieri li inti ma taqax u ma tweġġax waqt li tkun qed tagħmel xogħlok, però jien naf li sar anke xogħol ma' Richmond Foundation f'dan ir-rigward.

Hawnhekk ta' min isemmi li nkiteb saħansitra ktieb fuq kemm huwa importanti li nagħtu kas is-saħħa mentali tal-ħaddiema tagħna.

Meta xi ħadd iweġġa' fuq il-post tax-xogħol, sħabu mill-ewwel jindunaw li wieħed minn sħabhom ikun weġġa' u jkollu bżonn l-għajnuna, imma sfortunatament meta xi ħadd ikollu problemi ta' saħħa mentali - kemm jekk dawn ikunu ġejjin minn fuq il-post tax-xogħol kif ukoll jekk le - indumu iżjed ma nindunaw, u allura aħna ħassejna li għandna nqajmu awareness fuq din ir-realtà.

Fil-fatt spetturi li ġejjin minn pajjiżi differenti tkellmu dwar ir-riskji li huma jiltaqgħu magħhom waqt il-qadi ta' dmirijiethom u fost affarijiet oħrajn issemmew l-atteġġjamenti vjolenti li jkollhom jiffaċċjaw ta' kuljum kif ukoll l-effetti psikoloġiċi li jħallu fuqhom ċerti inċidenti li jkollhom jinvestigaw.

Bħalma ġieli s-social workers jesperjenzaw burnout minħabba n-natura tax-xogħol tagħhom, hekk ukoll l-ispetturi ġieli jkollhom jiffaċċjaw vjolenza, bullying u anke theddid.

Xogħol l-ispettur, li jara li s-saħħa u s-sigurtà tal-ħaddiema tkun imħarsa, mhuwiex xi xogħol faċli, u wieħed irid ikollu veru karattru sod biex jaħdem f'dan il-qasam.

Għalhekk kienet idea verament tajba li waqt il-Presidenza l-membri stati kollha ddiskutew l-esperjenzi li ġieli jgħaddu minnhom dawn l-ispetturi waqt il-qadi ta' dmirijiethom.

Fil-fatt ta' min jgħid li bħala preparazzjoni għal dawn id-diskussjonijiet, l-OHSA kienet għamlet riċerka fost il-pajjiżi membri dwar il-miżuri ta' protezzjoni u ta' prevenzjoni li jiġu meħuda, u r-riżultat ta' din ir-riċerka ġie ppreżentat ukoll f'din il-ġurnata.

Din ir-riċerka wriet li hemm ċerti oqsma fejn l-ispettorati Ewropej bħala entitajiet li jħaddmu n-nies magħhom kienu qed jonqsu, u barra minn hekk irriżulta wkoll li kienu 70% tal-ispettorati nazzjonali li rrapportaw problemi ta' saħħa u korrimenti relatati mal-postijiet tax-xogħol.

L-għan ta' din ir-riċerka kien li jiġu identifikati l-problemi sabiex tkun tista' tittieħed azzjoni korrettiva għax ovvjament inti ma tistax tieħu azzjoni jekk ma tkunx studjajt u flejt kif inhuma sejrin l-affarijiet.

Sur President, kulħadd irid imur għax-xogħol, u allura x-xogħol tagħna huwa importanti ħafna.

Mill-banda l-oħra m'hemm xejn aktar importanti mis-saħħa tagħna, u allura s-saħħa u s-sigurtà tagħna fuq il-post tax-xogħol hija essenzjali.

Hemm bżonn li nifhmu li lkoll kemm aħna rridu nagħtu s-sehem tagħna u mhux noqogħdu nserrħu moħħna fuq l-OHSA għax naħsbu li ġaladarba twaqqfet awtorità għal dan il-għan, allura għandha tagħmel kollox hi.

L-aħjar ħaġa hi li kemm l-employers, kemm it-trade unions, kemm il-ħaddiema kif ukoll l-OHSA jaħdmu flimkien sabiex b'hekk is-saħħa u s-sigurtà fuq il-postijiet tax-xogħol tagħna jitħarsu bl-aħjar mod.

Nirringrazzjak, Sur President.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-mistoqsija hija l-Mozzjoni kif imressqa mill-Ministru għall-Enerġija u l-Immaniġġar tal-Ilma, f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Ewropej u l-Ugwaljanza.

L-ISPEAKER: Division.

Din il-votazzjoni se tittieħed fis-seduta tal-Erbgħa, 13 ta' Ġunju 2018 skont il-ftehim milħuq.

Sar il-ħin.

Issa nitlob lill-Ministru Helena Dalli biex, jekk jogħġobha, tressaq l-Aġġornament.

AĠĠORNAMENT

HELENA DALLI: Sur President, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar it-Tlieta, 29 ta' Mejju 2018, fis-6.00 pm b'din l-aġenda:

Mozzjonijiet

Estimi ta' Dħul u Nfiq tal-Awtorità tad-Djar għas-sena 2018.

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi dwar l-Aġenzija għal Infrastruttura Malta – Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza li Tneħħi l-Kontroll tad-Djar – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Professjoni Nutarili u Arkivji Nutarili – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda Diversi Liġijiet dwar is-Servizzi Finanzjarji – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Kriminali u l-Att dwar id-Dipendenza fuq id-Droga (Trattament mhux Priġunerija) -Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar Arranġamenti u Servizzi ta' Teknoloġija Innovattiva – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Attiv Finanzjarju Virtwali -Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Awtorità tal-Innovazzjoni Diġitali ta' Malta -Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar is-Sigrieti Kummerċjali – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Poteri li jsiru Regolamenti fl-Interess Nazzjonali – Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Professjoni tal-Psikoterapija – Tielet Qari;

Estimi ta' Dħul u Nfiq tal-Awtorità tal-Ippjanar għas-sena 2018 – votazzjoni; u

Estimi ta' Dħul u Nfiq tal-Awtorità għas-Saħħa u s-Siġurtà fuq il-Post tax-Xogħol għas-sena 2018 – votazzjoni.

Abbozz ta' Liġi dwar Prevenzjoni tal-Korruzzjoni fl-Isport – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi biex jemenda Diversi Liġijiet (Riforma dwar il-Pensjonijiet) - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni tal-Ambjent – Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni tal-Embrijuni – Kumitat Permanenti.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

ROBERT CUTAJAR: Sur President, ovvjament kull wieħed u waħda minna l-Membri Parlamentari għandna d-dover li meta nitkellmu f'din il-Kamra, inkunu responsabbli għal dak li ngħidu filwaqt li nkunu obbligati li dak li ngħidu jkun jirrifletti l-verità.

Dan il-Parlament, bħala l-ogħla istituzzjoni tal-pajjiż, ma jippermettix ċerimonji u teatrini żejda imma kull wieħed u waħda minna għandna nirrispettaw il-fatt li s-siġġu li ksibna f'din il-Kamra ġie fdat lilna min-nies li tawna l-fiduċja.

Għalhekk jien jiddispjaċini meta nara li hawn min jiġi hawnhekk għal ftit ħin u b'ingann ipoġġi dubji dwar il-ħidma mwettqa minni bejn l-2008 u l-2013.

Dakinhar jien u nisma' dak li kien qed jgħid il-kollega tiegħi min-naħa tal-Gvern l-Onor.

Clayton Bartolo, li kien diskors li jmur 'il bogħod mill-verità, qajjimt point of order, però deherli li mal-ewwel okkażjoni li jkolli nitkellem waqt il-ħin tal-Aġġornament biex nagħti kont tal-ineżattezzi li għoġbu jagħmel dan id-Deputat, li jmissu jaf aħjar għaliex ġej mill-istess lokalità tiegħi u għal ħames sħaħ ħdimna - jew "suppost li hu ħadem", bħali - fl-interess tal-lokalità.

Bejn l-2008 u l-2013 jien ġejt fdat bħala sindku tal-Mellieħa, u għalkemm il-kollega tan-naħa l-oħra la kien sindku u lanqas kien viċi sindku, fl-aħħar mill-aħħar l-ebda kariga m'għandha tnaqqaslek mir-responsabbiltà li għandek.

Jekk l-Onor.

Bartolo jrid ikun onest f'din il-Kamra u man-nies li eleġġewna, huwa jaf li l-Kunsill Lokali tal-Mellieħa mmexxi minni flimkien miegħu - fil-fatt għal ħames snin sħaħ aħna konna bilqiegħda madwar l-istess mejda - kien responsabbli għal kull ċenteżmu li nefaq.

Għalhekk ċertament li l-Onor.

Clayton Bartolo ma kienx ġust meta nhar l-Erbgħa filgħaxija ġie jgħid f'din il-Kamra li jien ħallejt kunsill lokali mifni bid-dejn, u llum deherli li kelli niġi b'responsabbiltà quddiem din il-Kamra.

