DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

It-Tnejn, 25 ta' Marzu 2019

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

It-Tnejn, 25 ta' Marzu 2019

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fis-Sala tal-Parlament,

It-Tnejn, 25 ta' Marzu 2019

Il-Minuti tas-Seduta Nru 209, li saret fl-20 ta' Marzu 2019, ġew ikkonfermati.

KUNSENS GĦAL ATTI

L-ISPEAKER (Onor. Anġlu Farrugia): Ninforma lill-Kamra li l-President ta' Malta għoġobha tagħti l-kunsens tagħha għal:

Att Nru VII tal-2019 – Att tal-2019 li Jimplimenta Miżuri tal-Estimi.

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI

REGOLATUR TAL-PROGRAMM TAL-INVESTITUR INDIVIDWALI – ILMENTI

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid, sena b'sena mis-sena 2017 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari, kemm-il ilment ġie investigat mir-Regolatur tal-Programm tal-Investitur Individwali?

Jista' jgħid dwar xiex kienu dawn l-ilmenti u x'kien l-eżitu ta' kull waħda mill-investigazzjonijiet imwettqa mir-Regolatur?

JULIA FARRUGIA PORTELLI (Segretarju Parlamentari għar-Riformi, Ċittadinanza u Simplifikazzjoni tal-Proċessi Amministrattivi) (f'isem il-Prim Ministru): Ninsab informata li minn meta tnieda l-Progamm ta' Investitur Individwali, in-numru ta' ittri ta' lment li rċieva r-Regolatur sena b'sena kien hekk:

mill-1 ta' Jannar sal-20 ta' Frar 2019: 1.

Kollha kienu jittrattaw rifjut tat-talba għaċ-ċittadinanza taħt dan il-Programm għar-raġuni li l-applikant ma kienx konformi ma' xi waħda jew aktar mill-ħtiġijiet tar-regolamenti.

Ir-Regolatur fl-ebda każ minnhom ma ħass illi kien hemm raġuni valida għalfejn għandu jintervjeni favur l-applikant u informa b'dan lil kull min kien bagħatlu dawn l-ittri tal-ilment.

L-ISPEAKER: L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Sur President, fil-midja segwejna li bdiet riforma fir-rigward tat-traffikar tal-persuni u fost l-ewwel miżuri li ssemmew, anke f'dan il-Parlament, kien hemm it-taħriġ lill-ħaddiema ta' Identity Malta biex jitgħallmu jidentifikaw u jirrapportaw dawn it-tip ta' każijiet.

Tista' s-Segretarju Parlamentari tinforma lil din il-Kamra x'tip ta' taħriġ ingħata u x'inhuma l-passi li jmiss sabiex inkomplu niġġieldu din il-problema kbira ta' traffikar tal-persuni li teżisti mhux biss f'Malta imma mad-dinja kollha?

L-ISPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari Julia Farrugia Portelli.

JULIA FARRUGIA PORTELLI: Sur President, din hija mistoqsija tajba ħafna.

F'dawn l-aħħar xhur komplejna nibnu fuq dak li bdejna aktar kmieni s-sena ta' qabel.

Fil-bidu l-bażi kienet li l-ewwel taħriġ jingħata lill-ħaddiema ta' Identity Malta peress li jmissu ma' eluf ta' applikazzjonijiet ta' persuni però issa wessajna ċ-ċirku għal stakeholders li nemmnu li b'xi mod jew ieħor hu importanti li jkollhom dan it-tip ta' taħriġ.

Pereżempju l-ġimgħa li għaddiet kellna kors għall-avukati kollha tal-għajnuna legali għax nemmnu li huwa kruċjali li dawn il-ħaddiema jkollhom it-taħriġ neċessarju ladarba qed ikunu huma l-ewwel li jmissu mal-vittmi.

Tajjeb ngħid li b'kollaborazzjoni tajba mal-Ministru Owen Bonnici għamilnieha mandatorja li l-avukati kollha li joffru din l-għajnuna legali jkollhom dan it-taħriġ.

Għamilna wkoll Memorandum of Understanding mal-Kummissjoni Għolja Ingliża li permezz tiegħu skatta mekkaniżmu li, fost affarijiet oħra, jistabbilixxi li għandu jkun hemm taħriġ u skambji bejn iż-żewġ pajjiżi f'dan il-qasam.

Grazzi għal dan il-ftehim f'pajjiżna kienet ġiet l-esperta Ingliża Lysbeth Ford mill-Gangmasters and Labour Abuse Authority.

Hija taħdem f'dan is-settur u għaldaqstant meta ġiet f'pajjiżna kellha kuntatt u tat taħriġ lil numru ta' stakeholders bħal Jobs+, il-Korp tal-Pulizija u Identity Malta.

Wessajna wkoll il-laqgħat li kellna ma' stakeholders differenti li jimpjegaw ħaddiema direttament magħhom.

Ovvjament it-taħriġ kien jikkonċerna firxa wiesgħa ta' ħiliet; minn dawk bażiċi, bħal kif persuna tista' tidentifika individwi li potenzjalment jistgħu jkunu vittmi, sa protokolli li wieħed jista' jagħmel f'industriji differenti.

L-ISPEAKER: L-Onor.

KAROL AQUILINA: Tista' s-Segretarju Parlamentari tgħid jekk il-Gvern huwiex lest li jikkonsidra li jibda jippubblika l-ismijiet tal-persuni li japplikaw għaċ-ċittadinanza Maltija?

B'hekk, ikun hemm skrutinju pubbliku qabel ma eventwalment dawn il-persuni jiġu skrutinizzati minn Identity Malta.

L-ISPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

JULIA FARRUGIA PORTELLI: Nirringrazzja lill-Onor.

Interpellant ta' din il-mistoqsija.

Nibda billi nfakkar li pajjiżna għandu fost l-aqwa mekkaniżmi fejn tidħol id-due diligence għaliex għandu a four tier due diligence.

Hemm pajjiżi li mhux se ngħid li ma jagħmlux il-bażiku, imma żgur li ma jidħlux fid-dettall u ma jonqfux dawk il-flus kollha biex jagħmlu due diligence mifrux fuq livell internazzjonali.

Infakkar ukoll li fix-xhur li għaddew saret konsultazzjoni wiesgħa u wieħed jistenna li fil-ġimgħat li ġejjin il-feedback kollu li jingħata jkun ippubblikat għad-dominju pubbliku.

L-ISPEAKER: L-Onor.

ALEX MUSCAT: Sur President, f'dawn l-aħħar ġranet u ġimgħat is-Segretarju Parlamentari u l-Prim Ministru tkellmu fuq miżuri pożittivi biex ikollna aktar nisa fil-Parlament.

Naf li fil-passat kien hemm min tkellem ukoll fuq kwoti.

Tista' allura s-Segretarju Parlamentari tispjega lil din il-Kamra d-differenza li hemm bejn kwoti u miżuri pożittivi?

L-ISPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

JULIA FARRUGIA PORTELLI: Bħala mara l-kelma "kwoti" ddejjaqni, forsi minħabba l-konnotazzjoni tradizzjonali li għandna marbuta magħha.

Din in-naħa tal-Kamra tista' titkellem fuq din il-kelma mill-esperjenza għax kien hemm mekkaniżmi fi ħdan l-istrutturi tal-Partit li permezz tagħhom mara anke neħħiet raġel li ġab aktar voti minnha.

Naħseb li l-kelma "kwoti" fiha ċertu element ta' qrusa u antipatija.

Il-kumitat tekniku li fix-xhur li għaddew kien qed jaħdem fuq din ir-riforma kien jgħarbel mekkaniżmi li hemm barra minn Malta u kien qed jipprova jara x'kienu r-raġunijiet li xekklu lil pajjiżna b'mod li n-numru ta' nisa li għandna fil-Parlament hu ta' għaxra biss.

Il-pakkett ta' ideat li se jkun qed jitressaq għall-konsultazzjoni pubblika ftit taż-żmien ieħor se jkun qiegħed jiffoka fuq miżuri pożittivi u mhux fuq l-element tradizzjonali li normalment wieħed jassoċja mal-kelma "kwota".

Fi ftit żmien ieħor se nkunu qegħdin niltaqgħu mal-istakeholders kollha, inkluż l-Oppożizzjoni, u ngħarblu punt punt il-pakkett ta' miżuri pożittivi li se jiġi propost.

L-ISPEAKER: L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Sur President, fuq il-midja segwejna li Identity Malta bdiet toffri servizz biex in-notifika tat-twelid tkun tista' ssir fl-Isptar Mater Dei.

Għaldaqstant persuna li jkun għadha kif kellha tarbija ma tridx toqgħod tieħu ġurnata leave, tmur il-Belt u tara fejn se tipparjka biex tmur Evans Building ħalli tagħmel in-notifika, iżda tista' tagħmilha meta tkun ħierġa mill-Isptar stess.

Tista' s-Segretarju Parlamentari tinforma lill-Kamra kif sejjer dan is-servizz?

Il-Gvern qed jara li jkun hemm aktar minn dawn id-deċiżjonijiet tajbin li qed inaqqsu l-burokrazija li kellna għal ħafna snin?

L-ISPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

JULIA FARRUGIA PORTELLI: Sur President, ma kontx ippreparata għal din il-mistoqsija u allura m'għandix statistika f'idi.

Madanakollu l-aħħar li tkellimt internament jidhirli li l-figura kienet tqarrab it-80%.

Jiġifieri 80% tal-ġenituri tat-trabi li jkunu mwielda fl-Isptar Mater Dei, minflok ma joqogħdu jmorru Identity Malta l-Belt Valletta biex jirreġistraw it-tarbija tagħhom, xi ħadd minnhom jinżel fil-pjan ta' isfel fl-Isptar Mater Dei u jirreġistraha hemmhekk.

It-tifla tiegħi twieldet sitt snin ilu u għadni niftakar l-ereżijiet li kont nisma' mill-ġenituri għaliex fiċ-ċirkostanzi li jkunu għaddejjin minnhom iridu joqogħdu jduru u jagħqdu biex forsi jsibu parkeġġ fil-periferija tal-Belt Valletta, żona li diġà għandha l-isfidi tagħha ta' nuqqas ta' parkeġġ.

Nemmen li dan mhuwiex biżżejjed; irridu nersqu lejn mekkaniżmu fejn iż-żewġ ġenituri jkunu jistgħu jirreġistraw it-tarbija tagħhom online permezz tal-e-ID ħalli nkomplu nissimplifikaw u niffrankaw it-traffiku mit-toroq Maltin u Għawdxin.

Dan jista' jsir billi nersqu lejn servizzi li huma user-friendly u li wieħed ikun jista' jużahom mill-kumdità ta' daru.

L-ISPEAKER: L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Sur President, rajna li se jkun hemm tibdil fil-passaporti.

Tista' s-Segretarju Parlamentari tinforma lil din il-Kamra x'se jkun ifisser dan it-tibdil u jekk min għandu passaport li għadu ma skadiex għandux l-obbligu li jmur l-Uffiċċju tal-Passaporti biex jibdlu, minkejja li għadu ma skadiex?

L-ISPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

JULIA FARRUGIA PORTELLI: Ħalli nibda mill-aħħar parti biex inserraħ ras min qed isegwina.

Min għadu kif għamel il-passaport din il-ġimgħa m'għandux għalfejn jieħu qatgħa u jaħseb li aktar tard din is-sena se jkollu jbiddel il-passaport u jerġa' jonfoq il-flus.

Li qed ikun propost hu li meta wieħed jiskadilu l-passaport attwali tiegħu, huwa jkun jista' jingħata dan il-passaport differenti li fih se jkollu aktar sigurtà.

Irrid ngħid li l-passaport li għandna bħalissa diġà huwa meqjus fost l-aktar passaporti li għandhom livell ta' sigurtà fid-dinja.

Li qed ikun propost issa hu li tintuża karta aktar sensittiva li jkollha embedded fiha elementi ta' sigurtà li diffiċli li wieħed jiffalsifikahom.

F'dan is-settur irridu nkunu dejjem pass 'il quddiem minn min ikollu intenzjonijiet qarrieqa.

Pereżempju l-paġni ta' ġewwa se jkollhom disinn differenti li jippromwovi parti mill-kultura u l-identità ta' pajjiżna.

Din mhijiex sempliċiment estestika għax qabel ma jibda l-proċess ta' produzzjoni fid-De La Rue f'pajjiżna morna u rajnieha taħdem barra minn Malta u għalkemm mad-daqqa t'għajn ma tarax li dik ix-xena fiha ċertu livell ta' sigurtà, meta din tiġi analizzata taħt apparat apposta joħorġu minnha ċerti marki ta' sigurtà.

Kif qiegħda hawnhekk tajjeb li nippromwovi l-fatt li kif għamilna f'dawn l-aħħar snin, min iġedded il-passaport tiegħu fix-shoulder period li jispiċċa fl-aħħar ta' Marzu minflok ma jġeddu fis-sajf, li huwa l-peak għall-ħaddiema tal-istess aġenzija, se jingħata roħs ta' €10.

L-ISPEAKER: L-Onor.

ALEX MUSCAT: Peress li s-Segretarju Parlamentari għandha taħt ir-responsabbiltà tagħha s-simplifikazzjoni tal-burokrazija u jekk m'iniex sejjer żball ftit tal-ġranet jew ġimgħat ilu ssemma xi tibdil marbut mal-preżentazzjoni taċ-ċertifikati tal-mard, tista' tispjega eżattament x'qed jinbidel u x'se jsir f'dan ir-rigward?

