DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

It-Tlieta, 2 ta' Lulju 2019

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

It-Tlieta, 2 ta' Lulju 2019

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fis-Sala tal-Parlament,

It-Tlieta, 2 ta' Lulju, 2019

Il-Minuti tas-Seduta Nru 243, li saret fl-1 ta' Lulju 2019, ġew ikkonfermati.

ID-DEPUTY SPEAKER (Onor. Claudette Buttigieg): Inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Ir-rapport tal-parteċipazzjoni tal-Onor.

Karl Gouder fil-LXI Laqgħa tal-COSAC li nżammet f'Bucharest bejn it-23 u l-25 ta' Ġunju 2019.

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI

PRIM'AWLA TAL-QORTI ĊIVILI – KAWŻI ĠODDA U APPELLI

L-ONOR.

Carmelo Mifsud Bonnici) staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew ippreżentati kawżi ġodda fil-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili u kemm ġew ippreżentati Appelli Superjuri u Inferjuri tul dawn l-ewwel ħames xhur tas-sena?

OWEN BONNICI (Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali): Ninsab informat li fil-Qrati ta' Malta, l-għadd ta' kawżi ġodda ppreżentati fil-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili u l-għadd ta' Appelli Superjuri u Inferjuri mill-1 ta' Jannar sal-31 ta' Mejju 2019 kien hekk:

i. Kawżi fil-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili: 656

Kawżi fil-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili (Sede Kostituzzjonali): 87

Appelli fil-Qorti tal-Appell Superjuri: 181

Appelli fil-Qorti Kostituzzjonali: 23

v. Appelli fil-Qorti tal-Appell Inferjuri: 163

Fil-Qorti t'Għawdex, l-għadd ta' kawżi ġodda ppreżentati fil-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili u l-għadd ta' Appelli Superjuri u Inferjuri mill-1 ta' Jannar sal-31 ta' Mejju 2019 kien hekk:

i. Kawżi fil-Prim' Awla – Sezzjoni Ġenerali: 41

Appelli Superjuri: Xejn

Appelli Inferjuri: 6

ID-DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Sinjura President, bejn ilbieraħ u llum kien hemm kwestjoni minħabba reklam li sar minn Heritage Malta li l-Forti Sant'Anġlu jista' b'xi mod jintuża bħala advertising space permezz ta' dawl li jkun proġettat fuqu, bħalma kien hawn f'attivitajiet tal-Istat, li naqbel magħhom, però naqbel mal-Ministru fl-istand li ħa.

Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra dwar x'deċiżjoni ttieħdet f'dan ir-rigward u għalfejn ħass li kellu jieħu tali deċiżjoni?

OWEN BONNICI: Naħseb li kont ċar biżżejjed.

Għalija l-idea li nużaw il-ħitan tal-Forti Sant'Anġlu biex isiru reklami fuqhom hi inaċċettabbli.

Għandi nifhem li min għamel l-avviż ma spjegax ruħu sew u allura se nagħtu l-benefiċċju tad-dubju għax naf li huma nies ġenwini u nixtieq nirringrazzjahom tax-xogħol tagħhom.

Però, bħala stat ta' fatt, ir-reklam li ġie ppubblikat kien kompletament inaċċettabbli.

Jien mill-ewwel għamiltha ċara li assolutament ma naqbilx li l-Forti Sant'Anġlu jintuża biex fuq il-ħitan tiegħu jsiru reklami f'forma ta' projections.

Assolutament ma nistax naċċetta l-kunċett li xi ħadd, għax għandu l-mezzi, jirreklama prodotti jew servizzi fuq il-wirt storiku ta' pajjiżna.

Biex inkun ġust, ninsab informat li min għamel ir-reklam ma kellux din l-intenzjoni tiegħu, però kif nitgħallmu fil-letteratura, meta kittieb jikteb ktieb, ladarba l-messaġġ ikun ħareġ, ikun ħareġ, imbagħad sta għan-nies li jikkonsmaw dik il-letteratura biex jifhmu x'ried jgħid.

U hekk ġara f'dan il-każ.

Kien hemm xi ħadd li għamel dan l-avviż, li sar b'mod li ma jinftehimx jew li jinftiehem ħażin, u jien assolutament ma stajtx naċċettaha din.

Kif qal l-Onor.

Camilleri, jien mill-ewwel, f'xi l-5.30 a.m. informajt lis-CEO ta' Heritage Malta li ma naqbel xejn ma' din l-idea.

Nifhem li jekk ikun hemm ċelebrazzjonijiet nazzjonali, għandu jkun hemm il-possibbiltà li jsiru projections, bħal ċelebrazzjonijiet ta' meta Malta daħlet fl-Unjoni Ewropea.

Sar tajjeb li saru projections bid-dawl fuq il-Port il-Kbir meta ċċelebrajna l-V18 u fil-Jazz Festival.

Kull darba nagħmluha din.

Jiġifieri fejn jidħlu affarijiet nazzjonali, kulturali u artistiċi, naqbel li jkun hemm projections, imma li b'xi mod nagħtu x'wieħed jifhem li l-wirt storiku ta' pajjiżna jista' jintuża bħala sfond għal għanijiet kummerċjali, assolutament ma naqbilx.

Din id-deċiżjoni kkomunikajtha lil Heritage Malta u r-risposta li ngħatajt kienet li min għamel l-avviż oriġinali, għamel avviż li jinftiehem ħażin.

Il-kwestjoni tieqaf hawnhekk.

Nirringrazzja lill-ħaddiema kollha ta' Heritage Malta, għax naf kemm huma ġenwini.

M'għandix dubju mill-ġenwinità ta' dawk kollha involuti, anke ta' min għamel dan ir-reklam ħażin.

Nittama li wieħed jieħu t-tagħlima u nimxu 'l quddiem.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

ROBERT CUTAJAR: Se nibdel xi ftit is-suġġett, għalkemm xorta jaqa' taħt id-dekasteru tal-Ministru, u se nitkellem rigward domanda supplimentari dwar il-LESA.

F'dawn l-aħħar ġranet għamilt numru ta' domandi lill-Ministru Bonnici, bħala l-Ministru responsabbli, dwar it-tilwima industrijali li għaddejja bħalissa bejn l-uffiċjali tal-komunità u l-LESA, li ilha sejra għal numru ta' ġimgħat u xtaqt nistaqsih x'kienet ir-raġuni li bqajt mingħajr tweġiba.

Jista' l-Ministru jgħidilna eżattament x'qegħdin jitolbu l-ħaddiema?

B'rabta mal-istess domanda, tlabt lill-Ministru sabiex iqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra l-audited accounts tal-LESA, imma ovvjament dawn ma tqegħdux.

Jista' l-Ministru jgħid x'inhi l-problema?

L-informazzjoni li għandi jien hi li ilhom ma jiġu ppreżentati kważi tliet snin.

ID-DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

OWEN BONNICI: L-ewwel nett, il-kwestjoni li hemm bejn il-LESA u l-uffiċjali tal-komunità hija dwar is-salarju tagħhom.

L-uffiċjali tal-komunità jixtiequ li jkun hemm żieda fis-salarju tagħhom, u aħna naqblu.

Jiġifieri kemm il-LESA kif ukoll l-uffiċjali tal-komunità jaqblu li għandu jkun hemm żieda fis-salarju, u ħaqqhom għax jagħmlu xogħol tajjeb.

Jien l-ewwel wieħed, flimkien mal-Gvern, naqbel li għandu jkun hemm żieda fis-salarju.

Li għad m'hemmx qbil dwaru hu kemm se jkun l-ammont ta' żieda fis-salarju.

Nawgura li d-diskussjonijiet isiru llum qabel għada u li din il-kwestjoni tissolva malajr kemm jista' jkun.

Rigward il-kwestjoni tal-audited accounts, trid tapprezza li d-domanda kienet fuq il-qrati, u allura m'għandix l-informazzjoni miegħi hawnhekk.

Però nwiegħed li se nidħol fil-każ u nagħtik l-informazzjoni kollha, anke informalment, imbagħad inwieġbek uffiċjalment.

Li hu żgur hu li dawn iridu jiġu ppubblikati.

Huwa importanti li l-kontijiet jiġu ppubblikati, għax dak huwa obbligu tal-aġenzija.

Għalhekk dak li qed tgħid inti naqbel miegħu ħafna.

ID-DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

CLAYTON BARTOLO: Fost ir-responsabbiltajiet li għandu l-Ministru, hemm id-Direttorat tar-Restawr.

Jista' l-Ministru jgħid fiex waslu x-xogħlijiet fuq il-Knisja taż-Żejtun?

ID-DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

OWEN BONNICI: Inċidentalment, l-Onor.

Bartolo ta' spiss kien ikellimni dwar il-Knisja tal-Manikata fejn, jekk Alla jrid, għada se mmorru nħabbru x-xogħol ta' restawr li qed isir.

Nirringrazzja lill-Onor.

Bartolo tax-xogħol li jagħmel għan-nom tan-nies tal-Mellieħa, li naf li huma għal qalbu ħafna.

Imnalla jkunu d-diversi deputati li jressqu 'l quddiem it-talbiet tagħhom biex aħna nkunu nistgħu nieħdu ħsieb li jiġu rrealizzati.

Kif nafu, għandna skema li permezz tagħha nistiednu lill-kunsilli lokali biex jgħidulna fejn jixtiequ li jiġi rrestawrat.

Filwaqt li qabel id-Direttorat kien jagħżel hu, illum għandna skema li taħtha kull kunsill lokali għandu l-ikbar possibbiltà li jgħidilna fejn jixtieq jirrestawra, u aħna nimxu skont ix-xewqa tagħhom.

Aħna nipprovaw inwettqu x-xewqat ta' kulħadd, għalkemm mhux dejjem ikun possibbli, imma fejn hu possibbli nagħmlu mezz li kull xewqa tiġi rrealizzata.

Fil-każ tal-Knisja taż-Żejtun ir-realtà hija differenti, għax kif jafu ħafna nies, għal xi raġuni – m'għandix għalfejn noqgħod nidħol fiha – madwar tmien snin ilu kienet ittieħdet id-deċiżjoni li jintrama scaffolding mal-faċċata tan-nofsinhar tal-Katidral tal-Lvant u dak l-iscaffolding baqa' hemmhekk għal sena wara l-oħra.

Bdew jgħaddu s-snin, inbidlu l-gvernijiet u l-iscaffolding baqa' hemmhekk.

Din is-sitwazzjoni assolutament ma kenitx aċċettabbli.

Għalhekk intervjena d-Direttorat tar-Restawr biex bi qbil mal-Arċipriet – minn hawnhekk nirringrazzja ħafna lil Dun Nikol Pace li huwa bniedem qalbu tajba ħafna u tieħu gost taħdem miegħu – stajna nsibu soluzzjoni biex isir ir-restawr tal-faċċata t'isfel.

Naturalment l'appetito vien mangiando u l-Arċipriet qalli biex ma nħallihomx nofs leħja u ladarba għamilna n-naħa t'isfel, issa rridu nagħmlu l-faċċata ta' fuq!

Naturalment għandu raġun u fil-fatt ftit ilu ħabbarna t-tnedija tat-tieni fażi tar-restawr, din id-darba tal-faċċata tat-tramuntana tal-Katidral tal-Lvant.

L-iscaffolding tela' lbieraħ jew ilbiraħtlula, bdew ix-xogħlijiet, u nisperaw li sal-aħħar tas-sena dan ir-restawr ikun lest, imbagħad ikun jifdal it-tielet fażi, li hija r-restawr tal-faċċata tal-knisja, biex inkunu għamilna l-faċċata t'isfel, il-faċċata ta' fuq u l-faċċata prinċipali.

Huwa importanti li dawn isiru, u l-idea hi li dawn isiru b'mod li ma jħarbtux il-festi.

Aħna nipprovaw naraw li kemm jista' jkun ix-xogħol jieqaf qabel il-festa u jkompli wara li tispiċċa l-festa.

Fil-fatt, ħdimna tajjeb ħafna mal-Ministru Ian Borg li kien qed jagħmel xogħol fuq iz-zuntier u kif spiċċa x-xogħol fuq iz-zuntier mill-ewwel bdejna x-xogħol fuq il-faċċata tat-Tramuntana.

Nerġa' ngħid li x-xogħol ta' restawr jinsab għaddej f'diversi postijiet ta' Malta.

Fil-fatt, hemm 71 proġett għaddejjin mid-Direttorat tar-Restawr.

Qegħdin insemmu d-Direttorat tar-Restawr biss, għax apparti d-Direttorat tar-Restawr hemm entitajiet oħrajn li jagħmlu r-restawr, li mhux qed ngħoddhom.

Dan jindika l-ħidma kbira li qed issir biex il-wirt patrimonjali ta' pajjiżna jimxi 'l quddiem.

Inċidentalment, nixtieq nirreferi lill-Parlament għat-taħdita li kelli ma' Prof. Powell mill-Awstralja li ġiet Malta biex tara l-wirt storiku ta' pajjiżna u qaltli li skont l-ammont ta' wirt storiku ta' pajjiżna per metre square, per capita, żgur li jagħmilna fost l-iktar b'saħħitna fl-Ewropa.

Fejn jidħol il-wirt storiku għandna obbligu li nippreservawh u nieħdu ħsiebu, kif fil-fatt qegħdin nagħmlu.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

HERMANN SCHIAVONE: Xtaqt nistaqsi lill-Ministru jekk jidhirlux li l-complement tal-ġudikatura preżenti huwiex biżżejjed max-xogħol li hemm fil-Qorti llum.

Jista' jgħid jekk għandux il-ħsieb li jżid il-complement tal-ġudikanti?

Rigward is-sitwazzjoni fl-awli, kulħadd għandu minn fejn jaħdem, jew hemm xi ġudikanti li qed jaqsmu l-awla bejniethom?

ID-DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

OWEN BONNICI: Nirringrazzja lill-Onor.

Interpellant għad-domanda tiegħu, għax ġieli nitkellmu dwar il-bżonn li mmexxu 'l quddiem il-proċeduri fil-qrati u nista' ngħid li dejjem sibtu ġenwin fil-kritika tiegħu u fil-proposti li jressaq 'il quddiem.

Fejn tidħol il-ġudikatura, ir-rapporti Ewropej jgħidu – dan mhux qed ngħidu jien – li n-numru ta' ġudikanti huwa inqas mill-medja Ewropea bin-nofs.

Jiġifieri biex nilħqu l-medja Ewropea rridu nirdoppjaw in-numru tal-ġudikanti.

Qegħdin naħdmu qisna karozza b'żewġ roti minflok b'erbgħa.

L-istudji kollha li għandha l-Kummissjoni Ewropea jgħidu li biex niġu bħall-medja Ewropea għandna nirdoppjaw l-ammont ta' ġudikanti.

Fil-fatt, dan l-argument kien għamlu l-Imħallef Francesco Depasquale ftit ilu meta kien qed jagħmel l-ewwel seduta tiegħu.

Jien ngħid li aħna qegħdin nagħmlu l-mirakli bl-ammont żgħir ta' membri li hemm fil-ġudikatura, għax għalkemm għandna inqas minn nofs il-medja ta' ġudikanti fl-Unjoni Ewropea, fejn tidħol l-effiċjenza hemm qrati li qegħdin l-aqwa fl-Unjoni Ewropea kollha, jiġifieri t-Tribunal Amministrattiv, il-mod kif qed tiżdied l-effiċjenza, u l-fatt li l-backlog fiċ-Ċivil naqas b'iktar minn nofs fl-aħħar sitt snin.

Dawn huma riżultati tad-deċiżjonijiet li ttieħdu, għax il-ġudikatura rose to the occasion għax il-parir li kien tani l-Imħallef Giovanni Bonello wera li kien siewi, ċjoè li naħtru esperti, dawk li jgħidulhom il-Court Attorneys li jagħżluhom l-imħallfin, biex kull imħallef ikollu avukat tal-fiduċja tiegħu li jippreparalu r-riċerka fejn jidħlu s-sentenzi.

Allura meta kawża timxi 'l quddiem u tkun se tingħata s-sentenza, l-imħallef ma jkollux biża' li jgħaġġilha, għax jaf li se jkollu l-għajnuna meta jiġi għas-sentenza.

Forsi qabel, imħallef kien joqgħod attent kemm ilesti kawżi għas-sentenza, imma b'hekk dik il-biża' spiċċat.

Jien naħseb li sar ħafna xogħol.

Nistqarr mal-Onor.

Schiavone li donnu hawn xewqa fil-pajjiż - anke sħabi fil-Kabinett spiss jgħiduli - li mmorru għal iktar speċjalizzazzjoni fil-qrati.

Sħabi fil-Kabinett jgħiduli ħafna biex nikkonsidra li jkun hemm qrati speċjalizzati f'diversi setturi.

Il-Ministru responsabbli mil-Liġi Marittima jgħidli li wasal iż-żmien li jkun hemm qrati speċjalizzati fil-marittimu.

Il-Ministru responsabbli mill-ambjent jgħidli wasal iż-żmien li jkun hemm qrati speċjalizzati fl-ambjent.

Fejn jidħol l-ippjanar, għandu jkun hemm imħallfin speċjalizzati fl-ippjanar, imma biex tagħmel hekk trid in-nies.

Jiġifieri jekk irridu nispeċjalizzaw, mil-lat purament maniġjerjali se jkun hemm element ta' ineffiċjenza għax se jkollok imħallfin purament fuq dawn it-tip ta' kawżi, u jista' jkun li dawk it-tip ta' kawżi jkunu inqas fin-numru minn oħrajn, però jekk irridu nispeċjalizzaw, irridu nżidu n-numru.

Jien naf li bħalissa għaddejja kontroversja fil-pajjiż dwar ħatriet ulterjuri tal-ġudikatura, u hemm kawżi għaddejjin mis-Soċjetà Ċivili li huma rappreżentati legalment minn żewġ membri ta' din il-Kamra li għandhom problema bit-tħaddim ta' metodu ta' ħatra ta' ġudikanti li huma stess kienu vvotaw favurih meta ressaqnieh fil-Parlament, però issa, għax qegħdin inħaddmuh, qegħdin jgħidu li huwa ħażin.

Naturalment, il-proċeduri fil-Qorti qegħdin hemmhekk, kull talba biex ma naħtrux iktar ġudikanti ġiet respinta mill-qrati, u m'hemm xejn xi jżommna milli naħtru iktar ġudikanti b'mod li jagħmel sens, b'mod li huwa korrett u proporzjonat.

Dan hu stat ta' fatt, però rrid ngħid li bħala ħidma fil-Qorti ninsab kuntent għall-fatt li bl-ammont ta' ġudikanti li għandna, qed isir ħafna xogħol.

Li jiddispjaċini hu li d-dibattitu dwar żieda fil-ġudikatura b'mod li jagħmel sens, dar f'ballun politiku.

Dik hi xi ħaġa li jiddispjaċini ħafna li ġrat, anke għax, pereżempju, il-Kummissjoni ta' Venezja fir-rapport tagħha mkien ma qalet li għandna nwaqqfu l-ħatriet tal-ġudikanti sakemm issir ir-riforma.

Anzi, li qalet hu li għandna nirriformaw bi ħsieb, nagħmlu d-diskussjonijiet, imbagħad inkunu nistgħu naslu għall-ftehim.

Inċidentalment, nawgura li fiż-żmien li ġej inkunu nistgħu nirreġistraw progress permezz ta' taħdidiet mal-Gvern u mal-Oppożizzjoni dwar xi tibdiliet neċessarji biex inkomplu nsaħħu t-trasparenza fil-metodu tal-ħatra tal-ġudikatura b'mod li jagħmel sens għaċ-ċirkostanzi lokali.

Qed nagħmilha ċara li l-Gvern jinsab impenjat li jkompli tejjeb is-sistema, bħalma diġà tejjibha, u jekk hawn xi ħadd li qed jaħseb li l-Gvern se jtawwal iż-żmien biex ma ssirx il-bidla, qed jifhem l-affarijiet ħażin.

Aħna rridu nkomplu ntejbu u nsaħħu b'mod li jagħmel sens, però huwa importanti li l-proċess tal-effiċjenza fil-Qorti jkompli għaddej.

Infakkar li fiż-żmien li ġej se jibda jkollna l-postijiet vakanti fil-ġudikatura, għax hemm min se jagħlaq iż-żmien u jirtira.

Pereżempju, l-Imħallef Cuschieri, jekk Alla jrid, huwa dak li jmiss biex jirtira bl-età, u nifhem li għandu jirrenja il-bonsens biex naraw li l-effiċjenza tal-Qorti ma tbatix.

ID-DEPUTY SPEAKER: (Interruzzjonijiet) Ippermettili, se nagħtik ċans iktar tard, għax irridu nimxu mal-alternanza.

L-Onor.

ROSIANNE CUTAJAR: Sinjura President, kif nafu, id-droga hija pjaga fuq is-soċjetà li twasslek biex tagħmel ħafna affarijiet, fost l-oħrajn diversi reati kriminali.

Fil-Faċilità Korrettiva ta' Kordin għandna diversi persuni li kienu dipendenti fuq droga u jien kont waħda minn dawk li tkellimt f'diversi aġġornamenti dwar il-bżonn ta' pieni alternattivi għall-priġunerija.