Fil-fatt jien mort infittex il-working capitals ukoll.

Qalli li jien m'iniex accountant, bħallikieku ried ifakkarna li hu accountant!

Jien insellimlu u nawguralu kull suċċess fil-professjoni tiegħu, però l-ebda accountant m'għandu dritt jiġi f'din il-Kamra u jikkwota numri li huma 'l bogħod mill-verità.

Sur President, illejla jien se nkun qed nikkwota l-working capitals tal-Kunsill Lokali tal-Mellieħa ta' bejn l-2008 u l-2013 sena b'sena.

Biex dak li jkun jifhimni aħjar, "working capitals" huma prattikament dawk il-flus li jkollok x'tonfoq minn sena għall-oħra wara li tkun għamilt id-dħul u l-ħruġ minnhom.

Fil-fatt ta' min jgħid li fl-2009, li kienet l-ewwel sena sħiħa li jien, flimkien ma' sħabi, li nixtieq insellmilhom minn hawnhekk, mexxejt il-Kunsill Lokali tal-Mellieħa, altru li ma kienx hemm dejn għax kien hemm working capital ta' kważi €787,000.

L-istess nista' ngħid għas-sena ta' wara, jiġifieri għall-2010, għax kien hemm working capital ta' kważi €1,100,000.

Fl-2011 kien hemm working capital ta' kważi €1,100,000 għall-Kunsill Lokali tal-Mellieħa filwaqt li fl-2012, jiġifieri fl-aħħar sena sħiħa li għamilt immexxi lill-Kunsill Lokali tal-Mellieħa, ukoll kien hemm surplus għax kien hemm bilanċ favorevoli ta' €657,000.

Fl-aħħar sena li jien għamilt immexxi lill-Kunsill Lokali tal-Mellieħa fl-ewwel xhur tagħha, dan il-Kunsill Lokali kellu working capital ta' ftit anqas minn €450,000.

Din hija l-verità, Sur President!

Issa hawn ta' min jgħid ukoll li dawn il-figuri ġew iċċertifikati mill-Awditur Ġenerali u mill-awdituri tal-kunsilli lokali filwaqt li ġew saħansitra pprovati mid-Dipartiment tal-Kunsilli Lokali.

Bartolo nisfidah biex jiġi hawnhekk u jiċċalinġja dan id-dokument li fl-aħħar tad-diskors tiegħi se nkun qed inpoġġih fuq il-Mejda tal-Kamra.

Li kieku jien verament ħallejt dak l-ammont ta' dejn li qed jallega l-Onor.

Bartolo, kieku taħseb li b'xi mod kienu se jħalluni kwiet, Sur President?!

Aħna l-Membri Parlamentari għandna r-responsabbiltà li niġu f'din il-Kamra, ma nilagħbux għall-cameras u nipprovaw - għax fuq kollox aħna obbligati nagħmlu hekk - inkunu viċin il-fatti.

Jien nista' ngħid li dak iż-żmien il-Kunsill Lokali tal-Mellieħa kellu €1 miljun, però se nkun qed ngħid ukoll x'għamilna f'ħames snin, u jalla l-kunsill lokali tal-lum kif ukoll dawk li ġejjin, jaslu viċin dak li wettaqna flimkien fl-interess tar-residenti tal-Mellieħa.

Forsi min mhuwiex mill-Mellieħa ma jinteressahx dan li qed ngħid, però jien obbligat li ngħid x'inhi l-verità għax nhar l-Erbgħa li għadda d-Deputat li rreferejt għalih ipprova jirredikola dak li sar fiż-żmien li kont sindku jien.

Bejn l-2008 u l-2013 għamilna flimkien, mingħajr ma ħallejna ċenteżmu dejn, ħames ġonna pubbliċi, park għall-familja, kumpless tal-viżitaturi f'Selmun, xtrajna bini ġdid għall-uffiċċju tal-Kunsill Lokali u minkejja li ma kienx hawn l-aġenziji li jrid jagħmel il-Gvern illum, għamilna l-itwal toroq li jeżistu fil-Mellieħa bit-tarmak, fosthom it-triq tal-Armier, it-triq li tibda mid-daħla tal-Mellieħa sa Triq il-Kbira kif ukoll Triq Ġorġ Borg Olivier.

Ta' min isemmi wkoll l-amfiteatru u Misraħ iż-Żjara tal-Papa Ġwanni Pawlu II, l-ewwel u l-unika żona pedonali fil-Mellieħa, li llum huwa ġojjell.

Kif qed naraw, altru li aħna ħdimna bil-għaqal, u nerġa' ntenni li dan għamilnieh mingħajr ma ħallejna ċenteżmu dejn!

Ma rridx ninsa d-dawl permanenti tal-knisja.

Sur President, aħna ma waqafniex fit-twettiq tal-proġetti imma żidna wkoll is-servizzi, fosthom bil-ftuħ ta' fergħa tad-Dipartiment tas-Sigurtà Soċjali għax qabel ir-residenti tal-Mellieħa kien ikollhom jinqdew mill-fergħa tad-Dipartiment tas-Sigurtà Soċjali tal-Qawra, li qiegħda 'l bogħod wisq.

Aħna konna l-ewwel kunsill lokali li introduċejna l-family-friendly measures għall-istaff tal-kunsill lokali u konna l-ewwel kunsill lokali f'Malta li bdejna niftħu l-uffiċċju nhar ta' Sibt sakemm wara r-riforma li saret mill-Onor.

Chris Said, illum l-uffiċċji tal-kunsilli lokali kollha saru jiftħu nhar ta' Sibt.

Ksibna wkoll għajnuniet rekord fil-parametri tal-liġi għall-għaqdiet kollha tal-Mellieħa mingħajr distinzjoni.

U xi ngħidu għall-attivitajiet popolari li kienu jsiru u li prattikament il-Kunsill Lokali tal-Mellieħa tal-lum qatilhom, fosthom "Iljieli Melliħin", "Milied Mellieħi", l-attività li kienet tonora l-isportivi Melliħin tas-sena, Mellieħa Gardens by Night u ż-żewġ musicals oriġinali li organizzajna fejn kien hemm atturi li ħadmu fuq palk għall-ewwel darba u li permezz ta' dawn il-musicals aħna ħriġna l-kapaċitajiet tagħhom?!

Ma nistax ma nsemmix ukoll il-possibbiltà li tajna lil aktar minn 500 persuna mill-Mellieħa u mill-Manikata biex isiefru bil-għan li jesponu l-kapaċitajiet tagħhom fil-parametri tal-liġi.

Dak iż-żmien konna saħansitra ħadna ħsieb li noħorġu fondi flimkien mal-Gvern ċentrali biex illum fil-Mellieħa għandna day centre u night shelter, u dan ukoll sar mingħajr ma ħallejna ċenteżmu dejn.

Ta' min jaċċenna wkoll għar-rekord ta' korsijiet li saru għar-residenti tal-Mellieħa mingħajr ma ħallejna ċenteżmu dejn.

Permezz ta' ħidma flimkien mal-Gvern ċentrali, il-bajja tal-Għadira ngħatat il-blue flag u saret aċċessibbli anke għal persuni b'diżabbiltà.

Ftaħna għall-ewwel darba tourist information office fil-Mellieħa għax irrikonoxxejna li l-Mellieħa għandha sehem qawwi fil-pakkett turistiku li nistgħu noffru.

Tajna ċertifikat importanti - u dan jien inqisu fost l-aqwa passi 'l quddiem li għamilna - ta' destinazzjoni ta' eċċellenza tal-Unjoni Ewropea fejn irrikonoxxejna l-parks li għandna, il-wesgħat pubbliċi kif ukoll iż-żoni protetti, bħalma huma s-siti ta' Natura 2000.

Dan kollu għamilnieh mingħajr ma nfaqna ċenteżmu aktar milli konna obbligati li nonfqu, Sur President!

Però rrid ngħid li filwaqt li ħallejna kunsill lokali b'saħħtu, jien flimkien ma' sħabi ħallejna wkoll id-dokument Sustainable Development Strategy for the locality of Mellieħa għax nemmnu fis-serjetà.

Hija ħasra li l-kunsill lokali preżenti naqas milli jkompli jimxi mal-viżjoni li kellu dan id-dokument għal tlieta jew erba' snin biex inħallu lokalità aħjar u biex f'pajjiżna nħallu lokalità li tkun tista' tkompli tikkontribwixxi.

Ta' min jgħid li dan id-dokument sewa €10,000, però aħna ma ħallejniex ċenteżmu wieħed dejn, kif intqal li għamilna f'din il-Kamra bl-aktar mod irresponsabbli.