L-ISPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

Interpellant il-portafoll tiegħi jinkludi s-simplifikazzjoni.

Fuq dan is-settur qed naħdmu tajjeb ħafna ma' diversi Ministri u mal-Kummissarju għas-Simplifikazzjoni, l-Onor.

Rosianne Cutajar, però rrid ngħid li l-Ministru Michael Falzon huwa wieħed mill-aktar Ministri li joħorġu b'ideat ta' simplifikazzjoni.

Fil-bidu tas-sena diġà jkollna draft plan b'numru ta' proposti li jkollu f'moħħu biex nintroduċuhom!

Nieħu gost nara dan iż-żelu u din l-imħabba min-naħa tal-ħaddiema taċ-ċivil li joħorġu b'dawn l-ideat innovattivi.

Rigward il-mistoqsija li għamel l-Onor Muscat, jien nemmen li din se tolqot tajjeb ħafna lil numru ta' ħaddiema; wara kollox illum jew għada xi ħadd minna se jimrad.

Qabel kellna sitwazzjoni fejn jekk it-tabib lill-ħaddiem jiċċertifikah li sa ġimgħa wara mhux se jkun tajjeb għax-xogħol, wara ġimgħa dan kien ikollu jmur iġedded iċ-ċertifikat mediku tiegħu.

Għaldaqstant introduċejna mekkaniżmu li qiegħed jiffaċilita dan il-proċess u l-ħaddiem qed ikun mitlub li jġedded iċ-ċertifikat tiegħu wara ġimagħtejn.

Ovvjament ma rridux nassumu li kulħadd għandu l-mobilità.

Jista' jkollok ukoll sitwazzjoni fejn it-tabib tal-familja ma jmurx id-dar u allura wieħed ikun jiddependi mill-familjari u l-qraba, jew inkella mill-benefiċenza tal-kollegi li jaħdmu miegħu li jkollhom jieħdu l-leave huma biex iwassluh għand it-tabib.

Allura dan il-mekkaniżmu jagħmilha aktar faċli u jissimplifika l-proċess kollu.

L-ISPEAKER: L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Is-Segretarju Parlamentari kienet il-persuna li f'din il-Kamra ressqet il-liġi li permezz tagħha fl-elezzjonijiet li jmiss għall-ewwel darba se jkunu qed jivvotaw żgħażagħ ta' 16-il sena u 17-il sena.

Minn dak li nsegwi, għaddejja wkoll kampanja ta' tagħlim u informazzjoni għal dawn iż-żgħażagħ.

Tista' allura s-Segretarju Parlamentari tgħid fiex tikkonsisti din il-kampanja, fejn tixtieq li naslu u jekk taħsibx li fl-aħħar mill-aħħar se jkun hemm turnout importanti miż-żgħażagħ ta' 16-il sena u 17-il sena li se jkollhom iċ-ċans li jivvotaw għall-ewwel darba fl-elezzjonijiet tal-MEPs u tal-kunsill lokali li jmiss?

L-ISPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

JULIA FARRUGIA PORTELLI: Jekk kien hemm riforma fejn tul il-proċess ta' stakeholder management rajna unità u grinta biex inbiddlu kienet proprju r-riforma tal-Vot 16.

Infakkar li din ir-riforma kellha wkoll qbil unanimu f'din il-Kamra; iż-żewġ naħat qablu li ż-żgħażagħ Maltin u Għawdxin għandu jkollhom id-dritt tagħhom estiż biex jivvotaw fl-elezzjonijiet tal-Parlament Ewropew u fl-elezzjonijiet ġenerali.

Tajjeb infakkar li aħna se nkunu l-ewwel pajjiż fil-Mediterran li se jkun qed jagħti dan id-dritt f'elezzjonijiet maġġuri.

Hemm ukoll il-Kroazja li għandha dan id-dritt.

Il-kampanja li qed jirreferi għaliha l-Onor.

Interpellant hija bbażata fuq x'jiġri f'elezzjoni.

Parti mill-kampanja trid tispjega mistoqsijiet li kull wieħed u waħda minna staqsejna meta vvotajna ta' 18-il sena, bħal jekk tagħmilx "x" ħdejn min tippreferi jew tagħmilx "", jew tistax timmarka san-numru tlieta u tieqaf hemm.

Jingħata wkoll tagħrif ġenerali fuq l-elezzjonijiet.

Din il-kampanja hija mibnija fuq l-ideat li kellhom iż-żgħażagħ wara li f'din il-Kamra għaddejna din il-liġi u staqsejniehom fejn jaħsbu li hemm bżonn l-input tagħhom.

Din il-kampanja mhux qed issir waħedha imma qed tingħaqad tajjeb mal-ħidma li qed tagħmel l-Aġenzija Żgħażagħ fl-iskejjel Maltin u Għawdxin.

Jidhrili li s'issa kellna 'l fuq minn 5,000 żagħżugħ u żagħżugħa li ngħataw dan l-exposure fil-klassi u nemmen li għada pitgħada għandna nkomplu b'din il-kampanja għall-ġenerazzjoni li jkun imiss biex tivvota fl-elezzjonijiet ġenerali.

L-ISPEAKER: L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Sur President, ftit tal-ġimgħat ilu saret konferenza stampa mill-Onor.

Farrugia Portelli u mill-Prim Ministru li matulha, apparti li tkellmu dwar Brexit, tkellmu wkoll dwar x'inhu mistenni li jsir f'pajjiżna wara li tidħol fis-seħħ Brexit.

Bla dubju ta' xejn, kif rajna anke fil-midja, kien hemm influss ta' persuni li riedu japplikaw għaċ-ċittadinanza Maltija anke minħabba dan il-fenomenu ta' Brexit.

Peress li s-Segretarju Parlamentari hi resposabbli wkoll miċ-ċittadinanza, tista' tgħid kif qed jaħdmu bħala Identity Malta u bħala segretarjat sabiex jaraw li wara li kien hemm dan l-influss ta' applikazzjonijiet, ikun hemm proċess kemm jista' jkun effiċjenti?

L-ISPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

JULIA FARRUGIA PORTELLI: B'rabta ma' Brexit il-Gvern għamel dikjarazzjoni b'saħħitha ħafna, li aħna rridu nkunu l-aktar pajjiż UK friendly fost il-pajjiżi li hemm fl-Unjoni Ewropea.

Qegħdin naħdmu tajjeb ħafna mal-Ministru Helena Dalli u għandna task force fejn il-ħaddiema u l-impjegati tagħha flimkien ma' Identity Malta diġà skattaw mekkaniżmi interni ta' kif irridu naħdmu meta ngħaddu minn Brexit.

Għamilna wkoll helpline għal min ikollu xi mistoqsijiet.

Rigward il-mistoqsija tal-Onor.

Camilleri rrid ngħid li din il-mewġa fl-applikazzjonijiet għaċ-ċittadinanza li kellna fi ħdan Identity Malta bdejna nħossuha sa minn sena u nofs ilu.

Pereżempju kellna sitwazzjonijiet fejn persuni Ingliżi li kienu ilhom jgħixu Malta għal tliet snin jew erba' snin applikaw għaċ-ċittadinanza imma, kif nafu, ir-regoli jgħidu li f'dak il-kuntest ma jikkwalifikawx.

Sal-ġimgħa l-oħra stess kellna każ ta' anzjan li għandu aktar minn 80 sena u li kien ilu jgħix Malta għal aktar minn 20 sena però qatt ma kien ħass il-ħtieġa li japplika għaċ-ċittadinanza għax qiegħed irtirat f'pajjiżna u jħoss li qed jagħti kontribut fis-soċjetà u hu aċċettat fostna.

Allura, b'mod awtomatiku, wieħed jasal għall-konklużjoni li Brexit ħalliet dan l-impatt.

Diġà konna qegħidna fuq il-Mejda tal-Kamra l-istatistika li turi kemm kellna żieda f'dan it-tip ta' applikazzjonijiet.

Ovvjament il-pressjonijiet qed jiżdiedu minħabba li qed tiżdied il-work load fuq il-ħaddiema ta' Identity Malta f'dan is-sens.

L-ISPEAKER: L-Onor.

ALEX MUSCAT: Sur President, fil-gimgħat li għaddew, minkejja li kien hawn min qal li l-programm ta' ċittadinanza Malti huwa uniku fl-Ewropa, ħareġ rapport sħiħ fuq programmi bħalu fil-bqija tal-Ewropa.

Tista' s-Segretarju Parlamentari tgħid jekk in vista ta' dan ir-rapport hemmx bżonn li tittieħed xi azzjoni?

X'inhu l-parir tagħha fuq ir-rapport li ħareġ?

L-ISPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

JULIA FARRUGIA PORTELLI: Naħseb li meta tisma' kummenti bħal dawn awtomatikament tasal għall-konklużjoni li jew qed jisimgħu wisq il-midja tal-Partit Nazzjonalista, qisu aħna biss għandna dan il-programm, jew inkella qed jisimgħu sezzjoni oħra tal-midja li konvenjentament trid tpinġi dan il-programm bħala xi ħaġa ħażina.

Il-Gvern Malti diġà kkummenta pubblikament dwar kif janalizza u jieħu konnotazzjoni ta' dawk il-punti li nemmnu li hemm lok li wieħed ikompli jiddiskuti fuqhom, kif ukoll dwar il-punti kardinali li joħorġu minn dan ir-rapport.

Jien nixtieq nara pajjiżi oħra li għandhom dan il-programm ta' ċittadinanza jagħmlu four-tier due digilence b'investiment b'saħħtu daqs kif jagħmel pajjiżna.

Ma nixtieqx nara sitwazzjoni, kif diġà kellna, fejn aħna nirrifjutaw każijiet ta' ċittadinanza u mbagħad jiġi pajjiż ieħor u jaċċettahom ħelu ħelu!

Naħseb li r-red flags li telgħu f'pajjiżna kellhom iservu għal pajjiż ieħor biex jagħmel l-istess refusal.

F'dan is-sens nemmen li meta jkun hemm każijiet bħal dawn, għandu jkollna database li tkun ċentrali ħalli l-pajjiżi kollha jieħdu l-istess linja.

IIP - INVESTIGAZZJONIJIET MIR-REGOLATUR

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm-il investigazzjoni beda r-Regolatur tal-Programm tal-Investitur Individwali fuq inizjattiva tiegħu stess, sena b'sena mis-sena 2013 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari?

Jista' jgħid dwar xiex kienu dawn l-investigazzjonijiet u x'kien l-eżitu ta' kull waħda minnhom?

JULIA FARRUGIA PORTELLI (f'isem il-Prim Ministru): Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni li qed jitlob tingħata b'mod dettaljat fir-Rapport Annwali li joħroġ ir-Regolatur, li kopja tiegħu titqiegħed b'mod regolari fuq il-Mejda tal-Kamra.

Ninsab informata li ma kienx hemm investigazzjonijiet oħrajn.

L-ISPEAKER: L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Sur President, ftit tal-jiem ilu s-Segretarju Parlamentari waqt il-ħin tal-Aġġornament wieġbet għal allegazzjonijiet li saru f'dan il-Parlament għax kien hemm min qal li kien hawn każ ta' individwu li tteħditlu ċ-ċittadinanza.

Tista' s-Segretarju Parlamentari tinforma lil din il-Kamra jekk kienx hemm każijiet oħrajn u tagħti r-raġuni għalfejn ikun hemm każijiet bħal dawn?

L-ISPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari.

JULIA FARRUGIA PORTELLI: Sur President, dakinhar għamilt 20 minuta nispjega li dik kienet gidba u tajt ir-raġuni għalfejn jien ninsisti li hija gidba.

Mhuwiex veru li ħadna ċittadinanza lil individwu partikolari imma skattajna l-mekkaniżmu li fih 17-il persuna rċevew ittra għax f'għajnejna u f'għajnejn il-liġi kien qed jinkiser prinċipju importanti u ewlieni li joħroġ mill-Att dwar iċ-Ċittadinanza Maltija li jgħid li jekk persuna tieħu ċittadinanza b'qerq, għandu jiskatta mekkaniżmu li bih wieħed għandu jisma' l-każ quddiem bord ta' inkjesta indipendenti.

Ovvjament jien ma niħux gost li niġi hawn nitkellem fuq każijiet individwali.

Nixtieq li l-proċess b'rabta ma' dawn il-17-il każ jinstema' b'mod ġust quddiem il-bord ta' inkjesta.

Il-kummenti li kelli nagħmel fuq dak il-każ partikolari għamilthom il-ġimgħa li għaddiet.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-Mistoqsijiet issa għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti u nsejjaħ lill-Ministru Joe Mizzi.

