DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

L-Erbgħa, 3 ta' April 2019

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

L-Erbgħa, 3 ta' April 2019

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fis-Sala tal-Parlament,

L-Erbgħa, 3 ta' April 2019

Il-Minuti tas-Seduta Nru 214, li saret fit-2 ta' April 2019, ġew ikkonfermati.

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI

MINISTERU GĦALL-ENERĠIJA U L-IMMANIĠĠJAR TAL-ILMA - GRIEVANCES BOARDS

L-ONOR.

Karol Aquilina) staqsa lill-Ministru għall-Enerġija u l-Immaniġġjar tal-Ilma: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsijiet parlamentari 8310 u 8853 u ċjoè jista' jgħid, mis-sena 2013 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari, liema kienu l-Grievances Boards li twaqqfu fi ħdan il-Ministeru għall-Enerġija u l-Immaniġġjar tal-Ilma u fi ħdan l-entitajiet kollha li jaqgħu taħtu?

Jista' jgħid min kienu l-membri ta' kull wieħed mill-imsemmija bordijiet u x'remunerazzjoni rċevew l-imsemmija membri?

Jista' jgħid kemm tressqu każijiet quddiem kull bord u x'kienet id-deċiżjoni li ngħatat dwar kull każ li kellu quddiemu l-istess bord u dan mingħajr ma jindika l-isem u d-dettalji tal-persuni involuti?

Jista' jgħid x'kien l-ammont li tħallas bħala kumpens dwar kull każ li tressaq quddiem l-imsemmija bordijiet?

JOE MIZZI (Ministru għall-Enerġija u l-Immaniġġar tal-Ilma): Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferi għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 8890.

L-ISPEAKER (Onor. Anġlu Farrugia): L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Nirreferi lill-Ministru għall-aħbar li ħarġet ftit tal-jiem ilu fejn ġie mħabbar li l-Kummissjoni Ewropea approvat funding ta' €74 miljun fejn jidħol l-investiment li hemm bżonn isir fil-kwalità tal-ilma f'Malta.

Jista' jekk jogħġbu jagħti aktar informazzjoni dwar x'inhu dan l-investiment u kif ir-residenti se jgawdu minn dan l-investiment li se jsir fil-kwalità tal-ilma tax-xorb?

L-ISPEAKER: Il-Ministru Joe Mizzi.

JOE MIZZI: Il-Kummissjoni Ewropea approvat kważi €74 miljun biex jitjieb il-livell tal-ilma tax-xorb fil-gżejjer Maltin.

Il-Kummissjoni Ewropea qalet li permezz tal-proġetti li qed twettaq il-Korporazzjoni għas-Servizzi tal-Ilma se tissaħħaħ ukoll is-sigurtà tal-ilma f'pajjiżna kif ukoll l-effiċjenza fl-użu tal-ilma tal-pjan.

Qed ngħid hekk għax dan il-proġett li ġie approvat mill-Kummissjoni Ewropea mhux biss se jwassal għal titjib drastiku fil-konservazzjoni tal-ilma tal-pjan imma se jwassal ukoll għall-użu tal-enerġija b'mod iktar effiċjenti.

Fuq kollox, kif diġà għedt, se titjieb ukoll il-kwalità tal-ilma fid-djar kollha Maltin u Għawdxin.

Dan il-proġett se jagħmel revoluzzjoni sħiħa fil-mod ta' kif se nipproduċu u nqassmu l-ilma f'pajjiżna.

Wieħed jista' jsemmi l-impjanti tar-reverse osmosis f'Malta.

Minkejja li qegħdin jipproduċu iktar ilma, qed ikun hemm inqas użu ta' enerġija.

Din hija xi ħaġa li tgħinna nilħqu t-targets fejn tidħol l-effiċjenza ta' enerġija.

Fl-istess waqt nista' ngħid li l-użu tal-ilma tal-pjan se jonqos b'erba' miljun litru ilma fis-sena.

Mela, filwaqt li se nipproduċu iktar ilma u l-użu tal-enerġija se jonqos, se nkunu wkoll indirettament qegħdin nipproteġu l-ilma tal-pjan għaliex se ntellgħu inqas ilma mill-pjan.

Il-Korporazzjoni diġà bdiet tibni l-impjant il-ġdid tar-reverse osmosis f'Għawdex b'kapaċità li jipproduċi disa' miljun litru kuljum u dan se jassigura provvista ta' ilma ta' kwalità tajba għall-Għawdxin.

Issa l-Għawdxin mhux se jibqgħu jiddependu mill-ilma li jiġi minn Malta permezz tal-pipe imma se jkunu indipendenti u allura jkollhom iktar sigurtà.

Apparti dan, diġà qed titħaffer mina minn Pembroke għal Ta' Qali b'investiment ta' €33 miljun biex tkompli titjieb il-kwalità tal-ilma.

Illum l-ilma li jiġi ġġenerat mir-reverse osmosis ta' Pembroke jiġi ppumpjat lejn il-ġibjun ta' Ta' Qali.

Din il-mina se tkun magħmula b'tali mod li mhux se jkun hemm bżonn enerġija biex tiddistribwixxi l-ilma għax dan se jimxi by gravity.

Jiġifieri anke minn hemm se niffrankaw l-enerġija.

Aħna qed nieħdu bis-serjetà kull ħaġa li nagħmlu fejn tidħol l-effiċjenza fl-użu tal-enerġija għax inqas ma tuża enerġija inqas ikollok tinġis.

Fejn tidħol l-effiċjenza fl-enerġija qegħdin nilħqu l-miri fl-obbligi tagħna, allura qegħdin naraw li nkunu ħolistiċi fejn jidħol l-ilma u fejn tidħol l-enerġija.

L-ISPEAKER: L-Onor.

BEPPE FENECH ADAMI: Jiena nifhem li wieħed mill-klijenti ewlenin tal-Enemed hija l-Air Malta.

Jista jekk jogħġbu l-Ministru jikkonferma jekk l-Air Malta, li ftit tal-ġranet ilu ħabbret surplus, għandhiex kontijiet pendenti li jlaħħqu viċin l-€20 miljun mal-Enemed?

Jista' jikkonferma wkoll li kien hemm repayment agreement bejn l-Air Malta u l-Enemed u dan ma ġiex onorat ripetutament mill-Air Malta?

Jista' jgħidilna jekk l-Enemed hijiex qiegħda tikkontempla azzjoni kontra l-Air Malta biex tiġbor il-flus dovuti lilha?

L-ISPEAKER: Il-Ministru Joe Mizzi.

JOE MIZZI: L-Enemed għandha ħafna klijenti u ovvjament informazzjoni bħal din hija sensittiva fejn jidħol negozju.

Apparti li m'għandix din l-informazzjoni, din hija xi ħaġa ta' natura kunfidenzjali fejn jidħol kummerċ u allura l-informazzjoni ma tistax tingħata.

L-ISPEAKER: L-Onor.

ALEX MUSCAT: Hemm xi ħsieb li l-Enemed tagħmel upgrading tal-ħażna tal-fuel li għandha fl-ajruport.

Kif beħsiebha tagħmel dan it-tibdil?

L-ISPEAKER: Il-Ministru Joe Mizzi.

JOE MIZZI: L-aħħar darba għamilt referenza dwar l-impjant ta' Birżebbuġa fejn hemm il-ħażna tal-Enemed li wasal biex jagħlaq.

Sal-aħħar ta' din is-sena nkunu lestejna l-proġett li qegħdin nagħmlu f'Ħas-Saptan li se jkun state of the art.

Aħna dejjem nagħtu priorità lis-sigurtà u l-effiċjenza tal-enerġija u huwa għalhekk li qed nużaw teknoloġiji state of the art kull fejn qegħdin nagħmlu dawn it-tip ta' proġetti.

Aħna x-xogħol qegħdin nagħmluh bi pjan u qegħdin norbtu kollox ħolistikament.

In parallel ma' dan il-proġett ta' Birżebbuġa qed nagħmlu wkoll it-tankijiet tal-aviation fuel għall-ħażna tal-Jet A1.

It-tankijiet il-ġodda qegħdin jinbnew fl-istess sit fejn sa ftit żmien ilu kien hemm tankijiet ta' żmien l-Ingliżi.

Dawn qed jinbnew bil-permessi kollha meħtieġa u wara l-istudji kollha neċessarji li saru, inkluż il-health and safety li huma konformi mal-Control of Major Accident Hazards Regulations (COMAH) u anke s-Seveso 2.

Fejn għandu x'jaqsam ma' rwejjaħ saru studji u rriżulta li l-ajruplani li jużaw l-A1 li jiġi maħżun hemmhekk iħallu riħa waqt it-tlugħ u l-inżul ħafna iktar minn dawn it-tankijiet fejn jiġi maħżun dan it-tip ta' fuel.

Biex inserraħ moħħ kulħadd tajjeb ngħid ukoll li saru konsultazzjonijiet pubbliċi fejn il-kunsilli lokali tan-naħa t'isfel ta' Malta kollha kienu mitlubin jagħmlu l-kummenti u l-oġġezzjonijiet tagħhom u anke l-pubbliku kien imħeġġeġ jagħmel dan fuq is-sit tal-Planning Authority.

Nista' ngħid li dan sar skont il-liġi u kien hemm żmien biżżejjed biex wieħed seta' jara l-pjanti fid-dettall flimkien mal-istudju.

Tajjeb ngħid ukoll li kien hemm min kien preokkupat li dan jista' jkun qiegħed qrib in-nies.

Fil-fatt f'dan ir-rigward jiena rajt xi ritratti mis-satelliti fejn kienu mmarkawli fejn kienu qegħdin u jirriżulta li hemmhekk se jkun hemm holding down area li dak li jkun jaħsibha li hemmhekk ġejjin it-tankijiet.

Fil-fatt it-tankijiet il-ġodda li qegħdin jinbnew se jkunu 40 metru aktar 'il bogħod minn fejn kien hemm it-tankijiet li kienu ġew żarmati.

Jiġifieri mhux talli mhux se jkunu fis-site eżatt fejn kien hemm it-tankijiet l-antiki, imma se jkunu 40 metru iktar 'il bogħod.

Skont l-istandards ta' Seveso 2 hemmhekk huwa safe ħafna u anke mir-rapport joħroġ ċar li jekk ikun hemm inċident, ir-residenti ma jkunu qatt fil-periklu.

Kif għedt fil-bidu, importanti ngħid ukoll li t-teknoloġija li qed tintuża għal din il-ħażna hija state of the art.

Fil-fatt lanqas f'Heathrow Airport m'hemm sistema komputerizzata bħal din li tagħmel monitoraġġ kontinwu tal-proċess biex mal-iċken riskju ta' tixrid ta' fuel kif ukoll f'każ li jiġri xi ħaġa jsir shutdown awtomatikament tal-impjant kollu filwaqt li tidħol fis-seħħ proċedura awtomatika ta' emerġenza.

Irrid inserraħ ras in-nies ta' dawk l-akkwati li l-proġett il-ġdid huwa iktar sikur mit-tagħmir tal-ħażna li konna nużaw qabel.

Sur President, aħna qed naraw li l-affarijiet isiru bl-aktar teknoloġija moderna kemm mill-aspett ta' effiċjenza u anke mill-aspett ta' sigurtà, u dan mhux f'dan il-proġett biss.

Fejn jidħlu sigurtà u effiċjenza wieħed jista' jara li hemm pjanijiet serji speċjalment fejn tidħol l-enerġija u l-ilma.

F'kull qasam qegħdin naraw li ndaħħlu l-prinċipju li jkun hemm is-sostenibbiltà biex nieħdu ħsieb l-ambjent tagħna.

L-ISPEAKER: L-Onor.

GODFREY FARRUGIA: Bi pjaċir ninnota li qed issir protezzjoni tal-ilma tal-pjan u li se jkun hemm użu tal-enerġija b'mod aktar effiċjenti fl-impjanti tar-reverse osmosis.

Nixtieq nagħmel żewġ domandi, waħda hija teknika u l-oħra iktar biex inserraħ ras il-poplu.

Permezz tar-reverse osmosis nipproduċu ilma msaffi mill-baħar.

Kemm qegħdin nużaw mill-output ta' kull makna?

Qed nistaqsi dan għax il-Ministru qal se nżidu oħra Għawdex.

Kellna għalfejn inżidu dik ta' Għawdex jekk l-output tat-tlieta l-oħra kien suffiċjenti?

Nixtieq nistaqsi wkoll xi prekawzjonijiet qegħdin jittieħdu min-naħa ta' dipartimenti oħrajn biex l-ilma li jieħdu dawn l-impjanti tar-reverse osmosis ma jkunx imniġġes.

B'mod partikolari qed nirreferi għall-kontaminazzjoni mid-drenaġġ li hija xi ħaġa frekwenti.

Il-baħar fuq in-naħa tas-Siġġiewi qed ikun kontaminat bid-drenaġġ li joħroġ mill-boathouses t'hemmhekk li huma qrib l-impjant tar-reverse osmosis.

X'qed isir min-naħa tad-Dipartiment biex dan jiġi salvagwardat?

L-ISPEAKER: Il-Ministru Joe Mizzi.

JOE MIZZI: Nirringrazzjak.

Rigward il-produzzjoni tal-ilma, bħalissa għandna ċertu persentaġġ li jiġi mir-reverse osmosis u persentaġġ ieħor mill-aquifer.

Il-persentaġġ mill-aquifer safejn naf jien kien ta' madwar 60%.

Meta tieħu inqas ilma mill-aquifer tkun qed ittejjeb l-istess aquifer.

Barra minn hekk, tajjeb li ngħid ukoll li l-ilma li nippurifikaw mid-drenaġġ qabel konna narmuh il-baħar.

Illum ma narmuhx il-baħar.

Illum nippurifikawh u nagħtu ammont sostanzjali minnu għall-argikultura.

Minnu nnifsu hemmhekk qed jiġi ppumpjat inqas mill-aquifer u allura qed nifrankaw ukoll.

Wara kollox, il-kwalità tal-ilma mill-polishing plant, in-new water, huwa ta' kwalità tajba ħafna għall-agrikultura u dan qaluh anke l-bdiewa.

Hemmhekk hemm domanda kbira.

F'ċerti żoni bħall-Mellieħa għandna problema minħabba li d-domanda hija ikbar mid-drenaġġ li jidħol.

Wieħed irid jistudja x'se jagħmel biex jilħaq ċerti żoni oħra, imma meta saru l-istudji ppjanajna d-distribuzzjoni skont fejn l-iktar li hemm bżonn ilma għall-agrikultura.

Hemmhekk urejna biċ-ċar li l-impjant qed neħduh bis-serjetà ħafna.

Rigward Għawdex, hemmhekk ħafna mill-ilma jitla' mill-pjan.

Issa permezz ta' din ir-reverse osmosis dan mhux se jibqa' jittella' iktar għax se jkollna kapaċità aktar minn biżżejjed għal Għawdex.

Anke hemmhekk, mingħajr ma daqqejna trombi wrejna kemm veru qegħdin nieħdu ħsieb l-ilma tal-pjan.

Mhux hekk biss, imma qed naraw li jkun sostenibbli.

Fil-fatt qabel konna nitilfu 'l fuq minn 90% tal-enerġija, imma grazzi għal din it-teknoloġija li għamilna, ftit li xejn qed jiġi mitluf minnha.

Bħala pajjiż aħna avvanzati ħafna f'dan il-qasam.

Rigward it-tniġġis naċċerta lill-Onor.

Interpellant li t-tesijiet isiru kuljum u mhux wieħed.

Aħna anke l-inqas dubju nieħdu bis-serjetà.

S'issa ma kellniex problemi minn dawn, però naċċerta lill-Onor.

Interpellant li jsiru diversi testijiet ta' kuljum.

Irrid ngħid ukoll li sfortunatament hemm ċerti żoni f'pajjiżna fejn it-togħma tal-ilma mhijiex pjaċevoli.

Dak li jkun ma jeħux pjeċir juża l-ilma tal-vit meta huwa tajjeb.

B'din is-sistema li se nagħmlu anke l-kwalità u t-togħma se tkun tajba.

L-ISPEAKER: L-Onor.

ALEX MUSCAT: Sur President, fix-xhur li għaddew il-Ministru informa lill-Kamra li kien qed jaħdem fuq il-possibbiltà ta' pipeline tal-gass li jgħaqqadna mal-Italja.

Jista' l-Ministru jgħid jekk dan il-pjan għadux fis-seħħ?

Jista' l-Ministru jaġġorna lill-Kamra fejn wasalna fuq dan il-proġett?

L-ISPEAKER: Il-Ministru Joe Mizzi.

JOE MIZZI: Sur President, jiddispjaċini ngħid li inkonnessjoni ma' dan il-pipeline tal-gass tlifna persuna minn Sqallija li kienet kapaċissima fl-ekoloġija.

Sfortunatament dan kien wieħed mill-vittmi fl-inċident tal-ajru fl-Etjopja.

Jiddispjaċini.

Dan kien wieħed li jieħu ħsieb l-affarijiet kulturali ġewwa Sqallija.

Kien l-Assessore, u bħala Ministru kontinwament kien ikolli kuntatti miegħu biex naraw l-istudji fuq il-baħar u l-art.

Kien kapaċissimu, kien wieħed li jħobb lil pajjiżna u kien jaf dak li għandna f'pajjiżna u anke x'hemm fil-baħar.

Sqallija wkoll tiflet lil din il-persuna u ma nafx kemm se jsibu wieħed bħalu li kien kapaċissimu fejn tidħol l-ekoloġija.

Sur President, tajjeb li ngħid li s'issa, fejn jidħlu l-istudji ambjentali kif ukoll studji tekniċi għall-ħruġ ta' permessi f'Malta u fl-Italja biex fuqhom jitfassal dan it-tender ta' xogħlijiet imxew skont il-pjan.

Fil-fatt tlestiet l-ewwel fażi tal-istħarriġ marittimu fejn saret analiżi ġeofiżika u anke ġeoteknika tar-rotta 'l barra mix-xtajta b'tul ta' 150 kilometru.

Sal-aħħar ta' dan ix-xahar mistenni li jitlesta l-istħarriġ ġeofiżiku qrib il-kosta ta' Delimara u ta' Gela fi Sqallija.

Nista' ngħid li bdiet wkoll l-analiżi ta' kampjuni fil-laboratorju biex jiġu analizzati rapporti ta' wara l-istħarriġ imsejjaħ post survey assessment.

Fl-istess ħin għaddej ukoll ix-xogħol tal-istudju ambjentali li jinkludi l-istudji tal-impatt ambjentali f'Malta u fi Sqallija.

Għaddej ukoll ix-xogħol fuq id-disinn dettaljat tal-inġinerija, il-front-end engineering design, kif ukoll tal-pipeline innifsu kif ukoll taż-żewġ stazzjonijiet terminali f'Malta u fi Sqallija.

Fil-fatt b'mod regolari mmur Gela biex nitkellmu u mmexxu l-proġett 'il quddiem.

