DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

It-Tnejn, 26 ta' Novembru 2018

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

It-Tnejn, 26 ta' Novembru 2018

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fis-Sala tal-Parlament,

il-Belt Valletta, fis-6.01 p.m.

It-Tnejn, 26 ta' Novembru 2018

Il-Minuti tas-Seduta Nru 171, li saret fil-21 ta' Novembru, 2018 ġew ikkonfermati.

INFORMAZZJONI MILL-ISPEAKER

L-ISPEAKER (Onor. Anġlu Farrugia): Nixtieq ninforma lill-Kamra li wara li l-ġimgħa l-oħra s-Sedja tat ruling fuq talba tal-Onor.

Glenn Bedingifield, irċeviet korrespondenza mingħand l-avukat ta' "theshiftnews.com" li se nqiegħed kopja tagħha fuq il-Mejda tal-Kamra.

Se nqiegħed ukoll kopja tar-risposta li bagħat l-Iskrivan tal-Kamra f'isem is-Sedja datata llum, 26 ta' Novembru, 2018.

Nixtieq ngħid sempliċement li s-Sedja bl-ebda mod ma tagħti ruling biex b'xi mod trażżan il-libertà tal-espressjoni ta' xi ħadd.

Wieħed irid jifhem li s-Sedja hija marbuta mar-regolamenti, u għalhekk trid tassigura li r-rapportaġġ fuq dak li jingħad fil-Parlament ikun korrett, fidil u bilanċjat.

Dan dejjem huwa neċessarju f'demokrazija parlamentari li tirrispetta lilha nnifisha.

Għalhekk mhuwiex permessibbli li rapport dwar dak li jkun intqal fil-Parlament ma jkunx jirrifletti dak li effettivament ikun intqal.

B'daqshekk żgur li mhuwiex il-każ li aħna, minn hawnhekk, qed inrażżnu l-libertà tal-espressjoni, anzi hawn nista' nagħmel riferenza anke għas-sentenza tal-European Court of Justice ta' Strasbourg, li proprju tgħid illi dak li jingħad fil-Parlament għandu jiġi rrapportat b'mod preċiż.

Issa nħalli f'idejn "theshiftnews.com" biex jara r-risposta tiegħi u mbagħad naraw x'se jiġri wara.

Nirringrazzjakom.

Inqiegħed ukoll fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja tal-korrispondenza datata 21 u 26 ta' Novembru 2018 li għaddiet bejn l-Uffiċċju tal-Iskrivan tal-Kamra u r-rappreżentant legali ta' "theshiftnews.com" dwar ruling mogħti mis-Sedja fl-20 ta' Novembru 2018 fuq talba tal-Onor.

"Report by the Auditor General on the Workings of Local Government - Public Accounts 2017" datat Novembru 2018, maħruġ mill-Uffiċċju Nazzjonali tal-Verifika.

MISTOQSIJIET -TWEĠIBIET ORALI

UFFIĊĊJU TAL-PRIM MINISTRU - BILLBOARD ADVERTISING

L-ONOR.

Jason Azzopardi) staqsa lill- Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 2285 u jelenka kemm intnefqu flus minn kull entità u dipartiment li jaqgħu taħtu fuq billboard advertising minn Marzu 2013 sal-jum li fih din l-interpellanza tkun imwieġba, maqsuma sena b'sena?

JULIA FARRUGIA PORTELLI (Segretarju Parlamentari għar-Riformi, Ċittadinanza u Simplifikazzjoni tal-Proċessi Amministrattivi) (f'isem il-Prim Ministru): Ninsab informata li l-informazzjoni mitluba relatata mal-entitajiet li qed jagħmel riferenza għalihom l-Onor.

Interpellant u li għaddew taħt ir-responsabbiltà tal-Uffiċċju tal-Prim Ministru minn Ġunju 2017 'l hawn qed titpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra.

L-ISPEAKER: L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Sur President, f'wieħed mill-ġurnali tal-Ħadd li għadda kien hemm Membru ta' din il-Kamra li għamel riferenza għall-proċess tal-Vot 16 li mexxiet is-Sedja fejn għall-ewwel darba din il-Kamra tat id-dritt lil żgħażagħ ta' 16 u 17-il sena li jivvotaw.

Madankollu l-kritika kienet li mhu qed isir xejn, jew inkella mhux qed isir biżżejjed sabiex iż-żgħażagħ jiġu mgħallma u ppreparati jiddeċiedu anke dwar il-vot tagħhom.

Tista' s-Segretarju Parlamentari tinforma lill-Kamra dwar dan u dwar ix-xogħol li qed isir f'dan ir-rigward?

L-ISPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari, l-Onor .Julia Farrugia Portelli.

JULIA FARRUGIA PORTELLI: Fil-fatt, Sur President, jiena wkoll qrajt l-artiklu li qed jagħmel riferenza għalih l-Onor.

Interpellant, u mingħajr ma ninstema' li qed inkun fuq id-difiża, irrid ngħid li filwaqt li għandi rispett kbir lejn il-kollega tiegħi l-Onor.

Ryan Callus, li f'dan l-artiklu qal li l-Gvern ma għamel xejn biex jeduka liż-żgħażagħ tagħna fuq il-Vot 16, huwa importanti li almenu nkunu qed ngħixu fuq l-istess pjaneta!

Qed ngħid dan għax sfortunatament jidher li l-Onor.

Callus mhuwiex konxju tal-ħidma tajba u importanti li qed issir mill-Aġenzija Żgħażagħ, fost l-oħrajn.

Jien informata li hekk kif f'din il-Kamra ttieħed vot unanimu fuq il-Vot 16, l-Aġenzija Żgħażagħ kompliet bil-ħidma tagħha f'dan ir-rigward.

Fil-fatt wara sejħa li ħarġet għall-iskejjel kollha ta' Malta u Għawdex, prattikament 1,513-il student minn Form 3, Form 4 u Form 5 diġà għamlu l-ewwel ċiklu ta' taħriġ tagħhom f'dan ir-rigward.

Ta' min jgħid li b'dan it-taħriġ li qed jingħataw iż-żgħażagħ aħna qed nippjanaw li sal-ewwel xahar tal-2019 b'kollox se jkollna kważi 2,600 żagħżugħ u żagħżugħa li l-età tagħhom qed tqarreb l-età li wieħed jista' jivvota li se jkunu missew ma' dan it-tip ta' taħriġ.

Għalhekk onestament inħoss li filwaqt li huwa tajjeb li nikkritikaw lil xulxin, mill-banda l-oħra nixtieq li nkunu ġusti ma' xulxin.

Din il-liġi għaddiet minn din il-Kamra biss ftit tax-xhur ilu, u aħna ma qgħadniex nistennew li tibda sena skolastika oħra biex nibdew l-ewwel taħriġ.

Minn hawnhekk nixtieq nirringrazzja lill-ħaddiema tal-Aġenzija Żgħażagħ għax-xogħol li qed jagħmlu f'dan ir-rigward fejn, kif għedt diġà, prattikament diġà ppreparaw lil 1,500 student u studenta fuq il-mekkaniżmi tas-sistema elettorali tagħna, fuq xi jfisser li wieħed jivvota u fuq kif għandu jivvota.

L-ISPEAKER: L-Onor.

HERMANN SCHIAVONE: Sur President, bħalma kullħadd jaf, huwa ppjanat li f'Mejju li ġej l-għadd tal-voti għall-elezzjonijiet lokali u għall-Parlament Ewropew isir b'mod elettroniku.

Għalhekk jien xtaqt nistaqsi lill-Prim Ministru jekk din il-bidla għal sistema elettronika kellhiex xi effett fuq il-budget tal-Uffiċċju Elettorali u wkoll kif se jitqassam dan il-budget.

L-ISPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari, l-Onor.

JULIA FARRUGIA PORTELLI: Jiena informata li dak huwa proċess awtonomu u indipendenti minn dak li għaddej bħalissa.

Ta' min jgħid ukoll li hija l-Kummissjoni Elettorali li qiegħda tieħu ħsieb dan il-proċess.

L-ISPEAKER: L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Sur President, nixtieq issa nirriferi lis-Segretarju Parlamentari għall-biċċa xogħol li kemm-il darba smajna li qed taħdem fuqha u li verament nistenna bil-ħerqa li nibdew naraw l-ewwel riżultati ta' dan ix-xogħol f'din il-Kamra.

Qed nirriferi għat-tagħlim edukattiv li hemm bżonn jingħata dwar l-użu tal-kannabis.

Is-Segretarju Parlamentari qalet kemm-il darba li għandna naddottaw il-proċess ta' harm reduction biex naslu fejn irridu naslu.

Tista' s-Segretarju Parlamentari tispjega lill-Kamra fejn tixtieq tasal permezz ta' dan il-proċess għal min forsi għadu ma fehemx għaliex għandu jittieħed dan l-approach?

JULIA FARRUGIA PORTELLI: Fil-fatt din it-tweġiba rripetejtha ad nauseam!

Kif diġà spjegajt kemm-il darba kemm f'din il-Kamra kif ukoll f'diversi intervisti, il-prinċipju tat-tluq tagħna f'dan ir-rigward għandu jkun li m'hemm xejn rikreattiv b'rabta mad-drogi.

Huwa importanti li dan il-punt jasal bl-aktar mod ċar.

Nifhmu li għal xi raġuni jew oħra, parti sostanzjali mill-popolazzjoni tagħna diġà qed tagħmel użu mill-kannabis, u minnha nnifisha l-frażi "harm reduction" qed tispjega li dan il-mekkaniżmu jrid jimmitiga l-ħsara li qed issir.

Naħseb li kull Membru ta' din il-Kamra li ġej mill-professjoni medika jaqbel mal-punt kardinali li d-droga ma tista' qatt tagħmel ġid imma tagħmel biss ħsara.

Madankollu f'dan il-pajjiż għandna sitwazzjoni fejn żgħażagħ, adulti u oħrajn qegħdin jiltaqgħu mat-traffikanti fit-toroq tagħna biex jixtru l-kannabis għall-użu personali tagħhom.

Issa l-għan ta' dan il-mekkaniżmu huwa li l-ewwel nett tinqata' t-tranżazzjoni mat-traffikant u t-tieni nett li jiġu mħarrxa l-penali għal min jinqabad jittraffika d-droga.

Bħalma hemm persuni li fil-weekend jieħdu flixkun birra, hemm oħrajn li jgħidulek illi xi kultant - mhux b'mod regolari - ipejpu joint.

Għalhekk aħna qed ngħidu li l-mekkaniżmu għandu jkun tali li persuna li tkun qed tabbuża minn dawn is-sustanzi tkun irreġistrata u riferuta mit-tabib tal-familja tagħha għax dan ikun jaf il-medical history ta' dik il-persuna u tal-familja tagħha.

B'hekk jekk, pereżempju, it-tabib ikun jaf li fil-familja ta' din il-persuna hemm każijiet ta' skiżofrenija, huwa jkun obbligat li jiġbed l-attenzjoni għal dan għax meta dik il-persuna tagħmel użu mill-kannabis ikollha ċans akbar li timmanifestalha l-istess kondizzjoni.

Ta' min jgħid ukoll li permezz ta' dan il-mekkaniżmu jkollna traceability ta' minn fejn tkun ġejja d-droga.

Tkellimna ma' users li jgħidulek li l-biżgħa tagħhom hi li ħafna drabi l-kannabis li qegħdin jixtru mingħand it-traffikanti tkun imħallta bi kwalunkwe tip ta' prodott li wieħed jista' jimmaġina.

Pereżempju, ġieli l-kannabis titħallat saħansitra mal-ħġieġ biex il-piż tagħha jkun itqal.

Għalhekk, Sur President, il-pedament ta' dak li rridu ngħaddu minnu fl-2019 għandu jkun imsejjes fuq kampanja edukattiva b'saħħitha ma' wliedna u fuq l-Icelandic Model, mekkaniżmu li ddaħħal u li rnexxa f'pajjiżi li kellhom problemi marbuta ma' sustanzi differenti.

Aħna rridu naraw li t-tfal tagħna jirnexxu fl-isport, fl-arti u fil-kultura, u dan kollu huwa minsuġ f'Baġit li nvesta b'mod b'saħħtu proprju f'dan is-settur.

L-ISPEAKER: L-Onor.

MARLENE FARRUGIA: Sur President, tista' s-Segretarju Parlamentari tagħtina xi ftit aktar informazzjoni dwar kif l-Aġenzija Żgħażagħ qed tipprepara lil dawk iż-żagħżagħ li se jivvotaw għall-ewwel darba?

Pereżempju, dan l-eżerċizzju ta' preparazzjoni ġie inkluż fil-kurrikulu u qed jingħata biss fl-iskejjel jew anke barra mill-iskejjel?

U x'manpower hemm deployed biex jagħti dawn is-servizzi?

L-ISPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari, l-Onor.

JULIA FARRUGIA PORTELLI: Fil-fatt proprju l-ġimgħa li għaddiet kont qed nitkellem ma' rappreżentanti tal-Aġenzija Żgħażagħ u dawn tawna update kif ukoll snapshots ta' x'qed jiġi diskuss maż-żgħażagħ.

Kif għedt diġà, hekk kif għaddiet il-liġi fil-Parlament, l-Aġenzija Żgħażagħ ħarġet sejħa lill-iskejjel u b'kollox kien hemm total ta' 15-il skola li wrew interess li jipparteċipaw f'dan li-mekkaniżmu.

Il-lectures kienu varji.

Pereżempju, fl-ewwel seminar saret panel discussion, u fuq dan il-panel kien hemm l-istudenti li assorbew l-implikazzjonijiet ta' x'jiġri f'kontest ta' elezzjoni ġenerali kif ukoll x'inhuma d-drittijiet u r-responsabbiltajiet ta' kull ċittadin.

Imbagħad qed isiru wkoll workshops li jgħinu lill-istudenti jesploraw u jifhmu aħjar il-proċess li nsegwu aħna biex ngħaddu liġi.

Issa ejjew inkunu onesti magħna nfusna.

Pereżempju, jien ħriġt fl-aħħar ħin għall-kampanja elettorali, ma kellix idea fiex jikkonsisti dan il-proċess.

Forsi n-nuqqas ta' tagħrif minnu nnifsu jwassal biex numru ta' żgħażagħ joqogħdu lura milli jipparteċipaw.

Għalhekk jien naħseb li l-fatt li qed nagħtu liż-żgħażagħ l-opportunità li jifhmu l-proċess elettorali kollu minn età daqstant bikrija qed ngħinuhom jifhmu wkoll illi l-vot ma jfissirx sempliċement li dakinhar tal-elezzjoni tmur tagħti l-one, it-two, it-three.

Ta' min jgħid li f'dawn il-workshops iż-żgħażagħ jiddiskutu wkoll temi oħra li huma ta' interess għalihom.

Imbagħad it-tieni seminar jidħol f'fażi kompletament differenti għax tiġi spjegata s-sistema li biha jsiru l-elezzjonijiet, jiġi spjegat il-proċess elettorali u jsir ukoll simulation exercise fejn, kif spjegawli, l-istudenti jintalbu jħejju manifest bil-għan li jiġu eletti f'general council u japprovaw il-kandidati permezz ta' vot.

Nerġa' ngħid li s'issa hemm 15-il skola li qegħdin jipparteċipaw u b'kollox kellna 1,513-il student li ħadu dan l-ewwel taħriġ.

Imbagħad kien hemm seba' skejjel li applikaw għall-Voting Voices Responsible Choices Programme u hemmhekk kien hemm 1,082 student ieħor li ħadu dan it-taħriġ.

Jiġifieri b'kollox, sal-aħħar ta' Jannar 2019, se jkun hemm total ta' 2,595 student li għamlu dan il-programm.

L-ISPEAKER: L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Sur President, il-ġimgħa l-oħra, bi qbil maż-żewġ naħat tal-Kamra, għaddejna mill-istadju tat-Tieni Qari Abbozz ta' Liġi li permezz tiegħu issa n-notification of birth ma baqgħetx issir biss fil-Public Registry l-Belt, imma anke fl-Isptar Mater Dei.

Fil-fatt jien informat li din il-bidla kienet verament ta' suċċess għax permezz tagħha hekk kif koppja jkollha wild, tkun tista' tagħmel in-notifika ta' dan il-wild dak il-ħin.

Issa din in-notifika se tibda tkun tista' ssir anke b'mod elettroniku għax fid-dinja tal-lum, fejn qed nagħtu dejjem aktar kumdità lill-individwu permezz ta' numru akbar ta' servizzi elettroniċi, 'l hemmhekk irridu mmorru.

Li xtaqt nistaqsi jien huwa jekk is-Segretarju Parlamentari tħossx li s-servizzi l-oħra kollha li għandhom x'jaqsmu mar-Reġistru Pubbliku għandhom ikunu jistgħu jingħataw b'mod elettroniku wkoll.

Pereżempju, ikun aktar konvenjenti għall-individwu li jkun jista' jordna anke ċertifikat tal-mewt b'mod elettroniku, u tkun ħaġa ideali li minflok ma wieħed joqgħod kull darba jinqala' u jmur ir-Reġistru Pubbliku għal dawn iċ-ċertifikati, wieħed ikun jista' jordnahom permezz tal-internet.

L-ISPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari, l-Onor.

JULIA FARRUGIA PORTELLI: Sur President, għalija s-sitwazzjoni ideali tkun li kull ċittadin ikun jista' jordna dawn iċ-ċertifikati u s-servizzi li għandu bżonn mill-kumdità tad-dar tiegħu.

Diġà hemm diversi servizzi li qed jingħataw b'mod tajjeb ħafna permezz tal-e-ID, imma rridu nkomplu nimbottaw aktar.

Sfortunatament għadna bil-mentalità li biex tingħata ċerti servizzi trid bilfors tmur f'uffiċċju, u għalkemm jeżisti l-email, xorta waħda għad hemm frazzjoni mill-popolazzjoni li tkun trid tingħata dawn it-tip ta' servizzi wiċċ imb wiċċ.

Il-ġimgħa l-oħra fil-Parlament iddibattejna proprju dwar dan, u l-Onor.

Godfrey Farrugia spjega b'mod tajjeb ħafna li allaħares naslu fil-punt li naqtgħu l-kuntatt dirett maċ-ċittadin ħesrem.

Jiena nifhem li dejjem se jibqa' jkollok dak il-persentaġġ tal-popolazzjoni li jippreferi li jingħata s-servizz li jkun irid wiċċ imb wiċċ, però huwa fatt li dak li għamilna matul it-12-il xahar li għaddew kien pass importanti.

Dan għaliex konna għadna fis-sitwazzjoni kważi redikola li meta titwieled tarbija fl-Isptar Mater Dei nobbligaw lil ġenitur minnhom jew, f'każ ta' koppja li mhijiex miżżewġa, liż-żewġ ġenituri biex imorru jirreġistraw lit-tarbija tagħhom il-Belt.

Kulħadd jaf is-sitwazzjoni ta' nuqqas ta' parkeġġ fil-Belt, u nafu wkoll bil-konsegwenzi li qed tħalli l-pollution tal-vetturi fuq il-binja storika tal-Belt Valletta, għax kif jgħidulna l-esperti stess, minħabba li aħna mdawrin bil-baħar, il-pollution qed twassal għall-erosion tal-ġebla b'rata aktar mgħaġġla, u għalhekk il-Gvern huwa impenjat biex jara li nnaqqsu l-bżonn li n-nies joqogħdu jmorru l-Belt biex jingħataw dawn is-servizzi meta dan jista' jsir b'mod ħafna aktar faċli.

Kif għedt diġà, il-bidla li għamilna dan l-aħħar kienet ta' suċċess għax madwar 90% tat-trabi li qed jitwieldu fl-Isptar Mater Dei qed jiġu reġistrati hemmhekk, u issa l-mira tagħna hi li l-imwiet kollha jibdew jiġu reġistrati fid-djar tal-anzjani, kemm f'dawk privati kif ukoll f'dawk tal-gvern.

L-ISPEAKER: L-Onor.

ROBERT CUTAJAR: Sur President, il-mistoqsija oriġinali, jiġifieri l-mistoqsija parlamentari 5361, li kienet indirizzata lill-Prim Ministru, li jinsab preżenti f'din il-Kamra, kienet tgħid hekk:

"Jista' l-Prim Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 2285 u jelenka kemm intnefqu flus minn kull entità u dipartiment li jaqgħu taħtu fuq billboard advertising minn Marzu 2013 sal-jum li fih din l-interpellanza tkun imwieġba, maqsuma sena b'sena?"

Issa skont l-informazzjoni li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra uffiċjalment ftit tal-ħin ilu bħala risposta għal din il-mistoqsija parlamentari, l-unika entità li taqa' taħt il-Prim Ministru hija l-Malta Council for Science and Technology (MCST).

Għalhekk, Prim Ministru, ippermettili nistaqsik jekk il-fatt li ġiet elenkata entità waħda biss li taqa' taħtek sarx bi żvista jew inkella b'intenzjoni.

Jien qed nifhem li dan kien żball għax ma naħsibx li l-MCST hija l-unika entità li taqa' taħt l-Uffiċċju tal-Prim Ministru!

JULIA FARRUGIA PORTELLI: Sur President, filwaqt li napprezza l-mistoqsija supplimentari tal-Onor.

Cutajar, madwar 20 minuta ilu jiena għedt ċar u tond - u se nirripetiha biex żgur ma jkollniex dubji fuqha - illi:

"Ninsab informata li l-informazzjoni mitluba relatata mal-entitajiet li qed jagħmel riferenza għalihom l-Onor.

Interpellant u li għaddew taħt ir-responsabbiltà tal-Uffiċċju tal-Prim Ministru minn Ġunju 2017 'l hawn qed titpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra.".

M'għandix problema biex dak li poġġejt fuq il-Mejda tal-Kamra naqsmu mal-pubbliku għax wara kollox aħna qegħdin hawnhekk f'xandira diretta u trasparenti.

Jekk sar billboard mill-MCST u dan ġie jammonta għal €9,600, aħna poġġejna fuq il-Mejda tal-Kamra proprju dik l-informazzjoni.

(Interruzzjonijiet) Din hi t-tweġiba!

L-ISPEAKER: L-Onor.

Jekk jogħġbok, tkellem fil-qosor ħalli mmorru għal mistoqsija oħra.

ROBERT CUTAJAR: Il-mistoqsija parlamentari oriġinali kienet qed tistaqsi lill-Prim Ministru biex "jelenka kemm intnefqu flus minn kull entità u dipartiment li jaqgħu taħtu fuq billboard advertising minn Marzu 2013 …" u mhux biss kemm intnefqu flus mill-MCST.

L-ISPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari fehmet il-mistoqsija, tatek ir-risposta u m'għandhiex aktar xi żżid!

(Interruzzjonijiet) Kif għedt diġà, m'hemmx aktar dibattitu fuq dan il-punt.

L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Sur President, fost ir-responsabbiltajiet li għandha s-Segretarju Parlamentari, hija għandha r-responsabbiltà tad-Dipartiment taċ-Ċittadinanza u tal-Espatrijati.

Jien niftakar żmien fejn kienu jkellmuni kostitwenti u jgħiduli li kienu qed idumu ħafna biex jinqdew minn dan id-Dipartiment u l-membri tal-istaff kienu jgħidulhom li dan il-proċess kien qed idum - għax ovvjament il-membri tal-istaff riedu jipprovdu raġuni - minħabba li kien hemm ħafna backlog.

Matul dawn l-aħħar ftit snin jidher li dan il-backlog naqas ħafna u llum il-kostitwenti tagħna stess qed jgħidulna li dan il-proċess mhux qed idum daqs qabel.

Għalhekk tista' s-Segretarju Parlamentari tinforma lill-Kamra jekk naqasx verament il-backlog qawwi li kien hemm, minkejja li, kif smajna fil-midja, filwaqt li qabel kien hemm ħafna persuni li kienu jagħmlu biss il-passaport Ingliż, illum minħabba Brexit għandhom kull interess li japplikaw għall-passaport Malti wkoll, dejjem jekk ikunu intitolati għalih?

L-ISPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari, l-Onor.

JULIA FARRUGIA PORTELLI: Jiena m'iniex se nkun ipokrita u ngħid li s-sitwazzjoni li kien hemm mhux veru eżistiet għax fil-verità meta dħalna in office sena ilu, l-akbar uġigħ ta' ras li kelli ma kenitx minħabba li kelli għaxar riformi quddiemi, imma kienet proprju kif se nġibu in line il-backlogs li kienu qed jakkumulaw.

Naħseb li kull ċittadin Malti u Għawdxi għandu dritt jistenna minna proċess li jimxi b'time-frames li jagħmlu sens.

Niddejjaq ngħid dawn l-affarijiet, imma l-verità hi li sa ftit tax-xhur ilu jiena iffirmajt files taċ-ċittadinanza li jmorru lura għal żmien l-Eks Viċi Prim Ministru Tonio Borg.

Għalija dawn huma affarijiet li ma jagħmlux sens, anzi huma affarijiet oxxeni, però jiena dejjem emmint li billi noqogħdu nibku fuq dak li sar m'aħniex se nsolvu l-affarijiet.

Għalhekk jiena tajt direzzjoni ċara lill-istaff ta' Identity Malta li jridu jieħdu stock tas-sitwazzjoni li kien hemm u li f'time-frame li jagħmel sens - u mhux ta' iġri u ġerri għax in-numru ta' files pendenti li kien hemm kienu jammontaw għal eluf - ta' 12-il xahar iridu jiġu in order.

Bi pjaċir ngħid li proprju matul dawn l-aħħar ġimgħat konna qegħdin f'sitwazzjoni fejn minn meta persuna tapplika għaċ-ċittadinanza sa ma l-file tagħha jgħaddi mill-iscreening u mid-due diligence tal-Pulizija, tas-Secret Service eċċ. dan iċ-ċiklu jieħu sa massimu ta' sena.

Fil-fatt illum qegħdin f'sitwazzjoni fejn applikazzjoni li daħlet f'Marzu li għadda ġiet ffirmata ftit tal-jiem ilu, jiġifieri bħalissa dan il-proċess qed jieħu anqas mit-time-frame ta' sena.

L-ISPEAKER: L-Onor.

MARIO GALEA: It-tweġiba li tat is-Segretarju Parlamentari l-Onor.

Julia Farrugia Portelli ftit tal-minuti ilu qed tinkwetani bis-serjetà u bl-aktar mod sinċier.

Hija qalet li jekk, pereżempju, xi ħadd ikun ibati mill-kondizzjoni tal-iskiżofrenija, dan jista' jmur għand it-tabib tiegħu u jagħmillu preskrizzjoni għall-kannabis.

Issa hawnhekk irridu noqogħdu ftit attenti biex naraw x'aħna ngħidu għax minn studju xjentifiku li sar mill-Professur Anton Grech hawn Malta, irriżulta - ħu paċenzja, Onor. Farrugia Portelli, għax naħseb li smajtek sew, u inti hekk għedt! - li hemm korrelazzjoni bejn l-użu tal-kannabis u l-iżvilupp tal-iskiżofrenija.

Ta' min jgħid ukoll li fl-Amerka sar studju indipendenti minn dak li għamel Dr Anton Grech, u mingħajr ma dawn kienu miftiehma waslu għall-istess konklużjoni, jiġifieri li hemm korrelazzjoni bejn l-użu tal-kannabis f'età żgħira u l-iżvilupp tal-iskiżofrenija.

Għalhekk irridu noqogħdu attenti meta nagħmlu statements bħal dawn għax ir-riċerka turi proprjament il-kontra ta' dak li qalet is-Segretarju Parlamentari.

JULIA FARRUGIA PORTELLI: Sur President, jien nixtieq li xħin il-kollega tiegħi l-Onor.

Mario Galea joħroġ minn din il-Kamra jmur bl-akbar responsabbiltà jisma' r-recording!

Jiena għedt dak li għadek kemm għedt inti, jiġifieri li l-issue tal-kannabis tant hija serja li ma rridux nagħtu l-impressjoni li kulħadd … U qed nara nies min-naħa tiegħek stess li qed juru li fehmu x'għedt jien!

L-issue tal-kannabis tant hija delikata li f'din il-Kamra rridu nkunu magħqudin u mhux niskorjaw punti politiċi għax nafu li hemm barra hemm persentaġġ qawwi tal-popolazzjoni li jridu jagħmlu użu mill-kannabis.

Onor. Mario Galea, jiena għedt - u din toħroġ anke mill-istakeholders meetings li għamilna anke, fost l-oħrajn, mal-psikjatra li rriferejt għalih inti - li huwa importanti li fi kwalunkwe mekkaniżmu li nintroduċu, it-tabib tal-familja …

L-ISPEAKER: L-Onor.

MARIO GALEA: Sur President, bħala persuna li nbati bid-depression jien nieħu għalija meta s-Segretarju Parlamentari tgħidli li qed niskorja xi punti politiċi.

Jien ngħid pubblikament li nbati b'kondizzjoni ta' saħħa mentali, u allura l-inqas wieħed li għandu interess li jagħmel punti politiċi fuq dan is-suġġett hawn ġew huwa jien għax jien klijent u pazjent!

L-ISPEAKER: Onor. Galea, dan mhuwiex point of order, imma stajt tagħmel dan il-point of clarification bil-permess tas-Segretarju Parlamentari.

Is-Segretarju Parlamentari.

Jekk jogħġbok wieġeb fil-qosor ħalli nimxu.

JULIA FARRUGIA PORTELLI: Onor. Mario Galea, dak li għedt inti huwa l-verità, u aħna qbilna ħafna fuq dan, tant li l-ewwel jiena kont qed nagħmel l-istess argument!

It-tobba u l-psikjatri li kellimna qalulna li huwa importanti li l-mekkaniżmu jkollu fih il-konċett ta' tabib, anzi mbagħad kienu qalulna li aħjar ikunu tnejn minflok wieħed.

Huma qalulna li għandu jkun it-tabib li jirriferi lill-pazjent għall-mekkaniżmu li bih ikun jista' jixtri l-kannabis għax ir-riċerka turi li, pereżempju, jekk xi ħadd mill-users ikollu history ta' skiżofrenija fil-familja tiegħu, l-użu tal-kannabis jista' joħroġ proprju dik il-kondizzjoni.

Għalhekk, Onor. Mario Galea, qed ngħidu l-istess ħaġa u m'hemmx għalfejn noħolqu polemika fuqha din għax żgur li jiena m'għedtx dak li ħsibtni li għedt.

L-ISPEAKER: L-Onor.

CLAUDIO GRECH: Nixtieq nagħmel mistoqsija lis-Segretarju Parlamentari dwar l-istess suġġett.

Riċentement jien ingħatajt x'nifhem li l-proċess ta' konsultazzjoni fuq din il-materja kien se jittawwal aktar proprju minħabba li l-biċċa l-kbira tal-istakeholders indikaw li huma kontra l-legalizzazzjoni tal-użu tal-kannabis.

Madankollu, minn dak li qalet is-Segretarju Parlamentari donnu jidher li l-Gvern iddeċieda li jipproċedi bil-proċess biex idaħħal din il-legalizzazzjoni.