TQEGĦID TA' KARTI

JOE MIZZI (Ministru għall-Enerġija u l-Immaniġġjar tal-Ilma): Sur President, f'isem id-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa nqiegħed fuq il- Mejda tal Kamra:

Kopja tal-Bill of Quantities ippubblikat mat-tender għall-bini ta' oqbra fiċ-Ċimiterju Omm tal-Ħniena f'Marfa Road, il-Mellieħa, bi tweġiba għall mistoqsija parlamentari numru 9672;

Annual Work Report – Trends and figures of fertility treatments in Malta for 2018 maħruġ mill-Awtorità dwar il-Protezzjoni tal-Embrijuni fi Frar 2019;

Rapport u stqarrijiet finanzjarji għas-sena 2018 tal-Awtorità dwar il-Protezzjoni tal-Embrijuni; u

Estimi finanzjarji għas-sena 2019 tal-Awtorità dwar il-Protezzjoni tal-Embrijuni;

f'isem il-Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol inqiegħed fuq il Mejda tal Kamra:

Informazzjoni dwar xogħol li sar fl-uffiċini tad-Digital Literacy Unit u l-Uffiċini tal-Education Officers fil-Kumpless Edukattiv Maria Assunta, fil-Ħamrun, bi tweġiba għallmistoqsija parlamentari numru 9476; u

Tagħrif dwar membri tal-Kamra tad-Deputati li jagħtu lectures ġewwa l-Università ta' Malta, bi tweġiba għallmistoqsija parlamentari numru 9478;

f'isem il-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima nqiegħed fuq ilMejda talKamra:

Avviż Legali Nru 49 tal-2019 – Regolamenti tal-2019 dwar Ftehim Barra l-Qorti;

Tabella li turi l-input u l-output ta' tonn, f'tunnellati, bejn l-2016 u l-2018, bi tweġiba għallmistoqsija parlamentari numru 9697; u

Estimi tal-Awtorità għall-Ambjent u r-Riżorsi għas-sena 2019;

f'isem il-Ministru għall-Finanzi nqiegħed fuq ilMejda talKamra:

Avviż Legali Nru 46 tal-2019 – Regolamenti tal-2019 li jemendaw ir-Regolamenti dwar Akkwist Pubbliku ta' Entitajiet li Joperaw fis-Setturi tal-Ilma, l-Enerġija, it-Trasport u Postali;

Avviż Legali Nru 47 tal-2019 – Regoli tal-2019 li jemendaw ir-Regoli dwar Kreditu ta' Taxxa (Riċiklaġġ ta' Skart tal-Kostruzzjoni); u

Tabella li turi t-taxxa miġbura fuq kiri ta' proprjetà fis-snin bejn l-2008 u l-2018, bi tweġiba għallmistoqsija parlamentari numru 9650;

f'isem il-Ministru għat-Trasport, l-Infrastruttura u Proġetti Kapitali nqiegħed fuq ilMejda talKamra:

Avviż Legali Nru 48 tal-2019 – Regolamenti tal-2019 li jemendaw ir-Regolamenti dwar Vetturi bil-Mutur.

L-ISPEAKER: Grazzi.

HELENA DALLI (Ministru għall-Affarijiet Ewropej u l-Ugwaljanza): Sur President, inqiegħed fuq ilMejda talKamra:

Rapport annwali u stqarrijiet finanzjarji għas-sena 2018 tal-Awtorità għas-Saħħa u s-Sigurtà fuq il-Post tax-Xogħol, flimkien mal-estimi finanzjarji tal-istess Awtorità għas-sena 2019.

L-ISPEAKER: Grazzi.

OWEN BONNICI (Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali): Sur President, inqiegħed fuq ilMejda talKamra:

Kopja tal-Karta ta' Servizz ta' Kwalità li għandhom il-Kunsilli Lokali tal-Belt Valletta, il-Mosta u l-Għargħur, bi tweġiba għallmistoqsija parlamentari numru 9529;

Ir-rapport annwali għas-sena 2018 tas-Sovrintendenza tal-Patrimonju Kulturali;

L-istqarrijiet finanzjarji awditjati għas-sena 2018 tas-Sovrintendenza tal-Patrimonju Kulturali;

L-estimi finanzjarji għas-sena 2019 tas-Sovrintendenza tal-Patrimonju Kulturali;

Ir-rapport annwali għas-sena 2018 tal-Awtorità dwar il-Mediċini;

Ir-rapport u Financial Statements għas-sena 2018 tal-Awtorità dwar il-Mediċini; u

L-estimi finanzjarji għas-sena 2019 tal-Awtorità dwar il-Mediċini.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Is-Segretarju Parlamentari Julia Farrugia Portelli.

JULIA FARRUGIA PORTELLI: Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Ir-rapport annwali u l-istqarrijiet finanzjarji tal-Aġenzija Identity Malta għas-sena 2018; u

Ir-rapport annwali u l-istqarrijiet finanzjarji tal-Malta Individual Investor Programme Agency għas-sena 2018.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet ministerjali?

Il-Prim Ministru.

STQARRIJIET MINISTERJALI

JOSEPH MUSCAT (Prim Ministru): Sur President, nixtieq nirrapporta lil din il-Kamra dwar ix-xogħol li sar waqt is-Summit bejn il-mexxejja Ewropej li tlaqqa' bejn il-Ħamis 21 u l-Ġimgħa 22 ta' Marzu.

Għaldaqstant, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja tal-Konklużjonijiet tal-laqgħa straordinarja tal-Kunsill Ewropew li nżammet fil-21 ta' Marzu 2019; u

Kopja tal-Konklużjonijiet tal-laqgħa tal-Kunsill Ewropew li nżammet fil-21 u t-22 ta' Marzu 2019.

Kif kulħadd jaf, dan il-Kunsill Ewropew kien jinkludi parti straordinarja li ddiskutiet l-estensjoni tal-proċeduri ta' Artiklu 50 wara t-talba li għamlet il-Prim Ministru Theresa May biex ir-Renju Unit jingħata sat-30 ta' Ġunju 2019 biex jitlaq mill-Unjoni Ewropea.

Jiġifieri, li minflok ma Brexit issir nhar il-Ġimgħa li ġej, kif oriġinarjament ippjanat, il-ħruġ tar-Renju Unit mill-Unjoni Ewropea jsir tliet xhur wara.

It-talba tal-Prim Ministru May kienet mibnija fuq it-twemmin tagħha li kapaċi ġġib vot favur il-ftehim għall-ħruġ mill-Parlament tar-Renju Unit ladarba tressaq quddiemu l-approvazzjoni mill-Kunsill Ewropew tad-dokumenti supplimentari li kien hemm qbil dwarhom mal-President Juncker u li jagħtu spjegazzjoni aħjar tal-aktar punti kontroversjali tal-ftehim.

Irrid ngħid li ftit tal-minuti ilu ġie rapportat fir-Renju Unit li jidher li l-Prim Ministru May tista' tinforma lill-membri tal-Gvern li ma tħossx li għandha din il-maġġoranza biex tressaq dan il-ftehim għall-vot.

Fl-ittra lill-President tal-Kunsill Ewropew Donald Tusk, il-Gvern tar-Renju Unit esprima x-xewqa li t-tluq mill-Unjoni Ewropea jkun wieħed ordnat, kif miftiehem bl-arranġament tat-tluq maqbul f'Novembru tal-2018.

Nemmen li huwa fl-interess ta' kulħadd li wara d-deċiżjoni demokratika tal-Brittaniċi, li aħna ma naqblux magħha imma nirrispettawha, Brexit għall-inqas isir bl-aktar mod matur, b'paramteri ċari u b'kemm jista' jkun ċertezza.

Wara li l-Parlament tar-Renju Unit għat-tieni darba reġa' vvota kontra dan l-arranġament tat-tluq, il-Prim Ministru May talbet estensjoni ta' Artiklu 50 – sat-30 ta' Ġunju mingħajr ma jiġu organizzati elezzjonijiet tal-Parlament Ewropew – biex ir-Renju Unit ikollu żmien biżżejjed biex jirratifika l-arranġament tat-tluq.

L-argument tagħha kien li filwaqt li huwa ovvju li l-proċess kien sar aktar ikkumplikat, issa li l-ftehim irid jitressaq għat-tielet vot temmen li l-approvazzjoni tista' tkun possibbli jekk mal-ftehim jingħaqdu proposti domestiċi favur il-protezzjoni tas-suq intern tar-Renju Unit, kif ukoll l-istrument konġunt maqbul mal-President tal-Kummissjoni Ewropea fil-11 ta' Marzu li għadda dwar l-interpretazzjoni tal-backstop, dik il-forma ta' assigurazzjoni li l-fruntiera tal-Irlanda tibqa' miftuħa kif inhi llum.

Diskussjoni dwar it-Talba ta' May

L-ewwel li ġiet ikkunsidrata kienet estensjoni qasira sat-23 ta' Mejju li ġej.

Inqtal li f'dan ix-xenarju r-Renju Unit ma jkunx obbligat li jorganizza elezzjonijiet tal-Parlament Ewropew u d-deċiżjoni tal-Kunsill Ewropew li jżid is-siġġijiet lil 14-il stat membru wara t-tluq tar-Renju Unit mill-Unjoni Ewropea tibqa' tapplika.

It-tieni konsiderazzjoni quddiem il-Kunsill Ewropew kienet estensjoni għal wara t-23 ta' Mejju fejn ir-Renju Unit ikun obbligat li jorganizza l-elezzjonijiet tal-Parlament Ewropew bejn it-23 u s-26 ta' Mejju li ġej.

F'dan ix-xenarju tajna ħarsa elaborata dwar il-konsegwenzi ta' deċiżjoni bħal din.

Kien hemm qbil li jekk tingħata estensjoni twila bla ma jsiru elezzjonijiet fir-Renju Unit, il-formazzjoni ta' Parlament Ewropew b'membri ġodda tkun prattikament illegali u eventwalment tista' twassal għal sfidi legali fuq kull deċizjoni li tieħu din l-istituzzjoni, inkluż il-formazzjoni ta' Kummissjoni Ewropea ġdida.

Intqal ukoll li jekk ir-Renju Unit ma jorganizzax l-elezzjonijiet, jista' jkun hemm proċeduri legali mhux biss miċ-ċittadini tal-Unjoni Ewropea imma anke minn dawk tar-Renju Unit.

Diskussjoni oħra saret dwar il-fatt li jekk l-elezzjonijiet fir-Renju Unit biex jeleġġu Membri tal-Parlament Ewropew isiru wara s-26 ta' Mejju, dawn se jkollhom impatt politiku fuq l-istati membri, partikolarment f'dawk l-14-il stat li, skont id-deċiżjoni tal-Kunsill Ewropew f'Ġunju 2018, se jeleġġu numru akbar ta' MEPs milli għandhom bħalissa.

Issemma wkoll il-punt li l-pajjiżi tal-Unjoni Ewropea huma marbuta li jiffinalizzaw il-listi tal-kandidati għal dawn l-elezzjonijiet sa mhux aktar tard minn nofs April li ġej.

Quddiem dawn ix-xenarji, Malta espremiet qbil li għandu jkun hemm xi tip ta' estensjoni bi pjan, mhux sempliċiment biex intawlu, iżda filwaqt li rridu nħarsu lejn id-data, aktar importanti hija d-direzzjoni li sejrin fiha.

Il-pożizzjoni tiegħi kienet li issa li ninsabu f'xifer ir-relazzjoni bejn ir-Renju Unit u l-Unjoni Ewropea, irridu naraw x'se jiġri jekk il-Parlament Ingliż jerġa', għat-tielet darba, jivvota kontra l-ftehim ta' Brexit, u jekk ir-Renju Unit ma jippreżentax xi kambjament li jwassal għal xenarju ieħor.

Ġaladarba m'hemm l-ebda tip ta' indikazzjoni, anke forsi biex il-Gvern tar-Renju Unit ma jikxifx il-karti tiegħu, sħaqt li l-Unjoni Ewropea trid tkun lesta għal kwalunkwe eventwalità, anke għall-agħar ipotesti, dik li r-Renju Unit joħroġ mill-Unjoni Ewropea bla ftehim, li qed issir dejjem aktar realistika.

Id-Deċiżjoni tal-Kunsill Ewropew

Wara din id-diskussjoni pjuttost twila bejn il-mexxejja Ewropej – fil-format ta' 27 – intlaħaq qbil li r-Renju Unit jingħata estensjoni sat-22 ta' Mejju 2019 f'każ iżda li l-ftehim dwar il-ħruġ jiġi approvat mill-House of Commons din il-ġimgħa.

Fin-nuqqas t'hekk, ir-Renju Unit għandu sat-12 ta' April li ġej biex jindika t-triq 'il quddiem qabel din id-data għall-kunsiderazzjoni mill-Kunsill Ewropew.

Sur President, qed nikkoreġi l-istqarrija tiegħi: mhux sa din il-ġimgħa.

L-estensjoni sat-22 ta' Mejju tkun jekk ikun hemm xi tip ta' approvazzjoni sal-11 ta' April.

Intgħażlet id-data tal-11 ta' April għax bil-proċeduri tal-House of Commons Ingliża u l-passi kostituzzjonali Ingliżi, dik hija l-aħħar ġurnata li fiha tista' toħroġ ir-writ tal-elezzjonijiet tal-Parlament Ewropew ġewwa r-Renju Unit.

Sur President, nemmen li kien importanti ħafna li jiġi indirizzat it-tħassib ta' ħafna stati membri li l-Unjoni Ewropea din il-ġimgħa setgħet tispiċċa b'daharha mal-ħajt biex tieħu deċiżjoni f'24 siegħa dwar x'jiġri mir-Renju Unit u tingħata l-impressjoni li hija l-Unjoni Ewropea li qed tkeċċi lir-Renju Unit.

Bid-deadline doppju deċiż mill-Kunsill Ewropew, issa r-Renju Unit ingħata l-messaġġ li, kif qalet il-Prim Ministru May, verament wasal iż-żmien li jieħu d-deċiżjonijiet.

Naħseb li issa hemm żmien biżżejjed biex l-Unjoni Ewropea tkun ippreparata b'mod realistiku għal kull sitwazzjoni u tħalli wkoll il-bieb miftuħ għal żvilupp ieħor fir-Renju Unit li jista' jagħti nifs lil kulħadd.

Fil-fatt, madwar ħames sigħat ilu l-Kummissjoni Ewropea ħarġet bi stqarrija fejn qed tgħid li l-preparamenti għal no deal issa ġew finalizzati fuq livell Ewropew.