Naf li l-Ministru ħadem fuq l-Att dwar id-Dipendenza fuq id-Droga (Trattament Mhux Priġunerija), allura xtaqtu jagħtina ftit eżempji ta' kif dan l-Att qed iħalli effett pożittiv fuq iż-żgħażagħ u dawk kollha li b'xi mod spiċċaw dipendenti fuq id-droga.

ID-DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

OWEN BONNICI: L-Onor.

Interpellant għandha raġun tistaqsini dwar dan is-suġġett, għax huwa importanti.

Infakkar li erba' snin ilu l-Parlament unanimament qabel li jbiddel il-mod kif nittrattaw il-vittmi u l-offenders fejn tidħol il-Liġi dwar id-Droga.

Fil-fatt, konna qbilna li nikkategorizzaw lil min jikser il-Liġi dwar id-Droga skont l-ammont ta' droga involuta.

Konna għedna li għal ammont żgħir, wieħed m'għandux għalfejn jersaq il-Qorti, imma jmur quddiem a depenalised tribunal.

Konna għedna li fejn jidħlu ammonti akbar, l-akkużat se jingħata d-dritt li ma jmurx il-ħabs jekk juri li jrid joħroġ mill-vizzju u konna qbilna li fejn ikun hemm ammonti kbar u jkun ovvju li xi ħadd qed jagħmel traffikar biex jaqla' l-flus, nużaw sistema fejn addirittura nħarrxu l-pieni.

Jiġifieri mhux talli ma naqqasnihomx, talli ħarraxniehom.

Irrid ngħid li matul l-aħħar erba' snin kellna iktar minn 2,700 każ – mhux persuna, għax jista' jkollok persuna li titressaq darbtejn – li nstema' quddiem il-Kummissarju għall-Ġustizzja li hu ppresedut mis-Social Worker Vicky Scicluna li tagħmel xogħol tajjeb ħafna.

Infakkar li jekk terġa' tinstab ħati għat-tieni darba, trid tirrikorri għall-kura bilfors.

L-eċċezzjoni hija l-kannabis, fejn is-sitwazzjoni hija differenti.

Min-nies li jitressqu l-Qorti akkużati b'reati serji ta' droga kien hemm 50 persuna li ngħataw it-tieni ċans, tant li qegħdin naraw każijiet li ma jmorrux il-ħabs.

Onor. Cutajar, meta jien ilħaqt Ministru kont niltaqa' ma' nies, jew familjari ta' nies, li jgħiduli li tressqu l-Qorti akkużati li biegħu d-droga biex ikollhom il-flus biex jixtru d-droga u dawn sadanittant ikunu laħqu ħarġu mill-vizzju, bnew familja, sabu x-xogħol jew fetħu negozju u qed jaqilgħu l-flus, imma minħabba s-sistema li għandna jkollhom jitilfu dan kollu għax iridu jmorru l-ħabs bilfors.

Din issa nbidlet u jekk wieħed juri li jrid joħroġ mill-vizzju tad-droga, għandu l-ikbar inċentiv biex jikkonvinċi lill-Qorti ma tagħtihx piena tassattiva ta' priġunerija.

Naħseb li dawn ir-riformi huma importanti ħafna.

Meta bdejna erba' snin ilu, kelli ftit biża' li din tista' ddur f'ballun politiku, però l-maturità fil-Parlament irrenjat.

Ta' dan irrid nirringrazzja kemm lill-Gvern kif ukoll lill-Oppożizzjoni li dak iż-żmien konna unanimi u konna għamilna liġi tajba ħafna li qegħdin igawdu minnha ħafna nies u familji.

Nawgura li anke f'oqsma oħrajn fejn jidħol il-qasam tal-ġustizzja ikun hawn din il-maturità sabiex inkomplu nagħmlu riformi importanti.

ID-DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

MARIA DEGUARA: Sinjura President, ir-riformi li tkellem dwarhom il-Ministru naqblu magħhom perfettament.

Però il-Ministeru tal-Ġustizzja qatt ħaseb biex mill-eżempji li qed jara, fejn in-nies dipendenti fuq id-droga qegħdin jiżdiedu ta' kuljum, jagħmel kuntatt ma' Ministeri oħrajn biex inkunu nistgħu nqajmu kuxjenza b'mod aktar qawwi u ngħallmu liż-żgħażagħ kif għandhom jipprevenu milli jirrikorru għad-droga, ħalli din il-pjaga li qiegħda tiżdied ta' kuljum nipprovaw nikkontrollawha minn età żgħira ħafna?

Naħseb li l-Ministru jaf bħali li llum għandna tfal li sa minn għaxar snin jew 12-il sena qegħdin ikunu dipendenti fuq id-droga.

Naħseb li bħala Ministeru tal-Ġustizzja għandkom l-eżempji kollha quddiemkom u naħseb li b'komunikazzjoni ma' Ministeri oħrajn nistgħu nagħmlu xogħol siewi għal Malta f'isem iż-żgħażagħ biex ngħallmuhom kif ma jaqgħux għall-vizzju tad-droga.

ID-DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru.

OWEN BONNICI: Naqbel ħafna.

L-Onor.

Deguara għandha raġun dwar il-bżonn li nibqgħu nibagħtu l-messaġġ li ż-żgħażagħ m'għandhomx għalfejn ikollhom x'jaqsmu mad-droga, assolutament.

Il-ħajja sabiħa u rridu ngawduha b'mod ħieles minn kwalunkwe sustanza, kemm jekk hija droga, kemm jekk hu alkoħol, kif ukoll jekk huma sustanzi oħrajn li jagħmlu l-ħsara lil dak li jkun.

Deguara dwar il-bżonn li nkomplu nedukaw lill-pubbliku.

Fil-fatt, ir-riforma ta' erba' snin ilu ħasbet biex il-Kummissarju għall-Ġustizzja li jisma' l-każijiet, ma jkunx avukat – li bir-rispett kollu lejna l-avukati nħarsu lejn każ mill-punt legali – imma jkun social worker li jkun jista' jeduka lil min ikun qiegħed imiss mad-droga ħalli joħroġ mill-vizzju b'konvinċiment, mhux għax beża' mil-liġi, jew għax beża' li jidħol fl-inkwiet, imma għax eduka ruħu.

Irridu nedukaw ukoll lill-ġenituri, li hemm minnhom li jgħinu lil uliedhom, imma hemm oħrajn li ma jkunux jafu x'se jaqbdu jagħmlu bis-sitwazzjoni u kultant, għalkemm ikollhom intenzjonijiet tajbin, minflok ma jgħinu, iktar jikkawżaw diffikultà.

Pereżempju, ma jgħidu lil ħadd, jaħbu kollox għax jaħsbu li l-għajnuna m'għandhomx bżonnha u jżommu kollox mistur.

Mentri meta jkun hemm diffikultà, lil uliedek trid teħodhom għall-għajnuna.

F'pajjiżna hawn min hu kapaċi jgħin lill-persuni joħorġu mill-vizzju, u naħseb b'dan il-mod inkunu nistgħu nkomplu nedukaw lis-soċjetà.

Nikkonkludi kif bdejt: il-ħajja hija sabiħa u l-appell tiegħi liż-żgħażagħ hu li jgawduha bl-iktar mod san possibbli.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-Mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti.

TQEGĦID TA' KARTI

CARMELO ABELA (Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ): Sinjura President, f'isem il-Prim Ministru, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviżi Legali Nru 153 tal2019 - Regolamenti tal-2019 li jemendaw ir-Regolamenti dwar Awtorizzazzjonijiet Ġenerali (Apparat tar-Radjokomunikazzjoni);

Avviżi Legali Nru 154 tal2019 - Regolamenti tal-2019 li jemendaw ir-Regolamenti dwar Networks u Servizzi ta' Komunikazzjonijiet Elettroniċi (Ġenerali) (Emenda Nru 2);

f'isem il-Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 145 tal-2019 – Ordinamenti tal-2019 biex jemendaw l-Ordinamenti tal-2005 skont ir-Regolamenti Ġenerali għar-Rikonoxximenti Universitarji sal-Ewwel Grad, 2004 għall-Gradi ta' Bachelor of Arts – B.A. – u Bachelor of Arts (Honours) – B.A. (Hons) – taħt il-patroċinju tal-Fakultà tal-Arti;

Avviż Legali Nru 146 tal-2019 – Ordinamenti tal-2019 skont ir-Regolamenti Ġenerali għar-Rikonoxximenti Universitarji sal-Ewwel Grad, 2004 għall-Grad ta' Bachelor of Science (Honours) in Science for Education and Communication – B.Sc.

(Hons) – taħt il-patroċinju tal-Fakultà tal-Edukazzjoni u tal-Fakultà tax-Xjenza;

Avviż Legali Nru 147 tal-2019 – Ordinamenti tal-2019 skont ir-Regolamenti Ġenerali għar-Rikonoxximenti Universitarji sal-Ewwel Grad, 2004 għas-Certificate in Engineering Sciences - taħt il-patroċinju tal-Fakultà tal-Inġinerija;

Avviż Legali Nru 148 tal-2019 – Ordinamenti tal-2019 skont ir-Regolamenti Ġenerali tal-2008 għar-Rikonoxximenti Universitarji ta' wara l-Ewwel Grad għall-Grad ta' Master of Arts in Environmental Ethics – M.A. - taħt il-patroċinju tal-Fakultà tat-Teoloġija;

Avviż Legali Nru 149 tal-2019 – Ordinamenti tal-2019 skont ir-Regolamenti Ġenerali tal-2008 għar-Rikonoxximenti Universitarji ta' wara l-Ewwel Grad għall-Grad ta' Master of Arts in Taxation – M.A. - taħt il-patroċinju tal-Fakultà tal-Ekonomija, il-Management u l-Accountancy u tal-Fakultà tal-Liġi;

Avviż Legali Nru 150 tal-2019 – Ordinamenti tal-2019 skont ir-Regolamenti Ġenerali tal-2008 għar-Rikonoxximenti Universitarji ta' wara l-Ewwel Grad għall-Grad ta' Master of Science in Bioinformatics – M.Sc. - taħt il-patroċinju taċ-Ċentru tal-Mediċina Molekulari u tal-Biobanking;

Avviż Legali Nru 151 tal-2019 – Regolamenti tal-2019 biex jemendaw ir-Regolamenti tal-Valutazzjoni tal-Università;

Avviż Legali Nru 152 tal-2019 – Regolamenti tal-2019 biex jemendaw ir-Regolamenti tad-Dixxiplina għall-Istudenti tal-Università, 2016;

Kopja tal-'Iskema Boroż ta' Studju fl-Isport f'Malta 2019', maħruġa mis-Segretarjat Parlamentari għaż-Żgħażagħ, Sport u Għaqdiet tal-Volontarjat f'Ġunju 2019, bi tweġiba għall mistoqsija parlamentari 10594;

f'isem il-Ministru għall-Finanzi, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabella li turi t-taxxa miġbura mill-eko-kontribuzzjoni fil-perjodu bejn l-2016 u Mejju 2019, bi tweġiba għall mistoqsija parlamentari 10704;

Rapport annwali tal-Uffiċċju Nazzjonali tal-Istatistika għas-sena 2018;

Rapport annwali u Financial Statements tal-Awtorità tal-Istatistika ta' Malta għas-sena 2018;

f'isem il-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja ta' erba' ittri datati 3 ta' Mejju 2018, 21 ta' Ġunju 2013, 3 ta' Awwissu 2018 u 23 ta' Ottubru 2018 dwar esproprju ta' art fi Triq Patri Girgor Grima f'Ħal Għaxaq, bi tweġiba għallmistoqsija parlamentari 10446;

Kopja ta' seba' pjanti tal-proġett Central Link maħruġa minn Infrastructure Malta u datati 9 ta' April 2018, bi tweġiba għall mistoqsija parlamentari 10593; u

f'isem il-Ministru għal Għawdex inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar użu ta' soft stone (kantun) mill-Construction and Maintenance Unit u mid-Direttorat għall-Proġetti u Żvilupp f'Għawdex, fis-snin 2018 u 2019, bi tweġiba għall mistoqsija parlamentari 10624.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet.

Insejjaħ lill-Ministru Chris Cardona biex, jekk jogħġbu, iressaq il-Mozzjoni Nru 252 kif tidher fuq l-aġenda.

MOZZJONIJIET

RIŻOLUZZJONI DWAR TRASFERIMENT TA' PROPRJETÀ MINN CASMA LIMITED LILL-KUMPANIJA DRAGONARA GAMING LIMITED

CHRIS CARDONA (Ministru għall-Ekonomija, l-Investiment u Intrapriżi Żgħar): Sinjura President, nipproponi:

A. Permezz ta' kuntratt ta' kera, il-kumpanija Casma Limited ittrasferiet b'titolu ta' kera lill-kumpanija Dragonara Gaming Limited il-binja u l-artijiet adjaċenti li huma aċċessibbli minn triq privata li tagħti għal fuq Triq Dragonara, Paceville limiti ta' San Ġiljan (il-"Proprjetà") għall-perjodu ta' għaxar (10) snin b'effett mit-tletin (30) ta' Ġunju, elfejn u għaxra (2010) għall-kera u suġġett għat-termini u l-kondizzjonijiet kif determinati fl-istess Kuntratt ta' Kera (hekk kif emendat permezz tal-Ewwel Addendum) liema fost l-oħrajn jipprovdu għallestensjoni tal-kuntratt bejn il-partijiet;

B. Ai termini tal-istess kuntratt ta' kera, Dragonara Gaming Limited obbligat ruħha li tagħmel investiment kapitali sostanzjali ta' mmodernizzar, tiġdid u rinnovazzjoni tal-proprjetà.

Billi Dragonara Gaming Limited għamlet investiment ta' sbatax-il miljun Euro (€17,000,000), liema investiment huwa ikbar minn dak miftiehem fil-kuntratt ta' kera u sar qabel iż-żmien stipulat fl-imsemmi kuntratt;

C. Apparti dan, l-investiment kapitali ta' sbatax-il miljun Euro (€17,000,000), Dragonara Gaming Limited matul iż-żmien kollu tal-kuntratt ta' kera sal-ġurnata tal-lum wettqet u kompliet twettaq manutenzjoni u tiswija kontinwa tal-proprjetà, u dan a spejjeż unikament tagħha.

Illi l-manutenzjoni ta' din il-proprjetà hija waħda straordinarja peress illi l-proprjetà hija mdawra bil-baħar u esposta għall-elementi;

D. Dragonara Gaming Limited wettqet ammont sostanzjali ta' investiment kapitali kif ukoll manutenzjoni xierqa u rigoruża tal-Proprjetà u billi Dragonara Gaming Limited intrabtet b'obbligi oħra li jinkludu xogħol estensiv ta' restawr fuq il-proprjetà u l-issekondar tal-ħaddiema ta' Casma Limited;

E. Reċentement Dragonara Gaming Limited talbet lil Casma Limited sabiex din takkwista l-proprjetà b'titolu ta' subenfitewsi sat-tmienja (8) ta' Marzu tas-sena elfejn u tlieta u tmenin (2083).

F. Casma Limited daħlet f'taħdidiet ma' Dragonara Gaming Limited tramite il-Privatisation Unit fi ħdan il-Ministeru tal-Ekonomija, Investiment u Intrapriżi Żgħar ('PU') liema, filwaqt li wettqet l-iskrutinji neċessarji, innegozjat it-termini u l-kundizzjonijiet għat-trasferiment propost hekk kif stipulati fl-abbozz tal-kuntratt ta' subenfitewsi temporanju mqiegħed fuq din il-Mejda tal-Kamra flimkien ma' din il-proposta ta' riżoluzzjoni ('l-Abbozz').

Billi dan jinvolvi t-trasferiment tal-proprjetà b'titolu ta' subenfitewsi għal erbgħa u sittin (64) sena u nonostante li t-titolu ta' din il-proprjetà u l-kontroll tal-istess huma ta' Casma Limited, ikun xieraq li l-Kamra jkollha l-opportunità li tiskrutinja, tiddiskuti u tgħaddi riżoluzzjoni dwar dan il-propost trasferiment.

In vista tas-suespost, permezz ta' din il-proposta ta' riżoluzzjoni l-Ministru għall-Ekonomija, Investiment u Intrapriżi Żgħar, l-Onor.

Chris Cardona, jixtieq ipoġġi għall-konsiderazzjoni tal-Kamra l-approvazzjoni tat-trasferiment tal-proprjetà ai termini tal-kondizzjonijiet stipulati fl-abbozz, liema riżoluzzjoni għandha tiġi eventwalment komunikata lil Casma Limited sabiex din twettaq dak deċiż minn din il-Kamra.

ID-DEPUTY SPEAKER: Min jissekonda?

CHRIS FEARNE (Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa): Nissekonda.

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi l-mozzjoni kif imressqa u moqrija mill-Ministru Chris Cardona.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ID-DEPUTY SPEAKER: Ngħaddu issa għall-Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA DIVERSI LIĠIJIET FINANZJARJI

ID-DEPUTY SPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari Silvio Schembri.

SILVIO SCHEMBRI (Segretarju Parlamentari għas-Servizzi Finanzjarji, Ekonomija Diġitali u Innovazzjoni): Sinjura President, għandi Messaġġ mingħand il-President.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Se naqra l-Messaġġ tal-President.

Il-President wara li kien informat dwar is-suġġett tal-Abbozz ta' Liġi "biex jemenda diversi liġijiet finanzjarji", jirrakommandah għall-konsiderazzjoni tal-Kamra tad-Deputati.

28 ta' Ġunju 2019

Insejjaħ lis-Segretarju Parlamentari Silvio Schembri biex, jekk jogħġbu, iressaq it-Tieni Qari.

SILVIO SCHEMBRI: Sinjura President, nipproponi t-Tieni Qari tal-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda diversi liġijiet finanzjarji".

ID-DEPUTY SPEAKER: Min jissekonda?

Is-Segretarju Parlamentari Silvio Schembri.

SILVIO SCHEMBRI: Sinjura President, wieħed mill-għanijiet ewlenin li bdejna din il-leġiżlatura bihom, kien proprju biex naraw li nkomplu nsaħħu s-settur tas-servizzi finanzjarji u nagħmlu minn Malta ċentru ta' eċċellenza f'dan il-qasam.

Fil-fatt, matul l-ewwel ftit xhur minn mindu ħadt ir-responsabbiltà politika ta' dan il-qasam, kont nidejt dokument għall-konsultazzjoni pubblika biex naraw kif se nkomplu nsaħħu, fost l-oħrajn, l-Awtorità għas-Servizzi Finanzjarji ta' Malta.

Minn dak iż-żmien, kienu bosta l-miżuri li ħadna f'dan ir-rigward.

Wieħed mill-punti li kienu ħarġu minn dan il-proċess kien li l-Awtorità għandu jkollha focus iktar speċjalizzat fuq is-superviżjoni u r-regolamentazzjoni tas-settur.

Għal dan il-għan kienet ittieħdet id-deċiżjoni għaqlija li r-Reġistru tal-Kumpaniji li sa dak iż-żmien kien jiġi housed u allura kien jaqa' taħt ir-responsabbiltà tal-MFSA, jinqata' b'mod definit mill-istess Awtorità.

Fil-fatt, il-ġimgħa l-oħra flimkien mal-Prim Ministru kelli l-pjaċir li ninawgura l-binja l-ġdida tal-istess Awtorità, u l-istess isem tar-Reġistru tal-Kumpaniji nbidel u sar Malta Business Registry.

Dan ma sarx sempliċement biex ngħidu li biddilna l-isem, iżda nbidel l-isem għax issa l-Malta Business Registry se jkun responsabbli mhux biss mir-reġistrazzjoni tal-kumpaniji, imma se jiġbor fih reġistri ta' diversi attivitajiet oħrajn, fosthom fejn ikunu involuti attivitajiet kummerċjali kemm f'forma ta' kumpaniji, kemm bi sħubija kummerċjali, kif ukoll dik li ngħidulha legal persons.

Sal-lum il-ġurnata dawn għadhom isiru f'uffiċċju ta' madwar tliet persuni, allura hemm backlog qawwi.

Issa minħabba l-fatt li dawn se jiġu integrati fi struttura iktar organizzata, se nkunu qegħdin naraw li l-effiċjenza ta' dan is-settur partikolari se tiżdied sew.

Dan se jkun pass importanti ieħor għas-settur kummerċjali f'pajjiżna, għax il-proċess se jkun iktar iffokat u l-Malta Business Registry se jkun qed jinvesti bil-kbir fl-aħjar teknoloġija biex ikun jista' jagħti l-aqwa servizz.

Eżempju wieħed ta' dan huwa li r-Reġistru tal-Kumpaniji se jkun qed jaħdem kompletament fuq it-teknoloġija blockchain.

Dan ifisser li ċ-ċertifikati tal-kumpaniji se joħorġu b'din it-teknoloġija li se tagħti ħafna iktar benefiċċji lill-istess kumpaniji.

Illum il-ġurnata, jew kif tibda taħdem din is-sistema – il-ħsieb hu li sal-aħħar tas-sena, din is-sistema tkun qed taħdem fl-intier tagħha – nibdew naraw li dawn l-istess kumpaniji, permezz tat-teknoloġija, se jkunu jistgħu jużaw din id-data fuq livell internazzjonali wkoll, apparti benefiċċji oħra li huma ovvji, li però huma lil hinn mill-iskop li qed niddiskutu llum f'dan l-Abbozz ta' Liġi.

