DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

It-Tnejn, 29 ta' Ottubru 2018

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

It-Tnejn, 29 ta' Ottubru 2018

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fis-Sala tal-Parlament,

il-Belt Valletta, fis-6.02 p.m.

It-Tnejn, 29 ta' Ottubru 2018

Il-Minuti tas-Seduta Nru 148, li saret fl-24 ta' Ottubru 2018, ġew ikkonfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

MINISTERU GĦALL-ĠUSTIZZJA, KULTURA U GVERN LOKALI – INFIQ FUQ FESTINI, RIĊEVIMENTI, IKLIET EĊĊ.

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet in-nefqa f'kull entità li għaliha hu responsabbli f'festini, parties, riċevimenti, ikliet u xiri ta' alkoħol u simili mill-2013, sena b'sena, sad-data li fiha tkun imwieġba din l-interpellanza?

OWEN BONNICI (Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali): L-informazzjoni qed tinġabar.

L-ISPEAKER (Onor. Anġlu Farrugia): L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Fl-aħħar jiem, tħabbar il-programm ta' riġenerazzjoni għall-Kottonera.

Jista' l-Ministru jispjega lill-Kamra dwar fiex se jkun qed jikkonsisti dan il-proġett?

Wara li tħabbret din l-istrateġija, x'se jkun il-pass li jmiss?

OWEN BONNICI: Sur President, huwa ta' sodisfazzjon li f'din il-Kamra qed nwieġeb dwar din il-mistoqsija.

Dan għaliex, fejn tidħol riġenerazzjoni, aħna għandna diġà esperjenza ta' riġenerazzjoni ta' parti mill-pajjiż li hija għall-qalb kulħadd, li hija l-Belt Valletta.

Nemmen li l-Onor.

Interpellant jaqbel miegħi li jekk kien hemm żona fil-pajjiż li fl-aħħar snin tiġi riġenerata mill-qiegħ, hija proprju l-Belt Valletta.

Għalhekk, aħna nistgħu nibnu fuq din l-esperjenza li kellna sabiex nirriġeneraw żona oħra f'dan il-pajjiż, li hija l-Kottonera.

Jekk hemm żona li tixbah ħafna lill-Belt Valletta hija l-Kottonera, fis-sens li tagħti fuq il-Port bħalma tagħti l-Belt Valletta, għandha dimensjoni storika bħalma għandha l-Belt Valletta u hija intimament konnessa mal-Ordni tal-Kavallieri ta' San Ġwann bħall-Belt Valletta.

Hemm ħafna similitudnijiet u tixbihat.

Naħseb li meta rajna dak li għamilna fil-Belt Valletta, stajna mbagħad nagħmlu l-istess ħaġa fejn tidħol il-Kottonera.

Għalhekk, ittieħdet id-deċiżjoni li jkun hemm persuna inkarigata minn din ir-riġerazzjoni, li huwa l-Onor.

Glenn Bedingfield, li nsellimlu minn hawnhekk, li immedjatament daħal f'taħdidiet ma' diversi awtoritajiet.

Dan il-proġett huwa riżultat ta' ħafna xogħol li sar ma' diversi entitajiet, fosthom mal-Planning Authority (PA), fejn insellem lis-Segretarju Parlamentari Chris Agius, li hu wkoll mill-Kottonera, li tana kontribut importanti.

Insellem lill-Ministru Ian Borg u lis-Sur Johann Buttigieg, li huwa ċ-Chairperson tal-PA, li flimkien għamilna biċċa xogħol tajba ħafna.

Ninsab konvint li aktar ma dan il-pjan jidħol fis-seħħ, aktar ir-residenti tal-Kottonera se jkunu qed jaraw il-ġid li joħroġ minn dan il-pjan.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

HERMANN SCHIAVONE: Sur President, matul din is-sena, kien hemm diversi inizjattivi mill-Ministeru li jaqa' fir-responsabbiltà tal-Ministru biex ngħinu lill-għaqdiet kulturali, speċjalment soċjetajiet mużikali, każini tal-baned u għaqdiet pirotekniċi.

Għas-sena d-dieħla, il-Ministeru qiegħed jaħseb f'xi inizjattivi dwar kif se nkunu qed ngħinu lill-għaqdiet mużikali, speċjalment dawk fin-naħa t'isfel ta' Malta?

OWEN BONNICI: Sur President, qabel ma nirrispondi għal din il-mistoqsija, nixtieq nirringrazzja lill-Onor.

Hermann Schiavone, għaliex flimkien, jien u hu, ħdimna fuq Liġi li għandha l-għan li tgħin lill-każini tal-baned meta jkunu ffaċċjati b'kawża fil-Qorti fuq żgumbrament.

L-Onor.

Interpellant kien ta' għajnuna kbira biex ikollna kunsens f'dan il-Parlament dwar din il-Liġi.

Fil-fatt, ftit tal-jiem ilu, doqna għall-ewwel darba l-benefiċċju ta' din il-Liġi, meta l-banda Stella Maris ta' Tas-Sliema ġiet litteralment salvata abbażi tal-Liġi l-ġdida li aħna daħħalna fis-seħħ.

L-ikbar konfort tiegħi huwa li meta għamilna din il-Liġi kien hawn kunsens taż-żewġ naħat.

Però, ix-xogħol li għamilna biex immexxu 'l quddiem il-każini tal-baned ma kienx biss fir-rigward ta' dik il-Liġi, imma anke bi skemi apposta li ħriġna.

Mhuwiex biss il-Ministeru tiegħi li joħroġ skemi għall-għajnuniet tas-soċjetajiet mużikali.

Insemmi, pereżempju, il-Ministru Helena Dalli li tgħin fejn jidħlu l-organizzazzjonijiet volontarji.

Insemmi lis-Segretarju Parlamentari Clifton Grima li bl-istess mod, jgħin fit-tagħlim tal-mużika kif ukoll lil lis-Segretarju Parlamentari Anthony Agius Decelis, li qed jipprova joħloq il-konċett ta' festi inklużivi.

Kif tista' tara, il-Gvern kollu jipprova jgħin lis-soċjetajiet mużikali.

Min-naħa tal-Ministeru tiegħi, aħna ngħinu fuq żewġ livelli; l-ewwel nett, aħna ngħinu fejn jidħol restawr ta' affarijiet patrimonjali.

Kif nafu, il-każini mimlijin b'affarijiet storiċi, fejn aħna ngħinu billi nagħtu l-għajnuniet biex isir ir-restawr.

It-tieni nett, ngħinu wkoll fejn jidħlu l-fondi speċjalizzati.

Pereżempju, jekk inti għandek il-fond biex jgħin lill-artisti jsiefru barra minn Malta, sintendi l-bandisti japplikaw u jieħdu fondi biex isiefru wkoll.

Jekk għandna skema biex ngħinu lill-artisti tagħna fil-proġetti kbar, bħalma hija l-Arts Fund, jistgħu japplikaw il-baned ukoll biex jieħdu l-għajnuniet minn dan il-fond.

L-aħħar niċċa ta' għajnuna li nagħtu hija fir-rigward tal-kmamar tan-nar.

Forsi wieħed jgħidli li l-mistoqsija kienet fuq il-baned u mhux fuq il-kmamar tan-nar.

Però, nafu li dawn huma intimament konnessi u hawn xi kmamar tan-nar li huma proprjetà tal-każini mużikali.

L-Onor.

Interpellant jaf daqsi x'qed ngħid!

Dawn ukoll ingħataw għajnuniet u jien kuntent ħafna li fil-Baġit li nqara l-ġimgħa l-oħra, hemm line item apposta għall-għajnuniet biex insaħħu s-sigurtà fil-kmamar tan-nar.

Ninforma lill-Onor.

Interpellant li se nkomplu għaddejjin bir-ritmu li qbadna s-sena l-oħra biex ngħinu aktar lill-għaqdiet mużikali Maltin sabiex ikomplu jagħmlu l-ġid f'dan il-pajjiż.

L-ISPEAKER: L-Onor.

Edward Zammit Lewis, mistoqsija supplimentari.

EDWARD ZAMMIT LEWIS: Rigward il-Qrati, hemm sfida li ilha għaddejja għexieren ta' snin.

Meta naslu fl-istadju ta' appell superjuri, li huwa appell bi tliet imħallfin, fejn solitament ikun ippresedut mill-Prim Imħallef u jkun hemm appelli mill-Prim Awla tal-Qorti Ċivili, ħafna drabi, l-appell idum tliet snin jew aktar biex jiġi appuntat l-appell.

Dan l-aħħar, l-eks Prim Imħallef tkellem dwar is-saltna tad-dritt, però nesa dan il-punt importanti.

Persuna li tkun għamlet suċċess u rebħet kawża, trid tagħmel tliet snin jew aktar biex jinqata' appell.

Din hija xi ħaġa relatata mas-saltna tad-dritt, għax tolqot lin-nies.

Naf li l-Ministru daħal f'din is-sitwazzjoni u qed jipprova jindirizzaha.

Jista' l-Ministru jgħid x'inhuma l-miżuri li ttieħdu f'dan ir-rigward biex inserrħu ras in-nies li meta tinqata' sentenza, l-appell ċivili ma jdumx tliet snin biex jiġi appuntat?

OWEN BONNICI: Sur President, se nagħmel żewġ punti.

L-ewwel nett, irrid ngħid li l-Onor.

Interpellant għandu raġun!

Fil-fehma tiegħi, fis-settur ċivili, irnexxielna ntejbu drastikament l-effiċjenza kullimkien.

Biss, fejn jidħlu l-appelli superjuri, għad fadal x'nagħmlu.

It-tieni nett, irrid nikkwalifika ftit dak li qed jgħid l-Onor.

Mhux kull appell superjuri jdum tliet snin.

Hemm appelli superjuri li għandhom indoli kostituzzjonali, bħal kawżi tad-drittijiet tal-bniedem, li jgħaġġlu, tant li llum kellna kawża deċiża f'dan ir-rigward.

Mhux il-ħsieb tiegħi li nidħol fil-meritu tal-każ, għaliex fejn jidħlu sentenzi tal-Qrati, kemm jista' jkun, nipprova ma nikkummentax.

Ħafna drabi, il-ġurnalisti jistaqsuni dwar sentenzi tal-Qorti u kull darba ngħidilhom li jien irrid noqgħod attent kif nitkellem.

Però, nista' ngħid li llum, kellna sentenza tal-Qorti Kostituzzjoni bi tliet imħallfin ta' każ li mhux inqata' tliet snin ilu, imma tliet snin ilu, lanqas biss kien beda!

Hemm ħafna kawżi fejn l-appell ma jdumx tliet snin bħal, pereżempju, ftit ilu, kellna kawża relatata mal-finanzjament tal-partiti.

Hemm ukoll il-kawżi li ngħidulhom fast track, bħal separazzjonijiet ċivili, kawżi ta' appelli tal-fondi Ewropej u proġetti kapitali, fost l-oħrajn.

Dawn kollha huma appelli superjuri li jgħaġġlu.

Hawn nixtieq nirringrazzja lill-imħallfin li jpoġġu fil-Qorti tal-Appell Superjuri, li fejn jidħlu l-kawżi fast track, dawn verament qed jgħaġġlu!

Kull Ministru, b'xi mod, għadda minn tali esperjenza, f'kawżi ta' tender tal-Unjoni Ewropea jew fondi.

Kollha jgħidulek li s-sistema qed taħdem u f'erba' xhur ikollhom sentenza.

Il-problema hija fil-kumplament tal-kawżi.

Għandna din is-sistema fejn dak li huwa fast track għaddej b'ritmu mgħaġġel, però qed iħallas għalih dak li mhux fast track li qed ikollu jistenna.

Din hija inġustizzja!

X'għamilna aħna biex nipprovaw insewwu din l-inġustizzja, Sur President.

Ħloqna sede oħra tal-Qorti tal-Appell Superjuri.

Illum, minflok ma hemm żewġt ikmamar tal-Qorti tal-Appell Superjuri, issa għandna tlieta.

L-innovazzjoni hija li t-tielet sede tal-Qorti tal-Appell Superjuri ma jippresedihiex il-Prim Imħallef.

Dan għaliex il-Prim Imħallef għandu limitu ta' kemm jista' jisma' seduti.

Ovvjament, il-Prim Imħallef ma jistax jinqasam fi tnejn.

F'ħin partikolari tista' tkun biss f'post wieħed.

Għalhekk ħloqna din l-idea li jkun hemm sede oħra tal-Qorti tal-Appell Superjuri, ippreseduta minn ta' wara l-Prim Imħallef, li huwa l-Imħallef Giannino Caruana Demajo.

B'hekk, għall-ewwel darba fl-istorja legali ta' pajjiżna, għandna l-Qorti tal-Appell Superjuri f'kamra li mhijiex ippreseduta mill-Prim Imħallef sedenti.

Il-vantaġġ huwa li hekk il-kawżi se jgħaġġlu aktar, għaliex il-kju se jinqasam mhux fuq żewġ karozzi, imma fuq tlieta!

L-iżvantaġġ huwa li meta inti ma jkollokx il-Prim Imħallef kullimkien, jista' jkollok ċirkostanza fejn fuq l-istess punt legali, Qorti partikolari taqta' mod u Qorti oħra taqta' mod ieħor.

Għalhekk, biex insolvu dik il-problema, hemm il-ftehim li l-Prim Imħallef, li nirringrazzjah talli aċċetta dan il-ftehim, jagħżel lil min jassenja x-xogħol u min joqgħod fil-Qorti tal-Appell u mhux jien.

B'hekk, it-tielet sede tal-Qorti tal-Appell Superjuri taqta' dejjem l-istess kawżi u ma jkunx hemm tħarbit ta' ġurisprudenza.

Din is-sede ppreseduta mill-Imħallef Caruana Demajo se taqta' kawżi ta' spoll u ta' manutenzjoni, li huma kawżi repetettivi, però huma importanti.

Jekk jien għandi kawża ta' spoll, ovvjament, għalija hija importanti ħafna.

Veru li l-ispoll huwa suġġett li konna nitgħallmuh fl-ewwel sena tal-liġi, u jekk jiġi student biex tgħallmu l-prattika, l-ewwel ma tgħallmu huwa l-ispoll.

Però, dawn il-kawżi pussessorji li qed isemmi l-Onor.

Interpellant, huma kawżi importanti għan-nies.

Għalhekk, dawn it-tip ta' kawżi qed jiġu mismgħuha mit-tielet sede.

Qed insemmi dan l-eżempju biex infiehem li b'dan l-arranġament ipprovajna ntaffu mid-dwejjaq li joħroġ meta jkollok Qorti tal-appell ippreseduta minn persuna differenti.

Nemmen li dan se jkun ta' għajnuna u ninsab pożittiv li sena oħra, meta nħarsu lura, se naraw li bis-saħħa ta' din it-tielet sede, il-waiting time ikun naqas ħafna.

L-ISPEAKER: L-Onor.

Jason Azzopardi, mistoqsija supplimentari.

JASON AZZOPARDI: Se mmur lura għall-mistoqsija oriġinali, li kienet dwar nefqa f'festini f'kull entità li taqa' taħt ir-responsabbiltà tal-Ministru Owen Bonnici, liema mistoqsija saret tmien xhur ilu.

X'inhija r-raġuni li wara tmien xhur, ir-risposta hija li l-informazzjoni għadha qed tinġabar?

Jista' l-Ministru ġentilment jindika perjodu sa meta se tkun miġbura din l-informazzjoni?

OWEN BONNICI: L-Onor.

Interpellant, bħali wkoll, kien serva ta' Ministru u allura jaf x'qed ngħid.

Meta ġietni l-informazzjoni għal din il-mistoqsija, intbaħt li kont ingħatajt informazzjoni fuq uħud mill-entitajiet, imma mhux fuq kollha.

Minn analiżi li għamilt qabel ma ffirmajt il-mistoqsija parlamentari, rajt li flok ma tawni l-informazzjoni fuq l-entitajiet kollha, tawni informazzjoni fuq uħud minnhom.

Jien responsabbli ta' aktar minn 20 entità, mill-Qorti sal-Kunsill tal-Arti, il-PBS, is-Sovrintendenza tal-Patrimonju Kulturali, id-Dipartiment tat-Tindif u l-Kunsilli Lokali, fost l-oħrajn.

Din hija lista twila ħafna.

Meta rajt li ma kellix l-informazzjoni kollha, kelli żewġ għażliet, jew li niġi hawn b'nofs informazzjoni, jew li nitlob lin-nies taċ-Ċivil li jieħdu ħsieb li jgħadduli l-informazzjoni kollha.

Din hija r-raġuni li ma ġejtx hawnhekk bir-risposta.

Nagħti l-impenn tiegħi li personalment se nara li għalkemm il-lista ta' entitajiet hija twila ħafna u x-xogħol involut huwa enormi, se nara li tinġabar l-informazzjoni kollha.

Hawn, bl-ebda mod ma qed nikkritika lin-nies taċ-Ċivil.

Il-mistoqsija tal-Onor.

Interpellant hija ġustifikata u għandu dritt jitlobha, però hija talba li tiġġenera ħafna xogħol.

Hawnhekk talabni informazzjoni dwar kull nefqa ta' kull entità u ta' kull dipartiment li jaqa' taħt ir-responsabbiltà tiegħi ta' xorb, ikliet u riċevimenti, fost l-oħrajn.

Dan huwa proċess li jieħu x-xogħol, għax l-Onor.

Interpellant inkluda wkoll is-sena kurrenti.

Kieku l-mistoqsija kienet sal-2017, kienet tkun aktar faċli li tinġabar l-informazzjoni.

Nerġa' ngħid li l-Onor.

Interpellant għandu dritt jitlob din l-informazzjoni, u għalhekk se nara li l-informazzjoni tingħata kemm jista' jkun malajr.

L-ISPEAKER: L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Sur President, fl-ewwel mistoqsija supplimentari staqsejt lill-Ministru dwar l-istrateġija għall-Kottonera.

Kif nafu, il-Kottonera jeħtiġilha ħafna restawr, speċjalment fis-swar sbieħ li hemm mal-Kottonera, kif ukoll il-parti li tagħti għal fuq Għajn Dwieli u l-Fgura.

Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx pjanijiet li jsir restawr, mhux biss tas-swar, iżda anke ta' diversi bini storiku ieħor li hemm fil-Kottonera?

OWEN BONNICI: Sur President, jekk hemm settur li nieħu gost nara x-xogħol li sar fih huwa propju l-qasam tar-restawr.

Dan huwa settur li jiġġenera ħafna investiment kapitali, tant li tista' ssejjaħlu investiment miljunarju.

Żgur li kulħadd f'din il-Kamra mar il-Waterfront.

Ir-restawr fuq dik in-naqra sur fit-Telgħa tal-Kurċifiss sewa' €1.5 miljun.

Immaġina xi spiża miljunarja hemm fuq dan ix-xogħol ta' restawr!

Jien niftaħar ngħid li minkejja li dan huwa settur li jattira tenders waħda wara l-oħra, qatt ma kien hemm dell jew nitfa ta' kontroversja dwaru!

La kien hemm u lanqas se jkun hemm!

Id-Direttorat tar-Restawr huwa direttorat serju, li jagħmel ħafna xogħol bl-aħjar mod possibbli.

Ninsab kuntent ħafna li qed isir dan ix-xogħol li semma l-Onor.

Interpellant u nista' ngħid li se jsir aktar xogħol.

Naħseb li l-Kottonera hija waħda mill-aktar ġojjelli sbieħ li għandna f'pajjiżna u għalhekk irridu naraw li nkomplu ninvestu f'aktar tisbiħ.

Waħda mid-deċiżjonijiet li ħadna wara l-elezzjoni kienet li l-Unit tal-proġetti ta' riġenerazzjoni li kien taħt il-Ministeru tat-Trasport, fejn hemm numru ta' esperti fir-restawr, ingħaqad mad-Direttorat tar-Restawr.

Qabel dan il-Unit kien mal-Ministeru tat-Trasport u wara l-elezzjoni ġie mad-Direttorat tar-Restawr.

Dan huwa Unit żgħir immexxi mill-Perit Mireille Fsadni, li hija perit tal-affari tagħha ħafna.

Jien stajt nilloka dan il-Unit x'imkien ieħor, imma ħadna id-deċiżjoni li jiġi illokat il-Kottonera.

Jidhirli li l-Kottonera jixirqilha unit ta' esperti biex jaħdmu fuq ir-restawr tal-Kottonera.

Dan il-Unit, immexxi mill-Perit Mireille Fsadni qed jaħdem id f'id mal-Fondazzjoni għall-Kottonera sabiex isir proċess ta' restawr, li diġà beda, f'diversi partijiet fil-Kottonera.

Hawn irrid ngħid ukoll li l-aktar sieħeb li għandna relazzjoni tajba miegħu fil-Kottonera huwa l-Kleru.

Forsi wieħed jgħidli: Il-Kleru kif jidħol fir-restawr fil-Kottonera?

Tiskanta li l-Kleru fil-Kottonera huwa probbabilment wieħed mill-istakeholders b'saħħithom li jagħmlu ħidma sabiex iressqu ġid lejn il-Kottonera.

Nixtieq nirringrazzjahom ta' dan, għaliex flimkien magħhom għamilna proġetti, bħal fil-knejjes u anke f'postijiet ta' patrimonju storiku ieħor.

Naħseb li l-knejjes kollha tal-Kottonera misshom xi tip ta' għajnuna ta' restawr.

Nagħti l-impenn li bħala Gvern se nkomplu ngħinu biex il-Kottonera tkompli timxi 'l quddiem.

Bl-istess mod li għamilna restawr enormi f'ħafna postijiet fil-Belt Valletta, irridu naraw li anke l-Kottonera tqum fuq saqajha aktar milli diġà qamet.

L-ISPEAKER: L-Onor.

Toni Bezzina, mistoqsija supplimentari.

TONI BEZZINA: Ilbieraħ ħarġet aħbar fuq gazzetta lokali li sitt lokalitajiet tnaqqsulhom il-fondi tad-Development Planning Fund li kienu allokati għalihom.

Jista' l-Ministru jgħid jekk il-Ministeru tiegħu kienx ikkonsultat dwar dan it-tnaqqis?

Il-kunsilli lokali partikolari kienu ikkonsultati dwar din l-azzjoni?

OWEN BONNICI: Sur President, irrid ngħid li fejn jidħol ix-xogħol mal-Planning Authority (PA), ir-relazzjoni li hemm bejn il-PA u l-Ministeru hija tajba waħda.

Mhux dejjem naqblu fuq kollox, speċjalment meta tqis li jien nieħu ħsieb is-settur patrimonjali u s-sovrintendenza tal-partimonju storiku.

Ġieli naqblu u ġieli le, però għandna linja ta' komunikazzjoni tajba.

Rigward is-suġġett li qed isemmi l-Onor.

Interpellant, nitolbu jagħmilli l-mistoqsija bil-miktub ħalli nkun nista' nagħtih l-informazzjoni kollha li hija disponibbli għalija.

Nissuġerixxi wkoll li l-mistoqsija ssir lill-Ministeru relattiv, sabiex l-Onor.

Interpellant ikollu l-aktar informazzjoni possibbli.

L-ISPEAKER: L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Sur President, dan l-aħħar saret l-ewwel installazzjoni minn artist barrani fil-Malta International Contemporary Arts Space (MICAS).

Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra dwar x'inhuma l-pjanijiet għall-futur?

X'tip ta' installazzjonijiet isiru f'dan il-post kulturali f'pajjiżna?

OWEN BONNICI: Sur President, naħseb li jekk hemm proġett li verament huwa sabiħ huwa proprju l-proġett tal-MICAS.

Nixtieq li l-Onor.

Membri jkollhom l-opportunità li jittawlu ftit fil-ġnien tal-Milorda, li qiegħed fit-tela' ta' Sa Maison.

Meta tiġi bil-karozza lejn il-Belt tista' tinnota r-restawr estensiv u impekkabbli li qed isir fuq dawn is-swar.

F'dak il-ġnien hemm l-ewwel installazzjoni ta' Ugo Rondinone, artist internazzjonali, magħruf mad-dinja kollha.

L-idea hija li dik iż-żona ta' dak il-bastjun tkun ċentru ta' arti kontemporanja, fejn ikun hemm installazzjonijiet ta' artisti Maltin u barranin.

Il-medda hija kbira ħafna, għalhekk dan huwa proġett mifrux fuq numru ta' snin.

Huwa proġett eċċitanti ħafna li m'għandix dubju li se jagħmel differenza għas-settur kulturali.

Infakkar ukoll li l-prijorità tagħna għal din is-sena hija l-ftuħ tal-Mużew MUŻA, li jekk Alla jrid, se jkun qed jinfetaħ fil-jiem li ġejjin.

Eżatt kif jiftaħ il-MUŻA, il-focus se tkun fuq il-proġett tal-MICAS.

Ma ninsewx ukoll li l-Ministeru tiegħi qed jaħdem ukoll fuq żewġ proġetti kulturali maġġuri.