Il-Kunsill Ewropew iddeċieda wkoll li japprova, kif mitlub mill-Prim Ministru May, l-istrument legali relatat mal-ftehim dwar il-ħruġ u d-dikjarazzjoni konġunta li tissupplimenta d-dikjarazzjoni politika maqbula bejn il-Kummissjoni Ewropea u l-Gvern tar-Renju Unit fi Strasburgu fil-11 ta' Marzu li għadda.

Fl-istess ħin huwa ċar li l-arranġament tat-tluq mhux se jerġa' jinfetaħ u kull pass ieħor irid ikun kompatibbli mal-ispirtu ta' dan il-ftehim approvat f'Novembru 2018.

Ovvjament il-mexxejja Ewropej ftehemna li għandha titkompla t-tħejjija u kontinġenza fil-livelli kollha għall-eventwalitajiet kollha, għax il-qbil ta' dan is-Summit ma jfissirx li mhux se jkun hemm it-tensjoni tal-aħħar sigħat.

Għall-inqas, bil-mod kif ġiet imfassla din l-għażla, qed jgħaddi messaġġ ċar lill-Parlament Ingliż li l-Ewropa m'għandhiex fejn iddur iktar, u lill-Unjoni Ewropea li trid tingħata prijorità għall-ħidma anke fl-agħar eventwalità.

Xenarji minn issa 'l quddiem

Mindu ntemmet il-laqgħa tal-Kunsill Ewropew, kif mistenni, ma waqfux ir-reazzjonijiet u l-previżjonijiet dwar x'se jkun jista' jiġri.

Lil hinn mill-battibekki politiċi interni fir-Renju Unit, realistikament ix-xenarji possibbli li għandna quddiemna minn issa 'l quddiem huma erbgħa.

L-ewwel, li l-Parlament tar-Renju Unit fil-jiem li ġejjin japprova l-ftehim tal-ħruġ.

F'dan il-każ l-estensjoni sat-22 ta' Mejju toffri ċ-ċans biex jiġi ratifikat dan l-arranġament.

Wara din id-data jiskatta l-perjodu tranżitorju msemmi fl-istess ftehim u jkunu jistgħu jibdew in-negozjati dwar ir-relazzjonijiet futuri.

It-tieni xenarju hu li l-Parlament tar-Renju Unit fil-jiem li ġejjin ma jaqbilx mal-arranġament tat-tluq u ma jkunx hemm impenn li jsiru elezzjonijiet tal-Parlament Ewropew sat-12 ta' April.

Dan awtomatikament ikun ifisser li r-Renju Unit joħroġ mill-Unjoni Ewropea permezz ta' no deal.

It-tielet xenarju hu li l-Parlament tar-Renju Unit fil-jiem li ġejjin ma jaqbilx mal-ftehim tal-ħruġ imma sat-12 ta' April ikun hemm impenn mir-Renju Unit li jsiru l-elezzjonijiet tal-Parlament Ewropew.

Hemmhekk il-Kunsill Ewropew ikun irid jiddiskuti l-pass li jmiss, jekk hemmx lok ta' estensjoni itwal u, f'dak il-każ, x'kundizzjonijiet għandhom ikunu marbuta ma' estensjoni itwal.

Irrid infakkar li biex tingħata kwalunkwe estensjoni jrid ikun hemm qbil bejn is-27 pajjiżi kollha, ċjoè jrid ikun hemm l-unanimità.

Ir-raba' xenarju huwa li jiġi revokat Artiklu 50 u r-Renju Unit jibqa' stat membru.

Il-Kunsill Ewropew għamilha ċara li l-bibien jibqgħu miftuħa jekk ir-Renju Unit jixtieq jieħu din id-deċiżjoni.

Nagħmilha ċara li tali deċiżjoni tista' tittieħed b'mod unilaterali mir-Renju Unit u ma għandha bżonn l-ebda tip ta' approvazzjoni mill-Kunsill Ewropew.

Liema se jkollna minn dawn ix-xenarji hija deċiżjoni sovrana li jrid jieħu r-Renju Unit.

Li hu żgur hu li rridu naraw x'impatt se jkollhom fuq Malta, speċjalment fuq l-elezzjonijiet tal-Parlament Ewropew f'pajjiżna.

Impatt fuq Malta

Kif konna għedna f'Jannar li għadda waqt konferenza tal-aħbarijiet dwar il-preparamenti għal no deal, il-Gvern ma jemminx li ċittadini ta' pajjiż mhux fl-Unjoni Ewropea għandu jkollhom dritt jivvotaw fl-elezzjonijiet tal-Parlament Ewropew.

Għaldaqstant biex jipprepara għat-tluq tar-Renju Unit, fid-29 ta' Marzu l-Gvern ħadem fuq avviż legali biex tingħata s-setgħa lill-Kummissjoni Elettorali biex għall-elezzjonijiet tal-25 ta' Mejju li ġej, tneħħi mir-reġistru elettorali għall-elezzjonijiet tal-Parlament Ewropew ċittadini li ma jkunux għadhom ikkunsidrati bħala ċittadini ta' stat membru tal-Unjoni Ewropea.

L-estensjoni maqbula fil-Kunsill Ewropew tbiddel ħafna minn din is-sitwazzjoni u bħalissa qegħdin f'diskussjonijiet mal-uffiċċju tal-Avukat Ġenerali u maċ-Chairman tal-Kummissjoni Elettorali biex inħejju ruħna għax-xenarji kollha possibbli.

Jekk ir-Renju Unit japprova l-arranġament tat-tluq din il-ġimgħa jew fil-jiem ta' wara, fiż-żmien li indikajt aktar qabel, allura ma jkunx hemm problemi għaliex fid-data tal-elezzjonijiet iċ-ċittadini tar-Renju Unit ma jkunux ċittadini tal-Unjoni Ewropea u ma jkunux eleġibbli biex jivvotaw.

Madanakollu xorta qed nieħdu pariri legali dwar il-bżonn ta' aġġustamenti żgħar minħabba li fid-data li jibda l-advanced voting, fit-18 ta' Mejju, iċ-ċittadini tar-Renju Unit xorta jkunu meqjusa ċittadini tal-Unjoni Ewropea.

Qed nieħdu parir dwar dik il-parti għax fl-advanced voting se jkunu għadhom membri tal-Unjoni Ewropea.

Id-dati ġewna pinna!

Fl-eventwalità li r-Renju Unit ma jaqbilx mal-ftehim tal-ħruġ din il-ġimgħa jew fil-jiem ta' wara u ma jkunx hemm ċertezza dwar estensjoni itwal sad-data tal-pubblikazzjoni tar-reġistru elettorali għal dawn l-elezzjonijiet, il-Gvern qed jikkunsidra kif il-Kummissjoni Elettorali tkun tista' tneħħi mir-reġistru elettorali lil dawk iċ-ċittadini ta' pajjiż li jkun se jitlaq mill-Unjoni Ewropea, anke f'każ li d-data tat-tluq tkun wara l-pubblikazzjoni tar-reġistru imma qabel id-data tal-elezzjonijiet.

F'każ li jiġi revokat Artiklu 50, jew li d-data tal-ħruġ tkun posposta għal wara Mejju ta' din is-sena, iċ-ċittadini tar-Renju Unit jibqgħu ċittadini tal-Unjoni Ewropea u naturalment jibqgħu eliġibbli li jivvutaw.

Dan ifisser ukoll li meta jkunu qegħdin isiru l-elezzjonijiet għall-Parlament Ewropew fir-Renju Unit, iċ-ċittadini Maltin ikunu jistgħu jivvotaw f'dawk l-elezzjonijiet ukoll.

Sur President, irrid ngħid li din hija issue li mhijiex tagħna biss imma hija issue tal-pajjiżi kollha membri.

Tidher żgħira imma hija kwestjoni legali delikatissima.

Infakkar ukoll li l-Gvern ressaq emendi għal-liġi dwar l-elezzjonijiet tal-Kunsilli Lokali li jinkludu proposti biex jitwettaq l-impenn li ċ-ċittadini tar-Renju Unit jibqgħu eliġibbli biex jivvotaw u jikkontestaw dawn l-elezzjonijiet.

Din m'għandhiex impatt fuq il-kunsilli lokali.

Din il-liġi qiegħda fl-istadju tat-Tieni Qari u ninsab infurmat li dalwaqt tgħaddi lill-kumitat parlamentari kkonċernat.

Preparamenti għal Brexit bla ftehim

Il-Gvern qed jiffinalizza wkoll il-preparamenti tiegħu għall-ħruġ tar-Renju Unit mill-Unjoni Ewropea bla ftehim, jiġifieri xenarju no deal.

Il-ġimgħa li għaddiet kellna f'Malta lid-Deputat Segretarju Ġenerali tal-Kummissjoni Ewropea għal numru ta' laqgħat dwar dawn it-tħejjijiet, inkluż laqgħa li għaliha ġew mistiedna l-membri tal-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Barranin u Ewropej.

Biex nagħti ftit elenku tal-ħidma ta' kontinġenza, s'issa fuq livell Ewropew ġew konklużi 17 mill-20 proposta leġiżlattiva proposti mill-Kummissjoni Ewropea f'Diċembru li għadda biex itaffu l-konsegwenzi ta' no deal.

Dawn jinkludu proposti għal regolamenti f'setturi importanti ħafna, inkluż it-trasport, is-servizzi finanzjarji, il-kordinament dwar is-sigurtà soċjali, l-Erasmus+ u oħrajn.

Fost il-leġiżlazzjoni li għadha pendenti, u li għandha tiġi konkluża fil-futur qrib, hemm l-emendi għar-regolamenti tal-Visa li permezz tagħhom se tingħata waiver liċ-ċittadini tar-Renju Unit li jivvjaġġaw għal perjodi qosra lejn l-Unjoni Ewropea għal skopijiet mhux kummerċjali.

Fil-ġranet li ġejjin il-Kabinett se jkun qed jiddiskuti abbozz ta' leġiżlazzjoni sussidjarja dwar id-drittijiet taċ-ċittadini tar-Renju Unit f'Malta.

Ta' min jirrimarka li waqt diskussjonijiet informali, il-Kummissjoni Ewropea ddeskriviet il-pjani tal-Gvern Malti f'dan il-qasam bħala eċċellenti u fost l-aktar ġenerużi fl-Unjoni Ewropea.

Naturalment imbagħad qed tkompli l-ħidma mill-Ministeri differenti, fosthom il-Ministeru għas-Saħħa u l-Awtorità tal-Mediċini; id-Dipartiment tad-Dwana li nieda korsijiet għal negozji li jagħmlu kummerċ mar-Renju Unit; il-forzi tal-ordni u l-Ministeru għall-Ġustizzja fuq oqsma fejn ir-Renju Unit jiġi disconnected minn sistemi bħax-Schengen Information System; il-Ministeru għall-Ekonomija flimkien mal-Malta Enterprise biex jiggwidaw intrapriżi, speċjalment dawk żgħar, li huma kummerċjalment esposti għar-Renju Unit.

Dawn il-Ministeri u oħrajn qegħdin jikkordinaw ħidma, fil-fehma tagħna effettiva, biex Malta tkun lesta għal kull eventwalità.

Nerġa' ngħid li bħalissa x-xenarju li politikament jidher li huwa a default scenario huwa a no deal Brexit.

Dan sabiex indawru l-isfidi f'opportunitajiet, biex jiġri x'jiġri Malta tibqa' l-aktar ġurisdizzjoni qrib il-Brittaniċi fl-Unjoni Ewropea, u biex iċ-ċittadini Brittaniċi f'Malta jkunu jafu li pajjiżna jista' jibqa' meqjus bħala darhom.

Grazzi, Sur President.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Hawn mistoqsijiet?

Il-Kap tal-Oppożizzjoni.

ADRIAN DELIA (Kap tal-Oppożizzjoni): Sur President, nirringrazzja lill-Prim Ministru talli tana ftit aktar dettalji fuq dak li qed jiżvolġi f'dak li għandu x'jaqsam ma' Brexit.

Meta konna tħadditna fil-Parlament u konna għedna li hemm żewġ sitwazzjonijiet ovvji, dik tal-ħruġ miftiehem jew tal-ħruġ mhux miftiehem, in-no deal, dakinhar jien kont għedt li hemm ukoll il-possibilità li r-Renju Unit jibqa' fl-Unjoni Ewropea.

Ir-raba' stipulazzjoni, dik li l-Prim Ministru spjega llum, hija waħda ftit aktar ikkumplikata u taffettwa aktar lir-Renju Unit per se.

Sur President, illum jien se nitkellem biss dwar il-konsegwenzi tat-tliet ċirkostanzi li jistgħu jaffettwaw lil pajjiżna skont mhu se jiġri fir-Renju Unit.

Nerġa' ngħid, l-ewwel ċirkostanza hija li r-Renju Unit joħroġ mill-Unjoni Ewropea bi ftehim u allura jkun ċar x'inhu dak il-ftehim u għal kemm żmien; it-tieni ċirkostanza hija li r-Renju Unit joħroġ mingħajr ma jkun hemm ftehim u allura jkun hemm aktar inċertezza; u t-tielet ċirkostanza hija li r-Renju Unit jibqa' membru tal-Unjoni Ewropea.

Ejjew għall-mument niskartaw it-tielet waħda, ċjoè li r-Renju Unit jibqa'.