Din hja xi ħaġa li se żżid l-effiċjenza tal-operat u tagħmel mill-Malta Business Registry l-ewwel reġistru ta' din ix-xorta fl-Ewropa, u jien ngħid anke fid-dinja.

Bil-mod kif se nkunu qed naħdmu u bl-integrazzjoni tat-teknoloġija, fosthom l-intelliġenza artifiċjali, se nkunu qed naraw kif dan il-proċess se jibda jkun disponibbli 24 siegħa kuljum, għax il-mument li tagħmel ir-Reġistru aċċessibbli online - xi ħaġa li llum ma teżistix - jibda jipproċessa u jaħdem b'mod awtomatiku il-proċess kollu ta' reġistrazzjoni.

Allura, din is-sistema l-ġdida se tippermetti l-introduzzjoni ta' servizzi li llum il-ġurnata ma jeżistux, fosthom dawk li ngħidulhom chatbots, fejn b'sistema teknoloġika l-utent ikun jista' jistaqsi ċerti mistoqsijiet u jieħu risposta b'mod awtomatiku, għax it-teknoloġija tkun tippermetti li tirrispondih.

Din il-ħaġa diġà qed tiġi pprattikata f'diversi kumpaniji internazzjonali kbar u se nkunu qed naraw li dak l-avvanz fit-teknoloġija se nimplimentawh f'pajjiżna wkoll.

Ħadna wkoll passi biex noħolqu niċeċ ġodda.

Fil-fatt, f'dawn l-aħħar sentejn il-Gvern ħa diversi miżuri biex jattira setturi ġodda f'pajjiżna u biex insaħħu dawk eżistenti.

Eżempju ta' dan huma d-diversi inizjattivi li ġew imnedija sabiex ikollna qafas leġizlattiv verament robust, li permezz tiegħu s-servizzi finanzjarji tagħna jkunu jistgħu jkunu world leading, speċjalment f'dak li għandu x'jaqsam mas-settur tal-Fintech.

Dan jorbot tajjeb mal-isforzi li qegħdin nagħmlu fir-rigward ta' teknoloġiji innovattivi, bħal dawk tal-Blockchain u Distributed Ledger Technologies (DLTs).

Fil-fatt, ir-regolatur f'dan il-qasam, l-MFSA, fl-aħħar xhur ippubblikat diversi dokumenti dwar l-aspetti diversi tal-Fintech.

Huwa tajjeb li wieħed jgħid li meta nsemmu l-Fintech inkunu qed niġbru firxa wiesgħa ta' attivitajiet li jġibu magħhom, u nistgħu ngħidu riżoluzzjoni sħiħa ta' kif isiru ċerti servizzi finanzjarji, speċjalment f'dak li għandu x'jaqasm mal-pagamenti elettroniċi.

Għalkemm il-fenomenu tal-Fintech tela' fil-quċċata tad-diskussjoni u tal-prijoritajiet ta' bosta gvernijiet fl-aħħar ftit snin, il-bżonn li jiġu aġġornati regolamenti fuq il-pagamenti elettroniċi kien ilu jinħass għal diversi snin.

Kien proprju dan il-bżonn li xpruna din id-direttiva fuq livell Ewropew.

Dan minħabba l-fatt li fl-aħħar snin, madwar l-Ewropa bdejna naraw kif bosta fornituri ta' servizzi ġodda li jkunu qed jagħmlu użu kbir mit-teknoloġija qed jaraw kif jipprovdu s-servizz tagħhom b'mod differenti.

Dan ħoloq kemm opportunitajiet ġodda kif ukoll sfidi ġodda, speċjalment fejn tidħol ir-regolamentazzjoni ta' dawn is-servizzi.

Fil-fatt, id-Direttiva li qed tiġi proposta llum għandha l-Abbozz ta' Liġi li kien tfassal biex tindirizza, fost oħrajn, l-inċertezza legali u r-riskji ġodda ta' sigurtà li joħorġu mit-tkabbir mgħaġġel tal-Fintech u tal-iżvilupp tal-mudelli ta' pagamenti tan-negozji ġodda.

Qed nisimgħu b'diversi servizzi ġodda fis-settur finanzjarju, u għalhekk irridu naraw li r-regolatur ikun mgħammar biżżejjed u sostnut bil-liġi li tagħtih il-poter li jkun jista' jaġixxi meta jiġu offruti dawn is-servizzi.

Dan l-Abbozz ta' Liġi jmiss diversi punti, fosthom dak tal-Payment Services Directive (PSD).

Din se tkun it-tieni darba li se nkunu qed nemendaw din id-Direttiva.

Fil-fatt, hija msejħa PSD2 għax hija t-tieni verżjoni ta' din id-Direttiva.

Dan huwa rekwiżit għall-banek li jiftħu l-infrastruttura tal-IT systems tagħhom għall-payment services providers ta' partijiet terzi bħal, pereżempju, innovaturi Fintech żgħar li jipprovdu servizzi biex jiġbru data finanzjarja jew iwettqu istruzzjonijiet ta' ħlas f'isem il-konsumaturi.

Nistgħu ngħidu li l-għan primarju tad-Direttiva huwa li toħloq suq uniku u integrat għas-servizzi tal-ħlas billi toħloq standards għar-regolamenti tal-banek u għall-fornituri l-ġodda tas-servizzi.

Il-PSD2 se tkun qed tgħin sabiex iżżid it-trasparenza u l-kompetizzjoni u tagħmilhom iktar ġusti, filwaqt li tnaqqas l-ostakli għad-dħul ta' servizzi ta' pagamenti ġodda, li finalment jibbenefikaw minnhom il-klijenti, għax iktar ma żżid is-servizzi, il-klijent iktar għandu għażla u jkun jista' jinqeda aħjar.

Jekk nagħtu ħarsa qasira lejn xi emendi li qed jiġu proposti f'dan l-Abbozz ta' Liġi, nistgħu naraw li prinċipalment dawn l-emendi se jkunu qed jittrattaw l-Att dwar il-Kummerċ Bankarju kif ukoll l-Att dwar Istituzzjonijiet Finanzjarji.

L-emendi li qed jiġu proposti għall-Att dwar il-Kummerċ Bankarju, jikkonċernaw kemm it-traspożizzjoni tal-istess Direttiva, il-PSD2, kif ukoll sabiex jiġu ċċarati ċerti provvedimenti legali li jittrattaw l-istess Direttiva.

Primarjament, f'artiklu 2 ta' dan l-Abbozz qed jiġi propost li jiġu introdotti defenizzjonijiet legali varji biex ikun hemm din it-traspożizzjoni tal-PSD2 u biex ikun hemm allinjament bejn dan l-Att u l-Att dwar Istituzzjonijiet Finanzjarji.

Hemm xi artikli li jirrigwardaw il-poteri tal-Awtorità li qed jiġu emendati wkoll sabiex issir iżjed kjarfika dwarhom u biex jiġu implimentati linji gwida, rakkmandazzjonijiet, deċiżjonijiet, opinjonijiet, jew kwalunkwe strument maħruġ mill-European Banking Authority (EBA) kif ukoll mill-European Central Bank (ECB) skont kif meħtieġ.

Eżempju ta' dan huma l-emendi f'artiklu 7 tal-Att dwar il-Kummerċ Bankarju għal skopijiet ta' ċarezza legali fir-rigward tal-emendi meħtieġa, wara li l-Kummissjoni Ewropea pprovdiet verifika ta' konformità f'Malta fir-rigward ta' din id-Direttiva, speċjalment f'dak li għandu x'jaqsam mal-Capital Requirements 4.

L-emenda proposta tinkludi wkoll kjarifika rigward iż-żmien li fih tinħareġ il-liċenzja tal-istituzzjonijiet ta' kreditu fejn hemm emendi proposti rigward it-tibdil fis-subartiklu 19 (a) li jirregola servizzi ta' attivitajiet materjali, fejn l-istituzzjonijiet bankarji għandhom jinformaw lill-Awtorità qabel, u mhux wara, ma jkunu mogħtija lil terzi.

Għal dan il-għan qed jiġu proposti sett ta' linji gwida bbażati fuq dawn il-linji gwida maħruġin mill-EBA.

Barra minn dawn, f'subartiklu 19 (b) hemm emenda importanti li se tkun qed tirregola l-aċċess favur ċerti istituzzjonijiet finanzjarji għall-kontijiet miżmuma mill-istituzzjonijiet ta' kreditu.

Dan ifisser li l-banek issa għandhom jipprovdu lill-istituzzjonijiet ta' ħlas, istituzzjonijiet ta' flus elettroniċi u fornituri ta' servizzi ta' informazzjoni tal-kontijiet, il-possibbiltà li jkollhom aċċess għas-servizz tal-kontijiet ta' pagament fi ħdan l-istituzzjonijijet ta' kreditu fuq bażi oġġettiva.

Allura hawnhekk qed nagħmlu d-distinzjoni bejn bażi oġġettiva u mhux diskriminatorja u proporzjonata.

Fil-fatt, l-istess artiklu jkompli jistipula li dan l-aċċess għandu jkun estensiv biżżejjed biex l-istituzzjonijiet ta' pagamenti, l-istituzzjonijiet ta' flus elettroniċi u l-fornituri ta' servizzi ta' informazzjoni ta' kont jipprovdu l-ħlas b'mod mhux imfixkel u effiċjenti, u fil-każ li l-istituzzjonijiet ta' kreditu jirrifjutaw dan l-aċċess, irid ikun hemm raġunijiet motivati dwar għalfejn ikun qed iseħħ dan ir-rifjut.

F'dan il-każ u fil-każ ta' rifjut, l-awtorità lokali għandha tinnotifika lill-Bank Ċentrali ta' dak l-avveniment, flimkien mar-raġunijiet għalfejn dan ġie rifjutat.

Barra minn hekk, il-PSD2 teħtieġ ukoll li l-fornituri tas-servizzi tal-ħlas stess jistabbilixxu qafas u miżuri xierqa ta' mitigazzjoni u mekkaniżmi ta' kontroll biex ikunu jistgħu jamminstraw ir-riskji operattivi u tas-sigurtà tagħhom rigward il-pagamenti.

Barra minn hekk, il-fornituri tas-servizzi tal-ħlas iridu jistabbilixxu qafas sabiex itaffu r-riskji u jżommu l-proċeduri effettivi ta' ġestjoni ta' inċidenti li għandha tinkludi l-iskoperta u l-klassifikazzjoni ta' inċidenti operattivi u tas-sigurtà.

Qed jiġi propost ukoll li t-traspożizzjoni ta' artiklu 69 tal-PSD2 rigward ir-rapportar ta' inċidenti permezz tal- introduzzjoni ta' subartiklu 19 (d), fil-każ ta' inċident operazzjonali u tas-sigurtà -hawnhekk qed nitkellmu fuq sigurtà maġġuri - fejn Malta, l-istat membru tad-domiċilju u l-istituzzjonijiet ta' kreditu għandhom l-obbligu li mingħajr dewmien żejjed jinnotifikaw huma stess lill-Bank Ċentrali.

Hawnhekk qed naraw li nitfgħu l-oneru fuq l-istess istituzzjonijiet.

F'dan il-każ, malli jirċievi din in-notifika, il-Bank Ċentrali għandu minnufih jinnotifika lill-Awtorità.

Fil-fatt, subartiklu 19 (d) jkompli jistipula li fejn l-inċident ikollu jew jista' jkollu impatt fuq l-interessi finanzjarji tal-utent tas-servizz ta' pagamenti tiegħu, l-istituzzjoni ta' kreditu konċernata għandha tinforma mingħajr dewmien żejjed lill-utenti tas-servizz ta' pagament dwar l-inċident bil-miżuri kollha li jistgħu jieħdu sabiex itaffu l-effetti negattivi ta' dan l-istess inċident.

Sussegwentement, l-Awtorità għandha b'koperazzjoni mal-Bank Ċentrali tivvaluta r-relevanza tal-inċident, u f'dan il-każ tinnotifika lill-awtoritajiet konċernati.

Dan se jseħħ, u għandu jseħħ b'koperazzjoni sħiħa kemm mill-awtoritajiet lokali kif ukoll mill-awtoritajiet Ewropej.

Konsegwentement, l-awtorità b'koperazzjoni mal-istess Bank Ċentrali, għandha tieħu l-miżuri meħtieġa biex tipproteġi s-sigurtà immedjata tas-sistema finanzjarja.

Barra minn dan, l-istituzzjonijiet ta' kreditu għandhom, tal-inqas fuq bażi annwali, jipprovdu lill-Bank Ċentrali statistika b'informazzjoni dwar il-frodi marbuta ma' mezzi differenti ta' ħlas.

Jekk inħarsu lejn artiklu 25 tal-Att dwar il-Kummerċ Bankarju, qed jiġu proposti ċerti emendi rigward il-koperazzjoni u l-qsim ta' ċertu tip ta' informazzjoni kif elenkat mill-istess artiklu, fejn qegħdin naraw li l-MFSA għandha tikkomunika hi mal-EBA l-ismijiet tal-awtoritajiet jew korpi li jistgħu jirċievu tali informazzjoni u ismijiet u responsabbiltajiet preċiżi tal-persuni konċernati li għandhom jintbagħtu.

Din l-emenda qed issir fid-dawl tal-verifika ta' konformità msemmija hawn fuq.

Sinjura President, minkejja li dawn huma emendi tekniċi, huwa importanti li nispjegawhom biex b'mod partikolari l-istakeholders li qed isegwu din id-diskussjoni jifhmu dak li qed nispjegaw.

Għalhekk naħseb li huwa importanti li nispjegaw kull emenda b'mod separat, anke għax dan l-Abbozz ta' Liġi qed jittratta diversi liġijiet li jitrattaw is-servizzi finanzjarji.

Is-servizzi finanzjarji f'pajjiżna huma regolati minn diversi liġijiet, allura ħafna drabi meta tintroduċi jew timplimenta direttiva jew tbiddel ċerti regoli, l-effett tad-Direttiva se jaffettwa diversi liġijiet, u għaldaqstant huwa importanti li nispjegaw id-differenza bejn emenda u oħra.

Fil-fatt, xtaqt nagħmel referenza għall-emenda li tirrigwarda l-introduzzjoni tad-diskrezzjoni tal-Awtorità f'artiklu 6 tal-Att dwar Istituzzjonijiet Finanzjarji, fejn jingħad li l-Awtorità tista' tirtira, tissospendi, jew tagħmel restrizzjonijiet fuq liċenzja jew reġistrazzjoni inkwestjoni.

Hawnhekk qed nitkellmu, tista' tgħid, fuq l-iktar poteri b'saħħithom li għandha l-Awtorità, u fejn qabel kien hemm l-obbligu legali li l-Awtorità tirtira liċenzja, issa ġew miżjuda l-għażliet, li ovvjament ikunu mogħnija b'raġunijiet legali u sostenibbli, li jkun hemm sospensjoni jew saħansitra restrizzjonijiet fuq il-liċenzja u r-reġistrazzjoni inkwestjoni.

Din qed nagħmluha għax kien ikollna sitwazzjonijiet fejn l-Awtorità kienet tkun trid taġixxi fuq azzjoni li jkun hemm, però l-azzjoni ma kenitx tkun daqshekk kbira biex tirtira l-liċenzja ta' dak li jkun, però ma tkunx daqshekk żgħira biex ma teħux azzjoni fuqha.

Din kienet tpoġġi f'sitwazzjoni daqsxejn ambigwa lill-Awtorità, għax l-unika għażliet li kellha l-liġi kienu jew li ma teħux azzjoni jew li tirtira l-liċenzja.

Allura hawnhekk qed indaħħlu tliet livelli ta' restrizzjonijiet fuq il-liċenzja ta' sospensjoni jew ta' irtirar.

B'hekk il-ħidma tal-Awtorità qed tagħmilha iktar effettiva, għax tkun tista' taqbad ċerti sitwazzjonijiet fi stadju bikri u tbeżbeż lill-istess operatur mingħajr ma toqgħod tistenna s-sitwazzjoni fejn il-każ partikolari jiggrava b'tali mod li jkollha tirtiralu l-liċenzja.

B'dan il-mod qed nagħtu l-fakultà li l-Awtorità tkun tista' tintervjeni qabel, anke meta forsi l-ksur jew l-irregolarità li tkun qed issir minn dak l-operatur tkun fi stadju bikri u ma tkunx daqshekk kbira.

Fl-emendi proposti f'subartiklu 3 (2) (a) tal-Att dwar Istituzzjonijiet Finanzjarji, li jikkonċerna s-servizzi ta' pagamenti fl-imnut għat-termini tad-Direttiva, qed jispeċifikaw numru ta' esklużjonijiet.

Fil-fatt, kif se jkun qed jiġi spjegat, ma jeħtieġx liċenzja jew reġistrazzjoni apposta għal ċerti persuni li jwettqu ċertu tip ta' attivitajiet finanzjarji.

Hawnhekk qed nirreferu, fost oħrajn, għal tranżazzjonijiet ta' pagamenti li jsiru biss bi flus kontanti direttament mill-pagatur lill-benefiċjarju – għalhekk hawnhekk m'hawn bżonn ta' ebda intervent ta' intermedjarju – u trasport fiżiku professjonali ta' flus tal-karta u muniti, inkluż il-ġbir, l-ipproċessar u t-tqassim tat-tranżazzjonijiet.

Għalhekk meta qed ngħidu li jkun hemm tranżazzjonijiet ta' pagamenti li jikkonsistu fi ġbir u tqassim mhux professjonali ta' flus kontanti fil-qafas tal-attività, mhux bi skop ta' qligħ jew ta' karità, s'hemmhekk qed naraw li ninkluduha wkoll fl-aspett ta' din id-Direttiva.

Huwa importanti li jingħad li d-Direttiva PSD2 qiegħda testendi l-iskop tagħha fejn b'differenza għall-ewwel Direttiva - għax id-Direttiva fuq is-servizz ta' pagamenti PSD1 ma kenitx tagħmel dan - qed naraw li tkun applikabbli wkoll għall-pagamenti bil-muniti uffiċjali kollha u għal pagamenti fejn fornitur wieħed biss jinsab fl-Unjoni Ewropea jew fiż-Żona Ekonomika Ewropea.

Mela filwaqt li taħt il-PSD1 dawn ma kenux jaqgħu taħt l-iskop ta' din id-Direttiva, qed naraw li l-PSD2 twessa' r-remit tagħha biex dawn jaqgħu taħt l-istess Direttiva.

Sinjura President, l-emendi proposti jirregolaw ukoll l-introduzzjoni ta' żewġ istituzzjonijiet finanzjarji ġodda fis-suq finanzjarju Malti li joħorġu mid-Direttiva msemmija.

Dawn huma l-fornituri ta' servizzi ta' informazzjoni dwar kontijiet, fejn skont l-emendi proposti għandhom bżonn reġistrazzjoni u mhux liċenzja, u l-fornituri ta' servizzi ta' bidu ta' pagamenti, fejn iż-żewġ istituzzjonijiet qegħdin jissejħu Third Party Providers (TPPs).

Hawnhekk qed ngħidu li dawn għandhom bżonn liċenzja bħal istituzzjonijiet oħrajn.

Minbarra rekwiżiti oħrajn li qed jiġu introdotti permezz tal-emendi inkwestjoni, jeħtieġ ukoll li l-fornituri ta' dawn is-servizzi ġodda jkollhom assigurazzjoni ta' indirizz professjonali jew garanzija li għandha paragun li tkopri t-territorju ta' fejn ikunu qed joffru jew għandhom il-ħsieb li joffru s-servizz tagħhom.

Hawnhekk qegħdin naraw li dan isir ukoll sabiex ikun hemm iktar protezzjoni għall-utenti ta' servizz ta' pagamenti.

Konsegwentament, id-dispożizzjonijiet ġodda f'dan ir-rigward qed jiġu proposti f'subartiklu 51 (b) tal-Att dwar Istituzzjonijiet Finanzjarji, fejn qed naraw li jilqgħu għar-rekwiżiti ġodda ta' dawn l-istess fornituri biex ikunu liċenzjati huma wkoll.

Hawnhekk nixtieq insemmi l-isforzi l-kbar li qegħdin nagħmlu sabiex inkomplu niġġieldu l-ħasil ta' flus.

Minkejja l-ħafna kritika, ngħid jien inġusta, li ħafna drabi ssir minn esponenti, b'mod partikolari minn ċerti esponenti tal-Oppożizzjoni sabiex jipprovaw jieħdu vantaġġ politiku, aħna għamilna l-ġlieda kontra l-ħasil ta' flus u l-finanzjament tat-terroriżmu bħala prijorità ewlenija fejn jidħol is-settur tas-servizzi finanzjarji.

Nixtieq insemmi wħud mill-azzjonijiet li ħadna bil-fatti u mhux bil-paroli.

Matul is-sena 2018 l-MFSA saħħet mhux ftit il-kollaborazzjoni ma' entitajiet kompetenti, kemm dawk lokali kif ukoll internazzjonali.

Fosthom nistgħu nsemmu l-Fond Monetorju Internazzjonali (IMF) u l-Kummissjoni Ewropea.

Aħna se nkomplu naħdmu fuq dan.