M'aħniex qed nitkellmu tant dwarhom biex niffokaw fuq il-MUŻA.

Dawn huma l-villaġġ tal-Karnival, fejn ix-xogħol miexi ġmielu, minkejja li dejjem tiskopri xi ħaġa ġdida.

Hemm ukoll il-proġett fuq ir-rock hub, li se jkun qed jagħmel ħafna ġid għas-settur kulturali.

Biex nirrikapitola, l-ewwel prijorità, wara li jiftaħ il-MUŻA fil-jiem li ġejjin se tkun fuq il-MICAS.

Proġett ieħor li rrid insemmi huwa r-reġenerazzjoni tal-Palazz tal-Gran Mastru fil-Belt Valletta, fejn qabel kien hemm il-Parlament.

Dan huwa proġett ieħor iffinanzjat b'fondi Ewropej li se jagħmel bidla mill-qiegħ f'dan il-Palazz li tant huwa għal qalbna.

L-ISPEAKER: L-Onor.

Il-Ministru jaf li bħalissa fil-foss taċ-Ċittadella t'Għawdex qed isir xogħol fuq ħajt li huwa proprjetà tal-Gvern minn azjenda kummerċjali b'mod mgħaġġel u b'tali mod u manjiera li fil-foss ta' Għawdex se jittieħdu drittijiet ta' terzi.

Jidher li l-applikant jista' anke jestendi l-kummerċ tiegħu fil-foss stess.

Naf li s-Sovrintendenza ma oġġezzjonatx mal-PA, imma għad fadal iċ-ċans li tittieħed azzjoni.

Jidher li l-applikazzjoni saret b'abbuż jew b'qerq ta' informazzjoni.

Jista' l-Ministru jgħid jekk is-Sovrintendenza hux se tieħu azzjoni dwar dan?

OWEN BONNICI: Sur President, jien għandi fiduċja fis-Suprentendent tal-Partimonju Kulturali, li huwa s-Sur Magro Conti, bniedem integru immens.

Għandi fiduċja fil-ġudizzju tiegħu, kif naħseb li għandu wkoll l-Onor.

M'għandix dubju li s-Sur Magro Conti jittratta kull każ bl-aħjar mod, inkluż il-każ li qed isemmi l-Onor.

Interpellant, sabiex jiġi salvagwardjat il-patrimonju storiku.

Inċidentalment, illum nidejna esebizzjoni dwar xogħol ta' sejbiet li nstabu waqt żewġ spezzjonijiet tas-Sovrintendenza, waħda fl-Imdina u l-oħra f'Ħal Safi.

Ħafna drabi, in-nies jaqraw li, pereżempju, ix-xogħol fuq triq waqaf għax hemm tas-Sovrintendenza – in-nies isejħulhom tal-Heritage - li qed jagħmlu l-verifiki tagħhom, però qatt ma jkunu jafu x'sar minn dak li jkun nstab.

Għalhekk, hemm din l-esebizzjoni fil-Mużew tal-Arkeoloġija fejn qed nuru lin-nies x'sibna f'żewġ interventi li għamilna, f'Ħal Safi u l-Imdina.

Nieħu l-okkażjoni biex nagħmel riklam biex in-nies imorru ma' uliedhom fil-Mużew tal-Arkeoloġija biex jaraw din il-wirja li hija kompletament b'xejn, dwar is-sejbiet li nstabu bis-saħħa tas-Sovrintendenza.

Bis-saħħa ta' dawn is-sejbiet, skoprejna parti oħra mill-istorja ta' pajjiżna għall-perijodu tal-Medjuevu.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-Mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

JOSEPH MUSCAT (Prim Ministru): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja ta' Avviż Legali Nru 97 tal-2018 – Malta Residency Visa Agency (Establishment) Order, 2018, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 7270;

L-istruttura organizzattiva tal-Aġenzija dwar Visa u Residenza f'Malta, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 7271; u

Tagħrif dwar iż-żmien li jkopri l-kuntratt ta' impjieg tal-Kap Eżekuttiv tal-Aġenzija dwar Visa u Residenza f'Malta, flimkien mas-salarju u l-benefiċċji li għandu, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 7272.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa.

CHRIS FEARNE (Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabella li turi n-nefqa fuq riċevimenti mill-entitajiet fid-dekasteru li għalih hu responsabbli d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa, bejn l-2013 u Ottubru 2018, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 4384.

L-ISPEAKER: Grazzi.

CHRIS CARDONA (Ministru għall-Ekonomija, l-Investiment u n-Negozji ż-Żgħar): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 343 tal-2018 – Regoli tal-2018 dwar Tiftix u Oppożizzjoni rigward Trademarks.

L-ISPEAKER: Grazzi.

OWEN BONNICI: Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 345 tal-2018 – Regolamenti tal-2018 li jemendaw ir-Regolamenti dwar Skemi ta' Ipparkjar Kontrollat (Residenzjali u Kummerċjali);

f'isem il-Ministru Evarist Batolo nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar donazzjonijiet u sponsorships mogħtija mid-dekasteru li għalih hu responsabbli l-Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol minn wara l-2014, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 6969;

f'isem il-Ministru Edward Scicluna nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 341 tal-2018 – Regolamenti tal-2018 dwar Ċentri ta' Childcare (Sostituzzjoni ta' Entitajiet);

Tabella li turi l-ammont ta' arretrati miġbura mid-Dipartiment tat-Taxxi bejn l-2013 u l-2017, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 6802; u

f'isem il-Ministru José Herrera nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 342 tal-2018 – Regolamenti tal-2018 dwar il-Konservazzjoni tal-Għasafar Selvaġġi (Dikjarazzjoni dwar Deroga għall-Kontroll tal-iSturnus vulgaris u l-Columba livia); u

Avviż Legali Nru 346 tal-2018 – Regolamenti tal-2018 li jemendaw ir-Regolamenti dwar l-Abbandun, ir-Rimi u t-Tneħħija ta' Skart fit-Toroq u f'Postijiet jew Żoni Pubbliċi (Emenda Nru 2).

L-ISPEAKER: Il-Ministru Ian Borg.

IAN BORG (Ministru għat-Trasport, Infrastuttura u Proġetti Kapitali): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 344 tal-2018 – Regolamenti tal-2018 li jemendaw ir-Regolamenti dwar il-Vetturi bil-Mutur (Emenda Nru 3).

L-ISPEAKER: Grazzi.

JUSTYNE CARUANA (Ministru għal Għawdex): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabella li turi n-nefqa fuq riċevimenti mill-entitajiet fid-dekasteru li għalih hi responsabbli l-Ministru għal Għawdex, bejn l-2013 u l-2018, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 4387; u

Tagħrif dwar każi ta' impjegati fid-dekasteru li għalih hi responsabbli l-Ministru għal Għawdex li bbenefikaw minn miżuri family-friendly minn wara Marzu 2013, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 6970.

L-ISPEAKER: Ninforma lill-Kamra li skont il-paragrafu 4 tal-Artiklu 120B tal-Ordnijiet Permanenti tal-Kamra, fil-laqgħa ta' nhar l-Erbgħa 31 ta' Ottubru, 2018 tal-Kumitat Permanenti tal-Kontijiet Pubbliċi, l-Onor.

Rosianne Cutajar se tkun qed tissotitwixxi lill-Onor.

Grazzi.

Stqarrijiet ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

MOZZJONI BIEX IL-KAMRA TMUR F'KUMITAT TA' PROVVISTA GĦALL-KONSIDERAZZJONI

TAL-ESTIMI ĠENERALI TA' SPIŻA GĦAS-SENA 2019 - L-EWWEL JUM IMĦOLLI KOLLU

GĦALL-OPPOŻIZZJONI

L-ISPEAKER: Skont il-ftehim milħuq, nistieden issa lill-impjegati tal-PBS jidħlu fil-Kamra sabiex jittrasmettu dirett fuq it-televiżjoni d-diskors tal-Kap tal-Oppożizzjoni Adrian Delia.

F'dan l-istadju, nistieden ukoll lill-fotografi u lill-cameramen li jirrapreżentaw lill-istampa sabiex jidħlu fil-Kamra għal ftit minuti ħalli jieħdu ritratti u filmati.

L-impjegati tal-PBS daħlu fil-Kamra u bdew jaqdu d-dmirijiet tagħhom.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Ninforma lill-Kamra li għas-seduta tal-lum, id-diskors tal-Onor.

Kap tal-Oppożizzjoni se jixxandar ukoll bil-lingwa tas-sinjali għall-persuni neqsin mis-smigħ.

Il-Kamra rriżumiet mit-22 ta' Ottubru 2018, id-diskussjoni fuq il-Mozzjoni tal-Ministru għall-Finanazi biex il-Kamra tmur f'Kumitat ta' Provvista għall-konsiderazzjoni tal-Estimi Ġenerali tal-Ispiża għas-sena 2019.

Skont il-Mozzjoni 181 tas-17 ta' Ottubru 2018, id-diskors tal-Kap tal-Oppożizzjoni huwa eżenti mil-limitu ta' ħin għad-diskorsi skont l-Ordni Permanenti Nru 49 u li l-ħin tal-interruzzjoni tax-xogħol ikun fit-8.30 pm.

Nistieden lill-Kap tal-Oppożizzjoni Adrian Delia.

ADRIAN DELIA (Kap tal-Oppożizzjoni): Sur President, f'dan id-diskors se nkun qed nuri kif dan is-seba' baġit ta' Gvern Laburista għandu difett ewlieni: M'għandux viżjoni u huwa nieqes minn pjan fit-tul għal pajjiżna!

Se nkun qed nuri kif f'dan il-baġit, il-Gvern mhux qed jirnexxilu jsolvi mank il-problemi li qed joħloq huwa stess.

Dan b'konsegwenza tal-mudell ekonomiku bla pjan li għażel li jadotta, taż-żieda kbira fil-popolazzjoni, problemi ta' prezzijiet għoljin u kirjiet eżaġerati, valuri għoljin għax-xiri ta' proprjetà, problemi ambjentali u ta' arja maħmuġa, traffiku ġġammjat, problemi ta' parkeġġ, infrastruttura li mhux tlaħħaq u problemi ta' reputazzjoni ħażina għal pajjiżna.

Se nkun qed nuri kif dan il-mudell ekonomiku qed ipoġġi lill-ħaddiema f'morsa li tagħsar bi pressjoni 'l isfel fuq il-pagi u min-naħa l-oħra bi pressjoni 'l fuq fuq il-prezzijiet.

Dan l-istess mudell ekonomiku qed jagħmilha dejjem aktar diffiċli li l-familji middle class jixtru d-dar tagħhom, ħaġa li kienet aspirazzjoni ewlenija tal-gvernijiet kollha li ġew qabilna!

Se nkun qed nitkellem fuq il-kuxjenza soċjali li jmissu għandu u wera l-Gvern lejn dawk li huma l-aktar dgħajfin fis-soċjetà tagħna.

Se nkun qed nuri kif il-Gvern ma jistax jitwemmen aktar, għax kull sena, baġit wara l-ieħor, jirrepeti l-wegħda ta' numru ta' proġetti, imbagħad ma jwettaqhomx!

Insemmi, pereżempju, skejjel ġodda u d-dar tal-anzjani f'Għawdex, fost bosta proġetti oħrajn.

Jirriżulta li f'ċerti nefqiet, il-Gvern mar żmerċ bil-kbir mill-baġit li għadda, anke b' €50 miljun!

Għalhekk, iċ-ċifri li qed jagħti ftit wieħed jista' jafdahom!

Se nkun qed nuri kif il-Gvern qed jiekol għal-lum, speċjalment b'infiq kbir fi spiża rikorrenti, mingħajr ma jinvesti biżżejjed għal għada, fl-edukazzjoni tal-istudenti u l-ħiliet tal-ħaddiema tagħna, fl-infrastruttura li għandu u li jkollu bżonn pajjiżna fil-futur u fil-kura tas-saħħa u fil-prevenzjoni.

Fl-istess ħin, se nkun qed nuri l-viżjoni alternattiva tagħna ta' ekonomija għan-nies.

Aħna rridu ekonomija ta' kwalità li toħloq impjiegi ta' pagi tajbin għall-ħaddiema Maltin, għax tinvesti għall-futur.

Aħna irridu politika moderna ta' immigrazzjoni intelliġenti li sseddaq dak li għandna u mhux tbaxxi l-pagi!

X'qed jgħidu n-nies hemm barra?

Sur President, f'dan id-diskors nixtieq nirrappreżenta lin-nies li ma jħossux li dak li qed jagħmel il-Gvern huwa biżżejjed għalihom u għall-familji tagħhom.

Nixtieq nitkellem għal dawk in-nies li ma jħossux li qed jaqsmu fil-ġid li l-Gvern qed jgħid li qed jinħoloq.

Huwa minnu li hawn min hu sejjer tajjeb u dak nirrikonoxxuh, imma hemm ħafna li jgħidulek li l-Baġit ma affettwahomx b'mod li tassew jagħmlilhom differenza f'ħajjithom.

Ħafna qed iħossu li l-miżuri tal-Baġit mhumiex biżżejjed biex jgħinuhom ilaħħqu mal-ħajja li qed togħla fl-aktar affarijiet essenzjali ta' kuljum bħal pereżempju, il-ħobż, il-ħalib, il-prodotti iġeniċi, id-diesel, il-petrol u ħafna oħrajn.

Għalhekk illum irrid inwassal dak li qaluli numru ta' nies dwar dan il-Baġit.

Missier ta' tlett itfal waqqafni fit-triq nhar il-Ġimgħa biex jgħidli li qatt ma vvota lill-partit tiegħi.

Għedtlu li ma jimpurtax!

Dan qed iħoss li l-Gvern lanqas biss jinteressah jekk jeżistix jew le u għalhekk xtaq ikellimni u qalli biex nitkellem għalih ukoll.

Qalli li fetaħ negozju żgħir għal rasu f'dawn l-aħħar snin u li huwa minnu li hawn ix-xogħol, però, wara biss sentejn, sab ruħu f'sitwazzjoni fejn ma jistax ilaħħaq mal-ispejjeż biex iżomm in-negozju għaddej.

Għolietlu l-kera, inqabad bi flusu barra u ma setax jiġbor dak li hu tiegħu bi dritt, għax min għandu jagħtih jgħidlu li għandu problemi akbar minn tiegħu.

Kellu jagħlaq u jfittex impjieg waqt li jipprova jħallas id-djun li kien għamel biex fetaħ għal rasu.

Kuljum niltaqa' ma persuni oħrajn li ma jistgħux ilaħħqu mal-ħajja.

Dawn huma nies li għandhom dinjità u li xi kultant jistħu juru li qed ibatu, anke jekk m'għandhomx għalfejn.

Dawn huma nies li jridu jkomplu ma' sħabhom u ma' tal-familja biex juru li qed jgħixu ħajja diċenti, iżda jbatu fis-skiet biex ilaħħqu mal-ispejjeż tal-ħajja ta' kuljum.

Kellmitni single mother li qaltli li l-Gvern jgħidilna biex nagħtu ikel bnin lit-tfal, imma l-prezzijiet tal-ħaxix u l-ħalib huma għoljin!

Mingħajr ma forsi taf, din il-mara qed tbati mill-istat tal-biedja f'Malta li sejra mill-ħażin għall-agħar.

F'paġna 32 tal-Baġit, il-Ministru tal-Finanzi jarmi l-biedja għax jgħid li ma tikkontribwix biżżejjed għall-ekonomija tagħna.

Iltqajt ma' mara li tnejn minn uliedha għandhom problema u wieħed minnhom ilu jistenna LSA żmien.

Qed tħoss li ħadd ma jrid jismagħha!

Ċemplet, tkellmet u garret li l-Gvern li jisma' ma jimpurtahx!

Qabel ġejt hawn, mara oħra bagħtitli messaġġ ma' wieħed mid-Deputati tagħna, fejn qaltli li ilha disa' snin toqgħod fil-post li tikri, fejn bdiet b'kera ta' €350, telgħet għal €600 u issa qed jitolbuha €850 sa Diċembru, għall-Milied!

Trid titlaq jekk ma ssibx kif tħallas.

Il-familja ta' din il-mara ma taffordjax din il-kera bir-riżultat li se tispiċċa fit-triq.

Kellimni għalliem li bintu għandha kondizzjoni medika u qed ikollu jonfoq mijiet ta' ewro biex jittrattaha.

Qalli li l-paga tiegħu u tal-mara mhumiex biżżejjed biex ilaħħqu.

Għall-grazzja ta' Alla, għandna ħafna solidarjetà bejn il-Maltin, isib ukoll għajnuna minn tal-familja, imma l-Gvern jidher li b'solidarjetà jifhem biss għan-nies imlaħħqin fil-Partit Laburista u fil-Gvern!

L-istejjer ta' dawn il-persuni nisma' bħalhom kuljum u ċert li n-naħa l-oħra tal-Kamra tismagħhom ukoll!

Wegħedt lil dawn in-nies li nwassal il-fehma, l-uġigħ, il-ħsieb u l-inkwiet tagħhom f'din il-Kamra, fejn suppost huma rappreżentati.

Sur President, huwa ċar li min kien f'diffikultà qabel dan il-Baġit se jibqa' f'diffikultà.

Hemm numru ta' miżuri tajbin, imma huma 'l bogħod ħafna minn biżżejjed, għax ma jsolvux il-problemi li qed joħloq il-Gvern stess.

Wieħed kien jistenna li f'dan il-Baġit il-Gvern jitkellem dwar il-viżjoni għall-pajjiż u fuq pjan fit-tul, ta' fejn se jkun il-pajjiż ħames snin, 10 snin u 20 sena oħra.

Jekk fid-dinja bħalissa hawn il-bnazzi ekonomiku, dan huwa proprju ż-żmien biex inħarsu 'l bogħod ħalli nilqgħu għal meta jiġi l-maltemp.

Dak hu li jagħmel min hu bil-għaqal, fejn jippjana u mhux jistrieħ biss fuq dak li jsib.

Però, din is-sena, il-Gvern għażel li jressaq Baġit li jitkellem biss fuq miżuri fiskali u monetarji.

Jekk taqra d-diskors li l-Gvern ipprepara għall-Ministru tal-Finanzi ftit li xejn issib dwar il-pjan ta' fejn sejjer pajjiżna, dwar il-viżjoni għall-pajjiż, dwar x'inhi l-politika tal-Gvern u dwar għajnuna vera lil min għandu bżonnha tassew.

Ma ssib xejn fil-Baġit dwar l-opportunitajiet li l-Gvern suppost qed joħloq.

Jekk xejn, issib ftaħir b'rix ħaddieħor u b'dak li ppjanaw u ħolqu gvernijiet ta' qablu.

Ma ssib xejn bħala soluzzjonijiet għall-isfidi soċjali u reali li għandu pajjiżna, u li l-Gvern aktar ħsiebu biex jitfa' taħt it-tapit milli jiffaċċjahom u jsolvihom.

Ma niskantax b'dan il-fatt, għaliex dan huwa Gvern tal-PR mhux tal-PL!

Il-Labour tal-ħaddiem u taż-żgħir m'għadhomx jeżistu!

F'dan il-Baġit trid tifhem mhux dak li qal il-Gvern, imma, aktar importanti, dak li ma qalx.

Meta taqra dan il-Baġit, importanti li tifhem dak li ma ntqalx!

F'dan il-Baġit, il-Gvern għażel li jitkellem fuq is-surplus, minflok fuq id-defiċit fi bwiet il-ħaddiema Maltin li qed jaraw il-paga tagħhom tistaġna b'ekonomija mibnija fuq iċ-cheap labour!

Għażel li jitkellem fuq is-surplus tiegħu, iżda mhux fuq id-defiċit soċjali tal-faqar finanzjarju li dejjem qed jikber.

Għażel li jitkellem fuq is-surplus tan-numri li ippreżenta hu, imma mhux fuq t-theddida bankarja li għandu pajjiżna minħabba t-telf tar-reputazzjoni ta' Malta.

Għażel li jitkellem fuq kif se jikbru d-dħul u n-nefqa tal-Gvern, minflok kif se jikbru d-dħul u n-nefqa tan-nies u l-familji.

Għażel li jitkellem fuq il-loqma li se jagħti lill-anzjani minflok fuq l-għoli tal-ħajja esaġerat li qiegħed jolqot il-bżonnijiet ta' kuljum tal-anzjani, speċjalment fl-ikel u l-mediċini li huma l-aktar affarijiet essenzjali.

Il-prezzijiet tal-ikel biss għolew b'medja ta' 4% u aktar.

Il-Gvern għażel li jitkellem fuq kemm ħerġin permessi ta' bini, imma ma tkellimx fuq il-fatt li bħalissa hawn numru dejjem jikber ta' familji bla saqaf fuq rashom, f'pajjiż bla pjan għall-housing soċjali.

Tkellem fuq iż-żieda qawwija ta' karozzi fit-toroq tagħna, imma fuq l-arja maħmuġa li qed insofru kuljum u l-mard respiratorju ma qalilna xejn!

Tkellem fuq il-privatizzazzjoni tal-isptarijiet, imma mhux fuq il-€50 miljun li ħadulna u l-ħofra li ħallewlna!

Dak li ma jridx jgħid l-Gvern lill-poplu, se ngħiduhulu aħna llejla!

Pajjiżna għandu bżonn li jitkellem fuq l-isfidi li għandna quddiemna, b'uħud minnhom serji, għax jekk iddaħħal rasek fir-ramel, dawk l-isfidi jegħlbuk flok tegħlibhom int. Dawn l-isfidi mhumiex biss sfidi tal-futur, imma huma sfidi li diġà ngħixuhom illum.

Għalhekk, bħala Oppożizzjoni se nitkellmu b'vuċi b'saħħitha fuq dak li l-Gvern irid jibqa' sieket dwaru, għax nagħtu kas u jimpurtana.

Aħna rridu pjan serju għal pajjiżna u għan-nies tagħna.

Il-Gvern irid jitkellem biss fuq dawk li qed jgħixu fid-dawl u s-sħana tax-xemx ekonomika li, skont hu, telgħet f'pajjiżna sitt snin ilu!

Ma jitkellimx dwar il-fatt li x-xemx telgħet ħafna qabel b'dak kollu li wiret, inkluż il-fondi Ewropej li ma riedx hu, il-ftuħ ekonomiku li ma riedx hu u l-industriji ewlenin ta' pajjiżna li wħud minnhom, illum, jinsabu mhedda minħabba r-reputazzjoni ħażina li qed jagħti dan il-Gvern lil pajjiżna.

Dwar dan kollu, il-Gvern ma jrid jgħidilna xejn!

Għalhekk, ix-xogħol tagħna f'din il-Kamra hu li nfaħħru fejn għandna nfaħħru, iżda li nitkellmu wkoll fuq l-istampa sħiħa dwar il-verità ta' dawk li qegħdin jgħixu mhux fis-sħana tax-xemx, imma fid-dlam tal-faqar li qed jiżdied.

Xogħolna hu li ngħidu li hawn ukoll min qed jgħix fid-dlam ta' ambjent fgat ta' trabijiet, tniġġis u storbju.

Xogħolna hu li ngħidu li hawn ukoll min qed jgħix fid-dlam tan-nuqqas ta' edukazzjoni u taħriġ għall-ħiliet li għandna bżonn f'pajjiżna u li għandna nrawmuhom f'niesna bi pjan li jifhem il-bżonnijiet fit-tul.

Xogħolna hu li ngħidu li hawn min qiegħed jgħix fid-dlam tal-biża' meta ma jħossux safe f'daru, fil-komunità jew lokalità tiegħu.

Il-Gvern isejjaħ dan il-Baġit: "Malta ngħixu s-suċċess".

Suċċess għal min?

Għalik il-loqom, għalihom l-eluf u jriduk tirringrazzjahom!

Il-Gvern tal-PR qed jgħid li dan il-Baġit juri li f'Malta qegħdin ngħixu s-suċċess, imma ma jgħidilniex għal min hu dan is-suċċess!

Suċċess għal dik il-koppja żagħżugħa li jmorru jfittxu biex jissellfu mingħand il-Bank għal proprjetà żgħira u jintalbu €150,000 jew €200,000?

Jew għall-konsulenta tal-Gvern li tieħu €160,000 f'sena waħda biss mill-flus tal-poplu?

Suċċess għal dik l-omm li filgħodu tmur tixtri l-ħobż u l-ħalib għat-tfal u l-Gvern ħadilha t-€2.33ċ qabel tahomlha, jew għad-deputat u avukat tal-Kabinett li l-Gvern tah €0.5 miljun f'konsulenzi minn flus il-poplu?

Suċċess għall-anzjani li qegħdin jaraw għoli tal-ħajja ta' €4.40ċ fuq kull €100 ikel li jixtru jew għall-Membru Parlamentari Laburista li jitħallas bil-€100 fis-siegħa minn flus il-poplu?

Suċċess għal dawk il-Maltin u barranin li m'għandhomx akkomodazzjoni diċenti fejn jgħixu jew għall-Ministru li jibni l-villa fl-ODZ?!