L-ispjega tal-Prim Ministru dwar is-sitwazzjonijiet li jistgħu jirriżultaw fi kwalunkwe minn dawn it-tliet ċirkostanzi kienet ċara, però l-akbar preokkupazzjoni tiegħi mhijiex x'se jiddeċiedu fir-Renju Unit, jew x'se jiġri mir-Renju Unit, imma kif dak li se jiġri fir-Renju Unit se jaffettwa lil Malta.

Allura nippretendi li l-Gvern Malti jkun ċar ma' dawk il-Maltin u Għawdxin li għandhom interess fir-Renju Unit, kemm jekk jgħixu hemm, kemm jekk jikkommutaw hemm kif ukoll jew jekk għandhom xi negozju u investiment.

Irridu nkunu nafu x'se jiġri fit-tliet eventwalitajiet u dak li jingħad u li qed isir jien ma nqisx li hu ċar biżżejjed.

Issa jien insegwi b'mod assidwu dak li qed jiġri kemm min-naħa Maltija kif ukoll min-naħa barranija, anke meta, bħall-Prim Ministru, nattendi għal summits Ewropej, aħseb u ara kemm qed jifhmu dawk li qegħdin fin-negozju u dawk li l-informazzjoni li għandhom hija aktar skarsa minn dik li għandna aħna.

Fl-aħħar xahrejn iltqajt ma' 'l fuq minn 1,200 persuna li għandhom negozju żgħir u ftit minnhom biss kienu jafu x'effetti se jħallu fuq in-negozju tagħhom dawn iċ-ċirkostanzi varji.

Għalhekk l-ewwel ħaġa li nesiġi mill-Gvern hija li jara li t-tliet xenarji possibbli nkunu fhimniehom u jkun ċert li ċ-ċittadini, partikolarment dawk li jinteressahom, ikollhom informazzjoni ċara fuq l-eventwalitajiet kollha.

Nafu li hemm l-inċertezza, però hemm tliet possibilitajiet u allura nippretendi li dawk in-negozji li għandhom interess li jkunu jafu, għandu jkollhom l-informazzjoni, l-appoġġ u ċ-ċertezza min-naħa tal-Gvern dwar dak li se jiġri fit-tliet ċirkostanzi.

Jekk hawn xi ħadd li għandu negozju mar-Renju Unit, kemm jekk qed ibigħ kif ukoll jekk qed jixtri, kemm jekk qed jesporta kif ukoll jekk qed jimporta, irid ikunu jaf x'inhi s-sitwazzjoni tiegħu kemm jekk joħorġu bid-deal kif ukoll jekk joħorġu mingħajr id-deal.

Naħseb li jekk jibqgħu, se jkollna aktar komfort.

Nafu b'diversi negozji li diġà huma miftiehma, mhux kuntrattwlament imma anke bi stipulazzjoni.

Pereżempju fil-każ ta' kumpaniji jew individwi mir-Renju Unit li għandhom konvenju ta' akkwist ta' proprjetà kummerċjali f'Malta, jekk ikun hemm ħruġ b'deal hemm stipulat il-perjodu transitorju imma jekk ikun hemm ħruġ mingħajr deal, venditur Malti li qed ibigħ proprjetà kummerċjali lil entità mir-Renju Unit jaf x'se jiġri?

Jaf jekk il-perjodu transitorju japplikax jew le, jew jekk il-bejgħ hux se jimxi jew hux se jkollu l-ħtieġa li jitlob il-permess tal-awtoritajiet biex dak in-negozju jseħħ?

In-negozjanti m'għandhomx din l-informazzjoni.

Mela f'dan ir-rigward, naħseb li hemm nuqqas ċar min-naħa tal-Gvern.

Il-Gvern mhux qed jelenka ċ-ċirkostanzi kollha li jista' jkun hemm u l-konsegwenzi li se jaffettwaw lin-negozji tagħna.

Ħadt pjaċir li l-Prim Ministru aġġornana fil-konfront ta' Brexit imma nixtieq inkun naf min-naħa tiegħu jew min-naħa tal-Ministru għall-Finanzi x'inhu jipprepara l-pajjiż meta aħna qed nitilfu alleat prinċipali fil-ġlieda tagħna biex nipproteġu l-leġiżlazzjoni tagħna mill-armonizzazzjoni tat-tassazzjoni.

Ħalli ngħid xi rrid infisser b'dan.

Aħna għandna liġi li tipprovdi għal pakkett dwar kif tapplika t-taxxa għal dawk il-barranin li għandhom negozju f'Malta.

Ir-Renju Unit kien l-aktar pajjiż li jieħu pożizzjoni qrib ta' Malta.

Minn din il-liġi jiddependu eluf kbar ta' ħaddiema fis-settur finanzjarju; it-tip ta' ħaddiema li rridu aħna, dawk li jaqilgħu pagi b'valur miżjud u li jiġġeneraw in-negozju f'pajjiżna, mhux il-ħaddiema li jaqilgħu ftit jew kważi xejn li qed jimporta dan il-Gvern!

F'dan is-settur, meta nkunu qegħdin niddefendu lil pajjiżna fl-Unjoni Ewropea biex nissalvagwardaw il-leġiżlazzjoni tagħna dejjem sibna alleat mir-Renju Unit.

Għaldaqstant il-Gvern kif qed jipprepara fl-eventwalità li r-Renju Unit joħroġ?

Ħalli għal ftit minuti naljena ftit minn Brexit.

Jien niskanta kif ladarba l-Gvern ħass li għandu jagħtina l-informazzjoni kollha relatata ma' Brexit, ma ħassx il-bżonn li jitkellem ukoll dwar leak oħra – qishom l-istituzzjonijiet tagħna ħlief l-informazzjoni li toħroġ f'mumenti opportuni ma jesperjenzawx – dwar il-Moneyval li kien hemm f'ġurnal ewlieni dalgħodu.

Biex in-nies li qegħdin id-dar ikunu jafu x'inhu l-Moneyval, dan huwa kumitat ta' esperti – kien jeżisti qabel ma' dħalna fl-Unjoni Ewropea u għandu x'jaqsam mal-Kunsill tal-Ewropa – li jagħmel evalwazzjoni u jiżen l-abilità ta' pajjiż li jipprevjeni l-ħasil ta' flus.

Nafu li meta nistaqsuh dwar il-ħasil ta' flus il-Gvern kemm jista' jkun jibqa' lura u ma jitkellimx, jew inkella jgħid li ma jinkwetah xejn.

Dalgħodu però kien hemm gazzetta li qalet li dan il-kumitat ta' esperti ma jarax biss jekk għandekx il-liġijiet – dan ir-rapport bejn wieħed u ieħor isir f'ċikli ta' ħames snin – u jgħid x'leġiżlazzjoni għandek, kif iħobb jagħmel il-Ministru Bonnici meta jgħid li għamilna din il-liġi, din il-liġi u din il-liġi, imma jara jekk dawk il-liġijiet humiex verament qed jaħdmu, humiex qed jiġu esegwiti u humiex qed jiffunzjonaw sew.

Dan ir-rapport, li għandi ngħid li huwa rapport proviżorju li fi ftit xhur irid ikun finali, sfortunatament għal huwa rapport negattiv li jikkundanna l-istituzzjonijiet tagħna u l-abilità tal-Gvern li jiġġieled il-ħasil ta' flus.

X'inhi l-konsegwenza ta' dan?

Dan huwa rapport, karta, dokument, ċertifikat, jew huwa riżultat li minnu ma jirriżulta xejn?

Jekk il-Gvern fil-ftit xhur li ġejjin ma jirnexxilux juri li qed jagħmel biżżejjed u jwettaq biex dan ir-rapport ma jiġix ikkonfermat f'wieħed konklussiv, se jittieħdu l-passi u Malta tiġi blacklisted.

Blacklisted tfisser li pajjiżna jkun qiegħed fuq il-lista s-sewda, ċjoè mal-ħżiena!

Min ikun irid jagħmel in-negozju u jrid jinvesti f'xi pajjiż se jevita pajjiżi li qegħdin f'din il-lista u fil-każ ta' min jippersisti li jrid jagħmel dak l-investiment, dan ikollu jagħmel ċerti proċeduri li żgur ma jħeġġux aktar investiment f'pajjiżna.

Sur President, il-Gvern falla f'dak li għandu x'jaqsam mal-ħarsien li pajjiżna jagħmel fil-ħasil ta' flus.

Allura nippretendi li l-Ministru għall-Finanzi u l-Prim Ministru jgħidulna x'se jagħmlu biex dan ir-rapport ma jsirx wieħed finali għax jekk jiġri hekk, għal sena sħiħa nkunu qegħdin nirriskjaw li pajjiżna verament isofri konsegwenzi finanzjarji u telfien ta' impjiegi li huma l-aktar imħallsin f'pajjiżna.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Aktar mistoqsijiet?

L-Onor.

DAVID STELLINI: Sur President, nixtieq naġġorna lill-Kamra b'aħbar li ħarġet ftit tal-minuti ilu mill-House of Commons fejn id-Deputati tar-Renju Unit qegħdin jiddibattu dwar Brexit.

Il-Prim Ministru tar-Renju Unit Theresa May informathom li mhux beħsiebha terġa' tpoġġi għall-vot il-ftehim tat-tluq bejn l-Unjoni Ewropea u r-Renju Unit li kien intlaħaq f'Novembru li għadda u li fuqu kien hemm diġà żewġ voti fil-House of Commons stess.

Theresa May għadha kemm qalet fil-House of Commons li m'għandhiex biżżejjed appoġġ, allura din il-ġimgħa mhux beħsiebha titfa' dak il-ftehim għall-vot fil-House of Commons.

Dan kien parti mill-ftehim li sar ftit tal-jiem ilu bejn Theresa May u l-Kunsill tal-Unjoni Ewropea, ċjoè l-kunsill tal-kapijiet tal-istat u prim ministri.

Ninsab sorpriż li l-House of Commons qed tgħid eżattament x'ma jridux u mhix qed tgħid eżattament xi jridu.

Il-Partit Nazzjonalista, kif qal il-Kap tal-Partit l-Onor.

Adrian Delia, jaqbel mal-approċċ li ħadet l-Unjoni Ewropea fin-negozjati kollha dwar Brexit għax għandna sitwazzjoni fejn ma nafux eżattament xi jrid il-Gvern tar-Renju Unit.

Fil-fatt, ftit tas-sekondi ilu Theresa May qalet lill-House of Commons li mhux beħsiebha tappoġġja t-tibdil tal-Letwin amendment li jipproponi li jista' jgħaddi mingħajr l-appoġġ tal-Prim Minisru tar-Renju Unit, però llejla beħsiebhom jivvotaw fuq din l-emenda li tagħti l-opportunità lill-House of Commons biex tiddeċiedi fuq numru ta' għażliet, inkluż li jkun jista' jsir referendum jew li tkun customs union.

B'dawn l-indicative votes inkunu nafu eżatt fejn irid imur bi Brexit il-Parlament tar-Renju Unit.

Sur President, aħna naqblu mal-approċċ tal-Unjoni Ewropea.

L-importanti, kif qal il-Kap tal-Oppożizzjoni, hu li Malta u l-Gvern Malti jkunu ppreparati sa snienhom f'każ ta' no deal.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Aktar mistoqsijiet?

L-Onor.

STEFAN ZRINZO AZZOPARDI: Sur President, fl-istqarrija tiegħu l-Prim Ministru reġa' għamel referenza għax-xogħol kbir li sar min-naħa tal-Gvern fil-preparazzjoni għal kull eventwalità ta' Brexit.

Xtaqt nistaqsi lill-Prim Ministru biex ikompli jagħti aktar dettalji dwar kemm pajjiżna hu mħejji biex nilħqu l-mira li tfasslet minn dan il-Gvern biex f'pajjiżna, fl-eventwalità ta' no deal jew f'kull eventwalità, nagħtu trattament preferenzjali biex inkomplu nsostnu r-relazzjonijiet eċċellenti li pajjiżna dejjem kellu mar-Renju Unit, kif ukoll li naraw li l-iskopijiet kollha ta' kummerċ, ta' relazzjonijiet, kif ukoll tal-preżenza ta' diversi residenti Ingliżi f'pajjiżna, ikunu faċilitati ħalli nżommu dik ir-relazzjoni bl-aħjar mod minkejja li r-Renju Unit joħroġ.

Il-Kap tal-Oppożizzjoni tkellem dwar rapport li deher f'ġurnal rigward kwestjonijiet ta' ħasil tal-flus.

Dan ir-rapport fit-titlu tiegħu jgħid ħaġa iżda fil-kontenut jgħid xi ħaġa kompletament differenti, b'mod partikolari li dan ir-rapport għadu draft.

Dan jgħid ukoll li l-affarijiet jinbidlu meta joħroġ ir-rapport finali.

Xtaqt li l-Prim Ministru jikkummenta dwar dan.

Grazzi.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Aktar mistoqsijiet?

L-Onor.

CARMELO MIFSUD BONICI: Sur President, min-naħa tal-Oppożizzjoni tkellimna diversi drabi b'inkwiet fuq il-kwestjoni ta' Brexit with no deal u fl-aħħar laqgħa tal-Kumitat li attendejna għaliha jien u l-Onor.

David Stellini, konna offrejna lin-naħa tal-Gvern li nassistu fil-liġijiet li qed isiru jekk kemm-il darba ma jkunx hemm ftehim dwar il-ħruġ tar-Renju Unit.

Din l-offerta qed nerġgħu nagħmluha.

Aħna ilna bejn xahrejn u tliet xhur li tkellimna u l-Ministru Helena Dalli ma sabet l-ebda oġġezzjoni.