Jekk wieħed jara l-MFSA, qed naraw kif se tkompli tagħmel investiment sinifikanti fil-ġejjieni f'dan il-qasam sabiex niżguraw li jkollha strutturi xierqa u pjattaformi teknoloġiċi li joperaw b'mod effettiv, effiċjenti u proattiv.

L-Awtorità se tkun qiegħda twettaq xogħol sabiex naraw li l-profil tar-riskju tal-licence holders li qegħdin reġistrati mal-istess Awtorità fuq bażi ta' risk based approach ikun jiddetermina l-frekwenza u l-profondità tal-valutazzjoni li jkun hemm bżonn isiru fuq l-istess fornituri.

Hawnhekk naraw li grazzi għall-investiment li se jsir fl-istess Awtorità, is-superviżjoni tal-licence holders issa se tkun tista' ssir b'mod iktar effiċjenti u b'mod dinamiku.

Bħala parti minn sforz kontinwu biex tissaħħaħ is-superviżjoni u l-konformità fil-ġlieda kontra l-kriminalità finanzjarja, fil-ġranet li għaddew l-MFSA ħabbret li se tkun qed tistabbilixxi tim speċjalizzat kontra l-attivitajiet kriminali li jistgħu jseħħu fis-servizzi finanzjarji.

Fil-fatt, għal dan il-għan, l-MFSA se tkun qed tagħmel u diġà bdiet tagħmel użu minn tim ta' esperti Amerikani li ġew ipprovduti mid-ditta ta' konsulenza bbażata fl-Istati Uniti, FTI Consulting.

Dan it-tim ġie mhux biss sabiex isaħħaħ ir-riżorsi tal-MFSA f'termini ta' nies, iżda se jkun qed iħarreġ ukoll il-ħaddiema fi ħdan l-MFSA sabiex jesponihom għall-aħjar metodoloġiji f'dan il-qasam.

Hawnhekk ikolli ngħid li l-MFSA investiet ammont sostanzjali ta' riżorsi u ta' flus li jammontaw għal miljuni biex nuru b'liema serjetà qed nidħlu għal din il-ġlieda.

Fejn tidħol il-ġlieda kontra l-ħasil ta' flus, dan il-Gvern mhux qed jipprova jaqta' kantunieri, imma rajna li nqabbdu fost l-aqwa konsulenti li m'għandhomx x'jaqsmu ma' xi attività lokali.

Lil dawn il-konsulenti li huma rispettati fuq livell internazzjonali ġibniehom hawnhekk biex mhux biss jagħmlu studji u due diligence ta' ċertu operat tal-istess liċenzjar ta' service providers jew ta' wħud li għandhom il-liċenzja mal-istess Awtorità, iżda wkoll tal-proċessi interni tal-Awtorità.

Apparti li rajna li dawn il-konsulenti jagħtuna s-servizz tagħhom, ridna naraw li dan is-servizz ma jkunx temporanju ħalli nibqgħu naqtgħu l-frott tal-investiment li qed nagħmlu.

Minħabba l-fatt li dan qed jiswa miljuni ta' ewro lill-pajjiż, irridu naraw li mhux sempliċement iservina għal ftit xhur, iżda jibqa' jservina għal meta jispiċċa t-terminu ta' dawn il-konsulenti.

Għalhekk, apparti li nieħdu l-ħidma tagħhom, qed naraw li dawn il-konsulenti jagħtu taħriġ speċjalizzat lill-ħaddiema tagħna biex dan il-proċess ikun jista' jibqa' jsir b'mod kontinwu u nkomplu ninvestu fil-kapital uman li għandha l-Awtorità.

Din l-inizjattiva hija parti mill-isforz kontinwu tal-MFSA biex tevolvi u ttejjeb l-approċċ tagħha għall-ġlieda kontra l-ħasil ta' flus u l-finanzjament tat-terroriżmu flimkien mal-FIAU.

Din il-ġimgħa stess kont flimkien mal-Ministru għall-Finanzi li indirizza konferenza stampa, fejn flimkien mal-FIAU, is-Segretarju Permanenti Alfred Camilleri u s-Sur Joe Cuschieri CEO tal-MFSA, taw rendikont tal-miżuri u azzjonijiet li ħadu fl-aħħar snin sabiex naraw li ndaħħlu liġijiet u metodoloġiji ġodda, impjegati ġodda, investiment ġdid u naraw li l-proposti kollha li saru fil-proċessi ta' studji internazzjonali, fosthom l-EPSAP, il-Country Specific Recommendations kif ukoll in-National Risk Assessment (NRA) li sar fuq pajjiżna, flimkien mas-suġġerimenti jew kritika ġustifikata li saru minn ċerti istituzzjonijiet internazzjonali fil-proċessi li għandna bħala pajjiż, jiġu implimentati.

Semmejna kif sal-ġimgħa l-oħra rajna li l-proposti kollha li kien hemm fl-NRA ġew implimentati.

Dan se jpoġġina f'pożizzjoni li issa bħala pajjiż qegħdin nimirħu f'setturi ġodda li mhuwiex daqshekk faċli li wieħed jirregola, minħabba li konna l-ewwel pajjiż fid-dinja li pprovdejna leġiżlazzjoni li tilliċenzja u tirregola setturi ġodda li għandhom x'jaqsmu mal-muniti virtwali, bħall-cryptocurrency, u ma' ċertu operat ta' fintech li jaħdem fuq il-blockchain u ċertu operat ta' ieħor fintech jew operazzjonijiet oħra li għandhom x'jaqsmu mas-servizzi finanzjarji.

Aħna konna minn ta' quddiem u konna l-ewwel, għax mhux kulħadd kien kapaċi jagħmilha.

Kieku kulħadd kien kapaċi jagħmilha, kieku ilha li saret, imma aħna ħadna l-inizjattiva, konna proattivi u konna l-ewwel li għamilnieha b'tali mod li llum hemm diversi istituzzjonijiet internazzjonali li jfaħħru l-proċess li qegħdin nagħmlu.

Dalgħodu stess kont qed naqra l-Financial Times – dan hu ġurnal internazzjonali li naħseb li m'għandu bżonn l-ebda introduzzjoni anke għall-mod rispettat li kulħadd iħares lejh, speċjalment fil-qasam tas-servizzi finanzjarji - li kien qed jirrapporta fuq il-laqgħa tal-G20, li hija l-għaqda tal-aktar 20 ekonomija b'saħħitha fid-dinja.

Jiġifieri l-akbar 20 pajjiż fid-dinja f'temini ta' saħħa ekonomika se jiltaqgħu flimkien u jiddiskutu temi ta' importanza internazzjonali li se jinfluwenzaw u jaffettwaw il-ħajja tagħna ta' kuljum.

Fl-aħħar laqgħa li saret kienu qegħdin jiddiskutu b'mod partikolari kif jintegraw aktar flimkien l-ekonomija diġitali u finanzjarja, u t-threats and challenges f'dak li għandu x'jaqsam l-AI, il-5G u d-distributed ledger technologies (DLT), fejn bdew jitkellmu dwar kif din l-attività ħafna drabi ssir fil-pajjiżi l-kbar.

Dawn qalu li ħafna drabi l-attività innovattiva tkun ikkonċentrata f'pajjiżi bħall-Amerika, l-Ġermanja u l-Awstralja, pajjiżi kbar li għandhom saħħa ekonomika u allura tkun konċentrata hemmhekk.

Imbagħad semmew pajjiż ieħor u semmew lil Malta, fejn qalu li mhux dejjem isir hekk għax iridu jaraw kif din l-attività innovattiva seħħet f'pajjiż żgħir bħal Malta li ħa l-inizjattiva u kien l-ewwel fid-dinja biex jirregola u joffri leġiżlazzjoni għas-settur tad-DLTs, u allura raw kif pajjiżi żgħar issa qed jikkompetu f'din l-industirja.

Fil-fatt, il-kumment tiegħi meta kont intervistat minn dan il-ġurnal kien li meta tħares lejn dawn l-industriji kompetittivi, trid tara li tkun effiċjenti u flessibbli.

Biex forsi wieħed jifhimni aħjar, tajt l-eżemju ta' jet ski u vapur, fejn għidt li huwa ħafna aktar faċli li timmaniġġja jet ski milli timmaniġġja vapur kbir, għax meta tkun miexi b'vapur kbir, biex iddawwar ir-rotta jew iddur daqsxejn se teħodha aktar fit-tul u se jkun aktar diffiċli, għax ma tistax taqbad u ddur mill-ewwel.

Mela jekk għandek xi ħaġa quddiemek, trid tipprepara minn qabel u ddawwar ħafna aktar bil-mod, filwaqt li jekk għandek jet ski, għax hija opra aktar żgħira li tista' timmaniġġjaha faċilment, tista' tkun aktar flessibbli u ddur mill-ewwel.

U dak hu li qegħdin nagħmlu bħala pajjiż.

Għandna pajjiż żgħir li hu miftuħ ħafna għall-kummerċ dinji, allura irridu ndawru l-iżvantaġġ ta' pajjiż żgħir u ta' ekonomija żgħira f'vantaġġ, u dan il-vantaġġ huwa l-flessibilità.

Dak hu li għamilna f'dak li għandu x'jaqsam mad-DLT, użajna l-flessibilità tagħna, użajna l-fatt li meta niġu biex ngħaddu liġi għandna proċessi li ngħadduhom aktar malajr, għax għandna Parlament relattivament żgħir li wieħed jista' jitkellem miegħu u l-istakeholders ikunu relattivament iżgħar, u fejn ċerti industriji kbar ikollhom reżistenza għall-introduzzjoni ta' xi innovazzjoni, aħna le.

Allura użajna dik il-flessibilità li għandna u dawwarnieha f'vantaġġ.

Meta tal-Financial Times kien qed jirrapporta fuq il-laqgħa tal-G20, semma lil pajjiżna b'ismu u qal li jekk inħarsu lejn x'għamlet Malta, din tista' tkun eżempju u mera ta' inkoraġġiment għal pajjiżi żgħar oħra sabiex ikunu flessibbli f'dan is-sens.

Jekk nerġgħu nirritornaw għad-diskussjoni li qegħdin nagħmlu fuq dan l-Abbozz ta' Liġi li jimplimenta diversi emendi għal diversi liġijiet finanzjarji, se nkunu qegħdin naraw li se jippemrettilna nieħdu l-industrija għal-livell ta' konformità u sofistikazzjoni li jmiss fil-ġlieda kontra l-kriminalità finanzjarja.

Hawnhekk naraw l-importanza ta' dan l-Abbozz ta' Liġi, għax filwaqt li qegħdin nitkellmu fuq industriji li huma sofistikati ħafna, irridu naraw li mhux biss ikun hemm investiment kif qed isir fl-awtoritajiet, iżda jkun hemm il-bażi legali li l-Awtorità jkollha s-snien u s-saħħa li tintervjeni fejn ikun hemm bżonn.

Sinjura President, nagħlaq billi ngħid li dawn l-emendi, minbarra li se jkunu qed jagħmlu traspożizzjoni tad-Direttiva tal-Unjoni Ewropa, se jkunu qed jiċċaraw xi punti legali li bihom l-interpretazzjoni tal-liġi se tkun iżjed ċara.

Ninsab konvint li l-effett indirett ta' bosta mill-emendi se jissarraf f'aktar investiment f'pajjiżna, speċjalment fil-qasam ta' dawk li jissejħu payment institutions, kif ukoll fl-operaturi li joperaw fis-settur tal-fintech.

Kif diġà semmejt, dan huwa settur li l-Gvern qed jagħtih importanza kbira u, kif qed naraw, irnexxielna npoġġu isimna fuq il-mappa tad-dinja f'dan is-settur.

Diversi kumpaniji kbar f'din l-industrija qegħdin iħarsu lejn il-ġurisdizzjoni tagħna.

Jekk naraw is-sitwazzjonijiet politiċi u ekonomiċi tal-lum, bi Brexit quddiemna, nistgħu naraw li l-fatt li Londra hija ċ-ċentru Ewropew tal-attività tal-Fintech u issa r-Renju Unit se jispiċċa joħroġ mill-Unjoni Ewropea, bħala ġurisdizzjoni jpoġġina f'pożizzjoni rispettata u aktar kompetittiva li nidħlu f'dan is-settur fis-settur tas-servizzi finanzjarji u fis-settur tal-fintech.

Il-potenzjal ta' dan il-qasam huwa ferm għoli, tant li kważi nażżarda ngħid li l-fintech se jkun wieħed mill-muturi ekonomiċi fil-qasam finanzjarju għall-għaxar snin jew l-20 sena li ġejjin.

Għaldaqstant irridu naraw li bħala Gvern nilqgħu, kif qegħdin nagħmlu, għal dawn l-innovazzjonijiet.

Fil-fatt, riċentement ħabbart li bħala Gvern se nkunu qegħdin inwaqqfu kumitat ġdid biex ikun hemm link diretta mal-industrija u mar-regolatur.

Għalkemm nistgħu ngħidu li bħala Gvern għandna an open door policy u jekk titkellem man-nies fl-industrija, kulħadd jgħidlek li dan huwa Gvern aċċessibbli, fejn naraw li jiġu diskussi l-isfidi li jkollhom u jekk operatur jitlob laqgħa mal-Ministru, jew kważi, kważi, anke mal-Prim Ministru, din tingħatalu fi ftit jiem, irrid nara li jkun hemm xi ħaġa aktar formalizzata li fiha jkun hemm ir-rappreżentanti tal-istakeholders kollha, kif ukoll tar-regolatur, u jkun hemm dan il-consultative body fejn il-Gvern ikun jista' jħoss il-polz tal-industrija b'mod reali u, jekk ikun hemm bżonn, jintervjeni.

Apparti minn hekk, se nkunu qed naraw kif dan il-consultative body se jkun responsabbli sabiex ifassal strateġija nazzjonali għas-settur tas-servizzi finanzjarji għall-għaxar snin li ġejjin.

Minkejja li dan huwa settur b'saħħtu ħafna, b'madwar 11% għal 12% tal-ekonomija ta' Malta, li mhijiex ċajta, sfortunatament m'għandniex strateġija ta' fejn se nwasslu lil dan is-settur.

Jittieħdu ħafna inizjattivi in a silo, fejn kulħadd jimxi b'mod differenti, però m'għandniex strateġija fejn ngħidu li rridu li sa għaxar snin oħra s-settur tas-servizzi finanzjarji jkun kiber b'ċertu persentaġġ fl-industrija tas-settur bankarju, fl-industrija tas-settur tal-assigurazzjoni, u oħrajn.

Jiġifieri rridu naraw kif nevolvu dan is-settur sabiex nippreparaw għall-għaxar snin li ġejjin.

Dan il-Gvern diġà wera u qed ikompli juri li hu determinat li jagħmel minn pajjiżna mhux biss ċentru ewlieni tas-servizzi finanzjarji, iżda wkoll li jkun wieħed mill-ħames ċentri tal-innovazzjoni Fintech.

Ninsab konvint li dan se jkompli jgħin biex insaħħu l-kompetittività ta' pajjiżna u finalment joħloq iżjed impjiegi ta' kwalità.

Xi ħaġa li nenfasizzaw ħafna f'din l-industrija u fl-industriji relatati magħha hi li dawn l-industriji ma joffrux sempliċement xogħol, iżda joffru karriera billi joffru impjiegi ta' kwalità u l-istess natura tax-xogħol tippermetti – anzi jien ngħid tagħmilha obbligatorja – li dak li jkun ikompli jaġġorna u jħarreġ lilu nnifsu maż-żmenijiet ħalli jkompli jikber fis-settur tiegħu.

Fl-aħħar nett nixtieq nirringrazzja lill-Oppożizzjoni għax mill-feedback inizjali li għandna jidher li se tkun qed taqbel ma' din id-direttiva.

Fil-fatt, fuq dan is-settur dejjem, jew ħafna drabi, kien hemm qbil.

Għalhekk nirringrazzja lill-kelliema tal-Oppożizzjoni f'dan is-sens.

Nirringrazzjak, Sinjura President.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

KRISTY DEBONO: Sinjura President, nirringrazzja lill-Onor.

Silvio Schembri talli ressaq quddiemna dan l-Abbozz ta' Liġi li, kif spjega tajjeb hu, permezz tiegħu se nkunu qegħdin niddiskutu diversi liġijiet finanzjarji fejn se jiġu emendati żewġ Atti, l-Att dwar il-Kummerċ Bankarju u l-Att dwar Istituzzjonijiet Finanzjarji.

L-emendi li se jsirulhom huma by and large traspożizzjonijiet sabiex il-liġijiet tagħna jiġu f'konformità mad-diversi direttivi tal-Unjoni Ewropea u tal-Parlament Ewropew, primarjament kif spjega l-Onor.

Dan huwa Abbozz tekniku li l-Onor.

Schembri tkellem dwaru fid-dettall u, kif għedt, f'parti kbira minnu nsibu traspożizzjonijiet li, kif normalment isir, ġew imposti fuqna mill-Unjoni Ewropea għax huma meħtieġa mhux biss biex dawn il-liġijiet jiġu f'konformità mal-bidliet u d-direttivi aġġornati Ewropej, imma wkoll biex ikun hemm allinjament bejn dawn iż-żewġ Atti li semmejna.

Dan l-Abbozz li għandu emendi pożittivi li jkomplu jsaħħu t-trasparenza mhuwiex wieħed kontroversjali.

Nerġa' ngħid li huwa Abbozz pożittiv u meħtieġ, allura żgur li bħala Oppożizzjoni se nkunu qegħdin nappoġġjawh.

Dan l-Abbozz ta' Liġi ġie impost fuqna mill-Unjoni Ewropea, għaldaqstant hu importanti ħafna biex il-liġijiet tagħna jiġu aġġornati kif mistenni.

Milli qrajt u analizzajt, il-qofol ta' dawn l-emendi se jkun l-implimentazzjoni totali tal-PSD2, direttiva purament bankarja.

Fil-fatt jidher li ma fihiex diverġenzi fil-proċess tal-implimentazzjoni.

Li huwa żgur hu li jeħtieġ li s-settur bankarju kollu jkun ippreparat għal dawn il-bidliet, sabiex jibdew jiġu regolati l-Payment Intiative Services Providers (PISPs), l-Accounts Information Services Providers (AISPs) u l-addozzjoni finali tad-direttivi fit-totalità tagħhom.

Huwa importanti li s-settur bankarju jkun ippreparat għad-diversi sfidi li għandu quddiemu.

Allura għal darb'oħra jkun inutli li niġu hawn u niffaċilitaw l-aspett regolatorju biss u jsir il-fine tuning meħtieġ fis-sistema regolatorja eżistenti jekk ma jiġix implimentat pjan ħolistiku għas-settur bankarju lokali biex nassiguraw li jibqa' sostenibbli u effiċjenti, jissaħħaħ u jerġa' jsir kompetittiv.

Sinjura President, nemmen li s-settur bankarju lokali għaddej minn żmien kruċjali u jekk ma nindirizzawx dawn l-isfidi flimkien - jiġifieri l-Gvern flimkien mal-Oppożizzjoni, mar-regolaturi, mas-service providers u l-istakeholders kollha - bl-għan li nerġgħu nsaħħu dan is-settur billi naqblu li jeħtieġ pjan konkret u ħolisitiku ta' kif se nirrestawraw ir-reputazzjoni ta' pajjiżna, se nkunu verament qegħdin inkomplu npoġġu f'riskju mhux biss lis-setturi l-aktar importanti għal pajjiżna, bħas-settur tal-gaming, is-settur tas-servizzi finanzjarji, l-aspett kummerċjali u n-negozji żgħar u medji, imma se nitilfu l-abbiltà li nattiraw aktar investiment barrani dirett.

Ma nistgħux niġu hawn u ma nsemmux l-isfida ewlenija li hemm bħalissa, li hi l-kwestjoni tal-correspondent banking.

Dan hu suġġett li aħna tal-Oppożizzjoni matul l-aħħar snin semmejnieh konsistentement, għax is-sinjali kienu qegħdin juru li bank ewlieni f'pajjiżna li hu major player fis-settur bankarju lokali, il-Bank of Valletta, kien qiegħed jitlef correspondent banks importanti u ma kienx qed jirnexxilu jibda relazzjonijiet ġodda ma' correspondent banks kbar oħra, dawk li aħna nsejħulhom tier one, li jagħtu stabilità u kredbilità mhux biss lis-settur bankarju ta' pajjiżna, imma anke lil pajjiżna.

Illum, sfortuntament, wasalna fl-estremità li ftit tal-jiem ilu l-ING, li hu l-aħħar correspondent bank tal-BOV, ħabbar li hu wkoll se jwaqqaf is-servizzi tiegħu lil dan il-bank lokali tagħna sal-aħħar ta' din is-sena.

Aħna kemm-il darba ġbidna l-attenzjoni tal-Gvern dwar id-diffikultajiet kbar li qiegħed jiffaċċja s-settur bankarju lokali, mhux biss biex jiftaħ kontijiet bankarji b'mod ġenerali għal dawk il-persuni li jixtiequ jiftħu investiment u negozju f'pajjiżna, iżda wkoll fl-isfida ta' banek lokali biex iżommu r-relazzjoni eżistenti li għandhom ma' correspondent banks, però aktar u aktar biex jattiraw u jibdew relazzjonijiet ġodda ta' correspondent banking.