Għal min hu dan is-suċċess?!

Għall-għalliema tal-Gvern li jrid itajrilhom il-warrant wara ħames snin jistudjaw biex imorru jgħallmu, Sur President?

Fiex qed naraw dan is-suċċess?

Żgur mhux fir-rata ta' early school leavers fejn qegħdin l-aħħar jew ta' qabel l-aħħar fl-Ewropa!

Żgur mhux fil-kwalità tal-arja fejn qegħdin ir-raba' mill-aħħar fl-Ewropa.

Żgur mhux fl-iskemi ta' riċiklaġġ fejn qegħdin l-aħħar nett fl-Ewropa.

Dan hu s-suċċess?

Dan hu l-aqwa żmien?!

Dan il-kejl qed jinħeba mill-Gvern u ma jridx jgħidilna bih.

Mhux biżżejjed li tkejjel bil-GDP biss!

Dan il-Gvern wiret ekonomija b'saħħitha li marret tajjeb mhux biss fil-bnazzi internazzjonali ta' bħalissa, imma anke fil-maltemp internazzjonali ta' għaxar snin ilu u fis-snin ta' wara.

L-ekonomija tagħna kienet kapaċi tikber meta fid-dinja, ħafna kienu qegħdin jiċkienu.

Il-banek tagħna kienu qegħdin jissaħħu meta barra kienu qegħdin ifallu.

Konna qegħdin nagħmlu record wara l-ieħor fit-turiżmu meta fid-dinja t-turiżmu kien qiegħed jonqos.

Għalhekk irridu nagħtu kredtu lil min ħaqqu, jiġifieri lin-nies li ħolqu dak il-ġid, lill-ħaddiema tagħna, lill-investituri Maltin li wrew fiduċja f'pajjiżna, lill-investituri barranin li attirajna lejn Malta u lill-business ġdid li ħloqna fil-gaming, fl-avjazzjoni, fil-farmaċewtika, fl-insurance u fil-low cost airlines li ħadmu u stinkaw biex baħħarna fil-maltemp u mhux biss fil-bnazzi.

Il-Gvern illum qed jibbaża dak li jgħid fuq iċ-ċifra tat-tkabbir ekonomiku skont il-kejl tal-GDP, jiġifieri l-Prodott Gross Domestiku, li huwa kejl tajjeb u essenzjali, imma li waħdu mhux kejl tajjeb biżżejjed biex tifhem kif tassew sejrin in-nies.

Dan ġie spjegat tajjeb ferm minn David Pilling, keynote speaker li kien fostna għall-konferenza internazzjonali organizzata minn Ernst & Young fil-ġranet li għaddew, liema konferenza ġiet indirizzata kemm minni kif ukoll mill-Prim Ministru.

Waqt din il-konferenza, ir-riżultati wrew bil-provi li Malta, sfortunatament, m'għadhiex attraenti għall-investiment daqskemm kienet fis-snin li għaddew.

Uriet ukoll in-nuqqasijiet li hemm f'dan il-kejl tal-GDP jekk jittieħed waħdu.

David Pilling huwa wieħed mill-edituri tal-Financial Times u kittieb rinomat, bil-ktieb tiegħu 'The Growth Delusion'.

Fil-konferenza u fil-ktieb tiegħu jargumenta li meta tiffoka biss fuq kejl wieħed, tispiċċa taħdem għal dak il-kejl u titlef dak li m'intix qed tkejjel.

Jargumenta li l-GDP ma jgħidlekx kemm għandek diżugwaljanza, anzi jaf iqarraq bik.

Pereżempju, f'din il-Kamra jista' jkollna d-dħul tal-membri li meta ngħaqqduh kollu f'daqqa jkun ta' €2 miljuni, li jiġi medja ta' €30,000 fis-sena.

Imma din il-figura diġà tqarraq bik, għax fuq in-naħa tal-Gvern hemm min jaqla' €60,000 jew €70,000 u fuq din in-naħa hawn min jaqla' €20,000!

(Onor. Membri: Hear, hear) Għandek ekonomija fejn qed tqarraq bit-total u bil-medja!

(Interruzzjonijiet) Sur President, jidher li din m'għoġbithomx, għalhekk qed jinterrompu!

Forsi jridu jżidu aktar fuq dik in-naħa u jnaqqsu fuq din in-naħa!

(Onor. Membri: Hear, hear) B'dan il-kejl, qed tqarraq bit-total li qed jagħmik għall-fatt li għandek min għandu d-doppju u t-tripplu u għandek min għandu n-nofs u t-terz!

David Pilling iġib eżempju ieħor.

Għidna li f'din il-Kamra għandna ekonomija totali ta' €2 miljuni, b'medja ta' €30,000, imma jekk nistiednu lil Bill Gates, x'ħin jidħol fil-Kamra, f'daqqa waħda t-total ma jibqax €2 miljuni imma jsir diversi biljuni, u allura niċċelebraw, nixorbu u niftħu x-xampanja, għax bl-ekonomija ta' din il-Kamra issa kulħadd qed jaqla' €1 biljun kull ras!

Hekk tqarraq jew titqarraq meta tieħu dak il-kejl waħdu!

Għalkemm daħal Bill Gates fil-Kamra u l-ekonomija tat-totali kibret, meta nfittxu fil-but, baqgħalna l-istess ammont eżatt.

Kull ma nkunu għamilna hu li nkunu żidna l-but ta' Bill Gates, imma fil-but tagħna ma jkun daħal xejn!

Sur President, mhux billi tkejjel it-total u tgħid kemm kibret l-ekonomija!

Tajjeb li nkejlu l-GDP, imma tiqafx hemm!

Jekk trid tara stampa sħiħa, trid tkejjel u tagħti kas x'daħal fil-but tan-nies, fosthom ta' dik l-omm li marret tixtri l-ħobż u l-ħalib dalgħodu, ta' dak li dalgħodu tefa' €20 jew €30 petrol fil-karozza, imbagħad qagħad iġġammjat fit-traffiku u jagħqad biex isib il-parking, ta' dik il-familja li qiegħda bil-kera u li se jkollha tibda tħallas kera ferm ogħla jew ma taffordjax dik il-kera, ta' dak l-imsejken li dal-lejl se jorqod barra jew fil-karozza u ta' dik il-koppja żagħżugħa li qed ifittxu proprjetà bi prezzijiet li ma jxommuhomx.

Dak li għaddejjin minnu n-nies trid tkejlu wkoll mat-total jekk verament ma tridx tqarraq!

Sur Prim Ministru, il-Ministru tal-Finanzi tiegħek qed ikejjel l-ekonomija mingħajr ma jagħti kas l-uġigħ tan-nies.

Issa anke l-esperti internazzjonali ġew jgħidulu dan waqt konferenza f'pajjiżna.

Ejja ma nħarsux biss lejn l-istatistika!

Dan huwa l-ikbar difett tal-Baġit.

Il-Gvern m'għandu l-ebda pjan u lanqas biss irid jitkellem fuq il-mudell ekonomiku tiegħu.

Għandu mudell, imma jistħi jgħid x'inhu jew ilibbsu bi kliem li ma jifhmu ħadd.

Il-Prim Ministru qed jgħidilna li dan huwa mudell kosmopolitan!

Is-seba' Baġit tal-Gvern Laburista u l-mudell ekonomiku ta' dan il-Gvern huwa mibni fuq tkabbir tal-popolazzjoni biex il-Gvern jonfoħ iċ-ċifri ekonomiċi, imma mingħajr pjan, bla ma jqis l-effetti sewwa u li ma jistax jitħaddem fit-tul.

Dan il-mudell mhux qed jissemma b'ismu mill-Gvern!

F'Lulju li għadda, il-Gvern ippubblika ċifri biex juri li qed iġib 15,000 barrani fis-sena, li 11,000 minnhom ġejjin minn barra l-Unjoni Ewropea, imma il-Gvern qatt mhu jammetti jew jiffaċċja dawn in-numri.

Taqbel magħha jew le, din hija policy ewlenija li żżid il-popolazzjoni ta' Malta bi 15,000 ruħ fis-sena, imma l-Gvern ma jiddiskutieha qatt b'isimha!

Dan hu mudell bla pjan studjat għat-tul.

Il-Gvern messu ġie fil-Baġit u qalilna kemm se jġib immigranti din is-sena u fis-snin ta' wara.

Messu ġie jgħidilna xi pjan għandu mifrux fuq leġiżlatura sħiħa biex l-operaturi ekonomiċi tagħna jkunu jistgħu jippjanaw.

Messu ġie bi studju dettaljat tal-oqsma kollha affettwati minn din iż-żieda fil-popolazzjoni, kemm dawk affettwati tajjeb kif ukoll dawk affettwati ħażin.

Hawn ta' min jistaqsi: Għaliex il-Gvern għażel din il-politika?

Għaliex il-Gvern għażel żieda fil-popolazzjoni flok fil-produttività u fil-pagi, kif dejjem kibret l-ekonomija tagħna?

Fil-passat, kull Gvern kabbar l-ekonomija tal-Maltin fi bwiet il-Maltin, jiġifieri kull Gvern kabbar l-ekonomija b'mod organiku, imma llum għandna Gvern li qed jgħidilna li mhux kapaċi jkabbar l-ekonomija fi bwiet il-Maltin, imma kapaċi biss iżid in-numru tal-bwiet billi jibqa' jġib lill-barranin ġewwa pajjiżna.

Huwa minnu li t-total tal-ekonomija qed jikber, imma skont il-Gvern stess, fl-2013 f'Malta kellna popolazzjoni ta' 430,000.

Fl-2017, skont l-aħħar ċifri li ppubblika l-Gvern, dan in-numru tela' għal 476,000, fejn iż-żieda kienet kważi kollha ġejja mill-immigrazzjoni.

Dan m'iniex qed ngħidu jien, imma nafu miċ-ċifri tal-Gvern stess li ċ-ċifra naturali fil-popolazzjoni, jiġifieri kemm nies jitwieldu u kemm imutu, fl-2017, kienet biss ta' 7%.

Dawn iċ-ċifri kollha joħorġu minn dak li ppubblika l-Gvern stess din is-sena fil-11 ta' Lulju 2018, il-Jum Dinji tal-Popolazzjoni!

Għalhekk, qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra ċ-ċifri li jikkonfermaw dak li għadni kif qed ngħid.

F'ċifri li ppubblikat l-Unjoni Ewropea permezz tal-Eurostat nhar il-Ħamis li għadda jirriżulta li f'sena waħda, fl-2017, il-Gvern Malti ta 11,000 permess lill-immigranti minn barra l-Unjoni Ewropea.

L-immigranti li qed iġib il-Gvern fil-biċċa l-kbira tagħhom huma minn barra l-Unjoni Ewropea u mhux mill-Unjoni, fejn għandna l-libertà tal-moviment.

Qed inpoġġi wkoll dawn iċ-ċifri tal-Eurostat fuq din il-Mejda tal-Kamra.

Il-Gvern stess qed jgħid li fl-aħħar erba' snin, il-popolazzjoni żdiedet b'47,000.

Minn din iż-żieda, madwar 3,000 biss kienet żieda naturali.

Għalhekk, madwar 44,000 kienet b'żieda tal-popolazzjoni minn barra xtutna.

Dan juri li huwa veru li l-ekonomija kibret, imma għax ġew 47,000 ruħ aktar minn barra l-pajjiż.

X'kien dieħel fil-but ta' kull wieħed u waħda minna sal-2017 bin-numri, skont dak li qed turi l-ekonomija, kien u baqa' l-istess.

Din hija matematika sempliċi, għax jekk id-dħul żdied għax żdiedu n-nies, ma jfissirx li żdied għax qed naqilgħu aktar!

Żieda ta' 47,000 fil-popolazzjoni f'erba' snin biss hi żieda ta' 11%, jiġifieri kull sena, il-Gvern kien qed iżid il-popolazzjoni bi 3%.

Terġa', l-immigranti li qed iġib il-Gvern mhumiex tfal jew anzjani, jiġifieri jekk tara l-workforce, jiġifieri l-ammont ta' nies li jaħdmu, iż-żieda fil-forza tax-xogħol hi ferm akbar bħala persentaġġ.

Fl-2017, jiġifieri f'sena waħda biss, l-immigranti li nġiebu Malta mill-Gvern, bħala persentaġġ tal-forza tax-xogħol, kienu ta' 7%!

Din hija l-istess rata li biha kibret l-ekonomija!

Dan ifisser li t-tkabbir fl-ekonomija ras għal ras huwa ferm inqas spettakolari mit-total li l-Gvern jixtieq li jonfoħ bin-numru dejjem jikber tan-nies ġewwa pajjiżna!

Ippemettuli nieħu ftit ħin biex nispjega sew il-pożizzjoni tal-Oppożizzjoni dwar il-ħaddiema barranin.

Irrid nagħmel dan għaliex aħna favur immigrazzjoni intelliġenti fl-interess tal-ħaddiema tagħna!

In-naħa tal-Gvern qed jistagħġbu, għax huma ma għarfux kif!

L-argument tagħna huwa dwar l-ammont u t-tip ta' ħaddiema barranin li qed iġib il-Gvern, fejn kellna madwar 15,000 fis-sena, fejn fil-maġġorparti tagħhom huma ħaddiema b'ħiliet baxxi minn pajjiżi b'pagi baxxi.

Il-Partit Nazzjonalista kien il-partit li ta politika ta' ftuħ lil dan il-pajjiż.

Dan ifisser ukoll li mal-libertà tal-kummerċ fl-Ewropa, ħaddiema minn pajjiżi tal-Unjoni Ewropea jkunu jistgħu jiġu jaħdmu f'pajjiżna.

Dak iż-żmien – għax in-naħa tal-Gvern, illum qed jiftaħru – il-Partit Laburista kien ibeżżagħna li se jkollna invażjoni ta' barranin!

Daqstant il-Partit Laburista ried li Malta tkun kosmopolitana fl-ikbar għażla li kellna nagħmlu bħala nazzjon!

Dakinhar, meta kellna niddeċiedu nidħlux fl-Unjoni Ewropea jew le, il-Partit Laburista ma kienx jaf xi tfisser li tkun kosmopolitan!

(Onor. Membri: Hear, hear) Ma ridux lill-barrani mill-Ewropa!

Issa jridu 11,000 fis-sena minn barra l-Unjoni Ewropea!

Sur President, ejja nitkellmu fuq it-tip ta' immigrazzjoni.

Hemm żewġ mudelli ta' immigrazzjoni: dik irħisa u dik li magħha iġġib valur miżjud għal pajjiżna.

Pajjiżna, minn żmien Gvern Nazzjonalista, beda jattira ħaddiema li għandhom ħiliet konsiderevoli u li jaħdmu f'setturi bħall-gaming, is-servizzi finanzjarji, il-farmaċewtika, l-avjazzjoni u l-assigurazzjoni, fost l-oħrajn.

Dawn il-ħaddiema barranin jaħdmu mal-ħaddiema Maltin fejn jagħmlu dak li jissejjaħ skills transfer, jiġifieri jgħaddu l-ħiliet tagħhom lill-ħaddiema tagħna.

B'hekk inkabbru industriji ġodda u l-ħaddiema Maltin u Għawdxin jibdew igawdu minn pagi aħjar!

Hekk għamilna f'dawn is-setturi, fejn illum għandna żgħażagħ u ħaddiema li jdaħħlu pagi tajbin bis-saħħa tal-viżjoni tal-Partit Nazzjonalista fil-gvern u bis-saħħa ta' korsijiet li ppreparajnielhom bis-saħħa ta' immigrazzjoni bil-għaqal u mhux bl-addoċċ!

Dak huwa l-mudell ta' immigrazzjoni intelliġenti fl-interess tal-ħaddiema tagħna lkoll!

Aħna konna, għadna u nibqgħu favur li jkun hawn spazju għall-ħaddiema barranin f'pajjiżna, iżda dan irid isir bi pjan u b'għarfien sħiħ tal-effetti kollha, f'ammonti li jiflaħ għalihom pajjiż ċkejken bħal tagħna u f'tipi li għandna bżonn f'Malta biex il-ħaddiema barranin itejbu l-pagi tal-ħaddiema Maltin u Għawdxin u mhux jagħsruhom!

Dik hija l-politika tagħna ta' immigrazzjoni intelliġenti fl-interess mhux biss ta' pajjiżna, imma wkoll tal-ħaddiema Maltin u Għawdxin!

Sur President, mill-banda l-oħra, il-mudell ekonomiku li addotta l-Gvern fih id-difetti u mhuwiex sostenibbli, għax biex dan il-mudell jibqa jikber, għandek bżonn ta' 15,000 barrani ġdid fis-sena!

F'leġiżlatura waħda, qed nitkellmu fuq 75,000!

F'għaxar snin, 150,000 persuna!

Nafu għal kemm żmien se nibqgħu sejrin hekk?

Meta se jieqaf dan il-mudell?

Il-Gvern qed jgħidilna jekk dan il-mudell hux se jibqa' għal dejjem?!

U jekk iva, kif?

Il-Gvern qalilna li ma jridx iżomm il-brejkijiet, imma jrid jgħidilna kif se jippjana biex ikollna dan l-influss f'pajjiżna fuq medda daqshekk qasira!

Aħna għandna pajjiż li diġà għandu l-ogħla densità fl-Ewropa!

Għal kull kilometru kwadru, f'Malta hawn 1,500 ruħ!

Mill-Ewropa kollha, aħna l-aktar pajjiż popolat!

Warajna hemm l-Olanda - mhux bi ftit – b'400 persuna għal kull kilometru kwadru!

Il-pajjiż bl-inqas nies huwa l-Finlandja, bi 17-il ruħ għal kull kilometru kwadru!

Issa jekk inti trid iġġib 47,000 immigrant f'erba' snin, is-sens jgħidlek li trid taħseb għall-infrastruttura, aktar u aktar meta għandek pajjiż li diġà huwa ffullat bin-nies, bl-ogħla densità tal-popolazzjoni fl-Ewropa.

Żieda fil-popolazzjoni tfisser iżjed karozzi fit-toroq, domanda akbar fuq it-trasport pubbliku, domanda akbar fuq il-kura u s-saħħa u kjuwijiet aktar fil-polikliniċi.

Din iż-żieda fil-popolazzjoni tfisser li se nipproduċu aktar skart u domanda akbar fuq is-servizzi tas-sigurtà, servizzi korrettivi u servizzi komunitarji.

Il-Gvern ma ddiskutiex mal-pajjiż l-effetti negattivi tal-mudell tiegħu fuq ħafna oqsma, fosthom fuq l-ambjent, fuq l-immigranti nfushom li qed jinżammu anke fl-irziezet, b'uħud minnhom jitħallsu pagi miżeri, fuq il-pagi tal-ħaddiema Maltin u Għawdxin, fuq il-kirjiet u fuq il-proprjetà.

Il-Gvern ma ddiskutiex l-effetti fuq tant oqsma li huma affettwati minn żieda fil-popolazzjoni.

Pereżempju, fir-rigward tal-pagi, nafu li żieda fl-ammont tan-nies li lesti jaħdmu ġġib pressjoni 'l isfel fuq il-pagi.

Dan għedtu diġà fil-bidu.

Din il-ġimgħa, fuq stazzjon tat-televiżjoni privat smajt mara ċċempel u tgħid li l-kumpanija fejn taħdem bil-prekarjat qaltilha li jew taċċetta paga baxxa jew inkella minflokha jġibu lil xi ħadd barrani.

Mela għalkemm m'aħniex kontra li nġibu barranin li jaħdmu f'setturi ta' kwalità u valur miżjud, irridu noqogħdu attenti li l-ħaddiema li nġibu ma jagħmlux pressjoni fuq il-ħaddiema Maltin u Għawdxin.

Dan huwa argument anke li jirrigwarda d-dinjità tal-bniedem, għax huwa kontra d-dinjità tal-bniedem li ġġib barrani ħalli tħallsu inqas milli tħallas Malti.

Insemmi wkoll iż-żieda fil-kera, iż-żieda fil-prezz tal-proprjetà, iż-żieda fil-prezz tal-ħobż u ż-żieda fil-prezz tal-prodotti tal-ħalib, fost l-oħrajn.

Dawn iż-żidiet huma fil-maġġorparti tagħhom riżultat tal-politika ekonomika tal-Gvern, mibnija fuq żieda fil-popolazzjoni.

Dan huwa dak li ma qalx il-Gvern fil-Baġit!

Il-Gvern ma qalx li l-politika ekonomika vera tiegħu hija li jkabbar il-popolazzjoni minflok li jkabbar x'dieħel fil-bwiet tal-ħaddiema b'impjiegi tajbin u bi produttività aħjar.

Ma qalx li ż-żieda fil-popolazzjoni għandha effetti ċari li missu rahom qabel u li qed jinħassu min-nies, speċjalment fil-pagi, fil-prezzijiet tal-ikel u fil-prezzijiet tal-kirjiet u proprjetà fejn tgħix.

Sur President, il-ħaddiem ġie ssagrifikat biex l-ekonomija tidher li qed tikber għax tiżdied il-popolazzjoni.

Minflok ma l-Gvern kabbar l-ekonomija fil-bwiet tal-ħaddiema, żied il-bwiet ħalli n-numri jikbru.

Dan mhux qed ngħidu jien biss, imma ġie rrappurtat ilbieraħ fuq The Times online meta kkwotaw minn intervista li saret mal-konsulenta tal-Gvern fuq il-faqar Yana Mintoff Bland li tgħid verbatim u nikkwota:

Qed inpoġġi dan l-artiklu fuq il-Mejda tal-Kamra.

Insemmi wkoll x'inhuma l-effetti fuq il-ħaddiema barranin.

Meta nstabu numru kbir ta' immigranti f'razzett, Reuters qalet hekk dwar l-isfruttament ta' dawn il-ħaddiema:

Qed inpoġġi dan ir-rapport ta' Reuters fuq il-Mejda tal-Kamra.

Dawn huma realtajiet tas-soċjetà Maltija li aħna lkoll parti minnha.

Nistgħu nagħmlu bħall-Gvern fid-Diskors tal-Baġit u ninjoraw din ir-realtà.

Nistgħu nitkellmu biss dwar is-suċċess ekonomiku mingħajr ma nammettu li dan huwa bbażat fuq sistema ta' pagi baxxi.

Nistgħu ninjoraw il-fatt li għandna ħaddiema li qed jorqdu fl-istalel u fl-irziezet, imma r-realtà hi li jekk ħaddiem sieħbek, ġej minn fejn ġej, qed ikun sfruttat, illum jew għada, se tiġi sfruttat inti wkoll.

Ħafna Maltin u Għawdxin mhumiex lesti jaċċettaw dan.

Għalhekk, dan il-Parlament jeħtieġ jisma' u jagħti kas din ir-realtà ta' sfruttament, irrispettivament jekk humiex Maltin jew barranin.

Hawn mhux qed nitkellmu fuq robots, imma fuq nies!

Jekk persuna qiegħda tikkontribwixxi lejn il-ġid ta' pajjiżna, speċjalment wara li ġabha hawn il-Gvern, irridu nirrispettaw ix-xogħol tagħha u d-drittijiet tagħha.

Jekk id-drittijiet tagħha jitnaqqru, dak hu bieb li nfetaħ biex imbagħad, jekk mhux għada pitgħada, jitnaqqru d-drittijiet tal-ħaddiema Maltin u Għawdxin ukoll!

(Onor. Membri: Hear, hear) Jien nistgħaġeb kif il-Partit Laburista li beżżagħna bil-ħaddiema Ewropej, issa qed jittollera l-isfruttament tal-ħaddiema barranin biex jiftaħar li qed ikabbar l-ekonomija.

Il-mudell ekonomiku tagħna mhuwiex li żżid it-total billi żżid il-bwiet.

Il-mudell ekonomiku tagħna hu li żżid it-total billi żżid il-flus fil-bwiet taż-żgħażagħ u tal-ħaddiema b'ħiliet ġodda għall-industriji ġodda.

Dan irid isir bi pjan ċar, li hu ovvju li l-Gvern m'għandux.

Il-mudell ekonomiku tagħna jrid ikun wieħed li jinċentiva l-investiment u jgħin lill-intrapriżi tagħna jinvestu ħalli jsiru aktar effiċjenti u produttivi, għax dik hi l-unika garanzija ta' dħul aħjar għalihom u għall-ħaddiema tagħna.

Dan hu vantaġġ ta' meta jkollok viżjoni u ta' meta tippjana fit-tul!

X'għandna bżonn quddiem din ir-realtà tal-immigrazzjoni?

Għandna bżonn l-għaqal u l-intelliġenza.

Is-sens jgħidlek li qabel tibda proċess ta' tkabbir fil-popolazzjoni, trid tistudja sew x'se jkunu l-effetti, speċjalment f'pajjiż li diġà huwa ffullat u fgat.

Trid tippjana wkoll xi programmi ta' integrazzjoni għandek bżonn ħalli dawk in-nies li se ġġib, jifhmuna u nifhmuhom.