Tista' s-Segretarju Parlamentari tikkjarifika jekk il-Gvern iddeċidiex fuq kif se jimxi minn issa 'l quddiem jew inkella jekk il-konsultazzjoni għadhiex miftuħa?

L-ISPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari l-Onor.

Jekk jogħġbok agħti t-tweġiba tiegħek fil-qosor għax skada l-ħin.

JULIA FARRUGIA PORTELLI: Iva, il-proċess se jibqa għaddej.

Kif diġà għedt kemm-il darba f'din il-Kamra, issa l-pass li jmiss huwa li fl-2019 nagħmlu kampanja b'saħħitha dwar l-użu tal-kannabis u dwar id-detriment li din tħalli fuq l-adolexxenti u ż-żgħażagħ, speċjalment meta dawn ikun għad għandhom anqas minn 21 sena.

M'hemmx dubju li f'din il-Kamra hemm bżonn li jsir dibattitu ċar dwar kif l-użu tal-kannabis jaffettwa … Pereżempju, jekk tkun qed tieħu l-kannabis, inti ma tistax tmur issuq krejn fil-Freeport; inkella min se jerfa' r-responsabbiltà?

Sfortunatament bħalissa f'dik is-sitwazzjoni qegħdin, u għalhekk dan id-dibattitu jrid isir, u jrid isir fost il-pubbliku, irrispettivament mid-direzzjoni li tieħu r-riforma.

Ta' min jgħid ukoll li l-istakeholder meetings kienu u għadhom għaddejjin, irrispettivament mill-kampanja edukattiva li trid issir.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu issa għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

JOSEPH MUSCAT (Prim Ministru): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 394 tal2018 – Regolamenti tal-2018 dwar eżenzjoni mit-taxxa tat-Tribunal ta' Reviżjoni tal-Ambjent u l-Ippjanar;

Ir-rapport annwali tal-Kummissjoni għas-Servizz Pubbliku għas-sena 2017; u

Tagħrif dwar in-nefqa f'riklamar fuq is-sit soċjali Facebook mid-dekasteru li għalih hu responsabbli l-Prim Ministru, minn wara Ġunju 2017, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 7521.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Id-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-saħħa.

CHRIS FEARNE (Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 389 tal2018 – Ordni tal-2018 li jemenda l-Ewwel Skeda li tinsab mal-Ordinanza dwar il-Mediċini Perikolużi (Emenda Nru 3);

Avviż Legali Nru 390 tal2018 – Regolamenti tal-2018 li jemendaw it-Tielet, ir-Raba' u l-Ħames Skedi li jinsabu mal-Att dwar il-Professjonijiet tas-Saħħa; u

Tagħrif dwar in-nefqa f'riklamar fuq is-sit soċjali Facebook mid-dekasteru li għalih hu responsabbli d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa, minn wara Ġunju 2017, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 7522.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Joe Mizzi.

JOE MIZZI (Ministru għall-Enerġija u l-Immaniġġjar tal-Ilma): Sur President, f'isem il-Ministru għall-Ekonomija, l-Investiment u n-Negozji ż-Żgħar inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar in-nefqa f'riklamar fuq is-sit soċjali Facebook mid-dekasteru li għalih hu responsabbli l-Ministru għall-Ekonomija, l-Investiment u n-Negozji Żgħar, minn wara Ġunju 2017, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 7523;

f'isem il-Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 392 tal2018 – Regolamenti tal-2018 li jemendaw ir-Regolamenti dwar il-Moviment ta' Armi tan-Nar u Munizzjon fi Stati Membri u provvedimenti oħra;

Avviż Legali Nru 393 tal2018 – Regolamenti tal-2018 li jemendaw l-Iskedi I, II u III tal-Att dwar l-Armi;

f'isem il-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 395 tal2018 – Regolamenti tal-2018 li jemendaw ir-Regolamenti dwar Żoni Pedonali fil-Belt Valletta;

f'isem il-Ministru għal Għawdex qiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar impjegati mal-Gozo Culture Unit fi ħdan il-Ministeru għal Għawdex, minn wara Marzu 2013, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 7843; u

f'isem il-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 396 tal2018 – Regolamenti tal-2018 li jemendaw ir-Regolamenti dwar it-Tkomplija tal-Kirja (Kriterji ta' Test tal-Mezzi) (Emenda Nru 2).

L-ISPEAKER: Grazzi.

OWEN BONNICI (Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 391 tal2018 – Regolamenti tal-2018 dwar drittijiet għall-Produzzjoni tal-Kannabis għal Skopijiet Mediċinali u ta' Riċerka.

L-ISPEAKER: L-Onor.

EDWARD ZAMMIT LEWIS (President tal-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Barranin u Ewropej): Sur President, nirrapporta li l-Grupp ta' Ħidma fi ħdan il-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Barranin u Ewropej iltaqa' nhar l-Erbgħa, 21 ta' Novembru 2018 fejn ġew ikkonsidrati ż-żewġ proposti leġiżlattivi indikati hawn taħt għall-fini ta' Protokoll 2 tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea u tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u rriżulta li kienu konformi mal-prinċipji tas-sussidjarjetà u proporzjonalità:

għamel skrutinju u għadda għaxar proposti leġiżlattivi u dokumenti oħra maħruġa mill-Kummissjoni u minn istituzzjonijiet oħra tal-Unjoni Ewropea:

L-ISPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet ministerjali.

Il-Prim Ministru.

JOSEPH MUSCAT (Prim Ministru): Sur President, nixtieq naġġorna lil din il-Kamra bl-iżviluppi li seħħew fil-Kunsill Ewropew li tlaqqa' b'urġenza lbieraħ il-Ħadd, 25 ta' Novembru 2018 dwar l-Arranġament tat-Tluq tar-Renju Unit mill-Unjoni Ewropea.

Infakkar li dawn in-negozjati li wassluna sal-bieraħ skattaw fl-2017 waqt il-Presidenza Maltija tal-Kunsill tal-Ministri tal-Unjoni Ewropea.

Dak iż-żmien kien ġie appuntat bħala Negozjatur Ewlieni f'isem l-Unjoni Ewropea Michel Barnier.

Xtaqt nibda billi nfaħħar lil Michel Barnier li ħdimna mill-qrib miegħu waqt il-Presidenza Maltija dwar dan il-proċess.

Is-serjetà li biha tmexxa dan il-proċess delikat mit-team ta' Barnier flimkien ma' team ta' negozjaturi mir-Renju Unit huwa wieħed ta' min ifaħħru.

Kien proċess li dam kważi sentejn fuq livelli tekniċi u politiċi, biex jiġi negozjat l-Arranġament tat-Tluq (Withdrawal Agreement) u Dikjarazzjoni Politika dwar il-qafas tar-Relazzjonijiet futuri bejn l-Unjoni u r-Renju Unit.

Il-laqgħa speċjali tal-Kunsill Ewropew tal-bieraħ approvat l-Arranġament tat-Tluq kif negozjat bejn ir-Renju Unit u l-Unjoni Ewropea.

F'dan l-Arranġament qbilna li dan id-dokument bi Trattat legalment jorbot liż-żewġ naħat ladarba jiġi ratifikat.

Dan l-Arranġament jispeċifika s-separazzjoni bejn iż-żewġ naħat f'oqsma ta' kompetenza tal-Unjoni.

F'dawn in-negozjati Malta pparteċipat fid-diskussjonijiet biex tiġi mfassla l-pożizzjoni tal-Unjoni u biex tassigura li l-interessi nazzjonali jiġu salvagwardati.

Fil-fatt l-Arranġament jinkludi proviżjonijiet dwar:

i. Drittijiet taċ-ċittadini li jeżerċitaw id-drittijiet tagħhom fit-Trattati u l-Acquis ta' moviment ħieles.

Dan se jagħti protezzjoni lill-Maltin fir-Renju Unit u viċiversa.

Fil-prattika dan se jkun ifisser li dawk il-Maltin li se jkunu qed jgħixu fir-Renju Unit sal-aħħar tal-perjodu tat-tranżizzjoni se jkollhom l-istess drittijiet li gawdew minnhom sa issa.

Perjodu tranżitorju li jiggarantixxi li r-Renju Unit jibqa' japplika l-liġijiet kollha tal-Unjoni mill-inqas sal-aħħar tal-2020.

Dan il-perjodu, li jista' jiġġedded b'sena jew tnejn oħra, jagħti ċertezza li mhu se jkun hemm l-ebda bidla fir-regolamenti sakemm tiġi konkluża r-relazzjoni futura.

Ftehim dwar il-kontribuzzjonijiet tar-Renju Unit għal dan il-perjodu u li jaċċertana li l-ebda pajjiż mhu se jkun qed jagħmel tajjeb għal dan il-proċess.

Dan il-Kunsill Ewropew approva wkoll dikjarazzjoni politika dwar il-qafas tar-Relazzjoni Futura tar-Renju Unit mal-Unjoni Ewropea li tinkludi l-aspirazzjonijiet taż-żewġ naħat f'dak li għandu x'jaqsam ma':

a) relazzjonijiet kummerċjali, li jinkludu avjazzjoni, servizzi finanzjarji u prodotti; u

b) relazzjoni f'oqsma bħas-sigurtà u d-difiża.

Din id-dikjarazzjoni hi waħda li hi wiesgħa ħafna u li d-dettalji tagħha għad iridu jiġu negozjati matul il-perjodu ta' tranżizzjoni.

Issa dan kollu irid jiġi ratifikat mill-Parlament tar-Renju Unit u jiġi approvat mill-Parlament Ewropew.

Sakemm dan iseħħ jibqgħu għaddejjin il-preparamenti għal sitwazzjoni fejn f'Marzu 2019, ir-Renju Unit jitlaq mill-Unjoni mingħajr ftehim.

Nerġa' ngħid, kif għedt drabi oħra, li l-ftehim dwar l-arranġament li qbilna dwaru lbieraħ ma hijiex sitwazzjoni ideali – anzi hija sitwazzjoni ta' diqa għalina li mar-Renju Unit dejjem sibna ħajt ta' kenn.

Minkejja li assigurajna li ċ-ċittadini Maltin ma jitilfu l-ebda drittijiet u ssalvagwardjajna l-interess tal-Maltin fir-Renju Unit, nemmen li se nitilfu sieħeb strateġiku importanti madwar il-mejda tan-negozjati tal-Unjoni.

Madankollu nemmen ukoll li l-interessi tagħna, flimkien ma' pajjiżi oħrajn, se nibqgħu nħarsuhom biex dejjem inġibu l-aqwa interess ta' pajjiżna qabel kollox.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-Kap tal-Oppożizzjoni.

ADRIAN DELIA (Kap tal-Oppożizzjoni): Sur President, qabelxejn nixtieq ningħaqad mal-Prim Ministru u nesprimi d-diqa tiegħi għall-fatt li r-Renju Unit se jitlaq mill-Unjoni Ewropea, imma naturalment għandhom kull dritt li jiddeċiedu hekk, u aħna nirrispettaw dik id-deċiżjoni.

Fl-istess ħin nistqarr mill-bidu nett li l-Partit Nazzjonalista jaqbel mal-qbil li ntlaħaq bejn l-Unjoni Ewropea u l-Gvern tar-Renju Unit.

Naqblu kemm mal-ftehim mal-ħruġ ta' aktar minn 500 paġna li hemm, li huwa test legali, kif ukoll mad-dikjarazzjoni politika miftiehma bejn it-tnejn dwar il-ġejjieni tar-relazzjonijiet li jeżistu.

Nifhmu li l-Gvern tar-Renju Unit fadallu ħafna x'jiddiskuti u x'jikkonvinċi lill-Parlament tiegħu stess, u għalhekk nawgura li finalment il-Parlament tar-Renju Unit, hekk imsejjaħ House of Commons, jirratifika dan il-pakkett ta' ftehim.

Jidher però li għad hemm possibbiltà li l-House of Commons jirriġetta dawn iż-żewġ dokumenti, u allura f'dan il-każ tikber il-possibbiltà li r-Renju Unit joħroġ mill-Unjoni Ewropea mingħajr ebda ftehim.

F'dan il-każ is-sitwazzjoni jkollha riperkussjonijiet serji, kemm fuq l-ekonomija tar-Renju Unit kif ukoll fuq pajjiżi tal-Unjoni Ewropea li għandhom kummerċ sostanzjali mar-Renju Unit, fosthom Malta.

Hemm pajjiżi oħra, bħall-Olanda, l-Irlanda, il-Belġju u Franza, li possibbilment jintlaqtu aktar minn Malta.

Madankollu aħna xorta waħda għandna nkunu preparati għal din l-eventwalità, li tista' sseħħ fil-31 ta' Marzu tas-sena d-dieħla.

Peress li fadal biss erba' xhur, huwa sewwa u xieraq li niddiskutu f'dan il-Parlament bl-akbar responsabbiltà, kjarezza u focus.

Aħna bħala Oppożizzjoni tlabna biex niddiskutu dan is-suġġett u napprezza li t-talbiet tagħna dejjem ġew milqugħa miċ-Chairperson tal-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Barranin u Ewropej l-Onor.

Edward Zammit Lewis kif ukoll mill-Ministru Helena Dalli u l-Ministru Carmelo Abela.

Sur President, aħna bħala Partit Nazzjonalista qegħdin insegwu l-iżviluppi dwar il-ħruġ tar-Renju Unit mill-Unjoni Ewropea mill-qrib ħafna.

Jidher li l-vot tal-House of Commons dwar dan il-ftehim se jkun bejn it-12 u l-15 ta' Diċembru li ġej.

Dan huwa vot li jħoll u jorbot.

Jekk il-House of Commons ma tapprovax dan il-ftehim bejn il-Gvern tar-Renju Unit u l-Unjoni Ewropea jkun hawn aktar inċertezza, u l-inċertezza hija l-għadu tan-negozju.

L-aktar li nara sfidi għal Malta u l-Maltin huwa fil-qasam tal-kummerċ bejn Malta u r-Renju Unit, fil-qasam tad-drittijiet tal-Maltin li jgħixu fir-Renju Unit kif ukoll fir-rigward ta' dawk il-Brittaniċi li jgħixu f'Malta, li mhumiex ftit.

F'dan is-sens nilqa' l-miżura li vara dan il-Gvern fil-Baġit li għadda li tingħata għotja ta' €4,000 lin-negozji Maltin biex jieħdu pariri dwar il-Brexit.

Nispera li dak li qal il-Prim Ministru fl-aħħar stqarrija tiegħu dwar il-bidliet fid-Dipartiment tad-Dwana huwa minnu għax id-dewmien fid-Dwana, anke fil-każ tal-ħruġ tar-Renju Unit, ifisser spejjeż żejda kbar għall-importaturi u l-esportaturi Maltin.

Minn hawn nixtieq insellem lill-ħaddiema tad-Dwana li m'għandix dubju li kapaċi jegħlbu din l-isfida.

Rigward id-drittijiet taċ-ċittadini Maltin li jgħixu fir-Renju Unit ninsab imħasseb tassew.

Ċertament hemm sentiment fuq iż-żewġ naħat tal-fliegu Ingliż li dan il-ftehim kien xi forma ta' kastig mill-Unjoni Ewropea fuq ir-Renju Unit.

Dan huwa sentiment li jien ma naqbilx miegħu għax trid tkun membru sħiħ tal-Unjoni Ewropea biex tgawdi mill-benefiċċji kollha tal-Unjoni Ewropea.

Però kif għedt diġà, hemm numru ta' Ingliżi u ta' Ewropej, fosthom il-Membru Parlamentari Ewropew Alfred Sant, li jaħsbu li l-Unjoni Ewropea ħadet ħafna u tat ftit lir-Renju Unit.

Hemm nies fil-Parlament tar-Renju Unit li qed jaħsbu saħansitra li dan il-ftehim qiegħed jumilja lir-Renju Unit, u allura naħseb li jekk il-Parlament tar-Renju Unit jirriġetta dan il-ftehim, nistgħu niġu f'sitwazzjoni fejn ir-Renju Unit joħroġ mingħajr ftehim u possibbilment ikollok gvern differenti minn dak li hemm illum bil-konsegwenza li ma jiggarantix id-drittijiet taċ-ċittadini Maltin u Ewropej fir-Renju Unit.

Ma nixtieqx nallarma lin-nies, però nixtieq nipprepara lin-nies għal kull eventwalità.

Huwa d-dmir tagħna li nagħmlu dan u lesti li nikkooperaw bis-sħiħ mal-Gvern f'dan ir-rigward, partikolarment fir-rigward taċ-ċittadini tagħna.

Qabel ma nikkonkludi nixtieq insemmi s-servizzi finanzjarji għax naħseb li f'dan il-qasam Malta tista' tara opportunitajiet u mhux effetti negattivi.

Jien fhimt lill-Prim Ministru - u sa ċertu punt naqbel miegħu - meta huwa qal li r-Renju Unit kien wieħed minn dawk li jiddefendi l-pożizzjoni ta' Malta, partikolarment fl-attakki li qed isiru fuq is-sistema tat-taxxa tagħna, u l-Oppożizzjoni se tkun bi ħġarha wara l-Gvern fuq din il-ħaġa, kif dejjem għamlet, biex nipproteġu s-sistema finanzjarja u fiskali tagħna bl-aktar mod b'saħħtu.

Xejn għadu ma ġie deċiż f'dan il-qasam u kulma hemm hija dikjarazzjoni politika bla ebda obbligi legali, però jista' jkun li bil-mudell tal-ekwivalenza f'dan il-qasam tgawdi l-industrija ta' Malta.

Filwaqt li aħna nixtiequ li r-Renju Unit ikompli jistagħna anke wara l-ħruġ tiegħu, għandu jkollna moħħna hemm biex, pereżempju, ngħinu lill-kumpanija City of London, li hija kumpanija tal-assigurazzjoni, tiftaħ kumpaniji f'Malta u minflok ma tirriloka jkun hemm dak li jissejjaħ "colocation".

Sur President, bdejt l-istqarrija tiegħi b'nota ta' niket u se nikkonkludi b'nota ta' niket, għax lil hinn mill-effetti ekonomiċi fuq iż-żewġ naħat tal-fliegu Ingliż, xi kultant jien nara l-id tal-istorja fuq spallejn il-Prim Ministru Theresa May.

Jidhirli li jekk kien hemm dibattitu aktar storiku minn dan fil-House of Commons mit-Tieni Gwerra Dinjija 'l hawn, kien proprju dak li daħħal lir-Renju Unit fl-Unjoni Ewropea fl-1973.

Illum fir-Renju Unit qed naraw dibattitu li reġa' qajjem l-ispettru tal-indipendenza tal-Iskozja, tal-inkwiet fl-Irlanda ta' Fuq u tal-post li għandu r-Renju Unit fid-dinja globali.

Naħseb li l-obbligu tagħna l-Maltin huwa li nħarsu l-interessi tagħna, imma kif għedt diġà, aħna nixtiequ li r-Renju Unit ikompli jistagħna anke wara l-Brexit.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

GODFREY FARRUGIA: Sur President, mill-Brexit Malta se tiggwadanja minn opportunitajiet u minn inizjattivi ġodda.

Se nirriferi għal dawk il-pajjiżi li mhumiex membri tal-Unjoni Ewropea, b'mod partikolari għal Iżrael.

Nafu li Iżrael għandu ħafna start-ups u normalment juża lis-City of London.

Għaldaqstant nixtieq nistaqsi lill-Gvern x'qed jagħmel biex Malta tattira dawn l-istart-ups bil-għan li nkabbru s-swieq u l-ekonomija Maltija.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

DAVID STELLINI: Sur President, nixtieq nagħmel żewġ mistoqsijiet fil-qosor.

L-ewwel nett, ġaladarba qed nitkellmu dwar id-drittijiet taċ-ċittadini Maltin fir-Renju Unit, huwa tajjeb li nikkonsidraw anke sitwazzjoni - u din hija sitwazzjoni li hija possibbli li sseħħ - fejn ikollna Brexit mhux ordnat, jiġifieri a no-deal scenario.

Jista' jkun ukoll li jkollna gvern jew prim ministru differenti.

L-aħħar darba l-Prim Ministru Joseph Muscat aċċertana li l-Gvern Ingliż preżenti jixtieq jikkopera kemm jista' jkun kemm fir-rigward tad-drittijiet tal-Maltin li jgħixu fir-Renju Unit kif ukoll fir-rigward tal-Brittaniċi li jgħixu f'Malta, imma f'xenarju bħal dak li qed insemmi u li jista' jseħħ biss minn hawn u erba' xhur oħra, x'jista' jagħmel il-Prim Ministru biex jassigura li għall-inqas ikollna ftehim bilaterali mal-gvern tar-Renju Unit?

Issa nixtieq nagħmel mistoqsija rigward l-ekwivalenza, li jistgħu jirrisponduha l-Prim Ministru, il-Ministru Helena Dalli jew is-Segretarju Parlamentari l-Onor.

Silvio Schembri, li bħalissa mhuwiex preżenti.

Donnha l-Unjoni Ewropea ħadet ir-rotta tal-mudell tal-ekwivalenza fuq is-settur finanzjarju, u jidher li l-Prim Ministru Theresa May aċċettat dan il-mudell.

Il-Prim Ministru ta' Malta jaħseb li dan huwa tajjeb minħabba li bis-saħħa t'hekk, jista' jkun hemm xi opportunitajiet anke għall-operaturi tas-servizzi finanzjarji f'Malta?

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

KRISTY DEBONO: L-ewwel nett, Sur President, nixtieq nirringrazzja lill-Prim Ministru tal-istqarrija tiegħu.

Peress li issa r-Renju Unit mhuwiex se jikkontribwixxi fil-multi-annual financial framework tal-2021-2027, nixtieq li l-Prim Ministru jgħidilna x'impatt dan se jħalli fuq l-Unjoni Ewropea u anke fuq Malta.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

MARLENE FARRUGIA: Sur President, waqt li qed isiru dawn id-diskussjonijiet qamu security issues li għalkemm mhumiex ġodda, dawn aggravaw meta kien hemm iż-żieda fl-aggressjoni min-naħa tar-Russja fil-konfront tal-Ukrajna.

Hemm ukoll ir-rattling of sabres fil-konfront tal-Italja u l-budget li ma jridux iċedu.

Kif qed jinħass dan kollu waqt dawn id-diskussjonijiet u kif qed jiġu indirizzati dawn is-security issues fuq barra?

Nixtieq nistaqsi wkoll kif l-Unjoni Ewropea - jew aħjar dak li baqa' mill-Unjoni Ewropea - tista' tkun aktar fiduċjuża li tibqa' blokka waħda u kif dan jista' jaffettwa lil Malta.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

EDWARD ZAMMIT LEWIS: Sur President, qabelxejn nixtieq nirringrazzja lill-Prim Ministru tal-ispjega li tana dwar ix-xogħol li għamel matul tmiem il-ġimgħa.

Nixtieq biss nagħmel żewġ mistoqsijiet partikolari.

Il-Prim Ministru semma l-avjazzjoni, settur li ovvjament jinteressana, kemm għar-relazzjonijiet bilaterali li għandna mar-Renju Unit kif ukoll minħabba l-aspett turistiku peress li mill-anqas seba' airlines li jaħdmu bejn Malta u l-Ingilterra jġibulna n-numri turistiċi mir-Renju Unit matul is-sajf, però wisq aktar matul ix-xitwa.

Nixtieq nistaqsi lill-Prim Ministru kienx hemm diskussjonijiet dwar jekk ir-Renju Unit hijiex se tibqa' tagħmel parti mis-Single European Sky policy, fejn bażikament hemm suq liberalizzat u aħna żgur li nieħdu mir-Renju Unit vantaġġ ekonomiku evidenti.

Nixtieq nistaqsi wkoll lill-Prim Ministru ġietx stabbilita xi struttura rigward relazzjoni f'ċerti oqsma, bħal ngħidu aħna fil-qasam tas-sigurtà u tad-difiża.

L-Unjoni Ewropea tmexxi 'l quddiem il-Permanent Structured Cooperation (PESCO) fejn tidħol id-difiża.

Huwa dak il-mudell li qed inħarsu lejh jew inkella qed inħarsu lejn mudell aktar bilaterali bir-Renju Unit fuq naħa u l-Unjoni Ewropea fuq in-naħa l-oħra?

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

(Onor. Membri: No) Mela la m'hawnx aktar rimarki, nistieden lill-Prim Ministru biex jagħmel il-konklużjonijiet tiegħu.

JOSEPH MUSCAT: Sur President, nixtieq nibda dan l-intervent billi nagħmel konsiderazzjoni politika u kważi personali, ċjoè li għalkemm naħseb li f'din il-Kamra hawn unanimità fis-sens illi ħadd minna ma jaqbel mal-proċess tal-Brexit jew inkella mad-deċiżjoni li ħa l-poplu tar-Renju Unit b'mod antonomu u sovran, aħna naċċettaw dik id-deċiżjoni.

Jien għall-inqas nixtieq insellem personalment lill-Prim Ministru Theresa May għall-mod kif mexxiet in-negozjati u għar-resilience politika kbira tagħha għax dak li qed tipprova tagħmel mhijiex biċċa xogħol faċli.

Minkejja li dan il-proċess ilu għaddej sentejn, għadu fil-bidu tiegħu u għalhekk nixtieq insellem lil din il-mara li tagħti eżempju lil ħafna għall-mod ta' kif tmexxi l-aġenda tagħha.

(Onor. Membri: Hear, hear) Dan ma jfissirx li jien naqbel ma' dak li qed tagħmel u tgħid, imma xtaqt nuri l-ammirazzjoni tiegħi għar-resilience kbira tagħha.

Naħseb li punt li ma ssemmiex illum u li għalija huwa mill-aktar importanti hu li lbieraħ intlaħaq qbil madwar il-mejda tal-Kunsill Ewropew li filwaqt li min-naħa Ewropea x-xogħol sar, li l-ftehim għal dak li għandu x'jaqsam mat-tluq tar-Renju Unit mill-Unjoni Ewropea ġie nnegozjat, u li issa sta totalment għall-Parlament Ingliż li jieħu d-deċiżjoni sa nofs ix-xahar id-dieħel, m'hemm l-ebda tip ta' ftehim li jista' jkun aħjar mill-ftehim preżenti, u dan għaż-żewġ naħat.

Kif qal il-President tal-Kummissjoni Ewropea Jean Claude Juncker, m'hemm l-ebda ftehim ieħor li huwa possibbli.

Dan il-messaġġ ħareġ b'mod ċar waqt il-laqgħa li kellna u ħareġ aktar ċar wara, fejn il-mexxejja tal-laqgħa, jiġifieri kemm il-President Donald Tusk kif ukoll il-President Juncker, iddikjaraw li this is not only the best deal possible, but this is the only deal possible.

Sentenza bħal din titfa' r-responsabbiltà fuq il-Parlament Ingliż illi huwa jista' jiddeċiedi fl-awtonomija u fis-sovranità tiegħu, imma mbagħad hemm the day after, jiġifieri mbagħad wieħed irid jara x'se jkun qed jiġri.

Issa "the day after" jista' jew ikun ifisser li jiġi approvat dan id-deal u nibdew immorru għal ħruġ ordnat tar-Renju Unit, jew inkella jkun ifisser li jiġi rifjutat.

Hemmhekk ikun hemm konsegwenzi politiċi, u sakemm ma jkunx hemm xi talba differenti min-naħa tal-Gvern Ingliż, l-aktar konsegwenza politika diretta tkun li jkun hemm a clear-cut Brexit, jiġifieri a no deal scenario.

Jien m'iniex se noqgħod nispekola x'possibbiltajiet għandha quddiemha l-Prim Ministru tar-Renju Unit f'dak ir-rigward, imma l-messaġġ min-naħa tal-Kunsill Ewropew huwa ċar.

Naħseb ukoll li mhijiex kumbinazzjoni li l-vot fil-Parlament Ingliż se jittieħed ġurnata, jumejn jew massimu ta' tlett ijiem qabel il-Kunsill Ewropew li jmiss.

Fil-fatt il-Kunsill Ewropew li jmiss se jitlaqqa' fit-13 u l-14 ta' Diċembru filwaqt li l-vot fil-Parlament Ingliż se jittieħed bejn l-10 u t-12 ta' Diċembru, u naħseb li dak se jkun mument importanti ieħor.

Sur President, dan iwassalni għall-punt li semma l-Kap tal-Oppożizzjoni rigward it-tħejjijiet għal no-deal scenario.

F'każ li dan il-ftehim ikun rifjutat, wieħed jieqaf hemm, u dan huwa punt importanti ħafna.

It-tħejjijiet f'dan ir-rigward min-naħa Ewropea, fejn allura joħorġu tħejjijiet nazzjonali, għaddejjin u baqgħu għaddejjin, u lbieraħ dawn ma twaqqfux, anzi lbieraħ kien hemm mandat biex l-Istati Membri xorta jibqgħu għaddejjin b'dawn it-tip ta' preparamenti.

Kif qal tajjeb il-Kap tal-Oppożizzjoni, waħda mill-issues ewlenin hawnhekk tkun dik li għandha x'taqsam mal-fruntieri, b'mod partikolari d-Dwana, kemm fir-rigward tal-ivvjaġġar tal-persuni kif ukoll fir-rigward ta' prodotti u affarijiet oħra.

Nerġa' ngħid li jien ninsab sodisfatt ħafna bil-livell ta' tħejjijiet li għaddejjin kemm min-naħa tal-Ministeru għall-Finanzi kif ukoll min-naħa tad-Dipartiment tad-Dwana, li jaqa' taħt dan il-Ministeru.

Fil-fatt bħalissa d-Dipartiment tad-Dwana għaddej minn proċess ta' modernizzar sinifikanti, mhux biss għaliex qed jipprepara għal Brexit ordnata u għal Brexit mhux ordnata, imma kif stajna ninnotaw matul dawn l-aħħar xhur, il-qabdiet ta' droga, fost l-oħrajn, li saru f'postijiet differenti fil-portijiet tagħna kienu riżultat dirett ta' mmodernizzar fid-Dipartiment tad-Dwana.

(Onor. Membri: Hear, hear) Għalhekk minn hawn nixtieq nirringrazzja lit-tmexxija ta' dan il-Dipartiment għax verament qed jimpressjonaw bil-mod kif qed jimmodernizzaw dan il-qasam bil-ħaddiema kollha involuti.

L-Onor.

David Stellini staqsew kif aħna qed nitħejjew sabiex dejjem nieħdu l-aħjar vantaġġi.

Kif jafu ż-żewġ Deputati, aħna għandna task force li hija ffokata fuq dan il-qasam taħt it-tmexxija tal-mibgħut speċjali tiegħi l-Ambaxxatur Joseph Zammit Tabona b'rappreżentanza wiesgħa ħafna li qed tħares lejn swieq differenti.

L-Onor.

Godfrey Farrugia semma lil Iżrael.

Fil-verità aħna qed niffokaw fuq pajjiżi terzi li għandhom preżenza fir-Renju Unit u li jistgħu jużaw lil pajjiżna bħala alternattiva - li mhux bilfors tkun totali imma tista' tkun parzjali, il-famuża colocation - għall-preżenza tagħhom fis-City of London.