Il-correspondent banks huma vitali, kruċjali u essenzjali kemm biex isiru tranżazzjonijiet kummerċjali ma' kumpaniji internazzjonali, kif ukoll biex iservu ta' dollar clearing banks, peress li d-dollaru Amerikan huwa l-aktar munita li biha jsiru t-tranżazzjonijiet internazzjonali.

Għaldaqstant, ir-rwol ta' correspondent banks huwa kruċjali sabiex isiru ħafna tranżazzjonijiet ma' kumpaniji barranin u tranżazzjonijiet bid-dollaru Amerikan li bihom saħansitra jitħallsu kumpaniji lokali jew kumpaniji bbażati f'pajjiżna għas-servizzi li joffru jew li jieħdu minn kumpaniji madwar id-dinja.

Se nkun ċara, kif dejjem kont, u ngħid li l-problema tal-correspondent banks ma bdietx issa u mhijiex qed tolqot lil pajjiżna biss.

In-numru ta' relazzjonijiet ta' banek ma' correspondent banks ilu nieżel madwar id-dinja għal dawn l-aħħar snin.

Ir-raġuni ewlenija hi li dawn il-banek qegħdin jaddottaw business models li huma ferm u ferm inqas esposti għar-riskji.

Din bdiet isseħħ primarjament wara l-kriżi finanzjarja internazzjonali u dan wassal għall-implimentazzjoni ta' leġiżlazzjonijiet internazzjonali dwar prattiċi bankarji kontra ħasil ta' flus, prattiċi ta' compliance u due diligence, fost oħrajn, li huma ferm aktar rigorużi.

Il-fatt li għandna l-problema tad-diseconomies of scale, għax minħabba ċ-ċokon ta' pajjiżna, il-volum ta' negozju fit-tranżazzjonijiet tal-banek lokali tagħna hu relattivament żgħir, ir-risk reward factor għall-correspondent banks biex jibdew jew iżommu relazzjonijiet ma' banek lokali hu għoli wisq, peress li għall-correspondent bank ma jkunx vijabbli ekonomikament u finanzjarjament li jidħol fi spejjeż u proċeduri ta' anti-money laundering u compliance għal volum relattivament żgħir.

Irrid insostni li ċ-ċokon ta' pajjiżna dejjem kien dak li hu, allura din mhijiex sfida ġdida.

Għalhekk, irrid inkun ċara daqs il-kristall u ntenni li minħabba l-fatt li l-awtoritajiet u r-regolaturi finanzjarji internazzjonali, l-aktar dawk Ewropej u tal-Istati Uniti, qegħdin jeżiġu li l-correspondent banks jagħmlu due diligence kontinwu u rigoruż, kemm fuq il-pajjiż inkwestjoni kif ukoll fuq il-banek li jkunu qegħdin jikkorrispondu magħhom u minħabba li normalment il-correspondent bank jorbot fuq id-due diligence li jagħmlu l-banek lokali fuq kull tranżazzjoni li ssir, ir-reputazzjoni ta' pajjiżna hija a major factor.

Allura l-perċezzjoni li hemm barra dwar il-prattiċi tal-banek tagħna kontra ħasil ta' flus hija importanti ħafna biex tikkonvinċi correspondent bank jekk għandux jibqa' joffri s-servizzi tiegħu lil bank Malti jew saħansitra jibda relazzjoni ma' bank Malti.

Għalhekk, Sinjura President, rapporti dwar prattiċi laxki jew saħansitra prattiċi ħżiena jpoġġu lill-banek lokali f'qagħda ferm aktar dgħajfa u żvantaġġjata biex jinnegozjaw ma' correspondent banks serji, stabbiliti u ta' reputazzjoni li l-banek lokali tagħna dejjem kellhom negozju magħhom.

Irridu nammettu, għax huwa fatt, li wara l-iskandlu tal-Panama Papers, din l-attitudni ta' laissez faire mill-Gvern fil-ħidma tiegħu biex jirrestawra mill-ġdid ir-reputazzjoni ta' pajjiżna turi li l-Gvern għadu in denial dwar l-ammont ta' ħsara li saret fuq ir-reputazzjoni tagħna, li litteralment marret il-baħar f'dawn l-aħħar snin.

Illum meta l-istituzzjonjiet finanzjarji internazzjonali u n-negozjant barrani serju jħarsu lejn pajjiżna, jaraw pajjiż fejn hemm laxkezza fil-proċeduri kontra l-ħasil ta' flus u livell għoli ta' tolleranza mill-Gvern f'dan ir-rigward.

Hawn insemmi l-fatt li Malta rċeviet twissija f'Mejju li għadda li pajjiżna se jkun blacklisted mill-OECD sakemm ma jiġux implimentatati miżuri effettivi li jikkonvinċu li pajjiżna ma jittollerax l-abbuż fuq ir-riskju tal-bejgħ tal-passaporti li qiegħed jesponina għal riskji ta' ħasil ta' flus.

Fil-fatt, ħames xhur wara din it-twissija, pajjiżna tniżżel fil-lista s-sewda tal-OECD peress li sar high risk għall-money laundering.

Rapporti bħal dawn mhux talli ma jgħinux lill-banek lokali jistabbilixxu relazzjonjiet ma' correspondent banks ġodda, talli investitur serju barrani li juża l-OECD assessments bħala l-benchmark qabel ma jinvesti f'pajjiżna jitgerrex u minflok ma jinvesti f'pajjiżna jiddeċiedi li jmur band'oħra.

Rapporti negattivi oħra tal-Unjoni Ewropea, l-indiċi globali ta' Transparency International, ir-rapport inizjali xejn pożittiv ta' Moneyval Assessment, l-iskandlu tal-Pilatus Bank u s-saga ta' Satabank, esponewna għal reputation risk kbira, allura l-isfidi għall-banek lokali biex isibu jew iżommu correspondent bank u biex jibqgħu kompetittivi qegħdin jikbru.

Ejja ma ninsewx li l-BOV huwa player ewlieni fis-settur bankarju ta' pajjiżna u huwa l-uniku bank lokali kbir li joffri servizz lill-industrija tal-gaming, tal-virtual financial assets, tal-blockchain, u tal-payment gateways li qegħdin niddiskutu llum.

Minħabba li l-mudell ekonomiku tal-BOV hu b'tali mod li joffri servizzi lil dawn it-tip ta' attivitajiet ekonomiċi li huma kkonsidrati bħala riskjużi, bħall-blockchain u l-gaming, huwa meqjus minn istituzzjonijiet u regolaturi Ewropej bħala bank aktar espost għar-riskji.

Għalhekk jeħtieġ li nipproteġu ferm aktar ir-reputazzjoni tiegħu u ta' pajjiżna, għax il-possibbiltà li l-BOV u kull bank ieħor isib diffikultajiet biex jipproċessa tranżazzjonijiet fid-dollaru Amerikan, potenzjalment tista' twassal għal kolass fis-setturi ekonomiċi l-aktar importanti, dawk futuristiċi u dawk ta' value added, proprju bħas-settur tal-gaming u s-settur tal-blockchain, li tant u tant għandhom potenzjal.

Sinjura President, għal darb'oħra rrid ngħid li ma nistgħux niġu hawn niddiskutu biex insaħħu l-leġiżlazzjoni u nitkellmu dwar it-traspożizzjonijiet tal-Unjoni Ewropea jekk tali proċeduri ma jiġux implimentati b'mod rigoruż u effettiv.

Huwa inutli li nsaħħu l-MFSA u l-FIAU b'aktar riżorsi u aġġornamenti fil-liġi biex nagħmluhom aktar relevanti jekk l-awtonomija tagħhom tibqa' mxekkla.

Irrid ngħid li s-settur bankarju huwa l-aktar settur li għandu sfidi fost is-settur finanzjarju kollu.

Napprezza, u naqbel mal-Onor.

Silvio Schembri, li qiegħed isir tisħiħ fl-implimentazzjonijiet regolatorji u l-compliance checks, però qed ikun hemm sfidi kbar biex is-settur bankarju jibqa' sostenibbli u adegwat.

Anke fejn jidħol l-access to finance, l-aċċess għal-loans qiegħed isir wisq diffiċli, allura l-pajjiż qiegħed jitlef wisq mill-kompetittività tiegħu, kemm biex jattira investiment dirett barrani kif ukoll għall-investitur Malti li jixtieq ikompli jinvesti u jkompli jikber.

Illum qegħdin ngħixu f'realtà fejn qed isir kważi impossibbli li kumpaniji jiftħu kont bankarju, speċjalment għal persuni barranin.

Żgur li d-due diligence hemm bżonnu u żgur li naqbel mal-cautious approach li qiegħed jaddotta s-settur bankarju, iżda ma nistgħux nagħlqu u noqtlu l-proċess bankarju għax mal-ħażin jeħel it-tajjeb.

Nerġa' ngħid li huwa inutli li ġejna hawn niddiskutu, inressqu proposti u nappoġġjaw lill-Gvern fuq frameworks leġiżlattivi bħal tal-blockchain, għax ma nistgħux nieħdu l-potenzjal massimu ta' dawn is-setturi innovattivi ta' setturi bħal Fintech u lanqas tas-settur finanzjarju tradizzjonali meta r-reputazzjoni, l-attrazzjoni, il-flessibilità, il-kompetittività u s-servizz tas-settur bankarju l-ħin kollu qiegħed jiġi mminat.

Dan għax is-suċċess ta' setturi bħall-fintech, tas-servizzi finanzjarji inġenerali, tal-blockchain u tan-negozju jiddependi b'mod dirett mill-approċċ kawt però flessibbli u kompetittiv tas-settur bankarju.

Din il-ġimgħa l-ġurnal Times of Malta żvela korrispondenza fejn jidher li l-MFSA tat ġimgħa ċans, sa nhar il-Ġimgħa, biex il-BOV jipprepara programm – hawn qed nikkwota t-Times of Malta – ta' hefty overhaul fl-operat tiegħu.

Nemmen li anke f'dan il-każ jeħtieġ diskussjoni serja fuq dan il-bank u l-business model tiegħu.

Illum m'iniex qiegħda hawn biex nipproponi u nissuġġerixxi x'tip ta' business models huma, però wieħed jistaqsi jekk il-Gvern għandux jibqa' l-akbar shareholder f'dan il-bank, kif qegħdin niġġieldu l-perċezzjoni tal-influwenza politika fuq dan il-bank u x'se jkun il-pjan immedjat ta' dan il-bank, anke fejn tidħol l-isfida tal-correspondent bank.

X'inhu l-pass li jmiss?

Żgur li rridu naċċettaw li s-settur bankarju qiegħed jiffaċċja sfidi kbar.

Ir-raġuni li l-BOV se jitlef l-aħħar correspondent bank tiegħu mhijiex għax huwa vittma tas-suċċess tiegħu.

Ejjew għall-inqas, f'ġieħ is-sewwa, nirrispettaw l-intelliġenza tal-poplu Malti u Għawdxi u tan-negozjant li verament huwa kkonċernat dwar il-futur tas-settur bankarju tagħna.

Għaldaqstant, jeħtieġ pjan t'azzjoni bi strateġija ta' komunikazzjoni ferm aħjar mal-istakeholders konċernati, għax f'dan l-istadju, id-dubji u l-ħabi jkomplu jiggravaw is-sitwazzjoni.

Jeħtieġ pjan konkret u effettiv li jwassal għal riżultati tanġibbli, għax jekk tistaqsi lill-industrijalisti, jgħidulek li jekk qegħdin jittieħdu azzjonijiet konkreti biex nissalvagwardaw ir-reputazzjoni ta' dan is-settur u tal-pajjiż, mhumiex qegħdin jinħassu.

Biex nikkonkludi nappella għal strateġija ħolistika f'dan is-settur kruċjali.

M'għandix dubju li lkoll ninsabu konxji tal-isfidi kbar li għandna bħala pajjiż minħabba ċ-ċokon tagħna, id-diseconomies of scale, biex nibqgħu relevanti u kompetittivi, meta għandna quddiemna l-isfida enormi tal-correspondent banking b'mod ġenerali, il-fatt li l-Unjoni Ewropea teżiġi compliance ferm aktar rigoruż, u l-penali dejjem jiżdiedu f'każ ta' improper practices.

Pajjiżna minn dejjem kellu dawn l-isfidi, imma grazzi għar-reputazzjoni tal-pajjiż, l-istituzzjonijiet serji u l-practitioners li huma l-prime movers f'dan is-settur, dejjem irnexxielhom jegħlbu kull sfida.

Sinjura President, ir-realtà tal-lum hija differenti, għax illum l-akbar għadu għal dan is-settur, ngħidu x'ngħidu – mhuwiex ġust li niġu labelled li qed inkunu negattivi, għax hija realtà, huwa l-polz tas-service provider, huwa l-polz ta' kull min iħabbat wiċċu ma' dan is-settur – hija r-reputazzjoni tagħna.

Għalhekk, jekk verament nemmnu f'dan is-settur, jeħtieġ li llum qabel għada, għax qegħdin veru tard, nuru l-impenn tagħna, inkunu proattivi u naraw li nibdew nieħdu l-ewwel passi tanġibbli u serji biex verament nibdew nirrestawraw ir-reputazzjoni ta' dan il-pajjiż.

Nirringrazzjak.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

GODFREY FARRUGIA: Sinjura President, meta jkolli pazjent quddiemi, jien nittrattah skont l-urġenza tal-każ.

Meta pazjent ma jkunx f'sensih, hemm tliet affarijiet bażiċi li fil-mediċina ngħidulhom A,B,C, u dawn huma airway, breathing, circulation.

Jiġifieri jien bħala tabib inutli mmur inwaqqaf demm ħiereġ minn ġerħa jekk il-pazjent ma jkollux in-nifs dieħel kif suppost jew qalbu ma tkunx tiffunzjona kif suppost, għax hemm affarijiet li huma vitali u għaldaqstant għandhom prijorità.

Tgħiduli: Biex ġej?

Ilbieraħ f'din il-Kamra, min-naħa tal-Gvern tkellmu dwar żewġ metodi kif wieħed jista' jħares lejn is-saltna tad-dritt, jew lejn l-aspett finanzjarju li huwa wieħed mill-pilastri ta' pajjiżna mill-aspett ekonomiku.

Biex jifhmuni n-nies, jew tagħmel kollox f'daqqa jew inkella tagħmel l-affarijiet bil-mod u tintroduċihom bil-mod il-mod.

Jien personalment, li issa ilni hawn sitt snin u b'esperjenza anke mod ieħor, fl-ebda każ minnhom ma naqbel magħhom, la mal-big bang approach u lanqas mas-sequential approach.

Bħalissa l-kredibilità u r-reputazzjoni ta' pajjiżna mhumiex tajbin daqskemm nixtieq, allura nixtieq li l-kredibilità u r-reputazzjoni nibnuhom minnufih.

Kulħadd jaf x'inhi s-soluzzjoni, kulħadd jaf x'miżuri għandna nieħdu, imma kultant inressqu emendi fil-liġi li huma daħk fil-wiċċ.

M'iniex nirreferi għal din il-liġi, għax din hija traspożizzjoni ta' dak li għaddiet l-Unjoni Ewropea għal-liġi Maltija.

Tara liġi voluminuża mill-aspett finanzjarju li tagħmel ħafna sens u hemm tliet tagħlimiet li għandna nieħdu lkoll meta tiġi formulata l-liġi.

Iċ-ċarezza, kemm hi speċifikata, u kemm hi kapaċi biex nagħmlu riproduzzjoni ta' dik il-proċedura għax l-affarijiet huma miktuba kif suppost.

Dawn huma tliet prinċipji li anke tabib li huwa layman jafhom, anke student tal-liġi, aħseb u ara leġiżlatur!

Allura meta nibdew inħarsu lejn is-saltna tad-dritt b'incremental approach, insibu li wara kollox is-saltna tad-dritt tolqot l-aspett finanzjarju indirettament, u nafu kif tolqtu.

Ilbieraħ anke fuq l-amministrazzjoni tal-Qorti – xi ħaġa li għandha x'taqsam mas-saltna tad-dritt – tkellimna fuq il-ħasil ta' flus, jiġifieri l-aspett finanzjarju.

Mela jekk nafu x'mediċina għandna bżonn nagħtu biex pajjiżna jerġa' jibni l-kredibilità u r-reputazzjoni tiegħu, ejja nqumu minn dik ir-raqda u nagħmlu dak li verament jistħoqqilna fl-interess pubbliku u l-interess nazzjonali.

Jien nieħu pjaċir meta tersaq liġi bħal din, nieħu pjaċir meta jersqu liġijiet bi ħsieb ċar, imma minn din in-naħa tal-Kamra jkollna niġbdu l-attenzjoni tal-Gvern – il-Gvern illum qiegħed hemm, imma għada pitgħada ma jkunx hemm, imma donnu dan ħadd ma jirrealizzah meta jkun fuq dik in-naħa – meta jressaq liġi tajba imma tkun nofs sajran, għax ikun hemm klawsoli li huma open ended u b'hekk inkunu qegħdin nagħmlu disservizz lill-pajjiż.

Ara ma taħsbux li xi ħadd minna se jibqa' hawnhekk ad aeternum!

Ara xi ħadd minna ma jaħsibx li hawn xi ħadd li hu indispensabbli!

Hemm bżonn li nħarsu l-prosperità tal-gżejjer Maltin u Għawdxin, u dan irridu nagħmluh issa, anzi jmissna għamilnieh ilbieraħ u mhux illum, ħalli nibnu l-kredibilità u r-reputazzjoni tagħna.

Jien nemmen ħafna f'pajjiżi u nixtieq naħdem ma' dawk in-nies li jridu jkabbru din l-aspettattiva.

Din hija liġi tajba u m'hemm xejn xi tgħid fiha, imma hemm ħafna affarijiet, anke mill-aspett finanzjarju, li għandhom jersqu f'din il-Kamra biex nirranġawhom minnufih.

Jien ninnota li l-Ministru Scicluna qiegħed jiċċaqlaq minn dan l-aspett, u dan huwa tajjeb, imma hemm bżonn jiċċaqlaq iktar, anzi hemm bżonn iħeġġeġ lil sħabu biex jiċċaqalqu.

Biex ikollna demokrazija vera u matura, irid ikollna saltna tad-dritt li tħares l-interessi ta' pajjiżna kif suppost, l-interessi tal-Istat u mhux tal-Gvern.

Din hija d-differenza li m'aħniex qegħdin nifhmu hawnhekk.

Hemm bżonn li s-separazzjonijiet tal-poter u ċ-checks and balances ikunu ċari f'kollox, anke f'liġi bħal din.

Nixtieq nappella wkoll – hawn forsi mhux qiegħed nitkellem fuq dan l-Abbozz – lill-President tar-Repubblika li hemm bżonn li l-Kostituzzjoni ta' Malta nindirizzawha kif suppost minnufih.

Din ilna ngħiduha għal leġiżlatura wara l-oħra, l-istess bħall-proċedura ta' din il-Kamra li ilhom jgħidu minn qabel is-sena 2000 li għandha tiġi aġġornata, imma qatt ma tiġi aġġornata u nibqgħu staġnati fi status quo bħala proċedura.

L-istess qed jiġri f'affarijiet li huma ta' interess nazzjonali.

Il-poter mhuwiex tal-politiku, il-poter huwa tan-nies, imma jidher li din ħadd ma jrid jifhimha hawnhekk.

Nirringrazzjak.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Jekk m'hawnx aktar rimarki, nistieden lill-Onor.

Silvio Schembri, biex jekk jogħġbu, jagħmel il-winding up.

SILVIO SCHEMBRI: Sinjura President, l-ewwel nett nirringrazzja lill-Onor.

Godfrey Farrugia talli pparteċipaw f'din id-diskussjoni.

Kif smajna, naħseb li hemm qbil minn kull parti fuq l-implimentazzjoni ta' din id-direttiva.

Mill-ġdid nerġa' ngħid li din id-Direttiva se tkun qiegħda tippermetti lill-Awtorità li taħdem b'mod iktar dirett u se tippermetti wkoll l-introduzzjoni ta' servizzi ġodda u opportunitajiet ġodda, però fl-aħħar mill-aħħar se tippermetti lil pajjiżna u lill-ġurisdizzjoni tagħna li timxi pass 'il quddiem u twassal għal-livell li jmiss sabiex naraw li nibqgħu nagħmlu minn pajjiżna ċentru tas-servizzi finanzjarji.

B'hekk ma jfissirx li tkun wasalt, imma trid tibqa' tħares 'il quddiem sabiex tkompli taġġorna ruħek mill-aspett operattiv ta' dan is-settur.

Kif għedt, inħares 'il quddiem għax bħala Gvern dejjem indirizzajna l-isfidi li jkollna f'setturi ġodda u nidħlu għalihom b'tali mod li npoġġu isem pajjiżna fuq il-mappa tad-dinja.

Min-naħa tiegħi m'hemmx iktar xi nżid.

Mill-ġdid nirringrazzja lill-Oppożizzjoni tal-koperazzjoni u talli qbilna fl-implimentazzjoni ta' din id-Direttiva.

Nirringrazzjak, Sinjura President.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda diversi Liġijiet Finanzjarji" ikun moqri t-Tieni Darba.

Il-mozzjoni għaddiet nem.

Con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri t-Tieni Darba.