Daparti tagħna nqiegħdu lilna nfusna għad-dispożizzjoni tal-Gvern u nuru l-inkwiet kbir tagħna għax-xenarju li ġej fuqna.

Xtaqt ukoll niġbed l-attenzjoni li qed jingħad diskors min-nies dwar il-kwestjoni tas-siġġijiet fil-Parlament Ewropew.

Il-Prim Ministru semma li meta r-Renju Unit joħroġ, jekk joħroġ, jista' jkun hemm ridistribuzzjoni tas-siġġijiet fil-Parlament Ewropew u ġie mistoqsi min-nies jekk Malta daħlitx fix-xenarju li permezz tiegħu żżid siġġu mas-sitta li għandna.

Nixtieq li l-Prim Ministru jgħidilna jekk din il-possibilità ġietx diskussa, jekk pajjiżna għamilx rappreżentazzjonijiet dwarha, jew jekk hijiex xi ħaġa li qiegħda biss fl-arja.

Ix-xenarju ta' referendum ma ġiex diskuss.

Fil-pożizzjonijiet li tkellem dwarhom il-Prim Ministru u li probabbilment ġew diskussi fil-Kunsill, issemmiet il-possibilita li jkun hemm referendum li permezz tiegħu n-nies jiddeċiedu li jibqgħu fl-Unjoni Ewropea?

Aħna mhux daqstant id-deċiżjoni li tinteressana imma l-perjodu partikolari li fih irid ikun hemm żmien għar-referendum u x'se jiġri fil-frattemp, jekk hemmx pjan għalih jew le.

Grazzi.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Aktar mistoqsijiet?

L-Onor.

EDWARD ZAMMIT LEWIS: Sur President, nirringrazzja lill-Prim Ministru għall-ispjegazzjoni erudita li ta dwar dak li qed jiġri bħalissa.

Nifhmu li s-sitwazzjoni hija tant fluwida li waqt li kien qed jitkellem il-Prim Ministru seħħ żvilupp li frankament, fl-opinjoni umli tiegħi, kien antiċipat li jressaqna aktar lejn is-sitwazzjoni ta' no deal.

Sur President, nieħu l-opportunità biex nirringrazzja lill-Ministru Helena Dalli li dejjem kienet disponibbli biex tiġi quddiem il-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Barranin u Ewropej biex taġġornana, għalkemm nistqarr li kien ikun diffiċli minħabba li s-sitwazzjoni tinbidel minn ħin għall-ieħor.

Jien għandi żewġ mistoqsijiet qosra.

L-ewwel waħda tirrigwarda l-perspettiva finanzjarja tal-Multiannual Financial Framework li qed jiġi nnegozjat għall-perjodu 2021-2027.

Il-Kummissarju Oettinger ġie hawn Malta biex jispjegalna li l-prijoritajiet tal-Unjoni Ewropea nbidlu u allura rridu nitfgħu aktar flus f'sitwazzjonijiet fejn xi reġjuni waqgħu lura u fejn hemm l-immigrazzjoni.

Għaldaqstant il-mistoqsija tiegħi hi dwar il-flus li soltu jidħlu fil-baġit bħala kontribuzzjoni għax ir-Renju Unit huwa a net contributor.

Nixtieq inkun naf jekk kienx hemm assunzjoni min-naħa tal-Kummissjoni Ewropea li dawn mhux se jkunu hemm.

Jekk kien hemm din l-assunzjoni huwa tajjeb, imma jekk m'hemmx din l-assunzjoni jfisser li jridu jmorru lura u jerġgħu jaħdmu ċerti allokazzjonijiet.

It-tieni mistoqsija tiegħi hi f'każ li jkun hemm no deal, possibilità li qed issir ferm aktar plawsibbli fiċ-ċirkostanzi u anke fil-kuntest ta' dak li semma fil-Kamra l-Onor.

Stellini, fis-sitwazzjoni tagħna mar-Renju Unit se nqajmu l-ftehim bilaterali li kellna qabel, speċjalment fejn jidħlu l-oqsma tal-edukazzjoni, tas-sigurtà soċjali u tas-saħħa?

Dawn għadhom ireġu legalment jew inkella rridu nagħmlu ftehim ġdid?

Se nieħdu an EU approach kif ħadna s'issa għal dawk li huma negozjati ta' Brexit?

Jien nisħaq li s-sitwazzjoni tagħna trid tkun regolata aktar minn qatt qabel b'bosta ftehim bilaterali għall-ġid taċ-ċittadini tagħna.

Nistaqsi wkoll jekk hux se naħdmu fuq linji bilaterali jew fuq linji abbażi ta' EU approach u ninnegozjaw qua EU mar-Renju Unit dawn is-setturi sensittivi tagħna.

Grazzi.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Aktar mistoqsijiet?

L-Onor.

KRISTY DEBONO: Sur President, se nagħmel xi mistoqsijiet lill-Prim Ministru dwar ir-rapport tal-Moneyval li ħareġ dalgħodu mill-midja indipendenti.

Qed nistaqsi dwar il-Moneyval għax is-settur tas-servizzi finanzjarji se jiġi impattat b'mod dirett mill-kwestjoni tal-Brexit.

L-ewwel mistoqsija tiegħi hi jekk il-konklużjonijiet tal-ewwel draft kinux mistennija, jekk kinux sorpriża jew inkella jekk kinux dak li kienu qed jistennew bħala Gvern.

Nistaqsi wkoll lill-Prim Ministru hux se jilħaq jagħmel pjan ta' azzjoni biex inkunu ppreparati ferm aktar għall-konklużjonijiet finali u jekk ħax reazzjoni għal dak li qalu l-istakeholders dwar il-konklużjonijiet tal-ewwel draft u bi tħejjija għall-konklużjonijiet finali.

Nixtieq li l-Prim Ministru jgħid ukoll jekk huwiex kuntent bid-draft li ġie leaked dalgħodu, u kemm biħsiebu jeħodha bis-serjetà biex il-konklużjonijiet ikunu ferm aħjar u jagħti l-konfort tant mistħoqq u mistenni lis-settur tas-servizzi finanzjarji dwar il-Moneyval.

Prim Ministru, kif nafu, ir-rapport tal-Moneyval huwa test importanti ħafna li kien hemm tħejjija għalih mill-istakeholders, allura nittama li l-Gvern jieħdu bis-serjetà fattwalment biex naraw li l-konklużjonijiet ikunu ferm aktar pożittivi minn dak li rajna s'issa fl-ewwel draft.

Grazzi.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Aktar mistoqsijiet?

L-Onor.

HERMANN SCHIAVONE: Il-Prim Ministru semma l-erba' xenarji li jista' jkollna.

Jidhirli li hemm ukoll ix-xenarju ta' elezzjoni bikrija fl-Ingilterra u ma nafx kif dan jista' jimpatta fuq il-proċess kollu tal-ħruġ tar-Renju Unit mill-Unjoni Ewropea.

Jien kont diġà staqsejt lill-Prim Ministru biex jikkonferma li l-pazjenti Maltin li jmorru l-Ingilterra mhumiex se jkunu affettwati taħt l-ebda xenarju u llum nerġa' nagħmillu l-istess mistoqsija sabiex inserrħu ras dawn il-pazjenti.

Nistaqsih ukoll jekk l-istudenti Maltin li qed jistudjaw l-Ingilterra hux se jkunu milqutin minn xi xenarju partikolari li jista' jkollna.

Grazzi.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Aktar mistoqsijiet?

L-Onor.

Toni Bezzina.

TONI BEZZINA: Nixtieq nistaqsi lill-Prim Ministru jekk bil-ħruġ tal-Ingilterra mill-Unjoni Ewropea, min ikun se jżur l-Ingilterra għal perjodu twil li jaqbeż is-sitt xhur, hux se jkollu bżonn jagħmel il-visa.

Nirringrazzjak, Sur President.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Aktar mistoqsijiet?

(Onor. Membri: No) Nistieden lill-Prim Ministru biex iwieġeb il-mistoqsijiet li saru.

JOSEPH MUSCAT: Sur President, nirringrazzja lill-Kap tal-Oppożizzjoni u lill-kollegi miż-żewġ naħat tal-Kamra li għamlu dawn il-mistoqsijiet.

Kif beda jitkellem il-Kap tal-Oppożizzjoni ħsibtu li se jwaħħal fija fuq Brexit ukoll, imma tal-inqas s'issa għadna ma wasalniex s'hemm!

Apparti ċ-ċajt, nibda billi nindirizza numru ta' mistoqsijiet li saru mill-Onor.

Schiavone u mill-Onor.

Mifsud Bonnici dwar l-għażla bejn referendum u elezzjoni ġenerali.

Il-Kunsill Ewropew ma daħalx fil-metodoloġija ta' x'jista' jiġi użat imma tkellem fuq l-erba' xenarji li huma possibbli llum il-ġurnata.

L-ewwel xenarju hu li l-ftehim dwar il-ħruġ tar-Renju Unit mill-Unjoni Ewropea jintlaħaq sal-11 ta' April li ġej u jiġi kkomunikat sal-għada, 12 ta' April.

Il-ftehim mhux se jerġa' jinfetaħ, dak huwa l-pakkett u hemm il-possibilità li min-naħa tal-Parlament Ingliż japprovawh.

Hemmhekk jiskatta l-perjodu ta' transizzjoni li jwassal biex ir-Renju Unit joħroġ mill-Unjoni Ewropea b'mod ordnat, kif ippjanat, u eventwalment imbagħad inkunu f'sitwazzjoni li nibdew id-diskussjonijiet mar-Renju Unit dwar ir-relazzjonijiet futuri.

It-tieni xenarju huwa li l-Parlament Ingliż m'hemmx għalfejn jerġa' jivvota imma jista' ma jagħmel xejn.

Kif kien qed jgħid l-Onor.

Stellini, u jien irreferejt għal dan kollu fil-bidu tal-istqarrija tiegħi, skont dak li ħiereġ issa stess mill-House of Commons, il-Prim Ministru Ingliż qed tgħid li m'għandhiex in-numru biex tmexxi 'l quddiem dan il-vot.

Fil-verità, jekk is-sitwazzjoni tibqa' kif inhi, fejn m'hemm bżonn li jsir l-ebda vot, ikun ifisser li fil-11 ta' April li ġej ir-Renju Unit joħroġ mill-Unjoni Ewropea mingħajr ftehim.

Hemmhekk id-default situation tkun li mmorru għar-regoli tal-World Trade Organisation (WTO) u f'dak il-każ, l-impatt ikun pjuttost aħrax għax ma jkollniex separazzjoni bonarja imma jkollna separazzjoni bl-aktar mod iebes.

Fil-fatt, din it-tip ta' double deadline li ta l-Kunsill Ewropew sa din id-data f'April qed tiġi użata mill-Unjoni Ewropea biex inżidu l-preparazzjonijiet u nkunu ċerti li din issa mhijiex it-tieni l-aktar għażla ovvja imma hija l-aktar għażla ovvja ta' kif jistgħu jiġru l-affarijiet.

Dan iwassalni biex nindirizza l-mistoqsijiet li għamel il-Kap tal-Oppożizzjoni u l-mistoqsija li għamel l-Onor.

Zrinzo Azzopardi dwar il-preparamenti li qegħdin nagħmlu aħna fir-rigward ta' no deal.

Fil-każ li jkun hemm deal u jiġi approvat, is-sitwazzjoni hija spjegata b'dokumenti Ewropej.

F'każ ta' no deal, kull pajjiż qed jagħmel il-preparamenti tiegħu.

Biex il-Kummissjoni Ewropea tkun aċċertata li l-preparamenti qed isiru kif suppost, il-preparamenti li ġejt nitkellem dwarhom fil-Parlament madwar xahar ilu, u li ġew esposti fil-kumitati relevanti u li tkellimna dwarhom pubblikament, ġew reviewed min-naħa tal-Kummissjoni Ewropea u tawna l-impressjonijiet tagħhom.

Kien hemm oqsma fejn l-Unjoni Ewropea ħasset li mexjin tajjeb ħafna, ħlief li semmew xi affarijiet fejn jemmnu li għandna nżidu l-preparamenti li qegħdin nagħmlu.

Din l-analisi ngħatat u qiegħda fil-Ministeri relevanti.

B'mod ġenerali però l-preparamenti kienu meqjusa bħala tajbin ħafna.

Mela dak huwa x-xenarju fejn il-Parlament Ingliż m'hemmx għalfejn jivvota kontra xejn imma jista' jibqa' kif inhu għax bħalissa fil-Parlament Ingliż hemm maġġoranza negattiva.

Hemm maġġoranza kontra no deal, li ma jfissirx li hemm deal, u hemm maġġoranza kontra l-ftehim preżenti, li ma jfissirx li hemm alternattiva.

M'hemm maġġornaza favur xejn imma hemm maġġoranza kontra kollox prattikament!

It-tielet għażla hi li l-Parlament Ingliż jagħmel żvilupp u permezz ta' dak l-iżvilupp tiskatta estensjoni sa Mejju, ċjoè sa qabel l-elezzjonijiet tal-Parlament Ewropew, sabiex ikun hemm ċans li jsiru l-affarijiet li hemm bżonn isiru miż-żewġ naħat.

Issa jekk ikunx żvilupp biex jinbidel il-Prim Ministru, ikunx żvilupp għax tiġi fformata maġġoranza trasversali, ikunx żvilupp għax jinbidlu r-red lines li poġġew l-Ingliżi stess f'dawk li huma negozjati, jew ikunx żvilupp minħabba li l-indicative votes li aktarx jittieħdu fil-Parlament Ingliż u li juru li hemm xi tip ta' maġġoranza favur customs union, l-importanti li jseħħ żvilupp.