Din wasslet biex jien personalment ukoll kelli numru sostanzjali ta' laqgħat ma' numru kbir ta' investituri f'dan ir-rigward, u wieħed mill-pajjiżi li mmarkajna li minn hemmhekk qed jiġi ammont sostanzjali ta' interess huwa l-Indja, b'mod partikolari l-komunità Indjana fir-Renju Unit, li tħoss ukoll ċerta appartenenza ma' Malta.

Irrid ngħid li sar progress kbir f'dan il-qasam, u hawn nixtieq nirringrazzja lil dawk kollha involuti, fosthom is-sehem kbir u importanti li kellha l-Malta Enterprise f'dan ir-rigward.

L-Onor.

Stellini semma wkoll il-punt dwar l-ekwivalenza.

Naħseb li l-Onor.

Stellini fehem sewwa li għal dak li għandu x'jaqsam mas-servizzi finanzjarji, dan huwa ftehim li fl-opinjoni tiegħi jibbenefikaw minnu ż-żewġ naħat.

Jista' jkun li forsi min mhuwiex daqstant intiż fil-qasam tas-servizzi finanzjarji jgħidlek li jkun jaqbel għal pajjiżna li r-Renju Unit ikun cut off the system għax jirraġuna - fil-fehma tiegħi b'mod żbaljat, u l-Unjoni Ewropea hija tal-istess fehma tiegħi - li jekk naqtgħu lill-Ingilterra mis-sistema Ewropea, l-investiment tas-servizzi finanzjarji li hemm f'Londra b'xi mod jew ieħor jiġi trasferit awtomatikament ġewwa l-Unjoni Ewropea.

L-affarijiet ma jaħdmux b'dan il-mod, anke għaliex minnha nnifisha s-City of London għandha infrastruttura deċennali li fiha għandha ċerta robustezza li allura tagħmilha impossibbli li jiġri hekk.

Fil-verità mhu fl-interess ta' ħadd li jiġri hekk lanqas, anke għaliex il-belt ta' Londra u l-iStock Exchange ta' Londra huma l-unika alternattiva li hemm illum il-ġurnata għall-iStock Exchange ta' New York.

Anke jekk wieħed jara l-initial public offering (IPO) internazzjonali, jasal għal dan.

Għalhekk fil-fehma tiegħi l-punt tal-ekwivalenza ġie nnegozjat b'mod tajjeb ħafna, u dan kien proprju dak li xtaq il-qasam tas-servizzi finanzjarji tal-Ingilterra, li sa ċertu punt ir-Renju Unit ikun a policy-taker u mhux a policy-maker fil-qasam tas-servizzi finanzjarji.

Naħseb li l-Unjoni Ewropea għamlet gwadann kbir mid-deċiżjoni li ttieħdet li jkun hemm allinjament u ekwivalenza bejn iż-żewġ naħat u mhux jitilqu għal rashom bil-possibbiltà li jkunu aktar kompetittivi milli nkunu aħna.

Il-punt li dejjem għamilna aħna bħala pajjiż dejjem kien li mhux nipprovaw nitfgħu lir-Renju Unit 'il barra bl-idea li mbagħad il-kumpaniji jiġu Malta, għax jekk nitfgħu sistema bħal dik 'il barra u mbagħad huma jagħmlu ċerti bidliet li l-Unjoni Ewropea ma tkunx lesta li tagħmel jew tagħmilhom wara numru ta' snin, nistgħu nispiċċaw f'sitwazzjoni fejn huma jsiru aktar attraenti minna.

Għalhekk nerġa' ngħid li jien nemmen illi l-ftehim li sar kien tajjeb ħafna.

L-Onor.

Marlene Farrugia tkellmet dwar l-inċertezzi li hemm bħalissa madwar id-dinja, fost l-oħrajn fl-Ewropa, b'mod partikolari fil-qasam tas-sigurtà u tad-difiża.

Dan huwa qasam li huwa a no-brainer, għax fil-qasam tas-sigurtà u tad-difiża huwa fl-interess ta' kull pajjiż tal-Unjoni Ewropea li jkollna l-aqwa relazzjonijiet mar-Renju Unit.

Mhuwiex xi sigriet li l-kapaċitajiet u l-ħiliet militari ta' difiża u ta' sigurtà fir-Renju Unit are second to none!

Huwa fl-interess ta' kull pajjiż u anke tal-Unjoni Ewropea - u dan nirrikonoxxuh kollha kemm aħna mingħajr ma noqogħdu nipprovaw induru mal-lewża - li jkun hemm exchange of information.

L-Onor.

Farrugia staqsiet jekk dan hux se jsir fil-qasam bilaterali jew le.

Filwaqt li fil-qasam bilaterali jibqa' jkun hemm relazzjonijiet, aħna li nixtiequ huwa li jkun hemm djalogu strutturat fuq ir-relazzjoni bejn ir-Renju Unit u l-Unjoni Ewropea proprju f'dan il-qasam tas-sigurtà u tad-difiża.

Irridu niftakru wkoll li r-Renju Unit jibqa' wieħed miż-żewġ pajjiżi Ewropej li huwa membru permanenti tal-Kunsill tas-Sigurtà tal-Ġnus Magħquda.

Il-Membri l-oħra Ewropej li jservu minn żmien għal ieħor jiġu eletti għal perjodi qosra, kif se tkun qiegħda tipprova tagħmel Malta fl-2022, imma miIl-bqija hemm biss żewġ pajjiżi Ewropej li huma membri permanenti tal-Kunsill tas-Sigurtà tal-Ġnus Magħquda, Franza u r-Renju Unit.

Għalhekk ma nistgħux nippretendu li dan mhux se jħalli impatt kbir fuq is-sigurtà Ewropea.

Huwa fl-interess ta' kulħadd li jkun hemm dawn ir-relazzjonijiet.

Dan iġibni għall-mistoqsijiet li għamel l-Onor.

Nibda biex ngħid li hu għandu raġun għax l-issue tal-avjazzjoni flimkien ma' dik tat-trasport inġenerali kienet waħda mill-iktar issues jaħarqu, peress li fil-verità jekk inkunu f'sitwazzjoni ta' a no-deal Brexit, dak ikun wieħed mill-oqsma fejn ikollna kaos totali mil-lum għal għada.

Il-ftehim jiggarantixxi li l-issue tal-avjazzjoni tibqa' parti mis-sistema, u dan ikun jaqbel għal kulħadd.

Sur President, punt li ma ssemmiex s'issa huwa li t-teknikalitajiet li ġew innegozjati s'issa b'mod tajjeb ħafna - u rrid ngħid li dawn in-negozjati kienu pjuttost diffiċli - mhuma kważi xejn ħdejn it-teknikalitajiet li se jkun hemm bżonn illi wieħed jidħol fihom fir-relazzjonijiet futuri.

Dawn se jkunu negozjati diffiċli, u qed ngħid li se jkunu diffiċli mhux għax se jkun hemm xi ġlied imma għax hemm punti tekniċi li mhumiex straightforward.

Inti trid tiggarantixxi dejjem a level playing field bejn iż-żewġ naħat.

Imbagħad issues li għalkemm forsi għal ħafna jistgħu jidhru periferali, huma kwestjonijiet storiċi nazzjonali kbar għal ħafna pajjiżi.

Hawnhekk se nsemmi qasam wieħed biss, il-qasam tas-sajd.

Sur President, il-kwestjoni tas-sajd u tal-aċċess tat-trawlers tas-sajd f'ibħra differenti hija issue li tiddomina u li dejjem iddominat kwalunkwe diskussjoni li kien hemm fuq l-issue ta' Brexit - kif tista' tikkonferma wkoll il-Ministru Dalli - u dan mhux biss min-naħa ta' Spanja u tal-Ingilterra imma wkoll min-naħa ta' pajjiżi varji fejn hemm interessi sostanzjali.

Sur President, jien nixtieq nikkonkludi billi nirringrazzja lill-Ministru Dalli, lill-predeċessur tagħha l-Eks Deputat Prim Ministru Louis Grech u lin-nies kollha li kienu involuti u li huma involuti f'dan il-qasam, għax huma dejjem ħadu interess partikolari biex iġibu l-aħjar interess għal pajjiżna, kif għamlu l-Onor.

Borg u l-Onor.

Farrugia, li jsegwu dan il-qasam mill-qrib.

Nixtieq nirringrazzja wkoll lir-rappreżentanti permanenti tagħna; kellna lill-Ambaxxatriċi Marlene Bonnici u issa l-Ambaxxatur Daniel Azzopardi, bit-tim ta' tekniċi tagħhom.

Din mhijiex biċċa xogħol faċli; filwaqt li aħna tajna l-go-ahead lil Michel Barnier u lit-tim tiegħu biex jinnegozjaw f'isimna, aħna l-ħin kollu jkollna mistoqsijiet speċifiċi ħafna li rridu nirreaġixxu għalihom, u nista' ngħid li dawn il-persuni għamlu biċċa xogħol tajba ħafna għax dejjem kellhom reazzjoni fil-ħin, b'mod studjat u b'feedback minuzjuż.

Xi kultant wieħed jibda jiskanta kif aħna bħala pajjiż għandna l-capability li nidħlu f'daqstant dettall ta' ċerti direttivi u oqsma ta' analiżi minuzjuża.

Dan iħalli impatt tajjeb ħafna.

Sur President, il-messaġġ aħħari tiegħi se nindirizzah liċ-ċittadini Maltin li qed jgħixu fir-Renju Unit.

Liċ-ċittadini Maltin li qed jgħixu fir-Renju Unit jien ngħidilhom żewġ affarijiet.

L-ewwel nett li f'dan il-ftehim id-drittijiet tagħhom u tal-familji tagħhom huma protetti.

Aħna ninsabu sodisfatti li d-drittijiet taċ-ċittadini Maltin li qegħdin fir-Renju Unit jew li se jibbażaw ruħhom hemmhekk sal-2020 mhumiex mittiefsa, u l-proċeduri burokratiċi li jista' jkun hemm fuq reġistrazzjoni u affarijiet oħra se jkunu mill-anqas possibbli.

It-tieni ħaġa, jien nixtieq inserraħ moħħ iċ-ċittadini Maltin li qegħdin fir-Renju Unit li fl-agħar ipoteżi li dan il-ftehim ikun rifjutat u li naslu with a series of events għal Marzu li ġej b'dan ix-xenarju - issa hawn m'iniex se noqgħod nispekola x'jista' jiġri aktar - aħna m'aħniex se nkunu qed nabbandunawhom billi nitilquhom għal riħhom bħallikieku ma ġara xejn.

Jien nemmen li l-eluf ta' Maltin li hemm jgħixu fir-Renju Unit se jsibu kemm il-koperazzjoni tal-Gvern kif ukoll ta' din il-Kamra b'mod komplet.

Li ma nixtieqx li nagħmlu issa hu li ninfaxxaw rasna qabel ma naqsmuha għax nemmen li dik hi l-agħar ħaġa li nistgħu nagħmlu.

M'iniex qed ngħid li m'għandniex nippreparaw - għax għandna nippreparaw dejjem - imma m'għandniex ninfaxxaw rasna qabel ma naqsmuha u ma għandniex nipprovaw nimmaġinaw xenarji ta' apokalissi, għax dawn lanqas mhuma fl-interess tar-Renju Unit stess.

Jien ċert li l-ebda poplu mhu se jwaqqa' l-ġebla fuq saqajh billi jgħid li mill-għada li pajjiż jitlaq mill-Unjoni Ewropea kull min m'għandux iċ-ċittadinanza ta' dak il-pajjiż għandu jitlaq 'il barra, għax inkella mbagħad min se jmexxi l-isptarijiet?

U min se jgħallem lit-tfal fl-iskejjel?

Jekk naslu għal dik is-sitwazzjoni, se jkun hemm mod kif ngħinu, u lill-Maltin irrid nerġa' ngħidilhom li żgur mhumiex se jkunu abbandunati.

Bl-istess mod nixtieq nagħti assigurazzjoni liċ-ċittadini Brittaniċi li jgħixu f'pajjiżna.

Jien nixtieq li pajjiżna jkun wieħed mill-aktar, jekk mhux l-aktar pajjiż British-friendly f'dak li għandu x'jaqsam maċ-ċittadini Ingliżi wara Brexit.

Jekk Brexit iseħħ, l-eluf ta' ċittadini Ingliżi li jgħixu f'pajjiżna se jibqgħu jħossuhom daqslikieku ġejjin minn pajjiż tal-Unjoni Ewropea.

Fil-verità lilna ma tagħmlilna differenza xejn jekk dawn humiex mill-Unjoni Ewropea jew le, u kemm dawk li jaħdmu f'pajjiżna kif ukoll dawk li huma pensjonanti u ġew jirtiraw hawnhekk se jibqgħu jħossuhom milqugħa f'pajjiżna.

Jien nista' ngħidilhom li b'dan il-ftehim id-drittijiet tagħhom hawn Malta huma assigurati filwaqt li l-proċeduri burokratiċi li qed nużaw huma miftehmin mal-Gvern Ingliż.

Fil-fatt, qabel ma introduċejna dawn il-proċeduri, minbarra l-pariri li ħadna min-naħa tal-Kummissjoni Ewropea - għax dawn se jkunu proċeduri EU-wide li jista' jintroduċihom bilateralment jew unilateralment pajjiż partikolari - aħna ħadna wkoll il-fehma tal-Gvern Ingliż dwar it-tip ta' proċeduri li għandna nużaw.

Mhuwiex sigriet li fil-verità we were toying with the idea li filwaqt li l-ftehim jagħtina l-jedd li aħna ma nirreġistrawx liċ-ċittadini Ingliżi li jgħixu f'Malta biex ma nagħmlulhomx burokrazija żejda, wara li tkellimna mal-Gvern Ingliż wasalna għal ftehim li nirreġistraw dawn il-persuni, bl-argument ikun li ladarba tkun reġistrat, ikollok aktar ċertezza legali.

Liċ-ċittadini Ingliżi li jgħixu f'Malta jien ngħidilhom ukoll li żgur li, ikunu xi jkunu ċ-ċirkostanzi, lanqas f'każ ta' a no-deal scenario m'hemm il-ħsieb li dan il-Gvern jordna t-tkeċċija ta' nies minn pajjiżna minħabba li m'għadhomx ċittadini tal-Unjoni Ewropea.

Anzi aħna rridu li anke f'każ ta' a no-deal scenario, jekk Alla jrid nitkellmu u niftiehmu mal-Gvern Ingliż biex il-persuni Ingliżi li jgħixu hawn Malta jibqgħu jgħixu hawn Malta.

Niftakru li għandna mijiet ta' mixed families li rridu nħarsu d-drittijiet tagħhom ukoll.

Għalhekk dawn il-persuni se jibqgħu jgħixu hawn Malta, u jekk ikun hemm xi proċeduri, dawn ikunu biss proċeduri burokratiċi li ma jkunu jwasslu għall-ebda bidla fit-tip ta' ħajja li jgħixu dawn il-persuni.

Fl-aħħar mill-aħħar hawnhekk aħna qed nitkellmu dwar persuni, u l-commitment tagħna huwa kemm mal-Maltin li jgħixu fir-Renju Unit kif ukoll mal-Brittaniċi li jgħixu f'pajjiżna.

Nirringrazzjak, Sur President.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Mozzjonijiet.

Id-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa.

MOZZJONIJIET

TAL-ARTIKOLU 57 TAL-ATT DWAR IL-PROTEZZJONI TAL-AMBJENT

Illi t-terminu ta' xahar kif indikat fis-subartikolu (3) tal-artikolu 57 tal-Att dwar il-Protezzjoni tal-Ambjent (Kap 549), li matulu għandu jiġi ttrattat mill-Kamra r-Rapport dwar l-Istat tal-Ambjent għas-sena 2018 li tqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra fl-24 ta' Ottubru 2018 jiġi estiż b'xahrejn.

L-ISPEAKER: Min jissekonda?

L-ISPEAKER: Rimarki?

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hi l-Mozzjoni kif imressqa u moqrija mid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

L-ISPEAKER: L-Onor.

ABBOZZ TA' LIĠI BIEX JEMENDA

L-ATT DWAR IL-LOGĦOB

SILVIO SCHEMBRI (Segretarju Parlamentari għas-Servizzi Finanzjarji, Ekonomija Diġitali u Innovazzjoni): Sur President, nipproponi l-Ewwel Qari tal-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda l-Att dwar il-Logħob, Kap. 583".

L-ISPEAKER: Min jissekonda?

L-ISPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda l-Att dwar il-Logħob, Kap. 583" ikun moqri l-Ewwel Darba.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri l-Ewwel Darba.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA LIĠIJIET KRIMINALI DWAR

IT-TERRORIŻMU

OWEN BONNICI (Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali): Sur President, nipproponi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att sabiex jemenda l-Kodiċi Kriminali, Kap. 9, l-Att kontra Money Laundering, Kap. 373 u l-Att dwar Vittmi tal-Kriminalità, Kap. 539, sabiex jittrasponi d-Direttiva 2017/541/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar il-ġlieda kontra t-terroriżmu u li tissostitwixxi d-Deċiżjoni Kwadru tal-Kunsill 2002/475/ĠAI u li temenda d-Deċiżjoni tal-Kunsill 2005/671/GAI" ikun moqri t-Tieni Darba.

L-ISPEAKER: Min jissekonda?

L-ISPEAKER: Rimarki?

OWEN BONNICI: Sur President, nixtieq nibda dan l-intervent tiegħi billi nagħmel aċċenn għal xi ħaġa li m'għandha x'taqsam xejn mat-terroriżmu, anzi hija xi ħaġa pożittiva ħafna.

Din hija l-ewwel opportunità li għandi b'mod pubbliku biex nifraħ liċ-ċkejkna Ela li, kif nafu, ilbieraħ ħadet sehem fil-Junior Eurovision 2018 fejn tat prestazzjoni tajba ħafna u anke kisbet riżultat pożittiv għal pajjiżna.

Fil-fatt ir-riżultat tagħha ngħaqad f'kullana ta' riżultati pożittivi li kisbu diversi tfal Maltin għal dak li huwa l-Junior Eurovision.

Jien informat li Ela se tirritorna f'pajjiżna fis-7.30 p.m., jiġifieri minn hawn u kwarta oħra, u jien se mmur biex nilqagħha għal ftit mumenti u mbagħad niġi lura l-Parlament biex insegwi d-dibattitu kif ukoll il-kummenti u l-osservazzjonijiet ta' sħabi l-Membri tal-Oppożizzjoni.

Intant ngħaddi għal-liġi dwar it-terroriżmu.

L-għan ewlieni ta' dan l-Abbozz ta' Liġi huwa li jittrasponi fil-liġi Maltija d-Direttiva 2017/541/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar il-ġlieda kontra t-terroriżmu, liema Direttiva tissostitwixxi wkoll id-Deċiżjoni Kwadru tal-Kunsill 2002/475/ĠAI.

Aħna qegħdin nimplimentaw din id-Direttiva mhux biss bħala obbligu imma għax nemmnu li huwa importanti ħafna li l-istatut tagħna jkun aġġornat kif xieraq.

Ta' min jgħid li din id-Direttiva mhux biss għandha l-għan li taġġorna l-qafas legali tal-Unjoni Ewropea dwar il-ġlieda kontra atti ta' terroriżmu u attivitajiet terroristiċi, iżda għandha wkoll l-għan li tiżgura dispożizzjonijiet addizzjonali li jirregolaw miżuri speċifiċi ta' appoġġ maħsuba biex jingħataw lill-vittmi tat-terroriżmu.

Aħna nafu li, sfortunatament, f'diversi pajjiżi Ewropej seħħew attakki terroristiċi, u kull darba aħna bħala pajjiż ingħaqadna f'turija ta' solidarjetà man-nies li sofrew dawn l-attakki.

Għalhekk fuq livell ta' ġustizzja Ewropea aħna l-Ministri tal-Ġustizzja fl-Ewropa qbilna li għandna nkomplu nirfinaw u ntejbu l-provvedimenti dwar ir-reati eżistenti li hemm fil-liġijiet tagħna.

L-ewwel reat eżistenti li fuqu se nkomplu nirfinaw huwa dak tal-provokazzjoni pubblika marbuta m'attivitajiet terroristiċi.

Permezz ta' din l-emenda se jkun reat għal kull min xjentement jipproduċi pubblikament il-kummissjoni ta' attivitajiet terroristiċi b'kull mezz, inkluż online jew offline distribution ta' messaġġi, bl-intenzjoni li, direttament jew indirettament, jinċita t-twettiq ta' reat terroristiku.

F'dan il-kontest, l-Abbozz ta' Liġi li għandna quddiemna jipprovdi wkoll li bl-għan li tiġi żgurata t-tneħħija jew l-imblokkar immedjat ta' kontenut online li jikkostitwixxi provokazzjoni pubblika biex jitwettqu attivitajiet terroristiċi, id-dispożizzjoni tal-Kapitlu 9 tal-Liġijiet ta' Malta dwar il-poter tal-Pulizija għal qbid, żamma u ħruġ ta' mandati tapplika wkoll, u allura hawnhekk aħna qegħdin insaħħu id il-Pulizija bil-għan li din tiġġieled it-terroriżmu.

L-Abbozz ta' Liġi għandu wkoll l-għan li jirfina u jikkwalifika aktar ir-reat diġà eżistenti ta' vvjaġġar għal skop ta' terroriżmu, u allura permezz ta' dan l-Abbozz ta' Liġi se jkun reat li wieħed jivvjaġġa jew jipprova jivvjaġġa ġewwa jew barra l-Unjoni Ewropea direttament jew billi jgħaddi minn Stat Membru tal-Unjoni Ewropea għall-iskop ta' twettiq, ippjanar, tħejjija jew parteċipazzjoni f'attivitajiet terroristiċi.

Barra minn hekk, dan l-Abbozz ta' Liġi se jikkriminalizza wkoll it-taħriġ jew istruzzjonijiet minn persuni fit-teħid jew fl-użu ta' esplussivi, armi tan-nar jew armi oħra, sustanzi noċivi jew perikolużi jew inkella metodi oħra li jistgħu jwasslu għall-kummissjoni ta' attivitajiet terroristiċi.

Ir-regoli dwar il-ġurisdizzjoni u l-penali se jiġu rfinuti aktar.

Sur President, dan l-Abbozz ta' Liġi għandu wkoll l-għan li jagħmel tliet affarijiet sussidjarji jew sekondarji.

L-ewwel nett b'dan l-Abbozz ta' Liġi qed naġġornaw l-Att dwar Vittmi tal-Kriminalità.

Permezz ta' dan l-aġġornament, il-vittmi tat-terroriżmu għandhom ukoll bħala minimu jingħataw trattament mediku skont sistema nazzjonali u miżuri ta' protezzjoni, b'attenzjoni partikolari għal riskju ta' intimidazzjoni u ritaljazzjoni.

Dan l-Abbozz ta' Liġi jipprovdi wkoll illi l-vittmi tat-terroriżmu jingħataw is-servizzi ta' appoġġ stabbiliti f'Kapitlu 539 tal-Liġijiet ta' Malta, anke jekk ir-reat inkwistjoni jkun sar fi Stat Membru ieħor tal-Unjoni Ewropea.

Dan huwa sinjal ċar tas-solidarjetà li aħna l-Ewropej nuru bejnietna għal min minn sħabna fl-Ewropa għadda minn xi reat terroristiku.

Fl-aħħar nett l-Abbozz ta' Liġi li għandna quddiemna qed jintroduċi emenda għal Artiklu 27A tal-Att kontra Money Laundering, li mhuwiex relatat mad-Direttiva li semmejt qabel iżda jiżgura li Artiklu 56 tar-raba' Anti-Money Laundering Directive jiġi rifless b'mod inekwivoku fil-liġijiet tagħna biex b'hekk ma jkun hemm l-ebda ekwivoku dwar jekk aħna implimentajniex dan l-artiklu tajjeb jew le.

Din l-emenda tistabbilixxi l-karatteristiċi ġenerali li s-sistemi wżati mill-Financial Intelligence Analysis Unit (FIAU) għandhom ikollhom meta dawn jiskambjaw l-informazzjoni ma' FIAUs oħra biex ikunu salvagwardati l-integrità u l-konfidenzjalità tal-informazzjoni hekk kif skambjata.

Dan għaliex l-FIAUs joperaw f'kontest ta' konfidenzjalità u ta' segretezza, u għalhekk huwa importanti - fil-fatt anke d-Direttiva Ewropea trid hekk - li l-informazzjoni bejn l-FIAU f'Malta u FIAUs oħra fl-Ewropa tkun marbuta bil-konfidenzjalità.

Jien nawgura li jkollna diskussjoni interessanti u pożittiva dwar dan l-Abbozz ta' Liġi sabiex inkomplu ningħaqdu ma' sensiela ta' pajjiżi Ewropej oħrajn li jew diġà aġġornaw il-liġijiet tagħhom jew inkella qegħdin jaġġornawhom biex ikunu konformi ma' din id-Direttiva li għandha l-għan li tkompli tiġġieled it-terroriżmu fl-Ewropa.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-Kap tal-Oppożizzjoni.

ADRIAN DELIA: Sur President, illum qegħdin hawn biex niddiskutu Abbozz ta' Liġi li qed jittrasponi, jiġifieri qed idaħħal fil-liġi ta' Malta, id-dispożizzjonijiet tad-Direttiva Ewropea 2017/541/UE bil-għan li b'hekk tissaħħaħ il-ġlieda tagħna kontra t-terroriżmu.

Ovvjament l-Oppożizzjoni taqbel ma' dan l-Abbozz ta' Liġi li qed jemenda Kapitlu 9, jiġifieri l-Kodiċi Kriminali; Kapitlu 373, jiġifieri l-Att kontra Money Laundering, u Kapitlu 539, jiġifieri l-Att dwar Vittmi tal-Kriminalità, li se nitkellem dwaru iżjed fid-dettall aktar tard.

L-ewwel nett ħalli nispjega min jistgħu jkunu l-vittmi tal-kriminalità.

Għal kull reat li jsir, għal kull liġi li tinkiser u għal kull att kriminali li jitwettaq dejjem ikun hemm vittma.

L-Att dwar Vittmi tal-Kriminalità jgħid illi:

persuna fiżika …"

- jiġifieri mhux kumpanija, għax hawn min jaħseb li l-kumpaniji huma wkoll persuni fiżiċi -

"… li ġarrbet ħsara, inkluż dannu fiżiku, mentali jew emozzjonali jew telf finanzjarju, li kien direttament ikkawżat minn reat kriminali;".

Ta' min jgħid li l-Att kontra Money Laundering jispjega xi tfisser il-frażi "ħasil tal-flus", għax bil-kelma "ħasil" wieħed jifhem li tkun qed issir xi ħaġa tajba li għandha x'taqsam mal-indafa u mat-trasparenza.

Fil-fatt l-Att kontra Money Laundering jgħid hekk:

il-konversjoni jew trasferiment ta' proprjetà meta wieħed ikun jaf jew jissuspetta …"

- jiġifieri m'hemmx għalfejn ikun ċert -

"… li dik il-proprjetà tkun direttament jew indirettament inkisbet minn, jew mir-rikavat ta', attività kriminali jew minn att jew atti ta' parteċipazzjoni f'attività kriminali, għall-iskop ta' jew skopijiet ta' ħabi jew wiri ħaġa b'oħra …"

- jiġifieri qisha gidba, biex tgħatti jew ma turix -

"… tal-oriġini tal-proprjetà jew ta' għoti ta' għajnuna lil xi persuna jew persuni involuti jew konċernati f'attività kriminali;".

Dan ifisser li m'hemmx għalfejn tkun inti l-kriminal imma tista' tkun qed tgħin lil xi kriminal biex titqies ħati ta' ħasil ta' flus.

Imbagħad il-liġi tkompli tgħid li "money laundering" tfisser ukoll:

"(ii) il-ħabi jew wiri ħaġa b'oħra tal-veri xorta, provenjenza, lok, dispożizzjoni, moviment ta' jeddijiet rigward, fi jew fuq proprjetà, meta wieħed ikun jaf jew jissuspetta li dik il-proprjetà tkun inkisbet direttament jew indirettament minn attività kriminali …".

Jiġifieri anke l-fatt li tkun qed taħbi xi ħaġa biex ma tidhirx jew tagħmel xi ħaġa biex dak li huwa ħażin ma turihx, ukoll huwa meqjus bħala ħasil ta' flus u ovvjament huwa illegali u kriminali.

Il-frażi "money laundering" tfisser ukoll:

"(iii) l-akkwist, pussess jew użu ta' proprjetà meta wieħed ikun jaf jew jissuspetta li l-istess proprjetà tkun inkisbet jew oriġinat direttament jew indirettament minn attività kriminali jew minn att jew atti ta' parteċipazzjoni f'attività kriminali;

(iv) ir-ritenzjoni …"

- jiġifieri ż-żamma -

"… mingħajr skuża raġonevoli ta' proprjetà meta wieħed ikun jaf jew jissuspetta li l-istess proprjetà tkun inkisbet jew oriġinat direttament jew indirettament minn attività kriminali jew minn att jew atti ta' parteċipazzjoni f'attività kriminali;".

Punt importanti hu li meta nitħaddtu fuq ħasil ta' flus, m'hemmx għalfejn jirnexxilek taħsel il-flus imma anke jekk tipprova taħsel il-flus ukoll tkun qed tikser il-liġi.

Din il-liġi qed tagħtina wkoll id-definizzjoni ta' "proprjetà" għax bi "proprjetà" aħna nifhmu xi dar, xi palazz, xi garaxx jew inkella xi maisonette.

Fil-fatt dan mhuwiex il-każ għax "proprjetà" tista' tfisser ukoll "flus", kemm jekk dawn ikunu valuta legali f'Malta kif ukoll jekk ma jkunux.

Jiġifieri dawn m'hemmx għalfejn ikunu ewro imma jistgħu jkunu flus barranin, dollari jew inkella, pereżempju, xi flus ġo kontijiet bankarji barranin li ma jiħdux l-ewro.

Ta' min jgħid li "proprjetà" tista' tfisser anke bills, titoli, bonds, dokumenti negozjabbli jew kull dokument li jista' jkun negozjabbli, jiġifieri m'hemmx għalfejn il-flus innifishom imma anke d-dokumenti u l-agreements li bihom jistgħu jissarrfu fi flus.

Din id-definizzjoni tkompli tgħid li "proprjetà" tista' tfisser ukoll:

"(b) flus kontanti jew depożiti jew kontijiet ta' flus ma' xi bank, istituzzjoni ta' kreditu jew istituzzjoni oħra kif jista' jiġi preskritt li jmexxu jew ikunu mexxew il-kummerċ tagħhom f'Malta;".

Mela għal dak li għandu x'jaqsam ma' money laundering il-liġi tagħna tieħu ħsieb li mhux biss il-proprjetà jew il-flus imma anke dak li jista' jissarraf fi flus, il-kontijiet f'Malta u l-kontijiet barra minn Malta, jekk jintużaw b'dan il-mod, ikun qed jiġi kommess reat jew ksur ta' liġi bil-konsegwenza li jkun hemm il-vittmi ta' reat u ta' kriminalità.