PERMESS TAL-KAMRA

ID-DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

SILVIO SCHEMBRI: Sinjura President, nitlob il-permess tal-Kamra biex inkun nista' nressaq il-mozzjoni ħalli l-istadju ta' Kumitat ta' dan l-Abbozz ta' Liġi jsir fil-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi.

Il-permess ingħata.

SILVIO SCHEMBRI: Sinjura President, nipproponi li dan l-Abbozz ta' Liġi jiġi ttrattat mill-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi.

ID-DEPUTY SPEAKER: Min jissekonda?

ID-DEPUTY SPEAKER: Il-mistoqsija hija l-mozzjoni kif imressqa mis-Segretarju Parlamentari.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ID-DEPUTY SPEAKER: Hawn qbil biex dan ikun il-ħin tal-interruzzjoni tax-xogħol?

(Onor. Membri: Iva) Mela nerġa' nsejjaħ lill-Onor.

Silvio Schembri biex, jekk jogħġbu, iressaq l-Aġġornament tal-Kamra.

AĠĠORNAMENT

SILVIO SCHEMBRI: Sinjura President, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal għada l-Erbgħa, 3 ta' Lulju 2019, fl-4.00 p.m. b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi dwar il-Kirjiet Residenzjali - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Eko-Kontribuzzjoni - Tieni Qari; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Pensjonijiet – Tielet Qari.

Abbozz ta' Liġi biex jemenda l-Att dwar it-Trattament Xieraq tal-Annimali – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Ġestjoni tal-Finanzi Pubbliċi – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Protezzjoni tal-Minuri (Ħarsien Alternattiv) – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili u l-Kodiċi Kriminali – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi biex jemenda Diversi Liġijiet (Riforma dwar il-Pensjonijiet) – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Avukat tal-Istat – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Awtorità għas-Saħħa u s-Sigurtà fuq il-Post tax-Xogħol – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Kriminali u l-Att dwar il-Vjolenza abbażi ta' Ġeneru u Vjolenza Domestika – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda diversi liġijiet (amministrazzjoni aħjar tal-ġustizzja) – Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda diversi liġijiet finanzjarji – Kumitat Permanenti.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

GLENN BEDINGFIELD: Sinjura President, issa li s-sajf daħal sew bdew isiru ħafna festi u attivitajiet, il-pajjiż miexi, u għandna ħafna xogħol għaddej.

Il-Gvern għaddej fuq livell ta' proġetti nazzjonali.

Jien inzertajt għamilt ġimgħa msiefer u jien u ġej hawnhekk dalgħodu rajt żewġ strutturi oħra fil-proġett tal-Marsa.

Dan juri li x-xogħol għaddej b'ritmu mgħaġġel, mhux biss fejn jidħlu proġetti kbar jew proġetti nazzjonali, imma anke f'affarijiet individwali.

Illum fuq il-midja soċjali qrajt li persuni li jbatu minn mard jew kundizzjonijiet rari se jkunu jistgħu jużaw iktar servizzi fl-isptarijiet.

B'hekk qegħdin nieħdu ħsieb lill-pajjiż kemm mil-lat ġenerali u anke fejn jidħlu bżonnijiet ta' individwi biex naraw li f'dan il-pajjiż kulħadd ikun jista' jgħix aħjar.

L-aġenda tal-pajjiż illum hija stabbli, għax għandna Gvern stabbli, u s-suċċess ta' dan il-Gvern ġej mill-fatt li għandna l-istabbilità f'dan il-pajjiż.

Mela għandna stabbilità fuq żewġ livelli differenti.

Għandek l-istabbilità li għandu l-Gvern, l-istabbilità li hawn fil-pajjiż u l-instabbiltà li għaddejja minnha l-Oppożizzjoni.

L-Oppożizzjoni qed tkun konsistentement inkonsistenti fejn jidħlu diversi oqsma u materji.

Qed tkun Oppożizzjoni li l-poplu ma jafx fejn qiegħed magħha.

Ma nafx x'inhi l-pożizzjoni tal-Oppożizzjoni fuq ċerti materji mill-iktar importanti għall-familji Maltin u Għawdxin.

Ma nafx meta kienet l-aħħar darba li smajna esponent tal-Oppożizzjoni jitkellem fuq affarijiet li jolqtu lin-nies, fuq bread and butter issues.

Għadhom għaddejjin fuq ir-rapporti u l-gideb li ħolmu bihom qabel l-elezzjoni u fuq il-korruzzjoni li qatt ma ġiet ipprovata, u jgħajru lil dak u lill-ieħor u jipprovaw jivvendikaw ruħhom u jimminaw in-nies.

Qed jimminaw nies saħansitra fil-Partit tagħhom stess, aħseb u ara kemm ikunu lesti jimminaw u jivvendikaw ruħhom min-nies li ma jaqblux mal-politika tagħhom!

Oppożizzjoni dgħajfa hija detriment għad-demokrazija, u qed naraw esponenti tal-Partit Nazzjonalista li aktar moħħhom fil-Partit innifsu milli biex jaqdu dmirhom bħala Partit fl-Oppożizzjoni.

Għalihom l-importanti hu li jirbħu l-elezzjoni, irrespettivament kif jirbħuha, jekk hux bil-gideb, bl-allegazzjonijiet foloz jew bil-fabbrikazzjonijiet u ġieli jinqdew ukoll bil-Knisja, l-aqwa li jaħtfu l-poter.

Issa ilhom kważi seba' snin fl-Oppożizzjoni.

Fl-2017 ħasbu li bil-gideb se jirnexxilhom jerġgħu jieħdu l-poter f'idejhom, imma ma rnexxilhomx.

Mhux talli ma nrexxilhomx, talli l-poplu Malti reġa' tahom daqqa kbira oħra u baqgħu għaddejjin bl-istess gideb, bl-istess kantaliena, imbagħad fl-2019 il-poplu reġa' tahom daqqa ikbar.

Illum dawn mhux qed jaċċettaw il-verdett, mhux tal-poplu, imma l-verdett demokratiku ta' sħabhom in-Nazzjonalisti stess li eleġġew Kap li mhumiex jaqblu miegħu u qed jippruvaw jagħmlu minn kollox biex jimminawh.

Jien ftit jinteressani mill-problemi li għandu l-Partit Nazzjonalista bħala Partit.

Aħna ma jinteressaniex jekk ikunx hemm wieħed jew l-ieħor, l-importanti hu li jkollna Oppożizzjoni li taħdem u ma tkunx dgħajfa, imma tkun Oppożizzjoni li tkun tista' titkellem magħha, ħalli finalment il-poplu Malti jkollu quddiemu gvern alternattiv.

Ma nafx meta saret l-aħħar proposta min-naħa tal-Partit Nazzjonalista biex itejjeb il-livell ta' għejxien tan-nies.

Nistieden lil kulħadd imur ifittex, ħalli taraw meta kien.

Kif għedt, jien ftit jinteressani mill-problemi interni li għandu l-Partit Nazzjonalista, però jinteressani l-fatt, jew iktar minn hekk jinkwetani l-fatt li hemm politiċi tal-Partit Nazzjonalista li ma jirrispettawx ċerti deċiżjonijiet li jkunu ttieħdu mill-maġġoranza tan-nies, u din hija perikoluża.

Issa jekk din hija perikoluża għall-Partit Nazzjonalista, hija perikoluża wkoll għal Malta, għax jekk għandek politiċi li qegħdin jaspiraw li għada pitgħada jmexxu l-pajjiż u mhumiex lesti jaċċettaw il-verdett demokratiku ta' sħabhom, ma nafx kif se jkunu lesti jaċċettaw il-verdett demokratiku tal-poplu Malti.

Fil-fatt, diġà m'aċċettawhx il-verdett demokratiku tal-poplu Malti, għax il-poplu Malti m'emminhomx meta nqdew bil-gideb u għamlu frame-up kontra l-Prim Ministru, imma baqa' f'wiċċhom għax l-elettorat Malti m'emminhomx.

Hemm esponenti tal-Partit Nazzjonalista li għadhom qegħdin jirrepetu l-istess diska, u qed imorru barra minn Malta jkomplu jagħmlu ħsara kbira lil pajjiżna.

Nisimgħu kuljum b'dawn l-affarijiet, imbagħad lilna jiġu jgħidulna biex ma nibqgħux nagħmlu l-ħsara.

Aħna qed nagħmlu l-ħsara lil pajjiżna?!

Min imur ixewwex kontra pajjiżna qiegħed jagħmilha l-ħsara, u din mhijiex l-ewwel darba!

Jien kelli l-okkażjoni ngħid diversi drabi, anke f'dan il-Parlament, li din hija l-istess sistema li użaw fis-snin 80 meta pprovaw jiddistabilizzaw il-pajjiż.

Dak iż-żmien mhux biss irnexxielhom jiddistabilizzaw il-pajjiż għax kienu jmorru jxewxu kontra pajjiżna barra minn Malta, imma rnexxielhom b'affarijiet oħrajn.

Illum huwa diffiċli li jagħmlu dan, għax il-poplu tagħna fehem il-qerq tal-Partit Nazzjonalista.

Aħna minn pajjiżna jinteressana u mhux mill-problemi li għandha l-Oppożizzjoni.

Il-Kap tal-Oppożizzjoni Adrian Delia qiegħed iduq minn dak li ilna nduqu aħna għal ħafna snin, għax qegħdin jittrattawh bħalma jagħmlu lill-mexxejja tal-Partit Laburista kollha kemm huma, dawk li kellna, li għandna u għad ikollna 50 sena oħra.

Dawn jiddemonizzaw il-Kap tal-Partit Laburista u din l-istess esperjenza bħalissa għaddej minnha l-Kap attwali tal-Partit Nazzjonalista.

Kif għidt, aħna ma jinteressaniex mill-problemi interni tagħhom, però jinteressana mill-fatt li qed naraw li hawn politiċi li mhumiex lesti li jirrispettaw il-vot demokratiku tan-nies.

Aħna jinteressana li l-familji jkollhom ix-xogħol, jinteressana li uliedna jibqa' jkollhom edukazzjoni tajba, jinteressana li jibqa' ġej l-investiment lejn Malta, jinteressana li l-futur ta' uliedna jkun aħjar mill-preżent.

Aħna ngħixu biex uliedna jkollhom futur aħjar.

Hekk qed nagħmlu u hekk se nibqgħu nagħmlu b'kull mezz li nafu, għax pajjiżna jixraqlu mhux aħjar, imma l-aħjar.

Nirringrazzjak, Sinjura President.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi ħafna.

OWEN BONNICI: Sinjura President, illum ftehemt mal-Onor.

Bedingfield biex nieħu parti mill-Aġġornament għax irrid nibgħat messaġġ ta' ringrazzjament lil dawk il-komunitajiet fid-diversi rħula u bliet f'pajjiżna li bħalissa għaddejjin jorganizzaw festivals importanti ħafna li jagħtu l-ħajja lill-irħula tagħna.

Aħna l-Maltin ngħidulhom festi, u hekk huma, però fil-verità huma festivals.

Lil dawn l-organizzazzjonijiet fid-diversi rħula li jagħmlu festi għal ġimgħa sħiħa, ġurnata wara l-oħra b'attivitajiet ippakkjati bl-attività, nixtieq nirringrazzjahom.

Jien inħobb ħafna lil min jieħu sehem f'dawn il-festi li jkun hemm fl-irħula, għax huma jagħmlu biċċa xogħol li kieku kellu jidħol għaliha l-Gvern żgur li ma jirnexxilux.

Immaġinaw kieku l-Gvern kellu jorganizza festivals kull ġimgħa f'kull raħal u belt ta' pajjiżna għal darbtejn, għax hemm ċerti rħula li għandhom żewġ festi jew anke tlieta ta' valur importanti ħafna.

Jekk ikollok tagħti prezz għax-xogħol li jagħmlu l-voluntiera, żgur li nkunu qed nitkellmu dwar miljuni kbar ta' investiment li jsir fl-ibliet u l-irħula ta' pajjiżna.

Għalhekk bilfors irrid nibgħat dan il-messaġġ ta' ringrazzjament talli l-kultura qed iressquha tant 'il quddiem.

Huwa l-pjaċir tiegħi li nkun preżenti fil-lejla meta jsir il-kunċert fuq il-famuż planċier u nara anzjani jisimgħu kompożizzjonijiet ta' Giuseppe Verdi, ta' Pietro Mascagni u ta' diversi kompożituri, fejn kieku ma kienx għall-banda li tkun qed tagħmel dik ir-rappreżentazzjoni, naħseb li ħafna minn dawk il-persuni ma jkollhomx l-opportunità li jduqu dawk il-biċċiet ta' xogħol, fejn tingħata spjegazzjoni u jkun hemm daqsxejn kuntest.

Dawn huma kollha affarijiet importanti ħafna.

Jien ngħid li fejn il-Gvern kultant ifalli, is-soċjetajiet mużikali jaslu qabilna għand il-pubbliku.

Meta tara ċerta appartenenza għas-soċjetà mużikali, taf li jekk tixtieq taħdem ma' dawn is-soċjetajiet mużikali se jġibulek udjenzi li kieku żgur mhux se jattendu għall-performances kulturali li ġieli norganizzaw bħala Gvern.

Il-prinċipju kardinali hu li aħna nixtiequ li kull familja f'pajjiżna dduq prodott kulturali ta' kwalità.

Dik hija l-mira tagħna bħala Gvern.

Li jkollok soċjetajiet mużikali li qed jagħmlu dan ix-xogħol bla ħlas, b'ħafna membri li jipparteċipaw, hija xi ħaġa li bħala bniedem li nħobb il-kultura timlieni b'sens ta' gratitudni lejn dawn in-nies li jagħmlu ħafna xogħol.

Naturalment, il-Gvern irid jgħin lis-soċjetajiet mużikali u jagħtihom l-appoġġ kollu biex ikomplu għaddejjin b'din il-ħidma, u anke biex isaħħu l-kwalità tal-prodott kulturali.

Irrid insemmi xi affarijiet li qed nagħmlu bħala Gvern biex ngħinu kemm nistgħu lil dawn is-soċjetajiet mużikali fix-xogħol li jagħmlu biex itellgħu dawn il-festivals – li jien qed insejħilhom festi – għal ġimgħa sħiħa b'tant ħeġġa u kwalità.

Hemm ukoll il-piroteknika, li f'pajjiżna għandna talent straordinarju.

Kieku kellna nkunu tajbin fil-futbol daqskemm aħna tajbin fil-piroteknika, kieku xbajna nirbħu t-tazza tad-dinja!

Għandna settur fejn tant aħna tajbin u neċċellaw li meta nipparteċipaw f'xogħol barra minn Malta, dejjem niġu minn ta' quddiem.

Allura jien jidhirli li jekk għandna xi ħaġa fejn il-Maltin għandhom talent u ssib anzjani u żgħażagħ jipparteċipaw u jagħmlu ħafna ħin hemmhekk minn qalbhom, l-inqas ħaġa li nistgħu nagħmlu bħala Gvern hi li ngħinu lil dawn il-pirotekniċi.

Jien naf li kien biss fl-aħħar sentejn li l-kmamar tan-nar ingħataw xi tip ta' għajnuna, għax qatt ma kienu ngħataw għajnuna finanzjarja diretta minn kwalunkwe gvern.

Kemm ġew gvernijiet qabel, l-ebda kamra tan-nar ma ngħatat xi għajnuna finanzjarja diretta.

Aħna ridna nbiddlu din il-prattika ħażina u fil-fatt din hija t-tieni sena li kull kamra tan-nar ingħatat għotja ta' €5,000 biex ikunu jistgħu jinvestuhom mhux fin-nar, għax huma biex jaħdmu n-nar, jiġbru l-flus u jagħmlu fund raising biex jixru l-materjal, imma biex tissaħħaħ is-sigurtà.

Jien nieħu gost ħafna li mmur inżur kmamar tan-nar u jgħiduli li bis-saħħa tal-€5,000 li tajniehom għamlu serra fejn inixxfu x-xogħol u b'hekk ikun hemm serħan il-moħħ li l-ilma żgur ma jitħallatx mal-materjal.

Jgħiduli wkoll li bis-saħħa tal-flus li tahom il-Gvern għamlu xogħol biex jirranġaw l-art u b'hekk qed jitnaqqas ir-riskju li xi ħadd iweġġa' waqt li jkun qed iġorr il-materjal.

Dan huwa kollu xogħol li n-nies li jaħdmu fil-piroteknika japprezzawh immens u nista' ngħid li l-pirotekniċi, għall-ewwel darba f'ħafna snin, qed iħossuhom li qed ikollhom parti fis-settur kulturali.

Għalija, min jaf jaħdem in-nar, huwa artist daqskemm min jaf idoqq il-vjolin jew daqs min jaf jirreċta l-aqwa dramm ta' Shakespeare.

Qed ngħid hekk għax il-pirotekniku jpinġi fuq tila fis-sema.

Naħseb li rridu napprezzaw ix-xogħol tal-pirotekniċi Maltin u rridu nenfasizzaw kemm il-Maltin għandhom għal qalbhom il-piroteknika.

L-esperjenza li għandi hi li meta niddedikaw ftit flus biex nagħmlu festival tan-nar, ir-ritorn ikun straordinarju, fejn jiġu ħafna nies jaraw prodott kulturali.

Kultant ngħid li kieku ma ġewx hawn illejla jaraw dan il-prodott kulturali, probabbilment ħafna familji jew marru jieklu jew marru jixtru xi ħaġa, u hekk qed jipparteċipaw fi prodott kulturali li jgħin biex it-tessut soċjali u kulturali jikber u jimxi 'l quddiem.

Ix-xewqa li għandi hi li iktar ma n-nies jersqu lejn il-kultura, jipprovaw iduqu forom differenti tal-kultura.

Nixtieq li nippopolarizzaw il-kultura u niddemokratizzawha ħalli ma tibqax tal-ftit.

B'hekk ħafna nies iduqu mill-benna kulturali u iktar nies ikunu avventurużi.

Jien inkun irrid li wara li wieħed jipparteċipa fis-settur kulturali popolari, jipprova jimraħ għal xogħol kulturali ieħor.

X'inhi d-differenza bejn forma ta' arti u oħra?

Meta toqgħod tqis, l-arti hija dwar is-sbuħija, dwar il-kulur li jagħmel il-ħajja tagħna aħjar.

Nixtieq ħafna li bis-saħħa tal-ingaġġ li għandna fil-pubbliku nkunu nistgħu mmexxu 'l quddiem din il-ħaġa.

Nieħu gost nara soċjetajiet mużikali li jagħmlu ħilithom kollha biex itellgħu xogħol diffiċli, u jagħmlu dak il-pass 'il fuq għall-orgolju biex iwasslu l-kultura dejjem iktar lejn il-pubbliku.

Sinjura President, jien nemmen li l-pass li jmiss fis-settur kulturali huwa li ninvestu fil-komunitajiet tagħna.

Din mhijiex xi buzzword, imma nemminha verament.

Jien jidhirli li wara li ffokajna tant fuq il-Belt Valletta - u se nibqgħu niffokaw fuqha, tant li waqqafna l-Valletta Cultural Agency (VCA) - issa l-missjoni tagħna hi li ninvestu fi prodotti kulturali ta' kwalità fl-irħula u l-bliet ta' pajjiżna.

Pereżempju, nixtieq li koppja minflok ma tmur il-Belt biex tara teatru ta' kwalità, tkun tista' tmur f'xi raħal.

Għalhekk, investejna billi tajna €1 miljun bejn tliet għaqdiet fiż-Żejtun, Ħaż-Żabbar u Tas-Sliema biex jiżviluppaw it-teatru tagħhom.

Ladarba dan ix-xogħol ikun lest, meta Teatru Malta ttella' xi produzzjoni teatrali – li huwa tarbija oħra ta' dan il-Gvern – mhux bilfors ittellagħha f'St James Cavalier, jew it-Teatru Manoel, jew il-Mediterranean Institute Theatre Programme (MITP), imma tista' ttellagħha Ħaż-Żabbar, iż-Żejtun jew Tas-Sliema.

B'hekk il-familji jistgħu jmorru fl-irħula biex isservihom bħala ħarġa u jersqu iktar viċin il-prodott kulturali.

Għalija s-suċċess ikun jekk il-kultura tmur għand iktar u iktar nies, però hemm dimensjoni oħra tal-kultura.

Jien tkellimt dwar id-demokrazizzazzjoni tal-kultura, li noħolqu udjenzi u li iktar nies iħobbu l-kultura.

Tkellimt dwar il-kwalità, fejn aħna rridu ntejbu l-prodott kulturali, imbagħad hemm id-dimensjoni l-oħra li l-kultura għal ħafna nies hija l-post tax-xogħol tagħhom, u dan l-ammont sploda 'l fuq fl-aħħar sitt snin.

Illum hemm eluf ta' nies li jaqilgħu x'jieklu mill-kultura.

Dan huwa qasam kruċjali u importanti ħafna, u aħna għandna l-obbligu li nkomplu ninċentivawh.

Pereżempju, aħna għamilna wegħda elettorali li lil min jgħix mill-kultura, nagħtuh privileġġ billi fejn jidħol l-ippjanar tat-taxxa tiegħu, ikun jista' jikkalkula t-taxxa li jrid iħallas mhux sena, sena, kif jagħmel ħaddieħor, imma fuq bażi ta' tliet snin, pereżempju f'każ li jkun hemm kantant li din is-sena jkun qed jikteb il-kanzunetti, is-sena d-dieħla jkun qed jirrekordjahom u s-sena ta' wara jbigħhom.