Jiena sodisfatt ħafna bil-mod tal-awtoritajiet Taljani u bil-mod kif qed nikkollaboraw flimkien biex nipproteġu liż-żewġ naħat.

Iż-żewġ naħat fehmu kif fehmet l-Ewropa wkoll li dan huwa proġett ta' interess għall-pajjiżi tal-Ewropa kollha, kif ukoll għal Malta u għal Sqallija.

Ikollna diskussjonijiet regolari biex immexxu l-proġett u nista' ngħid li l-kollaborazzjoni bejn iż-żewġ naħat hija eċċellenti.

L-ISPEAKER: L-Onor.

BEPPE FENECH ADAMI: Nirringrazzjak.

Rigward l-Air Mmalta l-Ministru qal li hija materja kunfidenzjali.

L-Airmalta hija kumpanija tal-poplu Malti u l-Enemed hija kumpanija tal-poplu Malti.

Kif il-Gvern ftaħar bi profitti tal-Air Malta l-ġimgħa l-oħra, naħseb li l-poplu Malti għandu jingħata l-konfort u l-informazzjoni mill-Ministru responsabbli mill-Enemed jekk hux veru li l-Enemed għandha tieħu €20 miljun mill-Air Malta.

Dan ifisser li l-ftaħir tal-€1 miljun profitt tal-Air Malta jisfuma fix-xejn!

Huwa veru li l-Ministru dwar dan għandu kwestjonijiet jaħarqu mal-Ministru Konrad Mizzi fejn qed jiġri warajh u jinsisti dwar dan, għax biex jidher sabiħ hu qed jidher ikrah il-Ministru Joe Mizzi?

L-ISPEAKER: Din id-domanda diġà saret, u skont l-Ordnijiet Permanenti ma tistax tirrepeti ruħha.

Il-Ministru Joe Mizzi.

JOE MIZZI: Inti tridni ngħidlek kemm il-Partit Nazzjonalista għandu jagħti lil Enemalta?

Dawn huma affarijiet kunfidenzjali!

Lill-poplu għidlu inti u mhux jien kemm għandu jagħti l-Partit Nazzjonalista lill-Enemalta!

Jien sempliċement qed nimxi b'mod rett.

Kull fejn hemm negozju, il-mod professjonali jitlob li dawn ma tidħolx fihom.

(Interruzzjonijiet) Mela l-Partit Nazzjonalista mhuwiex pubbliku?

Ma jkunx jaf il-pubbliku!

L-ISPEAKER: Grazzi.

Ngħaddu għat-Tqegħid ta' Karti.

(Interruzzjonijiet) L-Onor.

BEPPE FENECH ADAMI: Il-Ministru ma jistax jiżvija lil din il-Kamra.

Hemm distinzjoni netta bejn l-Enemalta li hija tal-poplu Malti u l-Partit Nazzjonalista li huwa klijent bħal kull klijent ieħor tal-Enemalta!

BEPPE FENECH ADAMI: Il-Ministru qiegħed konvenjentament jiżvija lil din il-Kamra meta jipprova jpoġġi lill-Air Malta on par mal-Partit Nazzjonalista!

Dik hija żlealtà lejn din il-Kamra!

(Interruzzjonijiet)

L-ISPEAKER: M'għandekx għalfejn twieġeb.

(Interruzzjonijiet) Ministru, jien niddeċiedi u mhux inti!

JOE MIZZI: Point of order isir fejn jidħlu ordnijiet permanenti.

Dak ma kienx point of order, però jien bl-ebda mod ma ppruvajt inħallat l-affarijiet…(Interruzzjonijiet) Għidtlu biss li ma nistax nagħti informazzjoni ta' natura kummerċjali.

L-ISPEAKER: Il-ħin tal-Mistoqsijiet issa għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti.

TQEGĦID TA' KARTI

OWEN BONNICI (Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar każijiet li Malta intervjeniet fihom wara li ġiet notifikata minn xi Qorti jew Tribunal f'xi Stat Membru tal-Unjoni Ewropea bejn l-2007 u l-2017, bi tweġiba għallmistoqsija parlamentari 9763.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet ministerjali?

Mozzjonijiet?

L-Onor.

INFORMAZZJONI LILL-KAMRA

BYRON CAMILLERI: Sur President, ninforma lill-Kamra li n-naħa tal-Gvern se tagħmel użu mis-seduta tal-Ħamis 11 ta' April fejn se jiġi diskuss l-Abbozz ta' Liġi dwar il-Kremazzjoni, hekk kif miftiehem waqt il-House Business Committee.

Din is-seduta se ssir fl-4.00 p.m. Dan l-Abbozz ta' Liġi se jiġi ppubblikat għada fil-Gazzetta tal-Gvern u nitlob il-permess tal-Kamra biex issa nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra kopja draft tiegħu.

L-ISPEAKER: Hawn permess?

Il-permess ingħata.

BYRON CAMILLERI: Inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja draft tal-Abbozz ta' Liġi tal-2019 dwar il-Kremazzjoni.

PERMESS TAL-KAMRA

BYRON CAMILLERI: Sur President, nitlob il-permess biex titressaq mozzjoni mingħajr avviż.

L-ISPEAKER: Dan il-ftehim diġà ġie rreġistrat ilbieraħ.

L-Onor.

ROBERT CUTAJAR: Sur President, nikkonferma l-ftehim.

L-ISPEAKER: Mela hawn il-permess.

Il-permess ingħata.

MOZZJONIJIET

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR

IL-KREMAZZJONI

L-ISPEAKER: L-Onor.

ROSIANNE CUTAJAR: Sur President, nipproponi l-Ewwel Qari tal-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att tal-2019 dwar il-Kremazzjoni".

L-ISPEAKER: Min jissekonda?

CHRIS FEARNE (Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa): Nissekonda.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att tal-2019 dwar il-Kremazzjoni" jkun moqri l-Ewwel Darba.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri l-Ewwel Darba.

L-ISPEAKER: Ordnijiet tal-Ġurnata.

(Interruzzjonijiet) L-Onor.

DAVID AGIUS: Sur President, xtaqt nitolbok tagħti ftit il-kelma lill-Kap tal-Oppożizzjoni li għadu kif wasal issa rigward diskussjoni ta' natura urġenti.

L-ISPEAKER: Il-ħin li fih setgħu jitressqu l-mozzjonijiet għadda.

Imma jekk hawn permess min-naħa tal-Kamra, kollox huwa possibbli.

(Interruzzjonijiet) Kollox sew.

Mela l-Kamra hija sospiża għal ftit minuti biex wieħed jiddiskuti.

Fl-4.36 p.m. is-seduta ġiet sospiża u rriżumiet fl-4.39 p.m.

CHRIS FEARNE: Sur President, qed naqblu li jagħmel intervent qasir ħafna u mhux xi diskors.

L-ISPEAKER: Il-Kap tal-Oppożizzjoni.

ADRIAN DELIA (Kap tal-Oppożizzoni): Sur President, kif nafu dalgħodu ġie ppubblikat il-GRECO Report li fost ir-rapporti kollha li qed nassistu għalihom f'dawn l-aħħar ġranet u xhur naħseb huwa l-aktar wieħed li jiġbor kollox f'daqqa.

Sfortunatament għal darb'oħra jagħti kundanna ċara lill-aġir tal-Gvern f'dik li hija l-ġlieda kontra l-korruzzjoni u l-passi li qed jieħu u allura juri li għandna theddida ċara għad-demkokrazija.

Taħt ċirkostanzi normali kont nitlob li niddiskutu dan ir-rapport illum taħt l-Ordni Permanenti 13, però nifhem li qegħdin niddiskutu l-liġi elettorali, għandna parametri tal-ħin u allura t-talba tiegħi hi li nsibu l-ewwel seduta possibbli, imma żgur mhux aktar tard minn ġimgħa mil-lum, ħalli nkunu nistgħu nagħmlu dibattitu xieraq u importanti mhux biss fuq dan ir-rapport imma fuq x'se nagħmlu minnufih biex nimplimentaw it-tisħiħ kollu lill-istituzzjonijiet tagħna biex nissalvagwardaw id-demokrazija.

L-ISPEAKER: Grazzi.

CHRIS FEARNE: Sur President, aħna m'għandna l-ebda problema, anzi nilqgħu l-istedina li f'dan il-Parlament issir diskussjoni fuq ir-rapport tal-GRECO.

Naqblu li niddiskutu l-affarijiet kollha li għandhom x'jaqsmu ma' money laundering, però m'aħniex naqblu mal-istatement tal-Kap tal-Oppożizzjoni li din hija kwestjoni li għandha tiġi diskussa taħt l-Ordni Permanenti 13.

Il-fatt li l-Kap tal-Oppożizzjoni qed jitlob li din issir sa bħal-lum ġimgħa diġà juri li m'hemmx dik l-urġenza.

Però iva, nilqgħu l-istedina li niddiskutu dan is-suġġett f'xi ġurnata l-ġimgħa d-dieħla li niftiehmu dwarha bejnietna.

Ovvjament irridu nkunu ċerti li jkun hawn il-Ministru għall-Ġustizzja hawnhekk għax jaf ikun għall-laqgħa tal-Council of Europe.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Ngħaddu issa għall-Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR

CHRIS CARDONA (Ministru għall-Ekonomija, l-Investiment u n-Negozji Żgħar): Sur President, nipproponi t-Tielet Qari tal-Abbozz ta' Liġi dwar it-Trademarks.

L-ISPEAKER: Min jissekonda?

L-ISPEAKER: Il-mistoqsija hija li l-Abbozz ta' Liġi dwar it-Trademarks ikun moqri t-Tielet Darba.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri t-Tielet Darba u għadda.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR IL-PATRIMONJU KULTURALI

(Konsiderazzoni mill-ġdid mill-Kumitat)

OWEN BONNICI: Sur President, nitlob il-permess tal-Kamra sabiex inressaq mozzjoni mingħajr avviż.

L-ISPEAKER: Hawn permess?

Il-permess ingħata.

OWEN BONNICI: Sur President, nipproponi li l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Patrimonju Kulturali jerġa' jiġi kkonsidrat mill-ġdid mill-Kumitat.

L-ISPEAKER: Min jissekonda?

L-ISPEAKER: Il-mistoqsija hija l-Mozzjoni kif imressqa u moqrija mill-Ministru.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Skont ftehim milħuq, il-Kamra issa se tgħaddi biex tiddiskuti mill-istadji kollha l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Liġijiet Elettorali (Abbozz Nru 81) li ma jidhirx fuq l-aġenda.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA

L-LIĠIJIET ELETTORALI

OWEN BONNICI: Sur President, nipproponi t-Tieni Qari tal-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda l-att dwar l-Elezzjonijiet Ġenerali, Kap. 354, u konsegwentement l-Att dwar il-Kunsilli Lokali, Kap. 363".

L-ISPEAKER: Min jissekonda?

OWEN BONNICI: Sur President, l-ewwel nett, irrid ngħid li dan l-Abbozz ta' Liġi huwa wieħed tekniku li wasalna għalih wara diskussjonijiet bejn iż-żewġ naħat tal-Kamra.

Irrid ngħid li ħafna drabi huma l-liġijiet li dwarhom ma jkunx hemm qbil li bħal dejjem jieħdu l-akbar attenzjoni fil-mezzi tax-xandir, imma wara diskussjonijiet bejn iż-żewġ naħat irrid nirrapporta b'sodisfazzjon li hemm qbil fuq l-Abbozz ta' Liġi kollu.

Kif nafu, il-Kummissjoni Elettorali għandha fiha membri nominati kemm mill-Prim Ministru kif ukoll mill-Kap tal-Oppożizzjoni u dawn il-kummissjonarji qablu fuq il-bżonn li jkun hemm numru ta' emendi għal-liġi.

Uħud minn dawn l-emendi għall-bidu ma kienx hemm qbil unanimu dwarhom imma llum nista' ngħid li dan il-pakkett għandu l-qbil unanimu taż-żewġ naħat tal-Kamra.

Biex inkun korrett u preċiż mija fil-mija, fl-istadju ta' Kumitat se naqblu dwar emenda li tirtokka aktar id-diċitura milli s-sustanza biex wieħed jirrifletti aħjar il-qbil li lħaqna sabiex żgur ikun hemm serħan il-moħħ li dak li hawn fl-Abbozz ta' Liġi huwa dak li qbilna dwaru.

Mela l-ewwel ħaġa li rrid nirrapporta b'sodisfazzjon hi li hawn dan il-qbil.

Hawn qbil ukoll li f'din is-seduta nipproċedu bl-istadji kollha ta' dan Abbozz ta' Liġi u allura fil-ftit ħin li għandi xtaqt nagħti spjega tal-bidliet li se jidħlu fis-seħħ hekk kif jgħaddi dan l-Abbozz ta' Liġi.

L-ewwel bidla hija dik li tirrigwarda d-definizzjonijiet.

It-tieni bidla hija rigward il-qtugħ mir-reġistri elettorali tal-kunsilli lokali u tal-Unjoni Ewropea.

Il-Kummissjoni Elettorali hija konxja li fir-reġistri elettorali tal-kunsilli lokali u tal-Unjoni Ewropea hemm numru sostanzjali ta' persuni reġistrati bħala votanti li fir-realtà m'għadx għandhom il-kwalifiki biex jibqgħu reġistrati bħal, pereżempju, m'għadhomx jgħixu Malta.

Mingħajr dubju hemm numru ta' votanti li huma ċittadini tal-Unjoni Ewropea u mhux Maltin li kienu marru lura lejn pajjiżhom mingħajr ma qalu lil ħadd.

Il-provvedimenti tal-liġi jagħmluha diffiċli li jinqata' isem ta' votant mir-reġistru jekk ma jkunx hemm kuntatt mal-votant u b'dawn l-emendi se nsolvu din id-diffikultà.

It-tieni emenda hija l-pubblikazzjoni tar-reġistru elettorali.

Din se jieħu pjaċir biha sieħbi l-Ministru Josè Herrera, għaliex it's a green measure.

Biex nevitaw ħafna karti r-reġistru elettorali jiġi pubblikat fuq il-website tal-Kummissjoni Elettorali imma b'mod ristrett fis-sens, l-ewwel nett, biex nevitaw dawn il-ħafna karti li żgur mhumiex ta' għajnuna għall-ambjent u t-tieni ma tinħariġx aktar il-compact disc li kienet issir mid-Dipartiment tal-Informazzjoni minħabba data protection.

Naħseb li hija ħaġa tajba li ż-żewġ partiti qablu li spiċċa ż-żmien li kull min irid jagħmel marketing campaign imur jixtri s-CD tar-reġistru elettorali u mbagħad joqgħod jibgħat l-SMSs lil kulħadd fejn joqogħdu jgħidulek fuq il-washing machines u ma nafx fuq xiex aktar.

Naħseb li s-serjetà titlob li jkun hemm sistema aktar regolarizzata ta' aċċess għal dan ir-reġistru elettorali.

Il-partiti li huma għodda f'demokrazija bilfors irid ikollhom aċċess, u jekk tkun reġistrat bħala partit għall-finijiet tal-liġi tal-finanzjament tal-partiti, allura se jkollok dritt għar-reġistru elettorali u għall-website.

B'mod regolat se jkollhom aċċess anke nies oħrajn li mhumiex partiti, però se ndaħħlu aktar serjetà u din hija xi ħaġa tajba.

F'dak li għandu x'jaqsam mal-frontispizji tar-reġistru tal-kunsilli, dan se jieħu l-istess forma bħal dawk tal-elezzjoni ġenerali, jiġifieri li jidher total wieħed ta' votanti għal kull lokalità minflok ma jinqasmu votanti ta' bejn is-16-il sena u t-18-il sena u votanti li għandhom 'il fuq minn 18-il sena.

Issa se jkun hemm lista waħda.

Il-ġranet għan-nomini ta' kandidati hija xi ħaġa li aktar tinteressa lil min jaħdem f'dan is-settur milli lill-pubbliku inġenerali, imma tajjeb li wieħed ikun jaf li r-rakkmandazzjoni hija li għan-nomini ewlenin ikun hemm ħamest ijiem u għan-nomini każwali jkun hemm tlett ijiem.

Se jitwal ukoll iż-żmien li l-Kummissjoni Elettorali tista' tistampa l-poloz tal-vot u allura naħseb li b'din il-bidla l-Kummissjoni Elettorali se tkun tista' taħdem aħjar.

Din hija xi ħaġa li tiffaċilita l-ħajja tal-Kummissjoni Elettorali.

F'dak li għandu x'jaqsam mar-ritratti tal-kandidati, min m'għadux grazzja magħna se jiddejjaq ikun jaf li issa fuq il-ballot paper se jkun hemm ir-ritratt tal-kandidati u allura ħdejn l-isem se naraw wiċċ l-Onor.

Cutajar li qiegħed hawnhekk ħdejja.

L-idea hija li jekk wieħed ikollu ftit diffikultà li jaqra imma jagħraf il-wiċċ, allura jkollu aktar konfidenzjalità meta jiġi biex jivvota.

Wieħed jippreżumi li jekk wieħed jagħraf il-wiċċ ma jkollux għalfejn jistaqsi għall-assistenza tal-assistenti elettorali u allura wieħed jissalvagwarda aktar is-segretezza tal-vot li hija kardinali.

Ħaġa oħra hi li n-nomini tal-kandidati, inkluż il-pagamenti tad-deposits, se jkunu jistgħu jsiru online permezz tal-website tal-Kummissjoni Elettorali, imma se jkun hemm is-sistema manwali in parallel.

Għandna wkoll proċedura f'każ li kandidat imut wara l-istampar tal-poloz.

Din hija l-aktar ħaġa li qanqlet dibatittu fil-Kabinett.

Hawnhekk għandna sistema fejn se nkunu nafu x'se jiġri jekk kandidat imut wara li jiġu stampati l-poloz tal-vot.

Naħseb li vi jew va, tajjeb li jkun hemm deċiżjoni f'każ li tinqala' din l-eventwalità.

Jalla ma tinqala' qatt, għax jien nawgura ħajja twila lil kulħadd li qiegħed fil-politika, imma tajjeb li wieħed ikun jaf x'jiġri f'dan il-każ u hekk nagħtu aktar uniformità.

F'dak li għandu x'jaqsam mal-poloz tal-vot, ħaġa li ma kontx naf imma tgħallimtha issa, fejn jidħlu votazzjonijiet fuq il-polza tal-vot fl-elezzjonijiet ġenerali u tal-Parlament Ewropew nivvotaw fuq il-lemin, mentri fejn jidħlu l-kunsilli lokali nivvotaw fuq ix-xellug.

Hawn min jitfixkel biha din u allura l-idea hija li l-poloz ikunu uniformi u jkunu kollha fuq in-naħa tal-lemin.

Se jkun hemm ukoll post allokat għat-timbri fuq in-naħa ta' wara tal-polza tal-vot u allura din żgur se tgħin fejn jidħol l-iscanning.

Qabel, it-timbru seta' jsir kullimkien fuq wara.