Sur President, xi Jsir biex ikun hemm il-ħasil ta' flus?

X'għandek bżonn biex taħsel il-flus?

Għax biex taħsel il-flus, dawk il-flus ma jridux ikunu nodfa imma jridu jkunu maħmuġin.

Dawn il-flus ma jridux ikunu ġew mis-salarju tal-impjieg tiegħek jew inkella mill-profitt li tkun għamlet il-kumpanija tiegħek, imma jridu jkunu flus maħmuġin.

Pereżempju, jista' jkun illi dawn ikunu ġew mit-traffikar tad-droga.

Mela f'dan il-każ inti tkun għamilt reat għax tkun ittraffikajt id-droga, u mbagħad jekk inti tpoġġi dawk il-flus f'xi kont bankarju - jekk il-bank jaċċettahom għax normalment il-banek ma jaċċettawx dawn il-flus - f'dak il-każ inti tkun wettaqt reat ieħor ta' ħasil ta' flus.

Il-flus li wieħed jagħmel meta jittraffika l-persuni wkoll huwa eżempju ieħor ta' ħasil ta' flus għax f'dak il-każ inti tkun qed tagħmel negozju illegali.

L-istess nistgħu ngħidu għal meta wieħed jevadi t-taxxa billi jiftaħ kontijiet anke barra pajjiżna jew iwaqqaf kumpaniji bl-iskop li ma jħallasx taxxa fuq dak li jaqla' minn dawk il-kumpaniji.

Wieħed jista' jinstab ħati ta' ħasil ta' flus anke meta jagħmel atti ta' korruzzjoni.

Ħafna drabi l-kelma "korruzzjoni" tissemma biss fil-qasam politiku, u għalhekk ikun hawn min jaħseb li l-korruzzjoni hija xi ħaġa tal-politiċi għax huma jisimgħu lill-politiċi biss jgħajru lil xulxin biha.

Il-korruzzjoni hija illegali, hija reat, hija kriminalità, u allura mbagħad anke l-flus li joħorġu mill-korruzzjoni jikkostitwixxu ħasil tal-flus, jiġifieri l-money laundering.

Mela allura inti xi trid tagħmel biex twettaq money laundering jew tippjana biex twettqu?

Irid ikun hemm, pereżempju, xi kuntratt kbir li jiswa miljuni ta' ewro u inti tkun trid tieħu xi ħaġa minnu meta mhux suppost tieħu xi ħaġa minn dak il-kuntratt.

Tkun qed twettaq money laundering meta f'dak il-każ tibda tippjana biex tara kif se ddaħħal dawk il-flus.

Inti mhux se ddaħħal dawn il-flus ġo xi basket jew ġo xi borża sewda tal-iskart mill-ħafna li għandna jiġru fit-toroq, imma trid xi kont bankarju.

F'dan il-każ inti twaqqaf kumpanija barra minn Malta u probabbilment tieħu ħsieb li twaqqaf din il-kumpanija ġo xi pajjiż li ma jistaqsix għall-accounts, ma jistaqsix biex jagħtu rendikont u lanqas biss jistaqsi min huma s-sidien ta' dawn il-kumpaniji, bħal Panama pereżempju, li ma jistaqsu xejn!

Normalment meta tiftaħ kont bankarju tkun trid tgħidilhom minn fejn ġejjin il-flus, jekk hux mis-salarju, jekk hux minn xi bejgħ ta' proprjetà jew inkella minħabba li tkun irċevejt xi flus mingħand xi kumpaniji.

Pereżempju, jekk inti jkollok kumpanija jew tnejn il-Panama, li waħda minnhom ikun jisimha Hearnville u l-oħra Tillgate, inti trid tgħid minn fejn se ddaħħal il-flus għax naturalment jekk inti tiftaħ kont bilfors li tkun se ddaħħal il-flus fih!

Sur President, biex infiehmu x'inhu "ħasil ta' flus" aħna nagħtu eżempju ta' dawn iż-żewġ kumpaniji li nfetħu minn Ministru li bħalissa m'għadux magħna fil-Kamra, il-Ministru Konrad Mizzi, għax normalment huwa mhux biss jaħrab mill-midja imma anke minn kwalunkwe kritika li ssir kontra tiegħu!

(Onor. Membri: Hear, hear) Inti twaqqaf kumpanija fejn tgħid li l-flus li se ddaħħal f'dak il-kont m'intix se taqlagħhom mis-salarju li jagħtik il-Parlament, mis-salarju ta' xi ħadd li jiġi minnek jew inkella minn xi proprjetà li għandek f'Londra, imma se taqlagħhom mingħand kumpanija li jisimha 17 Black!

U hekk ġie ddikjarat!

Fetaħ dan il-kont u ddikjara li se jdaħħal il-flus minn din il-kumpanija.

U mhux ftit kien se jdaħħal flus minn din il-kumpanija għax biex jinfetaħ kont fejn mar jiftħu l-Ministru Mizzi bilfors li kellu jirċievi ħafna flus għax inkella ma jiftħuhulux!

F'Malta biex tiftaħ kont mal-bank ma tantx trid tħallas flus, anzi ma trid tħallas xejn, imma f'dawn il-pajjiżi, bħall-Panama, trid tħallas l-eluf biex tiftaħ kont bankarju, u jekk tasal biex tħallas l-eluf biex tkun tista' tiftaħ kont dan ikun ifisser li mhux eluf tkun se ddaħħal imma eluf, għexieren ta' eluf, mijiet ta' eluf u miljuni!

(Onor. Membri: Hear, hear) €150,000 fix-xahar, jiġifieri €5,000 kuljum!

Mhux €2.33 fil-ġimgħa imma €5,000 kuljum!

Hekk qal il-Ministru li se jdaħħal!

Issa aħna, Sur President, ma konniex nafu x'tagħmel din il-kumpanija jew inkella ta' min hi, u allura wieħed kien jistaqsi: Min jaf jekk forsi din il-kumpanija kenitx ta' xi benefattur jew ta' xi ħadd li jiġi mill-Ministru mill-bogħod, li forsi dan fettillu jagħmel testment biex jekk jiġi nieqes iħallilu xi ħaġa ħalli jkun jista' jistrieħ fuqha?!

Imma issa nafu ta' min hi din il-kumpanija u, oħroġ il-għaġeb, din il-kumpanija hija ta' xi ħadd li huwa wkoll involut għax huwa wieħed mis-sidien tal-power station li saret ġewwa pajjiżna!

(Onor. Membri: Hear, hear) Il-Gvern qalilna li jrid jonfoq il-miljuni biex iraħħas il-kontijiet tad-dawl u l-ilma!

Ejjew inkomplu naqraw l-Att dwar Money Laundering, fejn s'issa rajna li biex inti tkun ħati ta' reat ta' ħasil ta' flus m'hemmx għalfejn tirċievi imma huwa biżżejjed illi tagħmel tentattiv biex tirċievi flus jew depożiti f'kontijiet minn xi ħaġa li inti mhux suppost tieħu minnha!

(Onor. Membri: Hear, hear) Sur President, jekk f'pajjiżna hawn eżempju wieħed ċar ta' ħasil ta' flus, dan huwa l-ħasil ta' flus li qed jagħmel - u mhux ipprova jagħmel - il-Ministru Konrad Mizzi, jiġifieri huwa diġà kiser il-liġi!

Għalhekk issa huwa ċar li l-Ministru Konrad Mizzi, li ħareġ bl-għajta ta' "shame on you", did not shame himself but he shamed our country!

He shamed lill-Maltin u lill-Għawdxin kollha!

(Onor. Membri: Hear, hear) Għalhekk bl-aktar mod ċar, bl-aktar mod iffokat u bl-akbar responsabbiltà aħna nesiġu li l-pożizzjoni tal-Ministru Mizzi mhijiex aktar tenibbli!

(Onor. Membri: Hear, hear) Il-Ministru Konrad Mizzi għandu jirriżenja, u għandu jirriżenja llum għax għal kull ġurnata li tgħaddi u hu jibqa' hemmhekk, xi ħadd qed iħallas għal din il-kriminalità, anzi xi ħadd huwa "vittma", kif jgħid il-Kodiċi Kriminali!

(Onor. Membri: Hear, hear) U min hu dan ix-xi ħadd?

"Persuna fiżika li ġarrbet ħsara, inkluż dannu fiżiku, mentali jew emozzjonali jew telf finanzjarju, li kien direttament ikkawżat minn reat kriminali;".

X'qed naraw jiġri ġewwa pajjiżna?

Qed naraw awtorità wara l-oħra tagħmel kundanni fuq pajjiżna u tagħmel kundanni fuq l-istat li dan il-Gvern ġab lil pajjiżna fih!

Ħalli nibda nikkwota mal-ewwel, u nispera li l-ħin li għandi għad-dispożizzjoni tiegħi jservini għax f'dan il-każ tkun taf biss meta se tibda imma ma tkunx taf meta se tispiċċa!

Qabelxejn irrid ngħid li kull dokument li se nagħmel riferenza għalih se nqiegħdu fuq il-Mejda tal-Kamra ħalli l-Maltin u l-Għawdxin ikunu jafu min huma l-vittmi ta' din il-kriminalità.

Meta tinsteraqlek xi ħaġa mid-dar, il-vittma tkun int. Meta tinsteraqlek xi ħaġa minn ġol-handbag, il-vittma tkun int. Meta jinsterqu l-miljuni mill-Kaxxa ta' pajjiżna, il-vittmi tkunu intom li qed tisimgħuna, anzi l-vittmi jkunu l-Maltin u l-Għawdxin kollha!

(Onor. Membri: Hear, hear) Il-vittmi huma dawk kollha li sofrew telf finanzjarju minħabba l-aġir tal-Ministru Konrad Mizzi!

Fl-14 ta' Novembru tal-2017 ir-Reuters - jiġifieri mhux in-Nazzjon jew il-Mument imma r-Reuters! - qalet hekk:

Jiġifieri issa l-ħasil tal-flus u l-qtil f'Malta mhumiex sfida għal pajjiżna imma issa huma sfida għall-Unjoni Ewropea!

Ir-Reuters irrapportat kif, wara tħassib serju, il-Parlament Ewropew talab lill-Kummissjoni Ewropea biex issir investigazzjoni dwar il-mod kif Malta taderixxi mar-rule of law.

Dan huwa l-ewwel dokument li se nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra.

Din is-sena, eżattament fil-25 ta' Frar, 2018, it-Times of Malta kitbet artiklu intitolat:

F'dan l-artiklu hija tirrapporta kif waqt konferenza organizzata mill-Malta Institute of Accountants fi Frar li għadda, l-Eks Direttur tal-FIAU Manfred Galdes qal dak li hu ċar għal ħafna, ċjoè li Malta qed tagħti sinjali ripetuti li reati finanzjarji gravi mhumiex qed jiġu investigati u kkastigati.

Kull ma ħa ħin il-Ministru biex jispjegalna dan l-Abbozz ta' Liġi kienu sitt minuti bl-arloġġ!

L-FIAU hija dik l-istituzzjoni tal-gvern li xogħolha hu li tħares u mbagħad tiżen ir-rapporti u tmexxi lil dawk li jiksru l-liġi fuq ħasil ta' flus b'mod li jaslu quddiem il-ġustizzja.

Madankollu, minkejja li dak li qed jagħmel din il-kundanna lill-Gvern preżenti huwa l-Eks Direttur tal-FIAU, il-Gvern qed jibqa' ma jagħmel xejn.

Dan huwa t-tieni dokument li se nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra, Sur President.

Fl-24 ta' Mejju 2018 fit-timesofmalta.com deher artiklu intitolat:

Hija tirrapporta kif waqt smigħ fl-Istati Uniti ntqal li l-flus biex twaqqaf il-Bank Pilatus ġew minn attivitajiet kriminali fil-Venezwela.

Dan id-dokument se nqiegħdu fuq il-Mejda tal-Kamra wkoll filwaqt li se nispjega u nfakkar ftit x'inhu dan il-Bank Pilatus.

Aktar kmieni jien spjegajt li biex inti tagħmel attività kriminali għandek bżonn bank, u ovvjament jekk tmur għand il-banek Maltin il-kbar li huma serji u dawn jirrealizzaw, imqar mad-daqqa t'għajn, li l-flus ikunu ġejjin minn xi sors kriminali u suspettuż, huma mhux se jiftħuhulek il-kont!

Araw jekk hawnx min mar b'€5,000, b'€6,000 jew €7000 cash biex jiftaħ kont jew iqiegħed dawn il-flus fih u ma staqsewhx biżibilju ta' mistoqsijiet!

Aħseb u ara jekk tmur bil-mijiet ta' eluf kull xahar kemm se jistaqsuk aktar!

Però mhux id-depożiti li rċieva l-Pilatus Bank biss kienu maħmuġin, imma anke l-flus li kien hemm bżonn biex jitwaqqaf il-bank innifsu.

Jiġifieri dan il-Gvern mhux bank li jaċċetta l-flejjes maħmuġin ġab f'pajjiżna imma ġab bank li biex twieled intuża kapital maħmuġ!

(Onor. Membri: Hear, hear) U għalfejn qed ngħid li dan il-Gvern ġab lil dan il-bank?

Mela l-banek iġibuhom il-gvernijiet?!

Mela l-banek iġibuhom il-ministri?!

Mela l-banek iġibuhom xi nies li għandhom il-poter?

Fil-każ tal-bank Pilatus, il-ftit klijenti li kellu fil-biċċa l-kbira tagħhom kienu jew uffiċjali tal-gvern, jew kienu qrib il-Gvern jew kienu relatati ma' Kastilja, u lkoll kienu għaddejjin minn taħt il-konsulent ta' Kastilja li għandu saħansitra l-uffiċċju tiegħu ġewwa Kastilja, Brian Tonna ta' Nexia BT!

Dan hu n-negozju li jġib dan il-Gvern ġewwa pajjiżna!

Fil-11 ta' Lulju, 2018 ir-Reuters - issa għal min ma jafx, ir-Reuters hija l-akbar aġenzija tal-aħbarijiet fid-dinja - reġgħet qalet hekk fuq Malta:

u hawnhekk tirrapporta kif l-Awtorità Bankarja Ewropea (EBA) sabet nuqqasijiet ġenerali u sistematiċi fl-applikazzjonijiet tad-Direttiva dwar il-ħasil tal-flus.

L-EBA hija dik l-istituzzjoni li tieħu ħsieb - hija l-watchdog - il-banek kollha li hemm fl-istati membri tal-Unjoni Ewropea.

Xogħol l-EBA huwa li tara li kull stat membru tal-UE qed jagħmel minn kollox biex ma jkunx hemm ħasil ta' flus.

Dawn qalu li n-nuqqasijiet mhumiex qegħdin f'settur wieħed biss imma qegħdin kullimkien u huma nuqqasijiet sistematiċi, jiġifieri dawn in-nuqqasijiet mhumiex qegħdin kullimkien u saru darba biss jew inkella qegħdin kullimkien u saru darbtejn biss imma qegħdin kullimkien u qed isiru l-ħin kollu!

Il-Ministru Scicluna, li wkoll qed niskanta kif mhux qiegħed hawn illum, tafu x'qalilna u x'għamel dwar dan ir-rapport tal-EBA?

Qal li qed jaqbdu magħna għax Malta hija żgħira, u m'għamel assolutament xejn la biex jissalvagwardja r-reputazzjoni ta' pajjiżna, la biex jieħu ħsieb li nosservaw il-liġi u lanqas biex jara li l-ħasil tal-flus f'pajjiżna jieqaf!

Fid-19 ta' Lulju 2018 l-independent.com.mt irrapportat hekk:

Hawnhekk ġie rrapportat li l-Unjoni Ewropea tat xahrejn ċans lill-Gvern Malti biex idaħħal fis-seħħ ir-Raba' Direttiva Ewropea kontra l-Ħasil tal-Flus, imma l-Gvern Malti mhux talli kien qed jinjora dawn il-liġijiet u mhux talli ma kienx qed jagħmel minn kollox biex jara li l-liġi tiġi osservata, talli lanqas biss indenja ruħu jara li jdaħħal il-liġi Ewropea u li din issir parti mil-liġijiet ta' pajjiżna, kif inhu obbligat li jagħmel!

Però, Sur President, mhux fil-gazzetti biss rajna dawn it-tip t'artikli imma anke f'portals li s-soltu ma jirrapportawx wisq affarijiet politiċi imma jirrapportaw affarijiet oħra.

Fil-fatt f'Awwissu 2018 Lovin Malta qalet hekk:

Hawnhekk ikkwotat uffiċjali tal-Gvern Amerikan.

Fil-fatt dan il-portal irrapporta kif il-President tal-Venezuela u persuni fil-familja tiegħu … Għax, pereżempju, meta introduċejna l-iskema tal-passaporti, aħna mhux biss lis-sinjur il-kbir li għandu ħafna flus nistiednu imma lilu, lill-mara, lit-tfal u lill-familja kollha tiegħu!

Għalhekk dan tħajjar u kien se jġib lejn pajjiżna l-flus tiegħu u tal-familja tiegħu biex iwettqu l-ħasil tal-flus f'pajjiżna!

Fit-8 ta' Settembru 2018, li kienet festa pubblika - lanqas ġurnata ta' mistrieħ ma ħallejna! - it-timesofmalta.com irrapportat li:

- għax imbagħad mhux skandlu wieħed beda jkollna, u dawn l-iskandli lanqas ma bdew isiru b'mod sistematiku, imma beda jkollna sensiela ta' skandli -

Dan il-portal jirrapporta wkoll li l-Kummissjoni Ewropea trid kordinazzjoni akbar bejn l-awtoritajiet li qegħdin hemm biex jiġġieldu l-ħasil ta' flus wara li l-EBA ikkritikat is-superviżjoni li wettqet l-FIAU fuq il-Bank Pilatus li ġab il-Gvern Laburista tal-Onor.

Sur President, il-Gvern tal-Labour ħareġ bl-unika sistema ta' kif nattiraw il-flus lejn pajjiżna u ġabilna f'Malta l-iskema tal-bejgħ tal-passaporti, li hi skema tal-mistħija.

Ma kellhomx x'jikkreaw, ma kellhomx ideat, ma kellhomx xi jbigħu u allura ttantaw ibigħu dak li lilna jagħmilna Maltin, l-identità tagħna, in-nazzjonalità tagħna u l-passaporti tagħna!

Fil-25 ta' Settembru 2018 l-EUobserver - għax kulħadd qed jgħid bina f'Malta, barra minn Malta, fil-gazzetti, rapporteurs, portals, awtoritajiet, eċċetra, kulħadd jgħid bina! - qalet hekk:

Dan il-portal irrapporta kif Russu b'passaport Malti - allura dan huwa Malti bħali, bħalek, bħalkom u bħal dawk li qed jisimgħuna, bid-differenza li għandu xi naqra aktar flus minna! - … Naturalment meta dawn isibu pajjiż li jilqagħhom bil-flus maħmuġin, mhux wieħed imur f'dak il-pajjiż imma jibdew jitħajru wieħed wara l-ieħor għax jgħidulek: Dawk għalihom kollox jgħaddi u xejn mhu xejn.

Allura nistennew li dawn jibqgħu ġejjin għax il-ħabs mhux sejrin!

Dan ir-Russu b'passaport Malti nstab li huwa parti minn racket internazzjonali li jammonta għal €10 miljun!

(Onor. Membri: Hear, hear) Li kieku jaħasra l-Gvern qabad u ħataf dawn il-flus kollha, kieku lit-3,200 applikant li hemm fuq il-waiting list tal-Housing Authority, l-Onor.

Joseph Muscat mhux appartament kull wieħed kien jagħtihom imma villa!

Issa se naqleb għall-istazzjonijiet tat-television, u hawnhekk m'iniex se nikkwota lil TVM imma lill-BBC - jien ninsab ċert li kulħadd jaf li dan huwa stazzjon televiżiv mill-aktar serju – fejn fis-7 ta' Ottubru 2018, waqt dokumentarju dwar Malta fil-Mediterran, Simon Reeve irrapporta li:

jiġifieri llum Malta qed tiffjorixxi,

Il-BBC, li kien minn dejjem ifaħħar lil Malta u li kien minn dejjem vetrina ta' dak li l-Maltin u l-Għawdxin kapaċi jagħmlu, qed jgħid li sirna "a home", jiġifieri l-bejta li tilqa' lil dawk li jaħslu l-flus u jorganizzaw il-kriminalità.

M'għandix il-filmat ta' dan id-dokumentarju imma għandi d-dokument li qed jirrapporta xi ntqal f'dan id-dokumentarju, u fl-aħħar tad-diskors tiegħi se npoġġi dan id-dokument flimkien mad-dokumenti kollha li qed nirriferi għalihom fuq il-Mejda tal-Kamra.

Fis-6 ta' Novembru ta' din is-sena t-Times of Malta qalet hekk:

Fil-fatt hawnhekk naraw li wara studju nazzjonali li sar, jirriżulta li Malta tinsab f'high risk li tintuża għal ħasil ta' flus u medium risk għal finanzjament tat-terroriżmu, li qed niddiskutu fl-Abbozz ta' Liġi li għandna quddiemna llum.

Għal min ma jafx, fi studji bħal dawn ikun hemm il-low risk, il-medium risk u l-high risk, u fil-każ tagħna anke f'dak li hu finanzjament tat-terroriżmu, mhux m'għandna riskju xejn jew għandna low risk imma għandna medium risk!

Dan kollu x'qed jgħidilna, Sur President?

L-Abbozz ta' Liġi li għandna quddiemna jitkellem dwar il-piena tat-terroriżmu.

Issa kull min jismagħna d-dar jgħidlek li t-terroriżmu huwa reat serju u huwa forma ta' kriminalità kbira.

Ikun hemm min jgħidlek saħansitra li jekk jaqbad terrorist jitfgħu għomru l-ħabs u jarmi ċ-ċavetta!

Ta' min jgħid li dan l-Abbozz ta' Liġi jispeċifika li f'każ ta' atti ta' terroriżmu hemm pieni ta' bejn 15 u 30 sena, u biex nuri kemm hi serja wkoll il-kwestjoni tal-ħasil tal-flus irrid ngħid li fuq ħasil ta' flus hemm 18-il sena ħabs u €2.5 miljun multi.

Daqshekk huwa serju każ ta' ħasil ta' flus!

Qed nispjega dan kollu għax forsi ħafna nies ma jintebħux kemm dawn ir-reati li qed isiru huma serji.

Fil-fatt, anke meta jkun hemm biss it-tentattiv dan l-Abbozz ta' Liġi jgħid li għandu jkun hemm konsegwenza għal dak li qed isir.

Sur President, fil-bidu tad-diskors tiegħi jien semmejt il-kumpaniji ta' ħasil ta' flus li qed jitwaqqfu f'pajjiżna.

Tkellimt dwar il-kumpanija 17 Black u issa se mmur ftit lura għal-liġi li għandna għal dak li għandu x'jaqsam mal-ħasil tal-flus.

Huwa tajjeb li naraw kif taħdem din il-liġi għax mhux billi jkollok liġi, mhux billi jkollok liġi tajba, u mhux billi jkollok l-emendi għal-liġi biex tagħmilha aħjar, l-ewwel trid tara jekk l-istituzzjonijiet humiex qed jaħdmu, kif qed jaħdmu, min qed imexxihom u jekk dawk il-persuni li qed imexxuhom humiex qed jagħmlu xogħolhom skont il-liġi.

Fil-fatt meta wieħed jibda jaqra l-paragrafi tal-liġi wieħed wara l-ieħor jinduna li kollox jiddependi mill-Avukat Ġenerali.

Pereżempju, artiklu minnhom jgħid li huwa biss meta l-Avukat Ġenerali jkun ordna li l-persuna akkużata tiġi ġġudikata fil-Qorti Kriminali li jsir hekk.

Artiklu ieħor jgħid li minkejja li l-Avukat Ġenerali jkun ta ordni skont id-dispożizzjonijiet tal-liġi … U jgħid kif għandu jimxi l-Avukat Ġenerali.

Il-liġi tgħid ukoll li l-Qorti tal-Maġistrati kompetenti tipproċessa reat ta' money laundering taħt din il-liġi skont dak li jiġi ordnat mill-Avukat Ġenerali.

Mela hawnhekk għal darba, tnejn, tlieta, huwa l-Avukat Ġenerali li jħoll u jorbot!

Issa min hu dan l-Avukat Ġenerali?

Huwa l-istess persuna li sa dalgħodu stess jien mort il-Qorti minħabba fih għax qed jirrifjuta li jagħtina r-rapport sħiħ tal-Egrant!

Hu qal ukoll għalfejn ma jridx jagħtihuli.

Qal li ma jridx jagħtihuli biex ma nitkellimx fuqu għax jien m'iniex se nħallih fil-kexxun!

Ara s-Sur Kurt Farrugia, li dalgħodu tela' jixhed il-Qorti, dak qal li ħallieh fil-kexxun!

L-Avukat Ġenerali qal li hu ma tax ordni biex dan ir-rapport ma jiġix ippubblikat, il-Prim Ministru qal li hu jrid jippubblika dan ir-rapport u dalgħodu s-Sur Kurt Farrugia qal, bil-ġurament, li xogħlu huwa li jmexxi l-aġenda politika tal-Gvern!

Mela lis-Sur Kurt Farrugia qed tħallsu inti, Sur President, qed inħallsu jien, qed iħallsuh sħabi u qed tħallsuh intom li qed tisimgħuna!

Aħna qed inħallsu lis-Sur Kurt Farrugia biex, kif qal hu stess meta kien qed jixhed bil-ġurament, imexxi l-politika tal-Gvern!

Meta saret l-istqarrija tal-Prim Ministru kmieni l-Ħadd filgħodu, is-Sur Kurt Farrugia mar fl-uffiċċju tal-Prim Ministru, tah ir-rapport sħiħ tal-Egrant u sal-lum għadu maqful fil-kexxun!

Mela dak li hu mħallas mill-bwiet tagħna l-Maltin u l-Għawdxin biex jagħmel il-propaganda politika tal-Gvern qara dak ir-rapport, u filwaqt li l-Prim Ministru qallu biex jippubblikah u l-Avukat Ġenerali ma qallux biex ma jippubblikahx, hu qaflu u qed jgħid li ma ddiskutieh ma' ħadd, li ma ppubblikahx u li mhuwiex qed jużah għal skopijiet politiċi!

Hekk kif aħna wrejna li l-Prim Ministru mhuwiex qed jgħid il-verità u mhux qiegħed jitwemmen, hekk ukoll lanqas is-Sur Kurt Farrugia mhu qed jgħid il-verità u ma qed jemmnu ħadd!

Sur President, jekk is-Sur Farrugia qara dak ir-rapport, allura hu uża dak ir-rapport b'mod politiku, u llum f'pajjiżna ta' kuljum qed iseħħ żbilanċ politiku!

Imma hawnhekk, Sur President, wieħed jistaqsi: In-nies x'jimpurtahom minn dan kollu?

Dan kif qed jaffettwahom lin-nies?

Il-fatt li ngħalaq il-Bank Pilatus, in-nies … Anzi hawn irrid niskuża xi ftit ruħi għax il-Bank Pilatus mhux ingħalaq imma wara kważi sentejn sħaħ li l-Oppożizzjoni ilha tinsisti li għandu jingħalaq, kellha tkun ordni mill-EBA lill-MFSA biex tneħħilu l-liċenzja!

(Onor. Membri: Hear, hear) Hawnhekk nistħajjel li n-nies qed jgħiduli li huwa tajjeb li għalqu l-Bank Pilatus għax issa dawk li kienu qed jikkommettu l-illegalità ħadu li ħaqqhom.

Imma fis-Satabank mhux hekk ġara, Sur President!

Fis-Satabank hemm eluf ta' ħaddiema li għandhom salarju, u l-uniku salarju li għandhom mhumiex qed jeħduh għax la l-Gvern u lanqas l-istituzzjonijiet m'għamlu xogħolhom!

Il-Ministru għall-Finanzi, li kien imwiddeb biex jagħmel xogħlu sew, baqa' jirrifjuta li jagħmel xogħlu sew!

U allura x'ġara f'dawn iċ-ċirkostanzi?

Kellna nies li meta tkellmu ma' tal-gazzetti qalulhom: Kellna nieklu dak li baqa' fil-friġġ, u llum li dak li kien baqa' fil-friġġ spiċċa, qegħdin nieklu ħobż u ġobon!

Mela llum nistgħu ngħidu li għandna sitwazzjoni fejn il-Membri tal-Gvern qed jieħdu x-xampanja u l-frawli filwaqt li l-ħaddiema li kellhom l-accounts mas-Satabank qed jieklu l-ħobż u l-ġobon!

Ta' min jgħid ukoll li l-World Bank, fi studju li għamel biex jara kemm hu faċli li tagħmel il-business f'Malta, sab li Malta mhijiex l-aqwa fl-Ewropa imma l-agħar pajjiż fl-Ewropa kollha, b'mod partikolari meta n-negozji jiġu biex jissellfu l-flus.

Mela għax il-banek lokali tagħna ma qdewx lil min kellu l-flus maħmuġin u ried jaħsilhom, il-Gvern ġabilhom lil Pilatus Bank, imma dawk l-4,000 negozjanti żgħar li fallew, li aħna rridu nitkellmu dwarhom imma għall-Prim Ministru ma jfissru xejn, minħabba l-ħasil tal-flus, minħabba l-kriminalità, minħabba l-korruzzjoni u minħabba dak li l-Gvern ġab lil pajjiżna fih, illum dawn ma jistgħux jissellfu l-flus mingħand il-banek, għax imbagħad mal-ħażin jeħel it-tajjeb!

Għalhekk illum il-World Bank - u hawnhekk irrid nagħmilha ċara li dan hu l-Bank Dinji u mhux il-bank ta' wara l-kantuniera, mhuwiex xi bank żgħir Malti jew Pilatus Bank! - qed ipoġġi lil Malta l-agħar fl-Ewropa meta n-negozjanti jiġu biex jissellfu l-flus.

Sur President, għal min ma jafx tajjeb nispjega li l-aġenzija Standards & Poor's mhijiex xi aġenzija tal-fqar imma hija aġenzija li tieħu ħsieb tiżen dawk l-affarijiet li għandhom x'jaqsmu mar-ratings, mal-flus, mal-banek u mal-istituzzjonijiet, u fil-fatt anke din l-aġenzija naqqset il-fiduċja tagħha fil-banek Maltin.

Hija ma naqqsitx il-fiduċja tagħha fin-negozju Malti, fil-ħaddiema beżlin tagħna jew inkella fl-intrapriżi tagħna, imma naqqset il-fiduċja tagħha fil-banek Maltin minħabba li l-Gvern ma ħax ħsieb ir-reputazzjoni ta' pajjiżna.

Dan ix-xahar it-timesofmalta.com kixfet kif l-awtoritajiet Maltin stess, fin-national risk assessment ta' Malta dwar il-ħasil ta' flus, jikkonkludu li Malta għandha riskju għoli ta' ħasil ta' flus, jiġifieri issa huwa l-Gvern stess li qed jgħid illi għandna riskju għoli ta' ħasil ta' flus.