B'din is-sistema jkun jista' jagħżel hu meta jiddikjara d-dħul li jkun daħħal fuq bażi ta' tliet snin.

Din hija wegħda elettorali li ninsabu impenjati li naħdmu fuqha biex titwettaq.

Aħna rridu ninċentivaw is-settur kulturali, għax huwa wkoll niċċa ekonomika b'saħħitha ħafna.

Jien dejjem ngħid u nikkwota lil xi ħadd li għandu mid-divin u mhux bħalna l-umani, li l-bniedem ma jgħixx bil-ħobż biss, u verament nemminha din.

Hemm diversi mezzi kif tkejjel jekk pajjiż huwiex sinjur jew le.

Hawn min ikejjel jekk pajjiż huwiex sinjur billi jara kemm hemm flus fil-banek.

Lili l-flus fil-banek qatt ma impressjonawni u mhux se jimpressjonawni issa li qed nikber.

Fil-fehma tiegħi, tkejjel kemm pajjiż huwa sinjur billi tara kemm għandu apprezzament għall-prodott kulturali, kemm jaħseb, kemm hu riflessiv, kemm juża moħħu u kemm juża ż-żmien li silifna l-Mulej biex mhux sempliċement ngħixu u naħdmu, imma nagħmlu differenza fis-soċjetà fejn ngħixu.

Il-kultura u l-arti hija l-opportunità u l-possibbiltà li nagħtu kulur fejn ikun hemm l-abjad, l-iswed u l-griż.

Allura rridu ninvestu, għax pajjiż b'saħħtu huwa pajjiż li jħobb is-settur kulturali.

Aħna, min-naħa tagħna, qegħdin miftuħin beraħ sabiex inkomplu nagħmlu aċċenn fuq il-komunitajiet tagħna.

Semmejt it-teatru u l-piroteknika, però hemm oqsma oħrajn, inkluż l-kor, il-kant, iż-żfin u, jekk tinnotaw, fuq kull aspett aħna ħloqna kumpanija nazzjonali biex tinċentiva l-kwalità.

Jekk qed nitkellmu fuq iż-żfin, għandna Żfin Malta.

Jekk nitkellmu fuq il-kor, hemm Kor Malta.

Jekk nitkellmu fuq it-teatru, hemm Teatru Malta.

Aħna rridu ninċentivaw il-kwalità, u l-messaġġ tiegħi huwa biex tispiċċa l-qasma li jien inħossha ħafna bejn min iħares 'l isfel u min iħares 'il fuq fil-qasam tal-kultura.

Jien nixtieq li niġu f'sitwazzjoni fejn xi ħadd li qiegħed jagħmel prodott kulturali fl-iktar raħal ċkejken u fl-iktar triq imbiegħda li għandna f'pajjiżna, iħossu kburi li qed imexxi 'l quddiem il-kultura daqs l-aqwa kantant li qed jagħmel suċċess mal-isfera internazzjonali, għax essenzjalment qegħdin jagħmlu l-istess ħaġa, qed iwasslu l-prodott kulturali għand l-udjenzi.

Allura jien nixtieq li nibqgħu nieħdu l-miżuri biex tingħeleb il-qasma kulturali li hemm – to bridge the cultural divide - sabiex nagħmlu differenza verament għall-aħjar.

Naħseb li jekk jirnexxilna nagħmlu din ir-revoluzzjoni kulturali li nsaħħu l-udjenzi, insaħħu l-kwalità u noħolqu niċeċ ekonomiċi fis-settur kulturali, inkunu qed inħallu lil ta' warajna pajjiż aħjar milli sibnieh.

Nirringrazzjak, Sinjura President.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal nhar l-Erbgħa, 3 ta' Lulju 2019 fl-4.00 p.m. bl-aġenda kif ikkomunikata mis-Segretarju Parlamentari Silvio Schembri.

Fis-6.24 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

ĦAL GĦAXAQ - ĦLAS TA' KUMPENS GĦAL ESPROPRJU TA' ART

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid f'liema stadju waslu l-proċeduri għall-ħlas tal-esproprju ta' Triq Patri Girgor Grima ma' Triq il-Qattus Ħal Għaxaq sabiex tiġi estiża triq pubblika (Ref 256/18)?

IAN BORG (Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali): Ninforma lill-Onor.

Interpellant, skont ma jien infurmat mill-Awtorità tal-Artijiet, li b'referenza għat-talba illi saret għall-esproprju fi Triq Patri Girgor Grima ma' Triq il-Qattus Ħal Għaxaq, ġie kkonfermat illi l-Awtorità tal-Artijiet ħadet il-passi neċessarji biex tinforma lill-avukat tal-klijent illi ġie nfurmat b'ittra, datata 23 t'Ottubru 2018, li t-talba tiegħu ġiet mgħoddija lil Transport Malta (TM).

Infurmati wkoll li f'ittra datata 21 ta' Gunju 2013, TM kienet digà infurmat lill-perit li kiteb għan-nom tal klijent fejn ġie indikat illi l-art saret bi żvilupp ċjoè biex jingħata aċċess għall-proprjetajiet oħra u għaldaqstant ma sar l-ebda esproprju minn entità governattiva.

TM infurmat ukoll lill-perit li jekk kellha ssir talba għal kumpens, din kellha ssir lil min għamel dan l-iżvilupp.

It-TM infurmaw ukoll lill-Awtorità tal-Artijiet li l-pożizzjoni tagħhom għadha bħal dik tal-2013.

Il-kopji tal-ittri msemmija fit-tweġiba tpoġġew fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

ITTRI UFFIĊJALI EŻEKUTTIVI

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew ippreżentati ittri uffiċjali eżekuttivi indikati taħt l-artikolu 166A tul dawn l-aħħar ħames xhur ta' din is-sena?

OWEN BONNICI: Ninsab infurmat li fil-Qorti ta' Malta ġew ippreżentati 1,335 ittri uffiċjali ai termini tal-Artikolu 166A tal-Kap.

12 mill-1 ta' Jannar sal-31 ta' Mejju 2019 – 61 ittra uffiċjali fil-Prim Awla tal-Qorti Ċivili u 1,274 ittra uffiċjali fil-Qorti tal-Maġistrati.

Fil-Qorti Għawdex ġew ippreżentanti 61 ittra uffiċjali ai termini tal-Artikolu 166A tal-Kap.

12 mill-1 ta' Jannar sal-31 ta' Mejju 2019 – 2 ittri uffiċjali fil-Prim Awla tal-Qorti Ċivili u 59 ittra uffiċjali fil-Qorti tal-Maġistrati.

ARBITRAĠĠI ĠODDA RREĠISTRATI

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew reġistrati arbitraġġi ġodda tul dawn l-ewwel ħames xhur tas-sena u jindika kemm kienu volontarji, internazzjonali u mandatorji, kif ukoll kemm ġew deċiżi jew konklużi fl-istess żmien?

OWEN BONNICI: Ninsab infurmat li bejn Jannar u Mejju 2019 ġew ippreżentati fiċ-Ċentru dwar l-Arbitraġġ ta' Malta 94 każ, li minnhom 83 kienu arbitraġġi mandatoriji, 4 kienu arbitraġġi volontarji u 7 kienu arbitraġġi internazzjonali.

Matul l-istess perjodu ġew deċiżi 89 każ.

TRIQ TAĊ-ĊAWSLI – FONDI UTILIZZATI MILL-FOND EWROPEW GĦALL-IŻVILUPP REĠJONALI

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: B'referenza għar-risposta għad-domanda 10297, jista' l-Ministru jindika għat-triq partikolari magħrufa bħala "Taċ-Ċawsli" kemm ġew utilizzati fondi mill-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali tal-Unjoni Ewropea (ERDF) bħala parti mill-proġett ERDF.PA.7.0091 Smiths Introduction of Sustainable Multi Intermodal Transport Hubs across Malta and Gozo?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li Infrastructure Malta lestiet xahar qabel iż-żmien il-proġett ta' bini mill-ġdid ta' Triq l-Aħħar Ħbit mit-Torok, ir-rotta ewlenija bejn Ħaż-Żabbar u ż-Żejtun, li qabel kien jisimha Triq Bormla u hija magħrufa wkoll bħala "Taċ-Ċawsli".

B'investiment ta' €4 miljun, din it-triq issa mhux biss fiha karreġġjata ġdida għall-karozzi imma għandha wkoll korsija għar-roti u passaġġ pavimentat għall-mixi mifrudin mill-korsiji tal-karozzi bir-ringiela siġar taċ-ċawsli li ġew inkorporati fid-disinn ġdid tagħha.

Il-korsija tar-roti sseparata mill-karozzi, iżda xorta waħda miksija bl-asfalt, hija l-ewwel waħda tat-tip tagħha f'Malta.

B'hekk toffri l-istess kumdità ta' sewqan daqs li kieku qed issuq fi triq normali bl-asfalt iżda b'inqas riskji ta' aċċidenti għaliex dawk li jivvjaġġaw bir-roti ma jkunux qed isuqu mal-karozzi.

Oriġinarjament, dan il-proġett kien ippjanat li jkun lest fis-sajf li ġej.

Madankollu, Infrastructure Malta kkordinat ix-xogħol b'attenzjoni sabiex il-kuntratturi setgħu ilestuh fl-inqas żmien possibbli, xahar qabel jibda s-sajf.

Dan ir-riżultat inkiseb minkejja li t-triq ma ngħalqitx kompletament waqt li kienet qed tinqala', iżda saru arranġamenti biex tibqa' miftuħa f'direzzjoni waħda.

B'hekk, ix-xogħol sar b'inqas diffikultajiet għar-residenti Żwieten u Żabbarin.

Din l-arterja tintuża minn ħafna persuni li jgħixu jew jaħdmu fil-lokalitajiet tal-inħawi, fosthom Ħal Tarxien, il-Fgura, Ħaż-Żabbar, iż-Żejtun, il-Qasam Industrijali ta' Bulebel u l-Kottonera.

Għal ħafna snin, it-triq kienet tħalliet fi stat ħażin ħafna tant li l-wiċċ tat-triq kien sfronda, bil-konsegwenza li bdiet iżżomm l-ilma u toħloq ħafna diffikultajiet għal dawk li jkollhom bżonn jgħaddu minnha.

Taħt partijiet mit-triq instabu barrieri ta' snin ilu li meta ma baqgħux jintużaw kienu ntradmu bi skart tal-kostruzzjoni u materjal ieħor li ma kinux jifilħu biex fuqhom issir triq.

Dan ir-radam issa tneħħa u floku saru sisien b'saħħithom mibnija b'madwar 1,790 blokka tal-franka u 3,000 tunnellata konkos, li flimkien jiżnu mas-6,000 tunnellata.

Fl-istess ħin li kienu qed jinbnew mill-ġdid il-pedamenti tat-triq, Infrastructure Malta poġġiet 3.3 kilometri pajpijiet ġodda għas-servizzi tal-ilma, tal-elettriku, tal-Internet u t-telekomunikazzjoni, kif ukoll katusi ġodda għad-drenaġġ, biex b'hekk saħħet id-distribuzzjoni ta' dawn is-servizzi fil-lokalitajiet tal-madwar.

Biex jitnaqqas ir-riskju tal-għargħar fit-triq, saret ukoll sistema ġdida ta' 2.5 kilometri għall-ġbir tal-ilma tax-xita li tqabbdet ma' ġibjun li diġà kien hemm fil-post.

Fil-ġenb inbena wkoll ħajt tas-sejjieħ biex jifred it-triq mill-għelieqi li hemm biswitha.

Din il-konnessjoni bejn Ħaż-Żabbar u ż-Żejtun issa tista' titgawda wkoll għal skop ta' rikreazzjoni billi toffri mixja għall-arja jew inkella dawra bir-rota f'ambjent tal-kampanja mill-isbaħ u b'mod sigur, f'passaġġi għar-roti u l-mixi maqtugħin għalihom mill-karozzi.

It-triq sarulha wkoll għadd ta' waqfiet għall-karozzi tal-linja aktar siguri għal dawk li jagħmlu użu mit-trasport pubbliku, sistema ġdida ta' dwal fit-triq b'aktar minn 100 bozza LED, waqt li nbnew ukoll mill-ġdid il-junctions tar-roundabouts li hemm maż-żewġt itruf tat-triq f'Ħaż-Żabbar u ż-Żejtun.

Parti minn dan il-proġett, fis-somma ta' €1,090,468.16 (mingħajr il-VAT), kienet finanzjata mill-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali tal-Unjoni Ewropea (ERDF), bħala parti mill-proġett ERDF.PA.7.0091.

FOND EWROPEW GĦALL-IŻVILUPP REĠJONALI – FONDI UTILIZZATI

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jindika kemm fondi ġew utilizzati fondi mill-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali tal-Unjoni Ewropea (ERDF) bħala parti mill-proġett ERDF.PA.7.0091 Smiths Introduction of Sustainable Multi Intermodal Transport Hubs across Malta and Gozo?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant, skont l-informazzjoni miġbura mill-entitajiet, li l-ammont ta' fondi li ġew utilizzati mill-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali tal-Unjoni Ewropea (ERDF) bħala parti mill-proġett ERDF.PA.7.0091 Smiths Introduction of Sustainable Multi Intermodal Transport Hubs across Malta and Gozo huwa ta' €13,658,124.08.

Ħ'ATTARD – PROĠETT TAS-CENTRAL LINK

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-pjanti ġodda 'of the proposed junction upgrading and road widening to existing roads and construction of new schemed road' għal PA/09890/17?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li d-dokumenti mitluba tpoġġew fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-iskema ta' boroż ta' studju fil-qasam sportiv?

EVARIST BARTOLO (Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li kopja tal-iskema ta' boroż ta' studju mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

CARAVANS – LOKALITAJIET FEJN PERMESSI

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid fejn (liema lokalitajiet u areas fil-pajjiż) hu permess li dawk li għandhom caravans jistgħu jipparkjawhom u jieqfu bihom għal ħin twil inkluż matul il-lejl u li jkunu koperti bil-liġijiet Maltin?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li t-tagħrif għadu qed jinġabar.

SERVIZZ PUBBLIKU - IMPJEGATI LI MA BAQGĦUX FIL-KARIGA

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm-il impjegat taċ-Ċivil, minn grad 6 'il fuq, telaq mill-kariga għal raġunijiet li mhumiex trasferiment fl-istess grad jew irtirar, minn Marzu 2013 'il hawn?

JOSEPH MUSCAT (Prim Ministru): Ninsab infurmat li n-numru ta' impjegati li telqu mis-servizz pubbliku wara li rriżenjaw mill-pożizzjoni tagħhom fi grad 6 'il fuq minn Marzu 2013 'il hawn huwa ta' 14.

Dawn huma maqsuma hekk :

12-il persuna minn skala 1 sa skala 4 (in-numru jkopri l-Gvern kollu għaliex uffiċjali f'dawn l-iskali jinħatru mill-OPM).

2 persuni minn skala 5 sa skala 6 (in-numru jkopri l-OPM biss).

BIRKIRKARA – DWAL FI TRIQ NOTABILE, ARKATI TAL-AKWEDOTT U L-ĠNEJNA

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jara li Triq Notabile bejn Triq Ħal Qormi u Triq l-Indjana, fi Fleur-de-Lys, Birkirkara li ilha fi dlam ċappa għal ħafna ġranet, flimkien mal-arkati tal-akwedott u l-Ġnejna, jiġu mixgħula mill-ġdid mill-aktar fis?

OWEN BONNICI: Ninsab infurmat mill-Kunsill Lokali ta' Birkirkara li l-ilment imressaq mill-Onor.

Interpellant ġie mgħoddi lill-entità kkonċernata.

BIRKIRKARA: TRIQ IL-KNISJA L-QADIMA – KONTENITURI GĦALL-ISKART U TNEĦĦIJA TA' ĦAXIX ĦAŻIN

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jara li jiżdiedu d-dog bins u l-litter bins fit-traffic island tal-parking space ta' Triq il-Knisja l-Qadima faċċata ta' Triq Karm Zerafa, Birkirkara kif ukoll it-tindif ta' ħaxix ħażin li kiber mal-bankini fl-istess triq?

OWEN BONNICI: Ninsab infurmat mill-Kunsill Lokali ta' Birkirkara li t-talba għall-bins qiegħda tiġi evalwata mal-kuntratturi responsabbli.

Ninsab infurmat ukoll li l-qtugħ ta' ħaxix ħażin fiż-żona diġà sar.

Peress li mhux qed jintuża bexx, il-ħaxix jibqa' jikber u qed tkun problema biex wieħed imantnih fuq bażi regolari.

PROĠETTI TA' KOSTRUZZJONI – UŻU TAL-KANTUN

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru twieġeb il-mistoqsijiet parlamentari 8120 u 8289 u tgħid kemm intużaw soft stone (kantun) mill-Construction and Maintenance Unit u mid-Direttorat għall-Proġetti u Żvilupp minn Jannar 2018 sal-lum?

Fuq liema proġetti ntużaw u kemm intużaw soft stone (kantun) fuq kull proġett?

Tista' tgħid fuq kull proġett min kienet il-persuna li ordnat is-soft stone (kantun) u min kienet il-persuna li ċċertifikat li ntuża dan l-ammont?

JUSTYNE CARUANA (Ministru għal Għawdex): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li r-risposta għal din il-mistoqsija parlamentari tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

SKOLA PRIMARJA FIR-RABAT GĦAWDEX - TENDERS GĦAL XOGĦOL TA' SKAVAR U PILING

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid x'inhuma r-raġunijiet li ħarġu u għalqu t-tenders biex isir xogħol ta' skavar u piling u li dan ix-xogħol, skont it-tender li ħarġet, għandu jsir f'għaxar ġimgħat, jiġifieri fix-xhur ta' Lulju u Awwissu 2019, fuq il-post fejn hi ppjanata li ssir l-Iskola Primarja fir-Rabat Għawdex u dan minkejja li l-permessi meħtieġa min-naħa tal-PA għadhom ma ħarġux?

EVARIST BARTOLO: Ninsab infurmat li t-tender li qiegħed jirreferi għaliha l-Onor.

Interpellant ħarġet bi ftehim mad-Dipartiment tal-Kuntratti.

Dan sar minħabba l-urġenza li fir-Rabat Għawdex ikollna skola primarja ġdida fl-iqsar żmien possibbli.

Inserraħ ras l-Onor.

Interpellant li l-ebda xogħol mhu se jsir qabel mal-Fondazzjoni għall-Iskejjel t'Għada jkollha permess validu mill-Awtorità għall-Ippjanar.

ARKIVJI NAZZJONALI U LIBRERIJA TAL-VAJRINGA – TENDER GĦAL INTRUDER SYSTEM

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: B'referenza għat-tweġiba għall-mistoqsijiet parlamentari 9819 u 6166, jista' l-Ministru jgħid liema Ministeru qed jieħu ħsieb iħejji d-dokumenti tat-tender biex issir Intruder system ġewwa s-swali u l-kmamar tal-Arkivji Nazzjonali u l-Librerija tal-Vajringa?

EVARIST BARTOLO: Infurmat li l-bażi teknika tad-dokument qed tiġi kkordinata mill-Ministeru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali.

XEWKIJA GĦAWDEX: TRIQ IL-BIĊĊERIJA U TRIQ IL-PITKALIJA – PREŻENZA TA' FIRE ENGINE

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għall-Intern u Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jikkonferma jekk fil-ġurnata tat-Tnejn 13 ta' Mejju 2019 fil-ħin ta' filgħodu kienx hemm fire engine għal ammont konsiderevoli ta' ħin f'partijiet minn Triq il-Biċċerija u Triq il-Pitkalija fix-Xewkija Għawdex?

Jista' jgħid għalxiex intużat u min talab is-servizz ta' din il-fire engine dakinhar f'dawk il-ħinijiet?

MICHAEL FARRUGIA (Ministru għall-Intern u Sigurtà Nazzjonali): Nikkonferma li kien hemm fire engine fi Triq il-Biċċerija nhar it-Tnejn 13 ta' Mejju bejn l-10:35 sal-11:15 wara li daħlet telefonata li kien hemm demm tal-annimali mal-art u li dan seta' joħloq periklu għas-sewwieqa.

Il-membri tal-Protezzjoni Ċivili marru fuq il-post u neħħew id-demm permezz tal-ilma.

ĦONDOQ IR-RUMMIEN – SPEZZJONI MILL-UFFIĊJALI TAL-MINISTERU

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid x'inhuma r-raġunijiet li fit-8 ta' Frar 2019 saret spezzjoni mill-Uffiċjali tal-Ministeru għal Għawdex fin-niżla li twassal għall-Bajja ta' Ħondoq ir-Rummien?

Interpellant li l-uffiċjali tal-Ministeru għal Għawdex għaddejjin b'ħidma kontinwa madwar Għawdex kollu.

BIĊĊERIJA TA' GĦAWDEX – ĦRUĠ TA' DEMM FIT-TRIQ

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid x'inhuma r-raġunijiet li fil-ħin ta' filgħodu tal-ġurnata tat-Tnejn 13 ta' Mejju 2019 kien hemm ammonti kbar ta' demm imxerred mal-art, eżattament quddiem il-biċċerija ta' Għawdex u sa parti kbira minn Triq il-Pitkalija fix-Xewkija Għawdex?