Il-Gvern m'għamilx dan, għax qiegħed jagħmel l-affarijiet haphazardly, fejn shoot first and ask questions later!

Huwa proprju għalhekk li llum qegħdin naraw partijiet minn qafas ta' dan il-pajjiż li qed iċedu taħt il-piż ta' popolazzjoni akbar.

Illum qegħdin ngħixu din ir-realtà kull filgħodu meta nmorru għax-xogħol u jkollna noqogħdu fit-traffiku.

Qegħdin ngħixu din ir-realtà meta ndumu ħin eżaġerat biex nipparkjaw.

Qegħdin naraw it-trasport pubbliku li mhux effettiv minkejja sussidju dejjem akbar li jingħata mill-Gvern.

Qegħdin naraw dan meta mmorru nixtru l-affarijiet essenzjali li għandna bżonn ta' kuljum.

Qegħdin naraw dan meta mmorru nixtru l-proprjetà li kienet l-aspirazzjoni tal-Maltin u l-Għawdxin kollha li jkunu s-sidien ta' darhom u li jsibu l-prezz tal-proprjetà f'pajjiżna li qed jogħla tant li qed jitbiegħed mill-but tal-familji medji.

Il-Gvern messu ħaseb u ppjana għal dan kollu qabel telaq għal għonq it-triq biex iżid il-popolazzjoni ħalli taparsi l-ekonomija qed tikber.

Imma dan il-Gvern ma ħasibx u ma ppjanax!

Agħar minn hekk, dan il-Gvern għadu mhux qed jaħseb u mhux qed jippjana, anzi qiegħed jippretendi li aħna ndaħħlu rasna fir-ramel kif għamel hu!

Il-politika taż-żieda fil-popolazzjoni biex ngħidu li l-ekonomija qed tikber hija mimlija effetti li l-Gvern ma qiesx jew ma jridx iqis.

Nixtieq nitkellmu wkoll fuq il-kwalità tal-ħajja, b'mod partikolari dwar l-ambjent li qiegħed ibati mill-politika tal-Gvern, fosthom biż-żieda tal-popolazzjoni u t-telqa ġenerali li l-Gvern ħalla l-ambjent fiha.

Hawn xi ħadd f'din il-Kamra li b'idejh fuq qalbu jista' jgħid li l-ambjent f'pajjiżna sejjer 'il quddiem?

Hawn xi ħadd f'din il-Kamra li b'idejh fuq qalbu jista' jgħid li b'żieda fil-popolazzjoni, l-ambjent se jitjieb?

Hawn xi ħadd f'din il-Kamra li b'idejh fuq qalbu jista' jgħid li t-tfal tagħna u t-tfal tat-tfal tagħhom se nħallulhom pajjiż isbaħ u aktar nadif?

Hawn xi ħadd f'din il-Kamra li b'idejn fuq qalbu jista' jgħid li jekk nibqgħu neqirdu l-ambjent, Malta se tibqa' attraenti għal min irid iżurna jew għal irid jinvesti f'pajjiżna?

L-ambjent huwa marbut ħafna maż-żoni rurali u l-biedja.

Dan l-aħħar, bdiewa żgħażagħ ta' min jammirahom waqqfu għaqda bl-isem "Għaqda Bdiewa Attivi" biex iħarsu l-biedja f'Malta li qiegħda tinqered.

Dawn il-bdiewa żgħażagħ qed jargumentaw li meta jkun hawn pressjoni għal aktar bini, tittieħed art mill-biedja, nitilfu żoni rurali, nipproduċu inqas ikel u jkollna l-iskarsezzi fl-ikel li jogħla.

Hawn qed jagħtu eżempju lill-Gvern tal-ħsieb u l-ippjanar li messu għamel qabel imbarka fuq politika maġġuri ta' żieda fil-popolazzjoni.

Qed jagħtuh eżempju tal-katina ta' effetti li l-Gvern ma qiesx.

Minn naħa l-oħra, kull ma qal il-Gvern fil-Baġit kien li l-biedja ma tagħtix kontribut għat-tip ta' tkabbir ekonomiku li jixtieq jara hu.

Se nikkwota mid-diskors tal-Baġit li jgħid hekk:

"Minkejja li l-biedja ma tikkontribwixxix ħafna għat-tkabbir ekonomiku kif ukoll għall-impjiegi, irridu nirristrutturaw dan is-settur biex ikun aktar profittabbli u allura jattira bdiewa żgħażagħ li jistgħu jibdew iħarsu lejn konċett ta' agribusiness u mhux biss bdiewa bil-mod tradizzjonali.".

Ma nistagħġibx imbagħad li l-biedja sejra ħażin, anke skont ċifri ta' dan il-Gvern stess.

L-aħħar economic accounts for agriculture li għandna u li huma tal-2017 juru li d-dħul tal-bdiewa Maltin meħud f'daqqa bejn is-sena 2013 u s-sena 2017, minkejja li għandna żieda fil-popolazzjoni, naqas b'14%.

Se nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra dan ir-rapport ukoll.

Għall-mistoqsijiet dwar l-ambjent f'pajjiżna, weġibna r-Rettur tal-Università ta' Malta fl-ewwel ta' dan ix-xahar, f'diskors meqjus li għamel lill-4,500 student li bdew sena akkademika ġdida fl-Università.

Dwar il-qtugħ ta' nifs li jġib il-bini bla rażan, ir-Rettur jgħid hekk:

Ir-Rettur jitkellem ukoll dwar l-iskart u jgħid hekk:

Dak li qal ir-Rettur tal-Università huwa ikkonfermat minn rapport tal-Kummissjoni Ewropea.

Dan juri li qegħdin nirriċiklaw 7% biss, meta sa sentejn oħra l-mira Ewropea għandha tkun ta' 50%.

Qed nirriċiklaw inqas milli konna nagħmlu fl-2012!

Mela minflok mexjin imqar pass 'il quddiem, mexjin lura bħall-granċ!

Se nkun qed inqiegħed dan ir-rapport ukoll fuq il-Mejda tal-Kamra.

Rapport tal-Euronews juri kemm qegħdin tassew l-aqwa fl-Ewropa!

Ovvjament, meta tara dan, tweġġa'.

Dan ir-rapport jiddiskrivina bħala "the dirty man of Europe"!

Kif għedt, qed nirriċiklaw 7% biss!

It-tieni l-agħar, li hija r-Rumanija, tirriċikla d-doppju tagħna, 13%!

Se nqiegħed dan ir-rapport fuq il-Mejda tal-Kamra wkoll.

Ir-Rettur tal-Università jitkellem ukoll dwar l-iskarsezza tal-ilma u jgħid hekk:

Qed inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-artiklu li deher fil-ġurnal The Times of Malta fejn ġie ikkwotat ir-Rettur.

Fir-rigward tal-arja, ma nistgħux naħarbu minnha u ma naħsbux fuqha, għax biex ngħixu bilfors ikollna nieħdu n-nifs.

Ma nistgħux nieħdu nifs minn ċilindri kif nieħdu l-ilma minn x'imkien ieħor.

Ma nistgħux ninsew l-iskart tagħna li mbagħad jinħaraq xi mkien u ngħidu li qegħdin naħżnuh, għax l-arja rridu neħduha kuljum aħna u wliedna.

Ċifri tal-Gvern stess juru li minħabba żieda fil-karozzi, fl-aħħar tliet snin, il-kwalità tal-arja tagħna qed tmur lura u kellha żieda ta' 12% fis-CO2, jiġifieri l-carbon monoxide li joqtol.

(Interruzzjonijiet)

Skużawni, Sur President, ridt ngħid carbon dioxide, fejn naqblu li huwa r-raba' l-agħar fl-Ewropa.

Ħa nippreżenta r-rapport dwar dan ukoll fuq il-Mejda tal-Kamra.

Kemm hu sew kieku ma naqblux fuq l-isem, imma naqblu li ntejbu l-arja tagħna.

(Onor. Membri: Hear, hear) Kieku ma naqblux fuq it-teknika u naqblu li nieħdu nifs ġdid f'pajjiżna!

(Onor. Membri: Hear, hear) F'pajjiżna, fejn diġà għandna problemi ambjentali kbar u fejn sejrin lura flok 'il quddiem, il-Gvern qed jaddotta policy maġġuri dwar il-popolazzjoni u mhux qed iqis l-ambjent, l-iffullar, it-torbien, il-ħsejjes, is-siġar, it-traffiku u l-ipparkjar, fost l-oħrajn.

Bħala Oppożizzjoni m'aħniex lesti nagħmlu bħall-Gvern u ndaħħlu rasna fir-ramel.

Lilna mhux se jgħammxilna għajnejna l-kliem bombastiku tal-Prim Ministru fuq xi pajjiż kosmopolitan!

Intom tridu pajjiż kosmopolitan, jew tridu kwalità ta' ħajja aħjar?

Tridu pajjiż kosmopolitan, jew tridu 3,200 familja jistennew biex jingħataw post tal-housing?

(Onor. Membri: Hear, hear) Illum għandna Gvern bla pjan fejn reġa' għandna n-nies bla saqaf fuq rashom, għax dan il-Gvern wara sitt snin għadu lanqas lesta proġett wieħed jew ta unit wieħed għal min m'għandux fejn joqgħod!

Dik hi r-ruħ soċjali ta' da il-Gvern!

Dan hu l-Gvern tal-ħaddiem, li għandu ruħu u qalbu mal-batut!

Kif għidt diġà u nerġa' nsostni llum, quddiem Malta kollha, Gvern Nazzjonalista jagħti garanzija li kull Malti u Għawdxi jkollu saqaf fuq rasu.

L-effett taż-żieda fil-popolazzjoni fuq il-kirjiet huwa ovvju.

Waħda mill-għaqdiet tal-estate agents tgħid illum li fis-suq Malti, insa li se ssib kirjiet b'inqas minn €500 fix-xahar, sakemm ma jkunx forsi xi garaxx taħt l-art, u jekk!

Il-Gvern, wara sitt snin, se jsolvilna l-problemi billi ħarġilna White Paper!

Vera karta bajda, għax vojta fis-sustanza u ma toffri ebda soluzzjoni effettiva!

(Onor. Membri: Hear, hear) Lil dawn it-3,200 familja issa mmorru għandhom bieb, bieb u nuruhom il-White Paper!

Tinduna kemm hu Gvern bla pjan u bla viżjoni meta ħareġ bi proposta li aħna żgur naqblu magħha.

Qed nirreferi għall-iskema tal-kiri li kien daħħal Gvern Nazzjonalista u li dan il-Gvern, meta tela' fil-poter neħħieha, biex issa dak li rema qed jużah bħala salvauomo wara sitt snin li fihom kabbar il-problema, għax fil-frattemp m'għamel xejn!

Dan hu Gvern bla pjan li issa qed jaddotta biċċa minn pjan tal-Gvern ta' qablu għax qiegħed f'paniku.

Apparti l-kirjiet, hemm imbagħad l-effett fuq is-suq tal-proprjetà.

Kienet policy tal-gvernijiet kollha li ġew qabilna mill-Indipendenza 'l hawn li l-familji Maltin, kemm jista' jkun, isiru sidien ta' darhom.

Li tkun sid ta' darek jagħtik sigurtà, u għal ħafna familji dan huwa l-ikbar investiment f'ħajjithom.

F'Malta kellna waħda mill-aktar rati għoljin ta' home ownership fid-dinja.

Illum għandna waħda mill-aktar rati għoljin ta' żgħażagħ li lanqas jifilħu jħallsu l-kirjiet li għandna, aħseb u ara li jsiru sidien ta' darhom.

Illum, min diġà għandu proprjetà u għandu t-tfal qed jiddubita jekk it-tfal tiegħu humiex se jkunu f'pożizzjoni bħalu li xi darba jkollhom il-proprjetà tagħhom.

Il-Gvern qed jgħabbi liż-żgħażagħ tagħna b'piż dejjem akbar.

Taf x'qed jissuġġerixxi l-Gvern, Sur President?

Illi ż-żgħażagħ jistennew sakemm ikollhom 40 sena, biex forsi jidħol magħhom hu wkoll.

Fir-rigward tal-anzjani tagħna, li m'għandhomx pensjoni biżżejjed, jistgħu jagħmlu tajjeb lill-Gvern b'dik il-proprjetà, ħalli dak li ġemmgħu f'ħajjithom, jittiħdilhom fl-aħħar ta' ħajjithom!

Dan hu l-Gvern b'ruħ soċjali!

(Onor. Membri: Hear, hear) Il-Partit Laburista, li tant inqeda bil-middle class qabel l-2013, issa qed jagħmel waħda mill-aspirazzjonijiet ewlenin tal-middle class dejjem aktar diffiċli.

Il-Gvern qed jipprova jtaffi xi ħaġa mill-problemi li ħoloq huwa stess!

Biss, dak li qiegħed jipproponi huwa ħafna 'l bogħod minn biżżejjed!

Il-Gvern semma l-equity sharing scheme, li għalkemm qed jiftaħar biha, mhijiex ċara għax il-Gvern ma kienx kapaċi jagħti mqar dettall wieħed fil-Baġit ta' kif se taħdem din l-iskema.

Nerġa' ngħid li dan mhux biżżejjed!

Fid-diskors tal-Baġit, il-Gvern qed jgħid li meta tagħlaq 40 sena, il-Gvern jidħol miegħek fis-sehem, imma mbagħad jitħaddet biss li jrid ikollok nofs il-flus biex tixtri u l-Gvern iħallaslek l-imgħax.

M'hemmx ċar dak li qed jipproponi l-Gvern u wisq nibża' li hawnhekk, għal darb'oħra, il-Gvern m'għandux pjan fit-tul.

Fil-paniku tiegħu, il-Gvern tefa' nofs idea li għadu lanqas biss ħaseb sew dwarha!

Min-naħa l-oħra, il-Gvern għalaq inkiss inkiss skemi li kienu jgħinu lil persuni vulnerabbli, persuni bi bżonnijiet speċjali u anzjani biex jikru jew jirranġaw darhom biex jibqgħu jgħixu fil-komunità.

Fil-qasam tat-trasport u l-infrastruttura, dan kien għal darb'oħra Baġit riċiklat, nieqes mill-ideat, mill-viżjoni u mill-għarfien tal-effetti qawwijin tal-politika tal-Gvern b'aktar popolazzjoni fuq dan il-qasam.

Diversi proposti li l-Gvern ressaq fil-Baġit ta' din is-sena għal dan is-settur huma sempliċement ripetuti mis-sena l-oħra!

Jekk irnexxielu jirriċikla xi ħaġa, dan il-Gvern irriċikla l-ideat tiegħu stess, waħda wara l-oħra, sena wara l-oħra!

(Onor. Membri: Hear, hear) Hemmhekk hu ċ-ċertifikat tar-riċiklaġġ tal-Gvern!

Pereżempju, is-sena l-oħra l-Gvern kien qalilna li se jagħmel mollijiet f'Bormla, f'Marsamxett u f'Tas-Sliema, u din is-sena qalilna li se jagħmel mollijiet f'Bormla, f'Marsamxett u f'Tas-Sliema!

Kemm hu bravu!

Hemm imbagħad wegħdi mis-sena l-oħra li ma sarux u lanqas biss qed jissemmew li se jsiru din is-sena!

Pereżempju, il-wegħda tal-bus shelters ġodda ma twettqitx, u issa lanqas biss ġiet ripetuta fil-Baġit għas-sena d-dieħla!

Imbagħad għandek il-kontradizzjonijiet!

Il-Gvern qed jagħmlilna l-inċentivi għas-sewqan tar-roti, u f'dawn it-toroq li għalihom se jonfoq €100 miljun fis-sena mhux se jagħmel bicycle lanes!

Titpaxxa biha!

Lanqas fit-toroq li wessa' m'għamel il-bicycle lanes!

F'dan il-Baġit m'hemm l-ebda viżjoni dwar is-sostenibbiltà taż-żieda tal-karozzi li hija kkawżata wkoll miż-żieda fil-popolazzjoni.

Ċifri li ħarġu mill-Gvern stess juru li f'pajjiżna bejn l-2013 u l-2016 żdiedu 45,000 karozza!

Jekk xejn, dan huwa vot ta' sfiduċja fit-trasport pubbliku.

Ovvjament, żieda ta' 45,000 karozza fi tliet snin teħtieġ pjan biex tħares l-effetti tagħha.

Huwa tajjeb li għandna proġetti li saru bħal tal-Kappara, li kien fassal Gvern Nazzjonalista, u issa wkoll il-proġett tal-Marsa.

Għal dan, ejja ngħidu "grazzi" lil min ħadem u stinka biex dħalna fl-Unjoni Ewropea, għax li kieku ma dħalniex fl-Unjoni Ewropea ma kienx ikollna l-fondi biex nagħmlu dawn il-proġetti!

Imma issa rridu nkunu aħna l-Maltin li jkollna viżjoni u pjan dwar it-trasport f'pajjiżna.

B'din ir-rata, kull sitt snin se nżidu 100,000 karozza fit-toroq tagħna!

F'dan il-Baġit il-Gvern ma qalilna xejn dwar dan!

Il-Gvern ma jistax jibqa' jsemmi l-€100 miljun fis-sena, għax dawn se jintużaw biex iwessa' t-toroq li għandna u jagħmel ir-resurfacing tat-toroq u mhux biex jagħmel sistema ta' trasport li tindirizza n-numru ta' karozzi ta' għada.

Il-Gvern qed jidħak bina!

Sur President, f'pajjiżna joħorġu aktar minn 40 karozza ġdida kuljum.

Jekk tagħmilhom waħda wara l-oħra, dawn jiġu tul ta' 84 kilometru, tliet darbiet it-tul ta' Malta!

Dan mhux sostenibbli, imma l-Gvern, fil-Baġit, qed jieħu pjaċir jgħidilna kemm se jdaħħal minn dawn il-karozzi!

Qal li se jdaħħal €16-il miljun aktar mil-liċenzji tal-karozzi u miljuni aktar f'petrol u diesel li għola l-prezz tagħhom.

Mela l-Gvern se jibqa' jġib il-karozzi biex nibqgħu nieħdu arja maħmuġa u nibqgħu neħlu fit-traffiku ħalli jibqa' jisraqna fuq il-petrol u d-diesel!

Dan huwa l-mod kif dan il-Gvern irid jiffinanzja l-Baġit!

Waħda mis-soluzzjonijiet għandha tkun it-trasport pubbliku, imma hawn għandna fjask!

Kellna €6 miljuni sussidju li issa tela' għal €30 miljun!

Biex wieħed jara l-falliment fit-trasport pubbliku, kemm imur fuq il-Facebook tal-kumpanija tat-trasport pubbliku u jaqra l-kummenti ġenwini tan-nies, li jweġbuhom billi jgħidulhom "Grazzi tal-kumment"!

Il-Gvern li jisma', ma qed jagħmel xejn!

Dik hi s-soluzzjoni li għandna għat-trasport!

Naf b'każi ta' nies li ma ġietx l-aħħar karozza tal-linja, jiġifieri riedu jaraw kif se jmorru d-dar billejl.

In-nies jilmentaw permezz ta' numru apposta, jagħtu n-numru tal-mowbajl tagħhom ħalli għall-inqas jieħdu r-risposta dwar x'kienet il-problema, imma ma jagħtihom risposta ħadd!

Gvern li jisma', imma ma jimpurtahx!

Hu tajjeb, u aħna naqblu perfettament mal-proposta li jingħataw tal-linja cards b'xejn, pereżempju liż-żgħażagħ, imma l-karozza trid tiġi u twasslek fil-ħin, inkella għalxejn tingħata tal-linja card b'xejn!

(Onor. Membri: Hear, hear) Il-Gvern qed jonqos bil-kbir fit-trasport pubbliku li żgur jista' jkun waħda mis-soluzzjonijiet għall-iġġammjar li għandna fit-traffiku u n-nuqqas ta' spazju għall-ipparkjar.

Nippretendu li fi żmien tas-surplus u l-aqwa żmien, il-Gvern jista', jekk irid, jipprovdi trasport pubbliku b'xejn, almenu, għaż-żgħażagħ kollha sakemm jagħlqu l-25 sena.

B'hekk inkunu nistgħu nnaqqsu l-karozzi fit-toroq.

Il-piż tal-popolazzjoni li qed tikber jinħass ukoll fuq is-servizz tas-saħħa.

Nixtieq naqra minn paġna 89, għax fuq is-servizz tas-saħħa, il-Gvern jgħaxxaqna!

Naħseb li dan hu l-aktar paragrafu onest li qara l-Ministru għall-Finanzi fil-Baġit.

Se naqrah ħalli żgur inkun qed nikkwotah kelma b'kelma:

"8.10 Strateġija u riċerka

Il-Gvern jifhem li, f'settur vast bħas-saħħa, hemm bżonn ta' pjan strateġiku fit-tul sabiex nassiguraw li bl-investiment tagħna nolqtu firxa wiegħsa ta' nies u nieħdu ħsieb li ħadd ma jibqa' lura.".

Wara ħames snin, il-Gvern stenbaħ li fil-qasam tas-saħħa għandna bżonn pjan fit-tul.

Però s-sena l-oħra l-Awditur Ġenerali ppubblika r-riżultat ta' investigazzjoni li għamel minn jeddu dwar kemm tassew hemm waiting list fis-sistema pubblika tas-saħħa.

Kien hemm 63,000 persuna bi stennija ta' medja ta' tmien xhur!

Il-Gvern li wiegħed li se jneħħi l-waiting list irid jagħti spjega ta' dawn in-numri.

Fi tmien xhur, marda jew kundizzjoni taggrava tista', imma l-Gvern jilgħab biċ-ċifri u jagħmel eżerċizzji tal-propaganda minflok ma jindirizza bis-serjetà r-realtà li sab l-Awditur Ġenerali.

Nerġa' nfakkar li 63,000 persuna jistennew medja ta' tmien xhur!

Meta diġà għandna stennija daqstant twila biex wieħed jieħu l-ewwel appuntament fis-sistema pubblika tas-saħħa, aħseb u ara żieda fil-popolazzjoni ta' 15,000 fis-sena x'piż se jkun ifisser fuq is-sistema tagħna!

Fil-qasam tas-saħħa, Sur President, Gvern bla pjan ta l-isptarijiet tagħna lil kumpanija li lanqas biss kienu jafu min hi!

Fil-każ tal-Vitals, diġà għidt li dan huwa każ li huwa agħar mill-korruzzjoni, għax sar bil-għan preċiż li jfalli biex in-nies idaħħlu l-miljuni fil-but u mhux biex il-proġett isir!

Għandna Gvern li jippjana li jfalli fis-settur tas-saħħa biex jagħmlu l-ħafna għall-ftit!

Jien jimpurtani mil-qasam tas-saħħa u se nargumenta quddiem l-istituzzjonijiet ta' pajjiżna favur in-nies.

Għalhekk jien personalment għamilt kawża quddiem il-Qrati biex dan il-kuntratt jiġi kkanċellat u mwaqqaf, ħalli l-Maltin u l-Għawdxin jieħdu lura l-isptarijiet tagħhom!

(Onor. Membri: Hear, hear) Il-Ministru għas-Saħħa l-ġdid tani raġun u fir-rigward ta' Steward qalli: This is the real thing!

Fil-qasam importanti tas-saħħa mentali, dan huwa Gvern li parla ħafna, imma f'sitt snin għadu ma għamel xejn!

Issa, fl-aħħar, jidher li sema' minn dak li ilna ngħidulu aħna u qed jgħid li se jiftaħ klinika tas-saħħa mentali fin-naħa ta' fuq ta' Malta!

Se nkun pożittiv.

Dan huwa tajjeb, aħjar sitt snin tard inkella qatt!

Biex nifhmu x'għamlu gvernijiet differenti f'dan il-qasam, illum hawn ħames kliniċi fi-komunità u ħames day centres, li kollha nfetħu minn gvernijiet Nazzjonalisti!

Is-sena l-oħra, il-Gvern qalilna l-istess ħaġa li qed jgħid din is-sena.

Nisperaw li s-sena d-dieħla, nisimgħu lill-Gvern jgħidilna li mqar se jiftaħ klinika waħda!

L-isptar mentali ġdid ħdejn l-Isptar Mater Dei huwa bżonn u ta' ħtieġa kbira!

Ilna nisimgħu b'din il-wegħda sitt snin, sena wara l-oħra, f'baġit wara l-ieħor!

Infakkar li dan il-Gvern żarma l-Mental Health Crisis Intervention Team imwaqqaf minn Gvern Nazzjonalista!

Illum, min ikollu kriżi ta' saħħa mentali ma jsibx dan is-servizz!

Il-Gvern qed imur kontra l-pariri tal-organizzazzjonijiet internazzjonali kollha li jgħidu li f'dan is-settur, dan is-servizz huwa pedina importanti biex innaqqsu s-suwiċidju!

Insemmi wkoll il-piż fuq l-edukazzjoni, speċjalmet fuq l-iskejjel.