Dan xi jfisser?

Hawnhekk qed niftakar f'dawk il-ħaddiema li jaħdmu fis-settur tas-servizzi finanzjarji u li jikkontribwixxu bil-bosta biex ikollna mpjiegi tajbin f'pajjiżna għaż-żgħażagħ tagħna.

Dawn jipprovaw iġibu f'pajjiżna mpjiegi tajbin u mhux prekarjat, mhux impjiegi li joffru l-minimum wage jew iċ-cheap labour li jrid dan il-Gvern, imma mpjiegi li jmexxu liż-żgħażagħ 'il quddiem f'ħajjithom.

Dawn xogħolhom huwa li jmorru barra pajjiżna u jagħmlu promozzjoni li f'Malta għandna t-tali liġijiet, li f'Malta għandna t-tali opportunitajiet u li f'Malta għandna t-tali oqsma li wieħed jista' jinvesti fihom.

Fil-fatt għal 25 sena sħaħ dawn il-professjonisti li jaħdmu fis-settur tas-servizzi finanzjarji rnexxielhom iġibu f'pajjiżna investituri serji u jkabbru l-qasam tax-xogħol tant li llum hemm eluf ta' ħaddiema li jiddependu minn dan is-settur.

Sal-ġimgħa li għaddiet stess dawn marru Ruma fejn kien hemm preżenti 100 persuna jaħdmu f'dan is-settur u persuna Maltija li qed tagħmel il-preżentazzjoni u dawn, wieħed wara l-ieħor, qalu lill-persuna Maltija li huma Malta ma jiġux għax Malta hija ċentru tal-ħasil tal-flus!

Dan mhux qed jiġri fis-settur tas-servizzi finanzjarji biss, Sur President.

Lili jkellmuni negozjanti li ilhom snin twal jirrappreżentaw kumpaniji serji f'oqsma differenti tan-negozju, inkluż fil-farmaċewtika, fis-servizzi tas-saħħa u fl-avjazzjoni, u għax dawn ikunu kumpaniji ġganti għandhom sistemi fil-kumpaniji tagħhom stess li jiżnu l-country risk għax ma jkunux iridu lil min jirrappreżenta isimhom f'pajjiż li huwa maħmuġ.

Issa aħna kif nafu li pajjiżna huwa maħmuġ, u dawn kif jafu li pajjiżna huwa maħmuġ?

Mhux għax qed isegwu s-sistema l-ġdida tagħna għar-riċiklaġġ tal-iskart u qed jaraw kemm għandna boroż suwed fit-triq!

Mhux għalhekk aħna biss the dirty men of Europe!

Lanqas għaliex hemm xi ħadd min-naħa tal-Oppożizzjoni li qed jagħmel ħsara lil pajjiżna, imma għax hemm l-Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD), entità mondjali li ilha s-snin tara min huma l-pajjiżi nodfa, jiġifieri fuq il-white list - dawk li huma nodfa, anzi bojod karti - il-pajjiżi l-griżi - jiġifieri dawk li qegħdin fuq il-lista l-griża, li mhumiex nodfa tazza imma li jekk ibiddlu xi affarijiet jiġu tajjeb - u l-pajjiżi s-suwed, jiġifieri dawk li qegħdin fuq il-black list, fejn ikun hemm il-ħmieġ u l-gvern ma jkun irid jagħmel xejn biex inaddaf dak il-ħmieġ!

Taħt il-gvernijiet Nazzjonalisti Malta kienet on the white list, jiġifieri fuq il-lista tal-pajjiżi li huma nodfa tazza.

(Onor. Membri: Hear, hear) Taħt dan il-Gvern, matul dawn l-aħħar ġimgħat l-OECD poġġiet lil Malta fuq il-black list!

F'25 sena sħaħ, gvern wara ieħor, ħaddiem wara ieħor, intrapriża wara oħra, flimkien mas-servizzi finanzjarji u n-negozji tagħna għamlu minn kollox biex jgħollu r-reputazzjoni ta' pajjiżna, tant li konna sirna ċentru ta' eċċellenza, imma dan il-Gvern mhux biss irnexxielu jdgħajjef din ir-reputazzjoni li kellna, imma rnexxielu jkissirha u jherriha!

Biżżejjed ngħid li mil-lista l-bajda tefagħna fuq il-lista s-sewda!

Madankollu, aħna m'aħniex qed nallarmaw lin-nies.

Bħala Oppożizzjoni se nibqgħu niġġieldu biex nipprovaw intejbu, nirranġaw u nagħmlu dak kollu li nistgħu għal pajjiżna, imma dak li nagħmlu aħna mhuwiex biżżejjed, u jekk il-Prim Ministru Joseph Muscat mhuwiex se juri li jrid inaddaf isem pajjiżna, ir-reputazzjoni tagħna se tibqa' sejra lura.

L-Onor.

Joseph Muscat kien qal li qed jistenna l-eżitu tal-inkjesta qabel ma jiddeċiedi dwar id-destin ta' Keith Schembri u l-Ministru Konrad Mizzi.

Dak iż-żmien li qal hekk, aħna konna nafu b'inkjesta waħda biss, inkjesta li l-Prim Ministru Joseph Muscat mhux jistenniha kien imma jagħmel minn kollox biex iwaqqafha!

(Onor. Membri: Hear, hear) Għalhekk dakinhar l-Onor.

Joseph Muscat ma qalx il-verità!

Meta l-midja kienet irrapportat li s-sid ta' 17 Black kien jifforma parti mill-consortium tal-power station li l-Gvern intrabat li jixtri l-enerġija mingħandu għal 18-il sena sħaħ, l-Onor.

Joseph Muscat qal li ma jistax jara rabta bejn dawn l-avvenimenti.

Anke hawnhekk, l-Onor.

Joseph Muscat ma qalx il-verità!

Meta ġie mistoqsi jekk kienx iġegħelhom jirriżenjaw li kieku kellu jinstab xi ħaġa fil-konfront tagħhom, l-Onor.

Joseph Muscat wieġeb li hu kien lest jirriżenja biss li kieku nstabet xi ħaġa fil-konfront tiegħu.

Però aħna nafu li qabel huwa kien qal bil-maqlub għax kien qal illi li kieku hemm inkjesta fuq Keith Schembri, dan kien ikollu jitlaq.

Dan ifisser li lanqas hawn, l-Onor.

Joseph Muscat ma kien qed jgħid il-verità!

Imma, Sur President, naħseb l-isbaħ waħda hi meta l-Onor.

Joseph Muscat ġie fil-Parlament - mhux meta għamilna d-dibattitu dwar 17 Black wara r-ruling tas-Sinjorija tiegħek, imma wara li jien, ġimgħa wara, għamiltlu mistoqsijiet diretti li hu ma riedx iwieġeb u weġibhom il-Ministru Owen Bonnici minfloku - u qalilna: "Iva"!

Kellu karta lesta quddiemu, qabadha f'idejh għax qal li kien ippreparat għal din id-domanda, u qalilna li fuq 17 Black għaddejja inkjesta mill-Maġistrat Charmaine Galea.

Li kieku ma staqsejniehx aħna lill-Prim Ministru, ma kien se jgħid xejn!

Li kieku ma staqsejniehx aħna lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali ma kien se jgħid xejn lanqas u kien se jibqa' jaħbi l-fatti mill-poplu Malti u Għawdxi!

Però mbagħad meta staqsewh il-ġurnalisti, l-Onor.

Joseph Muscat qalilna: "Imma jien kif nista' nkun naf kontra min hi l-inkjesta?

Dawk huma affarijiet tal-istituzzjonijiet u tal-Pulizija, u jien ma nkunx nafhom dawn l-affarijiet"!

Madankollu huwa kien jaf li l-inkjesta mhijiex kontra Keith Schembri, jiġifieri għal darb'oħra hawnhekk l-Onor.

Joseph Muscat ma qalx il-verità!

Qalilna li l-inkjesta hija kontra kumpanija.

Allura kien hemm ġurnalist u qallu: Jiġifieri lill-kumpanija se titfgħu l-ħabs?!

U jien nistaqsi lill-Prim Ministru, ħalli naraw kemm qed jgħid il-verità: Meta l-Kummissarju tal-Pulizija jew il-Maġistrat se jibdew jistaqsu minn fejn ġew il-€150,000, lil min se jistaqsu?

Se jistaqsu lill-kumpanija?

Meta se jibdew jistaqsu lis-17 Black meta twaqqfet din il-kumpanija, lil min se jistaqsu, lill-kumpanija?!

Meta l-Kummissarju tal-Pulizija se jdaħħal lil xi ħadd fil-kamra u jgħidlu "Poġġi bilqiegħda hemm għax inti qed tieħu l-flus mingħand il-Maltin u l-Għawdxin!", lil min se jqiegħed fuq dak is-siġġu?

Meta l-Kummissarju tal-Pulizija se jara min naqas, min ħasel il-flus, min ħadilna, min qed joħdilna jew min ried joħdilna €5,000 kuljum, lil min se jistaqsi?

Lil min se jqiegħed fuq is-siġġu l-Kummissarju tal-Pulizija?

Naħseb li huwa ċar daqs il-kristall li għal darb'oħra l-Onor.

Joseph Muscat mhuwiex qed jgħid il-verità tant li issa mhu qiegħed jemmnu ħadd!

Sur President, jien xtaqt li l-intervent tiegħi llejla jkun dwar dak li pajjiżna jista' jagħmel biex il-ħsara li saret tibda tittaffa u bil-mod il-mod nibdew nirrestawraw ir-reputazzjoni ta' pajjiżna, però sfortunatament għandna Prim Ministru u għandna Ministri tal-Gvern li filwaqt li ħalfu bil-ġurament tagħhom li se jiddefendu l-interessi tal-Maltin u l-Għawdxin, fil-verità huma kollha kemm huma jridu jiddefendu biss l-interessi tal-Ministru Konrad Mizzi u ta' Keith Schembri!

Dan qed jiswina qares għax għal dan kollu qegħdin inħallsu aħna.

Jien nixtieq nikkonkludi dan l-intervent billi nagħmel stedina.

Ejjew niddibattu l-Abbozz ta' Liġi li għandna quddiemna llum u nivvotaw ilkoll flimkien favur tiegħu, imma nistieden lil kull wieħed u waħda mir-rappreżentanti tal-Gvern biex jaraw jekk iridux verament jaqdu lil dawk li tawhom il-fiduċja, iridux ikunu leali lejn dawk li vvotawlhom, iridux ikunu leali lejn il-kostitwenti tagħhom, jiġifieri lejn dawk li poġġewhom fuq dan is-siġġu Parlamentari, jew inkella jridux jibqgħu jgħattu, jaħbu u jassistu lil min qed jibqa' jagħmel ta' kuljum il-ħasil tal-flus, li f'pajjiżna hija meqjusa bħala kriminalità u li hija xi ħaġa ta' detriment għalina lkoll.

Fl-aħħar nett, Sur President, se nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra d-dokumenti li għamilt riferenza għalihom matul id-diskors tiegħi:

Kopja ta' artiklu li deher fil-15 ta' Frar 2018 fuq is-sit elettroniku www.timesofmalta.com intitolat "Getting tough on money laundering";

Kopja ta' artiklu li deher fl-24 ta' Mejju 2018 fuq is-sit elettroniku www.timesofmalta.com intitolat "Money used to set up Pilatus Bank from 'criminal proceeds'";

Kopja ta' artiklu li deher fil-11 ta' Lulju 2018 fuq is-sit elettroniku www.reuters.com intitolat "EU watchdog criticizes Malta for anti-money laundering shortcomings";

Kopja ta' artiklu ta' Johnathan Cilia li deher fuq is-sit elettroniku www.lovinmalta.com intitolat "Malta Is Part Of A Scheme By Venezuelan President Maduro To Launder $1 Billion, US Officials Say";

Kopja ta' artiklu li deher fit-8 ta' Settembru 2018 fuq is-sit elettroniku www.timesofmalta.com intitolat "EU looks to crack down on money laundering";

Kopja ta' artiklu li deher fil-25 ta' Settembru 2018 fuq is-sit elettroniku www.eurobserver.com intitolat "Russian with Malta passport in money-laundering probe";

Kopja ta' artiklu li deher fis 7 ta' Ottubru 2018 fuq is-sit elettroniku www.bbc.co.uk intitolat "Mediterranean with Simon Reeve"; u

PERMESS TAL-KAMRA

L-ISPEAKER: L-Onor Stefan Zrinzo Azzoparid.

STEFAN ZRINZO AZZOPARDI: Nitlob il-permess tal-Kamra sabiex inkun nista' nirrapporta progress fil-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi.

L-ISPEAKER: Hawn permess biex id-diskussjoni tkun interrotta għal ħin qasir sakemm jiġi rrapportat progress fil-Kumitat Permanenti?

Il-permess ingħata.

Fit-8.14 p.m. id-diskussjoni ġiet interrotta.

L-ISPEAKER: L-Onor.

STEFAN ZRINZO AZZOPARDI (President tal-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi): Sur President, nirrapporta li l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Kunsilli Lokali - Abbozz Nru 62 - ġie approvat mill-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi mingħajr emendi.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA LIĠIJIET KRIMINALI DWAR

IT-TERRORIŻMU (KONTINWAZZJONI)

Il-Kamra rriżumiet id-diskussjoni wara li kienet ġiet interrotta ftit tal-mumenti qabel.

L-ISPEAKER: Aktar rimarki?

L-Onor.

EDWARD ZAMMIT LEWIS: Sur President, qabelxejn nixtieq nirringrazzja kemm lill-Ministru Owen Bonnici kif ukoll lill-Kap tal-Oppożizzjoni għad-dibattitu li fetħu dwar l-Abbozz ta' Liġi li għandna quddiemna llum, li at face value jidher li hu Abbozz ta' Liġi bħal ħafna li ngħaddu minn dan il-Parlament, jiġifieri li huwa sempliċement traspożizzjoni ta' strumenti leġiżlattivi mill-istituzzjonijiet Ewropej għal-liġijiet tagħna.

Però fil-verità dan l-Abbozz ta' Liġi għandu importanza partikolari għall-fatt li lil hinn milli jitkellem dwar it-terroriżmu, jitkellem ukoll dwar kif pajjiż stat membru għandu jkun mogħni bl-aħjar miżuri, bl-aħjar liġijiet u bl-aħjar strutturi biex ikun jista' jiġġieled it-terroriżmu u dak li jkun qed jiffinanzja t-terroriżmu, jiġifieri l-ħasil tal-flus.

Dan għaliex inti ma jistax ikollok terroriżmu organizzat jekk ma jkollokx ukoll strutturi ta' ħasil ta' flus.

Il-ħasil tal-flus huwa suġġett importanti għal pajjiżna għax billi Malta hija ġurisdizzjoni importanti kemm għas-servizzi finanzjarji kif ukoll għal servizzi ta' remote gaming, li huma wkoll marbutin mas-servizzi finanzjarji, huwa importanti li pajjiżna dejjem ikollu strutturi sodi, l-aħħar teknoloġija u l-aħħar miżuri biex ikun jista' jiġġieled il-ħasil ta' flus bl-aħjar mod.

Għalhekk jien se niddedika l-ewwel parti tal-intervent tiegħi billi nitkellem dwar l-Abbozz ta' Liġi li għandna quddiemna llum, u għalkemm ma kontx imħejji, se niddedika t-tieni parti tad-diskors tiegħi billi nwieġeb għal kull punt li qajjem il-Kap tal-Oppożizzjoni wieħed wieħed u għal kull punt li huwa għażel li ma jsemmix fid-diskors tiegħu, li jien smajt b'tant attenzjoni.

Nibda biex ngħid li dan l-Abbozz ta' Liġi jikkriminalizza erba' attivitajiet importanti biex ikun jista' jiġġieled it-terroriżmu.

Tajjeb nispjega li l-organizzazzjonijiet tat-terroriżmu jkunu organizzati ħafna u għalkemm ikun hemm ħafna nies li ma jkunux jifformaw direttament parti mill-kriminalità organizzata, dawn bil-modi diretti u indiretti tagħhom ikunu qegħdin jgħinu lil dawn l-istrutturi terroristiċi jibqgħu hemm u jiffjorixxu.

Issa hawnhekk jien m'iniex se noqgħod indur l-emendi kollha waħda waħda, għax dan l-Abbozz ta' Liġi huwa traspożizzjoni, jiġifieri dak li qed ibiddel ġie mixtarr sew, l-istituzzjonijiet kollha Ewropej qablu ma' dawn l-emendi, pajjiżna kkommetta ruħu li jaqbel magħhom ukoll, u allura issa jridu jiġu implimentati.

Però apparti minn hekk, nistgħu ngħidu li l-Abbozz ta' Liġi li għandna quddiemna llum huwa wieħed pożittiv għax qed isaħħaħ il-ġlieda tagħna kontra l-ħasil tal-flus.

Għalhekk din mhijiex xi inizjattiva li ħadna aħna għal rasna, imma kif semma l-Kap tal-Oppożizzjoni - ma nafx jekk hux b'mod dispreġġjattiv - kien "il-Gvern tal-Labour" - u aħna tant kburin bil-"Gvern tal-Labour"! - li mill-2013 'l hawn daħħal diversi miżuri u ħafna strutturi kontra l-ħasil ta' flus, kif se nispjega b'mod mill-aktar metodiku aktar 'il quddiem.

Sinjura President, l-ewwel punt li nixtieq insemmi dwar l-Abbozz ta' Liġi li għandna quddiemna llum huwa li dan ikkriminalizza l-ivvjaġġar minn post għall-ieħor ta' dawn l-attivitajiet.

Kif kont qed ngħid, kemm il-gruppi terroristiċi kif ukoll il-ħasil tal-flus saru aktar organizzati tant li ħafna minnhom saru transborder, jiġifieri jkun hemm ftehim bejn nies ta' nazzjonalitajiet differenti fi stati membri differenti, u allura l-approċċ għandu jkun fuq livell ta' Unjoni Ewropea aktar milli fuq livell ta' stat membru għal rasu.

Wieħed irid jara wkoll - u din hija sfida għaż-żona Schengen, li trid li l-ivvjaġġar ikun aktar iffaċilitat - kif dawn qed jivvjaġġaw minn stat membru għal ieħor u anke kif qed joħorġu mill-Unjoni Ewropea u jerġgħu jidħlu.

It-tieni punt li rrid nagħmel huwa li permezz ta' emendi li qed isiru fil-Kodiċi Kriminali, Kapitlu 9 tal-Liġijiet ta' Malta, jekk ikun hemm aġenzija tal-ivvjaġġar li tkun taf jew messha kienet taf li qed tgħin lil gruppi terroristiċi jew inkella lil terroristiċi individwali dwar kif għandhom jivvjaġġaw, din ukoll tkun meqjusa bħala attività kriminali.

Qed nagħmel dan il-punt partikolarment biex naraw safejn waslet din id-direttiva li tiġġieled it-terroriżmu.

It-tielet punt li nixtieq nagħmel jirrigwarda t-taħriġ tat-terroristi.

Dawn il-persuni jkunu mħarrġin, u dawn mhux bilfors biex jiġġieldu l-battalji, però jkunu mħarrġin fi speċjalizzazzjonijiet partikolari bħal, ngħidu aħna, fl-isplużivi, u allura jkollok nies tekniċi li jkunu qegħdin jgħinuhom u li ma jkunux neċessarjament terroristi huma wkoll.

Dawn il-persuni jkunu sempliċement esperti fil-qasam tagħhom, imma l-Abbozz ta' Liġi li għandna quddiemna qed jgħid li jekk dawn kienu jafu jew messhom kienu jafu li qed jgħinu lil dawn it-terroristi, huma wkoll iridu jiġu indagati u sussegwentement akkużati b'reati kriminali ħorox u b'pieni għoljin.

L-aħħar punt li rrid nitkellem fuqu u li huwa importanti hu dak tal-providing or collecting funds.

Hemm organizzazzjonijiet terroristiċi li tant ikunu avvanzati, li jew ikun hemm il-finanzjament tal-banek fin-nofs jew inkella jiġu mgħoddija flus minn banek li, at face value, ikunu leċti.

Imma jekk min kien qed jiffinanzja kien jaf jew messu kien jaf x'qed jagħmel, dan ukoll jiġi meqjus b'mod indirett bħallikieku jifforma parti minn organizzazzjoni terroristika u jkun ħati ta' delitt kriminali.

L-istess nistgħu ngħidu għal min jiġbor il-fondi.

Pereżempju, bħalissa qed jiġuni f'moħħi n-nutara pubbliċi li jagħmlu kuntratti fuq proprjetà immobbli.

Jekk dawn kienu jafu jew setgħu kienu jafu b'dawn l-attivitajiet, f'dan il-każ l-Abbozz ta' Liġi li għandna quddiemna qed ipoġġilhom responsabbiltajiet oħra ma' dawk li diġà għandhom in-nutara pubbliċi, liema responsabbiltajiet – u hekk għandu jkun - joħorġu mir-regoli tal-money laundering.

Pereżempju, huma għandhom a reporting obligation u għandhom ir-responsabbiltà li jagħmlu ċertu skrutinju.

U jekk ma jeżerċitawx din id-diliġenza jew saħansitra jkunu parti minn dawn l-istrutturi terroristiċi, dawn ukoll jistgħu jkunu ħatja ta' reati kriminali.

Sur President, meta tkun qed tilleġiżla f'dan l-ambitu hija xi ħaġa verament faċli li tagħti dejjem aktar poteri lill-gvern u lill-awtoritajiet bl-iskuża li b'hekk inkunu nistgħu niġġieldu aktar it-terroriżmu jew il-ħasil ta' flus.

Madankollu, fuq in-naħa l-oħra tal-munita hemm il-libertajiet fundamentali tal-bniedem, jiġifieri filwaqt li inti trid issaħħaħ id il-gvern biex jiġġieled il-money laundering u t-terroriżmu, min-naħa l-oħra għandek ċerti prinċipji li huma sagrosanti.

Pereżempju, uħud minn dawn il-prinċipji jirrigwardaw xi jsir fl-interrogatorju meta persuna tkun qed tiġi interrogata mill-uffiċjali tal-Pulizija fejn hija għandha dritt għal avukat u għandha wkoll id-dritt kostituzzjonali sagrosant li waqt l-interrogatorju tibqa' siekta.

Hemm saħansitra drittijiet li jirrigwardaw il-mod kif isir l-arrest.

Is-Sedja ħadmet f'dawn l-oqsma u taf aktar minni li dawn id-drittijiet jifformaw parti mill-kultura legali u mill-iżvilupp kostituzzjonali tagħna, jiġifieri fl-istess ħin irridu noqogħdu attenti li nissalvagwardaw id-drittijiet tal-individwu.

Punt importanti ieħor tal-Abbozz ta' Liġi li għandna quddiemna jirrigwarda l-vittmi ta' dawn l-atti ta' kriminalità, u dan mhux biex nagħtuhom xi kumpens, bħal fil-każ ta' xi ħadd li daħal b'karozza fuq persuna.

Bħalissa qed jiġini f'moħħi dak li seħħ f'Pariġi.

Il-vittmi ta' dawn l-atti terroristiċi jkunu jikkonsistu f'massa ta' nies li ħafna minnhom ma jiġux milqutin direttament minn dawn l-atti, imma jkollhom bżonn għajnuna psikjatrika jew għajnuna psikoloġika.

Għalhekk din it-traspożizzjoni qed tara wkoll li jingħata dan it-trattament mediku, li mhux neċessarjament ikun jikkonsisti f'għoti ta' pilloli b'xejn imma jista' jkun jikkonsisti fi trattament mediku aktar sofistikat, u huwa għalhekk li din it-traspożizzjoni hija meqjusa bħala waħda pożittiva.

F'dawn iċ-ċirkostanzi jinqalgħu wkoll sitwazzjonijiet oħra bħal, pereżempju, meta jiġu biex jitressqu persuni terroristi quddiem il-qorti.

F'dan il-każ trid tiġi kkonsidrata l-protezzjoni tax-xhieda, li jkunu vittmi wkoll, kontra nies bħal dawn li jkunu ta' ċertu periklu.

Hawnhekk wieħed jista' jargumenta li dan l-Abbozz ta' Liġi huwa traspożizzjoni u allura l-Gvern bilfors kellu jressqu, imma f'dan l-istadju rrid nieħu l-okkażjoni biex ngħid li dan ma sarx b'kumbinazzjoni.

Dan l-aħħar saret xi ħaġa trendy li kulħadd jargumenta li l-Gvern mhux qed jiġġieled il-ħasil tal-flus jew li qabel konna fuq il-white list u issa ġejna fuq il-black list!

Ejjew inpoġġu l-affarijiet fil-perspettiva tagħhom.

Il-ġlieda kontra l-ħasil tal-flus qiegħda magħna għax aħna għandna industriji li huma propensi li jintlaqtu minn dawn ir-riskji, u allura rridu ndaħħlu miżuri f'dan ir-rigward.

Imma allura aħna ma daħħalniehomx dawn il-miżuri?!

Hawnhekk jien se nagħti eżempji konkreti, u se nsemmi t-tliet miżuri li ħa l-Ministeru għall-Finanzi.

Pereżempu, l-FIAU u l-MFSA għamlu memorandum of understanding (MOU) - ta' min jgħid li dan meta l-MFSA hija awtorità regolatorja indipendenti u l-FIAU hija stabbilita b'liġi differenti u għandha l-indipendenza tagħha - biex ikun hemm exchange of information u sharing of best practices li ġiet stabbilita b'emenda li jidhirli saret permezz ta' Att Nru XXIII tas-sena l-oħra, fejn fost affarijiet oħra hemmhekk għandek in-National Coordinating Council.

Il-Ministeru għall-Finanzi hawnhekk qed jgħid li hawn ħafna entitajiet, fosthom il-Malta Gaming Authority u s-Sanctions Monitoring Board.

Ma ninsewx li dan tal-aħħar huwa bord li jaqa' taħt il-Ministeru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ biex jara x'sanzjonijiet ġejjin mit-Treasury Amerikan, mill-Unjoni Ewropea u mill-United Nations filwaqt li jassigura li dawn is-sanzjonijiet qegħdin jiġu implimentati f'pajjiżna, u jiġu implimentati mhux fuq il-karta imma billi l-banek tagħna, anke dawk barranin, josservaw dak li jkun qed jiġri.

Issa hawnhekk id-domanda tiġi waħedha: Allura jekk il-Gvern ma jagħmel xejn għax ikun qed isegwi l-proċeduri, bħal fil-każ ta' Pilatus Bank …

Qalulna li Pilatus Bank ingħalaq għax tkellmet l-Oppożizzjoni, u kellna saħansitra dibattiti fejn qalu li dan il-bank imissu ngħalaq mill-ewwel.

Bħallikieku l-banek huma xi ħwienet tal-pastizzi li tista' tniżżlilhom ix-shutters kif ġieb u laħaq!

Jien nappella lill-Membri tan-naħa tal-Oppożizzjoni biex meta jagħmlu l-interventi tagħhom juru ftit aktar serjetà!

Mela bank jista' jingħalaq mil-lum għal għada?!

Allura għax ikun hemm suspett fuq każ ta' money laundering, il-banek jistgħu jgħidu lil dawk li jkunu ddepożitaw flushom hemmhekk in good faith li qabdu u għalqu?!

Ċertament li l-liġijiet tagħna qatt, lanqas meta kien hemm l-Oppożizzjoni fil-Gvern … U għamlet sew dak iż-żmien li implimentathom b'serjetà.

Bir-rispett kollu, imma ħafna mil-liġijiet li għandna llum fejn tidħol l-MFSA jew inkella fejn jidħol il-provisional administrator …

Għax inti tista' ddaħħal ditta ta' awdituri jew persuna li teħodlok over biex tmexxi l-bank hi ħalli tassigura li anke jekk il-bank ikun se jagħlaq, dan jagħlaq bi protezzjoni ta' interessi differenti, anke biex tiġi evitata l-legal responsibility.

Għalhekk l-MFSA ma tistax tagħti liċenzja lil bank u mbagħad l-għada taqbad u tagħlaq dak il-bank!

Dawn x'affarijiet huma?!

Għal dawn it-tip ta' ċirkostanzi hemm proċeduri li jridu jiġu segwiti.

Jien ħadt pjaċir nisma' lill-Kap tal-Oppożizzjoni jitmasħan, u kien pjuttost fuq tiegħu meta tkellem, però huwa l-ewwel semmielna l-Pilatus Bank u mbagħad semmielna s-Satabank, u hawnhekk naraw li mal-Oppożizzjoni dejjem taqlagħha, għax fil-każ ta' Pilatus Bank qalulna li m'għamilna xejn u fil-każ l-ieħor qalulna li għamilna ħafna, jiġifieri għalihom dawn m'hemmx triq tan-nofs!

Jien m'għandix dubju li għalkemm il-każ tas-Satabank huwa każ diffiċli, anke dak il-każ qed jittieħed bis-serjetà.

Mela l-Gvern jieħu pjaċir li hemm investituri barranin li fetħu l-kontijiet ma' dan il-bank f'industriji importanti bħalma hija r-remote gaming u fl-istess ħin qed jittieħdu dawn il-passi?

Imma hekk hemm bżonn!

Dik hi s-serjetà tat-tmexxija anke fl-MFSA, u minn hawnhekk nixtieq nieħu l-okkażjoni biex insellem lill-Prof.

Mamo u lis-Sur Joseph Cuschieri filwaqt li nirringrazzjahom għax-xogħol importanti li jagħmlu.

Ma rridx ninsa nsemmi wkoll lill-Eks Chairman Prof. Bannister, li kien il-pijunier ta' dan ix-xogħol u li kien ġie appuntat taħt Gvern Nazzjonalista.

Allura għax dan ġie appuntat taħt Gvern Nazzjonalista, b'daqshekk ifisser li r-regoli li applika kienu ħżiena?

Ara l-Kap tal-Oppożizzjoni ma semmiex in-Nemea Bank, u jien għalhekk l-ewwel għedtilkom li se nirriferi wkoll għal affarijiet li l-Kap tal-Oppożizzjoni ma semmiex.

X'għandu dan in-Nemea Bank biex ħadd mill-Oppożizzjoni ma jsemmih, bħallikieku dan qisu s-sigriet ta' Fatima?!

Kif ħadd ma jsemmih in-Nemea Bank?

Min kienu d-diretturi tan-Nemea Bank?

F'dan il-każ l-istess ġara, bir-rispett kollu.

Kien hemm problema u bdiet tiġi indirizzata fil-bank.

U sar sew anke f'dak il-każ, għax inti ma tistax tgħid li f'każ wieħed sar sew, fil-każ l-ieħor għamilna ħafna, f'każ ieħor m'għamilna xejn u l-każ l-ieħor ma ssemmihx!

Il-memorja m'għandhiex tkun selettiva, Sur President, u f'kull każ ittieħdu l-passi neċessarji b'kawtela.

Dik hija ġurisdizzjoni serja!

Ġurisdizzjoni serja mhijiex dik li naqbdu u ngħaġġlu jew dik li naqbdu u nagħlqu l-banek!

Le, dik mhijiex ġurisdizzjoni serja fejn hemm is-saltna tad-dritt!