Sur President, aħna la ħallejna dejn u lanqas ħallejna policies tal-MEPA jinbidlu biex illum ġejna f'sitwazzjoni fejn għandna straġi sħiħa fil-bypass tal-Mellieħa!

Fil-fatt sa ftit qabel ma bdejt dan l-intervent ċempluli nies u anke bagħtuli messaġġi biex jinformawni li bħalissa t-triq tax-Xemxija tinsab magħluqa filwaqt li t-triq tal-Miżieb qiegħda tintuża bħala two-way.

Jien hawnhekk nistaqsi: Kif jista' jkun li hawn dan in-nuqqas ta' viżjoni?!

Dak hu li m'għamilniex f'ħames snin aħna, u altru li ma ħallejniex dejn!

Lanqas ħallejna art pubblika li kienet għand il-kunsill lokali b'encroachment taħrab minn idejh!

Aħna konna qed inħarsu lejn il-possibbiltà li noħolqu sala li tattira niċeċ ġodda għall-qasam tat-turiżmu ġewwa l-Mellieħa, bħal indoor sports u konferenzi, però l-kunsill lokali tal-lum għalaq għajnejh u ħalla din l-art taħrablu minn taħt idejh!

Dawn huma d-differenzi li hemm bejn il-Kunsill Lokali tal-Mellieħa ta' bejn l-2008 u l-2013 u dak tal-lum, u għalhekk iddispjaċieni meta kien hawn min kien irresponsabbli u ġie jgħid hawnhekk li aħna ħallejna ammont konsiderevoli ta' dejn.

Nerġa' ngħid, biex min qed isegwi jifhem sew, illi matul il-ħames snin li fihom aħna mexxejna l-Kunsill Lokali tal-Mellieħa konna responsabbli għal kull ċenteżmu li nfaqna, u altru li ma ħallejniex dejn!

Nerġa' nsemmi li fl-2009, jiġifieri fl-ewwel sena sħiħa li kienet immexxija minna, il-Kunsill Lokali tal-Mellieħa kellu €787,000 x'jonfoq, fis-sena 2010 il-Kunsill Lokali tal-Mellieħa kellu 'l fuq minn €1 miljun x'jonfoq u l-istess nistgħu ngħidu għall-2011.

Imbagħad fl-2012 il-Kunsill Lokali tal-Mellieħa kellu kważi €700,000 x'jonfoq filwaqt li fl-2013 ħallejna Kunsill Lokali b'saħħtu wkoll għax lill-Kunsill Lokali tal-lum ħallejnielu €435,000 x'jonfoq.

Jien se jkolli nieqaf hawnhekk biex nagħti ċans lill-kollega tiegħi l-Onor.

Therese Comodini Cachia tagħmel l-intervent tagħha hija wkoll f'dan l-Aġġornament.

Nittama biss li meta niġu f'din il-Kamra nkunu responsabbli għal kull kelma li ngħidu.

Nirringrazzjak, Sur President.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

THERESE COMODINI CACHIA: Sur President, illum nixtieq li jkolli ħin biżżejjed biex nitkellem dwar l-użu tas-social media u anke l-għarfien pubbliku li huwa meħtieġ li nqajmu sabiex nindirizzaw ir-realtajiet online.

L-għan li għalih twaqqfet is-social media huwa tajjeb għax din tiffaċilita l-komunikazzjoni, it-tixrid tal-informazzjoni kif ukoll il-fehmiet.

Fil-fatt dan huwa għan nobbli, speċjalment meta wieħed jara kif is-social media tat il-ħajja lil dawk il-komunitajiet li huma maqtugħa u mwarrba.

Iżda kull għan nobbli, inkluż l-għan li għalih ġiet ivvintata s-social media, jekk ma jingħatax għarfien dwar kif u għaliex għandu jintuża, jista' jservi bħala għodda biex wieħed jabbuża minnu, speċjalment jekk dan ma jkollu l-ebda qafas jew parametri.

Għalhekk min juża s-social media biex joħloq il-mibegħda, biex jagħmel attakki orkestrati fuq persuni partikolari u biex jikkomunika ideat li mhumiex posthom f'soċjetà demokratika, ikun qiegħed jippreġudika u jagħmel ħsara kbira lis-soċjetà.

Hawnhekk m'iniex qed nirreferi għas-sempliċi exchange ta' ideat li jseħħ fuq is-social media, lanqas għal meta dak l-exchange ikun wieħed animat b'passjoni ta' ideat, iżda qiegħda nirreferi għal dak l-exchange fuq is-social media li jmur oltre mil-libertà tal-espressjoni, jiġifieri għal meta wieħed ikun qed jabbuża minn tali libertà sabiex jagħmel il-ħsara lill-oħrajn.

Sakemm wieħed ikun qed jitkellem dwar il-libertà tal-espressjoni online, jien inkun minn ta' quddiem biex niddefendiha, però jkun żbaljat min jaħseb li jista' jinħeba wara l-computer, wara l-gadget li jkollu jew inkella wara fake profile biex minflok ma jesprimi opinjoni, jesprimi mibegħda, ixewwex fil-konfront ta' oħrajn jew joħloq stejjer foloz.

Il-Kostituzzjoni tagħna u anke l-Konvenzjoni Ewropea jirrikonoxxu li dik il-komunikazzjoni li tkisser l-għaqda fil-komunità, li tkebbes in-nar tal-mibegħda u li xxewwex kontra persuni oħrajn issib il-limiti tal-protezzjoni u jistħoqqilha tiġi punita.

Is-social media tagħtik l-ispeditezza li biha jasal messaġġ għand ħafna nies u konsegwentement toħloq ċiklu ta' komunikazzjoni ta' ideat li minħabba n-numru tan-nies li jkunu qegħdin jaqsmu dak il-messaġġ, dak il-messaġġ jiddomina n-newsfeed u l-comments board fuq il-pjattaformi tas-social media.

Dan iċ-ċiklu joħloq mob, jiġifieri grupp b'aġir aggressiv u bla rażan.

Meta jkollna mob fiżika, din twassal għal vjolenza fiżika, però meta din l-aggressjoni jew mibegħda tkun koordinata u ssir online, hija rikonoxxuta bħala online mobbing.

Dan iseħħ billi tiġi identifikata persuna li tkun esprimiet opinjoni jew tkun wettqet xi azzjoni, dik l-opinjoni jew azzjoni tiġi perċepita minn grupp online bħala li thedded il-poter tagħhom u dawn jorkestraw attakk serju fuq dik il-persuna u fuq l-account tas-social media li tkun qed tmexxi dik il-persuna.

F'soċjetajiet mhux demokratiċi naraw dawn l-attakki jseħħu fuq min jopponi lill-gvern, fuq min jikxef il-korruzzjoni, fuq min mhuwiex lest li jħalli għajnejh jiġu mgħammda u fuq min jagħraf jaħseb għalih.

Min jistudja s-suġġett tal-proċess demokratiku jikkonkludi li dawn is-sitwazzjonijiet huma attakki li jsiru sabiex isikktu lil kull min ma jaqbilx ma' dak il-grupp permezz tal-fastidju u tal-vessazzjoni.

Però, Sur President, kif nafu llum jidher li anke f'pajjiżna s-social media qiegħda tintuża bħala għodda minn gruppi sabiex jikkontrollaw u joħonqu l-libertà tad-diskussjoni politika, sabiex joħolqu mibegħda fil-konfront ta' dawk li jesprimu fehmiet differenti minn tagħhom u sabiex "jaħdmu" lin-nies billi jagħtuhom il-messaġġ li huma jriduhom isegwu.

Dawn il-gruppi qegħdin jabbużaw mill-użu tas-social media biex ikattru l-mibegħda politika u joħonqu d-diskussjoni libera li kull demokrazija għandha bżonn filwaqt li qegħdin ikissru s-sens ta' komunità.

F'dan il-Parlament kemm-il darba kien hemm Deputati, kemm minn din in-naħa kif ukoll min-naħa tal-Gvern, li sejħu għall-għaqda nazzjonali u li l-messaġġ tagħhom dejjem kien sabiex inaqqsu dik li jien insejħilha "politika partiġġjana estrema".

Kellna wkoll lil min b'kuraġġ u b'sens ta' responsabbiltà ġurnalistika qawwi investiga x'qiegħed jiġri f'dawn il-gruppi fuq is-social media, u hawn qed nirriferi għax-xogħol ġurnalistiku li sar minn The Shift News kif ukoll minn gazzetti oħra.

Huma wrew kif dawn il-gruppi jikkontrollaw u jgħaddu messaġġi ta' mibegħda sabiex jirredikolaw u jattakkaw individwi oħra.