Popolazzjoni tikber bla pjan għandha bżonn ta' aktar skejjel u għalliema, imma dan huwa Gvern li ma kienx kapaċi jibni u jlesta skola ġdida kull sena, kif kien jagħmel għal bosta snin Gvern Nazzjonalista.

Minflok, dan il-Gvern, kull sena, qed jipposponi l-bini ta' skola ġdida!

Fir-rigward tal-iskejjel li beda jibni, qed jitnikker fuqhom u għadhom nofs leħja!

Fil-Qawra u Marsaskala, żewġ żoni li għandhom żieda qawwija fil-popolazzjoni, il-Gvern għadu ma lestiex skejjel li suppost ilhom lesti żmien!

Dan kollu qed iħalli effett fuq l-għalliema, fejn il-Gvern moħħu biex jiġġieled mal-Union tagħhom, qed jieħu miżuri bla ebda konsultazzjoni mal-Union u ma jafdax lill-għalliema mqar jagħmlu photocopy!

Il-viżjoni tal-Gvern għall-għalliema hija li joħdilhom il-warrant, kif wera fil-liġijiet li ressaq dwar l-edukazzjoni mingħajr ma kkonsulta, fejn imbagħad, għax l-għalliema waqfulu, kellu jirtira tliet liġijiet f'daqqa!

(Onor. Membri: Hear, hear) F'Malta għandna t-tieni l-agħar rata fl-Ewropa ta' studenti li jitilqu kmieni mill-iskola.

Dawn l-istudenti huma kkundannati għal għomorhom b'pagi baxxi, għax mhumiex qed jieħdu edukazzjoni u taħriġ għall-ħiliet li bihom jistgħu jitħallsu aħjar.

Ovvjament, dan mhux għax l-istudenti hekk iridu, imma għax qed ikunu kostretti li jieħdu din id-deċiżjoni!

Fis-settur tal-edukazzjoni u taż-żgħażagħ, il-Gvern, f'dan il-Baġit, ma jipprovdi xejn!

Sur President, qasam li huwa affettwat bil-qawwi b'mod viżibbli ħafna mill-politika tal-Gvern huwa l-qasam tal-intern u s-sigurtà nazzjonali.

Però, dan il-baġit huwa fqir ħafna għal dan il-qasam.

Waqt li n-nies qed juru l-inkwiet tagħhom il-ħin kollu fuq is-sigurtà tal-pajjiż, il-Gvern qed jibqa' sieket u ma jagħmel xejn!

Il-baġit huwa biss eżerċizzju ta' PR, li bil-kemm isemmi dawn il-problemi!

Il-Partit Nazzjonista huwa l-Partit li tejjeb il-kundizzjonijiet u l-pagi tal-pulizija, daħħal id-dritt ta' pensjoni wara 25 sena, ta żidiet fil-pagi, bena għases ġodda, fetaħ l-Akkademja tal-Pulizija u ħadem għar-rispett lejn il-pulizija.

Żgur li naqblu li dan it-titjib għandu jkompli għaddej.

Min-naħa l-oħra, ma nistgħux naqblu mal-policy tal-Gvern li jżomm għases magħluqin, anke f'żoni sensittivi.

Kull ma ppropona l-Gvern hu li jsiru xi cameras f'Paceville, imma dwar il-Marsa qal li għadu se jaħsibha.

Dan il-Gvern ma semma xejn dwar il-problemi f'lokalitajiet oħrajn, fosthom il-Qawra, Buġibba, San Pawl il-Baħar, Ħal Tarxien, il-Furjana, il-Hamrun, is-Swieqi, il-Mosta u Marsalforn.

Prattikament, ma semma xejn kważi dwar Malta kollha!

Semma biss li fir-rigward ta' Paceville se jara kif jagħmel biex irażżan il-kriminalità.

Huwa importanti li l-għases ikunu miftuħin bil-preżenza kontinwa tal-pulizija tagħna li qed jagħmlu aktar milli jifilħu, b'investiment miżeru fil-Korp tal-Pulizija.

Hawn irrid nirringrazzja lill-pulizija tagħna li qed jaħdmu lil hinn mill-call of duty tagħhom.

Jien kelli l-esperjenza li mort il-Marsa u sibt l-għassa magħluqa.

Ilbieraħ il-gazzetta Illum ħabbret ir-riżultat ta' eżerċizzju li għamlet ġewwa Għawdex, fejn il-ġurnalisti tagħha marru Għawdex u minn 16-il għassa f'Għawdex, sabu 12 li kienu magħluqin!

Dawn huma l-għases ta' Sannat, Għasri, Għarb, San Lawrenz, Marsalforn, Kerċem, Munxar, Żebbuġ, Xagħra, Nadur, Qala u Għajnsielem.

Dan il-Gvern nesa lil Għawdex!

Se npoġġi dan l-artiklu fuq il-Mejda tal-Kamra ħalli l-Gvern ma jgħidx li dan mhuwiex minnu.

Il-ħaddiema tagħna qegħdin fil-morsa taċ-cheap labour.

Din hija problema li qed tikber u qed ikellmuni ħafna ħaddiema dwarha.

Żgur li dawn il-ħaddiema kellmu wkoll lill-membri kollha ta' din il-Kamra.

Mill-2013 'l hawn, il-kelma "prekarjat" ġiet minsija mill-Gvern, għax sparixxieha mill-vokabolarju tiegħu!

Għall-Gvern, il-prekarjat m'għadux jeżisti u għalhekk m'għadux jitkellem fuqu.

Il-prekarjat huwa problema li aggravat biż-żieda tal-popolazzjoni, fejn kondizzjonijiet prekarji qed ikunu trasferiti fuq il-ħaddiema Maltin.

Dan mhux qed ngħidu jien, imma qaluhulna l-unions li ltqajna magħhom, fejn is-saħħa tan-negozjar tagħhom iddgħajfet minħabba l-prattiċi li hawn fis-suq.

Dan huwa wieħed mill-effetti tal-prekarjat li qed jagħfas anke fuq il-familji li għandhom dħul tajjeb, imma li m'għandhomx is-serħan tal-moħħ ta' kuntratti definiti.

Għalkemm il-Gvern għamel ftit dwar dawk li jkollhom aktar minn 40 sena u jkunu jridu jixtru proprjetà, jeħtieġ li l-Gvern jaħseb bis-serjetà f'dawk li ma jistgħu jixtru qatt proprjetà f'ħajjithom.

Sur President, se nitkellem issa fuq kif dan il-Baġit, suppost se jtaffi l-għoli tal-ħajja.

L-għoli tal-ħajja hija frażi oħra li ntesiet mill-Gvern mill-2013 'l hawn.

Fuq naħa waħda, il-ħaddiem qiegħed ibati pressjoni fuq il-paga tiegħu u fuq in-naħa l-oħra qed ibati l-pressjoni tal-għoli tal-ħajja.

Iċ-ċifri li ħadem fuqhom il-Gvern stess qed jgħidu li ż-żieda tal-għoli tal-ħajja u l-inflazzjoni fuq il-prodotti hija ta' 1.1%.

Biss, skont l-aħħar ċifri tal-Gvern, l-ikel għola b'4.4%.

Dan ifisser li familji bi dħul baxx u pensjonanti qed jiffaċċjaw għoli tal-ħajja ferm aktar kattiv, għax il-proporzjon tan-nefqa tagħhom fuq l-ikel hija akbar u għalhekk taffettwahom aktar ħażin.

Biex nagħti eżempju, jekk inti tonfoq €100 fuq ikel, kien hemm żieda ta' 4%, allura n-nefqa żdiditlek b'€4.

Dan ifisser li meta l-Gvern tak €2.33, lanqas biss tak biżżejjed biex tlaħħaq mal-għoli tal-ħajja, aħseb u ara kemm nistgħu nsejħulha żieda!

Irridu nitkellmu bis-serjetà jekk verament jinteressana l-batut.

It-€2.33 li l-Gvern ta fil-Baġit diġà ħadhom lill-ħafna familji bl-għoli tal-ħobż u l-ħalib li jixtru ta' kull filgħodu.

Dak li ħabbrilna fil-Baġit filgħaxija, filgħodu, sakemm wasalna għand tal-merċa, kien diġà sparixxa.

Dan apparti ż-żieda fil-petrol, id-diesel u l-gass, fost ħafna prodotti oħrajn li għolitilhom is-sisa, inkluż ix-shampoo.

Apparti dawn il-prodotti ta' kuljum, il-kejl tal-għoli tal-ħajja mhux jaqbad iż-żieda esaġerata fil-kirjiet.

Għal dawk li qed ibatu minn din is-sitwazzjoni, iż-żieda hi ferm aktar minn €2.33 fil-ġimgħa jew l-€10 fix-xahar!

Jekk il-Gvern irid jinħeba wara l-kejl tiegħu tal-għoli tal-ħajja, qegħdin indaħħlu rasna fir-ramel!

Dan għaliex il-familji tagħna se jitilfu t-€2.33 sa minn filgħodu, fi xħin imorru jixtru l-ħobż u l-ħalib.

Dawn il-familji jafu li għalihom dan il-kejl huwa fażull.

Il-Gvern, li hu suppost tal-ħaddiema, fil-Baġit mhux qed ikun ċar mal-ħaddiema tagħna dwar it-taxxi li qed jimponi fuqhom u fil-mod kif qed togħla l-ħajja.

Il-Gvern qed iħalli t-taxxi għal matul is-sena, b'tali mod li lanqas biss jidħlu fiż-żieda tal-għoli tal-ħajja li tingħata f'Jannar.

It-taxxi qed jidħlu matul is-sena u mbagħad fil-Baġit nagħmlu l-propaganda.

B'hekk irid jidħak bin-nies il-Gvern!

Mal-ħaddiema, fil-morsa tal-għoli tal-ħajja, hemm ukoll l-anzjani u l-pensjonanti.

Iċ-ċifri li għadhom kif ħarġu għall-Jum Dinji tal-Ikel fis-16 ta' Ottubru 2018 juru li n-nefqa tal-anzjani fuq l-ikel, proporzjonalment hija akbar minn saffi oħrajn tas-soċjetà, għax fir-rigward tal-anzjani, minħabba t-tip ta' ħajja tagħhom, in-nefqa fuq l-ikel hija akbar.

Dan ifisser li r-rata tal-għoli tal-ħajja li qed jiffaċċjaw l-anzjani toqrob aktar 'il fuq mill-4.4% li kkalkola l-Gvern stess.

Dan il-Gvern għen ftit lill-anzjani, li huwa tajjeb u merħba biż-żieda, imma dan mhux biżżejjed.

Dan il-Gvern bla pjan mhuwiex jippjana għaż-żieda fl-anzjani li jeħtieġu kura aktar qawwija.

Fl-għaxar snin li ġejjin se jkunu qed joqorbu lejn it-80 sena dawk li twieldu fil-baby boom ta' wara t-Tieni Gwerra Dinjija.

Dawn huma l-anzjani li bħalissa għandhom madwar 70 sena.

Għaxar snin ilu, dawn l-anzjani kienu qed jirtiraw u pajjiżna kien qed jagħtihom iż-żieda sħiħa u mhux aktar iż-żewġ terzi, bis-saħħa ta' Gvern Nazzjonalista.

Dawn huma l-anzjani tagħna li gawdew bis-saħħa tas-servizzi soċjali li introduċa l-Gvern Nazzjonalista, inkluż l-għotja lil dawk l-anzjani li jibqgħu fil-qalba tal-komunitajiet tagħna, kif nixtiequ aħna biex ingawduhom.

Biss, Gvern bla pjan, mhuwiex jaħseb għal dak li għandna bżonn biex meta dawn l-anzjani joqorbu lejn etajiet akbar ta' 80 sena u 'l fuq ikollna nies imħarrġin sewwa biex jieħdu ħsiebhom.

Dan il-Baġit ma jsemmi xejn dwar kif jista' jattira aktar żgħażagħ Maltin biex jidħlu fil-professjonijiet li għandhom x'jaqsmu mal-kura tal-anzjani.

L-Oppożizzjoni ilha tgħid li jekk ċerti professjonijiet ma jkunx hawn ħaddiema biżżejjed fihom, m'hemm xejn ħażin li nġibu lill-barranin, imma dan m'għandniex nagħmluh għax ma ħsibniex u ma ppjanajniex, jew għax irridu nħallsu pagi baxxi jew nibnu ekonomija fuq iċ-cheap labour.

Għandna naraw, pereżempju, li jkollna nies li jieħdu ħsieb l-anzjani tagħna li jkunu kapaċi jikkomunikaw magħhom b'lingwa li l-anzjani tagħna jifhmuha.

Dan huwa effett ieħor ta' Gvern bla pjan fejn fir-rigward tal-lingwa tagħna, il-Gvern irid jagħmilha lingwa tas-sekonda klassi f'pajjiżna.

Ovvjament, jekk jiġri dan, ma jsofrix biss l-ilsien tagħna, imma anke kull min irid jikkomunika bih.

Is-settur tal-anzjani tagħna huwa l-aktar li bata ż-żieda fil-faqar finanzjarju.

Miċ-ċifri, il-Gvern ma jistax jaħrab minn din ir-realtà, allavolja bil-propaganda massiċċa tiegħu jipprova b'xi mod jew ieħor jaħbi dan il-fatt.

Il-faqar finanzjarju jirriżulta meta persuna jew familja jkollhom dħul ta' inqas minn 60% tal-medja.

Hemm ukoll kejl ieħor separat dwar l-esklużjoni soċjali li huwa bbażat fuq mistoqsijiet dwar jekk persuni jew familji jaffordjawx ċerti nefqiet.

Il-kejl finanzjarju huwa ċar u dejjem jitkejjel bl-istess riga, jiġifieri jekk individwu jew familja għandhomx dħul ta' inqas minn 60% fil-medja.

Skont iċ-ċifri tal-Gvern stess, il-faqar finanzjarju żdied b'aktar minn 10,000 f'dawn l-aħħar ħames snin.

Ħames snin ilu, kien hawn faqar finanzjarju ta' kważi 62,000 u llum hawn faqar finanzjarju ta' 72,000.

(Onor. Membri: Hear, hear) Dan wara li ħames snin ilu, dan il-Gvern kien qalilna li jrid jeqred u jeradika l-faqar minn pajjiżna!

Issa l-Gvern induna li falla u qed jgħidilna li l-mira hi li għall-inqas ma jkunx hawn tfal foqra.

Ħadd m'għandu jkun fqir f'dan il-pajjiż!

Kulħadd għandu dritt għal saqaf fuq rasu!

Kulħadd għandu dritt għall-ħajja diċenti!

Qed inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra ċ-ċifri li ħarġu fl-aħħar ħames snin kif imqabblin mas-snin ta' qabel.

Sitt snin ilu l-Partit Laburista wiegħed li jeradika l-faqar.

Niftakruh jgħid li ried jaqla' l-faqar mill-għeruq, imma llum, qed isaqqih u jarah jikber.

Dan hija stiwazzjoni li ma tixraqx lil pajjiżna.

Għalhekk, irridu niġġieldu l-faqar bis-sħiħ.

Din iż-żieda fil-faqar finanzjarju seħħet ukoll fejn hemm familji bit-tfal u familji magħmulin minn anzjani.

Fl-aħħar ħames snin, l-anzjani tagħna kienu qegħdin isofru tnaqqis tal-poter tal-akkwist tagħhom, jiġifieri jekk għandek xi ħaġa x'tonfoq, is-saħħa ta' dak li għandek hija anqas.

Tlaqna minn sitwazzjoni fejn tieħu t-tfal tagħna jaraw lin-nanniet tagħhom u forsi jixtrulhom xi ħaġa u ġejna f'sitwazzjoni li n-nanniet tagħna lanqas għandhom biex jixtru l-mediċina u l-ikel li għandhom bżonn.

Ħajja sħiħa mogħtija lil pajjiżna u lill-familji tagħna qed tintrema fix-xejn għax il-Gvern hu bla pjan.

Aħna rridu naraw li nsaħħu d-dħul tal-anzjani tagħna.

Dan huwa l-argument tal-Oppożizzjoni!

Dak li jagħmel il-Gvern favur l-anzjani merħba bih, imma żgur li mhuwiex biżżejjed.

Dan għaliex l-anzjani qegħdin isofru għoli tal-ħajja ferm aktar minn oħrajn, billi l-għoli fl-ikel huwa ferm aktar qawwi mir-rata ġenerali u l-biċċa l-kbira tan-nefqa tagħhom hija fl-ikel.

L-argument jerġa' jdur mal-kejl tal-għoli tal-ħajja.

Ejja ma ninħbewx wara subgħajna!

Dan hu kejl li l-familji u l-anzjani tagħna jafu li huwa ferm 'il bogħod mir-realtà li qegħdin jiffaċċjaw kuljum.

Jekk il-Gvern irid jaħrab mir-realtà tal-faqar u tal-għoli tal-ħajja li jirriżultaw anke miċ-ċifri tiegħu stess, nistiednu jmur jitkellem ma' min qed iħaddem il-food banks.

Meta tmur titkellem ma' organizzazzjonijiet li jaħdmu mal-foqra jgħidulek li f'pajjiżna reġa' dieħel faqar ikrah ta' nies li, kif jgħid il-Malti, m'għandhomx għaxja ta' lejla.

Dawn huma nies vulnerabbli, Maltin u barranin, li jinsabu bla saqaf u bla ikel.

Din is-sitwazzjoni turi li rridu nerġgħu nibdew inħossu l-kuxjenza soċjali tniggiżna.

B'mod ġenerali, dan huwa Baġit xott, b'mod partikolari fil-qasam soċjali.

Dan huwa Baġit li m'għandu ebda idea ġdida kif gruppi vulnerabbli f'pajjiżna jingħataw id-dinjità.

Għall-Gvern Laburista l-prijoritajiet m'għadhomx il-missjoni soċjali tiegħu imma saru oħrajn, fosthom l-investiment soċjali li suppost qed jagħmel il-pajjiż.

Kieku għandna surplus ta' veru, dan ma jsirx!

Il-Gvern ħalla minn kmieni tittarrax il-kuxjenza soċjali tiegħu, għax in-nies fl-ogħla pożizzjonijiet ta' poter jinteressahom biss mill-flus u mhux mill-missjoni soċjali!

Sur President, jeħtieġ nibnu soċjetà li jimpurtaha!

Jeħtieġ li ma nibqgħux biss Gvern tas-surplus, imma nsiru Gvern ta' ruħ soċjali!

Jeħtieġ nibnu ekonomija li sseddaq ir-reputazzjoni ta' pajjiżna!

Jekk in-nies li jmexxu l-pajjiż jinqabdu minn istituzzjonijiet tal-Istat stess qed jiftħu kumpaniji u kontijiet sigrieti, ikunu qegħdin iwaqqgħu r-reputazzjoni ta' pajjiżna b'għemilhom.

Il-GDP ma jkejjilx u ma jirreġistrax dan id-dħul bħala minus.

Anzi, jekk fil-pajjiż ikunu deħlin flus minn pajjiżi korrotti, fosthom mill-Ażerbajġan, bilkemm ma jiġux reġistrati bħala plus!

Sur President, rajt kif tista' tkabbar l-ekonomija u twaqqa' ġieħ Malta billi jkollok banek, inkluż b'sidien li qegħdin jiffaċċjaw 125 sena ħabs fl-Amerika.

Aħna ftaħna l-bieb beraħ lis-sid ta' Pilatus biex il-ftit jieklu l-ħafna, imma llum se jbati kulħadd.

Qed ngħid dan b'responsabbiltà.

Irridu nifhmu l-effetti ta' dan kollu fuq in-nies illum u għada, speċjalment f'setturi importanti bħalma huma l-gaming u l-attivitajiet finanzjarji f'pajjiżna.

Hemm mod kif l-ekonomija tista' tikber b'mod nadif.

Hemm mod kif l-ekonomija tikber mingħajr ma tikkalpesta r-reputazzjoni ta' pajjiżna!

Hemm pajjiżi, anke fl-Ewropa, fejn l-ekonomija kibret anke b'rata ogħla minn tagħna.

Insemmi, pereżempju, l-Irlanda fejn is-sena l-oħra, l-ekonomija kibret b'aktar minn 7%, imma fl-Irlanda ma kienx hemm l-eqreb nies tal-Prim Ministru bi pjan biex jiftħu kumpaniji sigrieti fil-Panama u f'xi bank fejn kienu deħlin flus maħsula minn attivitajiet kriminali.

Il-Ministru għall-Finanzi skanta meta ħa taxi barra l-pajjiż, u x-xufier qallu: Korruzzjoni biss għandkom Malta?

Il-Ministru Edward Scicluna qal li anke f'pajjiż 'il bogħod, l-unika ħaġa li kellmu fuqha x-xufier tat-taxi kienet il-korruzzjoni.

Jien niskanta kif il-Ministru għall-Finanzi qed jiskanta!

Niskanta kif il-Ministru għadu ma fehemx il-gravità tas-sitwazzjoni li fiha ġabu lil pajjiżna.

Niskanta kif il-Ministru skanta meta l-Ewropa ħadet azzjoni kontra pajjiżna!

Niskanta kif il-Ministru skanta meta l-Organizzazzjoni għall-Iżvilupp u l-Koperazzjoni Ekonomika (OECD), li hija organizzazzjoni mill-aktar rispettata, poġġiet lil pajjiżna fuq il-lista s-sewda.

Dan ifisser li meta l-investituri barranin iħarsu lejn pajjiż, jaraw li huwa blacklisted u ma jmorrux jinvestu fih.

B'dan niskanta jien!

Il-waqgħa kbira fir-reputazzjoni ta' Malta mhijiex tal-iskantament!

Taf x'inhu tal-iskantament?

Kif il-Ministru għall-Finanzi baqa' ċċassat u ma jagħmel xejn meta Ministru ieħor sieħbu nqabad bil-kumpaniji sigrieti!

(Onor. Membri: Hear, hear) Tal-iskantament hu kif il-Ministru għall-Finanzi ġie vvota favur dan il-Ministru fil-Parlament!

Tal-iskantament hu kif l-eqreb persuna tal-Prim Ministru nstabet bl-istess tip ta' kumpanija u l-Ministru għall-Finanzi m'għamel xejn dwar dan ukoll.

Il-Prim Ministru biss kien se jirriżenja kieku nstab li kellu kumpanija hu wkoll!

Ta' madwaru, la rriżenjaw u lanqas ġegħilhom jirriżenjaw!

Tal-iskantament hu kif l-istituzzjoni tal-Istat, l-FIAU, tagħmel rapporti dwar dawn it-tnejn min-nies u l-Ministru għall-Finanzi jibqa' jiċċassa.

Tal-iskantament hu kif l-ogħla nies fil-Gvern, l-uniku pjan li kellhom malli telgħu fil-poter kien biex jiftħu kumpaniji u kontijiet sigrieti għalihom.

Dak hu l-pjan u r-roadmap li kellhom!

Dan hu tal-iskantament u mhux li xufier tat-taxi jgħid li f'Malta għandna l-korruzzjoni!

Il-Ministru għall-Finanzi m'għandux jibqa' skantat meta suppost qed jipproteġi l-wirt kbir li wiret mill-Gvern Nazzjonalista fl-industrija tas-servizzi finanzjarji u tal-gaming, fost l-oħrajn.

Tal-iskantament hu min naqas li jħares isem u ġieħ Malta.

Tal-iskantament hu min poġġa l-interessi personali tiegħu qabel l-interessi ta' pajjiżna.

Tal-iskantament hu min ġie jaqa' u jqum mill-konsegwenzi ta' għemilu.

Kull ma jrid jagħmel il-Ministru għall-Finanzi hu li jħares ma' ġenbu ħalli jara għaliex pajjiżna qed jerfa' l-piż li, saħansitra, xufier tat-taxi qed jitkellem dwaru!

Is-servizzi finanzjarji huma s-settur li bnejna flimkien, Gvern u Oppożizzjoni, fuq medda ta' 30 sena.

Jekk wieħed imur lura għas-sena 1988, jara kif pajjiżna beda jħejji għall-introduzzjoni ta' leġiżlazzjoni li għamlitna ċentru ta' servizzi finanzjarji fi tliet passi meħudin b'għaqal u bi pjan b'reqqa.

B'hekk, illum qegħdin naqtgħu l-frott minn din is-siġra li rriduha tkompli tikber.

Tletin sena ilu kien hemm min ħaseb qabilna u pproteġa l-fama tagħna.

Dan huwa settur li biddel l-ekonomija ta' pajjiżna.

Matul is-snin kbirna, u huwa minnu li kien hemm pajjiżi li ma kenux qed jieħdu gost b'dak li rnexxielna nagħmlu.

B'għaqal, naqqasna t-taxxi għal kulħadd minn 65% għal 25%.

Gvern Nazzjonalista naqqas it-taxxa bin-nofs anke għall-intrapriżi, li riedu jiġu minn barra biex jinvestu f'pajjiżna.

Biss, ħadd ma seta' jipponta subgħajh lejn pajjiżna.

Ħadd ma seta' jidħak bina.