Sinjura President, l-aktar innovazzjoni li kienet fil-mezzi tax-xandir kienet dik dwar l-għadd elettroniku u skeda ġdida tal-għadd tal-voti b'mod elettroniku.

Din l-iskeda tal-għadd tal-voti b'mod elettroniku u anke l-emendi kollha dwar dan is-settur saru wara diskussjonijiet estensivi, u rrid ngħid li fuq dan il-punt kien hemm diskussjonijiet bejn iż-żewġ partiti.

Innotajt li l-Partit Nazzjonalista xtaq sistema mista fejn ma nistriħux biss fuq għadd elettroniku imma jkun hemm sistema manwali qabel jibda l-għadd elettroniku sabiex wieħed jassigura fiduċja fis-sistema.

Aħna bħala Gvern tkellimna bejnietna u qbilna li m'għandux ikun hemm diffikultà li nilqgħu l-proposta tal-Oppożizzjoni għax aħna rridu li ż-żewġ naħat tal-Kamra u kull partit f'pajjiżna jkollu fiduċja fis-sistema elettorali.

Dik hija paramount, l-ewwel u qabel kollox.

Qed naqblu li jkun hemm din is-sistema fejn il-voti fl-elezzjonijiet tal-Parlament Ewropew u, eventwalment, tal-elezzjoni ġenerali jinqalbu wiċċhom 'l isfel, wara li jinqalbu l-voti kollha wiċċhom 'l isfel jinqalbu wiċċhom 'il fuq, isiru l-verifiki li hemm bżonn, l-esperti jgħidulna liema verifiki, imbagħad wara jsir l-għadd tal-voti b'mod elettroniku.

B'hekk kulħadd ikollu moħħu mistrieħ.

F'dak li għandu x'jaqsam mal-elezzjonijiet lokali wieħed m'hemmx għalfejn joqgħod jistenna li jaqleb il-voti wiċċhom 'l isfel ta' Malta kollha, imma hekk kif raħal partikolari f'dan il-proċess jiġi konkluż, imbagħad mill-ewwel isir dan il-proċess li semmejt bla ma jistenna rħula oħrajn, ċjoè l-voti minn wiċċhom 'l isfel jinqalbu wiċċhom 'il fuq, isiru l-verifiki u mbagħad isir l-għadd elettroniku.

Irrid ngħid li l-esperti qed jgħidulna li l-għadd elettorniku – u naħseb li għandhom raġun – jagħti l-vantaġġ li neliminaw żbalji umani li inti, Sinjura President, għaddejt minnhom.

Fil-fatt hawn diversi membri fl-istorja ta' dan il-Parlament li għaddew minn kwestjonijiet ta' żbalji umani.

Veru li la tkun uman tkun soġġett għall-iżball, imma jekk tkun inti li qed tbati l-iżball assolutament ma teħux pjaċir.

Hija xi ħaġa pożittiva li jkollna sistema li telimina l-iżball.

Barra minn hekk se jkollna wkoll riżultati f'ħin qasir, fis-sens li hekk kif jibda l-għadd elettroniku l-proċess se jitħaffef aktar.

Hawn nixtieq nirrakkonta esperjenza bħalma jgħaddi minnhom kulħadd fejn tiġi għat-tieni għadd tal-voti, tkun ilek lejl sħiħ tistennihom, jibdew jgħoddu u jgħidulek li se jieqfu għal break u tagħmel xi erba' sigħat bejn is-2.00 a.m. u s-6.00 a.m. tippassiġġa fil-counting hall!

Dawn huma kollha esperjenzi li kulħadd għadda minnhom u allura naħseb li huwa għall-ġid ta' kulħadd li jkun hemm aktar speditezza.

Se jkun hemm ukoll sistema ġdida tal-aġġudikar tal-poloz tal-voti dubjużi u se jkun hemm tliet livelli ta' aġġudikar, fil-bidu quddiem aġġudikatur tal-Kummissjoni Elettorali u quddiem il-kummissjonarji stess.

Din hija xi ħaġa pożittiva.

Huwa ovvju wkoll li meta jkun hemm ħtieġa ta' elezzjoni każwali, din is-sistema elettronika se tagħti riżultat ferm aktar malajr milli kieku tintuża s-sistema manwali li għandna preżentement.

Din hija l-ispjega li ridt nagħti.

Nirringrazzja lill-Onor.

Puli li ħdimna tajjeb ħafna flimkien, lill-Onor.

Aquilina li naf li kien involut fid-drafting, lil sieħbi l-Ministru Michael Falzon li fejn ma nifhimx nistaqsi lilu, u lil sħabi kummissarji li għamlu xogħol kbir u ġieli f'time-frames qosra ħafna.

Nassigurahom li kulħadd grat għax-xogħol li għamlu.

Naħseb li dak li jagħmlu l-kummissarji elettorali jolqot is-sisien tad-demokrazija tagħna li huma l-elezzjoni ġenerali, l-elezzjonijiet tal-Parlament Ewropew u dawk tal-kunsilli lokali għax dawn huma espressjoni tar-rieda tal-poplu.

Jien jidhirli li b'dan l-Abbozz ta' Liġi se nsaħħu l-fiduċja fis-sistema elettorali tagħna, se nkomplu nimmodernizzaw u, wara l-vot tal-lum, dan il-Parlament se joħroġ aktar magħqud favur sistema aktar b'saħħitha, tajba, effikaċi u effiċjenti.

Nirringrazzjak.

ID-DEPUTY SPEAKER (L-Onor.

L-Onor.

CLYDE PULI: Sinjura President, illum qegħdin niddiskutu din l-emenda importanti għal-liġi elettorali tagħna u rrid ngħid mill-ewwel li, kif diġà ġie spjegat, f'din il-parti ta' dan il-proċess l-Oppożizzjoni se tkun qed tivvota favur dawn l-emendi, imbagħad fl-istadju ta' Kumitat nirfinaw l-affarijiet.

Se nivvotaw favur għax wara xhur ta' diskussjoni nistgħu ngħidu li jekk il-proċess elettorali jitħaddem b'din is-sistema, se jsarraf f'ċertu serħan il-moħħ li finalment ikun qed jirrifletti r-rieda sovrana tal-poplu u se jaspira wkoll fiduċja li l-affarijiet qegħdin isiru sew.

Illum ninsabu tmien ġimgħat bogħod mill-elezzjonijiet u qegħdin niddiskutu dawn l-emendi importanti li dwarhom kellna diskussjonijiet li kienu pjuttost twal.

Dawn id-diskussjonijiet ħadu x-xhur, però ninsabu sodisfatti li b'din is-sistema ġdida u b'dan it-titjib nistgħu mmorru għall-elezzjonijiet tal-Parlament Ewropew u dawk tal-kunsilli lokali.

Sfortunatament mhux se jkun hemm tal-hamlets u, fil-fatt, il-kollega tiegħi l-Onor.

Robert Cutajar ressaq mozzjoni biex noġġezzjonaw għal dik in-notice tal-Gvern li tħassar dawn l-elezzjonijiet.

Imma mill-bqija se mmorru għall-elezzjonijiet u ninsabu kburin ħafna li aħna tajna l-opportunità lill-poplu Malti li jivvota f'żewġ saffi oħra ta' ggvernar u ta' governanza.

Saff minnhom tajnieh 25 sena ilu meta ħloqna l-kunsilli lokali bbażati fuq il-prinċipju ta' sussidjarjetà u llum dan l-esperiment iffjorixxa, sar realtà u, tista' tgħid, li huwa esperiment li jaċċettah kulħadd anke jekk kien diffiċli dakinhar li tikkonvinċi li din hija xi ħaġa tajba.

Imbagħad kellna s-saff l-ieħor li tajnieh 15-il sena ilu bid-dħul ta' Malta fl-Unjoni Ewropea.

Għal darb'oħra din in-naħa tal-Kamra, il-Partit Nazzjonalista, mhux biss ta demokratizzazzjoni, ta sussidjarjretà fejn il-poter jinżel eqreb lejn il-poplu fil-kunsilli lokali, imma għamel mezz li jkollna saff ieħor ta' gvernar supranazzjonali, saff fejn kapaċi npoġġu ma' nazzjonijiet oħra Ewropej, ngħidu tagħna u ninsġu flimkien politika internazzjonali.

Illum, f'din id-dinja globalizzata nifhmu li hemm il-bżonn li tkun eqreb lejn l-għeruq, imma jrid ikollok ukoll politika li m'għandekx il-poter totali tagħha, fejn kważi kważi għandek sovranità li hija maqsuma, a shared interdependence, u allura dawn iż-żewġ saffi ta' gvernar huma importanti ħafna.

F'dan il-każ ridna li nkunu ċerti li qed nagħtu s-serħan tal-moħħ li l-affarijiet qegħdin jirriflettu r-rieda sovrana tal-poplu.

Diġà għedt li aħna se nkunu qegħdin nivvotaw favur, imma konvint li l-poplu jifhem u japprezza li aħna nkunu viġilanti anke fuq dawn il-proċessi.

Issemma, pereżempju, min għandu dritt għall-vot u kif wieħed jista' jitneħħa mir-reġistru.

Wieħed forsi jiftakar li fl-aħħar xhur kellna mmorru l-qorti nagħmlu protest ġudizzjarju minħabba li Identity Malta kienet qed tonqos milli tipprovdi min huma n-nies kollha li potenzjalment setgħu jkunu votanti għax finalment seta' kellhom dritt għall-vot.

Imbagħad konna raġonevoli biżżejjed li naqblu ma' emendi li fil-fatt semma l-Ministru li r-Reġistru Elettorali jista' jneħħi nies mingħajr ħafna burokrazija u proċeduri żejda fil-każ tal-elezzjoni tal-kunsilli lokali u tal-Parlament Ewropew.

Dan jgħodd għal meta, pereżempju, persuna la tqassmilha d-dokument tal-vot tagħha, lanqas ma ġabritu fl-elezzjonijiet miżmuma fl-aħħar 12-il sena u m'għandhiex karta tal-identità valida jew residence card valida jew li tkun naqset totalment li twieġeb għall-avviżi msemmija fiż-żmien stipulat.

Dan qed nagħmluh għar-raġuni sempliċi li jekk tara, pereżempju, illum l-ixjeħ persuna li skont dan ir-reġistru għandha dritt tivvota fl-elezzjonijiet tal-Parlament Ewropew issib li hija ta' 117-il sena, u fil-kunsilli lokali għandna persuna li hija ftit ixjeħ, għax għandha 119-il sena, li skont ir-reġistru għandha dritt li tivvota.

Kieku hawn id-Deputat Prim Ministru probabbilment jgħidilna li dan grazzi għal-livell tas-settur tas-saħħa li mexa 'l quddiem, imma l-probabbiltà iktar hi li dawn in-nies m'għadhomx magħna.

Aħna rridu sistema aktar effiċjenti, aħna bħala partit nifhmu dan, u rridu nkunu viġilanti imma fl-istess ħin inkunu raġonevoli.

Fuq il-kwestjoni tal-għadd elettroniku, bħala Partit Nazzjonalista għamilna diskussjoni profonda u dettaljata b'ċertu dibattitu f'kurituri, telefonati, b'konferenzi stampa, u allura diġà kien hemm l-qbil fis-sustanza u, for the record, irrid ngħid li s-sena li għaddiet konna diġà vvotajna favur u tajna l-go-ahead tagħna biex is-sistema tal-għadd tal-voti tibda ssir b'mod elettroniku.

Aħna fhimna li dan ikun mezz aktar effiċjenti kif nagħmlu l-affarijiet, imma l-oġġezzjoni tagħna kienet meta bdejna nittestjaw din is-sistema u diriġenti tal-ELCOM, li huwa l-uffiċċju elettorali tal-Partit Nazzjonalista, kienu ndunaw li s-sistema setgħet tiġi mmodifikata mingħajr ma tinduna la l-Kummissjoni Elettorali u lanqas ir-rappreżentanti tal-partiti.

Din setgħet tiġi modifikata minn wara dahar il-gwardjani tas-sistema u dan seta' joħloq periklu għar-riżultat finali.

Kif għedt, l-unika ħaġa li rridu hija li s-sistema tirrifletti r-rieda sovrana tal-poplu u allura dakinhar konna għedna li aħna tlifna s-sens ta' fiduċja li kellna fis-sistema u konna tlabna li nsibu metodu kif jista' jerġa' jidħol is-serħan tal-moħħ.

Jien kont spjegajtha b'ċertu mod li inti għandek xi ħaġa li se titfagħha fi strongroom, għandek tliet partijiet li għandhom ċavetta kull wieħed, u biex tmiss din is-sistema kulħadd irid idaħħal iċ-ċavetta tiegħu.

Skoprejna li din is-sistema setgħet tiġi mbagħbsa mingħajr ħadd minn dawn ma jkun uża ċ-ċavetta tiegħu u allura dak is-serħan tal-moħħ kien telaq.

Imbagħad, wara li studjajna s-sistema u wara li ressaqna l-proposti tagħna għad-diskussjoni konna wasalna b'emendi li setgħu jagħtu dak is-serħan tal-moħħ u għalhekk konna ressaqna emendi elettorali li jneħħu kull suspett u kull possibbiltà ta' manuvri li jistgħu jtellfu l-fiduċja.

Dan għax, kif għedt, u din nibqa' nirrepetiha, aħna rridu li jkollna sistema trasparenti, ġusta u ħielsa minn kull possibbiltà ta' manuvri, inkluż ta' corrupt practices, fejn stajt tagħti indikazzjoni ta' kif inti vvotajt jekk tkun mitlub minn xi ħadd biex tagħmel dan.

Li għamilna kien li pproponejna din is-sistema hybrid, sistema mista kif sejħilha l-Ministru, li permezz tagħha jkollna skrutinizzar manwali qabel dak elettroniku, kif kien isir qabel, biex naraw li l-ebda vot ma jkun immarkat b'tali mod li jkun identifikabbli.

Hawnhekk irrid niċċara li l-vot ikun identifikabbli fis-sens li l-persuna li tkun qed tivvota tkun tridu wkoll ikun identifikabbli għax jista' jkun li tkun intalbet minn xi ħadd.

Aħna allura neħħejna dik il-possibbiltà.

Pożizzjoni ċarissima, Sinjura President.

Il-Partit Nazzjonalista, li kellu programm elettorali mal-Partit Demokratiku, għamel proposta li hija pjuttost simili:

"Nagħtu liċ-ċittadini Maltin li jgħixu f'pajjiżi oħra Ewropej id-dritt li jivvotaw f'elezzjonijiet ġenerali f'Malta permezz ta' sistema ta' distance voting".

L-Alternattiva Demokratika wkoll għamlet proposta u qalet li waħda mill-issues li se timbotta 'l quddiem kienet l-użu tal-ambaxxati ta' Malta biex Maltin bi dritt tal-vot ikunu jistgħu jivvotaw barra minn Malta minflok joqogħdu jinżlu Malta.

Maltin li jgħixu barra li jkunu rreġistraw mar-rappreżentanzi diplomatiċi barra minn Malta jkunu jistgħu jivvotaw fl-eqreb ambaxxata jew konsolat.

Mela jekk jiġbor flimkien dawn it-tliet proposti, mingħajr ma wieħed jidħol fid-dettall ta' jekk hux f'ambaxxata, jekk tivvotax bil-posta, jew jekk tivvotax b'xi mod ieħor, wieħed isib li hemm qbil li din l-issue trid tiġi indirizzata.

Hawn irrid nesprimi dispjaċir li wasalna għal elezzjoni oħra tal-Parlament Ewropew u din l-issue għadha ma ġietx indirizzata.

Naħseb li wasal iż-żmien li wieħed jibda jiddiskuti bejn il-partiti dwar kif nistgħu nindirizzaw din is-sitwazzjoni.

Ma naħsibx li hija aċċettabbli aktar li llum għandna prattikament erba' partiti ngħidu l-istess ħaġa imma ma nagħmlu xejn dwarha.

Hemm sens ta' dispjaċir fost il-Maltin li jgħixu barra li nafu li għandhom interess li jipparteċipaw fil-proċess demokratiku ta' pajjiżna billi jivvotaw u allura naħseb li rridu nibdew insibu soluzzjoni.

Is-soluzzjoni tista' tinstab biss billi nitkellmu bejnietna.

Soluzzjoni żgur mhux se tinstab billi xi ħadd jimponiha fuqna imma tinstab billi bil-fiduċja li nibnu ma' xulxin insibu soluzzjoni li wieħed ma joqgħodx jissuspetta fl-ieħor li din is-sistema tista' taħdem kontrih jew din is-sistema tista' tivvantaġġja lil xi ħadd li mhux suppost.

Jiena naħseb li hemm metodi li jippermettu lill-partiti kollha, u mhux il-kbar biss, jafdaw lil xulxin f'din.

Dak ikun ukoll vot ta' fiduċja fil-Maltin li jgħixu barra li nafu li jinteressahom ħafna.

Dawn ħafna drabi jsegwu x'ikun qed jiġri f'pajjiżna ħafna aktar milli jsegwu l-Maltin u jkunu aktar ħerqana li jiġu jivvotaw.

M'għandniex nibqgħu nagħmlu ostakli lill-Maltin li jgħixu barra billi nġegħluhoim joqogħdu jiġu hawn Malta jew inkella jagħmlu affarijiet li jkunu ta' skumdità kbira biex jipparteċipaw f'wieħed mill-aktar drittijiet fundamentali importanti fis-sistema demokratika, jiġifieri d-dritt li wieħed jagħmel l-għażla permezz tal-vot tiegħu fl-elezzjoni.

Irrid nappella li għandna nibdew id-diskussjonijiet, informali kemm trid, imma li jwasslu għar-riżultat li minn hawn u ftit tas-snin oħra jkollna ċittadini Maltin u Għawdxin li jgħixu u jaħdmu barra li jkunu jistgħu jivvotaw mingħajr ma joqogħdu jiġu f'pajjiżna u mingħajr ma joqogħdu jidħlu fi spejjeż kbar.

Nirringrazzjak.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

GODFREY FARRUGIA: Sinjura President, hija opportunità għalija li nirrappreżenta l-Oppożizzjoni Demokratika biex nappella biex forsi f'dan il-Parlament nagħmlu differenza u biex il-barri naqbduh minn qrunu u jkun hawn fair play u level playingfield.

Nieħu pjaċir li għandna Abbozz ta' Liġi mlaħħam li jaħseb biex ikollna proċess simplifikat anke bis-saħħa tat-teknoloġija u Abbozz ta' Liġi li jagħmel regoli li huma ċari u speċifiċi.

Irrid ngħid ukoll li jiena differenti minn ħaddieħor u m'ilix ix-xhur li rajt dan l-Abbozz.

Qed ngħid dan għax ġie żvelat f'din il-Kamra li l-kontenut ta' dan l-Abbozz ta' Liġi ilu x-xhur jiġi diskuss.