Fil-fatt dawn il-gruppi jużaw is-social media sabiex jassiguraw li l-messaġġ dominanti jkun dejjem tagħhom filwaqt li jeskludu messaġġi oħrajn.

Dawn il-gruppi qed jużaw is-social media b'tali mod illi jekk huma jkunu ċerti li jkollhom numru ta' nies li lesti jaqsmu l-messaġġ tagħhom, allura huma jsiru r-rejiet tas-social media għax ikunu kkontrollaw eluf ta' nies u influwenzawhom b'messaġġ mibni fuq mibegħda skont dak li jaqbel lilhom.

Nerġa' nfakkar li dan kollu qiegħed isir sempliċement għaliex il-vittmi tagħhom ikunu esprimew opinjonijiet jew ħadu azzjonijiet li dawn il-gruppi ma jkunux jaqblu magħhom.

Issa, Sur President, ġaladarba ħafna Membri tal-Gvern dejjem ifakkruna li jridu l-għaqda u ġaladarba din l-investigazzjoni kixfet li hemm Membri tal-Gvern, inkluż il-Prim Ministru, li huma parti minn dawn il-gruppi ta' mibegħda, allura jien se jkolli nibda nifhem li s-sejħa għall-għaqda li ssir mill-Gvern mhi xejn aktar minn sejħa biex kulħadd jibda jaħsibha bħall-Gvern biss u biex kulħadd jieqaf milli juża moħħu u jaħseb.

Jien ma nippretendix li l-Prim Ministru jkun qiegħed iħaddem l-accounts tas-social media tiegħu nnifsu hu personalment u nifhem li forsi għandu mpjegati li jeħdulu ħsieb l-accounts tas-social media huma, però huwa inaċċettabbli li prim ministru ma jiddistakkax ruħu mill-membership tiegħu f'dawn il-gruppi, anke jekk dik il-membership tkun saret mingħajr l-approvazzjoni tiegħu.

Dan jgħodd ukoll għal dawk id-Deputati kollha li huma membri ta' dawn il-gruppi u jgħodd saħansitra għal kull uffiċjal pubbliku għax dan imissu jagħraf ir-responsabbiltà tal-pożizzjoni tiegħu u jġorr ir-responsabbiltà li l-pożizzjoni tiegħu tagħtih.

F'pajjiż demokratiku kont nippretendi li kull Deputat li huwa membru ta' dawn il-gruppi kien se jittermina l-membership tiegħu b'mod immedjat filwaqt li jinforma lill-pubbliku li huwa qed jiddistakka ruħu minnhom.

Biex nikkonkludi, meta tintuża l-echo chamber tas-social media sabiex jitwettaq online mobbing, għalija għall-inqas dan għandu jitqies bħala fastidju li għandu jiġi investigat mill-prosekuzzjoni u punit mill-qorti.

Iżda sadanittant jiena rrid nistieden lill-Gvern sabiex iwassal messaġġ ċar li online mobbing, mibegħda u tixwix m'għandhomx post fis-soċjetà tagħna.

Dan jista' jsir billi d-Deputati li ġew żvelati li huma membri ta' dawk il-gruppi jitterminaw il-membership tagħhom f'dawn il-gruppi filwaqt li jikkundannaw il-mibegħda li qed issir minnhom.

Nirringrazzjak, Sur President.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada, it-Tlieta 29 ta' Mejju, 2018 fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Ministru.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET

ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

MINISTERU GĦALL-FINANZI – EVENT ORGANISATION FOR PROMOTIONAL AND COMMUNICATIONS RELATED EVENTS - NEFQA

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid u jelenka kemm intefqu flus minn kull entità u dipartiment li jaqa' taħtu, għal event organisation for promotional and communications related events, minn Marzu 2013 sal-jum li fih din l-interpellanza tkun imwieġba, maqsuma sena b'sena?

EDWARD SCICLUNA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin tat- Tqegħid ta' Karti.

Nixtieq niġbed l-attenzjoni li l-organizzazzjoni ta' attivitajiet simili tinvolvi wkoll xogħol u materjali li spiss jintużaw aktar minn darba f'attivitajiet simili, bħal pereżempju kif inhu l-każ f'kampanji li jtulu.

MINISTERU GĦAT-TURIŻMU – EVENT ORGANISATION FOR PROMOTIONAL AND COMMUNICATIONS RELATED EVENTS - NEFQA

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid u jelenka kemm intnefqu flus minn kull entità u dipartiment li jaqa' taħtu, għal event organisation for promotional and communications related events, minn Marzu 2013 sal-jum li fih din l-interpellanza tkun imwieġba, maqsuma sena b'sena?

KONRAD MIZZI (Ministru għat-Turiżmu): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li t-tagħrif speċifiku mitlub huwa diffiċli li jinġabar mingħajr ma jinvolvi spejjeż oħrajn li mhumiex relatati.

L-organizzazzjoni ta' attivitajiet simili tinvolvi wkoll xogħol u materjali li spiss jintużaw aktar minn darba f'attivitajiet simili, bħal pereżempju kif inhu l-każ f'kampanji li jtulu.

MINISTERU GĦALL-INTERN U S-SIGURTÀ NAZZJONALI – EVENT ORGANISATION FOR PROMOTIONAL AND COMMUNICATIONS RELATED EVENTS - NEFQA

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid u jelenka kemm intnefqu flus minn kull entità u dipartiment li jaqa' taħtu, għal event organisation for promotional and communications related events, minn Marzu 2013 sal-jum li fih din l-interpellanza tkun imwieġba, maqsuma sena b'sena?

MICHAEL FARRUGIA (Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba tinsab fit-tabella li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin tat-Tqegħid ta' Karti.

MINISTERU GĦALL-ĠUSTIZZJA, KULTURA U GVERN LOKALI – EVENT ORGANISATION FOR PROMOTIONAL AND COMMUNICATIONS RELATED EVENTS - NEFQA

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid u jelenka kemm intnefqu flus minn kull entità u dipartiment li jaqa' taħtu, għal event organisation for promotional and communications related events, minn Marzu 2013 sal-jum li fih din l-interpellanza tkun imwieġba, maqsuma sena b'sena?

OWEN BONNICI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni għadha qed tinġabar u se tingħata f'xi seduta oħra.

MINISTERU GĦALL-AMBJENT, ŻVILUPP SOSTENIBBLI U TIBDIL FIL-KLIMA – EVENT ORGANISATION FOR PROMOTIONAL AND COMMUNICATIONS RELATED EVENTS - NEFQA

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jgħid u jelenka kemm intnefqu flus minn kull entità u dipartiment li jaqa' taħtu, għal event organisation for promotional and communications related events, minn Marzu 2013 sal-jum li fih din l-interpellanza tkun imwieġba, maqsuma sena b'sena?

JOSÈ HERRERA (Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima): Ninforma lill-Onor.

DEPUTAT PRIM MINISTRU U MINISTRU GĦAS-SAĦĦA – EVENT ORGANISATION FOR PROMOTIONAL AND COMMUNICATIONS RELATED EVENTS - NEFQA

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jgħid u jelenka kemm intnefqu flus minn kull entità u dipartiment li jaqa' taħtu, għal event organisation for promotional and communications related events, minn Marzu 2013 sal-jum li fih din l-interpellanza tkun imwieġba, maqsuma sena b'sena?

CHRIS FEARNE (Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa): Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 4867.

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid preżentement kemm hemm ħaddiema fil-Community Work Scheme ġewwa Għawdex u Malta li jagħmlu xogħol klerikali, xogħol ta' messaġġier/a, xogħol ta' telephone operator u xogħol ta' cleaner?

F'kull każ, jista' l-Ministru jgħid jekk dawn ingħatawx xi forma ta' kors, u jekk fl-affermattiv x'tip ta' kors ingħataw?

X'tip ta' korsijiet hemm ippjanati li jingħataw lill-ħaddiema ta' din l-iskema matul is-sena 2018?

EVARIST BARTOLO (Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol): Ninsab infurmat li f'Jannar 2018 kien hemm total ta' 839 parteċipant fil-Community Work Scheme - 503 f'Malta u 336 f'Għawdex.

Minn dawn kien hemm:

Huwa min iħaddem li jara li l-ħiliet tal-individwu huma adegwati għax-xogħol li jsir.

Il-Jobsplus ma żżomm l-ebda informazzjoni dwar taħriġ li qed jieħdu dawn il-ħaddiema li huma ingaġġati ma' employer privat.