Ħadd ma seta' jħammrilna wiċċna sakemm il-Partit Laburista tela' fil-gvern u nqabad bl-ogħla nies fi ħdanu li fetħu kumpaniji sigrieti biex jaħbu dak li kellhom x'jaħbu.

Irmew ir-reputazzjoni ta' pajjiżna mill-għada li telgħu fil-gvern, għax ħasbu li mhumiex se jinqabdu.

Kienu jafu li kienu qed jagħmlu l-ħażin, imma l-agħar hu li ma titteħidx azzjoni, għax il-ħażin isir f'kull pajjiż.

Però f'pajjiżi serji tittieħed azzjoni u meta l-ħażin jinqabad maġenb il-Prim Ministru tittieħed azzjoni aktar drastika.

Imma f'Malta, għal tliet snin, minn meta tela' l-Partit Laburista fil-gvern sa meta nkixef l-iskandlu tal-Panama, din il-Kamra kienet tisma' l-gideb tal-Gvern Laburista fejn kien jgħidilna kemm hu nadif, trasparenti u kontabbli!

Ejjew nifhmu dak li qed nitkellmu fuqu.

Is-settur tal-gaming u s-settur finanzjarju huma l-pedamenti tal-ekonomija tagħna.

Dak li ġara u li qed jiġri fis-Satabank, fejn investituri Maltin u barranin għandhom flushom kollha maqbudin, huwa twissija ta' x'jiġri meta nkejlu bil-GDP biss u ma nkejlux ukoll ir-reputazzjoni ta' pajjiżna.

Dan hu x'jiġri meta niftħu l-bibien għal kulħadd mingħajr ma nagħmlu eżerċizzju serju ta' due diligence.

Issa qed naraw il-konsegwenzi tal-iċċassar tal-Ministru għall-Finanzi!

Qed naraw il-konsegwenzi tal-inċest istituzzjonali!

Nispera li ma tiskantax int ukoll kif skanta l-Ministru għall-Finanzi tiegħek!

Lgħabtu logħba tal-ażżard, għamiltu Russian roulette bir-reputazzjoni ta' pajjiżna!

Ftaħtu l-bieb u ħallejtu banek joperaw meta ma kellhomx jitħallew joperaw, bi qrubija suspettuża ma' bniedem li llum qed jiffaċċja 125 sena ħabs!

L-aqwa li mortu tixorbu x-xampanja miegħu!

Il-Gvern iħobb jinħeba wara l-indipendenza tal-awtoritajiet, imma l-Gvern jaf li poġġa n-nies tiegħu f'kull awtorità biex jikkontrollaha!

Intom imlejtu kull awtorità bit-trolls tagħkom u għamiltu dan bi skop, biex kull awtorità tiġbed il-ħabel ta' Kastilja!

Dawn l-affarijiet bdew sa mill-għada tal-ġurament tal-ħatra!

L-awtoritajiet mhux talli mhumiex indipendenti, imma talli huma kollha kkontrollati minn Kastilja.

Dan jidher bil-fatti, għax m'għamlu xejn meta hu ovvju li kellhom jieħdu azzjoni.

Aktar minn hekk, il-persuni ta' integrità li kien hemm f'dawn l-awtoritajiet kellhom jirriżenjaw jew tneħħew u dawk li baqgħu, jibżgħu jgħollu leħinhom.

La l-awtoritajiet għamiltuhom każini tagħkom, dak li għamlu, jew aħjar, dak li naqsu li jagħmlu, illum huwa responsabbiltà tagħkom biss!

Hemm aktar x'wieħed jgħid dwar ir-reputazzjoni ta' pajjiżna u s-sostenibbiltà.

Hemm mistoqsijiet li jeħtieġu jsiru dwar, pereżempju, il-bejgħ taċ-ċittadinanza tagħna.

Fid-Diskors tal-Baġit il-Gvern ħass il-bżonn li jserrħilna rasna meta qal li anke mingħajr l-iskema tal-bejgħ tal-passaporti, il-Gvern xorta kien jonfoq anqas milli jdaħħal.

Però, il-Gvern jeħtieġ jgħidilna jekk meta għamel dawn il-kalkoli, ħax biss inkonsiderazzjoni l-flus diretti li qed idaħħal meta jbigħ il-passaport Ewropew, jiġifieri l-miżata li jħallsu l-applikanti, jew ħax inkonsiderazzjoni wkoll id-dħul li qed jagħmel il-Gvern b'mod indirett minn din l-iskema.

Jeħtieġ nistaqsu dan, għax jekk għal xi raġuni jew oħra din l-iskema titnaqqas jew titneħħa, il-Gvern ma jitlifx biss il-miżata diretta iżda anke d-dħul indirett.

Illum, l-iskema tal-bejgħ taċ-ċittadinanza Maltija qiegħda taħt skrutinju u qed tkun miflija mill-Unjoni Ewropea.

Qlajna wkoll ċanfira mill-OECD, għaliex din l-iskema hi miftuħa għall-ħasil ta' flus maħmuġin.

Nassumi li l-Gvern daħħal din l-assikurazzjoni fid-Diskors tal-Baġit, għaliex anke l-Gvern jinstab imħasseb jekk din l-iskema hijiex sostenibbli, jiġifieri jekk tistax tkompli taħdem għat-tul fil-forma li hi.

Jekk din l-iskema ma tibqax fil-forma li hi llum, x'aktarx l-impatt ikun akbar fuq il-finanzi tal-Gvern mill-impressjoni li qiegħed jipprova jagħtina l-Ministru għall-Finanzi.

Niġi issa biex nitkellem fuq Għawdex.

Fil-Baġit hemm kapitlu bl-isem: "Intern, Ġustizzja u Għawdex".

Bħal donnu l-Gvern nesa lil Għawdex u mbagħad ħaseb fih wara!

Għal Għawdex, il-Gvern kellu biss an afterthought!

Ejja nħarsu lejn xi oqsma partikolari f'Għawdex.

Minkejja l-propaganda tal-Baġit, jidher li fir-rigward ta' Għawdex, il-Gvern iwiegħed l-istess affarijiet f'kull Baġit u ma jwettaqhomx!

Hemm oqsma oħrajn f'Għawdex fejn il-Gvern m'għamilx dak li messu jagħmel.

Pereżempju, il-Gvern m'għandu l-ebda ħsieb li jibni postijiet ta' akkomodazzjoni għall-istudenti Għawdxin tal-MCAST u tal-Università li jistudjaw f'Malta.

Il-Gvern semma biss li se jkompli jiddiskuti mal-Knisja fuq din it-tip ta' akkomodazzjoni.

Il-Knisja qed tħammar wiċċ il-Gvern meta ħadet l-inizjattiva li tagħmel hostels għall-istudenti Għawdxin, waqt li l-Gvern isemmi l-Knisja biex taparsi qed jagħmel xi ħaġa hu.

X'għamel dan il-Gvern f'Għawdex?

Biegħ l-Isptar ta' Għawdex u ftiehem mal-kumpanija privata Stewart.

Fejn qabel pazjent kien jinġieb Malta b'ħelikopter tal-Armata għall-ħlas ta' €800 kull vjaġġ, bi spiża ta' €30,000 fis-sena, liema flus kienu jmorru minn but għal but tal-Gvern stess, issa kumpanija privata qed titħallas 40 darba aktar, għal total ta' €1,200,000 fis-sena.

Però, meta pazjent kellu bżonn jittieħed l-isptar Malta, il-ħelikopter ma kienx hemm u l-pazjent miet.

F'Għawdex, il-Gvern issa ħareġ bl-idea ta' Awtorità għal Għawdex, li biha se jimponi l-politika ta' Kastilja fuq Għawdex.

Dan minflok ħoloq kunsill reġjonali għall-Għawdxin biex ifassal strateġija mill-Għawdxin għall-Għawdxin.

Kieku kellu jkun għall-Għawdxin, il-prodotti u l-proposti mwiegħda għal Għawdex, għall-inqas kienu jsiru f'tul ta' sitt snin!

Qasam ieħor li huwa għal qalb il-Gvern huwa l-qasam tal-kunsilli lokali.

Il-kunsilli lokali huma pedina importanti fil-kwalità tal-ħajja, għax huma l-eqreb livell fejn jgħixu n-nies.

Il-Gvern qal li jrid jagħmel riforma fil-kunsilli lokali.

Bħala Oppożizzjoni, ħriġna bi 80 proposta biex il-kunsilli lokali jkunu eqreb lejn in-nies.

Il-Gvern, ħafna warajna, ħareġ bil-proposti tiegħu li fosthom inkluda ftit mill-proposti tagħna.

Però x'irriżulta mill-biċċa l-kbira tal-proposti li l-Gvern għamel għall-kunsilli lokali?

Il-Gvern irid ineżża lill-kunsilli lokali minn kull awtorità u effettività!

Il-Gvern irrid li n-nies jiddependu mill-Ministri flok jamministraw il-lokalitajiet permezz tar-rappreżentanti tagħhom.

Il-Gvern irid li l-kunsilli lokali jiddependu dejjem aktar mill-Gvern u minn deċiżjoni politika biex jieħdu dak li ma jridx jagħti hu.

Sur President, se nitkellem issa dwar il-viżjoni tagħna għall-ekonomija.

Din in-naħa tal-Kamra mhijiex qed tillimita ruħha biss li tgħid x'ma qalx il-Baġit u x'inhuma l-isfidi li għandu quddiemu l-pajjiż bil-politika u l-mudell ekonomiku tal-Gvern, imma qegħdin ukoll nagħmlu l-proposti tagħna.

Kif għamilna fis-snin li għaddew, din is-sena wkoll ħriġna dokument ta' qabel il-Baġit, li għamel analiżi tal-ekonomija tal-pajjiż, tal-finanzi tal-Gvern u ta' setturi importanti.

Dan id-dokument inkluda 50 proposta għall-Baġit u għall-ekonomija, liema proposti huma bbażati fuq viżjoni ta' ekonomija li sservi lin-nies kollha.

Fil-fatt id-dokument ta' din is-sena semmejnieh "Ekonomija min-nies għan-nies".

B'dan irridu nfissru żewġ affarijiet; l-ewwel, li l-ekonomija għandha tikber bil-kontribut ta' kulħadd u, it-tieni, li kulħadd jieħu sehem xieraq minn dan it-tkabbir.

Id-dokument li ħriġna qabel il-Baġit, li qed inqiegħed kopja tiegħu fuq il-Mejda tal-Kamra, jinkludi 50 proposta biex nilħqu dawn l-għanijiet, li se nsemmi xi wħud minnhom.

Pajjiżna jrid jinvesti aktar fir-riċerka u l-innovazzjoni.

Irridu naraw li nkomplu l-programm ta' Gvern Nazzjonalista li naqqas ir-rata ta' taxxa minn 50% għal 25%.

Meta tonqos ir-rata tat-taxxa, il-Gvern idaħħal aktar, għax tingħata spinta lill-inizjattiva privata.

Għandna setturi li għadhom qed jiġu ntaxxati bil-35%.

Irridu naraw iżjed investiment fl-edukazzjoni li jinfirex anke lil hinn mill-Università.

Qegħdin ninsistu li l-Gvern, b'mod immedjat, jagħti lura lil min insteraq fil-kontijiet tad-dawl u l-ilma.

Hawn qed nitkellmu fuq 80% tal-konsumatur Malti li qed jinsteraq kuljum.

Qegħdin nitolbu biex il-Gvern iżid is-sigurtà, partikolarment f'żoni fejn hemm numru kbir ta' anzjani u problemi partikolari.

Irridu wkoll li pajjiżna jieħu bis-serjetà l-ġlieda kontra l-vjolenza domestika, mhux bil-liġi biss, imma billi nkunu attrezzati b'nies imħarrġin u b'għases miftuħin li jilqgħu n-nisa li jmorru b'dawn it-tip ta' problemi.

Qegħdin insejħu biex ix-xogħlijiet kbar li se jsiru f'żoni turistiċi jsiru bi pjan biex jonqos l-inkonvenjent għat-turisti, partikolarment fl-istaġun tas-sajf.

Qegħdin nerġgħu nitolbu li jsir carrying capacity exercise biex naraw hemmx bottlenecks fl-infrastruttura ta' pajjiżna.

Irridu nkomplu ninvestu fil-prodott turistiku.

It-turist li qed jiġi llum qiegħed igawdi mill-investiment li sar fil-passat u issa irridu naħsbu għall-investiment li se nagħmlu għall-futur.

Fir-rigward tal-iżvilupp, irridu rispett assolut lejn il-ftit kampanja li baqgħalna.

Il-policies ma jistgħux jiġu mġebbda qishom chewing gum, imma rridu naraw li t-tfal tagħna jkunu jistgħu jgawdu l-widien, l-imsaġar, ix-xagħri u l-postijiet ta' ġmiel naturali f'pajjiżna.

Issuġġerejna wkoll li fil-qasam tal-proprjetà, inkomplu nwettqu l-aspirazzjoni tal-Maltin u l-Għawdxin li jsiru sidien ta' darhom.

Għalhekk irridu li l-iskema tal-First Time Buyers mhux biss tiġi estiża, imma li jitneħħew ċerti restrizzjonijiet li hemm, inkluż, pereżempju, li jekk għandek garage ma tkunx tista' tapplika għal din l-iskema.

Hemm ukoll numru ta' proposti dwar is-settur tan-negozji ż-żgħar li joħorġu mid-dokument li l-Oppożizzjoni kienet ħejjiet fuq dan is-settur.

Qegħdin inressqu dawn il-proposti anke f'din il-Kamra biex nuru kemm l-Oppożizzjoni mhux qiegħda hawnhekk biss biex tikkritika.

Li nikkritikaw huwa xogħolna f'demokrazija, li rridu nagħmluh anke jekk il-Gvern jiddejjaq jisma' l-kritika.

Però aħna mhux qegħdin nieqfu biss fuq il-kritika; qegħdin noħorġu bis-soluzzjonijiet tagħna f'oqsma diversi.

Sur President, fid-diskors tiegħi llum, urejt kif il-mudell ekonomiku ta' dan il-Gvern huwa nieqes minn viżjoni u pjan.

Il-politika ekonomika ta' dan il-Gvern, anke jekk qed tidher li twassal għat-tkabbir bil-popolazzjoni, se ġġib u qed iġġib problemi bl-istess żieda qawwija fil-popolazzjoni.

Jidher li dan il-Gvern qiegħed jinjora dawn il-problemi li messu ppjana bil-għaqal għalihom sa mill-bidu nett.

Tkellimt fuq il-kontijiet tal-familji tagħna u fuq id-defiċit ta' pagi bi pressjoni 'l isfel u prezzijiet bi pressjoni 'l fuq.

Spjegajt ukoll li għandna defiċit ambjentali, defiċit soċjali u defiċit fl-infrastruttura tal-pajjiż.

Tkellimt fuq it-tkattir tal-ġid ekonomiku li mhux qiegħed jitqassam sew.

Il-faqar mhux biss qiegħed jikber fil-kwantità, imma qegħdin nerġgħu naraw faqar estrem.

Spjegajt kif il-ħaddiema qegħdin jieħdu inqas mill-ġid li qed joħloq il-pajjiż bix-xogħol tagħhom stess.

Tkellimt fuq it-tkabbir ekonomiku li qed isir a skapitu tar-reputazzjoni ta' pajjiżna.

Tajjeb li nibnu istituzzjonijiet, imma ejja nibnu istituzzjonijiet li jfittxu u jressqu lil kull min jagħmel il-ħażin, jagħmlu min jagħmlu, anke jekk ikun fl-ogħla pultruni tal-poter.

Tkellimt ukoll fuq il-bżonn li pajjiżna jinvesti aktar għall-futur u fil-ħiliet tal-Maltin u l-Għawdxin.

Tkellimt dwar il-bżonn li pajjiżna jerġa' jibda jħares lejn il-kapaċitajiet tan-nies tagħna bħala ċ-ċavetta tas-suċċess.

Tkellimt fuq il-bżonn li pajjiżna jikber b'mod sostenibbli.

Tkellimt fuq bżonn ta' politika li tħares mhux biss lejn in-numri u t-totali, imma li tpoġġi l-ewwel u qabel kollox lin-nies fiċ-ċentru tagħha.

Tkellimt dwar politika li tħares lejn l-interessi ta' kull membru tas-soċjetà tagħna llum u li tħares lejn l-interessi tal-ġenerazzjonijiet ta' għada wkoll!

Sur President, pajjiżna, mill-Indipendenza 'l hawn, mexa 'l quddiem, għaliex Gvern wara l-ieħor fehem li l-Maltin jeħtieġ jagħtu u jieħdu sehem xieraq fis-soċjetà tagħna.

Dan huwa l-ekwilibriju soċjali li rridu naraw f'pajjiżna.

F'Malta għamilna suċċess meta fhimna u emminna fil-kapaċitajiet tal-ħaddiema tagħna.

F'pajjiżna kbirna meta fhimna li s-sistema ekonomika trid tkun parti minn soċjetà li tħares bl-aktar mod qawwi r-ruħ soċjali tagħha.

Kellna gvernijiet li ħolqu l-kundizzjonijiet biex il-Maltin ikunu sidien ta' djarhom.

Kellna gvernijiet li ħadmu biex isaħħu isem pajjiżna.

Kellna gvernijiet li investew bil-kbir fl-infrastruttura tal-pajjiż, fejn għadna ngawdu sal-lum minn tali proġetti.

Kellna gvernijiet li ppjanaw l-iżvilupp.

Kellna gvernijiet li ppjanaw sehem Malta fl-Ewropa u fid-dinja.

Fl-aħħar ħames snin, rajna mudell ekonomiku li warrab dawn il-prinċipji!

Illum għandna Gvern bla pjan, tax-short cuts!

Għandna Gvern li flok jippjana fit-tul, qiegħed iħares biss sal-ponta ta' mnieħru!

Dan huwa Gvern li qiegħed joħloq problemi li jmissu nduna li kien se joħloqhom u ħaseb għalihom bi pjan!

Issa s-sistema li bena dan il-Gvern bdiet turi x-xquq.

Sur President, stennejt li l-Gvern, tal-inqas f'dan il-Baġit, jibda jindirizza bis-serjetà l-problemi li messu ħaseb għalihom ferm ilu!

Dan il-Gvern jitkellem biss fuq dak li jaqbillu!

Dan huwa Gvern tal-PR, u l-PR iġiegħlek iddaħħal rasek fir-ramel!

Ejja ma narawx biss in-numri u ma nindunawx b'dak li hemm rieqed fuq bank bla saqaf fuq rasu!

Ejja nerġgħu nagħtu lura s-serħan il-moħħ lill-familji Maltin bis-sigurtà tal-komunitajiet kollha fejn jgħixu!

Ejja nerġgħu nagħtu r-ruħ lill-politika f'Malta!

Ejja ma nħallux il-kuxjenza soċjali u ambjentali tagħna tittarrax!

Ejja nerġgħu nagħtu vuċi lil min tilifha!

Irridu nħarsu 'l quddiem lejn qafas ta' benesseri soċjali ġdid li jwieżen lil min tassew għandu bżonn!

It-twemmin tagħna fid-dinjità ta' kull persuna rridu nittraduċuh f'għajxien deċenti u kwalità tajba tal-ħajja għal kulħadd f'pajjiżna!

Ejja nerġgħu nagħtu s-sens ta' kburija lil kull Malti li Malta hija pajjiż nadif f'aktar minn sens wieħed!

Ejja ngħixu f'pajjiż li jgħożż dak li huwa tajjeb u sabiħ u nħarsu fit-tul bi pjan!

Dan huwa mudell sostenibbli: pajjiż li ma jibdilx is-sħiħ mar-riħ, pajjiż li jpoġġi l-ewwel u qabel kollox in-nies!

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Nirringrazzja lill-Kap tal-Oppożizzjoni għad-diskors tiegħu.

Nistieden lill-ħaddiema tal-PBS sabiex jirtiraw mill-ħidma tagħhom fil-Kamra.

Il-crew tal-PBS irtira mill-Kamra.

L-ISPEAKER: Nistieden lill-Kap tal-Oppożizzjoni jpoġġi d-dokumenti fuq il-Mejda tal-Kamra.

ONOR ADRIAN DELIA: Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja ta' Stqarrija għall-Istampa maħruġa mill-Uffiċċju Nazzjonali tal-Istatistika fil-11 ta' Lulju 2018 intitolata "World Population Day: 11 July 2018";

Kopja ta' Stqarrija għall-Istampa maħruġa mill-Eurostat fil-25 ta' Ottubru 2018 intitolata "Residence permits for non-EU citizens – First residence permits issued in the EU Member States remain above 3 million in 2017";

Kopja ta' artiklu ta' Yana Mintoff li deher fuq is-sit elettroniku fil-5 ta' Settembru 2018, intitolat "Malta's economy is built on cheap labour";

Kopja ta' artiklu li deher fuq is-sit elettroniku fit-13 ta' Awwissu 2018, intitolat "Evicted from Maltese cowshed, African migrants left homeless";

Kopja ta' Stqarrija għall-Istampa maħruġa mill-Uffiċċju Nazzjonali tal-Istatistika fil-11 ta' Settembru 2018 intitolata "Economic Accounts for Agriculture: 2017";

Kopja ta' artiklu li deher fuq is-sit elettroniku fis-27 ta' Novembru 2017, intitolat "Malta has poorest EU recycling rate … and it's getting worse";

Estratt mit-Transport Statistics 2017 maħruġ mill-Uffiċċju Nazzjonali tal-Istatistika dwar l-emissjonijiet fis-snin bejn l-2010 u l-2016;

Kopja ta' artiklu intitolat 'Kważi Kollha Magħluqin' li deher fil-ħarġa tal-gazzetta illum tat-28 ta' Ottubru 2018 dwar għases tal-Pulizija f'Għawdex;

Kopja ta' Stqarrija għall-Istampa maħruġa mill-Uffiċċju Nazzjonali tal-Istatistika fis-6 ta' Novembru 2013 intitolata "Statistics on Income and Living Conditions 2012: Salient Indicators"; u

Fit-8.28 p.m. id-diskussjoni ġiet interrotta u baqgħet aġġornata.

PERMESS TAL-KAMRA

L-ISPEAKER: L-Onor.

STEFAN ZRINZO AZZOPARDI: Sur President, nitlob il-permess tal-Kamra sabiex nirrapporta progress fil-Kumitat Permanenti għall-konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi.

L-ISPEAKER: Hawn permess?

Il-permess ingħata.

L-ISPEAKER: L-Onor.

STEFAN ZRINZO AZZOPARDI (President tal-Kumitat għall-Konsiderazzjoni tal-Abbozzi ta' Liġijiet): Sur President, ninforma lill-Kamra li l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Organizzazzjonijiet Volontarji, Abbozz ta' Liġi Nru 85, għadda mill-istadju ta' Kumitat b'emendi.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Is-Segretarju Parlamentari Clint Camilleri, jekk jogħġbu, iressaq l-Aġġornament tal-Kamra.

AĠĠORNAMENT

CLINT CAMILLERI (Segretarju Parlamentari għall-Agrikoltura, Sajd u Drittijiet tal-Annimali): Sur President, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar it-Tlieta, 30 ta' Ottubru 2018, fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Mozzjoni biex il-Kamra tmur f'Kumitat ta' Provvista għall-Konsiderazzjoni tal-Estimi Ġenerali ta' Spiża għas-sena 2019 (It-Tieni Jum Imħolli kollu għall-Gvern).

Ninforma lill-Kamra li skont ftehim milħuq, id-diskors tal-Prim Ministru se jkun imxandar b'mod dirett mill-Public Broadcasting Services, b'kull stazzjon tat-televiżjoni jew internet service provider jingħata clean feed mill-PBS.

Ninforma wkoll li d-diskors tal-Prim Ministru se jiġi mxandar bil-lingwa tas-sinjali għal persuni neqsin mis-smigħ u li fil-bidu tas-seduta, fotografi u cameramen jitħallew jieħdu ritratti/filmati għal ftit minuti.

Mozzjonijiet

Mozzjoni tal-Oppożizzjoni dwar l-Avviż Legali Nru 296 tal-2018 dwar ir-Regolamenti dwar l-Abbandun, ir-Rimi u t-Tneħħija ta' Skart fit-Toroq u f'Postijiet jew Żoni Pubbliċi - Votazzjoni;

Mozzjoni sabiex jinħatar il-Kummissarju għall-Istandards fil-Ħajja Pubblika; u

Mozzjoni sabiex jiġi approvat l-Ombudsplan għas-sena 2019.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Skont il-Mozzjoni ta' Proċedura 181, il-Kamra hija aġġornata għal nhar it-Tlieta, 30 ta' Ottubru 2018, fis-6.00 p.m.

Fit-8.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

MINISTERU GĦALL-AMBJENT, ŻVILUPP SOSTENIBBLI U TIBDIL FIL-KLIMA – INFIQ FUQ FESTINI, RIĊEVIMENTI, IKLIET, EĊĊ.