Din hija waħda mid-differenzi, imma meta rajt dan l-Abbozz ta' Liġi llum ħadt pjaċir ninnota kemm hemm affarijiet pożittivi biex nirregolaw dak li għaddejna bħal-lum sena f'dan il-Parlament, jiġifieri l-għodda elettronika li bis-saħħa tagħha jsir l-għadd tal-voti.

Qed nifhem li minn dakinhar 'l hawn tħejjew dawn ir-regoli biex ikun hemm ċarezza fil-mod kif dan isir u jiena ħadt pjaċir li l-kontenut juri ċerta serjetà u maturità meta niġu għall-għadd.

Jien dejjem għedt anke f'kumitati oħrajn - u hawn mhux qed nirreferi għall-Kummissjoni Elettorali biss li hija mwaqqfa b'mod kostituzzjonali - li f'pajjiżna mhijiex xi ħaġa li tawgura tajjeb li jkun hemm backroom deals bejn iż-żewġ partiti l-kbar meta f'din il-Kamra hawn tliet partiti u mhux tnejn.

Din ma ddoqqlix bħalma ma ddoqqlix ukoll li fil-Kummissjoni Elettorali hemm biss rappreżentanza ta' tliet membri min-naħa tal-Partit Laburista u tlieta min-naħa tal-Partit Nazzjonalista.

Għall-inqas għandu jkun hemm wieħed mhux mill-Partit Demokratiku imma mill-kumplament, huma min huma.

Hemm ħafna aktar partiti reġistrati, u tkun ħaġa tajba li jkollna rappreżentanza hemmhekk, li jkun hemm the third voice, hu min hu, fil-Kummissjoni Elettorali.

Nispera wkoll li f'qasir żmien kemm il-Partit Nazzjonalista kif ukoll il-Partit Laburista jkollhom għall-inqas rappreżentant li tkun mara f'din il-Kummissjoni Elettorali li hija magħmula minn disgħa min-nies.

Sinjura President, l-elezzjonijiet huma eżerċizzju ta' demokrazija u allura dejjem għandu jkun hemm level playingfield.

M'għandu qatt ikun hemm ostakli, u fejn jeżistu l-ostakli għandna nindirizzawhom.

Jekk ma nindirizzawhomx ikollna pjaga.

Rigward level playingfield nixtieq nislet żewġ punti li nixtieq li 'l quddiem inkunu nistgħu naslu dwarhom.

Il-kollega tiegħi l-Onor.

Karol Aquilina min-naħa tal-Oppożizzjoni semma punt li kien f'rasi, imma dawn il-punti huma dwar l-elettorat u l-partiti.

Meta nitkellem fuq l-elettorat irrid ngħid li kwalunkwe servizz, kemm jekk edukattiv, kemm jekk ikun tas-saħħa jew tal-welfare, dejjem irid ikun aċċessibbli.

Kull persuna hija ugwali u allura għandu jkun hemm l-aċċessibilità għal kulħadd.

Aħna suppost li lkoll l-istess, imma meta niġu għall-elettorat, f'għajnejn l-Att dwar l-Elezzjonijiet Ġenerali dan mhuwiex il-każ għax l-aċċessibilità mhijiex l-istess għal kulħadd.

Hawnhekk qed nirreferi għal ċittadini li huma tal-Unjoni Ewropea li għandhom id-dritt jivvotaw f'Malta imma li kellhom diffikultajiet biex jirreġistraw.

Mhux se nerġa' nirrepeti, kulħadd jaf x'inhuma, kulħadd jaf jipponta subgħajh fejn hemm id-diffikultajiet, però ngħid biss li faċilment stajna sibna soluzzjoni, imma kien hemm it-tlajjar sal-aħħar mument.

Hawn qed nirreferi għall-Maltin sħabna li jaħdmu barra minn Malta biex ma jkollhomx bżonn jagħmlu traġitt li jridu jinqalgħu minn pajjiż barrani biex jiġu Malta ħalli jkunu jistgħu jivvotaw.

Aħna nafu li jistgħu jagħmlu dan bil-posta, jistgħu jagħmlu dan permezz tal-ambaxxati u jista' jkun hemm online voting ukoll.

Hawnhekk forsi din tkun okkażjoni biex nibdew inħarsu lejn l-encrypted voting li bħala bidu jintuża għal dawk li jinsabu barra minn Malta li ma jkollhomx għalfejn jinqalgħu.

Jiena ninnota li kemm il-manifest tal-Forza Nazzjonali li aħna bħala Partit Demokratiku konna parti minnu kif ukoll dak tal-Partit Laburista jsemmu din l-aċċessibilità li għandha tinħoloq għall-Maltin li jgħixu jew jaħdmu barra minn pajjiżna.

Anke sitt snin ilu, meta aħna tal-Partit Demokratiku lanqas biss konna għadna neżistu, kien hemm qbil dwar dan.

Fil-fatt dan jirriżulta anke jekk naraw il-gazzetta il-Mumen.

Jiġifieri kemm il-Partit Nazzjonalista kif ukoll il-Partit Laburista kienu qablu li jridu jsibu soluzzjoni biex tissolva din il-kwestjoni tal-aċċessibilità, imma minkejja dan, għadna mwaħħlin.

Issa kellna sitt snin ta' Gvern Laburista, ir-riedni qiegħed f'idejh, u allura jiena bilfors irrid inniggeż lill-Partit Laburista biex jekk verament irid li l-aċċessibilità tkun għal kull ċittadin li għandu d-dritt li jitfa' l-vot f'kull elezzjoni, huwa obbligu tiegħu biex naqbdu l-barri minn qrunu u naslu.

Fl-elezzjoni tal-2017 intefqu, jekk m'iniex sejjer żball, €1.6 miljun f'titjiriet biex il-Maltin jaslu.

Għalfejn għandna naħlu l-flus b'dan il-mod meta llum hawn il-kumdità tat-teknoloġija?

Wara kollox in-naħa tal-Gvern tgħidx kemm jiftaħru li qed idaħħlu inizjattivi innovattivi!

Għalfejn din m'għandhiex tkun waħda minnhom?

Għalfejn il-proċess biex wieħed ikun jista' jivvota għandu jibqa' fil-Medjuevu?

Fil-Medjuevu qegħdin!

F'Novembru li għadda l-Prim Ministru qal li nfetħu konsultazzjonijiet biex insibu soluzzjoni għal din il-biċċa xogħol.

X'ġara minn dawk il-konsultazzjonijiet ma nafx, imma ta' min noħolqu dan il-level playingfield li huwa dritt għall-elettorat.

Imbagħad irrid insemmi wkoll il-level playingfield mill-aspett ta' partiti, huma min huma, jew il-persuni li jridu jikkontestaw b'mod indipendenti.

Hawnhekk jidħlu d-drittijiet tal-minoranzi, hawnhekk tidħol l-ugwaljanza.

Hawnhekk għandna Parlament li huwa paladin fuq l-ugwaljanza u fuq id-drittijiet tal-minoranzi, imma meta niġu għall-affarijiet li għandhom x'jaqsmu mal-pern, li huma d-demokrazija u l-governanza, hemmhekk ninsew id-drittijiet tal-minoranzi u ninsew li aħna lkoll ugwali.

Bħal-lum sena ddiskutejna xi emendi oħrajn għal din il-liġi u ħadt pjaċir ninnota li kemm min-naħa tal-Gvern kif ukoll min-naħa tal-Oppożizzjoni Nazzjonalista ntqal li l-elezzjonijiet huma espressjoni tar-rieda tal-poplu.

Hekk għandhom ikunu!

L-Onor.

Clyde Puli, il-kelliem ewlieni min-naħa tal-Partit Nazzjonalista, qal li l-elezzjoni hija rieda sovrana tal-poplu.

Tajjeb immens, hekk nixtieq, imma ħalli nfakkar x'għedt jien bħal-lum sena waqt id-diskors tiegħi fejn dħalt anke fil-proċess elettroniku.

Se nitkellem fuq punt wieħed li joħloq inġustizzji kbar mhux lill-partiti biss imma anke lill-elettorat li jitfa' l-vot tiegħu ta' għażla ħielsa imma ma jiġix rikonoxxut.

Din hija pjaga oħra li rridu nsolvu bħalma rridu nsolvu dik tal-aċċessibilità.

Jiena dakinhar kont għedt hekk:

"Nafu wkoll xi jsegwi wara rebħa elettorali.

Hekk kif jiġu eletti d-deputati u partit jirbaħ l-elezzjoni b'maġġoranza ta' voti, il-kap ta' dak il-partit jieħu l-ġurament u jifforma gvern biex imexxi l-leġiżlatura li jmiss.

Min-naħa l-oħra, il-Kummissjoni Elettorali tipprepara l-proċess għall-elezzjonijiet każwali u jitwettaq ukoll l-aġġustament tas-siġġijiet biex dawn jirriflettu l-proporzjon ta' voti miġjuba mill-partiti li jkunu eletti fil-Kamra.

B'hekk ikun hemm serħan il-moħħ li jekk partit ma jkunx ġab maġġoranza tal-voti ma jkunx jista' jiggverna għalkemm seta' jkun ġab il-maġġoranza tas-siġġijiet.".

S'issa hawn ilkoll naqblu.

Din hija xi ħaġa li hija korretta u hekk għandu jkun, għax m'għandux għalfejn ikollna l-iżball li kien sar wara l-elezzjoni tal-1981, imma l-bużillis qiegħed hawn.

Jiena dakinhar kont għedt ukoll li dan il-proċess ta' aġġustament ma jgħoddx għal partit żgħir li ma jtellax deputat minn distrett però li jkun ġab kwota nazzjonali.

Dan il-partit żgħir ma' jingħatax siġġu bħalma jiġri fil-każ tal-partiti l-kbar.

Fi kliem ieħor, f'dan il-proċess ma jitqisux il-voti kollha mixħuta lil dawk il-partiti ż-żgħar jew lil dak l-individwu li seta' ġab ċertu ammont ta' voti li fil-fatt jista' jkollu rappreżentanza hawnhekk meta jsir l-aġġustament.

Għalhekk, meta magħduda fuq skala nazzjonali qatt ma jiġu kkonsidrati u b'hekk tintilef ir-rappreżentanza ta' dawk l-eluf ta' ta' nies.

Dakinhar kont għedt li huwa f'dan il-mument fejn il-proċess elettorali ma jiggarantix l-għan ewlieni tad-demokrazija, jiġifieri rappreżentanza li tħares l-interessi tas-soċjetà pluralistika.

Dan, għalija, huwa delitt ieħor fuq id-demokrazija bħalma hija l-aċċessibilità.

Qed ngħid hekk għax qed ngħixu f'xenarju politiku fejn tul dawn l-aħħar snin mill-Indipendenza 'l hawn tajna spazju wiesa' għal xibka ta' parrinijiet u nepotiżmu.

Jien mhu qed nipponta lejn l-ebda leġiżlatura, imma b'mod partikolari f'dik li għaddiet dan in-nepotiżmu żdied immens.

Għandna sistema fejn id-demokrazija u l-governanza huma dgħajfa, huma kkonċentrati aktar f'idejn l-Eżekuttiv jew, aktar minn hekk, f'idejn il-Prim Ministru.

Dan qed idgħajjef is-sistema politika li għandna u hemm bżonn li nirranġawha.

Skont l-Att tal-Elezzjonijiet Ġenerali, partiti żgħar m'għandhomx iċ-ċans li dan l-aġġustament isir favurhom.

Is-sistema politika mhijiex waħda pluralistika, mhijiex waħda kif suppost.

Forsi f'dan il-Parlament, għall-ewwel darba wara ħafna snin, għandna sistema politika pluralistika, imma nista' nassigurakom li l-minoranza fil-Parlament għandha żvantaġġi enormi li joħorġu mhux biss mill-Ordnijiet Permanenti imma minn ħafna affarijiet.

Madankollu leħinna nkomplu nsemmgħuh u importanti li naslu.

Nemmen li l-Parlament joħloq saff ieħor ta' checks and balances li huwa importanti fil-pajjiż u mill-Indipendenza 'l hawn, bil-bipartisan approach, dawn iċ-checks and balances ma tħaddmux kif suppost.

Nafu lkoll li fil-passat mhux l-ewwel darba kien hemm kollużjoni bejn il-partit fil-gvern u dak fl-oppożizzjoni meta kienu partit u partit.

It-tielet partit fil-Parlament jiġbed l-attenzjoni għal affarijiet that are missed out jew intenzjonalment jew, biex nagħti l-benefiċċju tad-dubju, b'kumbinazzjoni.

Dawn iċ-checks and balances ikunu garantiti biss jekk ikollna rappreżentanza tat-tielet partit hawnhekk.

Għaldaqstant, biex nassiguraw li dan isir, hemm bżonn li jkun hemm level playingfield billi noħolqu aċċessibilità għal dawk il-votanti li m'għandhomx għax ikunu jaħdmu barra minn Malta jew, fil-każ tal-Unjoni Ewropea, huma ċittadini li jgħixu hawnhekk imma kellhom diffikultajiet biex jirreġistraw.

Apparti minn hekk, għandu jkun hemm level playingfield meta niġu biex nagħmlu l-aġġustamenti wara elezzjoni ġenerali biex tiġi riflessa r-rappreżentanza f'dan il-Parlament.

Hemm bżonn insibu soluzzjoni għal dan, imma din il-ħaġa żgur li la tinteressa lill-Partit Laburista u lanqas lill-Partit Nazzjonalista.

Kemm il-Kummissjoni Elettorali, minkejja li għandha rappreżentanza ewlenija ta' dawn iż-żewġ partiti, u kemm il-President ta' Malta bħala kustodju tal-Kostituzzjoni - jekk Alla jrid għada se jkollna ċ-ċeremonja tal-ħatra ta' Dr George Vella – għandhom id-dover li jaraw li l-vera demokrazija nħaddmuha b'mod matur hawn Malta għax inkella aħna mhux veru għandna demokrazija rappreżentattiva li hija matura.

Kif qiegħda titħaddem hemm xi ħaġa nieqsa, hemm pjaga, hemm delitt fuq id-demokrazija u għaldaqstant bħala membri ta' din il-Kamri għandna d-dover u l-obbligu biex nixtarru u nsibu soluzzjoni.

Nirringrazzjak.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

HERMANN SCHIAVONE: Sinjura President, illum qegħidn niddiskutu Abbozz ta' Liġi ta' natura urġenti u allura se nieħu biss ftit minuti biex ngħid dak li għandi ngħid.

L-ewwel nett jidhirli li emendi fi proċess elettorali għandhom dejjem isiru mhux lejlet elezzjoni meta jkollna ċerta għaġla.

Fil-passat mhux l-ewwel darba li saru emendi kostituzzjonali u emendi għall-proċess elettorali lejlet elezzjoni.

Jien jidhirli li dawn l-affarijiet għandhom isiru f'nofs leġiżlatura meta nkunu nistgħu nevalwaw u nieħdu l-ħin tagħna biex ngħaddu l-emendi neċessarji.

Din il-liġi konna ddiskutejnieha wkoll xi tliet xhur ilu, jiena kont ipparteċipajt fiha anke fi stadju ta' kumitat u dakinhar kont għamilt diversi rimarki, suġġerimenti u stqarrijiet.

Mhux se noqgħod nidħol f'dak li għedt dakinhar imma niftakar li kont għamilt paragun ma' raġel li jkun xtara karozza ġdida biex imur il-quddies biha li hija biss żewġ kantunieri 'l bogħod!

Għaliex kont għedt hekk?

Għedt hekk għax ma tixtrix karozza biex tmur żewġ kantunieri 'l bogħod għall-quddies, biex tiffranka ftit ħin timxi.

Biex timmassimizza l-valur ta' karozza jrid ikollok l-opportunità li ddur mal-gżira kollha.

Fl-opinjoni tiegħi hekk qed nagħmlu bl-introduzzjoni tas-sistema elettronika li jien fil-prinċipju m'għandi xejn kontra tagħha, anzi nieħu gost li pajjiżna jimxi 'l quddiem.

Din is-sistema stajna ħadna ħafna aktar minnha imma qegħdin nużawha biss bħala għodda biex inħaffu l-ħin biex joħroġ ir-riżultat elettorali.

Ma naħsibx li għandu jkun dak l-iskop ewlieni għalfejn tintroduċi l-mezz elettroniku biex tgħodd il-voti.

Ġralna bħal dak li mar il-quddies bil-karozza u ma sabx jipparkja u xorta se jdum biex jidħol fil-knisja daqslikieku mexa!

Grazzi għall-aġenti tal-Partit Nazzjonalista fl-ELCOM, wara numru ta' mocks irrealizzajna li din hija sistema li r-reliability tagħha hija quesitoned.

Jiena nirringrazzja lil dawn l-aġenti li għamlu biċċa xogħol verament tajba.

Dakinhar ma konniex ċerti li din tista' tagħtina riżultat kif suppost u allura llum erġajna ġejna hawn biex nagħmlu dawn l-emendi.

Madankollu jiena jidhirli li hemm ħafna aktar x'nieħdu minn din is-sistema tal-vot elettroniku li se tkun applikata.

Stajna nagħmlu affarijiet oħra biex ir-riżultat joħroġ kmieni, jiġifieri ma kellniex bżonn din is-sistema, u nittama li fil-futur qarib anke qabel elezzjoni ġenerali l-partiti jpoġġu flimkien mal-Kummissjoni Elettorali u naraw kif nieħdu l-massimu ta' din is-sistema.

Nirringrazzjak.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

(Onor. Membri: No) Insejjaħ lill-Ministru Owen Bonnici biex, jekk jogħġbu, jagħmel il-winding up.

OWEN BONNICI: Sinjura President, dan kien dibattitu interessanti ħafna li mess il-punti tekniċi li qed nipprovaw nemendaw u mess ukoll affarijiet oħra.

Ma nixtieqx li llum nidħol f'kontroversji jew nidħol fi kwestjonijiet ta' dibattitu politiku qawwi għax dak għandna ċans ieħor li nagħmluh mingħajr ebda diffikultà, imma xtaqt biss ngħid tliet afffarijiet.

L-ewwel nett naħseb li dan ix-xogħol li sar huwa xogħol importanti ħafna.

L-emendi li ż-żewġ naħat tal-Kamra se jkunu qed jaqblu dwarhom huma emendi importanti immens.

Nifhem ukoll li bħalma ntqal minn xi wħud, wieħed għandu jkompli jagħmel emendi u jirrifletti.

Hija xi ħaġa tajba li jkun hemm diskussjonijiet u jien żgur mhux se nwaqqaf ebda diskussjoni milli ssir, però rridu ngħidu li dawn huma emendi importanti li naħseb li se jagħmlu differenza.

Kien hemm kritika li dawn l-emendi qed jgħaddu tard.

Naħseb li dik hija kritika ftit inġusta għax meta l-Oppożizzjoni, fil-ħin li għażlet hi, qalet li għandha riżervi, aħna bħala Gvern kellna żewġ options, jew ma nagħtux kas l-Oppożizzjoni jew inkella npoġġu bilqiegħda u naslu għal kompromess.