APPLIKAZZJONIJIET GĦAL FONDI EWROPEJ MILL-MINISTERU GĦAL GĦAWDEX

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Ewropej u Ugwaljanza: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari 3169 tista' l-Ministru tgħid x'applikazzjonijiet ġodda saru mill-Ministeru għal Għawdex għall-fondi tal-Unjoni Ewropea mill-Baġit 2014-2020?

Għal xiex inhuma l-applikazzjonijiet?

Tista' tgħid f'liema stadju waslu l-applikazzjonijiet, ċjoè jekk ġewx approvati jew le?

F'kull każ, tista' tgħid kemm tħallas s'issa mill-Fondi Ewropej fuq kull proġett jew inizjattiva approvata f'Għawdex mill-istess baġit?

HELENA DALLI: L-aġġornament tat-tabella li kienet impoġġija fuq il-Mejda tal-Kamra fit-tweġiba li ngħatat għall-mistoqsija parlamentari 3169 tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin tat-Tqegħid ta' Karti.

F'din it-tabella hemm indikat in-nefqa li saret s'issa f'dak li jikkonċerna l-lista tal-applikazzjoniet li saru mill-Ministeru għal Għawdex u li ġew approvati għall-Programmi tal-Fondi Ewropej (2014-2020).

MINISTERU GĦAL GĦAWDEX - PERSUNI INGAĠĠATI ĠODDA

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid kemm kien hemm persuni impjegati ġodda, fuq bażi permanenti/kuntratt indefinit jew b'kuntratt definit jew impjegati ingaġġati permezz ta' xi skema tax-xogħol, f'kull dipartiment jew entità li taqa' taħt il-Ministeru tagħha minn Marzu 2013 sal-lum, maqsuma xahar b'xahar u sena b'sena?

Tista' tagħti dan it-tagħrif skont il-grad u l-iskala ta' salarju ta' kull impjegat?

Interpellant li l-informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar u tingħata f'xi seduta oħra.

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jwieġeb il-mistoqsijiet parlamentari 1796, 2497 u 4259 u ċjoè: Jista' l-Prim Ministru jgħid sal-aħħar ta' Frar 2013, kemm kien hemm nies impjegati mas-settur pubbliku (inklużi intrapriżi pubbliċi)?

Kemm minn dawn kienu impjegati full-time?

Kemm minn dawn kienu impjegati fuq bażi part-time?

U kemm minn dawn kienu impjegati b'kuntratt definit?

JOSEPH MUSCAT: It-tagħrif għadu qed jinġabar.

PROJECT PLUS MALTA - PROĠETTI

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid xi proġetti saru minn Projects Plus Malta s'issa minn kemm ilha li twaqqfet u xi proġetti hemm ippjanati li jsiru jew jibdew sal-aħħar tas-sena 2018?

Jista' jgħid kemm minn dawn il-proġetti saru jew huma ppjanati li jsiru ġewwa Għawdex?

Jista' jgħid kemm sewa kull proġett li sar jew se jsir ġewwa Għawdex sal-aħħar tas-sena 2018 u min ħareġ dawn il-flus?

KONRAD MIZZI: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 4555.

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid f'kull dipartiment jew entità li taqa' taħtha, kemm kienet in-nefqa f'materjal stampat minn Marzu 2013 sal-lum, maqsuma xahar b'xahar u sena b'sena?

F'kull każ x'kien l-iskop li għaliha sar l-istampar?

Interpellant li l-informazzjoni mitluba hija kif murija fit-tabella li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin tat- Tqegħid ta' Karti.

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru: B'referenza għall-mistoqsijiet parlamentari 5561, 5172 u 4813 u ċjoè: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk l-Onor.

Robert Arrigo, Membru tal-Oppożizzjoni li jirrappreżenta l-Partit Nazzjonalista għandux impjieg mal-Gvern u/jew ma' entitajiet pubbliċi barra mis-servizz pubbliku?

Peress li l-impjieg fis-settur pubbliku huwa regolat b'artikolu 110 tal-Kostituzzjoni u li kull impjieg ma' kull korp stabbilit bil-Kostituzzjoni jew b'xi liġi jew taħt xi liġi oħra, u ma' kull soċjetà jew korp ieħor li fih il-Gvern ta' Malta, jew xi korp kif intqal qabel, ikollhom sehem biżżejjed biex jikkontrollaw jew li fuqu jkollhom kontroll effettiv, għandu, kemm-il darba dak id-dħul ma jkunx sar wara eżami pubbliku li jkun ġie avżat kif imiss, isir permezz tas-servizz għall-impjegar (jiġifieri Jobsplus jew l-ekwivalenti tiegħu fil-passat)?

Jekk ir-risposta hi fl-affermattiv, jista' l-Prim Ministru jgħid:

a. Kemm ilu ingaġġat dan id-Deputat fis-servizz pubbliku jew f'entitajiet fuq imsemmija u b'liema metodu msemmi fil-Kostituzzjoni;

b. X'kuntratt ta' impjieg/servizz għandu dan id-Deputat u x'inhu d-dħul gross annwali tiegħu; u

c. X'inhi l-kariga u grad li jokkupa llum?

JOSEPH MUSCAT: Ngħarraf lill-Onor.

Robert Arrigo m'għandu ebda tip ta' kuntratt ta' impjieg/servizz fid-dekasteru tal-Uffiċċju tal-Prim Ministru.

L-ONOR.

Frederick Azzopardi, Membru tal-Oppożizzjoni li jirrappreżenta l-Partit Nazzjonalista għandux impjieg mal-Gvern u/jew ma' entitajiet pubbliċi barra mis-servizz pubbliku?

b. X'kuntratt ta' impjieg/servizz għandu dan id-Deputat, kif ukoll x'inhu d-dħul gross annwali tiegħu; u

JOSEPH MUSCAT: Ngħarraf lill-Onor.

Frederick Azzopardi m'għandu ebda tip ta' kuntratt ta' impjieg/servizz fid-dekasteru tal-Uffiċċju tal-Prim Ministru.

L-ONOR.

Jason Azzopardi, Membru tal-Oppożizzjoni li jirrappreżenta l-Partit Nazzjonalista għandux impjieg mal-Gvern u/jew ma' entitajiet pubbliċi barra mis-servizz pubbliku?

b. X'kuntratt ta' impjieg/servizz għandu dan id-Deputat kif ukoll x'inhu d-dħul gross annwali tiegħu; u

JOSEPH MUSCAT: Ngħarraf lill-Onor.

Jason Azzopardi m'għandu ebda tip ta' kuntratt ta' impjieg/servizz fid-dekasteru tal-Uffiċċju tal-Prim Ministru.

L-ONOR.

Ivan Bartolo, Membru tal-Oppożizzjoni li jirrappreżenta l-Partit Nazzjonalista għandux impjieg mal-Gvern u/jew ma' entitajiet pubbliċi barra mis-servizz pubbliku?

Peress li l-impjieg fis-settur pubbliku huwa regolat b'artikolu 110 tal-Kostituzzjoni u li kull impjieg ma' kull korp stabbilit bil-Kostituzzjoni jew b'xi liġi jew taħt xi liġi oħra, u ma' kull soċjetà jew korp ieħor li fih il-Gvern ta' Malta, jew xi korp kif intqal qabel, ikollhom sehem biżżejjed biex jikkontrollaw jew li fuqu jkollhom kontroll effettiv, għandu, kemm-il darba dak id-dħul ma jkunx sar wara eżami pubbliku li jkun ġie avżat kif imiss, isir permezz tas-servizz għall-impjegar (jiġifieri Jobs Plus jew l-ekwivalenti tiegħu fil-passat)?

b. X'kuntratt ta' impjieg/servizz għandu dan id-deputat, kif ukoll x'inhu d-dħul gross annwali tiegħu; u

JOSEPH MUSCAT: Ngħarraf lill-Onor.

Ivan Bartolo m'għandu ebda tip ta' kuntratt ta' impjieg/servizz fid-dekasteru tal-Uffiċċju tal-Prim Ministru.

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru: B'referenza għall-mistoqsijiet parlamentari 5561, 5172 u 4813 u ċjoè: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk l-Onor.

Anthony Bezzina, Membru tal-Oppożizzjoni li jirrappreżenta l-Partit Nazzjonalista għandux impjieg mal-Gvern u/jew ma' entitajiet pubbliċi barra mis-servizz pubbliku?

Jekk ir-risposta hi fl-affermattiv, jista' l-Prim Ministru jgħid:

a. Kemm ilu ingaġġat dan id-Deputat fis-servizz pubbliku jew f'entitajiet fuq imsemmija u b'liema metodu msemmi fil-Kostituzzjoni;

c. X'inhi l-kariga u grad li jokkupa llum?

JOSEPH MUSCAT: Ngħarraf lill-Onor.