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet in-nefqa f'kull entità li għaliha hu responsabbli f'festini, parties, riċevimenti, ikliet u xiri ta' alkoħol u simili mill-2013, sena b'sena, sad-data li fiha tkun imwieġba din l-interpellanza?

JOSÈ HERRERA (Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar.

DEPUTAT PRIM MINISTRU U MINISTRU GĦAS-SAĦĦA - INFIQ FUQ FESTINI, RIĊEVIMENTI, IKLIET, EĊĊ

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jgħid kemm kienet in-nefqa f'kull entità li għaliha hu responsabbli f'festini, parties, riċevimenti, ikliet u xiri ta' alkoħol u simili mill-2013, sena b'sena, sad-data li fiha tkun imwieġba din l-interpellanza?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba minnu tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET BARRANIN U PROMOZZJONI TAL-KUMMERĊ - INFIQ FUQ FESTINI, RIĊEVIMENTI, IKLIET, EĊĊ

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet in-nefqa f'kull entità li għaliha hu responsabbli f'festini, parties, riċevimenti, ikliet u xiri ta' alkoħol u simili mill-2013, sena b'sena, sad-data li fiha tkun imwieġba din l-interpellanza?

CARMELO ABELA (Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-entità li taqa taħt il-Ministeru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ m'għamlitx nefqiet f'festini, parties, ikliet, ricevimenti u xiri ta' alkoħol mit-twaqqif tagħha s'issa.

MINISTERU GĦAT-TRASPORT, INFRASTRUTTURA U PROĠETTI KAPITALI - INFIQ FUQ FESTINI, RIĊEVIMENTI, IKLIET, EĊĊ

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet in-nefqa f'kull entità li għaliha hu responsabbli f'festini, parties, riċevimenti, ikliet u xiri ta' alkoħol u simili mill-2013, sena b'sena, sad-data li fiha tkun imwieġba din l-interpellanza?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba hija kif murija fit-tabella segwenti.

Nixtieq inżid li l-maġġoranza assoluta tan-nefqa kienet relatata mal-Presidenza tal-Kunsill tal-Unjoni Ewropea.

MINISTERU GĦAL GĦAWDEX - INFIQ FUQ FESTINI, RIĊEVIMENTI, IKLIET, EĊĊ.

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid kemm kienet in-nefqa f'kull entità li għaliha hi responsabbli f'festini, parties, riċevimenti, ikliet u xiri ta' alkoħol u simili mill-2013, sena b'sena, sad-data li fiha tkun imwieġba din l-interpellanza?

Interpellant li l-informazzjoni mitluba hija kif murija fit-tabella li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

PERSUNI LI JSOFRU MILL-ANOREXIA JEW BULIMJA

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jgħid jekk għandux data rigward kemm mill-popolazzjoni Maltija ssofri mill-kundizzjonijiet tal-Anorexia jew Bulimja?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-ebda statistika regolari ma tinżamm fuq il-prevalenza ta' kundizzjonijiet relatati mal-ikel, bħall-anoressja, bulimja jew inkella ikel f'daqqa, apparti n-numru ta' klijenti li jagħmlu użu mis-servizzi ta' Dar Kenn għal Saħħtek.

AĠENZIJA APPOĠĠ – KAŻIJIET TA' TFAL LI JITĦALLEW WAĦEDHOM

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid x'qiegħda tagħmel l-Aġenzija Appoġġ kontra l-ġenitur/i li jħallu t-tfal iż-żgħar tagħhom waħedhom mingħajr superviżjoni waqt li huma jkunu qed jaħdmu?

Kemm-il każ kien hemm matul dawn il-ħames snin li għaddew?

Min jista' jieħu ħsieb it-tfal iż-żgħar meta l-ġenituri tagħhom ma jkunux id-dar?

MICHAEL FALZON (Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali): Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li każijiet bħal dawk li qiegħed jirreferi għalihom huma rari ħafna, hekk kif illum il-ġurnata l-Gvern investa f'child care centres bla ħlas, kif ukoll f'ċentri mmexxija mill-FES għal wara l-ħin tal-iskola.

F'każijiet rari fejn sitwazzjonijiet bħal dawn jiġu għall-attenzjoni tal-Aġenzija Appoġġ, issir ħidma sabiex nedukaw lill-ġenituri dwar is-servizzi offruti.

Każijiet ta' individwi li jirriżulta li jkunu għaddejjin minn diffikultajiet fil-ħajja tagħhom jingħataw l-attenzjoni meħtieġa mill-ħaddiema tas-servizzi fil-komunità, hekk kif il-Fondazzjoni għas-Servizzi tal-Ħarsien Soċjali taħdem man-nies biex tgħinhom jegħlbu l-isfidi li jkunu għaddejjin minnhom u jirrealizzaw il-potenzjal u l-aspirazzjonijiet tagħhom.

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jgħid kemm hemm pazjenti li huma immigranti u/jew barranin li qed jieħdu kura fl-Isptar Monte Karmeli u jista' jgħid x'kundizzjonijiet qed ibatu minnhom?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li preżentament hemm 49 persuna barranija għall-kura fl-Isptar Monte Carmeli.

SKEJJEL TAL-ISTAT – HEALTH PROFESSIONALS SPEĊJALIZZATI FIS-SAĦĦA MENTALI

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm health professionals speċjalizzati fis-saħħa mentali fl-iskejjel tal-Istat?

EVARIST BARTOLO (Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-professjonisti li huma ingaġġati mas-Servizzi Nazzjonali ta' Sapport għall-Iskejjel li jipprovdu s-sapport u servizz dovut lill-istudenti jaħdmu f'kollaborazzjoni sħiħa ma' professjonisti oħra barra mill-MEDE li jaħdmu fil-kamp tas-saħħa mentali, dejjem skont in-natura tal-każ.

In-numru ta' professjonisti huwa:

· Team ta': Managing Psychologist, 10 Psikologi u 15-il Psychology Assistant

· Team ta': 5 Psikoterapisti (2 jaħdmu bir-reduced hours)

· Team ta': Education Officer, 15-il Principal Counsellor, 3 Senior Counsellors u 14-il Counselling Trainee.

DIPARTIMENT TAT-TAXXI – FLUS MIĠBURA MINN ARRETRATI

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid kemm irnexxielu jiġbor flus il-Gvern minn arretrati dovuti lilu mid-Dipartiment tat-Taxxi mis-sena 2013 sas-sena 2017?

EDWARD SCICLUNA (Ministru għall-Finanzi): Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

FAĊILITÀ KORRETTIVA TA' KORDIN - PRIĠUNIERI

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Intern u Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm priġunieri fil-Faċilità Korrettiva ta' Kordin fis-snin 2015, 2016 u 2017?

Jista' jgħid ukoll kemm minn dawn il-priġunieri reġgħu saru reċidivi sad-data li fiha tkun imwieġba din il-mistoqsija?

MICHAEL FARRUGIA (Ministru għall-Intern u Sigurtà Nazzjonali): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-ammont ta' priġunieri ġewwa l-Faċilità Korrettiva ta' Kordin fis-snin 2015, 2016 u 2017 huwa kif indikat:

Fis-sena 2015 – kien hemm total ta' 527 priġunieri li minnhom 13% (68) kienu reċidivi.

Fis-sena 2016 – kien hemm total ta' 575 priġunieri li minnhom 12% (69) kienu reċidivi.

Fis-sena 2017 – kien hemm total ta' 606 priġunieri li minnhom 14% (84) kienu reċidivi

GĦAWDEX: IMPJANT TAT-TRATTAMENT TAD-DRENAĠĠ – SECOND CLASS WATER GĦALL-BDIEWA

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għall-Enerġija u Immaniġġjar tal-Ilma: Jista' l-Ministru jgħid fiex wasal il-proġett biex second class water mill-impjant tat-trattament tad-drenaġġ jitwassal għand il-bdiewa Għawdxin?

Jista' jgħid bħalissa kemm hemm bdiewa f'Għawdex li qed jibbenefikaw minn dan l-ilma u kemm-il kubu ta' ilma ntuża s'issa mill-bdiewa Għawdxin?

JOE MIZZI (Ministru għall-Enerġija u Immaniġġjar tal-Ilma): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-impjant ġie inawgurat f'Awwissu ta' din is-sena u beda jitqassam l-ilma minn tliet dispensing points.

In-numru ta' bdiewa li applikaw għal dan is-servizz huwa ta' 68 li bejniethom ikkunsmaw 7,200m3.

Bħalissa l-Korporazzjoni għas-Servizzi tal-Ilma qiegħda fil-proċess li tipprepara t-tender ħalli tkun tista tikber il-firxa tan-network sabiex jinqdew iżjed bdiewa.

MINISTERU GĦALL-EDUKAZZJONI U X-XOGĦOL – SPONSORSHIPS U DONAZZJONIJIET

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jagħti lista tal-benefiċjarji minn sponsorships u donazzjonijiet li ngħataw mill-Ministeru tiegħu, inkluż l-entitajiet kollha li jaqgħu taħtu, mill-bidu tas-sena 2014 sal-lum?

Kemm ingħata lil kull benefikant u għal-liema skop?

Kif ġew magħżula biex jibbenefikaw minn dawn il-fondi?

EVARIST BARTOLO: L-informazzjoni mitluba dwar l-entitajiet fi ħdan il-Ministeru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

Ngħarraf ukoll lill-Onor.

Interpellant li dwar Ministeru/Direttorati għad jonqos tinġabar xi informazzjoni mid-Dipartiment Strateġija u Sapport.

Dan it-tagħrif ikun jista' jingħata bħala informazzjoni addizzjonali hekk kif tinġabar l-informazzjoni kollha.

Għotjiet taħt skemi uffiċjali mhumiex inklużi.

(Informazzjoni Addizzjonali: Ara dokument PL 2482 li tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra f'Seduta 165 tal-Erbgħa, 7 ta' Novembru 2018)

MINISTERU GĦAL GĦAWDEX – UFFIĊJALI LI QED JIBBENEFIKAW MINN MIŻURI FAMILY FRIENDLY

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid minn Marzu 2013 sal-lum, maqsuma sena b'sena, kemm kien hemm uffiċjali f'Dipartimenti u entitajiet li jaqgħu taħt id-dekasteru tagħha li bbenefikaw minn xi miżura family-friendly?

X'tip ta' miżuri kienu u f'liema grad huma l-uffiċjali li bbenefikaw minnhom?

Interpellant li l-informazzjoni mitluba hija kif murija fit-tabella li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

GĦAWDEX – KONSULENTI FL-ISPTAR ĠENERALI

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jgħid kemm bħalissa hemm konsulenti fl-Isptar Ġenerali ta' Għawdex?

Jista' jagħti lista ta' dawn il-konsulenti u f'liema qasam qed jagħtu s-servizz tagħhom?

Jista' jgħid minn dawn kemm huma full-time u kemm minnhom huma part-time?

Jista' jgħid min qed iħallas għal dawn il-konsulenti?

Jista' jgħid matul dawn l-aħħar tliet snin kemm kien in-numru ta' konsulenti li spiċċaw mill-Isptar Ġenerali ta' Għawdex u x'kienet ir-raġuni f'kull każ għaliex dawn spiċċaw?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fl-2016 kien hemm 22 konsulent li ta servizz fl-Isptar Ġenerali t'Għawdex li minnhom wieħed kien part-time.

Fl-2017 kien hemm 26 konsulent li minnhom wieħed kien part-time, filwaqt li matul din is-sena hemm 28 konsulenti li qed jagħtu s-servizzi tagħhom fl-istess sptar u li minn dawn wieħed huwa part-time.

Apparti minn hekk, matul din is-sena ukoll kien hemm 32 konsulenti li kienu shared, jiġifieri li kellhom sessions extra fl-isptar Ġenerali t'Għawdex speċifikament għal pazjenti għawdxin.

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għall-Finanzi: Jista' l-Ministru jagħti lista ta' konsulenti Maltin u barranin (individwi jew kumpaniji) li l-Awtorità għas-Servizzi Finanzjarji ta' Malta għamlet użu minnhom minn Marzu 2013 sal-lum?

Jista' jgħid jekk kull servizz mogħti ġiex magħżul wara sejħa għall-offerti jew b'direct order?

Fiex kienu jikkonsistu s-servizzi li ngħataw?

Għal kemm perjodu ta' żmien kienu ingaġġati?

Jekk iżjed minn sena jew term wieħed, għal kemm-il term jew sena mill-ewwel darba li ġew appuntati biex jagħtu dan is-servizz ilhom jagħmlu dan?

Kemm kienu l-fees u spejjeż oħra relatati li tħallsu?

Kemm tħallsu globalment fuq medda ta' żmien minn mindu ġew appuntati biex jipprovdu dan is-servizz l-ewwel darba?

Kemm kienet ir-rata kull siegħa tal-fees li tħallsu?

EDWARD SCICLUNA: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferi l-mistoqsija lill-Ministru kkonċernat.

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid fiex wasal ix-xogħol fuq l-istrateġija għal Kemmuna mħabbra fil-Baġit għas-sena 2017?

Jista' jgħid min huma l-membri tal-Kumitat Operattiv għal Kemmuna li ssemma fl-istess baġit?

Jista' jgħid kemm-il darba ltaqa' dan il-kumitat?

Fiex wasal il-proċess imħabbar dakinhar ukoll biex Kemmuna tingħata l-istatus ta' Park Nazzjonali?

In-Natura 2000 Management Plan għal Kemmuna ġie mwettaq u jekk iva, kif?

KONRAD MIZZI (Ministru għat-Turiżmu): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-istrateġija għal Kemmuna bdiet tiġi attwata bit-twaqqif tal-Kumitat Operattiv ta' Kemmuna.

Il-Kumitat jiltaqa' fuq bażi regolari u jindirizza affarijiet amministrattivi.

Għaddej ukoll xogħol regolari minn diversi entitatjiet li jiffurmaw dan il-Kumitat.

Il-membri ta' dan il-Kumitat huma uffiċjali mill-Ministeru tat-Turiżmu, l-Awtorità tat-Turiżmu, il-Ministeru għal Għawdex, l-ERA, Transport Malta, kif ukoll uffiċjali ta' Ministeri u entitajiet oħra li jiġu mistiedna għal xi laqgħat skont il-bżonn li jkun hemm.

Matul din l-aħħar sena l-Kumitat iltaqa' madwar 19-il darba b'mod uffiċjali, apparti laqgħat oħra li jsiru u korrispondenza kontinwa bejn il-membri tal-istess grupp.

In-Natura 2000 Management Plan huwa proċess, u dan beda jiġi mwettaq proprju bit-twaqqif ta' dan il-Kumitat operattiv.

AĠENZIJA DWAR VISA U RESIDENZA F'MALTA – PERSON OF TRUST

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm-il person of trust hemm jew kien hemm fl-Aġenzija dwar Visa u Residenza f'Malta mis-sena 2018 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari?

Jista' jagħti l-kariga ta' kull person of trust u d-data ta' meta bdiet taħdem mal-Aġenzija dwar Visa u Residenza f'Malta?

JOSEPH MUSCAT: Ninsab nfurmat li l-Aġenzija dwar Visa u Residenza f'Malta qatt ma kellha jew għandha person of trust.

AĠENZIJA DWAR VISA U RESIDENZA F'MALTA – POSITION OF TRUST

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm-il position of trust hemm jew kien hemm fl-Aġenzija dwar Visa u Residenza f'Malta mis-sena 2018 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari?

Jista' jagħti deskrizzjoni ta' kull position of trust u d-dati ta' meta l-persuni li jokkupawhom bdew jaħdmu mal-Aġenzija dwar Visa u Residenza f'Malta?

JOSEPH MUSCAT: Ninsab infurmat li l-Aġenzija dwar Visa u Residenza f'Malta qatt ma kellha jew għandha position of trust.

AĠENZIJA DWAR VISA U RESIDENZA F'MALTA - FTEHIM

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-ftehim tal-Aġenzija li abbażi tiegħu jitwettaq l-operat tal-Aġenzija dwar Visa u Residenza f'Malta skont dak li jipprovdi l-artikolu 40 tal-Att dwar l-Amministrazzjoni Pubblika (Kap. 497 tal-Liġijiet ta' Malta)?

JOSEPH MUSCAT: Din l-informazzjoni tinsab f'Legal Notice 97 of 2018 li tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

AĠENZIJA DWAR VISA U RESIDENZA F'MALTA – STRUTTURA ORGANIZZATTIVA

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-tabella organizzattiva li turi l-istruttura organizzattiva tal-Aġenzija dwar Visa u Residenza f'Malta?

JOSEPH MUSCAT: It-tagħrif mitlub tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

AĠENZIJA DWAR VISA U RESIDENZA F'MALTA – UFFIĊJAL KAP EŻEKUTTIV

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-kuntratt ta' impjieg tal-Uffiċjal Kap Eżekuttiv tal-Aġenzija dwar Visa u Residenza f'Malta?

AĠENZIJA DWAR VISA U RESIDENZA F'MALTA - BORD TAD-DIRETTURI U S-SEGRETARJU

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid min huma l-membri tal-Bord tad-Diretturi u s-Segretarju tal-Aġenzija dwar Visa u Residenza f'Malta?

Jista' l-Prim Ministru jagħti għal kull wieħed minnhom id-data ta' meta ġie maħtur?

JOSEPH MUSCAT: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li dawn huma d-dettalji mitluba minnu dwar l-Advisory Bord tal-Aġenzija dwar Visa u Residenza f'Malta.

Id-dettalji dwar l-Approvals Board tal-Aġenzija dwar Visa u Residenza f'Malta huma kif jidher hawn taħt:

HERITAGE MALTA: EXPRESSION OF INTEREST - TASTE OF HISTORY AND EVENTS – GĦAŻLA TA' ĦADDIEMA

L-ONOR.

THERESE COMODINI CACHIA staqsiet lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 5921 u ċjoè: B'referenza għall-internal memorandum ta' Heritage Malta - Expression of interest - Taste of History and Events, jista' l-Ministru jgħid fuq liema kriterji se jiġu magħżula jew ġew diġà magħżula l-ħaddiema ta' Heritage Malta għal dan il-għan?

OWEN BONNICI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-esperjenza u l-kwalifiki se jkunu l-kriterji ewlenin li fuqhom se jiġu magħżula dawn il-ħaddiema.

HERITAGE MALTA: EXPRESSION OF INTEREST - TASTE OF HISTORY AND EVENTS – ĦLAS ADDIZZJONALI LILL-ĦADDIEMA

L-ONOR.

THERESE COMODINI CACHIA staqsiet lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 5920 u ċjoè: B'referenza għall-internal memorandum ta' Heritage Malta - Expression of interest -Taste of History and Events, jista' l-Ministru jgħid jekk individwi fi grad maniġerjali (li jinkludu senior executives, managers u principal curators/conservators) fi ħdan Heritage Malta hux se jkunu intitolati għal ħlas addizzjonali abbinat mal-attivitajiet ta' Heritage Malta?

OWEN BONNICI: Ninsab infurmat li l-attivitajiet ta' Taste of History and Events mhumiex attivitajiet ta' Heritage Malta.

Għaldaqstant kull min hu interessat li jagħti kontribut għandu dritt għal ħlas.

L-ONOR.

THERESE COMODINI CACHIA staqsiet lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 5919 u ċjoè: B'referenza għall-internal memorandum ta' Heritage Malta - Expression of interest - Taste of History and Events, jista' l-Ministru jgħid għaliex ħaddiema ta' Heritage Malta li ma għandhomx aċċess għall-email ma ġewx mgħarrfa b'din l-inizjattiva?

Jista' jgħid għaliex din ma ħarġitx bil-lingwa Maltija wkoll?

OWEN BONNICI: Ninsab infurmat li kulħadd ġie mgħarraf b'din il-komunikazzjoni permezz ta' komunikazzjoni li twaħħlet fuq in-notice boards.

Bi żvista tal-entità l-komunikazzjoni ħarġet biss fil-lingwa Ingliża.

Madankollu, infurmati li kwalunkwe mistoqsija mill-istaff ġiet iċċarata min-naħa tal-management.

HERITAGE MALTA: EXPRESSION OF INTEREST - TASTE OF HISTORY AND EVENTS – XOGĦOL TA' WAITERS

L-ONOR.

THERESE COMODINI CACHIA staqsiet lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 5918 u ċjoè: B'referenza għall-internal memorandum ta' Heritage Malta - Expression of interest - Taste of History and Events, jista' l-Ministru jgħid għaliex l-electricians ta' Heritage Malta qed ikunu mistennija li jagħmlu xogħol ta' waiters waqt l-attivitajiet?

OWEN BONNICI: M'għandix xi nżid mat-tweġibiet li tajt ripetutament għad-domandi li saru dwar dan is-suġġett.

L-ONOR.

THERESE COMODINI CACHIA staqsiet lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 5917 u jgħid min mill-ħaddiema ta' Heritage Malta għandu performance bonus relatat mas-suġġett ta' 'Taste of History and Events'?

L-ONOR.

THERESE COMODINI CACHIA staqsiet lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid jekk kienx hemm sejħa għall-pożizzjoni ta' Chairperson u/jew membru tal-Malta International Contemporary Art Space, u jindika l-kundizzjonijiet finanzjarji mogħtija lill-persuna li d-dettalji dwarha qed jingħataw separatament għall-ħatra tagħha u anke jindika l-esperjenza u l-kwalifiki tagħha li ġew ikkunsidrati għal ħatra tagħha?

OWEN BONNICI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-persuna li d-dettalji tagħha ngħataw seperatament u li ntgħażlet minni biex tokkupa din il-kariga għandha l-kundizzjonijiet finanzjarji kif ġejjin:

Remunerazzjoni bħala Chairperson tal-Bord ta' €18,000.

Allowances mogħtija marbuta mal-operat tax-xogħol ta' kuljum tal-MICAS:

Nieħu l-opportunità li nirringrazzja lin-nies kollha involuti f'dan il-proġett fantastiku li m'għandix dubju li se jħalli ġid enormi għas-settur kulturali.

MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET BARRANIN U PROMOZZJONI TAL-KUMMERĊ - PUBBLIKAZZJONIJIET

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ: Jista' l-Ministru jelenka kemm saru pubblikazzjonijiet taħt il-Ministeru tul dawn l-aħħar sentejn u kemm ġew jiswew?

CARMELO ABELA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li matul dawn l-aħħar sentejn minn Ġunju 2016 sa Ottubru 2018 taħt il-Ministeru saru sitt pubblikazzjonijiet u n-nefqa kienet ta' €9,916.53.

AVVIŻ LI JIDHER FUQ GAZZETTI

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ: B'referenza għall-avviż li qiegħed jidher fil-gazzetti bit-titolu "Avviż importanti għall-Maltin li jgħixu fir-Renju Unit", jista' l-Ministru jindika f'liema gazzetti lokali u barranin qed jidher?

Kif ukoll jista' jgħid kemm ġie jiswa s'issa u kemm persuni wieġbu għalih?

CARMELO ABELA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-avviż deher nhar il-Ħadd, 16 ta' Settembru 2018, f'dawn il-gazzetti lokali: Sunday Times, Malta Today, Illum, Malta Independent, It-Torċa, Il-Mument u Kulħadd.

L-avviż ma deherx f'gazzetti barranin.

L-avviż fil-gazzetti lokali ta' Malta ġie jiswa total ta' €2542.73.

S'issa 74 persuna resqu għand il-Kummissjoni Għolja ta' Malta f'Londra biex jitolbu iktar tagħrif dwar l-iskema, fil-waqt li 17-il persuna oħra għamlu kuntatt mad-Direttorat tal-Maltin li Jgħixu Barra fil-Ministeru stess biex jitolbu l-istess għajnuna.

BELT VALLETTA: PALAZZO PARISIO – XOGĦLIJIET FIL-BASEMENT

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra f'liema stadju jinsabu x-xogħlijiet li qed isiru fl-hekk imsejjaħ basement ġewwa Palazzo Parisio l-Belt?

CARMELO ABELA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li wara li tlestew ix-xogħlijiet ta' tindif u skavar fl-hekk imsejjaħ basement ġewwa Palazzo Parisio l-Belt, għandi pjaċir ninforma li riċentement ħareġ il-permess tal-Awtorità tal-Ippjanar.

Il-Ministeru beda l-preparamenti sabiex tkun tista' tiġi ppubblikata t-tender.

GĦOTI TA' ĊITTADINANZA MALTIJA LILL-PERSUNI LI JITILQU MILL-EĠITTU LEJN L-AWSTRALJA

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra jekk kienx hemm żviluppi dwar l-għotja taċ-ċittadinanza lill-persuni ta' ċittadinanza Maltija li kienu telqu mill-Eġittu lejn l-Awstralja?

CARMELO ABELA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li din il-mistoqsija għandha tiġi indirizzata lill-Ministeru kkonċernat.

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra f'liema stadju jinsabu x-xogħlijiet li qed isiru fi Strada Żakkarija l-Belt?

CARMELO ABELA: Qed nifhem li l-Onor.