Naħseb li l-aħjar triq hija dik tal-kompromess sabiex b'hekk kulħadd iserraħ rasu li hemm fiduċja fis-sistema.

It-tielet punt huwa dwar kif inhi komposta l-Kummissjoni Elettorali.

Smajt min jgħid li għandek żewġ membri tal-Partit Laburista u żewġ membri tal-Partit Nazzjonalista.

Dan mhuwiex il-każ.

Hemm żewġ persuni nominati mill-Prim Ministru u żewġ persuni nominati mill-Kap tal-Oppożizzjoni.

Farrugia jkollu biżżejjed siġġijiet biex ikun hu l-partit fil-maġġoranza tal-Oppożizzjoni, imbagħad nawguralu li jaħtar dawk il-membri li jidhirlu hu però, fil-fehma tiegħi, huwa misnomer li jrid jiġi korrett li l-Kummissjoni Elettorali hija komposta minn rappreżentanti tal-partiti.

Il-Kummissjoni hija komposta min-nies nominati teknikament mill-Prim Ministru li jagħti l-ismijiet lill-President u l-President jimxi fuq il-parir tal-Prim Ministru, però l-konswetudni hija li l-Prim Ministru jikkonsulta mal-Oppożizzjoni u ċ-chairperson li normalment ikun hemm qbil dwaru.

Dan qed ngħidu għax kultant nemmen li rridu nirrifriskaw il-basics tagħna, għax jekk il-punti ewlenin ikunu skorretti, dak li nibnu fuq dak il-punt ewlieni jiġi skorrett ukoll.

Nirringrazzja lil kulħadd tal-koperazzjoni u naħseb li bis-saħħa ta' dawn l-emendi se nkunu qegħdin noħorġu minn din il-Kamra b'aktar fiduċja fis-sistema elettorali li fl-aħħar mill-aħħar se jgawdi minnha l-votant li se jkollu moħħu mistrieħ li dan il-Parlament għandu fiduċja sħiħa fis-sistema elettorali.

Pereżempju, ftit jiem qabel l-aħħar elezzjoni ġenerali smajt lil wieħed mill-membri ta' din il-Kamra jallarma lin-nies għax il-voting document jitħassar jekk taħslu b'xi deterġent.

Dawn huma affarijiet li wara ma rriżultawx.

Illum forsi nitbissmu xi ftit, imma dak iż-żmien ma kenux affarijiet li titbissem bihom għax hija ħaġa ħażina li tipprova tattakka l-fiduċja tas-sistema elettorali.

Il-fatt li llum qegħdin insaħħu l-fiduċja fis-sistema elettorali hija ħaġa tajba.

Nirringrazzjak.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-mistoqsija hija li l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Elezzjonijiet Ġenerali, Kap. 354, u konsegwentement, l-Att dwar il-Kunsilli Lokali, Kap. 363 jkun moqri t-Tieni Darba.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri t-Tieni Darba.

Skont ftehim milħuq, il-Kamra għaddiet għall-istadju ta' Kumitat ta' dan l-Abbozz ta' Liġi.

L-ordni għal-Kumitat ġie moqri.

FIL-KUMITAT

L-Onor.

Glenn Bedingfield, Viċi President tal-Kumitat, jippresiedi.

Klawsola 2 – Emendi għall-Att dwar l-Elezzjonijiet Ġenerali.

OWEN BONNICI: Sur President, m'għandix rimarki fuq klawsola 2.

ID-DEPUTY CHAIRPERSON: Hawn iktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hija klawsola 2.

Klawsola 2 għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 3 – Emenda tal-artiklu 2 tal-Att prinċipali.

ID-DEPUTY CHAIRPERSON: Il-Ministru.

OWEN BONNICI: Sur President, fi klawsola 3 hawn irfinaturi ta' definizzjonijiet.

Għandna tlieta, "mingħajr faċilità ta' tfittxija", "sistema ta' għadd elettroniku" u "żmien riżervat għall-wiri".

L-ewwel waħda tirreferi għar-Reġistru Elettorali li jkun online, it-tieni waħda tispjega s-sistema elettronika proposta, u t-tielet waħda tirreferi għall-ħin allokat lid-delegati biex jaċċessaw l-immaġni u l-interpretazzjoni ta' kull polza tal-vot.

Jien informat li hawn qbil fuq din il-klawsola.

L-Onor.

KAROL AQUILINA: Sur President, nikkonferma li hawn qbil dwar din il-klawsola.

ID-DEPUTY CHAIRPERSON: Hawn aktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hija klawsola 3.

Klawsola 3 għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 4 – Emenda tal-artiklu 26 tal-Att prinċipali.

OWEN BONNICI: Sur President, klawsola 4 hija dik li tkelimna dwarha fl-istadju tat-Tieni Qari dwar faċilità biex jekk fir-Reġistru Elettorali hemm ismijiet li huma ċari li m'għandhomx ikunu hemmhekk, pereżempju xi ħadd li telaq minn Malta u m'għadux jissodisfa r-rekwiżiti li trid il-liġi, allura jkun aktar faċli għall-awtorità kompetenti, li hija l-Kummissjoni Elettorali, biex tnaddaf jew tikkanċella l-isem ta' dak li m'għandux dritt li jkun fir-Reġistru Elettorali.

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hija klawsola 4.

Klawsola 4 għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 5 – Emenda tal-artiklu 33 tal-Att prinċipali.

OWEN BONNICI: Sur President, klawsola 5 tirreferi għal dak li spjegajna fl-istadju tat-Tieni Qari rigward ir-Reġistru Elelttorali li jkun fuq website u li jkun aċċessibbli b'ċerti salvagwardi minħabba d-data protection.

ID-DEPUTY CHAIRPERSON: Hawn iktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hija klawsola 5.

Klawsola 5 għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 6 – Emenda tal-artiklu 45 tal-Att prinċipali.

OWEN BONNICI: Sur President, din hija emenda teknika li għandha l-għan li tiffaċilita l-ħajja tal-operaturi tal-elezzjonijiet ġenerali.

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hija klawsola 6.

Klawsola 6 għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 7 – Emenda tal-artiklu 49 tal-Att Prinċipali.

OWEN BONNICI: Sur President, dawn huma kollha emendi tekniċi.

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hija klawsola 7.

Klawsola 7 għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 8 – Emenda tal-artiklu 51 tal-Att prinċipali.

OWEN BONNICI: Sur President, hawnhekk se jkun possibbli li l-kandidati għall- elezzjoni ġenerali – u hawn nawgura lil kulħadd, kemm lil dawk minna li jitħajru jerġgħu joħorġu u oħrajn ġodda - jkunu jistgħu japplikaw online.

B'dan il-mod tiffranka milli toqgħod tmur fiżikament fuq il-post, imma l-faċilità li tmur fuq il-post se tibqa'.

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hija klawsola 8.

Klawsola 8 għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mil-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 9 – Emenda tal-artiklu 55 tal-Att prinċipali.

OWEN BONNICI: Sur President, hawnhekk għandna deċiżjoni vi jew va ta' x'jiġri jekk xi ħadd imut wara li jiġu stampati l-poloz tal-vot.

Jekk kandidat imut - u nawgura li din ma tiġri qatt għall-ġid ta' min joħroġ - il-kandidatura tibqa' meqjusa bħala valida u jekk jirnexxilu jitla' minkejja li miet, il-Kummissjoni Elettorali tiddikjara l-post battal u tagħti avviż li se ssir elezzjoni biex jimtela t-tali post vakat.

Fil-fatt, il-Ministru Falzon qed jgħidli li kellna l-każ ta' Albert Rizzo, Alla jaħfirlu, li kien ġie nieqes fil-perjodu ċċitat.

Issa għandna ċertezza u nafu x'jiġri jekk allaħares qatt jinqala' dan il-każ.

ID-DEPUTY CHAIRPERSON: Hawn iktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hija klawsola 9.

Klawsola 9 għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 10 - Żieda ta' artiklu 55A mal-Att prinċipali.

OWEN BONNICI: Sur President, din hija klawsola importanti kontra l-abbuż mis-sistema l-ġdida.

Jekk ikun hemm xi ħadd li jingħata aċċess għall-poloz elettroniċi flimkien mal-intepretazzjoni tagħhom u juża d-data b'mod li ma tippermettilux din il-liġi, allura hemmhekk ibati l-konsegwenzi u jista' jiġi misjub ħati mill-Qorti ta' reat li hedded is-segretezza tal-vot li huwa reat pjuttost serju.

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hija klawsola 10.

Klawsola 10 għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 11 – Emenda tal-artiklu 99 tal-Att prinċipali.

OWEN BONNICI: Sur President, għandna tliet klawsoli li dwarhom kien hemm il-kompromess.

Il-kompromess bejn iż-żewġ partiti, kif spjegajnieh, huwa mniżżel fl-Abbozz ta' Liġi kif ippubblikat, però l-kollega l-Onor.

Aquilina ssuġġerew emendi ulterjuri biex nispjegaw aħjar dak li ftehemna.

Jiena m'għandix diffikultà, bħala Gvern qegħdin naqblu mal-proposta tal-Oppożizzjoni u għaldaqstant se nħalli f'idejn il-kollegi biex imexxu l-emenda huma, imbagħad aħna nivvotaw favur.

L-Onor.

KAROL AQUILINA: Sur President, nipproponi din l-emenda "A":

"A" Fi klawsola 11 minflok il-kliem:

"Iżda meta l-Kummissjoni tiddeċiedi li tuża Sistema ta' Għadd Elettroniku, il-kaxxa tal-votazzjoni għandha tinfetaħ u kull polza tal-votazzjoni għandha l-ewwel tiġi murija wiċċha 'l isfel biex jiġi aċċertat li fiha t-timbru uffiċjali tal-Kummissjoni, u li ma hemmx marki oħra fuq in-naħa ta' wara ħlief it-timbru uffiċjali tal-Kummissjoni u tal-partiti politiċi li jagħżlu li jagħmlu l-marka uffiċjali, imbagħad wara li dak l-imsemmi proċess ikun intemm dwar il-poloz ta' votazzjoni kollha mitfugħa f'dik l-elezzjoni ġenerali l-poloz għandhom jiġu mdawra, murija u mqiegħda wiċċhom 'l fuq biex jiġi aċċertat li ma hemmx marki oħra fuq in-naħa ta' quddiem ħlief għan-numri li jindikaw il-preferenzi tal-votant.

L-għadd u l-qbil tal-poloz tal-votazzjoni għandhom isiru skont ir-regoli ddikjarati fl-Iskeda Tlettax-A.",

għandhom jidħlu l-kliem:

"Iżda meta l-Kummissjoni tiddeċiedi li tuża Sistema ta' Għadd Elettroniku, il-kaxxa tal-votazzjoni għandha tinfetaħ u l-poloz tal-votazzjoni għandhom jitqiegħdu wiċċhom 'l isfel fuq il-mejda fejn ikun qed isir il-ftuħ tal-kaxxa.

Meta l-poloz tal-votazzjoni kollha f'kaxxa tal-votazzjoni waħda jkunu ġew impoġġija wiċċhom 'l isfel fuq il-mejda fejn ikun qed isir il-ftuħ tal-kaxxa, il-persuna li tkun qed tissorvelja għandha tqiegħed dawn il-poloz tal-votazzjoni f'mazz wieħed, wiċċhom 'l isfel u f'kontenitur separat għal kull kaxxa tal-votazzjoni u li jkun immarkat bin-numru tal-kamra tal-votazzjoni u, fejn applikabbli, id-distrett.

Il-persuna li tkun qed tissorvelja għandha minnufih tpoġġi l-kontenitur fuq xkaffa f'post li l-aġenti għall-għadd ikunu jistgħu jaraw sew.

Dan il-proċess għandu jittenna sakemm il-kaxxi tal-votazzjoni kollha jkunu ġew miftuħa.

L-għadd u l-qbil tal-poloz tal-votazzjoni għandhom isiru skont ir-regoli ddikjarati fl-Iskeda Tlettax-A.".

L-emenda saret, Sur President, biex nevitaw duplikazzjoni ta' affarijiet jew proċessi li m'hemmx ħtieġa għalihom u allura l-poloz tal-votazzjoni se jitqiegħdu wiċċhom 'l isfel fejn jinfetħu l-kaxxi, imbagħad jitqiegħdu f'kontenitur, imbagħad sussegwentement meta nagħmlu l-għadd tal-voti skont l-iskeda 13, hemmhekk il-voti nibdew narawhom min-naħa ta' quddiem.

Dik l-emenda tiċċara ftit dak il-proċess.

ID-DEPUTY CHAIRPERSON: Grazzi.

MICHAEL FALZON (Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali): Sur President, biex inkunu ċerti li qegħdin naqblu mija fil-mija, il-proċess se jkun li fl-ewwel parti tiegħu se niftħu l-kaxxi u l-voti ta' kaxxa kollha jitpoġġew wiċċhom 'l isfel, m'aħniex se nagħmluhom ħamsin ħamsin u jkunu fl-istess direzzjoni.

Dik se tkun l-ewwel parti tal-proċess.

Fit-tieni parti se jiġi ċċekkjat quddiem u wara, imbagħad jintbagħtu għall-iscanning, u fejn aħna jkollna dubju dwarhom se jiġi ttimbrat u dik il-kaxxa se tmur għall-iscanning b'dawk li hemm dubju jew timbru.

Aħna se nimmarkawhom b'timbru fis-sens li jridu jiġu ċċekkjati mill-Kummissjoni u dawk jiġu fil-wiċċ.

It-tielet parti hi li dik li nibagħtu l-iscanner trid tkun dejjem kaxxa kaxxa u mbagħad hemmhekk issir ir-rikonċiljazzjoni li konna nagħmlu qabel kaxxa kaxxa mar-rendikont tal-votazzjoni, ma' kemm ikun għadd voti l-iscanner meta jsir l-iscanning.

Din hija l-parti kruċjali.

It-tieni proċess ma jistax jibda qabel is-7.00 a.m. tal-ġurnata tal-għada tal-votazzjoni f'każ ta' elezzjonijiet fuq bażi nazzjonali.

ID-DEPUTY CHAIRPERSON: L-Onor.

KAROL AQUILINA: Nikkonferma dak li għadu kif qal il-Ministru Michael Falzon fis-sens li l-proċess se jimxi b'dak il-mod.

Ovvjament din l-emenda ma tolqotx il-proċess kollu imma tolqot biss l-ewwel parti.

Li forsi mhux qegħdin naqblu hu li fil-liġi ma nistabilixxux is-7.00 a.m. preċiż, imma ovvjament qegħdin nifhmu li l-Kummissjoni se tindika dak il-ħin bħala l-ħin ideali biex nibdew l-għadd tal-voti biex nevitaw sitwazzjonijiet li nkunu marbutin b'dak il-ħin jew li jinqala' xi ħaġa li hija estranja għas-sala tal-għadd tal-voti u ma nkunux nistgħu nibdew.

MICHAEL FALZON: It-tieni parti tal-proċess ma tistax tibda qabel is-7.00 a.m. Naqblu jew le?

Qed nirreferi fejn jidħlu elezzjonijiet ġenerali.

ID-DEPUTY CHAIRPERSON: L-Onor.

KAROL AQUILINA: Ma tistax tibda qabel is-7.00 a.m. però għal raġunijiet loġistiċi u biex inkunu flessibbli kemm jista' jkun, il-Kummissjoni jkollha ċerta libertà.

Wara kollox hi tikkmanda fis-sala tal-għadd tal-voti.

Il-Kummisjoni Elettorali se tiggwida ruħha b'dak li qegħdin ngħidu hawnhekk li ma jibda xejn qabel is-7.00 a.m., imma jekk jinqala' xi ħaġa, pereżempju jiġri xi ħaġa barra mis-sala tal-voti u ma jaslux il-counting agents, ma nistgħux nibdew qabel ma jaslu, allura l-Kummissjoni jkollha dritt tiftiehem, tiddeċiedi ħin li mbagħad jiġi ssettjat u maqbul.

MICHAEL FALZON: L-istess li għadu kemm qal l-Onor.

Karol Aquilina, imma l-aħħar biċċa fejn qed tgħid "it-tqabbil mal-kaxxa tal-voti ma jsirx f'dak l-istadju", se jsir meta jkunu ġew scanned il-voti.

(Interruzzjonijiet) Kollox sew, naqblu.

ID-DEPUTY CHAIRPERSON: Hawn iktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi l-Emenda "A" kif imressqa u moqrija mill-Onor Karol Aquilina Dawk favur?

L-emenda "A" għaddiet nem. con.

ID-DEPUTY CHAIRPERSON: Il-mistoqsija hi Klawsola 11 kif emendata.

Klawsola 11, kif emendata, għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 12 u 13 għaddew nem. con. u ġew ordnati biex isiru parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 14 - Sostituzzjoni tat-Tmien Skeda tal-Att prinċipali.

OWEN BONNICI: F'din il-klawsola hawn bidla fil-polza tal-vot biex nagħmlu tajjeb għall-fatt li se jkun hemm ir-ritratt tal-kandidat.

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi Klawsola 14.

Klawsola 14 għaddiet nem. con u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 15 - Żieda ta' Skeda ġdida mal-Att prinċipali.

OWEN BONNICI: Huwa kurjuż kif għażlu l-ismijiet li hawn fil-liġi, fosthom Albert Azzopardi.

F'din il-klawsola nsibu n-naħa ta' wara tal-polza tal-vot kif se tidher għax, kif għedna, se nagħmlu post fejn isir it-timbru u dan jgħin anke fl-iscanning.

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi Klawsola 15.

Klawsola 15 għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 16 - Żieda ta' Skeda ġdida mal-Att prinċipali.

OWEN BONNICI: Din hija l-iskeda bir-regolamenti dwar l-elezzjonijiet ġenerali fejn jidħol l-għadd elettroniku.

Ma nafx jekk hux se ngħaddu għar-regolamenti nfushom jew inkella aħniex se napprovaw kollox f'daqqa.

Jekk se napprovaw kollox f'daqqa għandi xi ngħid, imma jekk se nagħmluhom wieħed wieħed, f'dan l-istadju m'għandix xi ngħid.

(Interruzzjonijiet)

Hawn qbil li klawsola 16 naqrawha f'daqqa, jiġifieri r-regolamenti kollha minn paġna 2684 sa paġna 2706, it-tnejn inklużi.

Ladarba se jiġri hekk irridu nagħmlu emenda fuq l-istess vena li tkellimna qabel u, b'etika, inħoss li għandu jagħmilha l-Onor.

ID-DEPUTY CHAIRPERSON: L-Onor.