Anthony Bezzina m'għandu ebda tip ta' kuntratt ta' impjieg/servizz fid-dekasteru tal-Uffiċċju tal-Prim Ministru.

L-ONOR.

Simon Busuttil, Membru tal-Oppożizzjoni li jirrappreżenta l-Partit Nazzjonalista għandux impjieg mal-Gvern u/jew ma' entitajiet pubbliċi barra mis-servizz pubbliku?

JOSEPH MUSCAT: Ngħarraf lill-Onor.

Simon Busuttil m'għandu ebda tip ta' kuntratt ta' impjieg/servizz fid-dekasteru tal-Uffiċċju tal-Prim Ministru.

STANDARDS NAZZJONALI TAS-SERVIZZI RESIDENZJALI GĦALL-PERSUNI B'DIŻABILITÀ

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jgħid jekk l-iStandards Nazzjonali tad-Djar Residenzjali għall-Persuni b'Diżabilità se jiġux applikati wkoll għall-persuni b'nuqqas ta' saħħa mentali?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li kull proġett residenzjali fil-komunità għal persuni b`nuqqas tas-saħħa mentali jiġi awtorizzat mill-Commission for the Rights of Persons with Disability (CRPD) qabel jinħarġu l-permessi mill-Awtorità tal-Ippjanar, waqt li jsiru spezzjonijiet mid-Dipartiment għar-Regolamentazzjoni tas-Saħħa li japplika standards skont il-liċenzja maħruġa.

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għall-Intern u Sigurtà Nazzjonali: Wara l-inċident barbaru u kundannabli fuq il-pulizija tat-traffiku li d-dettalji dwaru qed jingħataw separatament, jikkonsidra l-Ministru li l-pulizija tat-traffiku jibdew ikunu armati b'arma tan-nar?

MICHAEL FARRUGIA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li għalkemm mhuwiex opportun li tagħrif dwar l-operat tal-Pulizija jiġi mxandar, bħalma dejjem isir il-Pulizija se tagħmel l-evalwazzjoni tagħha sabiex jiġi determinat x'deċiżjonijiet jistgħu jittieħdu f'dan ir-rigward.

TRIBUNAL GĦAS-SERVIZZI FINANZJARJI – APPELLI PENDENTI

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm appelli pendenti quddiem it-Tribunal għas-Servizzi Finanzjarji?

Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra lista tal-appelli pendenti quddiem it-Tribunal għas-Servizzi Finanzjarji u jgħid għal kull wieħed minnhom, f'liema stadju wasal is-smigħ tal-appell?

EDWARD SCICLUNA: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferi l-mistoqsija parlamentari lill-Ministru kkonċernat.

BANK ĊENTRALI TA' MALTA – ĦADDIEMA LI GĦANDHOM ĦATRIET F'BORDIJIET TAL-GVERN U ENTITAJIET PUBBLIĊI

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm ħaddiema tal-Bank Ċentrali ta' Malta li għandhom ħatriet f'bordijiet tal-Gvern u entitajiet pubbliċi oħra?

Jista' l-Ministru jgħid min huma dawn il-ħaddiema, x'kariga jew pożizzjoni għandhom fil-Bank Ċentrali ta' Malta, x'rimunerazzjoni għandhom u jekk humiex eżenti mill-impjieg tagħhom mal-Bank Ċentrali ta' Malta għad-dmirijiet tagħhom f'bordijiet tal-Gvern u entitajiet pubbliċi oħra?

Jista' l-Ministru jgħid x'inhuma l-kriterji biex intgħażlu dawn il-persuni għal dawn il-pożizzjonijiet u xi rwol għandu l-Bank Ċentrali ta' Malta fl-għażla tagħhom?

EDWARD SCICLUNA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-lista tal-impjegati tal-Bank Ċentrali ta' Malta li għandhom ħatriet fuq Bordijiet tal-Gvern u entitajiet pubbliċi tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin tat-Tqegħid ta' Karti.

L-impjegati huma eżentati mill-impjieg tagħhom mal-Bank Ċentrali sabiex ikunu jistgħu jaqdu dmirijiethom fuq il-Bordijiet tal-Gvern u entitajiet pubbliċi sabiex jattendu l-laqgħat tagħhom.

Normalment l-impjegati jpattu għall-ħin mogħti għal xogħol ta' dawn l-entitajiet.

Il-kriterji biex intgħażlu dawn il-persuni huwa determinat mill-kapaċitajiet tal-persuni u l-Bank Ċentrali huwa kkonsultat qabel ma dawn il-persuni jintgħażlu.

Ir-remunerazzjoni hija mogħtija fuq il-merti tal-pożizzjoni u l-Bank Ċentrali m'għandux informazzjoni dwarha għall-persuni kollha msemmija fil-lista li qed titpoġġa fuq il-Mejda.

BANK ĊENTRALI TA' MALTA - SAFAR LI SAR MILL-GVERNATUR U Ż-ŻEWĠ DEPUTATI GVERNATURI

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Finanzi: Jista' l-Ministru jagħti dettalji dwar safar li sar mill-Gvernatur u ż-żewġ Deputati Gvernaturi tal-Bank Ċentrali ta' Malta mis-sena 2013 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari?

Jista' l-Ministru jgħid għal kull waħda mis-safriet, x'kienet il-ħtieġa tas-safra, kemm swiet f'akkomodazzjoni, biljetti tal-ajru, assikurazzjoni, kemm ingħataw allowances, xi spejjeż oħra saru u minn min kienu akkumpanjati?

EDWARD SCICLUNA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin tat-Tqegħid ta' Karti.

Dwar l-assikurazzjoni l-Bank Ċentrali jħallas premium wieħed li jkopri s-safar kollu fuq xogħol uffiċjali li jsir mill-impjegati kollha tal-Bank.

Għalhekk wieħed ma jistax jidentifika l-assikurazzjoni għal kull safra.

BANK ĊENTRALI TA' MALTA - GVERNATUR U Ż-ŻEWĠ DEPUTATI GVERNATURI – LAQGĦAT

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-Gvernatur u xi wieħed miż-żewġ Deputati Gvernaturi tal-Bank Ċentrali ta' Malta qattx kellhom talbiet għal-laqgħa/t ma' uffiċjali, avukati, accountants, awdituri, konsulenti, ħaddiema, diretturi jew azzjonisti tal-bank li dettalji tiegħu qegħdin jingħataw separatament mis-sena 2013 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari?

Jista' l-Ministru jgħid meta u fejn saret din il-laqgħa/t, min f'isem il-Bank Ċentrali ta' Malta kien preżenti għal din il-laqgħa/t, min talab li ssir il-laqgħa u x'kien l-iskop tal-laqgħa?

Jista' l-Ministru jgħid jekk kienx hemm talbiet għal laqgħat li ma ġewx milqugħa u jekk iva x'kienet ir-raġuni għat-talba għal laqgħa, min talab li ssir il-laqgħa u x'kienet ir-raġuni għaliex il-laqgħa ma saritx?

EDWARD SCICLUNA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li qatt ma saret talba għal laqgħa mal-Gvernatur jew ma' kwalunkwe Deputat Gvernatur minn uffiċjali, avukati, accountants, awdituri, konsulenti, impjegati, diretturi jew azzjonisti tal-bank imsemmi fil-mistoqsija.

BANK ĊENTRALI TA' MALTA - GVERNATUR U Ż-ŻEWĠ DEPUTATI GVERNATURI – LAQGĦAT MA' INDIVIDWU

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-Gvernatur u xi wieħed miż-żewġ Deputati Gvernaturi tal-Bank Ċentrali ta' Malta qattx kellhom talbiet għal laqgħat mal-individwu li d-dettalji dwarha qed jingħataw separatament mis-sena 2013 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari?

Jista' l-Ministru jgħid meta u fejn saru dawn il-laqgħa/t, min f'isem il-Bank Ċentrali ta' Malta kien preżenti għal dawn il-laqgħa/t, min talab li jsiru l-laqgħa/t u x'kien l-iskop tal-laqgħa/t?

Jista' l-Ministru jgħid jekk kienx hemm talbiet għal laqgħat li ma ġewx milqugħa u jekk iva x'kienet ir-raġuni għat-talba għal laqgħat, min talab li jsiru l-laqgħa/t u x'kienet ir-raġuni għaliex il-laqgħa/t ma saritx/ma sarux?

EDWARD SCICLUNA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li ma saret ebda talba għal laqgħa mal-Gvernatur jew ma' kwalunkwe Deputat Gvernatur mill-persuna msemmija fil-mistoqsija.

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-Gvernatur u xi wieħed miż-żewġ Deputati Gvernaturi tal-Bank Ċentrali ta' Malta qattx kellhom talbiet għal laqgħat mal-individwu li d-dettalji dwaru qed jingħataw separatament mis-sena 2013 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari?