Ingħatat id-data tat-12 ta' April għax fl-ambitu ta' dak ix-xenarju hemm sitwazzjoni fejn ir-Renju Unit jgħid: Hawnhekk ma wasalniex, għandna problema, allura għandna bżonn aktar żmien biex ikun hemm riflessjoni nazzjonali, jew referendum, jew ħaġa jew oħra.

Irrid ngħid li waħda mir-riservi konxji li hemm dwar il-kwestjoni tar-referendum – mhux qed ngħid li din intqalet mill-Prim Ministru May – hi li ħadd mhu qed jeskludi li jekk ir-referendum jerġa' jikseb dak ir-riżultat, ikun hemm referendum ieħor u min jitlef jerġa' jagħmel xi ħaġa oħra s-sena d-dieħla!

U dan minkejja li huwa ovvju li r-referendum huwa fejn wieħed għandu jmur.

Jiġifieri din tista' tiġi a never ending story.

Il-11 u t-12 ta' April ġew magħżula għax il-11 ta' April hija l-aħħar ġurnata meta jista' joħroġ ir-writ tal-elezzjonijiet tal-Parlament Ewropew.

Biex ir-Renju Unit ikollu xi tip ta' estensjoni fit-tul, li tmur lil hinn minn Mejju, irid bilfors jorganizza l-elezzjonijiet tal-Parlament Ewropew.

De facto dan ifisser li jekk wieħed jitlob estensjoni lil hinn minn Mejju, ir-Renju Unit se jibqa' membru tal-Unjoni Ewropea għall-futur prevedibbli.

Dik hija l-verità.

Issa jekk ngħiduhiex jew le tibqa' f'limbu, imma se jibqgħu parti mill-Unjoni Ewropea u qegħdin fl-istituzzjonijiet Ewropej sakemm ma jkunx hemm xi proviso u jibda l-uġigħ ta' ras il-kbir.

Bħalissa l-uġigħ ta' ras mhuwiex min-naħa Ewropea imma min-naħa Ingliża għax ladarba inti membru trid tħallas, trid tħalli l-freedom of movement u trid tibda tinnegozja biex tieħu l-flus mill-baġit Ewropew.

Allura għal pajjiż li ħiereġ mill-Unjoni Ewropea, ladarba jkun qed jiddeċiedi li jieħu sehem f'istituzzjoni Ewropea u de facto jibqa' membru, hija contradiction in terms.

Id-data tal-11 ta' April hija data kruċjali li permezz tagħha l-prezz li titlob estensjoni fit-tul hu li essenzjalment, anke jekk m'intix qed tammettiha, se tibqa' membru tal-Unjoni Ewropea mhux biss in the short-term imma anke in the medium-term.

L-aħħar għażla hi r-revoka ta' Artiklu 50.

Hawnhekk, mill-ġdid, we are in uncharted territory.

Artiklu 50 huwa dak l-artiklu tat-Trattat li jista' jiġi invokat minn kwalunkwe stat membru biex permezz tiegħu joħroġ mill-Unjoni Ewropea.

Kif tinvoka Artiklu 50, ikun hemm sentejn ċans biex isiru negozjati biex xi ħadd joħroġ mill-Unjoni Ewropea.

Irrid infakkar li Artiklu 50 ma faqqax mill-ewwel hekk kif ħareġ ir-riżultat tar-referendum.

Jekk m'iniex sejjer żball, għaddew madwar sitt xhur mir-riżultat tar-referendum sa meta ġie invokat Artiklu 50 li matulhom iż-żewġ naħat ippreparaw, minkejja li ma kienx hemm diskussjonijiet, u minn hemhekk bdew id-diskussjonijiet dwar Artiklu 50.

Artiklu 50 jista' jiġi rtirat mill-pajjiż li jkun invokah f'kull ħin u f'kull mument u b'mod unilaterali.

Kien hemm min ta l-impressjoni li hemm bżonn xi tip ta' permess min-naħa tal-Kunsill Ewropew imma fil-verità m'hemmx bżonn.

Huwa strument li jista' jiġi rtirat b'mod unilaterali.

Bħalissa għaddejja diskussjoni fir-Renju Unit dwar jekk id-dritt li tirtira Artiklu 50 huwiex vestit fil-Prim Ministru, huwiex vestit fil-Gvern, jew jistax jiġi vestit fil-Parlament.

Hemm din id-diskussjoni teknika li ma naħsibx li għandna ċans nidħlu fiha.

Però l-mument li jiġi rtirat Artiklu 50 jista' jkun sinjal li fir-Renju Unit xi ħadd ħa d-deċiżjoni li, jekk hux b'referendum, jekk hux b'maġġoranza parlamentari, jekk hux b'ħaġa jew oħra, mhux se joħorġu mill-Unjoni Ewropea!

Hemmhekk wieħed diġà jkun qiegħed jikkontribwixxi bħala flus u jieħu sehem fil-Multiannual Financial Framework (MFF)

Biex inwieġeb għall-mistoqsija tal-Onor.

Zammit Lewis, is-suppożizzjoni tal-Kummissjoni Ewropea hi li mhux se jkun hemm kontribut min-naħa Ingliża u bl-istess mod mhux se jkun hemm bżonn li jingħataw ir-refunds li sal-lum ir-Renju Unit kien eliġibbli għalihom.

Imma, u din irrid nagħmilha ċara ħafna, jista' jkun hemm a fallback position biex ma tintalabx xi tip ta' estensjoni fit-tul, jiġi revokat Artiklu 50, you stop the clock, imbagħad dan l-Artiklu jerġa' jiġi invokat xi darba down the line.

Teknikament, għall-inqas minn dak li qrajt, tista' ssir imma twassal għal inċertezza enormi, mhux min-naħa Ewropea imma min-naħa tar-Renju Unit.

Jiġifieri jista' jkollna sitwazzjoni fejn jekk hemm bżonn li jiġi mwaqqaf l-arloġġ għax forsi hemm forzi jew maġġoranza fir-Renju Unit li tgħid li se jirtiraw dan l-Artiklu għal ammont ta' żmien, għall-inqas sakemm issir elezzjoni jew sakemm ipoġġu bilqiegħda u jiftiehmu x'se jagħmlu bħala pajjiż, jiġi mwaqqaf l-arloġġ.

L-aktar punt li rrid nenfasizza hawnhekk hu li dak li ma riedx il-Kunsill Ewropew hu li niġu f'sitwazzjoni fejn bħala Ewropa nkunu daharna mal-ħajt u tkun l-aħħar deċiżjoni tagħna ta' x'se jiġri mir-Renju Unit.

Ma jfissirx li mhux se jkun hemm cliff hangers jew cliff edges f'dak kollu li jiġri, imma kieku ħallejna l-affarijiet kif inhuma, kieku nhar il-Ħamis li ġej kien ikollna niltaqgħu Brussell u kien ikollna sitwazzjoni fejn ir-Renju Unit ma jkollu bżonn jagħmel xejn mentri aħna rridu niddeċiedu jekk l-għada dan il-pajjiż hux se jitlaq mill-Unjoni Ewropea jew le.

Onestament sitwazzjoni bħal dik kienet twassal għal kroll finanzjarju kbir ta' diversi ishma Ewropej għaliex ma jkun hemm l-ebda ċertezza.

Il-fatt li tajna dawn iż-żewġ deadlines se jagħti ċ-ċans lill-Unjoni Ewropea li, kif qalet illum stess, tkun ippreparata għal no deal u titfa' d-deċiżjoni f'idejn ir-Renju Unit.

B'hekk ir-Renju Unit huma l-aħħar nies li jridu jieħdu d-deċiżjoni.

Dak kien punt importanti ħafna.

Xorta nantiċipa li f'xi mument f'April se jkun hemm bżonn laqgħa tal-Kunsill Ewropew, imma l-onus ikun biex nieħdu konjizzjoni tad-deċiżjoni tar-Renju Unit u mhux biex niddeċiedu aħna f'isem ir-Renju Unit x'għandhom jagħmlu jew ma jagħmlux.

Rigward dak li għandu x'jaqsam ma' dak li staqsa l-Onor.

Schiavone dwar is-sitwazzjoni tal-pazjenti u l-istudenti, aħna għandna diversi ftehim bilaterali u għandna l-kelma tal-Gvern Ingliż li se jiġu attivati.

Jien noqgħod fuq il-kelma tal-Gvern Ingliż għax kienet xi ħaġa li ddiskutejna fit-tul.

Il-mod kif ittrattajna maċ-ċittadini Ingliżi naħseb li jagħtina l-konfort li mhux se jkun hemm problemi u għandna l-kelma politika qawwija tan-naħat kollha li dawn il-ftehim se jiġu rispettati.

Rigward il-punt li ssemma dwar is-siġġijiet tal-Parlament Ewropew ngħid li dik id-deċiżjoni ttieħdet is-sena l-oħra fuq bażi ta' proposta tal-Kummissjoni Ewropea li kellha tibbilanċja ftit, fost l-oħrajn, il-formola li kienet intużat għal pajjiżi bħal Malta.

Aħna meqjusin – mhux qed ngħid li hu minnu imma qed ngħid x'kien l-argument – li r-rappreżentanza tagħna fil-Parlament Ewropew, meta tqis l-ammont ta' ċittadini li għandna, hi ferm aktar b'saħħitha minn ta' pajjiżi bħall-Ġermanja.

Insejt kemm eżatt imma fil-każ tal-Ġermanja, kull Membru Parlamentari Ewropew (MEP) jirrappreżenta xi miljun persuna filwaqt li f'pajjiżna kull MEP jirrappreżenta xi 40,000 persuna.

Jiġifieri kienu qed jużaw dan il-mekkaniżmu biex iċaqalqu ftit il-bilanċi biex ikunu aktar ekwiparabbli.

Rigward il-preparamenti u dak li nistgħu naqsmu bejnietna, l-Oppożizzjoni diġà għandha membru fuq it-task force tal-Brexit.

Madanakollu m'hemm l-ebda diffikultà li jekk hemm bżonn naqsmu bejnietna b'mod pubbliku jew privat ċerti liġijiet li qegħdin nagħmlu.

Illum stess għedt x'liġijiet qed isiru.

Pereżempju bħalissa in the pipeline hemm l-għażliet differenti dwar l-elezzjonijiet tal-MEPs għax f'daqqa waħda mhux qegħdin naħdmu fuq xenarju wieħed imma qegħdin naħdmu fuq mill-inqas tliet xenarji.

M'hemmx dubju li hemm bżonn li jkun hemm aktar abbokkamenti parlamentari biex permezz ta' hekk, meta niġu għas-si u n-no fi ftit tal-ġimgħat oħra u jkollna bżonn ngħaddu liġijiet pjuttost malajr biex nirrispetaw id-deadlines elettorali, insibu l-koperazzjoni taż-żewġ naħat, kif nemmen li se jiġri.

Niġi għall-mistoqsijiet li saru fuq ir-rapport tal-Moneyval, allavolja m'għandhomx x'jaqsmu.

M'iniex se noqgħod nidħol fuq kwestjonijiet bħal kif dan ir-rapport spiċċa għand il-mezzi tax-xandir.

Xħin il-Kap tal-Oppożizzjoni staqsieni dwar il-money laundering u r-rapporti ħsibtu se jirreferi għal xi ħaġa oħra, imma ma rreferiex għal hekk!

(Onor. Membri: Hear, hear) Li hu żgur hu li dan il-Gvern jieħu dawn ir-rapporti b'serjetà kbira.

Dan huwa proċess u min ipprova joħroġ dan id-dokument m'għamlux biex jagħmel xi whistleblowing.

Whistleblowing kieku l-Gvern qed jipprova jaħbi xi ħaġa u xi ħadd jesponiha.

Min ħareġ dan it-tip ta' dokument ma naħsibx li kellu l-interess tal-proċess.

Il-proċess għadu għaddej u jien nemmen li b'ingaġġ naslu għalih, kif wasalna għal proċess ieħor li ġie konkluż imma ħadd ma semmieh.

Qed nirreferi għall-proċess tal-EPSA, li huwa simili għal tal-Moneyval u li ġie ppubblikat.

Dan qalilna fejn irridu ntejbu imma ta riżultat tajjeb ħafna.

Fil-fatt, jien nippreferi nitkellem fuq l-EPSA għax huwa xi ħaġa konkluża.

L-Onor.

Debono staqsiet dwar jekk aħniex se nagħmlu xi tip ta' pjan ta' azzjoni.

Iva, mhux biss se nagħmluh imma ppubblikajna pjan ta' azzjoni ta' 50 punt li kien bla preċedent għax qatt ma jidhirli li xi gvern ippubblika pjan ta' azzjoni rigward il-qasam tas-servizzi finanzjarji.

Bir-rispett kollu, minflok il-mistoqsija jekk il-Gvern hux se jagħmel pjan ta' azzjoni, meta l-pjan ta' azzjoni mhux biss għamilnieh imma ppubblikajnieh biex ikun eżaminat, jien kont nippretendi li niġi mistoqsi x'qed isir minn dak il-pjan ta' azzjoni, f'ġieħ kemm hemm!

Nifhem li l-ġimgħa d-dieħla stess is-Segretarju Parlamentari responsabbli minn dan il-qasam se jressaq numru ta' emendi għal liġijiet differenti li jwasslu f'dik id-direzzjoni.

Naħseb li llum jew għada se jkollna l-Ewwel Qari u f'dak id-dibattitu jkun hemm iċ-ċans kollu li nitkellmu dwar dan u oqsma oħra.