"B" Klawsola 16 għandha tiġi emendata kif ġej:

Fir-regolament 6 minflok il-kliem:

Ladarba jinfetħu l-kaxex tal-votazzjoni, kull polza tal-votazzjoni għandha tinħareġ u l-ewwel titqiegħed wiċċha 'l isfel biex jiġi aċċertat li fiha t-timbru uffiċjali tal-Kummissjoni, u li ma hemmx marki oħra fuq in-naħa ta' wara ħlief it-timbru uffiċjali tal-Kummissjoni u tal-partiti politiċi li jagħżlu li jagħmlu l-marka uffiċjali, imbagħad wara li dak l-imsemmi proċess ikun intemm dwar il-poloz ta' votazzjoni kollha mitfugħa f'dik l-elezzjoni ġenerali il-poloz għandhom jiġu mdawra, murija u mqiegħda wiċċhom 'l fuq biex jiġi aċċertat li ma hemmx marki oħra fuq in-naħa ta' quddiem ħlief għan-numri li jindikaw il-preferenzi tal-votant.

Il-polza tal-votazzjoni għandha mbagħad titqiegħed f'kontenitur xieraq immarkat bin-numru tal-Kamra tal-Votazzjoni u, fejn applikabbli, id-distrett jew in-numru tal-mejda u l-isem tal-lokalità.

Kopja tar-Rendikont ta' poloz tal-votazzjoni flimkien mal-poloz tal-votazzjoni u l-kontenituri tagħhom għandhom jinżammu f'żona li għandha tkun viżibbli f'kull ħin għall-kandidati u l-aġenti tagħhom:",

għandhom jidħlu l-kliem:

Ladarba jinfetħu l-kaxex tal-votazzjoni, kull polza tal-votazzjoni għandha tinħareġ u l-ewwel titqiegħed wiċċha 'l isfel biex jiġi aċċertat li fiha t-timbru uffiċjali tal-Kummissjoni, u li ma hemmx marki oħra fuq in-naħa ta' wara ħlief it-timbru uffiċjali tal-Kummissjoni u tal-partiti politiċi li jagħżlu li jagħmlu l-marka uffiċjali, imbagħad tiġi mdawra, murija u mqiegħda wiċċha 'l fuq biex jiġi aċċertat li ma hemmx marki oħra fuq in-naħa ta' quddiem ħlief għan-numri li jindikaw il-preferenzi tal-votant.

Wara li dak l-imsemmi proċess ikun intemm, il-poloz tal-votazzjoni għandhom imbagħad jitqiegħdu wiċċhom 'il fuq f'kontenitur xieraq immarkat bin-numru tal-Kamra tal-Votazzjoni u, fejn applikabbli, id-distrett jew in-numru tal-mejda u l-isem tal-lokalità.

Kopja tar-Rendikont ta' poloz tal-votazzjoni flimkien mal-poloz tal-votazzjoni u l-kontenituri tagħhom għandhom jinżammu f'żona li għandha tkun viżibbli f'kull ħin għall-kandidati u l-aġenti tagħhom:".

ID-DEPUTY CHAIRPERSON: Grazzi.

OWEN BONNICI: Hemm qbil ma' din l-emenda.

ID-DEPUTY CHAIRPERSON: Il-mistoqsija hi l-emenda "B" kif imressqa u moqrija mill-Onor.

L-emenda "B" għaddiet nem. con.

ID-DEPUTY CHAIRPERSON: Il-mistoqsija hi Klawsola 16 kif emendata.

Klawsola 16, kif emendata, għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 17 għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 18 - Emenda tal-artikolu 2 tal-Att prinċipali.

OWEN BONNICI: Infakkar li f'din il-parti tal-Abbozz ta' Liġi qed nitkellmu dwar emendi għall-Att dwar il-Kunsilli Lokali u hawnhekk se nagħmlu tifsira ġdida għal "sistema ta' għadd elettroniku".

Hawnhekk hawn definit xi tfisser "sistema ta' għadd elettroniku".

Imbagħad hemm ukoll tifsira ġdida ta' "żmien riservat għall-wiri".

B'hekk se jkun hemm update ta' dawn iż-żewġ definition clauses.

ID-DEPUTY CHAIRPERSON: Hawn iktar rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi Klawsola 18.

Klawsola 18 għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 19 - Emenda tat-Tielet Skeda tal-Att prinċipali.

OWEN BONNICI: F'din il-klawsola se jkun hemm dak kollu li għedna qabel, imma din id-darba qegħdin nitkellmu dwar il-kunsill lokali.

Jien informat li hemm emenda, kif għedna qabel, u allura nistieden lill-Onor.

Karol Aquilina biex jipproponiha u aħna mill-ewwel qegħdin ngħidu li naqblu ma' din l-emenda għax hija riflessjoni ta' dak kollu li għedna qabel.

ID-DEPUTY CHAIRPERSON: L-Onor.

KAROL AQUILINA: Sur President, għandi żewġ emendi għall-Klawsola 19 li huma riflessjoni ta' dak li għamilna fl-Att prinċipali.

Nipproponi din l-emenda "C":

"C" Fil-paragrafu (f) ta' klawsola 19, minflok il-kliem:

"Iżda meta l-Kummissjoni tiddeċiedi li tuża Sistema ta' Għadd Elettroniku, il-kaxxa tal-votazzjoni għandha tinfetaħ u kull polza tal-votazzjoni għandha l-ewwel tiġi murija wiċċha 'l isfel biex jiġi aċċertat li fiha t-timbru uffiċjali tal-Kummissjoni, u li ma hemmx marki oħra fuq in-naħa ta' wara ħlief it-timbru uffiċjali tal-Kummissjoni u tal-partiti politiċi li jagħżlu li jagħmlu l-marka uffiċjali mbagħad wara li l-imsemmi proċess ikun intemm dwar il-poloz tal-votazzjoni kollha mitfugħa f'dik l-elezzjoni fil-lokalità partikolari l-poloz għandhom jiġu mdawra, murija u mqiegħda wiċċhom 'il fuq biex jiġi aċċertat li ma hemmx marki oħra fuq in-naħa ta' quddiem ħlief għan-numri li jindikaw il-preferenzi tal-votant.

L-għadd u l-qbil tal-poloz tal-votazzjoni għandhom isiru skont ir-regoli ddikjarati fl-Iskeda Tlettax-A.",

għandhom jidħlu l-kliem:

"Iżda meta l-Kummissjoni tiddeċiedi li tuża Sistema ta' Għadd Elettroniku, il-kaxxa tal-votazzjoni għandha tinfetaħ u l-poloz tal-votazzjoni għandhom jitqiegħdu wiċċhom 'l isfel fuq il-mejda fejn ikun qed isir il-ftuħ tal-kaxxa.

Meta l-poloz tal-votazzjoni kollha f'kaxxa tal-votazzjoni waħda jkunu ġew impoġġija wiċċhom 'l isfel fuq il-mejda fejn ikun qed isir il-ftuħ tal-kaxxa, il-persuna li tkun qed tissorvelja għandha tqiegħed dawn il-poloz tal-votazzjoni f'mazz wieħed, wiċċhom 'l isfel u f'kontenitur separat għal kull kaxxa tal-votazzjoni u li jkun immarkat bin-numru tal-kamra tal-votazzjoni u l-isem tal-lokalità.

Il-persuna li tkun qed tissorvelja għandha minnufih tpoġġi l-kontenitur fuq xkaffa f'post li l-aġenti għall-għadd ikunu jistgħu jaraw sew.

Dan il-proċess għandu jittenna sakemm il-kaxxi tal-votazzjoni kollha jkunu ġew miftuħa.

L-għadd u l-qbil tal-poloz tal-votazzjoni għandhom isiru skont ir-regoli ddikjarati fl-Iskeda Tlettax-A.".

Inressaq ukoll din l-emenda "D":

"D" Fil-paragrafu (j) tal-klawsola 19, minflok il-kliem:

Ladarba jinfetħu l-kaxex tal-votazzjoni, kull polza tal-votazzjoni għandha tinħareġ u l-ewwel titqiegħed wiċċha 'l isfel biex jiġi aċċertat li fiha t-timbru uffiċjali tal-Kummissjoni, u li ma hemmx marki oħra fuq in-naħa ta' wara ħlief it-timbru uffiċjali tal-Kummissjoni u tal-partiti politiċi li jagħżlu li jagħmlu l-marka uffiċjali u mbagħad wara li dak l-imsemmi proċess ikun intemm dwar il-poloz ta' votazzjoni kollha mitfugħa f'dik l-elezzjoni fil-lokalità partikolari l-poloz għandhom jiġu mdawra, murija u mqiegħda wiċċhom 'l fuq biex jiġi aċċertat li ma hemmx marki oħra fuq in-naħa ta' quddiem ħlief għan-numri li jindikaw il-preferenzi tal-votant.

Il-polza tal-votazzjoni għandha mbagħad titqiegħed f'kontenitur xieraq immarkat bin-numru tal-Kamra tal-Votazzjoni u l-isem tal-lokalità.

Kopja tar-Rendikont ta' poloz tal-votazzjoni flimkien mal-poloz tal-votazzjoni u l-kontenituri tagħhom għandhom jinżammu f'żona li għandha tkun viżibbli f'kull ħin għall-kandidati u l-aġenti tagħhom:",

għandhom jidħlu l-kliem:

Wara li dak l-imsemmi proċess ikun intemm, il-poloz tal-votazzjoni għandhom imbagħad jitqiegħdu wiċċhom 'l fuq f'kontenitur xieraq immarkat bin-numru tal-Kamra tal-Votazzjoni u l-isem tal-lokalità.

Kopja tar-Rendikont ta' Poloz tal-Votazzjoni flimkien mal-poloz tal-votazzjoni u l-kontenituri tagħhom għandhom jinżammu f'żona li għandha tkun viżibbli f'kull ħin għall-kandidati u l-aġenti tagħhom:".

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi l-emenda "Ċ" kif imressqa u moqrija mill-Onor.

L-emenda "C" għaddiet nem. con.

ID-DEPUTY CHAIRPERSON: Il-mistoqsija hi l-Emenda "D" kif imressqa u moqrija mill-Onor.

L-emenda "D" għaddiet nem. con.

ID-DEPUTY CHAIRPERSON: Il-mistoqsija hi Klawsola 19 kif emendata.

Klawsola 19, kif emendata, għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

ID-DEPUTY CHAIRPERSON: L-Onor.

KAROL AQUILINA: Niġbed l-attenzjoni li naħseb li hemm żball ta' traduzzjoni.

Fi Klawsoli 16 u 19 fit-test Malti nużaw il-kliem "informazzjoni oħra", filwaqt li fit-test Ingliż nużaw any information li huma differenti minn xulxin fil-kuntest tal-artikolu kif inhu miktub.

Nissuġġerixxi forsi jkun hawn qbil li nagħmlu recommital biex tiġi other information u mhux "any other information" għax inkella qisha tiġi timplika li l-informazzjoni li hemm imsemmija fl-artikolu tista' tingħata mingħajr ma jkun hemm is-sanzjoni.

Qed nirreferi għal paragrafu (4) ta' regolament 14 li hemm fi klawsola 16, fejn fl-aħħar parti nsibu:

"… kif muri fil-poloz elettroniċi u għandha tiżgura li ma tagħti l-ebda informazzjoni oħra li b'xi mod tista' tfixkel is-segretezza tal-vot.".

Dik timplika li l-Kummissjoni tista' tagħti xi informazzjoni li tissemma qabel fl-artikolu li se tfixkel is-segretezza tal-vot.

Fit-test Ingliż qiegħda "any information".

Naħseb trid tiġi "li ma tagħti l-ebda informazzjoni" u mhux "l-ebda informazzjoni oħra".

OWEN BONNICI: Se nikkonsulta mal-esperti.

ID-DEPUTY CHAIRPERSON: Il-Kumitat huwa sospiż għal ftit minuti sakemm isiru l-konsultazzjonijiet meħtieġa.

Fis-6.17 p.m. il-Kumitat ġie sospiż u rriżuma fis-6.23 p.m.

PERMESS TAL-KUMITAT

ID-DEPUTY CHAIRPERSON: L-Onor.

KAROL AQUILINA: Sur President, nitlob il-permess tal-Kumitat sabiex tkun tista' terġa' tinfetaħ id-diskussjoni fuq klawsoli 16 u 19 ta' dan l-Abbozz ta' Liġi.

Il-permess ingħata.

Klawsola 16 - Żieda ta' Skeda ġdida mal-Att prinċipali.

ID-DEPUTY CHAIRPERSON: L-Onor.

Fil-paragrafu (4) tar-regolament 14 ta' klawsola 16, fit-test Malti, minflok il-kliem "li ma tagħti l-ebda informazzjoni oħra li b'xi mod", għandhom jidħlu l-kliem "li ma tagħti l-ebda informazzjoni li b'xi mod".

ID-DEPUTY CHAIRPERSON: Il-mistoqsija hi l-emenda verbali kif imressqa mill-Onor.

L-emenda verbali għaddiet nem. con.

ID-DEPUTY CHAIRPERSON: Il-mistoqsija hi Klawsola 16 kif emendata verbalment.

Klawsola 16, kif emendata verbalment, għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 19 - Emenda tat-Tielet Skeda tal-Att prinċipali.

ID-DEPUTY CHAIRPERSON: L-Onor.

Fil-paragrafu (4) tar-regolament 14 tal-klawsola 19, fit-test Malti, minflok il-kliem "li ma tagħti l-ebda informazzjoni oħra li b'xi mod", għandhom jidħlu l-kliem "li ma tagħti l-ebda informazzjoni li b'xi mod".

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi l-emenda verbali għal klawsola 19.

L-emenda verbali għaddiet nem. con.

ID-DEPUTY CHAIRPERSON: Il-mistoqsija hi Klawsola 19 kif emendata verbalment.

Klawsola 19, kif emendata verbalment, għaddiet nem. con. u ġiet ordnata biex issir parti mill-Abbozz ta' Liġi.

Klawsola 1 u t-Titolu għaddew nem. con. u ġew ordnati biex isiru parti mill-Abbozz ta' Liġi.

OWEN BONNICI: Nipproponi li l-Kumitat jawtorizza lill-Iskrivan tal-Kamra jikkoreġi xi żbalji tal-ortografija, jagħmel ir-rinumerazzjoni meħtieġa u xi emendi żgħar li jista' jkun hemm bżonn.

ID-DEPUTY CHAIRPERSON: Hawn qbil?

Il-Kumitat qabel li jawtorizza lill-Iskrivan tal-Kamra biex jikkoreġi xi żbalji tal-ortografija, jagħmel ir-rinumerazzjoni meħtieġa u xi emendi żgħar li jista' jkun hemm bżonn.

Fis-6.27 p.m. il-Kamra rriżumiet u l-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali rrapporta l-Abbozz ta' Liġi mgħoddi b'emendi.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Is-seduta hija sospiża għal ftit minuti.

Fis-6.27 p.m. il-Kamra ġiet sospiża u rriżumiet fis-6.39 pm.

Skont ftehim milħuq, il-Kamra għaddiet għat-Tielet Qari ta' dan l-Abbozz ta' Liġi.

L-ISPEAKER: Nistieden lill-Ministru Owen Bonnici biex, jekk jogħġbu, iressaq it-Tielet Qari tal-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Liġijiet Elettorali.

OWEN BONNICI: Sur President, nipproponi t-Tielet Qari tal-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Liġijiet Elettorali.

L-ISPEAKER: Min jissekonda?

L-ISPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda l-Att dwar l-Elezzjoni Ġenerali, Kap. 354, u konsegwentement l-Att dwar il-Kunsilli Lokali, Kap. 363" ikun moqri t-Tielet Darba.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri t-Tielet Darba u għadda.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Skont il-ftehim milħuq, il-Kamra issa tgħaddi immedjatament għall-Aġġornament.

Insejjaħ lill-Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali biex, jekk jogħġbu, iressaq l-Aġġornament.

Fis-6.41 p.m. il-Kamra għaddiet għall-Aġġornament skont il-ftehim milħuq.

AĠĠORNAMENT

MICHAEL FARRUGIA (Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali): Sur President, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal għada l-Ħamis 4 ta' April, 2019 f'12.00 p.m. b'din l-aġenda:

Ħatra ta' President ta' Malta.

Ninforma lill-Kamra li ċ-ċerimonja tal-għoti tal-ġurament lill-President ta' Malta se tiġi trażmessa dirett fuq il-mezzi tax-xandir.

Skont ftehim milħuq, f'din is-seduta ma hu se jsir l-ebda xogħol ieħor ħlief il-ħatra tal-President ta' Malta.

Il-Minuti tas-seduta tal-lum, 3 ta' April, u ta' għada, l-4 ta' April, għandhom jiġu kkonfermati fis-seduta tat-Tnejn, 8 ta' April 2019.

Fis-seduta ta' għada, 4 ta' April, ma jitteħidx l-Aġġornament u s-seduta tingħalaq wara li tinqara l-Proklama mill-President ta' Malta.

L-Ispeaker stess jaġġorna l-Kamra għal nhar it-Tnejn, 8 ta' April, fl-4.00 p.m. b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Kompetizzjoni u l-Att dwar l-Affarijiet tal-Konsumatur u Liġijiet oħra - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi biex jemenda l-Att dwar it-Trattament Xieraq tal-Annimali - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar Żoni Ħielsa f'Malta - Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi biex jemenda l-Att għat-Twaqqif ta' Awtorità ta' Malta dwar il-Komunikazzjoni - Tielet Qari;

Jew xi aġenda oħra li tista' tiġi kkomunikata aktar 'il quddiem

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili u l-Kodiċi Kriminali - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Protezzjoni tal-Minuri (Ħarsien Alternattiv) – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Awtorità għall-Iżvilupp Reġjonali ta' Għawdex – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Kunsilli Lokali – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi biex jemenda Diversi Liġijiet (Riforma dwar il-Pensjonijiet) - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Patrimonju Kulturali – Kumitat Permanenti.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Skont il-ftehim milħuq, illum mhux se jittieħed il-ħin tal-Aġġornament u għaldaqstant il-Kamra hija aġġornata għal għada l-Ħamis, 4 ta' April 2019 bl-aġenda kif ikkomunikata mill-Ministru Michael Farrugia.

Fis-6.43 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija, skont il-ftehim milħuq.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET EWROPEJ U UGWALJANZA - GRIEVANCES BOARDS

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Ewropej u Ugwaljanza: Tista' l-Ministru twieġeb il-mistoqsijiet parlamentari 8311 u 8854 u ċjoè: Tista' l-Ministru tgħid mis-sena 2013 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari liemu kienu l-Grievances Boards li twaqqfu fi ħdan il-Ministeru għall-Affarijiet Ewropej u l-Ugwaljanza u fi ħdan l-entitajiet kollha li jaqgħu taħtha?

Tista' tgħid min kienu l-membri ta' kull wieħed mill-imsemmija bordijiet u x'remunerazzjoni rċevew l-imsemmija membri?

Tista' tgħid kemm tressqu każijiet quddiem kull bord u x'kienet id-deċiżjoni li ngħatat dwar kull każ li kellu quddiemu l-istess bord u dan mingħajr ma tindika l-isem u d-dettalji tal-persuni involuti?

Tista' tgħid x'kien l-ammont li tħallas bħala kumpens dwar kull każ li tressaq quddiem l-imsemmija bordijiet?