Ta' xiex kien dan id-demm?

Tista' tgħid x'azzjonijiet ittieħdu biex dan id-demm jinġabar u tgħid ukoll kif inġabar biex ma jmurx fit-water table u fil-Wied ta' Żejta?

Tista' tgħid ukoll jekk l-uffiċjali tas-Sanità ġewx imsejħa fuq il-post?

Qiegħda ssir xi investigazzjoni min-naħa tal-Ministeru għal Għawdex fuq dan il-każ?

Interpellant li l-likwidu li għalih qed isir referenza ma kienx demm imma ilma tal-ħasil ta' wara l-qatla.

Dan il-likwidu jmur f`fosos differenti minn dak li jinġabar fih id-demm.

Id-demm tal-qatla jinġabar f`tank apposta li eventwalment jintbagħat Malta għall-inċinerazzjoni.

Fil-ġurnata msemmija, waħda mill-katusi li jilqgħu fiha l-ilma tal-ħasil instaddet b`konsegwenza li ħareġ ftit ilma tal-ħasil, liema katusa nfetħet immedjatament qabel ma kompla għaddej il-ħasil tal-biċċerija.

Għaldaqstant ma saret l-ebda investigazzjoni.

MINISTERU GĦALL-ENERĠIJA U IMMANIĠĠJAR TAL-ILMA - GĦARFIEN FUQ TRAFFIKAR TA' PERSUNI

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għall-Enerġija u Immaniġġjar tal-Ilma: B'referenza għar-rapport "Trafficking in Persons Report" maħruġ mill-US State Department 2019 jista' l-Ministru jgħid x'qed jagħmel il-Ministeru tiegħu biex iżid l-għarfien fuq it-traffikar ta' persuni f'pajjiżna?

JOE MIZZI (Ministru għall-Enerġija u Immaniġġjar tal-Ilma): Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 10649.

MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET EWROPEJ U UGWALJANZA - GĦARFIEN FUQ TRAFFIKAR TA' PERSUNI

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għall-Affarijiet Ewropej u Ugwaljanza: B'referenza għar-rapport "Trafficking in Persons Report" maħruġ mill-US State Department 2019, tista' l-Ministru tgħid x'qed jagħmel il-Ministeru tagħha biex iżid l-għarfien fuq it-traffikar ta' persuni f'pajjiżna?

HELENA DALLI (Ministru għall-Affarijiet Ewropej u Ugwaljanza): Nitlob lill-Onor.

Interpellant tirreferi għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari 10649.

MINISTERU GĦALL-FINANZI - GĦARFIEN FUQ TRAFFIKAR TA' PERSUNI

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għall-Finanzi: B'referenza għar-rapport "Trafficking in Persons Report" maħruġ mill-US State Department 2019 jista' l-Ministru jgħid x'qed jagħmel il-Ministeru tiegħu biex iżid l-għarfien fuq it-traffikar ta' persuni f'pajjiżna?

EDWARD SCICLUNA (Ministru għall-Finanzi): Nitlob lill-Onor.

Interpellant biex tirreferi għat-tweġiba mogħtija fil-mistoqsija parlamentari 10649.

MINISTERU GĦAT-TURIŻMU - GĦARFIEN FUQ TRAFFIKAR TA' PERSUNI

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għat-Turiżmu: B'referenza għar-rapport "Trafficking in Persons Report" maħruġ mill-US State Department 2019, jista' l-Ministru jgħid x'qed jagħmel il-Ministeru tiegħu biex iżid l-għarfien fuq it-traffikar ta' persuni f'pajjiżna?

KONRAD MIZZI (Ministru għat-Turiżmu): Nirreferi lill-Onor.

MINISTERU GĦALL-INTERN U SIGURTÀ NAZZJONALI - GĦARFIEN FUQ TRAFFIKAR TA' PERSUNI

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għall-Intern u Sigurtà Nazzjonali: B'referenza għar-rapport "Trafficking in Persons Report" maħruġ mill-US State Department 2019, jista' l-Ministru jgħid x'qed jagħmel il-Ministeru tiegħu biex iżid l-għarfien fuq it-traffikar ta' persuni f'pajjiżna?

MICHAEL FARRUGIA: Nitlob lill-Onor.

Interpellant sabiex tirreferi għat-tweġiba li ngħatat għall-mistoqsija parlamentari 10649.

MINISTERU GĦALL-ĠUSTIZZJA, KULTURA U GVERN LOKALI - GĦARFIEN FUQ TRAFFIKAR TA' PERSUNI

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: B'referenza għar-rapport "Trafficking in Persons Report" maħruġ mill-US State Department 2019, jista' l-Ministru jgħid x'qed jagħmel il-Ministeru tiegħu biex iżid l-għarfien fuq it-traffikar ta' persuni f'pajjiżna?

OWEN BONNICI: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li ngħatat għall-mistoqsija parlamentari 10649.

IL-MIŻIEB - ĦRUQ FIL-MASĠAR

L-ONOR.

ROBERT CUTAJAR staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jgħid x'kienet ir-raġuni tal-ħruq li ġarrbu parti kbira mis-siġar li jinsabu fil-masġar tal-Miżieb fi tmiem il-ġimgħa li għaddiet?

Jista' jikkwantifika kemm kien l-ammont ta' siġar li nħarqu fl-istess post?

JOSÈ HERRERA (Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-Ministeru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima diġà ħa l-inizjattiva u għamel diversi spezzjonijiet kif ukoll analiżi dettaljata tan-nirien li ħakmu l-Miżieb.

Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-investigazzjonijiet qegħdin jitmexxew mill-Pulizija u l-Protezzjoni Ċivili.

Mill-analiżi li għamlet AmbjentMalta u l-ERA, qed jiġi kkalkulat li madwar 15-il ettaru ta' art b'siġar tal-Prinjol, Ewkaliptus, Acacia u Żebbuġ inħarqu f'dan l-inċident.

Qed jiġi stmat li madwar 4,600 siġra nqerdu fin-nirien li ħakem il-Miżieb bejn is-Sibt 22 u Ħadd 23 ta' Ġunju.

GĦAWDEX - UFFIĊĊJU TAL-AWTORITÀ GĦALL-KOMPETIZZJONI U L-AFFARIJIET TAL-KONSUMATUR

L-ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għal Għawdex: B'referenza għall-ftuħ f'Għawdex tal-uffiċċju tal-Awtorità għall-Kompetizzzjoni u l-Affarijiet tal-Konsumatur, tista' l-Ministru tgħid kemm, fil-preżent, hu n-numru tal-impjegati f'dan l-Uffiċċju?

Tista tgħid x'inhuma l-gradi ta' dawn l-impjegati u tgħid kemm minnhom kienu jaħdmu fl-Uffiċċju tal-Awtorità f'Malta?

Interpellant li għandu jirreferi din il-mistoqsija parlamentari lill-Ministru kkonċernat.

ESTIMI FINANZJARJI SUPPLIMENTARI 2018 – VOT 39: MINISTERU GĦAL GĦAWDEX - CONTRACTUAL SERVICES

L-ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għal Għawdex: B'referenza għall-Estimi Finanzjarji Supplimentari għas-sena 2018, fejn fuq il-Vot 39, Ministeru għal Għawdex, Operational and Maintenance Expenses - Item 30 ġew ivvutati €420,000 addizzjonali għal Contractual Services, tista' l-Ministru tgħid x'kienu dawn is-servizzi li wasslu biex ikun hemm bżonn ta' din iż-żieda?

Interpellant li ż-żieda fl-ispiża kienet dovuta għal ingaġġar tas-security services, kemm fil-binja tal-Ministeru kif ukoll f'bini ieħor tal-Ministeru, servizzi ta' cleaners, servizzi relatati ma' skart organiku tal-annimali (slurry) u fuq konsulenza dwar riformi fil-Gozo Channel Operations Limited.

DĦUL MILL-ECO-TAX TAT-TURIŻMU

L-ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Finanzi: Tista' l-Ministru tgħid kemm kien l-ammont ta' flus li ddaħlu mill-eco-tax tat-turiżmu għas-snin 2016, 2017, 2018 u sa meta tiġi mwieġba din il-mistoqsija għas-sena 2019 (separatament)?

Tista' tagħti rendikont fejn ġew investiti dawn il-finanzi?

EDWARD SCICLUNA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li rigward l-ewwel parti tal-mistoqsija, l-informazzjoni tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

Rigward it-tieni parti tal-mistoqsija, nitlob lill-Onor.

Interpellant biex jirreferi l-mistoqsija lill-Ministru kkonċernat.

BAJJA TAL-GĦADIRA – ZEBRA CROSSING FIL-PROMENADE

L-ONOR.

ROBERT CUTAJAR staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jara li ż-zebra crossing li tinsab f'nofs il-promenade tal-Bajja tal-Għadira (ritratt tagħha qed jingħata separatament) (anness fl-aħħar tad-dokument) issirilha l-manutenzjoni meħtieġa sabiex jitneħħa l-periklu li qed joħloq il-fatt li d-dawl tagħha qed ikun mitfi u li allura jfisser li din mhix tiffunzjona?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li skont ma jien informat mill-Awtorità tat-Trasport, li nhar il-25 ta' Ġunju 2019 daħal rapport għand Transport Malta dwar din iz-zebra crossing.

Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-għada, is-26 ta' Ġunju, saret it-tiswija meħtieġa biex id-dawl jinxtegħel matul il-lejl.

Il-ħsara fuq din l-msemmija Belisha lights ma kenitx ikkawżata minħabba nuqqas ta' manutenzjoni iżda għax ġarrbet xi ħsarat oħra.

RABAT GĦAWDEX – BINI TA' SKOLA PRIMARJA ĠDIDA - TENDER

L-ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: B'referenza għat-tender biex isir xogħol ta' skavar u xogħol ieħor ta' piles fis-sit fejn hemm ippjanat li tinbena l-iskola primarja l-ġdida fir-Rabat Għawdex, jista' l-Ministru jgħid liema entità kienet ippreparat l-ispecifications tad-tender li kienet ħarġet u wara ġiet irtirata?

Jista' jagħti r-raġuni għaliex it-testijiet fuq il-blat li hemm taħt dan is-sit saru wara u mhux qabel ġiet ippubblikata t-tender oriġinali?

EVARIST BARTOLO: Infurmat li l-ispeċifikazzjonijiet tat-tender li qed jirreferi għaliha l-Onor.

Interpellant ġew ippreparati mid-ditta tal-perit konsulent tal-Fondazzjoni għall-Iskejjel t'Għada.

Għal aktar informazzjoni nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġibiet li ngħataw għall-mistoqsijiet parlamentari 10092 u 10467.

MINISTRU GĦAT-TURIŻMU - ŻJARAT F'DUBAI

L-ONOR.

SIMON BUSUTTIL staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 10411 u jipprovdi l-informazzjoni mitluba u ċjoè: Peress li fil-mistoqsija parlamentari 10194 il-Ministru ammetta li żar Dubaj fi Frar tal-2016 iżda bi żvista ma weġibx għall-parti l-oħra tal-mistoqsija u ċjoè:

a. id-dati eżatti taż-żjara;

b. l-iskop taż-żjara;

c. jekk kienx akkumpanjat minn uffiċjali pubbliċi jew person/s of trust u minn min;

d. jekk kienx preżenti ċ-Chief of Staff tal-Prim Ministru; u

e. l-ispiża li ntefqet waqt din iż-żjara,

jista' l-Ministru jwieġeb dawn il-mistoqsijiet?

KONRAD MIZZI: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 26832 tal-Leġiżlatura l-oħra.

LSE – TQANDIL SKONT IL-JOB DESCRIPTION

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-piż massimu li għandhom iqandlu l-LSEs, skont il-job description il-ġdid hux se jkun dak ta' 27kg?

Jekk iva, jista' jgħid mil-liema studju ħareġ dan il-piż ta' 27kg?

EVARIST BARTOLO: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-piż indikat huwa wieħed approvat mill-OHSA.

Tajjeb li wieħed jinnota li l-iskejjel u ċ-ċentri ta' riżorsi li għandhom każijiet li huma Profound and Multiple Learning Disabilities (PMLD), illum kollha għandhom apparat apposta biex l-LSEs ma jqandlux u x-xogħol tagħhom ikun iffaċilitat.

IL-MOSTA: MANUTENZJONI FUQ TAPPIERA QRIB IL-KAPPELLA TAL-ISPERANZA

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru għall-Enerġija u Immaniġġjar tal-Ilma: Jista' l-Ministru jara li l-Water Services Corporation jieħdu l-passi meħtieġa sabiex tappiera ta' drenaġġ quddiem il-Kappella tal-Isperanza fil-Mosta jsirilha xogħol ta' manutenzjoni sabiex il-konkos imkisser madwarha jkun irranġat għaliex fil-preżent qed jinħoloq periklu għal min isuq mutur jew rota?

JOE MIZZI: Ninsab infurmat li t-tappiera tad-drenaġġ ġiet imsewwija fil-25 ta' Ġunju.

Manutenzjoni ulterjuri u bidla sħiħa tat-tappiera għandhom isiru fil-jiem li ġejjin.

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jieħu l-passi neċessarji sabiex l-individwu li d-dettalji dwaru qed jingħataw separatament jingħata l-pensjoni ta' Diċembru 2018?

MICHAEL FALZON (Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-persuna msemmija minnu, kull xahar jirċievi l-pagamenti tal-pensjoni fil-kont bankarju tiegħu.

Dak li qiegħed jirreferi għalih l-Onor.

Interpellant huwa l-bonus tal-aħħar tas-sena.

Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li minħabba l-fatt li l-persuna msemmija minnu għadha f'impjieg, id-Dipartiment tas-Sigurtà Soċjali ma jħallasx tali bonus sakemm l-individwu jipprovdi l-informazzjoni meħtieġa mingħand min iħaddmu.

Issa li waslet din l-informazzjoni għand id-Dipatiment, inħadmu l-arretrati dovuti u ser ikunu qed jitħallsu lill-individwu mal-pagament li jmiss.

Minbarra l-parti tal-bonus ta' Diċembru 2018, ser ikun qiegħed jitħallas ukoll il-parti tal-bonus ta' Ġunju 2019.

IL-MELLIEĦA: TRIQ IL-MARFA - TARMAK

L-ONOR.

ROBERT CUTAJAR staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid x'kienet ir-raġuni li parti minn Triq il-Marfa fil-Mellieħa, li għadha kif ingħatat wiċċ ġdid bit-tarmak f'Mejju li għadda, parti minnha spiċċat reġgħet inqalgħet ftit tal-jiem ilu?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li b'sodisfazzjon ninnota li l-Oppożizzjoni qed tkompli tirrealizza l-bżonn li ninvestu bi sħiħ fit-titjib tat-toroq, wara li għal għexieren ta' snin ma sarux l-interventi meħtieġa biex din l-infrastruttura tibqa' tlaħħaq mal-ħtieġijiet u l-aspirazzjonijiet tal-familji u n-negozji Maltin, waqt li ssostni b'mod sħiħ il-progress ekonomiku u soċjali tal-pajjiż.

Ninnutaw ukoll li l-istess Oppożizzjoni, madwar minn sena ilu, ivvutat "bil-qalb" kontra t-twaqqif ta' Infrastructure Malta, hekk kif ammetta l-istess interpellant f'din l-istess Kamra, fil-ġimgħat li għaddew.

Nifirħu lill-Oppożizzjoni li issa qed tieħu interess fil-ħidma ta' din l-aġenzija, u taqbel li din l-aġenzija hija strumentali biex pajjiżna jkollu infrastruttura aħjar.

Dan l-impenn qed jitwettaq permezz ta' pjan ta' ħidma b'investiment bla preċedent biex fis-snin li ġejjin inkomplu ntejbu l-kwalità, l-effiċjenza u s-sigurtà tal-infrastruttura tat-toroq f'Malta u Għawdex.

Dan il-pjan qed jiġi mwettaq b'mod gradwali, iżda mingħajr telf ta' ħin, sabiex nilħqu din il-mira mill-aktar fis.

F'Jannar li għadda, Infrastructure Malta bdiet tibni mill-ġdid 31 minn fost l-ewwel 120 mil-lista tat-toroq residenzjali li ser tkun qed tibni mill-ġdid din is-sena.

Ħafna minn dawn it-toroq diġà tlestew jew waslu fl-aħħar xogħlijiet, u warajhom beda x-xogħol f'toroq oħrajn.

Fl-istess waqt, bħalissa qed jiġu aġġudikati l-offerti mitfugħa fit-tieni sejħa għall-offerti sabiex aktar tard din is-sena jibda l-bini mill-ġdid ta' madwar 170 triq oħra.

Fost it-toroq li jinsabu fl-aħħar fażijiet biex jinbnew mill-ġdid hemm Triq il-Marfa, bejn il-Mellieħa u l-Għadira.

Għal snin twal, din it-triq tħalliet bla ebda manutenzjoni, bil-konsegwenza li fiha żviluppaw diversi ħsarat.

F'din it-triq, minbarra li nbniet mill-ġdid il-karreġġjata tal-karozzi, Infrastructure Malta tejbet is-sistemi tal-ilqugħ tal-ilma tax-xita, bniet bankini ġodda fejn qabel ma kienx hemm, u f'xi postijiet għamlet bankini aktar wiesgħa minn dawk eżistenti, għal aktar aċċessibilità, fost diversi xogħlijiet oħra.

Fil-ġimgħat li għaddew, f'nofs din it-triq, saret ukoll waqfa għall-karozzi tal-linja b'wiċċ ta' materjal tal-konkos rinforzat, sabiex dawn il-vetturi tqal ma jagħmlux ħsara lil wiċċ it-triq meta jieqfu biex iniżżlu jew itellgħu il-passiġġieri.

B'hekk, it-triq tkun tista' sservi aktar fit-tul.

Fix-xhur li ġejjin, malli jitlestew xogħlijiet ta' restawr tal-kmamar storiċi tal-pellegrini biswit is-Santwarju tal-Madonna li għaddej bħalissa minn entità oħra, Infrastructure Malta tkun tista' tkompli l-bini mill-ġdid tat-tarf ta' Triq il-Marfa, fejn jinsabu dawn l-istess kmamar.

Persuni li jkollhom diffikultajiet jew suġġerimenti dwar xi infrastruttura relatata mat-toroq li tagħhom hija responsabbli Infrastruttura Malta, jew xi xogħlijiet li jkunu għaddejjin f'dawn l-istess toroq, jistgħu jitkellmu mal-istess aġenzija b'mod dirett billi jċemplu fuq 23341000, jibagħtu email fuq info.im@infrastructuremalta.com jew jagħmlu kuntatt permezz ta' Facebook fuq il-paġna "Infrastructure Malta".

IL-MOSTA: TRIQ IL-KOSTITUZZJONI - SINJALI TAL-PARKING

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jieħu l-passi neċessarji sabiex fi Triq il-Kostituzzjoni fil-Mosta jsiru s-sinjali tal-parking?

IAN BORG: Infrastructure Malta għaddejja bit-twettiq tal-investiment nazzjonali bla preċedent ta' aktar minn €700 miljun sabiex ittejjeb l-effiċjenza, il-kwalità, is-sigurtà u s-sostenibilità tal-infrastruttura tat-toroq f'pajjiżna.

Bħalissa għaddej ġmielu x-xogħol ta' bini mill-ġdid ta' madwar 120 triq residenzjali f'ħafna lokalitajiet differenti li se jsiru din is-sena bħala parti minn dan l-investiment.

Qed jiġu aġġudikati wkoll is-sejħiet għall-offerti għal kuntratt ieħor li permezz tiegħu Infrastructure Malta se tkun qed tibda tibni mill-ġdid 170 triq residenzjali oħra aktar tard din is-sena.

Fl-istess ħin, l-aġenzija qed tagħmel xogħlijiet ta' manutenzjoni kontinwa u ta' tiswijiet ta' tabelli, crash barriers, żebgħa tat-triq u tiswijiet tal-asfalt, kif ukoll qed twettaq programm ta' manutenzjoni u tiswijiet ta' ħafna toroq oħrajn li jkunu jeħtieġu li jsirilhom intervent urġenti sakemm jasal il-waqt biex dawn ukoll jinbnew mill-ġdid.

Ninforma lill-Onor.

Interpellant li skont ma jien infurmat minn Infrastructure Malta, fost it-toroq li sarilhom intervent simili fil-ġimgħat li għaddew kien hemm Triq il-Kostituzzjoni fil-Mosta, waqt li hemm ippjanat li jsiru interventi oħrajn fiż-żmien li ġej.

Sadattant, ix-xogħlijiet indikati biex isiru s-sinjali jinsabu fil-pjan ta' Infrastructure Malta għall-jiem li ġejjin.

Persuni li jkollhom diffikultajiet jew suġġerimenti dwar xi infrastruttura relatata mat-toroq li tagħhom hija responsabbli Infrastructure Malta, jew xi xogħlijiet li jkunu għaddejjin f'dawn l-istess toroq, jistgħu jitkellmu mal-istess aġenzija b'mod dirett billi jċemplu fuq 23341000, jibagħtu email fuq info.im@infrastructuremalta.com jew jagħmlu kuntatt permezz ta' Facebook fuq il-paġna "Infrastructure Malta"

Ritratt marbut ma' mistoqsija parlamentari numru 10705