Jista' l-Ministru jgħid meta u fejn saru dawn il-laqgħat, min f'isem il-Bank Ċentrali ta' Malta kien preżenti għal dawn il-laqgħat, min talab li jsiru dawn il-laqgħat u x'kien l-iskop tal-laqgħat?

Jista' l-Ministru jgħid jekk kienx hemm talbiet għal laqgħat li ma ġewx milqugħa u jekk iva x'kienet ir-raġuni għat-talba għal dawn il-laqgħat, min talab li jsiru l-laqgħat u x'kienet ir-raġuni għaliex il-laqgħat ma sarux?

EDWARD SCICLUNA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fil-15 ta' Mejju 2018, l-individwu kkonċernat talab laqgħa mal-Gvernatur.

Il-laqgħa kienet mitluba f'isem wieħed mill-imsieħba f'joint venture ikkuntrattat mill-Bank Ċentrali ta' Malta fl-4 ta' Settembru 2013 biex iwettqu xogħlijiet f'Binja Laparelli.

Laqgħa f'dan ir-rigward baqgħet ma ġietx stabbilita.

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-bollards li hemm fuq il-bankini fi Triq San Trofimu f'Tas-Sliema sarux bil-permess ta' Transport Malta?

IAN BORG (Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li skont l-arkivji tal-Awtorità tat-Trasport m'hemm l-ebda approvazzjoni għal tali bollards fi Triq San Trofimu f'Tas-Sliema.

DELIMARA – ST PETER'S POOL – XOGĦLIJIET

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx ippjanati xogħlijiet sabiex ikun hemm aċċess aħjar għall-bajja ta' St Peter's Pool f'Delimara?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li Transport Malta qed twettaq diversi xogħlijiet infrastrutturali sabiex ittejjeb il-kwalità ta' għadd ta' toroq li nużaw aktar ta' spiss fis-sajf fosthom toroq li jwasslu għall-bajjiet.

L-ewwel xogħlijiet bdew bil-bini mill-ġdid ta' parti mit-triq tax-xatt tax-Xemxija (Triq il-Pwales), il-konnessjoni ewlenija lejn il-Mellieħa u nħawi oħra tan-naħa ta' fuq tal-pajjiż, fosthom l-Għadira, l-Armier, iċ-Ċirkewwa u l-Marfa.

Dan ix-xogħol issa tlesta u bħalissa qed isir xogħol ta' tiswija urġenti fl-istruttura tal-pont ta' Triq il-Mistra u tiswijiet u asfaltar fit-triq ewlenija bejn ix-Xemxija u l-Mellieħa, inkluż it-telgħa ta' Selmun, aktar 'il fuq f'din l-istess rotta.

Għaddej ukoll ix-xogħol ta' bini mill-ġdid tal-bypass tal-Mellieħa.

Fil-jiem li għaddew tlesta l-bini mill-ġdid tat-toroq li jwasslu għax-xtajta ta' Għar Lapsi, b'investiment ta' aktar minn €0.5 miljun.

Bdew ukoll it-tħejjijiet tal-ewwel fażijiet ta' proġett parzjalment iffinanzjat minn fondi tal-Unjoni Ewropea, sabiex gradwalment jinbnew mill-ġdid it-toroq fil-kampanja li miż-Żejtun iwasslu għal Tas-Silġ, Delimara, Marsaxlokk, Xrobb l-Għaġin, il-Bajja tal-Kalanka, il-Ħofriet u St Peter's Pool.

Dawn it-toroq jinkludu Triq Delimara u Triq Xrobb l-Għaġin, li bejniethom għandhom tul ta' madwar sitt kilometri.

L-ewwel fażijiet ta' dan il-proġett, fil-ġimgħat li ġejjin, se jinkludu t-triq u l-passaġġ tal-mixi li jwasslu għal St Peter's Pool, li f'dawn l-aħħar snin saret waħda mill-aktar bajjiet popolari fin-naħa t'isfel ta' Malta.

Din il-ħidma kollha fl-inħawi taż-Żejtun u Marsaxlokk mistennija tilħaq investiment ta' €1.8 miljun, b'madwar 21,000 metru kwadru ta' asfalt ġdid.

DAR TAL-ANZJANI - KAŻ TA' ANZJANA

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 5753 u jintervjeni biex anzjana li d-dettalji dwarha qed jingħataw separatament u li tinsab f'dar tal-anzjani ssirilha gwardarobba żgħira għaliex il-qraba qed jispiċċaw ġejjin u sejrin bil-ħwejjeġ għax m'għandhomx fejn ippoġġuhom, inkluż ħwejjeġ tas-sajf u tax-xitwa?

Billi din l-anzjana qed tispiċċa bil-ħwejjeġ fuq is-siġġu, huwa possibbli li tinstab soluzzjoni aktar dinjituża billi ssirilha gwardarobba żgħira li kif jien informat diġà saru għal xi anzjani oħrajn?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-anzjana li d-dettalji dwarha qed jingħataw separatament mhijiex residenti fid-dar tal-anzjani msemmija b'mod separat.

Ġentilment nitlob lill-Onor.

Interpellant sabiex jirreferi din il-mistoqsija parlamentari lill-Ministru kkonċernat.

RESIDENZA SAN VINĊENZ DE PAUL - CARERS PROVDUTI MINN KUNTRATTUR

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 5761 u jintervjeni mal-kuntrattur li jipprovdi l-carers fir-Residenza San Vinċenz de Paule peress li l-carers, fosthom nisa li jaħdmu fuq bażi part-time mal-kuntrattur li d-dettalji dwaru qed jingħataw separatament, jixtiequ jaħdmu numru ta' ġranet fil-ġimgħa u minflok qed jingħataw ġurnata waħda biss filwaqt li minflokhom qed jiddaħħlu carers barranin?

Filwaqt li nifhem l-importanza tal-ħaddiema barranin f'ċerti oqsma tal-ekonomija tagħna, ma jaħsibx li l-preċedenza għandha tingħata lill-carers Maltin, li ħafna minnhom huma nisa li jkunu miżżewġin bil-familja u jkunu jistgħu jaħdmu fuq bażi part-time?

Ma jaħsibx il-Ministru li hija ironija li ngħidu li rridu aktar nisa fid-dinja tax-xogħol, imbagħad f'istituzzjoni tal-Gvern stess, il-kuntrattur qed jagħti preferenza lill-ħaddiema barranin fuq dawk Maltin li jkunu informaw il-kuntrattur konċernat kemm jixtiequ jaħdmu imma qed jaħdmu ferm u ferm anqas għax minflokhom qed jiġu mgħajta carers barranin għax-xogħol?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li n-numru ta' carers kull ġurnata jvarja skont ir-raġunijiet imsemmija hawn taħt:

Vacation Leave u Sick Leave tal-ħaddiema tal-kuntrattur;

Vacation Leave u Sick Leave tal-ħaddiema tal-Gvern;

Numru ta' pazjenti li jirrikjedu carer on constant watch;

Numru ta' pazjenti li jirrikjedu carer biex takkumpanjahom fl-ambulanza meta jmorru l-Isptar Mater Dei.

L-ordni ta' preċedenza ta' allokazzjoni tal-carers hija kif spjegat hawn taħt:

Carers fuq bażi full-time u fuq bażi part-time on fixed roster;

Carers fuq bażi part-time by availability;

Carers fuq bażi part-time on fixed roster li jaċċettaw li jaħdmu sigħat addizzjonali;

Carers fuq bażi full-time li jaċċettaw li jaħdmu sigħat addizzjonali bħala overtime.

PBS – XANDIRIET DIRETTI TAL-WORLD CUP

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru ġentilment jgħid jekk il-PBS hux se jxandar il-logħbiet kollha tal-World Cup live?

Jekk iva, jista' jgħid fuq liema channel?

OWEN BONNICI: Bi pjaċir inħabbar li l-Public Broadcasting Services Ltd. se xxandar il-logħbiet kollha tal-World Cup.

Il-logħbiet primarjament se jixxandru live fuq TVM ħlief għal meta l-logħob ikun fit-20:00 u jaħbat mal-bulettin tal-aħbarijiet.

F'dawn iċ-ċirkostanzi l-logħob jiġi mxandar fuq TVM2.

Meta jkun hemm żewġ logħbiet fl-istess ħin, dawn se jixxandru waħda fuq TVM u l-oħra fuq TVM2.

AĠENZIJA AMBJENT MALTA

L-ONOR.

HERMANN SCHIAVONE staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jgħid f'liema stadju wasal it-twaqqif tal-aġenzija Ambjent Malta li t-twaqqif tagħha ġie mħabbar f'Lulju tal-2017?