HELENA DALLI (Ministru għall-Affarijiet Ewropej u Ugwaljanza): Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferi għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 8890 tas-seduta 203 f'din il-Leġiżlatura imwieġba mill-Uffiċċju tal-Prim Ministru.

MINISTERU GĦALL-FINANZI - GRIEVANCES BOARDS

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Finanzi: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsijiet parlamentari 8312 u 8855 u ċjoè: Jista' l-Ministru jgħid mis-sena 2013 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari, liema kienu l-Grievances Boards li twaqqfu fi ħdan il-Ministeru għall-Finanzi u fi ħdan l-entitajiet kollha li jaqgħu taħtu?

Jista' jgħid min kienu l-membri ta' kull wieħed mill-imsemmija bordijiet u x'remunerazzjoni rċevew l-imsemmija membri?

Jista' jgħid kemm tressqu każijiet quddiem kull bord u x'kienet id-deċiżjoni li ngħatat dwar kull każ li kellu quddiemu l-istess bord u dan mingħajr ma jindika l-isem u d-dettalji tal-persuni involuti?

Jista' jgħid x'kien l-ammont li tħallas bħala kumpens dwar kull każ li tressaq quddiem l-imsemmija bordijiet?

EDWARD SCICLUNA (Ministru għall-Finanzi): Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferi għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari 8890.

Peress li din ir-risposta ma tinkludix lill-Bank Ċentrali nitlob lill-Onor.

Interpellant li, jekk jixtieq, għal tali informazzjoni jagħmel mistoqsija speċifika.

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid attwalment kemm hemm tfal taħt care order?

Kemm minnhom huma taħt il-kura ta' Foster Carers u kemm minnhom fi djar tat-tfal?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba hija kif ġej:

MINISTERU TAD-DEPUTAT PRIM MINISTRU U MINISTRU GĦAS-SAĦĦA - AĊĊESSIBILITÀ GĦALL-PERSUNI B'DIŻABILITÀ

L-ONOR.

CLAUDIO GRECH staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jgħid x'inizjattivi ttieħdu matul l-2018 u s'issa fl-2019 sabiex fil-Ministeru tiegħu u fl-entitajiet kollha li jaqgħu taħtu, il-binjiet li minnhom joperaw ikunu aktar aċċessibbli għal persuni b'diżabilità?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li matul l-2018 u l-ewwel xhur ta' din is-sena saru diversi xogħlijiet fil-binjiet li minnhom joperaw diversi dipartimenti u entitajiet fi ħdan il-Ministeru għas-Saħħa sabiex ikunu aktar aċċessibbli għal persuni b'diżabilità.

Fil-binja fejn jinsab is-CPSU matul l-2018 saret rampa fit-tarf tal-amministrazzjoni kif ukoll fl-emergency exit.

Bħala parti mill-proġett tat-tieni sular tal-istess binja ser isir lift sabiex kull persuna b'nuqqas ta' mobilità u b'diżabilità tkun tista' tagħmel użu minnu.

Ġie rinovat il-parkeġġ u fiż-żmien li ġej mistenni jkun hemm numru ta' parkeġġi assenjati lill-persuni li għandhom il-badge il-blu.

Fid-Dipartiment tal-Kura Primarja ttieħdu diversi inizjattivi matul l-2018 sal-lum, li huma:

Proġetti oħra li jinsabu f'diversi fażijiet tal-proċess fl-istess dipartiment huma:

Bini / Immodernizzar taċ-Ċentri tas-Saħħa skont il-liġijiet li jħarsu d-drittijiet tal-persuni b'diżabilità

Il-proġetti kollha tal-Isptar Ġenerali t'Għawdex li saru jew li qed isiru matul iż-żmien indikat huma aċċessibbli għal persuni b'diżabilità.

Dawn il-proġetti jinkludu s-sala l-ġdida tal-Ortopedija li ser tiġi inawgurata fil-ġimgħat li ġejjin, iċ-Ċentru ġdid tal-Anatomija tal-Iskola Medika ta' Barts li ġie inawgurat f'Diċembru 2018 kif ukoll l-iskola medika ta' Barts li ser tospita l-ewwel studenti f'Settembru 2019.

Matul l-2018, fil-binja tal-Ministeru tas-Saħħa t-taraġ li kien jagħti għall-uffiċini ġie mibdul f'rampa biex l-istess binja u l-uffiċini kollha fi ħdan il-binja jkunu aċċessibbli għal kullħadd.

Ninfurmah ukoll li l-bini tad-dipartimenti u l-entitajiet fi ħdan il-Ministeru għas-Saħħa minn fejn jingħata servizz mediku diġà huma aċċessibbli għall-persuni b'diżabilità.

MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET BARRANIN U PROMOZZJONI TAL-KUMMERĊ - AĊĊESSIBILITÀ GĦALL-PERSUNI B'DIŻABILITÀ

L-ONOR.

CLAUDIO GRECH staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid x'inizjattivi ttieħdu matul l-2018 u s'issa fl-2019 sabiex fil-Ministeru tiegħu u fl-entitajiet kollha li jaqgħu taħtu, il-binjiet li minnhom joperaw, ikunu aktar aċċessibbli għal persuni b'diżabilità?

CARMELO ABELA (Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-Ministeru ħa ħsieb sabiex il-proġetti strutturali li kienu ppjanati li jinbdew matul is-sena 2018 u jitkomplew fis-sena 2019, f'Malta kif ukoll barra minn Malta, ikunu aċċessibbli għal persuni b'diżabilità.

L-istess sar meta kien hemm il-ħtieġa li tinbena struttura temporanja fil-bitħa ta' Palazzo Parisio fil-Ministeru stess sabiex isiru attivitajiet 'awdjoviżivi' ta' Sempre Viva.

Il-kuntrattur ġie mitlub jinstalla rampa apposta li setgħet tipprovdi aċċess lil persuni b'diżabilità.

Dan minkejja l-fatt li l-binja nnifisha ta' Palazzo Parisio hija skedata u ma tistax tagħmel tibdil strutturali.

Inżid ninforma wkoll li l-uffiċini ta' TradeMalta huma attrezzati b'aċċessibilità għal persuni b'diżabilità.

L-uffiċini li joperaw minnhom diġà kellhom din l-aċċessibilità meta nkera l-post.

MINISTERU GĦAT-TRASPORT, INFRASTRUTTURA U PROĠETTI KAPITALI - AĊĊESSIBILITÀ GĦALL-PERSUNI B'DIŻABILITÀ

L-ONOR.

CLAUDIO GRECH staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid x'inizjattivi ttieħdu matul l-2018 u s'issa fl-2019 sabiex fil-Ministeru tiegħu u fl-entitajiet kollha li jaqgħu taħtu, il-binjiet li minnhom joperaw, ikunu aktar aċċessibbli għal persuni b'diżabilità?

IAN BORG (Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li hawn taħt tinsab lista bl-inizjattivi li ttieħdu, skont ma jien infurmat mill-entitajiet u dipartimenti li għalihom jien responsabbli:

Ministeru u dipartimenti - Il-binjiet kollha tal-Ministeru f'Beltissebħ huma aċċessibbli għall- persuni b'diżabilità.

Dawn il-binjiet kollha għandhom lift funzjonabbli u rampi bi gradient adegwat skond ir-regolamenti ta' CRPD.

Infrastructure Malta - Minn meta twaqqfet ftit tax-xhur ilu, Infrastructure Malta bdiet taħdem biex tiżgura l-aċċessibilità tal-uffiċċji assenjati għall-operat tagħha f'Ħal Luqa.

Filwaqt li l-entratura ewlenija ta' dan il-bini, li jintuża wkoll minn entitajiet oħra, diġà hija aċċessibbli għall-persuni b'diffikultajiet ta' mobilità, bħalissa qed jiġi installat lift sabiex anke s-sulari ta' fuq tal-bini jkunu jistgħu jiġu aċċessati minn kulħadd.

L-Awtorità tal-Ippjanar

· 4 spazji ta' parkeġġ fl-uffiċini prinċipali tal-Awtorità fil-Furjana riservati għall-persuni b'diżabilità.

· Rampa ta' emerġenza fl-uffiċini tal-Kummissjoni għall-Ippjanar.

· Temporanjament kemm f'Għawdex kif ukoll f'Malta l-Awtorità tal-Ippjanar qed tagħmel użu minn bini li huwa kompletament aċċessibbli sakemm isiru x-xogħlijiet ta' ristrutturar u mmodernizzar fl-uffiċini li l-Awtorità għandha f'Għawdex u fil-blokka tad-Direttorat tal-Infurzar fil-Furjana, li se jkunu kompletament aċċessibbli għall-persuni b'diżabilità.

· Tiġi miġbura kontribuzzjoni f'applikazzjonijiet għal żvilupp li ma jkollux aċċess għal persuni b'diżabilità.

· Tenders għal servizzi li jinkludu kiri ta' postijiet ta' taħrig u/jew konferenzi jew kiri ta' trasport għal massa jitolbu li dawn is-servizzi jipprovdu aċċess lil kulħadd.

Transport Malta - Il-binjiet kollha li jappartjenu lil Transport Malta kemm f'Malta u kif ukoll f'Għawdex għandhom aċċess għal rampi u lifts għal użu ta' persuni b'diżabilità.

BICC - Ninforma lill-Onor.

Interpellant li minħabba li l-binja minn fejn jopera l-BICC hija skedata ma jistgħux isiru xogħlijiet fuqha.

BRO - Infurmat li fil-bini li minnu jopera l-Uffiċċju għar-Regolament tal-Bini saru xogħlijiet ta' tneħħija ta' turġien kemm kien umanament u strutturalment possibbli.

L-Awtorità tal-Artijiet hija aċċessibbli għall-persuni b'diżabilità, kemm fir-rigward tal-impjegati tagħha kif ukoll għall-pubbliku.

Eżempji jinkludu rampa li ġiet installata quddiem l-entratura tal-binja, toilets għall-persuni b'diżabilità fis-sular ta' isfel kif ukoll dak ta' fuq, filwaqt li hemm ukoll lift li jagħti aċċess għas-sulari kollha tal-binja.

MINISTERU GĦAL GĦAWDEX - AĊĊESSIBILITÀ GĦALL-PERSUNI B'DIŻABILITÀ

L-ONOR.

CLAUDIO GRECH staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid x'inizjattivi ttieħdu matul l-2018 u s'issa fl-2019 sabiex fil-Ministeru tagħha u fl-entitajiet kollha li jaqgħu taħtha, il-binjiet li minnhom joperaw, ikunu aktar aċċessibbli għal persuni b'diżabilità?

JUSTYNE CARUANA (Ministru għal Għawdex): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li sar audit ħolistiku tal-binja kollha tal-Ministeru u ser isiru xogħlijiet biex ikollna binja aċċessibbli u energy efficient biex ukoll tkun mudell ta' binja amministrattiva li hija eco-friendly.

Apparti l-aċċessibilità fiżika, qed jittieħdu wkoll inizjattivi favur l-aċċessibilità b'mod ħolistiku u allura materjal informattiv bis-sottotitoli, bil-lingwa tas-sinjali u easy to read u addattat għall-persuni fuq il-firxa wiesgħa tal-awtiżmu.

Dan apparti li f'kull proġett qed jiġu inklużi loop systems għall-persuni neqsin mis-smigħ, pathways għall-persuni neqsin mid-dawl u qed jiġu osservati l-linji gwida maħruġa mill-Kummissjoni għad-Drittijiet tal-Persuni b'Diżabilità kif ukoll il-kunċett tal-Universal Design kif promoss mill-Konvenzjoni tal-Ġnus Magħquda għad-Drittijiet tal-Persuni b'diżabilità.

MINISTERU GĦALL-FAMILJA, DRITTIJIET TAT-TFAL U SOLIDARJETÀ SOĊJALI - AĊĊESSIBILITÀ GĦALL-PERSUNI B'DIŻABILITÀ

L-ONOR.

CLAUDIO GRECH staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid x'inizjattivi ttieħdu matul l-2018 u s'issa fl-2019 sabiex fil-Ministeru tiegħu u fl-entitajiet kollha li jaqgħu taħtu, il-binjiet li minnhom joperaw, ikunu aktar aċċessibbli għal persuni b'diżabilità?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li ttieħdu diversi azzjonijiet u saru diversi xogħlijiet sabiex il-binjiet li joperaw minnhom, id-dipartimenti u entitajiet li jaqgħu taħt il-Ministeru li tiegħu jiena responsabbli, ikunu aċċessibbli għall-persuni b'diżabilità.

Dan jinkludi dipartimenti, entitajiet u kummissjonijiet li mxew għall-binjiet ġodda, li huma aċċessibbli għall-persuni b'diżabilità.

Saru xogħlijiet u ġie installat apparat sabiex titjieb l-aċċessibilità f'numru ta' binjiet oħra.

L-aħħar proġett kien il-ftuħ ta' Ċentru Servizz Familja, li huwa wkoll aċċessibbli skont l-istandards stabbiliti.

SPTAR MATER DEI U SIR ANTHONY MAMO ONCOLOGY CENTRE – OPERATURI TAL-PARKEĠĠ

L-ONOR.

CLAUDIO GRECH staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: B'referenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 8179, jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra:

a. Lista tal-offerenti kollha li ssottomettew l-offerta tagħhom;

b. Il-prezzijiet u/jew l-offerti finanzjarji li ssottometta kull offerent; u

c. Il-bażi/kriterji li fuqhom saret l-evalwazzjoni?

CHRIS FEARNE: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tabella t'hawn taħt filwaqt li ninfurmah li l-kuntratt ingħata lill-kumpanija li offriet l-aktar konċessjoni vantaġġjuża u li kienet konformi mal-kundizzjonijiet tas-sejħa għall-offerti.

MINISTERU GĦAT-TRASPORT, INFRASTRUTTURA U PROĠETTI KAPITALI - NISA F'POŻIZZJONI TA' TEĦID TA' DEĊIŻJONIJIET

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsijiet parlamentari 9312 u 9107 u ċjoè: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari 8892, jista' l-Ministru:

a. jgħid kemm kien hemm nisa f'pożizzjoni ta' teħid ta' deċiżjoni (skala 1 sa skala 5) f'dawn is-snin: 2009, 2010, 2012 u 2013 fid-dekasteru tiegħu; u

b. jgħid jekk il-Ministeru tiegħu għandux targets għall-Horizon 2020 u, jekk iva, x'inhuma dawn it-targets u humiex se jintlaħqu?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fil-każ tal-ewwel parti tal-mistoqsija għandha tirreferi lill-Ministeru konċernat.

Min-naħa l-oħra, kif diġà ntqal, il-miri tal-Horizon 2020 u tal-Gvern huma identiċi.

Għaldaqstant il-ħidma tal-Gvern biex jintlaħqu dawn il-miri hija waħda kontinwa.

Nerġa' nfakkar li fis-servizz pubbliku kollu fil-preżent hemm 5,445 mara f'pożizzjoni ta' teħid ta' deċiżjonijiet fil-grad ta' Prinċipal jew 'il fuq, waqt li fit-top management tas-Servizz Pubbliku, minn skala 1 sa skala 5, hemm 426 mara.

Inżid li dan il-Gvern ħadem u se jibqa' jaħdem kontra kull diskriminazzjoni fuq il-bażi tal-ġeneru fl-oqsma kollha.

MINISTERU GĦAL GĦAWDEX - NISA F'POŻIZZJONI TA' TEĦID TA' DEĊIŻJONIJIET

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru twieġeb il-mistoqsijiet parlamentari 9313 u 9108 u ċjoè: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari 8893, tista' l-Ministru:

a. tgħid kemm kien hemm nisa f'pożizzjoni ta' teħid ta' deċiżjoni (skala 1 sa skala 5) f'dawn is-snin: 2009, 2010, 2012 u 2013 fid-dekasteru tagħha; u

b. tgħid jekk il-Ministeru tagħha għandux targets għall-Horizon 2020 u, jekk iva, x'inhuma dawn it-targets u humiex se jintlaħqu?

JUSTYNE CARUANA: Kif diġà ntqal, il-miri tal-Horizon 2020 u tal-Gvern huma identiċi.

Nerġa' nfakkar li fis-Servizz Pubbliku kollu fil-preżent hemm 5,445 mara f'pożizzjoni ta' teħid ta' deċiżjonijiet fil-grad ta' Prinċipal jew 'il fuq, waqt li fit-top management tas-Servizz Pubbliku, minn skala 1 sa skala 5, hemm 426 mara.

MINISTERU GĦALL-FAMILJA, DRITTIJIET TAT-TFAL U SOLIDARJETÀ SOĊJALI - NISA F'POŻIZZJONI TA' TEĦID TA' DEĊIŻJONIJIET

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsijiet parlamentari 9314 u 9109 u ċjoè: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari 8894, jista' l-Ministru:

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fil-każ tal-ewwel parti tal-mistoqsija, din għandha tkun riferuta lill-Ministeru kkonċernat.

Nerġa' nfakkar li fis-servizz pubbliku kollu, fil-preżent hemm 5,445 mara f'pożizzjoni ta' teħid ta' deċiżjonijiet fil-grad ta' Prinċipal jew 'il fuq, waqt li fit-top management tas-Servizz Pubbliku, minn skala 1 sa skala 5, hemm 426 mara.

MINISTERU GĦAT-TURIŻMU - SAFAR

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsijiet parlamentari 9311, 9106, 8895 u 8772 u ċjoè: B'referenza għar-risposta għall-mistoqsija parlamentari 8566, jista' l-Ministru jagħti rendikont tas-safar għall-perjodu mill-2013 sal-2017 kif mitlub fil-mistoqsija oriġinali?

Jista' jgħid ukoll x'inhi r-raġuni għalfejn l-istess Ministru ilu fil-fatt kważi ħames snin biex jirrispondi din il-mistoqsija li fil-fatt saret għall-ewwel darba fit-12-il Leġiżlatura fit-2 ta' Ottubru, 2014?

KONRAD MIZZI (Ministru għat-Turiżmu): It-tagħrif għadu qed jinġabar.

GĦASES TAL-PULIZIJA - KMAMAR GĦAL KAŻIJIET TA' VJOLENZA DOMESTIKA

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għall-Intern u Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid liema għases f'Malta u Għawdex għandhom kmamar iddedikati għall-każijiet ta' vjolenza domestika (hekk imsejħa soft areas) kif speċifikat fil-Konvenzjoni ta' Istanbul?

MICHAEL FARRUGIA: Ninsab infurmat li fl-għases f'Malta u Għawdex il-kmamar iddedikati għall-każijiet ta' vjolenza domestika huma kmamar fl-għases prinċipali u cjoè l-Belt Valletta, Ħal Qormi, Ħaż-Żebbuġ, il-Ħamrun, Raħal Ġdid, iż-Żejtun, iż-Żurrieq, Tas-Sliema, Birkirkara, il-Mosta, in-Naxxar, il-Qawra u r-Rabat Għawdex li għalkemm ma jissejħux soft areas, huma identifikati li jintużaw meta persuni li huma vittmi jew xhieda ta' każijiet relatati ma' vjolenza domestika, jistgħu jiġu mitkellma fil-privat.