Il-Kap tal-Oppożizzjoni qalilna: Għax hekk jagħmel "il-Gvern tal-Labour"!

Issa kif għedt diġà, din tal-Gvern tal-Labour jien ma nafx jekk qalhiex b'mod dispreġjattiv, imma li nista' ngħid jien huwa li jien kburi li kont parti mill-Gvern tal-Labour u li llum jien Deputat f'din il-Kamra f'isem il-Partit Laburista.

Jien kburi għax fejn jidħol il-ħasil tal-flus, Sur President, aħna neħħejna l-preskrizzjoni minn fuq il-politiċi!

Forsi hawn min mhuwiex qed jieħu pjaċir biha din, imma ma ġara xejn, għax dan l-aħħar smajna ħafna investigazzjonijiet li ma konniex nafu bihom u li ġew fid-dominju pubbliku matul dawn l-aħħar jiem.

Ara lil dawk il-Kap tal-Oppożizzjoni ma semmihomx għax għalih il-Membri ta' din in-naħa biss għandhom jirriżenjaw!

Però nerġa' ngħid illi jien kburi li f'din il-Kamra jien nappoġġja lill-Gvern tal-Labour, u se nkompli ngħid għalfejn.

Pereżempju, jien ma nixbax insemmi l-liġi tal-finanzjament tal-partiti.

Il-Membri tan-naħa l-oħra mhux raqdu fuqha imma naħseb li kienu dormant daqs l-orsijiet tal-Alaska fuqha!

Il-Group of States against Corruption (GRECO) kienet ilha s-snin tiġbdilna l-attenzjoni li għad m'għandniex liġi dwar il-finanzjament tal-partiti u li għadna bid-donations anonimi.

Għal snin sħaħ konna nibagħtu draft, sakemm ħareġ l-eks deputat Dr Franco Debono jgħidilhom li dak mhuwiex id-draft!

Allura wieħed kif jista' jeħodhom bis-serjetà lill-Membri tal-Oppożizzjoni li huma kapaċi jressqu abbozz ta' liġi sew meta dawn lanqas biss qablu fuq id-draft li bagħtu lill-GRECO?!

Dawn bagħtu draft lill-GRECO u d-Deputat li kien ħatar il-Prim Ministru ta' dak iż-żmien matul il-Leġiżlatura ta' bejn l-2008 u l-2013 lanqas biss kien jaf li bagħtu din id-draft, biex taraw x'kordinament u x'affjatament inkredibbli kellhom!

Imbagħad il-Kap tal-Oppożizzjoni semma x-xhieda li ta s-Sur Kurt Farrugia fil-qorti dalgħodu, li jien nixtieq insellimlu u nirringrazzjah minn hawnhekk għax-xogħol li jagħmel.

Sfortunatament ma kellix il-privileġġ li nkun preżenti fil-Qorti dalgħodu, imma qrajt ir-rapporti online u dawn ma semmewx nofs l-affarijiet li l-Kap tal-Oppożizzjoni semma li qal is-Sur Farrugia fix-xhieda li ta.

Imma l-isbaħ waħda hi li l-Kap tal-Oppożizzjoni ħareġ jikkritika wkoll il-fatt li s-Sur Kurt Farrugia jmexxi l-aġenda tal-Gvern.

Imma dan bis-serjetà!?

Jiġifieri l-Kap tal-Oppożizzjoni jippretendi li persuna li n-nomenklatura tagħha hi dik ta' Head of Communications of the Government of Malta and Spokesperson ma jmexxix l-aġenda tal-Gvern?!

Mela l-aġenda ta' min se jmexxi dan, Sur President?

L-aġenda tiegħu?!

Bir-rispett kollu, imma l-Kap tal-Oppożizzjoni bis-serjetà jiġi jgħidilna dawn l-affarijiet?!

Jiġifieri dan qed jgħid li s-Sur Gordon Pisani, li nixtieq insellimlu minn hawnhekk u nirringrazzjah għax-xogħol li għamel għall-pajjiż, ma kienx imexxi l-aġenda tal-Amministrazzjoni tal-eks Prim Ministru Gonzi dak iż-żmien?!

Allura x'ried jgħidilna l-Kap tal-Oppożizzjoni, li s-Sur Gordon Pisani fi żmien l-amministrazzjoni tal-eks Prim Ministru Gonzi kien qed imexxi l-aġenda tal-Kap tal-Oppożizzjoni ta' dak iż-żmien, jiġifieri tal-Onor.

Jew fhimtu ħażin jien jew inkella din hija xi ħaġa li ma titwemminx, Sur President!

Il-medjokrità tal-argumenti li joħroġ bihom il-Kap tal-Oppożizzjoni hija tal-biża'!

Iva, is-Sur Kurt Farrugia jmexxi l-aġenda tal-Prim Ministru u tal-Gvern ta' Malta.

Mela ta' min tridu jmexxi?!

Aħna ma niddejqux ngħidu li dak huwa xogħol is-Sur Kurt Farrugia fl-Uffiċċju tal-Prim Ministru!

Mela bir-rispett kollu, dawn l-affarijiet jagħmlu sens?

Imbagħad, Sur President, il-Kap tal-Oppożizzjoni kkritika wkoll il-fatt li l-liġi ssemmi lill-Avukat Ġenerali.

Imma din mhijiex xi ħaġa ovvja?!

Bir-rispett kollu, anke l-Kodiċi Kriminali hekk jagħmel.

Il-liġi lil min trid issemmi?

Mhux lill-figura tal-Avukat Ġenerali?!

Issa ma jogħġobhomx l-Avukat Ġenerali!

L-Avukat Ġenerali li għandna llum, li nixtieq insellimlu minn hawnhekk għax-xogħol li jagħmel filwaqt li nawguralu fejqan ta' malajr, huwa l-istess Avukat Ġenerali li kien hemm qabel is-sena 2013!

U l-liġi lil min trid issemmi, mhux il-figura tal-Avukat Ġenerali?!

Bir-rispett kollu, imma mhux hu l-prosekutur tal-gvern?!

Jekk ma nirrispettawx dawn il-prinċipji li ilhom magħna għexieren ta' snin, allura ma nafx x'rule of law qatt tgħallimna u għexna!

Sur President, il-Kap tal-Oppożizzjoni qalilna wkoll li taħt il-Gvern tal-Labour - għax kif għedt diġà, hu hekk jirriferi għalih lill-Partit Laburista, u aħna ma niddejqu xejn nindirizzawh b'dan il-mod ukoll, anzi aħna kburin bil-Gvern tal-Labour! - ikun hemm iċ-cheap labour u kulħadd jaħdem bil-minimum wage.

Mela nsieha l-miżura li tħabbret fl-aħħar Baġit?

L-ewwel nett dan mhu veru xejn.

Jien ma ġibtx statistika miegħi, imma jekk wieħed jara l-istatistika jsib li huwa biss persentaġġ żgħir ħafna tan-nies li jaħdmu bil-minimum wage.

Mhux ovvju li aħna rridu niġġieldu l-prekarjat?!

Mela l-prekarjat hija xi ħaġa faċli?!

U nagħmlu r-regolamenti u xorta jsibulna tieqa jew ventilatur minn fejn jgħaddu!

Għaddejna ħafna miżuri, imma xorta waħda għad baqa' xi jsir.

Jew inkella, kif jiġi jgħajjarna biċ-cheap labour meta fl-aħħar Baġit għamilna miżura li tgħid li min ikun fuq il-minimum wage jista' jagħmel sena waħda biss fuq il-minimum wage?!

Anke fuq il-bejgħ tal-passaporti, l-istess.

Għadni ma nistax nifhem x'inhi l-pożizzjoni tal-Partit Nazzjonalista f'dan ir-rigward.

Jidher li llum il-Kap tal-Oppożizzjoni tkellem fis-sens illi huwa kontra l-bejgħ tal-passaporti.

Proprjament huma jsejħulu "bejgħ tal-passaporti" imma fil-verità dan huwa an individual investor programme (IIP).

Fil-fatt nixtieq li forsi anke l-kelliema tal-Oppożizzjoni li se jitkellmu warajja jilluminawna dwar jekk il-Partit Nazzjonalista għandux xi pożizzjoni uffiċjali dwar dan l-IIP, għax jien li naf hu li l-aktar nies u l-aktar uffiċjali ta' l-aktar ditti legali li jippromwovu dak li huma jsejħulu bħala "l-bejgħ tal-passaporti" ma tantx ikunu fuq quddiem fil-meetings tal-Partit Laburista, Sur President!

Malta żgħira u n-nies magħrufa!

Issa mhux jiġi jgħidli: Mhux jien imma l-partner tal-law firm!

Ejjew inkunu serji għax jekk se nibqgħu sejrin hekk, allura niġu bil-listi tal-ismijiet ta' min hu involut f'dan l-IIP, li jippromwovuh kemm f'Malta kif ukoll barra minn xtutna!

Il-pożizzjoni tagħna hija magħrufa.

L-IIP li tnieda fl-2014 - u jien kelli l-privileġġ li nkun involut, flimkien ma' oħrajn, fl-abbozzar tal-avviżi legali fl-2013 u 2014 - huwa wieħed mill-aktar affarijiet li kienu suċċess kbir.

Dan il-programm, li ġie ċċertifikat mill-Kummissjoni Ewropea, ġab dħul kbir lil pajjiżna tant li se jwassal għal proġett ta' €50 miljun għal housing soċjali min-National Development and Social Fund.

Hawn min jitbissem meta nitkellmu dwar il-housing.

Ara aħna ma nitbissmux għax dawn huma affarijiet serji, speċjalment meta niftakru fil-listi bla qies li ħallielna l-Gvern Nazzjonalista fil-housing!

Imma ma ġara xejn, aħna qegħdin fil-Gvern u solvejna ħafna mill-problemi li ħallielna l-Gvern Nazzjonalista.

Lill-Kap tal-Oppożizzjoni jien ngħidlu: Taf x'inhi l-blacklist?

Ir-rigal li ħalla l-Gvern Nazzjonalista tal-2012 lill-ġenerazzjonijiet li jmiss, rigal sabiħ ħafna ta' €250 miljun, l-akbar defiċit li qatt kellna fl-istorja!

Jekk il-Gvern Nazzjonalista ried jagħmel storja, huwa għamilha fl-2012 b'€250 miljun dejn!

Fi 15-il sena d-dejn taħt il-Partit Nazzjonalista żdied minn 51% għal 71% tal-ekonomija.

Dan ifisser li dan id-dejn iridu jiffinanzjawh uliedna u wlied uliedna b'miżuri li ma jkunx jista' jieħu l-gvern fil-baġits, kif qed nesperjenzaw issa, u dak li qed naraw illum, bħal childcare b'xejn, inwork benefits, żieda fil-pensjonijiet għal darba, tnejn, tlieta u flus allokati biex jiġu ratifikati l-inġustizzji, m'għandniex neħduh for granted.

Il-Kap tal-Oppożizzjoni qalilna li huwa jitkellem man-nies li jaħdmu fil-qasam tas-servizzi finanzjarji.

Aħna nitkellmu man-nies ukoll, għax bil-mod kif jitkellem il-Kap tal-Oppożizzjoni qisu jagħtik l-impressjoni li hu biss imur jitkellem man-nies u li lilu biss jafu n-nies!

Aħna nitkellmu man-nies ukoll, u n-nies jgħidulna kemm sejrin tajjeb.

Però huma nkwetati bir-rapporti li jsiru barra?

Dażgur!

Anke jien inkwetat!

Il-Kap tal-Oppożizzjoni qalilna li għalkemm suppost il-Gvern ikun jaf x'inkjesti jkunu għaddejjin, il-Ministru Owen Bonnici ma tax din l-informazzjoni.

Ejjew inħallu l-istituzzjonijiet jaħdmu!

L-inkjesti ma jsirux fil-Parlament imma jsiru mill-maġistrati, u dan kollu juri d-differenza f'dak li qed naraw illum.

Illum għandna Prim Ministru li huwa ffokat fuq ix-xogħol.

Fl-fatt għadu ġej mill-Kunsill Ewropew fejn hemmhekk qata' figura tajba għax wera li aħna nafu x'qed jiġri u li lilna dejjem issibna minn ta' quddiem biex ngħinu lill-Unjoni Ewropea fl-approach tagħha mar-Renju Unit għax dak jaffettwa lin-nies.

Imbagħad min-naħa l-oħra għandna Kap tal-Oppożizzjoni li darba smajtu jgħid li jrid jinfatam mill-irbit tal-passat u jrid biss il-preżent.

Issa meta jien nisma' lill-Kap tal-Oppożizzjoni jitkellem, ma tantx narah li nfatam mill-passat, anzi narah marbut mal-passat.

Hu qalilna li jrid jinfatam mill-karru tal-passat, u jien narah marbut ma' dan il-karru, però mhux marbut mal-kontroll tal-karru.

Fil-fatt jien lill-Kap tal-Oppożizzjoni narah marbut minn saqajh bil-ħabel mal-karru, qisu fil-film klassiku u famuż Ben Hur!

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

CLAUDETTE BUTTIGIEG: Sur President, qed nitbissem bl-aħħar anoloġija li uża l-Onor.

Edward Zammit Lewis għax biha wera drammatiċità kbira u fakkarna f'film drammatiku għall-aħħar!

Fil-fatt m'għandix dubju li dik l-immaġni se tibqa' mwaħħla f'moħħna kollha kemm aħna.

Imma qabel ma nibda d-diskors tiegħi nixtieq ngħid li llum ilbist il-kulur oranġjo simbolikament biex nuri li jiena kontra l-vjolenza fuq in-nisa, fuq il-bniet u kontra kwalunkwe vjolenza abbażi tal-ġeneru, u hawnhekk nixtieq ningħaqad ma' dawk kollha li f'dawn il-ġranet qegħdin jgħaddu dan l-istess messaġġ.

Illum quddiemna għandna Abbozz ta' Liġi li qed jemenda l-Kodiċi Kriminali, Kap. 9, u l-Att kontra Money Laundering, Kap. 373.

M'iniex se nidħol fid-dettall għax għadu kemm għamel diskors tajjeb ħafna l-Kap tal-Oppożizzjoni li fih spjega fid-dettall x'qed jagħmel dan l-Abbozz ta' Liġi.

Però rrid ngħid li l-għanijiet u r-raġunijiet ta' dan l-Abbozz ta' Liġi huma sabiex issir it-traspożizzjoni ta' Direttiva tal-Unjoni Ewropea, jiġifieri bħalma ġara diversi drabi f'dan il-Parlament minn mindu dħalna fl-Unjoni Ewropea, qiegħda tiddaħħal f'pajjiżna liġi Ewropea kważi kważi eżatt kif inhi għajr xi bidliet żgħar 'l hemm u 'l hawn.

Jien ġietni kurżità li nindaga ftit fuq din id-Direttiva, li hija datata 15 ta' Marzu 2017, u sibt li artiklu 28 ta' din id-Direttiva proprju jgħid li l-istati membri għandhom idaħħlu fis-seħħ il-liġijiet, ir-regolamenti u d-dispożizzjonijiet amministrattivi meħtieġa biex jikkonformaw ma' din id-Direttiva - taf sa meta, Sur President? - sat-8 ta' Settembru 2018!

Mela għal darb'oħra reġa' għandna Direttiva oħra tal-Unjoni Ewropea li qegħdin indaħħluha tard, u qed nuża l-frażi "għal darb'oħra" għax din mhijiex l-ewwel darba li ġrat.

Fil-fatt nixtieq infakkar li proprju ftit tax-xhur ilu ġrat l-istess ħaġa fuq l-Att dwar il-Protezzjoni tas-Sikurezza Nukleari u r-Radjazzjoni, u ġrat kważi l-istess ħaġa wkoll fuq il-liġi tal-General Data Protection Regulation (GDPR).

Fil-fatt, Sur President, tajjeb infakkar lis-Sedja li f'dak il-każ id-Direttiva kienet daħlet fil-25 ta' Mejju, u fl-24 ta' Mejju aħna konna gass mal-pjanċa biex għaddejnieha mill-istadji kollha!

Xi ħaġa oħra importanti li ninnotaw hija li f'dan l-Abbozz ta' Liġi qegħdin naddottaw Direttiva li qed tgħidilna li qiegħda tistabbilixxi regoli minimi rigward id-definizzjoni ta' "reati kriminali".

Mela bażikament din id-Direttiva qed tgħidilna li l-minimu li għandna nagħmlu huwa dak li hemm imsemmi f'dik id-Direttiva.

Għal darb'oħra hawn m'iniex se nidħol fid-dettall għax il-Kap tal-Oppożizzjoni diġà tkellem b'mod dettaljat ħafna meta beda jitkellem fuq dak li d-Direttiva ssejjaħ bħala "fondi" u l-liġi tagħna ssejjaħ bħala "proprjetà".

Fil-fatt jien naħseb li l-kelma "proprjetà" hija aktar addattata għax biha nistgħu ma nkunux qed nirriferu biss għall-proprjetà imma wkoll għal assi ta' kull tip, kemm tanġibbli, kemm intanġibbli, kemm mobbli u oħrajn, u bħalma spjega l-Kap tal-Oppożizzjoni, tista' tkun qed tirriferi wkoll għal forom differenti ta' flus.

Madankollu, Sur President, illum jien xtaqt inħares lejn aspett daqsxejn differenti, u għal mument meta l-Onor.

Zammit Lewis semma l-libertajiet fundamentali tal-bniedem waqt id-diskors tiegħu, li jien qgħadt insegwi b'attenzjoni kbira, ħsibt li kien se jidħol fl-istess ħsieb li għandi jien illum.

Bħalma taf inti, Sur President, jien għadni ġejja minn Brussell fejn attendejt għal żewġ konferenzi f'ġurnata waħda.

Fil-fatt dawn iż-żewġ konferenzi kienu marbutin mas-70 sena anniversarju mid-Dikjarazzjoni Universali tad-Drittijiet tal-Bniedem, u waħda mill-affarijiet li laqtitni kienet li proprju matul din il-ġurnata kellna kelliema li m'għamlux biss rabta ma' dak li għandu x'jaqsam mad-drittijiet tal-bniedem imma anke ma' dak li għandu x'jaqsam ma' ksur ta' liġijiet.

Pereżempju, fost affarijiet oħra ssemma l-ħasil tal-flus, u allura naħseb li huwa xieraq li nagħmlu din ir-rabta aħna wkoll.

Hawnhekk nixtieq nirriferi għal dak li qal il-Kap tal-Oppożizzjoni meta aċċenna għall-aspett ta' meta l-Abbozz ta' Liġi li għandna quddiemna jitkellem fuq il-vittmi.

Meta nitkellmu fuq il-ħasil tal-flus u fuq it-terroriżmu u nirriferu għall-vittmi, nafu eżattament min huma dawn il-vittmi?

L-Onor.

Zammit Lewis għandu raġun għax, kif qal hu, meta tiddiskuti t-terroriżmu ħafna drabi tkun qed tiddiskuti sitwazzjonijiet transnazzjonali li jkollhom importanza fuq livell Ewropew.

Direttiva oħra li hija marbuta intrinsikament ma' din id-Direttiva li qed indaħħlu llum u li huwa importanti ħafna li niftakru fiha fis-sitwazzjoni li jinsab fiha pajjiżna llum hija dik tal-20 ta' Mejju 2015.

Ta' min jgħid li din id-Direttiva (UE) 2015/849 hija marbuta kompletament mal-ħasil tal-flus u naħseb li hija direttiva interessanti ħafna.

Fil-fatt din tgħid li l-fluss ta' flus illeċiti jistgħu jagħmlu ħsara lill-integrità, lill-istabilità u lir-reputazzjoni tas-settur finanzjarju filwaqt li jheddu s-suq intern tal-UE kif ukoll l-iżvilupp internazzjonali.

Din id-Direttiva tkompli tgħid li l-ħasil tal-flus, il-finanzjament tat-terroriżmu u l-kriminalità organizzata jibqgħu problemi sinifikanti u għandhom jiġu indirizzati fil-livell tal-UE.

Tgħid ukoll li minbarra l-iżvilupp interjuri tal-applikazzjoni tal-liġi kriminali fil-livell tal-UE, prevenzjoni li tkun immirata u proporzjonata fl-użu tas-sistema finanzjarja għall-finijiet ta' ħasil ta' flus u finanzjament tat-terroriżmu hija responsabbiltà li tista' tipproduċi riżultati komplementari.

Issa naturalment hawnhekk l-UE mhijiex qed tirriferi biss għaliha nnifisha imma qed tirriferi għal kull stat membru u qed tidħol b'mod dettaljat ħafna fuq il-ħsara li jista' jġib ir-reat tal-ħasil ta' flus.

Issa jiena, Sur President, matul l-intervent tiegħi nixtieq niġbed l-attenzjoni taċ-ċittadin għall-ħsara li tista' ssirlu.

Jekk forsi għad hawn min għadu jiġih dubju dwar jekk għandniex inkunu parti mill-Unjoni Ewropea, jien ngħid li allaħares ma konniex għax kieku llum m'aħniex qed indaħħlu l-obbligi permezz ta' dawn id-Direttivi tal-UE.

Il-Kap tal-Oppożizzjoni diġà daħal fid-dettall fl-istorja tas-17 Black, jiġifieri fis-sitwazzjoni tal-id il-leminija u l-id ix-xellugija tal-Prim Ministru, u għalhekk m'iniex se noqgħod nidħol fiha jiena wkoll.

Però immaġinaw li kieku qegħdin fl-istess sitwazzjoni li qegħdin fiha llum u ma kellniex l-obbligu li ndaħħlu d-Direttiva tal-UE li qed indaħħlu llum.

Kieku nini nini kien ikollna din it-tip ta' Direttiva li qed indaħħlu hawnhekk illum!

Issa ħalli nerġa' lura għad-Direttiva prinċipali li għandna quddiemna.

L-ewwel artiklu tagħha qed ifakkarna fil-valuri intrinsiċi tal-UE għax qed jgħidilna li l-UE hija msejsa fuq il-valuri universali tad-dinjità tal-bniedem, jiġifieri fuq il-libertà, l-ugwaljanza, is-solidarjetà u r-rispett għad-drittijiet tal-bniedem.

Mela anke meta nitkellmu fuq ħasil ta' flus, l-istess Unjoni Ewropea, fil-quċċata tal-ħsieb tagħha, f'Direttiva bħal din qiegħda tgħidilna li huma dawn il-valuri fundamentali li qegħdin imexxuna biex ngħaddu dawn id-Direttivi.

Sur President, rigward il-konferenzi li attendejt u li għamilt riferenza għalihom aktar kmieni rrid ngħid li fihom ipparteċipaw kelliema importanti ħafna, speċjalment fit-tieni sessjoni li saret waranofsinhar, li kienet il-high-level conference.

Għal din il-konferenza kien hem, fost l-oħrajn Antonio Tajani, Federica Mogherini, ir-rappreżentanta tan-Nazzjonijiet Uniti Michelle Bachelet kif ukoll il-prosekutur ġenerali tal-International Criminal Court Fatou Bensouda.

Lili personalment laqatni ħafna d-diskors tal-Ombudsman Ewropew, Emily O'Reilly, li fost affarijiet oħra qalet li għalkemm illum inħarsu lejn id-dikjarazzjoni tad-drittijiet tal-bniedem minn lenti daqsxejn differenti, id-drittijiet baqgħu l-istess.

Fil-fatt hi qalet hekk:

Imbagħad kompliet tgħid hekk, u din se norbotha mas-sitwazzjoni ta' pajjiżna:

U hawnhekk hija qalet xi ħaġa importanti ħafna:

Hawnhekk qed twissi lil min ma jagħtix kas lill-Ombudsman.

Jiġifieri Emily O'Reilly qiegħda tgħid li f'sitwazzjonijiet ta' nuqqas ta' trasparenza, ta' ħasil ta' flus u ta' korruzzjoni, huma ċ-ċittadini li jbatu, u fil-fatt fid-Direttiva ċ-ċittadini f'dan il-każ qed jiġu meqjusa bħala vittmi, għax meta jsir abbuż ta' dan it-tip liċ-ċittadini jkunu qed jinkisrulhom id-drittijiet fundamentali tagħhom.

Jekk flus il-poplu ma jmorrux għat-tkattir tal-ġid komuni, tinħoloq diżugwaljanza gravi, u allura min għandu jkompli jiffanga u jistagħna filwaqt li min m'għandux jibqa' jittewweb!

Ftit ilu jien u l-Onor.

Bartolo bdejna nitbissmu għax f'daqqa waħda l-Onor.

Zammit Lewis qalilna li issa hemm il-flus grazzi għall-bejgħ tal-passaporti.

Jiena qed nieħu gost li anke hu żelaq u qalha din.

Imbagħad wara li qalha xi tliet darbiet - din qalha qabel ma qal dik ta' Ben Hur! - ikkoreġa ruħu, imma l-verità hi li hu stess qed jammetti li huma ma kellhom l-ebda pjan biex jieħdu ħsieb lil min hu batut u li l-unika soluzzjoni li kellhom kienet il-bejgħ tal-passaporti!

Madankollu biex nibqa' fuq l-issue tad-drittijiet taċ-ċittadini tagħna, se norbot dak li qalet l-Ombudsman Ewropea ma' dak li qal l-Ombudsman Malti.

Quddiemi għandi artiklu mill-ġurnal The Malta Independent tal-Erbgħa, 6 ta' Ġunju, li aktar tard se npoġġih fuq il-Mejda tal-Kamra, fejn intqal hekk:

Issa l-Ombudsman jaqa' taħt dan il-Parlament, u fir-rapport tiegħu tal-2017 kien qal ħafna affarijiet.

Pereżempju, fost affarijiet oħra, l-Ombudsman kien qal li filwaqt li huwa importanti li ndaħħlu liġijiet u riformi, dan mhuwiex biżżejjed.

Dan japplika għal dak li għandna quddiemna llum, Sur President.

Fil-fatt huwa jgħid - m'għandix għalfejn inpoġġi dan ir-rapport fuq il-Mejda tal-Kamra għax diġà tpoġġa - dawn il-preċiżi kelmiet:

- u hawnhekk għandna twissija serja mill-Ombudsman -

Imbagħad aktar 'l isfel, l-Ombudsman ikompli jgħid hekk fir-rapport tiegħu:

Dan huwa kliem iebes ħafna min-naħa tal-Ombudsman.

Ikompli jgħid:

Nerġa' ngħid li dak li qed jgħid l-Ombudsman hu li huwa tajjeb ħafna li qed indaħħlu dawn id-Direttivi, u allaħares le, imma issa meta jgħaddu dawn id-Direttivi - u l-Kap tal-Oppożizzjoni diġà qal f'isimna li aħna naqblu magħhom - fil-fatt x'se jiġri?

Se jibqgħu jiġu osservati?

Għax f'dak il-każ, aħna diġà nafu li dawn id-Direttivi qed jinkisru, u din hija xi ħaġa serja ħafna.

Illum diġà ma kellniex serħan il-moħħ min-naħa tal-Gvern.

Fil-fatt, kif aċċenna l-Kap tal-Oppożizzjoni, il-Ministru Konrad Mizzi ma kienx qiegħed hawnhekk u mbagħad daħal biex ikun preżenti u telaq 'il barra, għax huwa jaf li dak kollu li qiegħed jingħad hawn ġew jolqot lilu direttament, imma agħar minn hekk jolqot liċ-ċittadin.

Qabel nikkonkludi nixtieq ngħid li l-Ombudsman semma b'mod ċar in-nuqqas ta' trasparenza u informazzjoni min-naħa tal-Ministeru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali marbuta mal-promotions fl-Armata.

Semma wkoll dak li iilu jiġbed l-attenzjoni fuqha l-Kummissarju għas-Saħħa fuq il-ftehim tal-Ministeru għas-Saħħa mal-kumpanija Vitals Healthcare, liema kumpanija l-Kap tal-Oppożizzjoni ħadha l-qorti u kummissarji differenti għejjew jiġbdu l-attenzjoni ta' Ministeri differenti biex jindirizzaw sitwazzjonijiet li ma kenux huma li ħolqu.

Fl-aħħar nett, Sur President, se nikkwota kelliem ieħor li kien preżenti għal dawn il-konferenzi li attendejt jien.

Qed nirriferi għal Stavros Lambrinidis - il-Ministru Dalli taf perfettament għal min qed ngħid - li huwa l-iSpecial Representative for Human Rights min-naħa tal-Unjoni Ewropea, u dan qal hekk:

Sur President, nixtieq nitlob il-permess tal-Kamra biex inqiegħed id-dokumenti li għamilt riferenza għalihom matul id-diskors tiegħi fuq il-Mejda tal-Kamra.

L-ISPEAKER: Hawn permess?

Il-pemess ingħata.

CLAUDETTE BUTTIGIEG: Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja ta' artiklu li deher fis-6 ta' Ġunju 2018 fuq is-sit elettroniku intitolat "Ombudsman warns of government's negative approach to disclosing vital information".

L-ISPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Nitlob lill-Ministru Helena Dalli biex, jekk jogħġobha, tressaq l-Aġġornament tal-Kamra.

Fid-9.00 p.m. id-diskussjoni ġiet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

HELENA DALLI (Ministru għall-Affarijiet Ewropej u l-Ugwaljanza): Sur President, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal għada t-Tlieta, 27 ta' Novembru 2018, fl-4.00 p.m. b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi li jemenda Liġijiet Kriminali dwar it-Terroriżmu - Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi biex jemenda l-Att dwar il-Patrimonju Kulturali - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Amministrazzjoni Pubblika - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda Diversi Liġijiet dwar is-Servizzi Finanzjarji (Emenda Nru 2) - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda Diversi Liġijiet dwar il-Ħarsien Soċjali - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi dwar il-Liġijiet tal-Pulizija – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Professjoni Medika u l-Professjonijiet li għandhom x'jaqsmu magħha u l-Ordinanza dwar Mediċini Perikolużi - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Impiegi u r-Relazzjonijiet Industrijali - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li Jimplimenta Miżuri tal-Estimi - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar Żoni Ħielsa f'Malta – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Awtorità għas-Servizzi Finanzjarji ta' Malta (Emenda Nru 2) – Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Swieq Finanzjarji – Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Kunsilli Lokali – Tielet Qari; u

Estimi Ġenerali 2019 - Kumitat ta' Provvista:

Votazzjonijiet fuq l-emendi u l-voti mressqa taħt kull Ministeru;

Approprjazzjoni għas-sena 2019 u t-Tieni Approprjazzjoni għas-sena 2018.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili u l-Kodiċi Kriminali - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar it-Trademarks – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda Diversi Liġijiet (Rilokazzjoni ta' Uffiċċji u Notifika b'mezzi Elettroniċi) - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Iżvilupp Sostenibbli - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi biex jemenda Diversi Liġijiet (Riforma dwar il-Pensjonijiet) - Kumitat Permanenti.

L-ISPEAKER: Grazzi.

HELENA DALLI: Sur President, ilbieraħ kien il-Jum Internazzjonali kontra l-Vjolenza fuq in-Nisa u, kif nafu lkoll, dan il-jum ikun imfakkar min-Nazzjonijiet Magħquda u minn ħafna pajjiżi fid-dinja.