Interpellant, meta qed jagħmel referenza għal Strada Zakkarija ġewwa l-Belt, qed jirreferi għall-binja li l-Ministeru issa għandu u mhux għal xi xogħlijiet li jistgħu qed isiru fit-triq.

Għaldaqstant, ninforma l-Onor.

Interpellant li x-xogħlijiet li qed isiru f'din il-binja jinsabu fi stadju avvanzat.

BELT VALLETTA: ALLIED HOUSE – XOGĦLIJIET FIT-TIELET SULAR

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra f'liema stadju jinsabu x-xogħlijiet li qed isiru fit-tielet sular f'Allied House, il-Belt mill-Ministeru?

CARMELO ABELA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li x-xogħol fuq it-tielet sular ta' Allied House inbeda f'Ottubru 2018.

Dan kien jikkonsisti f'xogħlijiet ta':

Distribuzzjoni tal-Elettriku u light circuits – li huwa ppjanat li jiġi mqabbad mad-distribution board fi żmien qasir;

Se jiġi wkoll komplut fi żmien qasir xogħol ta' cabling għat-telefonija u Data.

Huwa ppjanat li fi żmien qarib jibda x-xogħol ta' fire detection cabling u f'Novembru għandha tiġi installata sistema ta' air conditioning kif ukoll xi xogħol ta' plumbing.

L-ONOR.

CLYDE PULI staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm studenti tal-ewwel u tat-tieni sena fil-G.F. Abela Junior College, għas-sena skolastika 2018/2019?

EVARIST BARTOLO: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li n-numru ta' studenti tal-ewwel u tat-tieni sena f'G.F. Abela Junior College fis-sena akkademika 2018/2019 huwa kif ġej:

Studenti tal-ewwel sena - 958.

Studenti tat-tieni sena - 785.

PROĠETT JESS

L-ONOR.

ETIENNE GRECH staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid fid-dettal fiex jikkonsisti l-Proġett JESS u meta kien twaqqaf?

Kemm huwa twil dan il-kors ta' taħriġ indirizzat l-aktar għall-persuni b'diżabilità?

Kemm hija l-allowance fil-ġimgħa mogħtija lill-parteċipanti ta' dan il-kors?

Kemm kien hemm parteċipanti s'issa li nstabilhom impjieg?

X'kienu l-impjiegi li nstabulhom dawn il-persuni b'diżabilità?

MICHAEL FALZON: Ġentilment ninforma lill-Onor.

Interpellant li r-risposta se tingħata f'seduta oħra.

L-ONOR.

ETIENNE GRECH staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: B'referenza għar-risposta tal-mistoqsija parlamentari 6593, jista' l-Ministru jgħid fiex jikkonsisti x-xogħol taċ-Child Protection Investigation u kemm hemm professjonisti jaħdmu f'dan is-servizz?

Kemm ilhom pendenti l-każijiet li hemm indikat f'din ir-risposta tal-mistoqsija parlamentari?

MICHAEL FALZON: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li s-Servizz ta' Child Protection Investigation huwa wieħed mit-taqsimiet speċjalizzati fuq ħarsien tat-tfal.

L-Investigation fiż-żmien li fih ġiet imwieġba l-mistoqsija parlamentari li qed issir referenza għaliha kien is-servizz responsabbli mill-investigazzjonijiet ta' allegat abbuż fuq minuri.

Dan is-servizz isegwi lill-familji għall-perjodu ta' 30 sa 60 ġurnata sabiex jiddetermina l-ħtieġa ta' intervent għall-protezzjoni tal-minuri inkwistjoni.

Fil-preżent, it-taqsimiet taċ-Child Protection Investigation u Child Protection Monitoring ġew rijintegrati.

Din id-deċiżjoni saret sabiex jiġu kkonsolidati r-riżorsi tas-Servizzi sabiex jintlaħaq livell ta' effiċjenza u jingħata servizz ta' kwalità aħjar.

F'dan l-istadju, is-Servizz għall-Ħarsien tat-Tfal (Child Protection Services), għandu r-responsabbiltà li jinvestiga kull allegazzjoni jew rapport ta' abbuż fuq minuri f'Malta jew f'Għawdex.

Wara l-investigazzjonijiet preliminari, il-ħaddiema soċjali jiddeterminaw il-pjan ta' azzjoni li jista' jiffoka fuq sapport lill-familja jew, f'każijiet estremi, saħansitra jaħdmu sabiex il-minuri jitneħħew mill-familja materna.

Bħalissa dan is-servizz qiegħed jingħata minn Service Manager, 2 Leaders, 5 Coorindators u 20 social workers.

WIED IL-GĦAJN – ANZJANI LI QED JIBBENEFIKAW MILL-ISKEMA TAT-TQASSIM TAL-IKEL

L-ONOR.

ETIENNE GRECH staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: B'referenza għar-risposta tal-mistoqsija parlamentari 6469, jista' l-Ministru jgħid mill-513 familja li joqogħdu Wied il-Għajn, kemm huma anzjani u li qed jibbenefikaw minn xi waħda mill-iskemi tat-tqassim tal-ikel mill-Gvern?

MICHAEL FALZON: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li, minn 513-il familja minn Wied il-Għajn li jibbenefikaw minn waħda mill-iskemi tat-tqassim tal-ikel State Funded Food Distribution (SFFD) u mill-iskema Fund for the European Aid for the Most Deprived (FEAD), hemm 97 anzjan li qed jibbenefikaw, imqassma kif ġej:

Mill-iskema tat-tqassim tal-ikel mill-fond nazzjonali (SFFD) kien hemm total ta' 78, li minnhom 44 anzjan/a jgħixu waħedhom u jirċievu pensjoni tal-età (pensjoni mhux kontributorja), filwaqt li 34 persuna jgħixu waħedhom u jirċievu pensjoni kontributorja u l-benefiċċju tal-enerġija.

Mill-iskema tat-tqassim tal-ikel kofinanzjant mill-Unjoni Ewropea (FEAD) hemm total ta' 19-il anjzan li huma fuq il-pensjoni tal-età (pensjoni mhux kontributorja).

FAĊILITÀ KORRETTIVA TA' KORDIN – PRIĠUNIERI LI HUMA TAĦT KURA PSIKJATRIKA

L-ONOR.

ETIENNE GRECH staqsa lill-Ministru għall-Intern u Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm priġunieri li qegħdin fil-Faċilità Korrettiva ta' Kordin li huma taħt kura psikjatrika?

Kemm hemm priġunieri li qegħdin fit-Taqsima Forensika ta' Mount Carmel?

MICHAEL FARRUGIA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li sal-24 ta' Ottubru 2018, kien hemm 161 priġunier taħt il-kura psikjatrika.

Minn dawn hemm 28 priġunier li huma fit-Taqsima Forensika ta' Mount Carmel u l-kumplament qed ikunu segwiti minn psikjatra li żżur il-ħabs fuq bażi regolari.

ĊENTRU TA' MATUL IL-JUM – PERSUNI B'NUQQAS TA' SAĦĦA MENTALI

L-ONOR.

ETIENNE GRECH staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru tas-Saħħa jgħid kemm hemm persuni b'nuqqas ta' saħħa mentali li jattendu regolarment f'kull Ċentru ta' Matul il-Jum?

X'etajiet għandhom u minn liema lokalità ġejjin?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fiċ-Ċentru ta' Matul il-Jum tal-Mosta preżentament jattendu 677 persuna, dak ta' Bormla 327, tal-Furjana 748, tal-Mosta 253, tal-Gżira 125, ta' Ħal Qormi 1,002 u ta' Raħal Ġdid 1,266.

Dawn il-persuni ġejjin mill-maġġoranza tal-lokalitajiet f'Malta.

UFFIĊĊJU TAL-PRIM MINISTRU: PERSON OF TRUST – BEJGĦ TA' MEDICAL VISAS

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru: Peress li l-media kemm dik internazzjonali kif ukoll nazzjonali rraportaw li fil-qrati ntqal li persuna appuntata bħala person of trust fl-Uffiċċju tal-Prim Ministru u li d-dettalji dwaru qed jingħataw separatament biegħet medical visas u li l-Ambaxxati ta' Tripoli u tal-Alġerija kienu involuti wkoll, jista' l-Prim Ministru jgħid x'passi ttieħdu dwar dan?

JOSEPH MUSCAT: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-każ li qed isemmi kien investigat fl-aħħar xhur mill-Pulizija Maltija fejn, kif anki sar magħruf pubblikament, instab li ma kien hemm ebda evidenza ta' xi reat kriminali.

Fl-aħħar ġimgħat ukoll il-Kummissjoni Ewropea fi tweġiba pubblika mogħtija mill-Kummissarju Dimitris Avramopoulos intqal li l-istess Kummissjoni m'għandha ebda informazzjoni li tikkonferma l-istess allegazzjonijiet li qed jerġgħu jkunu ripetuti fil-mistoqsija tal-Onor.

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm-il passaport Malti ntilef fis-sena 2015, 2016 u 2017 għal kull sena?

Kemm huma dawk il-persuni li tilfu l-passaport darbtejn, tliet darbiet jew aktar drabi minn hekk, mis-sena 2012 sal-2017 (perjodu ta' ħames snin)?

JOSEPH MUSCAT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li skont l-informazzjoni mogħtija lili, in-numru ta' persuni li kellhom il-passaport tagħhom mitluf, misruq jew distrutt għal darba waħda kien jammonta għal 653 fl-2017, 513 fl-2016 u 555 fl-2015.

Bejn l-2012 u l-2017 kien hemm 26 persuna li kellhom il-passaport tagħhom mitluf, misruq jew distrutt f'aktar minn okkażjoni waħda, kif muri hawn taħt:

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Intern u Sigurtà Nazzjonali: Peress li l-Europol arrestat 79 persuna fi Spanja wara ħidma internazzjonali bejn Franza, l-Italja, Malta, Spanja u l-Portugal dwar allegat involviment ta' traffikar illegali ta' tonn aħmar fl-Ewropa li jkun inqabad f'ibħra Maltin u Taljani, jista' l-Ministru jgħid x'kien eżatt l-involviment tal-Pulizija Maltija?

Xi prekawzjonijiet se jittieħdu mill-Ministeru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali biex dan ma jseħħx aktar?

MICHAEL FARRUGIA: Ninsab informat li peress li l-informazzjoni kif mitluba mill-Onor.

Membru tista' tippreġudika l-investigazzjonijiet tal-awtoritajiet, inklużi l-Pulizija, ma jkunx prudenti u ma jinħassx li tagħrif aktar dettaljat dwar l-operat tal-awtoritajiet f'dan il-każ għandu jkun ippubblikat.

Infurmat iżda li kull assistenza mitluba ngħatat, bħal dejjem, fid-dawl ta' koperazzjoni ma' awtoritajiet barranin.

Dwar l-aħħar parti tal-mistoqsija nitlob lill-Onor.

Interpellant iressaq il-mistoqsija lill-Ministru tal-Agrikoltura u Sajd.

PARAMEDICALS TAL-AMBULANZI - COMPLEMENT

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jgħid kemm hu l-complement tal-paramedicals tal-ambulanzi li jaqa' bħala pre-hospital?

Kif inhuma maqsuma bħala organizzazzjoni?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li n-numru ta' Emergency Ambulance Responders (EARs) bħalissa huwa ta' 63 u 7 Team Leaders.

L-EARs jagħmlu parti mill-istruttura tad-Dipartiment tal-Emerġenza.

Ninfurmah ukoll illi fid-Dipartiment tal-Kura Primarja hemm 14 infermiera mħarrġa fil-Pre-hospital Care sabiex jassistu l-ambulanzi li jkunu fuq standby maċ-Ċentri tas-Saħħa ta' Raħal Ġdid u tal-Mosta.

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: B'referenza għall-bdiewa li jrabbu l-bhejjem, baqar u nagħaġ, jista' l-Ministru jgħid x'inhu s-sussidju li jkollhom fuq id-dawl u l-ilma?

JOSÈ HERRERA: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferi l-mistoqsija lill-Ministeru kkonċernat.

XARABANKS LI JINTUŻAW KULJUM

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid x'inhu n-numru ta' xarabanks li bħalissa qed jintużaw ta' kuljum bħala trasport pubbliku f'Malta?

Kemm-il xarabank minn din il-flotta nxtrat ġdida fis-sena 2017 u kemm fis-sena 2018 s'issa?

Kemm-il xarabank minn din il-flotta ġiet skreppjata fis-sena 2017 u fis-sena 2018 s'issa?

Kemm jaħdmu sewwieqa tax-xarabank mat-trasport pubbliku?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

• Fil-preżent hemm 407 karozzi tal-linja li qegħdin reġistrati bħala vetturi li qed jagħmlu s-servizz tat-trasport pubbliku bi skeda;

• Fl-2017 l-operatur tat-trasport pubbliku żied 28 vettura ġdida mal-flotta tal-vetturi li joperaw fuq is-servizz.

Fl-istess sena ġew skreppjati total ta' ħames vetturi;

• Fl- 2018, s'issa, l-operatur tat-trasport pubbliku żied vettura waħda ġdida mal-flotta tal-vetturi li joperaw fuq is-servizz.

Mill-bidu ta' din is-sena s'issa ma ġiet skreppjata l-ebda xarabank.

Mill-informazzjoni miġbura mingħand l-operatur tat-trasport pubbliku jirriżulta li hemm total ta' 1,075 sewwieqa tax-xarabank u li minnhom hemm 850 impjegati fuq bażi full-time filwaqt li l-kumplament huma fuq bażi part-time.

SPOT CHECKS U SPEZZJONIJIET - XIRI U TRASPORT TA' PRODOTTI TA' LAĦAM

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jgħid x'sistema teżisti taħt ir-responsabbiltà tal-Ministeru rispettiv sabiex ikun jista' jagħmel spot checks u spezzjonijiet oħra relatati ma' sorveljanza fuq ix-xiri u trasport ta' prodotti tal-laħam li jaslu f'Malta bil-katamaran jew mezzi ta' trasport ieħor, sabiex ikun garantit li f'pajjiżna ma jidħlux prodotti li ma jkunux ta' standard sodisfaċenti għas-sigurtà u s-saħħa tal-konsumatur?

JOSÈ HERRERA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fir-rigward tal-kummerċ intrakomunitarju d-Direttorat għar-Regolazzjoni Veterinarja jwettaq spot checks fuq il-post fil-punt tad-dħul jekk ikun hemm suspett ta' xi attività illegali minn, jew permezz, tat-trasportatur li jasal f'Malta bil-katamaran/bastiment għax ma jistax ixekkel il-kummerċ ħieles.

Barra minn hekk, flimkien mad-Dipartiment tad-Dwana, jitwettqu spot checks fuq l-affarijiet personali tal-passiġġieri għall-prodotti illegali speċjalment dawk li ġejjin minn pajjiżi fejn hemm imposti restrizzjonijiet sanitarji.

Madankollu, isiru kontrolli regolari fl-istabbilimenti approvati mill-awtoritajiet kompetenti ta' kull Stat Membru (inkluż dan id-Direttorat, f'Malta) fuq għalf u ikel li joriġina mill-annimali, u annimali.

Dawn il-kontrolli f'Malta jsiru wkoll fuq stabbilimenti li rċevew dawn il-prodotti, u għandhom l-għan li jiggarantixxu livell għoli ta' protezzjoni tas-saħħa kemm għall-bniedem kif ukoll għall-annimali, u huma verifiki li jitwettqu skont l-evalwazzjoni tar-riskju.

Fir-rigward tal-importazzjoni minn pajjiżi terzi, il-kontrolli jsiru fil-Post tal-Ispezzjoni tal-Fruntiera li jinsabu fil-Belt Valletta, Marsaxlokk u l-Ajruport Internazzjonali ta' Malta.

Dawn il-verifiki jitwettqu f'konformità mal-leġiżlazzjoni Komunitarja rilevanti.

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru għall-Intern u Sigurtà Nazzjonali: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari 7206, jekk ikun hemm talba urġenti għal għajnuna lill-Pulizija jew entitajiet oħra li għandhom jgħinu fi stat ta' emerġenza, kif ikkordinati mill-proċess ta' għajnuna b'urġenza taħt in-numru 112, f'każ li t-talba ta' emerġenza tkun relatata ma' dħul ta' insetti bħal żnażan li jkunu qed joħolqu periklu għal min ikun jiffrekwenta l-premises jew tista' tkun dar residenzjali, jista' l-Ministru jgħid għaliex din it-talba ma tkunx iżjed kordinata bl-urġenza mill-Pulizija?

(Dan jista' jwassal għal dewmien fl-għoti tal-għajnuna li tkun urġenti.)

MICHAEL FARRUGIA: Ninsab infurmat li l-każ inkwistjoni mhux każ li jiġi referut lill-operaturi tan-numru 112 li, kif żgur jaf l-Onor.

Interpellant, huwa numru li jkopri sitwazzjonijiet ferm iktar gravi mill-każ li qed isemmi, u għalhekk min iċempel fuq każ ta' din in-natura jintalab iċempel dirett lill-Pulizija.

Hu minnu li barra l-funzjonijiet tagħhom fil-ġlieda kontra l-kriminalità, u kif titlob il-liġi, meta tintalab assistenza, membri tal-Korp tal-Pulizija jassistu għal kwalunkwe rikjesta f'limiti raġonevoli, anke jekk ir-responsabbiltà biex tiġi pprovduta għajnuna ma tkunx tappartjeni lilhom.

F'dan il-każ, anke kieku ġew ikkonsultati l-Pulizija mhux fuq il-112, ma seta' jsir xejn, ħlief li jingħata parir biex tingħalaq il-proprjetà msemmija mis-sidien, ġaladarba l-insetti kienu fuq ġewwa, sakemm dawn jitolbu l-assistenza ta' kumpaniji li jagħtu servizz li jitneħħa dan it-tip ta' insett u/jew insetti oħra.

TWESSIGĦ TA' TOROQ

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid x'kien il-ħlas li sar mill-Ministeru rispettiv għal kull xogħol li sar mill-Ministeru fil-proġett ta' twessigħ ta' toroq li għaddej f'pajjiżna fejn dan il-proġett ta' twessigħ ta' toroq beda mill-aħħar elezzjoni ġenerali sal-lum?

Jista' jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra lista ta' toroq li qed ikunu parti minn dan il-proġett?

Min kienu l-kuntratturi li ħadmu fuq kull twessigħ ta' triq?

Jista' jgħid kull kemm sar il-ħlas, jekk ingħatax b'direct order jew kienx magħżul b'tender?

Jista' jgħid ukoll għal kull parti ta' triq li hija parti minn dan il-proġett ta' twessigħ, għal liema toroq kien hemm permess tal-Awtorità tal-Ippjanar u għal liema toroq sar ix-xogħol ta' twessigħ bla permess tal-Awtorità tal-Ippjanar?

IAN BORG: Tlabt biex it-tagħrif jinġabar.

GĦAWDEX – SME PARK

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru għal Għawdex: B'referenza għall-SME park li jaqa' taħt ir-responsabbiltà tal-Ministeru għal Għawdex, tista' l-Ministru tgħid:

a. min ħa t-tender jew id-direct order biex jibni l-SME park;

b. kif se jitħallas min ħa l-inkarigu li jibni dan l-SME park;

c. jekk kienx proċess ta' tender jew direct order;

d. min se jkun responsabbli mit-tqassim/allokazzjoni ta' SMEs f'dan il-park;

e. xi kriterji se jkun hemm għal min se jkun eleġibbli li jista' japplika għal post f'dan il-park; u

f. xi ħlas se jkun mitlub iħallas min se japplika għal post f'dan il-park għall-SMEs f'Għawdex?

Interpellant li l-proġett għadu fi stadju ta' applikazzjoni quddiem l-Awtorità tal-Ippjanar u għadha ma ħarġet ebda tender.

SISTEMA TA' LIĊENZJI TA' NEGOZJI

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru għall-Ekonomija, Investiment u Negozji Żgħar: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari 7224, jista' l-Ministru jgħid illum xi struttura għandu l-istess Ministeru sabiex jgħinu jippjana l-ħidma tiegħu ladarba bla sistema tal-liċenzja ta' negozji u l-istess Ministru ma għandu l-ebda informazzjoni dwar x'qed jiġri fil-komunitajiet tagħna?

CHRIS CARDONA: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari 7224.

PROĠETT TA' TWESSIGĦ TA' TOROQ – RABA'

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari 7209, jista' l-Ministru jgħid, fil-proġett ta' twessigħ ta' toroq fejn tali proġetti bdew mill-Ministeru rispettiv (mal-aħħar elezzjoni ġenerali sal-lum);

a. kemm-il biċċa raba' ġiet mittiefsa bħala numru f'kull triq li qed tiġi mwessgħa minn dan il-Ministeru;

b. jgħid ma' min ikkonsulta għal kull biċċa art jew raba' li qed tiġi mittiefsa;

c. jgħid x'kontribut finanzjarju Transport Malta jew il-Ministeru spiċċa ħallas bħala kumpens għal kull biċċa art li qed tiġi mittiefsa u meħuda bil-proġett ta' twessigħ ta' toroq li qed jagħmel dan il-Ministeru?

EKS ĦADDIEMA TAL-GAS BOARD – KUMPENS FINANZJARJU

L-ONOR.

ROSIANNE CUTAJAR staqsiet lill-Ministru għall-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid meta hemm il-ħsieb li l-eks ħaddiema tal-Gas Board (li fl-1977 ġiet tagħmel parti mill-Enemalta) jingħataw kumpens finanzjarju?

EDWARD SCICLUNA: Nitlob lill-Onor.

Interpellant biex tirreferi l-mistoqsija lill-Ministru kkonċernat.

EKS ĦADDIEMA TAL-GAS BOARD

L-ONOR.

ROSIANNE CUTAJAR staqsiet lill-Ministru għall-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid għal kemm jammontaw l-eks ħaddiema tal-Gas Board li effettivament jintlaqtu mill-possibbiltà ta' kumpens?

EDWARD SCICLUNA: Nitlob lill-Onor.

EŻAMIJIET GĦALL-POSTIJIET TA' UFFIĊJALI EŻEKUTTIVI, PRINCIPALS U SENIOR PRINCIPALS

L-ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI staqsa lill-Prim Ministru: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari 7315, fejn saret talba biex jingħad kemm għaddew persuni mill-aħħar eżamijiet li saru għall-postijiet ta' Uffiċjali Eżekuttivi, Principals u Senior Principals kif ukoll kemm hu n-numru ta' dawk li ġew ingaġġati, meta kienet l-aħħar data li ġew ingaġġati u l-postijiet li għadhom vakanti f'kull post, u peress li fit-tweġiba ngħad biss kemm ġew ingaġġati f'kull post, jista' l-Prim Ministru jagħti tweġiba għall-informazzjoni l-oħra, u ċjoè jgħid kemm kien in-numru ta' dawk li għaddew f'kull post, meta kienet l-aħħar data li ġew ingaġġati u l-postijiet li għadhom vakanti f'kull post?

JOSEPH MUSCAT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li dwar kemm kien in-numru ta' dawk li għaddew f'kull post, it-tagħrif ingħata fit-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 7315.

Ninsab informat li l-aħħar dati li ġew ingaġġati kienu hekk: Uffiċjal Eżekuttiv - Ġunju 2018, Prinċipal - Novembru 2017 u Prinċipal Anżjan - Marzu 2018.

Ninsab informat ukoll li l-postijiet vakanti jimtlew skont l-esiġenzi tas-servizz.

ŻGĦAŻAGĦ JIRREĠISTRAW GĦAX-XOGĦOL

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm persuni żgħażagħ jirreġistraw għax-xogħol, xahar b'xahar, minn Jannar 2012 sa Settembru 2018?

EVARIST BARTOLO: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li n-numru ta' persuni żgħażagħ li kienu qed jirreġistraw għax-xogħol fuq l-ewwel u t-tieni parti tar-reġistru xahar b'xahar minn Jannar 2012 sa Settembru 2018 hu kif muri fit-tabella hawn taħt:

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid jekk reċentement kienx hemm tibdil fir-rotot 81, 84, u 206 tat-Trasport Pubbliku, marbut mal-passaġġ tal-istess rotot mil-lokalità tal-Fgura?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li minħabba ix-xogħlijiet li għaddejjin fil-preżent fi Triq Bormla (Ta' Ċawsli) iż-Żejtun, ir-rotot 81, 84 u 206 fi triqithom mill-Belt Valletta jew l-Isptar Mater Dei qed jaslu sa bus stop li jġib l-isem "San Xmun" fi Triq San' Anard, fejn wara jiġu devjati għat-triq tal-Barrani.

Il-vjaġġi fuq dawn ir-rotot fid-direzzjoni opposta mhumiex qegħdin jiġu affettwati.

Dawn id-devjazzjonijiet fuq dawn ir-rotot huma temporanji u mistennija li jerġgħu jiġu għan-normal ġaladarba x-xogħlijiet fl-inħawi msemmija jippermettu li l-karozzi tal-linja jkunu jistgħu jgħaddu.