Fit-Taqsima tal-Victim Support fil-Korp tal-Pulizija hemm żewġ kmamar li jintużaw għall-istess skop fejn waħda tintuża biex jiġu mitkellma adulti u l-oħra biex jiġu mitkellma minuri.

Eventwalment, malli jitwaqqfu l-Police Regional Hubs, hu ttamat li jkun hemm persuni aktar speċjalizzati f'dan is-settur li jiffunzjonaw minnhom.

PROĠETT TA' RESTAWR TAL-FANAL TAL-ĠORDAN

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: B'referenza għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 8922, tista' l-Ministru taġġorna dwar il-Proġett ta' Restawr tal-Fanal tal-Ġordan ġewwa Għawdex?

Kemm qed ikun hemm ħaddiema jaħdmu kuljum u x'inhu l-grad tagħhom?

F'liema xahar u sena huwa ppjanat li jitlesta dan il-proġett?

Kemm kienet in-nefqa s'issa fuq dan il-proġett?

Interpellant li x-xogħol ta' restawr fil-Fanal tal-Ġordan qed isir minn grupp ta' 12-il ħaddiem tal-Ministeru għal Għawdex.

Ix-xogħol jinvolvi restawr fuq il-binja kollha, kemm fuq barra kif ukoll fuq ġewwa u qed isir skont il-permessi bis-sorveljanza tal-Heritage Planning Unit tal-Awtorità tal-Ippjanar minħabba li din hija binja ta' importanza storika.

Ix-xogħol qed ikun ikkordinat ma' diversi stakeholders u huwa ppjanat li jitlesta f'Settembru 2019.

SAN ĠWANN: TRIQ TAL-BALAL - PLATE BEARING TESTS

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 9209 u jgħid jekk fit-Triq tal-Balal, it-triq ta' bejn in-Naxxar u San Ġwann, sarux it-testijiet tal-plate bearing?

Jekk iva, jista' jgħid kemm-il test sar?

F'liema parti saru u jindika permezz ta' street plan fejn saru l-plate bearing tests u x'kien ir-riżultat?

Jista' jgħid min għamilhom u min iċċertifika r-riżultat ta' dawn il-plate bearing tests?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant skont ma jien infurmat minn Infrastructure Malta, li l-proġett tal-bini mill-ġdid Triq tal-Balal, l-arterja prinċipali bejn San Ġwann u n-Naxxar, wasal fl-aħħar fażijiet tiegħu hekk kif bdew jitqiegħdu s-saffi tal-asfalt fil-korsiji ġodda li nbnew f'din it-triq f'dawn l-aħħar xhur, u fiż-żewġ korsiji li kien hemm qabel, li qed jinqalgħu u jibnew mill-ġdid ukoll.

Minn din it-triq ta' madwar 1.8 kilometri jgħaddu aktar minn 2,100 karozza fis-siegħa fil-ħinijiet ta' filgħodu u tard waranofsinhar (rush hours).

B'dan il-proġett, hekk kif it-triq qed titwessa' minn tnejn għal erba' korsiji, il-ħin tal-ivvjaġġar mistenni jonqos b'bejn 30% u 40%, u jkun hemm kwalità tal-arja aħjar permezz ta' tnaqqis fl-emissjonijiet.

Il-korsiji ġodda f'din it-triq ifissru 3.6 kilometri ta' korsiji ġodda.

It-triq qed titjieb ukoll b'bosta faċilitajiet għall-mezzi tal-ivvjaġġar alternattivi u b'miżuri li jnaqqsu r-riskji ta' aċċidenti.

Minħabba l-importanza ta' din l-arterja ewlenija, il-proġett ġie mfassal b'mod li t-triq tibqa' miftuħa kull ħin, fiż-żewġ direzzjonijiet, matul il-ġurnata.

Xogħlijiet li jkunu jeħtieġu għeluq tal-korsiji eżistenti qed isiru bil-lejl, biex jonqsu d-diffikultajiet lill-pubbliku.

Minbarra l-korsiji ġodda, il-proġett jinkludi wkoll il-bini ta' bankina ġdida matul it-triq kollha bejn in-Naxxar u San Ġwann, peress li din it-triq qatt qabel ma kellha aċċess sikur għal dawk li jivvjaġġaw bil-mixi f'dawn l-inħawi.

Qed jinbnew ukoll madwar 2.5 kilometri ta' ħitan tas-sejjieħ mal-ġnub tat-triq.

Ħafna minnhom inbnew b'ġebel riċiklat li nqala' waqt it-tħaffir tal-pedamenti tal-istess triq.

Infrastructure Malta qed ittejjeb ukoll id-disinn ta' erba' roundabouts li hemm f'din it-triq biex titjieb is-sigurtà u l-effiċjenza tagħhom.

Uħud mill-korsiji ġodda li nbnew f'din it-triq se jkunu użati bħala shared priority cycle lanes għaċ-ċiklisti.

It-triq se jkollha wkoll faċilitajiet għal dawk li jużaw it-trasport pubbliku.

Taħt il-livell tat-triq, waqt li kienu qed isiru l-pedamenti ġodda tat-triq, inbidlu jew żdiedu l-cables u l-pajpijiet tad-distribuzzjoni tad-dawl, ilma u telekomunikazzjoni biex jonqos ir-riskju li t-triq ikollha tinqala' mill-ġdid fil-futur.

Uħud minn dawn is-sistemi kienu antiki ħafna u kien ilhom ma jinbidlu għexieren ta' snin.

Biex tiżdied is-sigurtà għal dawk li jivvjaġġaw minn din it-triq, qed issir ukoll sistema ta' dwal tat-toroq, b'madwar 160 arbli bil-bozoz.

Għal din is-sistema tpoġġew 10 kilometri ta' pajpiet biex minnhom jgħaddu l-wires taħt l-art li se jissupplixxu dawn il-bozoz.

B'hekk mhu se jkun hemm ebda wires imdendlin mal-arbli.

Waqt it-tħaffir tal-pedamenti nstabu erba' barrieri li meta oriġinarjament kienet saret it-triq imtlew b'materjal li ma kienx b'saħħtu biżżejjed.

Dan wassal biex maż-żmien it-triq bdiet iċċedi.

Dawn il-barrieri kellhom jitħaffru biex minflok it-terrapien qadim isiru pedamenti sodi bi strutturi bil-blokki tal-ġebel, tal-konkos u ħadid.

Waqt li jkun qed isir it-tqegħid tas-saffi differenti li jkunu meħtieġa sabiex jinbnew l-uċuħ tat-toroq, u qabel ma jsiru s-saffi li jkun imiss, Infrastructure Malta tagħmel diversi testijiet biex tiżgura l-kwalità u s-saħħa tal-materjal li jkun qed jintuża.

Dawn it-testijiet isiru minn entitajiet jew kumpaniji indipendenti li jkunu akkreditati biex jagħmlu dawn it-tip ta' testijiet.

Fil-każ ta' Triq tal-Balal, it-testijiet indikati diġà saru fi 30 post differenti f'żewġ sezzjonijiet tat-triq, mir-roundabout tal-Għargħur sar-roundabout magħrufa bħala tal-Mekkek, u minn quddiem iż-żona residenzjali sar-roundabout tal-Għargħur.

It-testijiet saru mil-laboratorji akkreditati ta' Terracore Ltd u Solid Base Laboratory Ltd, taħt is-sorveljanza ta' Infrastructure Malta.

It-tagħrif miġbur waqt dawn it-testijiet jiġi analizzat minn Infrastructure Malta f'diversi stadji tat-twettiq ta' proġetti bħal dawn sabiex jekk ikun hemm xi nuqqasijiet, il-kuntratturi jintalbu jirranġawhom minnufih.

It-testijiet kollha li saru s'issa kkonfermaw li l-materjali użati għandhom is-saħħa mitluba minn Infrastructure Malta biex jilqgħu tajjeb għall-piżijiet tat-trasport fl-istess triq.

XEWKIJA: TRIQ SANNAT – XOGĦOL

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru twieġeb il-mistoqsijiet parlamentari 8709 u 8204 kollha u tgħid min hu l-perit inkarigat mit-tieni parti ta' Triq Sannat, Xewkija, kif intgħażel u kemm tħallas sa issa?

Tista' tgħid min ipprepara l-bill of quantities għal din it-triq?

Interpellant li l-perit inkarigat huwa uffiċjal fi ħdan il-Ministeru għal Għawdex.

Il-bill of quantities ġie referut mill-Kunsill Lokali ta' Sannat.

Irid jingħad ukoll li l-parti l-oħra li twassal sal-pjazza ukoll ġiet iffinanzjata mill-Ministeru għal Għawdex u l-Kunsill Lokali ħa ħsieb li joħroġ it-tenders u huwa responsabbli mill-project management.

ĦONDOQ IR-RUMMIEN - LIKWIDU GRIŻ

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għall-Enerġija u Immaniġġjar tal-Ilma: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li għal diversi drabi f'dawn l-aħħar ġranet qed joħroġ likwidu griż u qed jispiċċa fil-baħar minn ġewwa l-bini fejn hemm ippjanat li jsir ir-RO Plant ġewwa Ħondoq ir-Rummien fil-Qala Għawdex?

Jista' jgħid x'azzjoni qed tittieħed mill-Korporazzjoni għas-Servizzi tal-Ilma (WSC)?

Jista' jgħid jekk hux ser isiru xi testijiet fuq l-ilma tal-Bajja ta' Ħondoq ir-Rummien biex iserraħ moħħ in-nies li jiffrekwentaw din il-bajja?

JOE MIZZI: Ninsab infurmat li l-likwidu li qed issir referenza għalih huwa ilma baħar imħallat bir-ramel maħruġ mill-post stess li rriżulta b'mod naturali f'każi iżolati mit-tħaffir tal-bjar tal-ilma baħar.

Dan ix-xogħol tlesta u b'kollox tħaffru sitt ibjar ta' mitt metru fond il-wieħed.

Minn dawn il-bjar li jinsabu fl-impjant se jkun qed jinġibed l-ilma baħar li ser ikun qed jiġi msoffi biex Għawdex jirċievi ilma ta' kwalità għolja.

Ta' min wieħed iffakkar kif l-investiment li qed isir f'Għawdex f'dan is-settur hu bla ebda preċedent.

GĦAJNSIELEM: TRIQ SANT'ANTNIN - TENDERS GĦAL XOGĦLIJIET

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Peress li l-Ministru qalet li sar survey report dwar Triq Sant'Antnin f'Għajnsielem Għawdex, tista' l-Ministru tgħid meta hu ppjanat li jinħarġu t-tenders għal din it-triq u jekk hux ser jibda x-xogħol infrastrutturali fuq din it-triq matul is-sena 2019?

Interpellant li x-xogħlijiet fit-toroq qed jiġu ppjanati b'tali mod li jkollhom l-inqas impatt possibbli fuq it-traffiku.

Din it-triq għalhekk hija ppjanata li ssir hekk kif tkun lesta Triq iż-Żewwieqa li diġà ħarġet it-tender tagħha u hekk kif Triq l-Imġarr fin-Nadur tilħaq stadju iktar avvanzat.

Flimkien ma' dawn hemm ukoll il-pjanijiet għat-triq alternattiva mill-Imġarr li wkoll qed jiġu studjati mill-esperti.

Il-Ministeru diġà ħejja d-dokumenti kollha meħtieġa biex fil-mument opportun jinħareġ it-tender ta' Triq Sant'Antnin li f'partijiet minnha trid tinbena mill-ġdid.

CJEU – NOTIFIKI MINN QRATI/TRIBUNALI FL-UE - INTERVENTI MINN MALTA

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid f'kemm-il każ intervjeniet Malta wara li ġiet notifikata b'referenza preliminari magħmula minn xi Qorti jew Tribunal f'xi Stat Membru ieħor tal-Unjoni Ewropea lill-Court of Justice of the European Union (CJEU – preċedentement ECJ) għall-interprezzjoni tal-istess CJEU ta' xi direttiva jew regolament tal-UE, sena b'sena mid-data tad-dħul ta' Malta fl-Unjoni Ewropea?

Jekk kien hemm xi interventi, jista' jgħid kemm kien hemm, sena b'sena u f'liema oqsma kienu?

OWEN BONNICI: Ngħarraf lill-Onor.

Membru li l-każijiet li fihom sar intervent minn Malta huma indikati fil-lista li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

L-ONOR.

SIMON BUSUTTIL staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tar-rapport dwar il-ġlieda kontra l-korruzzjoni, magħruf bħala l-Fifth Round Evaluation Report on Malta (GrecoEvalSRep(2018)7) li ġie addottat waqt it-82 laqgħa plenarja tal-GRECO li saret fi Strasburgu bejn it-18 u t-22 ta' Marzu 2019?

OWEN BONNICI: Ngħarraf lill-Onor.

Membru li l-Gvern awtorizza l-pubblikazzjoni tar-rapport imsemmi fl-interpellanza li għandu jkun disponibbli llum, nhar it-3 ta' April 2019, fuq is-sit elettroniku tal-GRECO.

L-ONOR.

SIMON BUSUTTIL staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid jekk weġibx għat-talba tal-GRECO sabiex jiġi ppubblikat ir-rapport dwar il-ġlieda kontra l-korruzzjoni tal-istess GRECO dwar Malta, magħruf bħala l-Fifth Round Evaluation Report on Malta (GrecoEvalSRep(2018)7) li ġie addottat waqt it-82 laqgħa plenarja tal-GRECO li saret fi Strasburgu bejn it-18 u t-22 ta' Marzu 2019 u jekk tax il-kunsens tal-Gvern Malti sabiex jiġi ppubblikat dan ir-rapport, hekk kif talbet l-istess GRECO?

OWEN BONNICI: Ngħarraf lill-Onor.

Membru li l-approvazzjoni tal-Gvern għall-pubblikazzjoni tar-rapport imsemmi fl-interpellanza ngħatat.

Għandu jiġi preċiżat li t-talba għall-approvazzjoni ma saritx lil Malta biss u li minn dak li jidher Malta hija l-ewwel pajjiż li tat tali approvazzjoni minn dawk li r-rapporti dwarhom ġew approvati mill-GRECO fil-laqgħa li saret bejn it-18 u t-22 ta' Marzu 2019.

KUMMISSARJU GĦALL-ANZJANI - UFFIĊĊJU GĦALL-PERSUNA MAĦTURA

L-ONOR.

SIMON BUSUTTIL staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Peress li f'Novembru 2016 il-persuna li d-dettalji dwarha qed jingħataw separatament kienet inħatret uffiċjalment bħala Kummissarju għall-Anzjani mill-Prim Ministru u fl-istess ħin ukoll kienet ġiet espressa t-tama mis-Segretarju Parlamentari għad-Drittijiet ta' Persuni b'Diżabiltà u Anzjanità Attiva responsabbli ta' dak iż-żmien biex minn Jannar 2017 din il-persuna jkollha l-uffiċċju tagħha, jista' l-Ministru jgħid jekk kienx fil-fatt ingħata uffiċċju lil din il-persuna f'Jannar 2017 jew sussegwentement?

MICHAEL FALZON: Ġentilment ninforma lill-Onor.

Interpellant li t-tweġiba se tingħata f'seduta oħra.

KUMMISSARJU GĦALL-ANZJANI – ESPERJENZA TAL-PERSUNA MAĦTURA

L-ONOR.

SIMON BUSUTTIL staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Peress li f'Novembru 2016 il-persuna li d-dettalji dwarha qed jingħataw separatament kienet inħatret uffiċjalment bħala Kummissarju għall-Anzjani mill-Prim Ministru, jista' l-Ministru jgħid fiex kienet tikkonsisti l-ħidma ta din il-persuna f'dawn l-aħħar sentejn u erba' xhur u jekk qattx ħareġ rapport ta' ħidma dwar ix-xogħol li wettqet?

PJANIJIET LOKALI - REVIŻJONI KOMPRENSIVA

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid liema huma l-issues li fuqhom qed isir focus u li huma ta' natura aktar strateġika u li jinħtieġu ġbir ta' aktar informazzjoni u evalwazzjoni ta' għażliet differenti bħala parti mill-proċess tar-reviżjoni komprensiva tal-Pjanijiet Lokali kollha għal Malta u Għawdex?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li t-tagħrif għadu qed jinġabar.

KUMPLESS TAL-MAGĦTAB – RAPPORT DWAR IL-KAŻ TA' ĦRUQ

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: B'referenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 9038, jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tar-rapport intern li huwa talab li jsir dwar il-ħruq li sar ġewwa l-kumpless tal-Magħtab nhar il-Ġimgħa 31 ta' Awwissu 2018?

JOSÈ HERRERA (Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima): Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għar-risposta għall-mistoqsija parlamentari 9038 li fiha elenkajt il-konklużjonijiet tar-rapport, u allura f'dan l-istadju ma hemmx iżjed xi nżid.

IL-BAJJA TAL-BALLUTA - STUDJI

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: B'referenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 8955, jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-istudji li saru mis-sena 2013 sas-sena 2019 dwar il-Bajja tal-Balluta?

KONRAD MIZZI: Ninforma lill-Onor.

Intepellant li mill-2013 saru dawn l-istudji:

ERA – KORS GĦAL OPERATURI TA' NEGOZJI RELATATI MAL-ISKART

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jgħid għala ċerti negozji (bħal dawk li jiddisponu minn tyres) rċevew ittra mill-Environment and Resources Authority (ERA) biex b'obbligu jattendu kors li għalih iridu jħallsu iżda li meta dawn ċemplu l-ERA biex jistaqsu dettalji dwar dati u ħinijiet intqal lilhom li l-ERA ma kenitx taf?

JOSÈ HERRERA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li negozji jew individwi li huma reġistrati mal-ERA sabiex iġorru xi tip ta' skart huma obbligati jagħmlu b'suċċess kors (skont A.L. 549.63) li ser ikun qed jingħata mill-MCAST.

Dan il-kors jittratta aspetti relatati mal-iskart u l-immaniġġjar tiegħu.

L-ERA, bħala l-Awtorità kompetenti għall-implimentazzjoni tal-liġijiet ambjentali għandha obbligu li tirreġistra vetturi tal-ġarr tal-iskart.

Għaldaqstant, qiegħda tinforma lil dawk li preżentement għandhom vettura b'reġistrazzjoni valida dwar din il-ħtieġa skont il-liġi hawn fuq imsemmija, dan permezz ta' ittra u telefonata.

F'din il-komunika l-ERA tinforma lill-individwi dwar kif jikkuntattjaw 'l-MCAST sabiex jirreġistraw għall-kors.

Minħabba li dan il-kors huwa organizzat mill-MCAST, dati u ħinijiet u dettalji prattiċi għal dan il-kors għandhom jiġu miksuba mill-MCAST.