Aħna hawn Malta qegħdin nużaw it-tag line li "Is-skiet mhuwiex risposta … Irrapporta l-abbuż".

Nafu li sfortunatament din hija realtà li ma tantx tiġi rapportata, u dan nafuh għax jiġu nisa jkellmuna u jgħidulna li jibżgħu jmorru jirrapportaw.

Għalhekk l-istatistika li għandna hija biss ħjiel ta' din il-pjaga jew ta' dan il-kankru li għandna fis-soċjetà tagħna.

Issa hawnhekk irrid nagħmilha ċara li din il-pjaga ma teżistix fis-soċjetà tagħna biss, u fil-fatt in-Nazzjonijiet Magħquda jagħmlu ħafna xogħol f'dan il-qasam għax din il-problema hija mifruxa madwar id-dinja u hija waħda mill-aktar problemi li ma jiġux irrapportati.

Fil-fatt huwa proprju għalhekk li għal din is-sena qed nużaw it-tag line: "Is-skiet mhuwiex risposta … Irrapporta l-abbuż".

Ta' min jgħid li kull sena bħal dan iż-żmien issir kampanja internazzjonali ta' 16-il ġurnata min-naħa tan-Nazzjonijiet Uniti li idealment jagħmilha kull pajjiż biex niġbdu aktar attenzjoni fuq din ir-realtà.

Fil-fatt dawn is-16-il jum bdew ilbieraħ, fil-25 ta' Novembru, jiġifieri eżattament f'għeluq il-Jum Internazzjonali kontra l-Vjolenza fuq in-Nisa u jispiċċaw fl-10 ta' Diċembru, jiġifieri fil-Jum Dinji għad-Drittijiet tal-Bniedem.

Ovvjament dan it-time-frame ta' 16-il jum ġie stabbilit simbolikament għax fir-realtà l-ġlieda tagħna kontra l-vjolenza fuq in-nisa jew kontra d-drittijiet tal-bniedem m'għandhiex skadenza u rridu nagħmluha f'kull jum tas-sena.

Forsi hawnhekk wieħed jista' jgħidli li mhux in-nisa biss jistgħu jkunu vittmi ta' vjolenza imma anke l-irġiel, u dan huwa veru, imma kif nafu, il-maġġoranza l-kbira tal-vittmi jkunu nisa.

Il-Gvern huwa fid-dmir li jmexxi din il-ġlieda kontra l-vjolenza abbażi tal-ġeneru u li jqajjem aktar għarfien dwar l-isforzi kollettivi li qed isiru biex dan is-settur jimxi 'l quddiem, u aħna hekk għamilna matul dawn l-aħħar xhur meta għaddejna mill-Parlament l-Att dwar il-Vjolenza Abbażi ta' Ġeneru u Vjolenza Domestika biex permezz tiegħu stajna nittrasponu l-Konvenzjoni ta' Istanbul b'mod sħiħ u effettiv.

Kif jafu l-Membri ta' din il-Kamra, din il-Konvenzjoni kienet ġiet iffirmata, imbagħad ġiet ratifikata u wara ridna li l-liġi tagħna tkun tirrifletti din il-Konvenzjoni.

Għalhekk għamilna l-emendi neċessarji għal-liġi tagħna biex din tiġi in line mal-Konvenzjoni li rratifkajna.

Irrid insemmi wkoll li aħna ma ħdimniex għal pajjiżna biss f'dan il-qasam imma ħadna ħsieb ukoll li waqt il-Presidenza Maltija tkun l-istess Unjoni Ewropea li tagħmel l-ewwel pass u tiffirma din il-Konvenzjoni, kif fil-fatt għamlet.

Sur President, ta' min ifakkar li ma kienx pass faċli li nressqu l-liġi f'dan il-Parlament.

Iffaċċjajna Parlament maqsum b'diversi Membri tal-Oppożizzjoni jivvotaw kontra l-Abbozz ta' Liġi li kien qed jittrasponi din l-imsemmija Konvenzjoni.

Dan kien ta' dispjaċir kbir għalija għax aħna xtaqna li bħala Membri ta' din il-Kamra nibagħtu messaġġ b'saħħtu kontra dan il-kankru tas-soċjetà li jaffettwa tant familji u jagħmel tant ħsara lis-soċjetà, però dan ma kellux ikun.

Madankollu, minkejja din ir-reżistenza, irnexxielna nfasslu liġi li rdoppjat il-pieni għal reati ta' vjolenza abbażi ta' ġeneru u żiedet il-protezzjoni għall-vittmi billi tat għodda aktar b'saħħitna lill-forzi tal-ordni.

Fil-fatt nixtieq nieħu din l-okkażjoni biex inħeġġeġ lill-forzi tal-ordni jagħmlu użu tajjeb minn din l-għodda legali li għandhom għad-dispożizzjoni tagħhom.

Ir-realtà hi li l-liġi Maltija tisboq ir-rekwiżiti tal-Konvenzjoni ta' Istanbul, u dan huwa eżempju ċar tal-impenn tal-Gvern f'dan ir-rigward.

Fl-istess waqt aħna ħadna ħsieb insaħħu r-riżorsi u nwessgħu l-mandat tal-Kummissjoni kontra l-Vjolenza Domestika u l-Vjolenza abbażi tal-Ġeneru, għax filwaqt li huwa tajjeb u importanti li ngħaddu l-liġijiet u nġibuhom in line mal-Konvenzjoni, imbagħad ridna naraw li jkollna l-istrutturi u l-istrateġiji neċessarji biex naħdmu fil-konkret, għax jien nixtieq li jekk ma jirnexxilniex neliminaw din il-problema għalkollox, almenu ntaffuha kemm jista' jkun.

Sur President, jien naħseb li r-reżistenza li sibna min-naħa tal-Kamra tar-Rappreżentanti kienet sintomu tal-isfidi li għandna quddiemna biex inbiddlu l-mentalità u nkattru kultura ta' zero tolerance għal kwalunkwe tip ta' vjolenza abbażi tal-ġeneru.

M'għandix dubju li l-kampanja edukattiva li varajna nhar il-Ġimgħa - għax peress li l-25 ta' Novembru din is-sena kien jaħbat il-Ħadd, aħna varajna dawn l-attivitajiet nhar il-Ġimgħa - kienet pass importanti fid-direzzjoni li nbiddlu l-kultura b'tali mod li nibnu soċjetà li taborri l-vjolenza.

Dan kollu għamilnieh pari passu mal-ewwel strateġija komprensiva li nidejna sena ilu - għax kif għedt diġà, billi tagħmel il-liġi ma jfissirx li xogħlok huwa lest - biex bħala Gvern, flimkien mal-entitajiet konċernati u s-soċjetà ċivili, niġbdu ħabel wieħed u niffokaw l-enerġija tagħna ħalli naħdmu kontra din il-pjaga soċjali li taffettwa lil tant persuni, fil-maġġoranza tagħhom nisa.

Irid ikun hemm sinerġija sħiħa bejn l-istakeholders li jaħdmu f'dan il-qasam.

Aħna rridu li kull mn jaħdem f'dan il-qasam, sew jekk inhu pulizija, sew inhu uffiċjal li jaħdem fl-qasam tas-saħħa, sew jekk inhu social worker, kulħadd ikun jaf xi tgħid il-liġi ħalli kulħadd ikun jista' jaħdem flimkien.

Dan apparti t-taħriġ li tajna lill-Pulizija u lill-ġudikatura għax dan huwa settur li qatt ma tista' tgħid li qed tagħmel biżżejjed fih.

U nerġa' ngħid li l-istatistika li għandna hija ta' dak li jiġi rrapportat, għax f'dan il-każ aħna nużaw l-anoloġija ta' "the tip of the iceberg".

Meta tara iceberg inti tkun qed tara biss il-parti ta' fuq u l-massa ta' silġ li tkun qiegħda taħt il-baħar ma tkunx qed taraha, eżattament bħall-problema li qed nitkellem fuqha llejla.

Ta' min jgħid li waħda minn kull tliet nisa fl-Ewropa tesperjenza vjolenza fiżika jew sesswali.

Fl-Ewropa wkoll 18-il mara jinqatlu kuljum fejn 12 minnhom jinqatlu minn persuni li għandhom jew kellhom relazzjoni intima magħhom jew inkella minn xi membru ieħor tal-familja.

Madwar 3,500 persuna fl-Ewropa jinqatlu kawża ta' vjolenza intima u 90% ta' dawn il-vittmi huma nisa, filwaqt li 38% tal-omiċidji fuq in-nisa madwar id-dinja jseħħu mis-sieħeb intimu tagħhom.

In-Nazzjonijiet Magħquda tistma li 600 miljun mara jgħixu f'pajjiżi fejn il-vjolenza domestika mhijiex meqjusa bħala reat kriminali.

Jien u naqra din l-istatistika qed niftakar li sa ftit snin ilu f'pajjiżna stess kienu jgħidu li dak li jiġri mill-bieb tad-dar 'il ġewwa m'għandu ħadd jindaħal fih u jekk ma jagħmilx rapport xi ħadd li jgħix f'dik id-dar, il-Pulizija ma kenitx tkun tista' tieħu azzjoni.

Jiġifieri sa ċertu punt anke f'pajjiżna kien hawn il-mentalità li l-vjolenza domestika mhijiex reat kriminali għax konna nemmnu li dak li jiġri mill-bieb 'il ġewwa mhu affari ta' ħadd.

Fil-fatt kien biss madwar 30 sena jew 40 sena ilu li bdejna nħarsu lejn din il-problema b'mod li din il-problema hija tas-soċjetà kollha u mhux ta' min qiegħed mill-bieb 'il ġewwa biss.

Madanakollu, sfortunatament, kif joħroġ mill-istatistika stess, sa llum għad hawn mijiet ta' miljuni ta' nisa li qegħdin jgħixu f'realtajiet fejn dak li jiġri mill-bieb tad-dar 'il ġewwa mhuwiex meqjus bħala reat kriminali.

F'Malta matul dawn l-aħħar għaxar snin inqatlu 15-il mara kawża ta' vjolenza f'relazzjoni intima jew minn membri oħra tal-familja u 54% tan-nisa li xi darba jew oħra sofrew minn xi forma ta' vjolenza domestika ma fittxewx għajnuna.

Imbagħad aħna nkunu nafu b'dawn il-każi biss minħabba li, kif għedt diġà, il-ħin kollu naħdmu f'dan is-settur, u ġieli niltaqgħu ma' każijiet ta' vittmi li jgħidulna li beżgħu jitkellmu.

Naturalment il-konsegwenzi tal-vjolenza domestika huma ferm aktar negattivi fuq dawk in-nisa li għandhom dħul baxx jew fuq dawk li jaħdmu d-dar biss, li ħafna drabi ma jkollhom l-ebda għażla oħra għajr li jibqgħu f'dik ir-relazzjoni abbużiva jew inkella li jaħarbu minn djarhom u jfittxu kenn f'xi xelter.

Ovvjament dan ikun kastig doppju għax minbarra li dik il-mara tkun vittma ta' vjolenza, imbagħad tispiċċa wkoll vittma ta' homelessness minħabba li tkun telqet mid-dar b'ta' fuqha senduqha, probabbilment b'xi żewġt itfal jew tlieta magħha.

Huwa għalhekk, Sur President, li kemm matul il-Leġiżlatura preċedenti kif ukoll matul il-Leġiżlatura preżenti aħna sħaqna u ħdimna ħafna fuq l-indipendenza finanzjarja tan-nisa.

Fl-fatt in-nisa li jaħdmu bi qligħ żdiedu minn 47% fl-2014 għal 60% din is-sena.

Naturalment din l-indipendenza finanzjarja għandha bżonn ukoll is-sapport mill-istrutturi li qegħdin nibnu f'dan il-pajjiż.

L-ewwel fattur għal din iż-żieda fin-numru ta' nisa li jaħdmu bi qligħ kien għaliex aħna ħloqna l-impjiegi, u t-tieni nett għax għamilna ċerti strutturi, bħaċ-childcare, bla ħlas.

Qabel kien hemm nisa li kienu jaqtgħu qalbhom joħorġu jaħdmu proprju minħabba li mbagħad ikunu jridu joqogħdu jħallsu għaċ-childcare, għax naturalment mhux kulħadd għandu lin-nanna jew liz-zija li tista' teħdilhom ħsieb lit-tfal.

Aħna rajna li l-aktar problema li kienet qed iżżomm lin-nisa milli joħorġu jaħdmu kienet dik li m'għandhomx fejn iħallu t-tfal, u għalhekk mhux biss tajna sussidju imma saħansitra ħadna miżura li permezz tagħha dawk in-nisa li joħorġu jaħdmu jew jistudjaw ma jkollhom bżonn iħallsu xejn biex sadanittant ikun hemm min jeħdilhom ħsieb it-tfal.

Issa naturalment hawn jiena m'iniex qed ngħid li min jaħdem ma jistax ikun vittma ta' vjolenza domestika wkoll, però naturalment jekk inti tkun kapaċi tmantni lilek innifsek u forsi anke lit-tfal tiegħek ikun aktar faċli għalik li titlaq minn relazzjoni abbużiva, filwaqt li jekk biex tgħix inti u tmantni lil uliedek tkun tiddependi minn min ikun qed jabbużak, ma jkollokx għażla għajr li tibqa' f'dik ir-relazzjoni.

X''għamilna iżjed aħna għall-vittmi tal-vjolenza domestika, li ħafna drabi jkollhom imorru joqogħdu f'shelter?

Ġaladarba qed insemmi x-shelters, qabelxejn nixtieq nirringrazzja lil min jaħdem f'dawn ix-shelters għax-xogħol kbir li jagħmlu, però minkejja l-imħabba kollha li l-vittmi ta' vjolenza domestika u t-tfal tagħhom isibu f'dawn ix-shelters, xorta waħda mhijiex xi ħaġa ideali li wara li inti tkun ġejt ivvittimizzat, tkun trid titlaq minn darek bit-tfal u teħodhom f'ambjent ieħor, forsi anke x'imkien 'il bogħod mill-iskola li jkunu qed jattendu, bil-konsegwenza li jkollok saħansitra tbiddlilhom l-iskola.

Dan ma jagħmel ġid lil ħadd, u għalhekk fil-liġi l-ġdida l-Pulizija ngħatat l-għodda meħtieġa biex, minflok, tiżgombra lill-aggressur.

Ma kenitx xi ħaġa ġusta u tajba li wara li wieħed ikun wettaq vjolenza fuq ħaddieħor u l-vittma titlaq bit-tfal b'kollox minħabba li tkun qed tibża' minnu, imbagħad l-aggressur jispiċċa bid-dar għalih waħdu.

Sur President, aħna dejjem ngħidu wkoll li f'dawn il-każijiet anke l-aggressur għandu bżonn l-għajnuna għax mhijiex xi ħaġa aċċettata fis-soċjetà li biex wieħed jargumenta u jieħu r-raġun irid bilfors jirrikorri għall-vjolenza.

Jekk aħna ma nagħtux għajnuna u trattament lill-aggressur, wara li l-mara tiegħu titlaq, dan se jidħol f'relazzjoni oħra u jerġa' jibda biċ-ċiklu tal-vjolenza.

Għalhekk dan huwa kollu parti mill-proċess li rridu ngħaddu minnu biex kemm jista' jkun innaqqsu din il-problema.

Issa, kif dejjem ngħid, il-liġi weħidha mhijiex biżżejjed, u allura pajjiżna qiegħed jipparteċipa b'mod attiv fil-kampanja internazzjonali ta' 16-il jum li ssir kull sena kontra l-vjolenza abbażi tal-ġeneru.

Ta' min jgħid li din il-kampanja hija mifruxa fuq diversi mezzi biex tilħaq kemm jista' jkun persuni u tgawdi l-appoġġ sħiħ tal-Ministeru tagħna permezz ta' politika komprensiva u inizjattivi speċifiċi.

Pereżempju, matul dawn is-16-il jum il-footballers tat-timijiet tal-premier league qegħdin jilbsu T-shirt bil-kliem "Is-skiet mhuwiex risposta … Irrapporta l-abbuż".

Għażilna proprju l-football wara li tkellimna mal-Malta Football Association (MFA) għar-raġuni li ħafna drabi, għalkemm hawn footballers nisa li huma tajbin ħafna, il-football huwa aktar assoċjat mal-irġiel u għalhekk ħsibna li b'hekk se nilħqu aktar irġiel.

Ta' min jgħid li matul dawn is-16-il ġurnata, qabel ma tibda l-logħba dawn il-footballers qed iżommu wkoll banner biex jiġbdu l-attenzjoni għal din ir-realtà.

In-Nazzjonijiet Uniti ħadet anke ħsieb biex matul dawn is-16-il ġurnata tniedi kampanja bl-isem "Orange the World" u kull filgħaxija matul din il-kampanja l-Ministeru għall-Affarijiet Ewropej u l-Ugwaljanza qiegħed jinxtegħel kulur oranġjo għar-raġuni li dan huwa l-kulur li qed nużaw matul din il-kampanja.

Tul dawn is-16-il ġurnata se jitwaħħlu wkoll numru ta' billboards li se jwasslu dan il-messaġġ, apparti minn kampanji oħra li se jsiru fuq il-ġurnali u fuq it-television biex niġbdu l-attenzjoni kemm jista' jkun dwar din ir-realtà.

Irrid insemmi wkoll li nhar il-Ġimgħa indirizzajt konferenza dwar il-proġett tad-Direttorat għad-Drittijiet tal-Bniedem u l-Integrazzjoni, li jismu Full Cooperation: Zero Violence.

Dan il-proġett żviluppa programmi ta' taħriġ għall-professjonisti li jaħdmu mal-vittmi ta' vjolenza abbażi ta' ġeneru għax, kif semmejt qabel, il-professjonisti wkoll iridu jiġu mħarrġa biex ikunu jafu x'tgħid il-liġi f'dan ir-rigward, kif huma se jużaw dik il-liġi u wkoll kif se jikkoperaw bejniethom.

Ta' min jgħid ukoll li bħalissa l-istess direttorat għaddej b'kampanja oħra li jisimha "Breaking the Cycle of Violence" biex jidentifika u jindirizza attitudnijiet u mġiba aggressiva fil-konfront ta' nisa f'minoranzi, fosthom nisa b'diżabilità u immigranti nisa, biex b'hekk inkunu qed nilħqu lil dawn il-persuni wkoll.

Aħna nixtiequ nagħmlu wkoll sejħa għall-irġiel kollha biex ikunu solidali man-nisa ħalli dawn igawdu d-dritt li jgħixu ħajja sigura u dinjituża.

B'daqshekk ma naħsibx li qegħdin nitolbu ħafna għax kull persuna għandha tgħix ħajjitha b'mod li jkollna s-serħan tal-moħħ li tista' tgħix ħajjitha b'dinjità.

Dalgħodu attendejt seminar tal-Foundation for Social Welfare Services (FSWS) bl-isem "From Victims to Activists", u matul dan is-seminar tkellmu tliet survivors li llum saru attivisti.

Meta tisma' persuni bħal dawn jitkellmu ssir taf minn xiex ikollhom jgħaddu dawn in-nisa u tibda tirrealizza li fil-ħajja ħadd m'għandu jbati b'dan il-mod.

Li tkun qed tbati minħabba xi ħaġa li ġiet fuqek mingħajr ma ħadd kellu kontroll fuqha huwa mod, imma li tgħix ħajja miżera sempliċement għaliex ħaddieħor ikun qed jagħmillek ħajtek hekk, dik m'għandha qatt tkun aċċettata.

Ta' min isemmi li n-Nazzjonijiet Magħquda għandha wkoll il-hashtag "#Hear Me too"; "#Isma' Lili Wkoll" bil-għan li tħeġġeġ lill-vittmi jitkellmu għax meta jkunu huma stess li jitkellmu, aħna nkunu nistgħu nifhmuhom aktar, u ovvjament imbagħad dan se jgħinna fil-policy-making tagħna minħabba li nkunu nistgħu naħdmu fuq l-esperjenzi ta' dawn in-nisa.

Nerġa' ngħid li jiena kull darba nsemmi lin-nisa għar-raġuni li l-maġġoranza l-kbira tal-vittmi ta' vjolenza jkunu nisa, però nafu wkoll li hemm irġiel li huma vittmi ta' vjolenza, u hawn irrid infakkar li meta nsemmu l-vjolenza m'aħniex qed nirriferu biss għal dik fiżika imma wkoll għal dik psikoloġika jew finanzjarja.

Sur President, meta nkunu qed nitkellmu fuq vjolenza fiżika ħafna drabi nirriferu għan-nisa għas-sempliċi raġuni li peress li l-maġġoranza l-kbira tal-irġiel huma aktar b'saħħithom min-nisa, ħafna drabi l-vittmi ta' vjolenza fiżika jkunu nisa.

Madankollu, kull forma ta' vjolenza hija ħażina, kemm jekk din issir fuq in-nisa, kemm jekk issir fuq l-irġiel, kemm jekk issir fuq it-tfal kif ukoll jekk issir fuq l-anzjani.

Għalhekk aħna rridu nkomplu naħdmu u nitkellmu biex forsi xi darba neliminaw dan il-kankru tas-soċjetà għalkollox, u dan mhux biss matul il-kampanja ta' 16-il jum li semmejt jew inkella fil-Jum Internazzjonali għad-Drittijiet tal-Bniedem, imma matul is-sena kollha.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada, it-Tlieta 27 ta' Novembru 2018, fl-4.00 p.m. bl-aġenda kif ikkomunikata mill-Ministru Helena Dalli.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

IL-KONVENZJONI TA' OVIEDO

L-ONOR.

CARMELO ABELA (Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ): Ninforma l-Onor.

Interpellant li Malta għadha ma ffirmatx jew irratifikat il-Konvenzjoni f'dan il-qasam.

Ta' min jgħid li preżentament il-Gvern qiegħed jaħdem fuq it-twaqqif tal-Kummissjoni għad-Drittijiet tal-Bniedem u l-Ugwaljanza li se tkun qed taqa' taħt ir-responsabbiltà diretta tal-Parlament.

Il-Gvern għaddej ukoll bl-abbozzar ta' liġi komprensiva dwar id-Drittijiet tal-Bniedem u l-Ugwaljanza konformi mal-Prinċipji ta' Pariġi dwar dan il-qasam.

Tajjeb nirrimarka wkoll li l-amministrazzjoni Nazzjonalista ma ħadet l-ebda azzjoni biex b'xi mod tiġi rratifikata din il-Konvenzjoni.

IL-KONVENZJONI TA' OVIEDO

L-ONOR.

HELENA DALLI: Matul dawn l-aħħar ħames snin ġew ratifikati numru ta' konvenzjonijiet internazzjonali u reġjonali tad-dirttijiet tal-bniedem min-naħa tal-Gvern Malti.

Il-Gvern Nazzjonalista ma ffirmax din il-Konvenzjoni u allura wisq inqas irratifikaha.

Il-Gvern Laburista madankollu se jkun qed jistudja mill-viċin din il-Konvenzjoni sabiex f'każ ta' nuqqas ta' impediment jersaq lejn ir-ratifika tal-Konvenzjoni.

Inżid li preżentament il-Gvern qiegħed jaħdem fuq it-twaqqif tal-Kummissjoni għad-Drittijiet tal-Bniedem u l-Ugwaljanza li se tkun qed taqa' taħt ir-responsabbiltà diretta tal-Parlament.

Din il-kummissjoni se tkun konformi mal-Prinċipji ta' Pariġi dwar dan il-qasam.

IL-KONVENZJONI TA' OVIEDO

L-ONOR.

CHRIS FEARNE: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 5435.

IL-KONVENZJONI TA' OVIEDO

L-ONOR.

OWEN BONNICI: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferi il-mistoqsija tiegħu lill-Ministru kkonċernat.

UFFIĊĊJU TAL-PRIM MINISTRU – REKLAMAR FUQ IT-TELEVIŻJONI

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 2300 u jgħid u jelenka kemm intefqu flus minn kull entità u dipartiment li jaqa' taħtu, fuq TV advertising minn Marzu 2013 sal-jum li fih din l-interpellanza tkun imwieġba, maqsuma sena b'sena?

JOSEPH MUSCAT: It-tagħrif għadu qed jinġabar.

MEMORANDUM OF UNDERSTANDING IFFIRMAT BEJN IL-GVERN MALTI U KUMPANIJA

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Ekonomija, Investiment u Negozji Żgħar: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-Memorandum of Understanding li ġie ffirmat f'Lulju 2015 bejn il-Gvern Malti u l-kumpanija li d-dettalji dwarha qed jingħataw separatament?

CHRIS CARDONA (Ministru għall-Ekonomija, Investiment u Negozji Żgħar): Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferi l-mistoqsija tiegħu lill-Ministru konċernat.

FTEHIM TA' KOLLABORAZZJONI BEJN IL-GVERN MALTI U KUMPANIJA

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Ekonomija, Investiment u Negozji Żgħar: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-ftehim ta' kollaborazzjoni li ġie ffirmat nhar is-16 ta' April 2016 mis-Segretarju Parlamentari għall-Kompetittività u Tkabbir Ekonomiku f'isem il-Gvern Malti u l-kumpanija li d-dettalji dwarha qed jingħataw separatament?

CHRIS CARDONA: Nitlob lill-Onor.

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-Memorandum of Understanding li ġie ffirmat nhar l-14 ta' Lulju 2018 bejn il-Gvern Malti u l-kumpanija li d-dettalji dwarha qed jingħataw separatament, u li preżenti għall-iffirmar tiegħu kien hemm is-Segretarju Parlamentari għas-Servizzi Finanzjarji, Ekonomija Diġitali u Innovazzjoni fi ħdan l-Uffiċċju tal-Prim Ministru?

JOSEPH MUSCAT: Tweġiba tingħata f'seduta oħra.

UFFIĊĊJU TAL-PRIM MINISTRU – REKLAMAR FUQ FACEBOOK

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kienet in-nefqa mill-Uffiċċju tal-Prim Ministru u mill-entitajiet kollha li jaqgħu taħtu, f'reklamar fuq is-sit soċjali Facebook xahar b'xahar, mit-3 ta' Ġunju 2017 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari?

Jista' jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-imsemmija reklami?

JOSEPH MUSCAT: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li għall-perjodu bejn Ġunju 2017 u Mejju 2018 l-informazzjoni mitluba ngħatat fit-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 2405.

Ninsab informat li l-informazzjoni mitluba relatata mal-entitajiet li qed jagħmel riferenza għalihom l-Onor.

Interpellant u li għaddew taħt ir-responsabbiltà tal-Uffiċċju tal-Prim Ministru minn Ġunju 2018 'l hawn tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

DEPUTAT PRIM MINISTRU U MINISTRU GĦAS-SAĦĦA - REKLAMAR FUQ FACEBOOK

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jgħid kemm kienet in-nefqa mill-Ministeru tiegħu u mill-entitajiet kollha li jaqgħu taħtu, f'reklamar fuq is-sit soċjali Facebook xahar b'xahar, mit-3 ta' Ġunju 2017 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

MINISTERU GĦALL-EKONOMIJA, INVESTIMENT U NEGOZJI ŻGĦAR - REKLAMAR FUQ FACEBOOK

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Ekonomija, Investiment u Negozji Żgħar: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet in-nefqa mill-Ministeru tiegħu u mill-entitajiet kollha li jaqgħu taħtu, f'reklamar fuq is-sit soċjali Facebook xahar b'xahar, mit-3 ta' Ġunju 2017 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari?

CHRIS CARDONA: Ninforma lill-Onor.

PERSUNI LI APPLIKAW GĦALL-GĦAJNUNA SOĊJALI

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm kien hemm persuni li applikaw sabiex jingħataw l-għajnuna soċjali tul is-sena li għaddiet 2017 u kemm sa issa fis-sena 2018?

Kemm persuni ma baqgħux jirċievu dan il-benefiċċju fl-istess żmien?

MICHAEL FALZON (Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li n-numru ta' persuni li applikaw sabiex jingħataw l-Għajnuna Soċjali (SA), Għajnuna għad-Diżimpjieg (UA), Għajnuna Soċjali għall-ommijiet singoli (SUP), Għajnuna Soċjali għal dawk li jgawdu Protezzjoni Sussidjarja (SUA) u Għajnuna Soċjali lil min ikun qed jattendi Programm ta' rijabilitazzjoni mill-vizzju tad-droga jew alkoħol (DAD) matul l-2017 kien ta' 2,052 persuna, filwaqt li matul l-2018, sal-ġurnata preżenti kien ta' 1,510 persuni.

Mill-banda l-oħra n-numru ta' persuni li kienu jirċievu l-istess benefiċċji msemmija u ma baqgħux, matul is-sena 2017 kien jammonta għal 3,133 persuna, filwaqt li matul din is-sena sal-lum, kien hemm 2,981 persuna.

SANTA LUĊIJA: DJAR MIKRIJA MILL-GVERN – ĦSARAT STRUTTURALI

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm hemm djar ta' abitazzjoni proprjetà tal-Gvern mikrija b'titolu ta' kera fil-Housing Estates ta' Santa Luċija li fihom ħsarat strutturali u kemm minnhom sarulhom tul din is-sena?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba minnu għas-sena 2018 dwar ħsarat strutturali fi djar mikrija mill-Gvern jew l-Awtorità tad-Djar f'Santa Luċija hija kif ġej:

- 33 każ fejn tlestew it-tiswijiet li kien hemm bżonn li jsiru;

- 4 każijiet fejn għaddejjin bit-tiswijiet bħalissa;

- 37 każ fejn it-tiswijiet li qed isiru bħalissa huma parti minn proġett sħiħ ta' tiswijiet u tisbiħ fil-blokok sħaħ;

- u 25 każ li għadhom pendenti quddiem l-Awtorità tad-Djar.

NISA FID-DINJA TAX-XOGĦOL

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm hemm persuni ta' sess femminil li bdew jaħdmu tul din sena 2018?

Jista' jgħid kemm minnhom bdew jaħdmu għall-ewwel darba u kemm minnhom irritornaw lura għad-dinja tax-xogħol?

Jista' jgħid ukoll kemm ġew impjegati bħala full-time u kemm bħala part-time?

EVARIST BARTOLO (Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol): Ninforma l-Onor.

Interpellant li skont l-informazzjoni li għandha Jobsplus, in-numru ta' nisa li bdew jaħdmu għall-ewwel darba u li rritornaw fid-dinja tax-xogħol wara ħames snin jew aktar bejn Jannar u Ġunju 2018, fuq bażi ta' full-time u part-time bħala xogħol ewlieni tagħhom, huwa kif muri fit-tabella hawn taħt:

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm persuni bbenefikaw mill-hekk imsejħa in-work benefit tul is-sena 2017 u tul din is-sena, sal-aħħar ta' Ottubru 2018 u jista' jindika kemm kienu nisa u kemm irġiel?

MICHAEL FALZON: Ġentilment ninforma lill-Onor.

Interpellant illi l-informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar.