JOSÈ HERRERA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li t-twaqqif ta' Ambjent Malta jinsab fi stadju avvanzat.

Ħarġu sejħiet għal direttur ġenerali kif ukoll għal żewġ diretturi oħra.

Malli jingħalaq il-proċess tal-għażla tkun tista' tiġi varata Ambjent Malta.

Sadanittant qiegħed jinħoloq ukoll Bord ta' Governanza biex jissorvelja l-operat ta' Ambjent Malta kif ukoll qed jitħejjew il-business plans għal dan id-direttorat ġenerali ġdid.

PROĊESS TAL-APPLIKAZZJONI TAD-DAR TAL-ANZJANI FL-IMQABBA

L-ONOR.

HERMANN SCHIAVONE staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jagħti dettalji dwar il-proċess tal-applikazzjoni tad-Dar tal-Anzjani fl-Imqabba?

Peress li saru oġġezzjonijiet kbar mir-residenti dwar is-sit propost, jista' l-Ministru jgħid jekk humiex qed jiġu kkonsidrati siti alternattivi?

OWEN BONNICI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li dan il-proġett qed jitmexxa minn Projects Malta.

Għaldaqstant nitolbu jirreferi din il-mistoqsija parlamentari lill-Ministru konċernat.

BIRŻEBBUĠA – PROĠETT TA' MANUTENZJONI U TA' TISBIĦ FIL-HOUSING ESTATES

L-ONOR.

STEFAN ZRINZO AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jgħarraf lill-Kamra jekk hemmx maħsub proġett ta' manutenzjoni u ta' tisbiħ fil-Housing Estates f'Birżebbuġa?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-Kunsill Lokali ta' Birżebbuġa bbenefika mill-Iskema 2 – Manutenzjoni tal-komun fil-binjiet tal-Gvern fl-2015 b'erba' blokki.

Il-blokok li bbenefikaw minn skema 2 huma:

Blk B, Triq San Franġisk

Fil-ġimgħat li ġejjin se jiġi ffirmat ukoll il-ftehim ma' Blokk 2, Triq tal-Ġebel, Birżebbuġa.

ĦAL KIRKOP – PROĠETT TA' MANUTENZJONI U TA' TISBIĦ FIL-HOUSING ESTATES

L-ONOR.

STEFAN ZRINZO AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jgħarraf lill-Kamra jekk hemmx maħsub proġett ta' manutenzjoni u ta' tisbiħ fil-Housing Estates f'Ħal Kirkop?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-Kunsill Lokali ta' Ħal Kirkop ibbenefika mill-Iskema 2 – Manutenzjoni tal-Komun fil-Binjiet tal-Gvern b'erba' blokki fl-2016 u żewġ blokki fl-2017.

Preżentement għadu għaddej ix-xogħol fuq l-aħħar żewġ blokki:

Blk B, Misraħ Jeremy Boissevain, Qasam tal-Menħir, Kirkop – ix-xogħol kważi lest.

Blk E, Qasam tal-Menħir, Kirkop – ix-xogħol għadu għaddej.

Il-blokki kollha msemmija li bbenefikaw taħt Skema 2 huma:

Blk 3, Binja Ġublew tal-Fidda 1964 – 1989.

Blk B, Misraħ Jeremy Boissevain, Qasam tal-Menħir.

Blk D, Misraħ Jeremy Boissevain, Qasam tal-Menħir.

Blk E, Qasam tal-Menħir.

ŻURRIEQ – PROĠETT TA' MANUTENZJONI U TA' TISBIĦ FIL-HOUSING ESTATES

L-ONOR.

STEFAN ZRINZO AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jgħarraf lill-Kamra jekk hemmx maħsub proġett ta' manutenzjoni u ta' tisbiħ fuq binjiet tal-housing fiż-Żurrieq?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-Kunsill Lokali taż-Żurrieq ibbenefika mill-Iskema 2 – Manutenzjoni tal-Komun fil-Binjiet tal-Gvern b'erba' blokki fl-2015 u blokka waħda fl-2016.

Preżentement għadu għaddej ix-xogħol f'Ent A, Binja Nigret, Triq il-Widnet il-Baħar, Żurrieq fejn ix-xogħol wasal fil-fażi finali.

Erba' blokki oħra se jkunu qed jibbenefikaw mill-iskema tal-ERDF.

Il-blokok kollha li pparteċipaw taħt Skema 2 huma dawn:

Blk B, Binja Nigret, Żurrieq.

Blk 1, Triq ir-Rettur Dun Salv Farrugia, Żurrieq.

Ent D, Binja Nigret, Triq Widnet il-Baħar, Żurrieq.

Ent C, Binja Nigret, Triq Widnet il-Baħar, Żurrieq.

Ent A, Binja Nigret, Triq Widnet il-Baħar, Żurrieq.

Mill-banda l-oħra, l-blokok li se jkunu qed jipparteċipaw taħt l-iskema ERDF huma:

Blk G, Wesgħa Franġisk Bugeja, Żurrieq.

IMQABBA – PROĠETT TA' MANUTENZJONI U TA' TISBIĦ FIL-HOUSING ESTATES

L-ONOR.

STEFAN ZRINZO AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jgħarraf lill-Kamra jekk hemmx maħsub proġett ta' manutenzjoni u ta' tisbiħ fuq binjiet ta' housing fl-Imqabba?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-Kunsill Lokali tal-Imqabba se jibbenefika mill-Iskema 2 – Manutenzjoni tal-komun fil-binjiet tal-Gvern f'żewġ blokki fejn fil-ġranet li ġejjin se jiġi ffirmat il-ftehim bejn il-Kunsill Lokali tal-Imqabba u l-Awtorità tad-Djar u dak bejn l-Awtorità tad-Djar u l-Assoċajazzjoni tar-Residenti.

Il-blokok li se jkunu qed jibbenefikaw huma dawn:

Blk B, Binja Ħarriġiet, Triq il-Ħarriġiet, Imqabba.

27, Ent C, Binja Ħarriġiet, Triq il-

Barrieri, Imqabba.

IS-SIĠĠIEWI – TRIQ SALVU CURSO U TREJQET L-ANĠLI – ĦAJT TA' LQUGĦ

L-ONOR.

RYAN CALLUS staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari 5674, jista' l-Ministru jitlob studju sabiex titwessa' l-parti tat-triq bejn Trejqet l-Anġli u Triq Salvu Curso fis-Siġġiewi minħabba numru ta' inċidenti li seħħew, b'karozza taqa' f'għalqa?

IAN BORG: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għall-istess tweġiba diġà mogħtija fuq mistoqsija parlamentari 5674 f'seduta 111 li din il-mistoqsija parlamentari tiġi riferuta lill-Ministeru responsabbli mill-Kunsilli Lokali.

SPTAR MONTE CARMELI – AVVELENAMENT TAL-IKEL

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: B'referenza għall-Press Release li ħareġ il-Ministeru għas-Saħħa fuq allegat każ ta' avvelenament tal-ikel li ġie kkonsmat mit-tobba tal-Isptar Monte Carmeli fil-weekend tas-27 ta' April 2018, jista' d-Deputat Prim Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tar-rapport tal-investigazzjoni kif ukoll kopja tar-riżultati tal-kampjuni li ttieħdu?

Jista' jgħid x'azzjonijiet se jittieħdu f'każ li tinstab xi ħaġa ħażina?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li mis-27 sat-28 ta' April ġie organizzat avveniment għat-tobba tal-Isptar Monte Carmeli, fejn attendew 47 persuna.

17 milli attendew żviluppalhom gastroenterite wara li kkonsmaw ikel li kien ġie ordnat minn kumpanija tal-outside catering u li kien servut waqt dan l-istess avveniment.

Wieħed mill-każijiet kellu jittieħed għal kura fl-Isptar Mater Dei.

Is-sintomi ma damux aktar minn jumejn.

Immedjatament uffiċjali għas-saħħa ambjentali ssejħu sabiex jibdew l-investigazzjonijiet neċessarji waqt li numru ta' pazjenti pprovdew kampjun tal-ippurgar tagħhom iżda ma ġie iżolat l-ebda mikrobu.

Saru diversi spezzjonijiet kemm fil-post fejn ġie offrut tali ikel kif ukoll ġewwa l-istabbilimenti fejn ġie ppreparat l-ikel.

Waqt l-imsemmija spezzjonijiet ġew elevati numru ta' kampjuni tal-ikel li seta' kien involut fil-każ indikat kif ukoll ittieħdu swabs.

Madanakollu t-testijiet mikrobijoloġiċi kollha rriżultaw fin-negattiv.