FGURA: TRASPORT TAL-ISKEJJEL – PICK UP U DROP OFF POINTS

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 7313 u ċjoè: Jista' l-Ministru jinforma u jispjega għaliex is-sezzjoni tat-trasport tal-iskejjel u l-istess Segretarjat tal-Ministeru mhux qed tappoġġja 12-il familja mill-Fgura sabiex uliedhom jiġu miġbura u mniżżla fuq tabella eżistenti ta' Pick up u Drop off point magħmula s-sena li għaddiet mill-Kunsill Lokali tal-Fgura fi Triq San Tumas, Fgura u qed iħallu lill-operatur iwaqqaf lit-tfal fejn hu konvenjenti għalih, bil-perikli li dan iġib għalihom?

EVARIST BARTOLO: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra fis-7 ta' Novembru 2018, Seduta 165.

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li fl-20 ta' Lulju 2018, il-Ministeru tiegħu ħareġ sejħa għall-kwotazzjonijiet fuq il-Gazzetta tal-Gvern biex jiġu ingaġġati Security Guards tal-kuntrattur biex jipprovdu back-up għal uffiċjali tal-MTA ġewwa Kemmuna?

KONRAD MIZZI (Ministru għat-Turiżmu): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li peress li fl-eqqel tas-sajf numru sostanzjali ta' nies iżuru l-gżira ta' Kemmuna, inħass il-bżonn li tinħareġ sejħa biex ikun hemm security guards fuq il-post sabiex jieħdu ħsieb li tinżamm il-bonordni u jassiguraw li l-post jinżamm nadif.

Fis-sejħa kien hemm indikat ċar li dawn is-security guards huma rikjesti li jaħdmu bejn is-sitta ta' filgħaxija u nofsillejl, u jistgħu jintalbu wkoll li jagħtu assistenza lill-Uffiċjali tal-Infurzar tal-MTA.

MINISTERU GĦAL GĦAWDEX – FILES JEW DOKUMENTI DISTRUTTI

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid, f'kull Direttorat u entità li taqa' fid-dekasteru tagħha, kemm kien hemm files jew dokumenti li ġew distrutti abbażi tal-Att dwar il-Protezzjoni u l-Privatezza tad-Data mis-sena 2013 sal-lum, maqsmuma sena b'sena?

X'tip ta' files jew dokumenti kienu u ta' liema uffiċċju jew taqsimiet kienu jappartjenu?

JUSTYNE CARUANA (Ministru għal Għawdex): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li r-risposta għal din il-mistoqsija parlamentari se tingħata f'xi seduta oħra.

GĦAWDEX - ROUNDABOUTS

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid fir-roundabouts ta' Għawdex, minn Ġunju 2017 sal-lum:

a. Kemm sar armar differenti tal-istess tip s'issa?

b. Għal liema okkażjonijiet saru?

c. Fejn qed jitwaħħlu?

Liema huma l-postijiet speċifiċi?

d. Kemm huma stmati li ġew jiswew?

e. Min awtorizza dawn il-ħlasijiet?

f. X'armar hu previst għall-kumplament tas-sena?

g. Wara li jiżżarmaw, x'qed isir minn dan l-armar u fejn qed jitpoġġa?

h. Kemm hemm ħaddiema jaħdmu fuq dan l-armar tar-roundabouts u x'inhu l-grad tagħhom?

Interpellant li l-informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar u tingħata f'xi seduta oħra.

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid kemm iddaħħlu u kemm hemm ħaddiema jaħdmu fil-Gozo Culture Unit, fi ħdan il-Ministeru għal Għawdex minn Marzu 2013 sal-lum?

Xi grad huma u x'titlu għandhom dawn il-ħaddiema?

Fil-każ ta' ħaddiema li daħlu ġodda, tista' l-Ministru tgħid meta ġew ippubblikati s-sejħiet għalihom?

Tista' tgħid ukoll mil-liema post qed jaqdu dmirijiethom dawn il-ħaddiema?

Interpellant li l-informazzjoni mitluba hija kif murija fit-tabella li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti

GĦAWDEX: DJAR GĦALL-ANZJANI - ĦIDMA

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid jekk il-Ministeru tagħha hux qed jaħdem ma' entitajiet jew kumpaniji privati bil-għan li jinstabu jew jinbnew djar għall-anzjani f'Għawdex?

Jekk fl-affermattiv f'liema lokalitajiet f'Għawdex qed isir dan?

Interpellant li skont il-manifest elettorali hemm mira ta' 500 sodda u għal dan il-għan għaddejjin diversi taħditiet kemm mad-Djoċesi t'Għawdex kif ukoll mas-settur privat.

GOZO CHANNEL – TISWIJIET FUQ VAPURI

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid kemm kienet l-ispiża f'tiswijiet fuq il-vapuri tal-Gozo Channel minn Marzu 2013 sal-lum, maqsuma sena b'sena?

F'kull każ tista' tgħid liema kien il-vapur li fuqu saret it-tiswija?

Fiex kienet tikkonsisti t-tiswija, lil min kienet ikkummissjonata t-tiswija u kemm kienet l-ispiża għal kull tiswija li saret?

Interpellant li l-informazzjoni mitluba hi ta' natura kummerċjalment sensittiva u għalhekk ma tistax tingħata.

L-ONOR.

CLYDE PULI staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm staff fl-Accreditation Unit fi ħdan id-DQSE?

Jista' jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra lista ta' min huma dawn il-membri u x'esperjenza għandhom fil-qasam edukattiv?

Kemm għallmu snin fi skejjel full-time jew part-time?

EVARIST BARTOLO: Ninsab infurmat li fl-Accreditation Unit hemm 11-il membru kif ġej:

Assistenti Diretturi - 2

Uffiċjali Edukattivi - 3

Uffiċjali fil-grad rispettiv - 4

Bl-eċċezzjoni tal-iskrivana li qabel kienet taqdi dmirha fi skola, u ta' wieħed mill-uffiċjali fil-grad rispettiv, l-esperjenza tvarja minn tmexxija fil-qasam edukattiv, liċenzjar ta' istituzzjonijiet edukattivi, akkreditar ta' programmi edukattivi u tagħlim formali u non-formali.

L-uffiċjali kkonċernati għandhom snin varji ta' esperjenza fit-tagħlim.

DQSE: ACCREDITATION UNIT – APPLIKAZZJONIJIET PENDENTI

L-ONOR.

CLYDE PULI staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm applikazzjonijiet pendenti quddiem l-Accreditation Unit fi ħdan id-DQSE?

Minn dawn, kemm minnhom huma ta' edukaturi li ġejjin mis-settur tal-Istat, tal-Knisja u Indipendenti?

EVARIST BARTOLO: Ninsab infurmat li l-applikazzjonijiet pendenti jammontaw għal 256.

Rigward it-tieni parti tal-mistoqsija, l-applikazzjoni tal-individwu ma tkunx marbuta ma' settur partikolari.

ILMENTI FUQ GĦALLIEMA - PROĊEDURA

L-ONOR.

CLYDE PULI staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi l-proċedura meta fil-Ministeru jidħol ilment fuq għalliem?

Interpellant li meta jidħol ilment fuq għalliem, il-Customer Care tal-MEDE jgħaddih lid-Direttur Ġenerali tas-Servizzi Edukattivi u jiġi kkupjat lill-Prinċipal tal-Kulleġġ kif ukoll il-Kap tal-Iskola konċernat fejn jgħallem dan l-għalliem.

Imbagħad, il-Prinċipal tal-Kulleġġ jitkellem mal-Kap tal-iskola u jiddiskutu l-każ partikulari fejn tinġabar l-evidenza u l-interventi li setgħu saru sadanittant.

Wara dan, il-Kap tal-iskola jitkellem mal-għalliem fil-preżenza ta' Assistent Kap jew Kap tad-Dipartiment tas-Suġġett fejn flimkien jifhmu s-sitwazzjoni u jippjanaw kif se tingħata l-assistenza u wkoll kif l-għalliem se jirrimedja t-tagħlim tiegħu.

Il-Kap tad-Dipartiment u/jew l-Uffiċjal Edukattiv tas-Suġġett jew l-Area jkomplu jsegwu lill-għalliem flimkien mal-Kap u s-Senior Management Team tal-iskola.

INGAĠĠ TA' SUPPLY TEACHERS

L-ONOR.

CLYDE PULI staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew ingaġġati supply teachers f'kull settur u f'liema suġġetti mill-bidu ta' din is-sena skolastika?

EVARIST BARTOLO: Ninsab infurmat li l-għadd ta' Supply Teachers impjegati mill-bidu ta' din is-sena skolastika huwa ta' 216 kif muri fit-tabella t'hawn taħt maqsuma skont is-suġġett:

ADOZZJONIJIET - FAMILJI

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid ma' liema pajjiżi Malta għandha ftehim sabiex isiru adozzjonijiet minn persuni Maltin?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li bħalissa Malta għandha ftehim mas-Slovakkja, l-Albanija, il-Vjetnam u l-Kambodja.

Barra minn hekk, ġenituri prospettivi jistgħu jaddottaw ukoll mill-Indja, il-Portugall, il-Bulgarija, il-Latvja, il-Polonja, iċ-Ċili, il-Kolombja u l-Moldova, minkejja li ma għandniex ftehim ma' dawn il-pajjiżi.

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid jekk hux ippjanat li jsir bdil jew installazzjonijiet ġodda ta' bus shelters ġewwa l-lokalità ta' Ħal Tarxien?

IAN BORG (Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fil-preżent Transport Malta qiegħda tinstalla numru ta' bus shelters ġodda f'diversi lokalitajiet madwar Malta.

Infurmat li sal-aħħar tas-sena jkunu twaħħlu madwar 30 bus shelter ġodda.

Infurmat ukoll li Transport Malta qiegħda fil-proċess li tagħti importanza fl-ippjanar tal-installazzjonijiet tal-bus shelters il-ġodda għas-sena d-dieħla kemm f'Malta u kif ukoll f'Għawdex.

SANTA LUĊIJA – BUS SHELTERS

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid jekk hux ippjanat li jsir bdil jew installazzjonijiet ġodda ta' bus shelters ġewwa l-lokalità ta' Santa Luċija?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li għandu jirreferi għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari 7891 tal-istess seduta.

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid jekk hux ippjanat li jsir bdil jew installazzjonijiet ġodda ta' bus shelters ġewwa l-lokalità tal-Gudja?

RAĦAL IL-ĠDID – BUS SHELTERS

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid jekk hux ippjanat li jsir bdil jew installazzjonijiet ġodda ta' bus shelters ġewwa l-lokalità ta' Raħal il-Ġdid?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li għandu jirreferi għat-twegiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari 7891 tal-istess seduta.

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm studenti jattendu l-Iskola Primarja tal-Fgura, maqsuma skont il-livell li jinsabu fih?

EVARIST BARTOLO: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li n-numru ta' studenti li jattendu l-Iskejjel Primarji tal-Fgura (Fgura A u Fgura B), maqsuma skont il-livell li jinsabu fih, huwa kif jidher fit-tabella t'hawn taħt:

IL-MOSTA: TRIQ IL-KUNGRESS EWKARISTIKU - TARMAK

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid meta hu ppjanat li jsir ix-xogħol ta' għoti mill-ġdid ta' wiċċ ta' tarmak fi Triq il-Kungress Ewkaristiku fil-Mosta?

Peress li f'din it-triq hemm problema kbira li kull meta tagħmel ix-xita, l-ilma jlaħħaq mal-bankina, jista' jieħu ħsieb u jara li jsir xogħol ta' bini ta' culverts ġodda f'partijiet mill-istess triq fejn fil-preżent m'hemmx water culverts biex ikunu jistgħu jlaħħqu mal-ilma tax-xita?

IAN BORG: Il-proġetti u l-ħidmiet tal-aġenzija ġdida Infrastructure Malta, bħala parti mill-investiment bla preċedent tal-Gvern sabiex intejbu l-kwalità, l-effiċjenza u s-sigurtà tal-infrastruttura tat-toroq f'pajjiżna, qed jiġu ppjanati b'mod gradwali sabiex nilħqu din il-mira mill-aktar fis.

Fil-fatt fil-ġimgħat li għaddew din l-aġenzija li twaqqfet fis-sajf diġà ħabbret l-ewwel 120 mil-lista tat-toroq li se tkun qed tibni mill-ġdid is-sena d-dieħla.

Sejħiet oħra għax-xogħol meħtieġ għall-bini ta' aktar toroq madwar il-pajjiż se jitħabbru fiż-żmien li ġej.

L-aġenzija se tieħu ħsieb li wara li jkunu saru l-konsultazzjonijiet meħtieġa, tgħarraf id-dati ta' meta jkunu se jibdew xogħlijiet f'toroq speċifiċi lill-pubbliku u lil dawk ikkonċernati, direttament.

INĊIDENT TA' "PAQPAQLI GĦALL-ISTRINA" – ĦLAS LILL-VITTMI

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għall-Finanzi: B'referenza għall-kumpens li tħallas lill-vittmi tal-inċident "Paqpaqli għall-Istrina", jista' l-Ministru jgħid kemm kienet is-somma globali li tħallset mingħajr ma jgħid lil min tħallset?

Billi dawn huma flus il-poplu, jaħsibx li l-poplu għandu dritt ikun jaf kemm kienet is-somma mħallsa?

Jista' jgħid jekk jaqbilx li l-poplu għandu kull dritt ikun infurmat kemm hi s-somma globali li tħallset mit-taxxi tal-poplu stess?

EDWARD SCICLUNA (Ministru għall-Finanzi): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li filwaqt li l-Gvern għadda lill-Community Chest Fund l-ammont ta' €3.6 miljun sabiex jingħata l-kumpens miftiehem mal-vittmi tal-inċident, għaddejjin negozjati sabiex tiġi rkuprata parti mis-somma mħallsa mill-kumpannija tal-assikurazzjoni u għalhekk is-somma finali għadha mhix magħrufa.

BICAL - ĦLASIJIET

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għall-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid jekk persuni li kellhom flushom il-BICAL hux se jitħallsu l-kumplament ta' flushom kif kienu ġew imwiegħda?

Jekk iva, meta?

EDWARD SCICLUNA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li qabel ma jiġu riżolti d-diversi kawżi li hemm miftuħa quddiem il-Qrati, ma jista' jsir l-ebda ħlas lil dawk li kellhom flushom investiti fil-BICAL.

INFRASTRUTTURA MALTA – STIMI TA' XOGĦLIJIET

L-ONOR.

TONI BEZZINA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid min ipprepara l-istimi għax-xogħlijiet ta' toroq li se jsiru minn Infrastruttura Malta, jekk hux mill-impjegati ta' Infrastruttura Malta, mill-impjegati ta' xi Dipartiment tal-Gvern jew jekk tqabbdux konsulenti privati?

Jekk saru minn konsulenti privati, jista' jgħid jekk inħarġitx xi sejħa għall-offerti jew ingħataw direct order, u kemm tħallsu dawn il-konsulenti privati biex għamlu dawn l-istimi?

Min huma dawn il-konsulenti privati?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li t-tagħrif għadu qed jinġabar.

L-ONOR.

TONI BEZZINA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid minn min hu ffurmat il-bord ta' Infrastruttura Malta u f'liema kariga?

Kemm qed jitħallas kull membru ta' dan il-bord?

X'perkaċċi għandu kull membru tal-bord?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

AĠENZIJA INFRASTRUTTURA MALTA - MEMBRI

L-ONOR.

TONI BEZZINA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Peress li skont l-Att li waqqaf l-Aġenzija Infrastruttura Malta, kull membru magħżul mill-Ministru stess kellha tkun persuna li hi kkwalifikata minħabba l-esperjenza li għandha u l-kapaċitajiet li wriet fi kwistjonijiet relatati mal-funzjoni tal-Aġenzija Infrastruttura Malta, u ċjoè mal-bini ta' toroq, għaldaqstant jista' l-Ministru jgħid kull membru li hemm fil-bord ta' din l-Aġenzija:

a. Xi kwalifiki akkademiċi għandu fix-xjenza tal-bini ta' toroq?

Kemm ilu/ilha li ottjena/ottjeniet dawn il-kwalifiki?

b. Għandux/għandhiex xi forma ta' Masters Degree fir-road engineering?

Kemm ilu/ilha li ottjena/ottjeniet dan il-Masters Degree u minn liema Università ġie maħruġ?

c. X'esperjenza prattika fuq bini ta' toroq għandu/għandha u għal kemm-il sena?

d. Minn fejn ġab/ġabet din l-esperjenza, minn xogħol mal-Gvern/Awtorità tal-Gvern jew mill-privat?

Xi proġetti ta' toroq għamel/għamlet u x'tip ta' proġetti huma: proġetti maġġuri, xogħlijiet ta' toroq arterjali jew distributorji, xogħlijiet ta' toroq residenzjali jew xogħlijiet ta' toroq residenzjali?

IAN BORG: Filwaqt li l-Gvern jilqa' l-interess li l-Oppożizzjoni qed turi f'Infrastructure Malta ftit xhur biss wara li vvotat kontra t-twaqqif tagħha f'din il-Kamra, hija ħasra li jidher li l-istess Oppożizzjoni għadha ma fehmet xejn dwar l-għan ta' din l-entità.

Infrastructure Malta mhijiex xi kumitat tekniku jew kuntrattur tat-toroq.

Din l-aġenzija għandha quddiemha missjoni importanti, li twettaq l-impenn tal-Gvern li permezz ta' investiment bla preċedent pajjiżna jagħmel qabża kbira 'l fuq fil-kwalità tal-infrastruttura ta' pajjiżna, infrastruttura li tolqot direttament u b'mod kontinwu s-setturi kollha tas-soċjetà u tal-ekonomija.

L-iżvilupp tal-infrastruttura m'għandux jitqies biss mil-lenti tal-ħiliet tekniċi meħtieġa biex tibni triq.

L-infrastruttura ta' pajjiż hija sistema ħajja li teħtieġ is-sehem ta' ħafna oqsma differenti.

Il-Bord ta' Infrastructure Malta jinkludi taħlita ta' rappreżentanti ta' oqsma soċjali, kummerċjali u tekniċi li lkoll huma marbuta mal-infrastruttura tat-trasport f'pajjiżna.

Dawn jinkludu l-kunsilli lokali, in-negozju, l-inġinerija, l-arkitettura u oħrajn.

L-ONOR.

TONI BEZZINA staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid kemm żdiedu r-rotot tal-Air Malta lejn l-Ingilterra, l-Italja, Franza u l-Ġermanja, pajjiż b'pajjiż u sena b'sena, fis-snin 2016, 2017 u 2018 sakemm tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari?

Jista' jikkonferma wkoll jekk sarx studju dwar il-vijabilità ta' dawn ir-rotot qabel tnedew mill-Air Malta?

Jista' jgħid jekk hux qed isir profitt mill-Air Malta fuq kull rotta li tnediet?

KONRAD MIZZI (Ministru għat-Turiżmu): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li dan huwa t-tibdil fil-frekwenza tar-rotot għad-destinazzjonijiet imsemmija:

L-Air Malta tagħmel l-istudji dwar il-vijabbiltà qabel tniedi kwalukwe rotta.

AIR MALTA: ROTOT – PERSENTAĠĠ TA' PROFITT

L-ONOR.

TONI BEZZINA staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid jekk fuq ir-rotot lejn l-Ingilterra, l-Italja, Franza u l-Ġermanja, il-persentaġġ ta' profitt li kienet tuża bħala prassi l-Air Malta fl-2016 inżammx mil-linja tal-ajru Air Malta tul l-2017 u l-2018 sakemm tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari?

KONRAD MIZZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba hija kummerċjalment sensittiva u għalhekk ma tistax tingħata.

L-ONOR.

TONI BEZZINA staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid kemm żdiedu l-impjegati fl-Air Malta fuq bażi part-time fis-snin 2013, 2014, 2015, 2016, 2017 u 2018 sakemm tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari u f'liema dipartiment tal-Air Malta?

Kemm żdiedet l-ispiża għall-Air Malta, sena b'sena, biex ġew ingaġġati dawn l-impjegati fuq bażi part-time?

KONRAD MIZZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni għadha qed tinġabar.

INĊIDENT "PAQPAQLI GĦALL-ISTRINA" – SETTLEMENT

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Finanzi: Jista' l-Ministru jagħti rendikont tas-settlement li tħallas u/jew qed jiġi propost li jitħallas lill-vittmi tal-inċident "Paqpaqli għall-Istrina" inkluż kemm minn dan is-settlement qed jitħallas mill-assiguratur taħt il-polza tal-assigurazzjoni f'isem il-Malta Community Chest Fund Foundation (MCCFF) u kemm qed jitħallas mill-gvern?

EDWARD SCICLUNA: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferi għat-tweġiba mogħtija fil-mistoqsija parlamentari 7909.

PAQPALI GĦALL-ISTRINA – POLZA TAL-ASSIGURAZZJONI

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Finanzi: Jista' l-Ministru jikkonferma jekk il-polza tal-assigurazzjoni għall-avveniment "Paqpaqli għall-Istrina" kenitx f'isem il-MCCFF jew f'isem entità governattiva?

Jekk il-polza ħarġet f'isem Ministeru, aġenzija jew entità oħra governattiva, jista' jagħti d-dettalji ta' min kien l-assiguratur u l-premium li kien imħallas?

EDWARD SCICLUNA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-Ministeru għall-Finanzi ma kienx involut la fl-organizzazzjoni tal-avveniment u lanqas fix-xiri tal-polza.

APPLIKAZZJONI GĦAL XOGĦLIJIET

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Nirreferi għall-applikazzjoni 6031/18 li tirreferi 'Application processing is currently suspended at the perit's request' u minkejja hekk ix-xogħol għaddej xorta waħda.

Jista' l-Ministru jgħid jekk dawn ix-xogħlijiet humiex regolari jew hux qed isiru biex jakkomodaw lill-applikant li talab għal change of use?

Jista' jgħid jekk Transport Malta kkonfermatx li qed twettaq dan ix-xogħol?

Jista' jgħid jekk għandhomx PA permit?

IAN BORG: Ninsab Infurmat li l-Awtorità tal-Ippjanar tikkonferma li x-xogħlijiet fuq it-triq ma jirrikjedux permess mingħand l-Awtorità tal-Ippjanar peress li dawn huma eżentati skont Klassi 3 tal-Ordni dwar in-Notifikazzjoni dwar Żvilupp (L.S. 552.08).

Nixtieq inżid li m'hemm l-ebda xogħlijiet għaddejjin fuq dan il-PA6031/18.

Ninforma wkoll lill-Onor.

Interpellant li huwa minnu li Transport Malta ħarġet permess RWP1-1528/18 għal xogħol fi Triq bla isem fi Triq Mikielanġ Borg, San Ġiljan.

Dan il-permess ikopri xogħol fit-triq, u l-applikazzjoni min-naħa tal-kuntrattur kienet għal:

Għaldaqstant, il-permess ta' Transport Malta ma jkoprix ix-xogħol li huwa msemmi f'applikazzjoni PA6031/18 li qed jitlob "To construct reservoir and pump room".

Ix-xogħol li qed isir f'dan is-sit mhux qed isir minn Transport Malta.

TNIĠĠIS FL-ARJA KAWŻAT MINN FABBRIKI

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: B'referenza għat-tniġġis fl-arja minħabba duħħan iswed li qed isir minn ċmieni ta' ċerti fabbriki li d-dettalji tagħhom qed jingħataw separatament u li l-makkinarju tagħhom jaħdem bil-lejl, jista' l-Ministru jgħid x'passi qed jittieħdu dwar ċmieni ta' din ix-xorta?

JOSÈ HERRERA (Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li għalkemm m'hemmx obbligu bil-liġi, il-fabbrika inkwistjoni ssottomettiet applikazzjoni għall-permess ambjentali lill-ERA.

Irid jiġi ssollevat ukoll li minn jeddu, l-operatur iwettaq moniteraġġ tal-emissjonijiet tal-arja regolarment.

Fl-aħħar spezzjoni li saret mill-Awtorità flimkien mad-Dipartiment tas-Saħħa Ambjentali ftit xhur ilu ġie ikkonfermat li d-daħna bajda li kienet ħierga miċ-ċmieni kienet fil-fatt fwar.

Hemm miżuri diġà installati sabiex jiffiltraw l-arja u l-Awtorità tinsab informata li miżuri oħra mistennija jiġu installati sal-aħħar tal-2018.

Jekk l-Interpellant ikollu xi informazzjoni dwar emissjonijiet li jikkawżaw tħassib, l-aħjar li jirraporta minnufih lill-Awtorità fuq in-numru 22923500.

UŻU TAL-E10

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Enerġija u Immaniġġjar tal-Ilma: Jista' l-Ministru jgħid jekk l-użu tal-E10 jistax inaqqas l-emissjonijiet sa 10% minbarra li jnaqqas il-prezz tal-fuel?

Jista' jispjega x'sar minnha s-Sitt Skeda tal-Avviż Legali 68 tal-2011 dwar il-kontenut minimu ta' biofuel bħala perċentwali tal-petroleum?

Jista' jgħid jekk din is-sena wasalniex biex ikollna 8.5% ta' biofuel fil-petrol, skont l-Iskeda?

Jista' jgħid x'qed jistenna l-gvern biex iħalli l-importazzjoni u l-użu tal-ethanol imħallat mal-petrol (10%) magħruf bħala E10?

JOE MIZZI: Ninsab infurmat li s-Sitt Skeda tal-Avviż Legali 68 tal-2011 qiegħda tiġi osservata minn kull importatur li jpoġġi fis-suq Malti tal-karburanti għall-użu fit-trasport.

Il-perċentwali ta' biofuel huwa kkalkulat fuq it-total tal-karburanti kollha użati fit-trasport, kemm petrol kif ukoll diesel.

Il-perċentwali ta' 7.5% għas-sena 2017 intlaħaq u l-ammont neċessarju ta' biofuel ġie kollu mħallat mad-diesel.

L-ammont għas-sena 2018 jiġi kkalkulat meta tagħlaq is-sena.

Is-suq tal-biofuels huwa liberalizzat u ma teżisti l-ebda restrizzjoni għar-rigward tal-importazzjoni tiegħu, salv it-tħaris tal-istandards tekniċi obbligatorji u rilevanti.

SKOLA TAL-ARTI – LIFT

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx ħsieb li jiġi installat lift fl-Iskola tal-Arti?

OWEN BONNICI: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferi il-mistoqsija tiegħu lill-Ministru kkonċernat.

KUMPANIJI LI MA JĦADDMUX PERSUNI B'DIŻABILITÀ – FLUS MIĠBURA

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: B'referenza għar-risposta tal-mistoqsija parlamentari 7838, jista' l-Ministru jgħid kemm kien l-ammont ta' flus li s'issa nġabru minn dawk il-kumpaniji li mhumiex jonoraw il-kwota ta' 2%?

Liema huma dawn il-kumpaniji?

EVARIST BARTOLO: Ninsab infurmat li skont l-informazzjoni li għandha l-Jobsplus s'issa nġabar l-ammont ta' €2,492,800 li jinkludi kontribuzzjonijiet tal-2015, 2016 u 2017.

Minħabba li data fuq kumpaniji hija ta' natura sensittiva, l-ismijiet mhumiex se jingħataw.

Mill-kumpaniji li ma kenux konformi mal-liġi tal-kwota ta' 2%, il-maġġoranza tagħhom ġejjin mill-industrija G (Wholesale & Retail Trade; Repair of Motor Vehicles and Motorcycles).

DJAR RESIDENZJALI GĦALL-PERSUNI B'DIŻABILITÀ

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: B'referenza għar-risposta tal-mistoqsija parlamentari 7878, jista' l-Ministru jgħid jekk djar residenzjali oħra (bħal id-Dar tal-Providenza u Dar il-Wens) għandhomx leader u staff professjonali li jgħinu lir-residenti jamministraw il-flus tagħhom (40%) wara li jitnaqqsu l-ammont tal-flus dovuti lill-Għaqdiet mhux Governattivi li qed jagħtu dan is-servizz?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-Aġenzija Sapport ma tidħolx fl-amministrazzjoni tal-flus (40%) tal-persuni b'diżabilità li jgħixu f'residenzi mmexxija minn għaqdiet mhux governattivi.

PERSUNI B'DIŻABILITÀ – EŻENZJONI MILL-ĦLAS TA' LIĊENZJA TAT-TRIQ

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid jekk persuni b'diżabilità, jew min jieħu ħsiebhom, jiġux eżentati mill-ħlas tal-liċenzja tat-triq?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-Aġenzija Sapport tmexxi skema fejn persuna b'diżabilità u/jew familjari tagħha jistgħu japplikaw għal eżenzjoni sħiħa jew parzjali fuq il-ħlas tal-liċenzja tat-triq.

Dan jiddependi minn numru ta' kundizzjonijiet li l-applikant irid jissodisfa sabiex ikun eliġibbli għal dan is-sussidju/din l-eżenzjoni.

NEGOZJI LI GĦALQU – ĦADDIEMA LI SPIĊĊAW BLA IMPJIEG

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm persuni li l-impjieg tagħhom twaqqaf għaliex in-negozju li kienu jaħdmu miegħu għalaq f'dawn l-aħħar tliet snin u sad-data li fiha tiġi mwieġba din il-mistoqsija?

EVARIST BARTOLO: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li skont l-informazzjoni li għandha Jobsplus, in-numru ta' persuni li l-impjieg tagħhom twaqqaf f'dawn l-aħħar tliet snin għax ir-raġuni tal-formola ta' tmiem tal-impjieg tagħhom kienet tgħid li s-sid għalaq jew il-kumpanija għalqet, huwa kif muri fit-tabella hawn taħt:

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid x'azzjoni ttieħdet kontra dawk l-1,963 ħaddiem barrani li kienu qed jaħdmu bla permess matul l-ewwel disa' xhur ta' din is-sena?

X'azzjoni ttieħdet ukoll fil-konfront ta' dawk is-sidien li kienu qed iħaddmuhom bla permess?

EVARIST BARTOLO: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-liġi relattiva li tirregola l-ħidma tal-ispettorat ta' Jobsplus titfa' r-responsabbiltà tal-impjieg fuq min iħaddem u mhux fuq il-ħaddiem.

L-informazzjoni kollha relatata ma' infrazzjoni tinsab f'Att Numru XXXIX tal-2018, Employment and Training Services Act.

ĊEKKIJIET TAS-SIGURTÀ SOĊJALI - KAŻ TA' PERSUNA

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jara l-każ tas-sinjura li d-dettalji dwarha qed jingħataw separatament, liema każ marbut mas-sigurtà soċjali fejn qiegħda tallega li s-Sigurtà Soċjali bagħtulha żewġ ċekkijiet iżda hi qatt ma rċeviet xejn?

Jista' jara li ssir investigazzjoni dwar min sarraf dawn iċ-ċekkijiet?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li r-records tad-Dipartiment juru li l-persuna msemmija ilha mis-sena 2005 tirċievi l-pagamenti dovuti lilha mid-Dipartiment tas-Sigurtà Soċjali dirett fil-kont bankarju tagħha.

Għaldaqstant ma jistax ikun illi ntbagħtu żewġ ċekkijiet li ssarrfu minn terzi persuni.