Nirringrazzjak, Sur President.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Mozzjonijiet.

MOZZJONIJIET

ABBOZZ TA' LIĠI BIEX IKOMPLI JWETTAQ RIFORMI FIL-QASAM TAL-ĠUSTIZZJA (AVUKAT ĠENERALI)

OWEN BONNICI: Sur President, nipproponi l-Ewwel Qari tal-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex ikompli jwettaq Riformi fil-Qasam tal-Ġustizzja (Avukat Ġenerali)".

L-ISPEAKER: Min jissekonda?

MICHAEL FARRUGIA (Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali): Nissekonda.

L-ISPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex ikompli jwettaq Riformi fil-Qasam tal-Ġustizzja (Avukat Ġenerali)" ikun moqri l-Ewwel Darba.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri l-Ewwel Darba.

ABBOZZ TA' LIĠI BIEX IKOMPLI JWETTAQ RIFORMI FIL-QASAM TAL-ĠUSTIZZJA (PULIZIJA)

OWEN BONNICI: Sur President, nipproponi l-Ewwel Qari tal-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex ikompli jwettaq Riformi fil-Qasam tal-Ġustizzja (Pulizija)".

L-ISPEAKER: Min jissekonda?

L-ISPEAKER: Il-mistoqsija hija li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex ikompli jwettaq Riformi fil-Qasam tal-Ġustizzja (Pulizija)" ikun moqri l-Ewwel Darba.

ABBOZZ TA' LIĠI BIEX IKOMPLI JWETTAQ RIFORMI FIL-QASAM TAL-ĠUSTIZZJA KUMMISSJONIJIET KOSTITUZZJONALI)

OWEN BONNICI: Sur President, nipproponi l-Ewwel Qari tal-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex ikompli jwettaq Riformi fil-Qasam tal-Ġustizzja (Kummissjonijiet Kostituzzjonali)".

L-ISPEAKER: Min jissekonda?

L-ISPEAKER: Il-mistoqsija hija li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex ikompli jwettaq Riformi fil-Qasam tal-Ġustizzja (Kummissjonijiet Kostituzzjonali)" ikun moqri l-Ewwel Darba.

ABBOZZ TA' LIĠI BIEX IKOMPLI JWETTAQ RIFORMI FIL-QASAM TAL-ĠUSTIZZJA (OMBUDSMAN)

OWEN BONNICI: Sur President, nipproponi l-Ewwel Qari tal-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex ikompli jwettaq Riformi fil-Qasam tal-Ġustizzja (Ombudsman)".

L-ISPEAKER: Min jissekonda?

L-ISPEAKER: Il-mistoqsija hija li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex ikompli jwettaq Riformi fil-Qasam tal-Ġustizzja (Ombudsman)" ikun moqri l-Ewwel Darba.

ABBOZZ TA' LIĠI BIEX IKOMPLI JWETTAQ RIFORMI FIL-QASAM TAL-ĠUSTIZZJA (SERVIZZ PUBBLIKU)

OWEN BONNICI: Sur President, nipproponi l-Ewwel Qari tal-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex ikompli jwettaq Riformi fil-Qasam tal-Ġustizzja (Servizz Pubbliku)".

L-ISPEAKER: Min jissekonda?

L-ISPEAKER: Il-mistoqsija hija li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex ikompli jwettaq Riformi fil-Qasam tal-Ġustizzja (Servizz Pubbliku)" ikun moqri l-Ewwel Darba.

PERMESS TAL-KAMRA

SILVIO SCHEMBRI (Segretarju Parlamentari għas-Servizzi Finanzjarji, Ekonomija Diġitali u Innovazzjoni): Sur President, nitlob il-permess tal-Kamra biex inressaq mozzjoni mingħajr avviż.

L-ISPEAKER: Hawn permess?

Il-permess ingħata.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA DIVERSI LIĠIJIET DWAR SERVIZZI FINANZJARJI

L-ISPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari Silvio Schembri.

SILVIO SCHEMBRI: Sur President, nipproponi l-Ewwel Qari tal-Abbozz tal-Liġi msejjaħ "Att li jemenda diversi liġijiet dwar servizzi finanzjarji u biex jipprovdi dwar affarijiet anċillari jew inċidentali għalihom".

L-ISPEAKER: Min jissekonda?

L-ISPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att li jemenda diversi liġijiet dwar servizzi finanzjarji u biex jipprovdi dwar affarijiet anċillari jew inċidentali għalihom" ikun moqri l-Ewwel Darba.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri l-Ewwel Darba.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA

L-ATT DWAR L-AWTORITÀ

GĦAS-SERVIZZI FINANZJARJI TA' MALTA

L-ISPEAKER: Rimarki?

Is-Segretarju Parlamentari Silvio Schembri.

SILVIO SCHEMBRI: Sur President, nipproponi t-Tielet Qari tal-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda l-Att dwar l-Awtorità għas-Servizzi Finanzjarji ta' Malta, Kap. 330".

L-ISPEAKER: Min jisskeonda?

L-ISPEAKER: Il-mistoqsija hija li l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Awtorità għas-Servizzi Finanzjarji ta' Malta jkun moqri t-Tielet Darba.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri t-Tielet Darba u għadda.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR IS-SWIEQ FINANZJARJI

SILVIO SCHEMBRI: Sur President, nipproponi t-Tielet Qari tal-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda l-Att dwar is-Swieq Finanzjarji, Kap. 345".

L-ISPEAKER: Min jissekonda?

L-ISPEAKER: Il-mistoqsija hija li l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Swieq Finanzjarji jkun moqri t-Tielet Darba.

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR

L-ISPEAKER: Il-Ministru Joe Mizzi.

JOE MIZZI: Sur President, f'isem il-Ministru għall-Ekonomija, l-Investiment u n-Negozji Żgħar nipproponi l-konsiderazzjoni mill-ġdid ta' klawsoli 12, 16 u 29 tal-Abbozz ta' Liġi dwar it-Trademarks skont l-Ordni Permanenti 104 u li dan isir fil-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi.

L-ISPEAKER: Min jissekonda?

L-ISPEAKER: Il-mistoqsija hija l-mozzjoni kif imressqa mill-Ministru Joe Mizzi.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA

L-ATT DWAR KUNSILLI LOKALI

L-Ordni għat-Tieni Qari ġie moqri.

Ikompli mill-20 ta' Marzu 2019.

Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet.

L-ISPEAKER: Rimarki?

IAN BORG (Ministru għat-Trasport, l-Infrastruttura u Proġetti Kapitali): Sur President, din hija riforma importanti ta' entitajiet li jien nemmen fihom bis-sħiħ.

Meta kelli 18-il sena jien u grupp ta' żgħażagħ oħrajn mil-lokalità ta' Ħad-Dingli konna nifformaw parti u mmexxu fergħa tal-Forum Żgħażagħ Laburisti f'raħal twelidna u konna ġejna avviċinati mill-Partit Laburista sabiex nikkonsidraw li nersqu 'l quddiem u nagħtu s-sehem tagħna fil-kunsill lokali.

Jien kont aċċettajt li nikkontesta dawk l-elezzjonijiet u niftakar li l-kampanja kienet tiffoka fuq il-familji tal-lokalità, li tiltaqa' ma' kemm tista' nies, li tmur għandhom u tisma' x'jaħsbu dwar il-politika lokali u dwar kif jiffunzjona, jew ċerti drabi ma jiffunzjonax, il-kunsill lokali tagħhom, li tiltaqa' mal-għaqdiet tal-lokalità u tisma' l-ħteġijiet li għandhom, tisma' d-diskussjonijiet li jkunu għaddejjin mal-Gvern ċentrali u anke jekk tkun qed tirrappreżenta partit fl-oppożizzjoni, xorta waħda tagħmel kuraġġ biex tersaq 'il quddiem u sservi lil raħal twelidek.

Dak iż-żmien kienet għadha kif inbidlet il-liġi biex min iġib l-aktar ammont ta' voti fil-partit li jkun ġab maġġoranza awtomatikament jinħatar sindku.

Ma kenitx sfida żgħira li eventwalment ta' 19-il sena mmexxi l-kunsill lokali.

Kelli kunsilliera miegħi li kienu ħafna iżjed esperjenzati għax kellhom numru ta' snin ta' tmexxija jew ta' parteċipazzjoni fil-kunsill lokali.

Ovvjament, bħal ħuta żgħira, trid taqdef fost dawk li jkunu adattaw ruħhom f'dak l-ambjent.

Ipprovajt nagħmel dan u għal darba, tnejn, tlieta, ġejt mogħti mandat mill-poplu ta' raħal twelidi biex naħdem u mmexxi l-kunsill lokali.

Qatt ma ninsa dak iż-żmien, anzi ngħożżu għax f'din l-eqreb forma ta' demokrazija f'pajjiżna kelli l-opportunità biex inkompli nisma' lill-familji, inkompli niltaqa' ma' kull resident, ma' kull familja u mmur f'kull razzett fl-aktar post imwarrab li tista' timmaġina f'lokalità rurali bħalma hija dik ta' Ħad-Dingli.

Jien bdejt naħdem fuq dak li qaluli, bl-għodda u r-riżorsi limitati li jkollu kunsill lokali ta' ħamsa min-nies, u nerġa' nirrepeti li dan għamiltu minn partit fl-oppożizzjoni.

Allura trid titgħallem min hu l-gvern, min huma l-ministri, min huma n-nies li jieħdu d-deċiżjonijiet fl-awtoritajiet u fid-dipartimenti u tara kif iġġib l-aħjar deċiżjonijiet lejn il-lokalità tiegħek.

Esperjenza li ngħożż u li qatt ma jien se ninsieha.

Sur President, jien rajt il-kunsilli lokali jevolvu, jikbru u jingħataw aktar importanza imma, sfortunatament, ir-riżorsi qatt ma żdidulhom.

Fil-ġurnata li dħalt fil-kunsill lokali tista' tgħid li kien hemm ammont ta' impjegati limitat ħafna u fil-ġurnata li ħriġt tmien snin wara, biex dħalt nirrappreżenta lill-poplu tas-Seba' Distrett fil-Parlament, ftit jew wisq bqajna bl-istess ammont ta' ħaddiema, bqajna ningħataw l-istess ammont ta' allokazzjonijiet però l-aspettattiva tal-poplu kienet kibret.

Ikolli ngħid li kien hemm żminijiet meta kien iżjed eċitanti minn oħrajn li tkun sindku jew kunsillier.

Nistqarr li meta kien hemm Segretarju Parlamentari u Ministru responsabbli li kienu diġà għaddew mill-esperjenza tal-kunsilli lokali, kien hemm iżjed entużjażmu.

Qed nirreferi għaż-żmien meta kien responsabbli mill-kunsilli lokali l-Onor.

Chris Said u saru riformi importanti u interessanti, però naħseb li kien sforz ta' Membru tal-Kabinett li mhux neċessarjament kellu l-appoġġ ta' sħabu fil-gvern.

Dik hija l-parti interessanti; ir-riformi qatt ma saru fl-intier tagħhom.

Pereżempju niftakar id-diskussjonijiet li wasslu għal soluzzjoni li frankament ħadd ma ried imur għaliha b'rabta mal-infrastruttura u t-toroq.

Jien nemmen – u ħadd ma kkonvinċieni mod ieħor - li l-Ministru għat-Trasport ta' dak iż-żmien, l-Onor.

Austin Gatt, ma kienx f'sintonija mar-riformi li ried iġib l-Onor.

Fil-fatt kienu ħarġu skemi bħal tal-Public Private Partnership li kienu l-uniċi mekkaniżmi u għodod li kellhom għad-dispożizzjoni tagħhom il-kunsilli lokali.

Allura ħafna mill-kunsilli lokali, inkluż dak li kont sindku tiegħu jien, għażilna li mmorru għal dik l-għażla.

Qed ngħid hekk għax, kif jgħid il-Malti, bla flus la tgħannaq u lanqas tbus.

Għalxejn ikollna kunsilli lokali li jixtiequ jagħmlu differenza fil-ħajja tan-nies jekk ma nagħtuhomx l-għodda.

Ir-riforma li qed nipproponu llum hi turija ta' kemm il-Gvern jemmen fil-kunsilli lokali u jafda fihom, imma mhux biss trid tafda u temmen fil-kunsilli lokali, trid ukoll tiffaċilitalhom il-ħidma tagħhom.

Is-Segretarju Parlamentari Silvio Parnis qiegħed iressaq 'il quddiem din ir-riforma bħala eks Sindku ta' Raħal Ġdid, raħal twelidu, fi sfond fejn il-Gvern qed jieħu r-responsabbiltà u qed jerfa' l-piż li l-kunsilli lokali qatt ma kienu jifilħu għalih, ċjoè li jieħdu ħsieb l-infrastruttura tat-toroq residenzjali u mhux biss dawk arterjali u distributorji.

Din ir-riforma qed issir fi sfond fejn il-kunsilli lokali għandhom €29 miljun jistennewhom fid-Development Planning Fund u numru ta' opportunitajiet oħrajn.

Dawn fiż-żmien li jien kont sindku ma kinux jeżistu.

Anzi, dak iż-żmien lill-kunsilli lokali l-Gvern kien jibgħathom jiddejnu u ma setax joffrilhom fondi tal-iżvilupp għax kien hemm slowdown ekonomiku rifless fl-industriji rispettivi, inkluż dawk tal-iżvilupp, u għaldaqstant il-karus tal-lokalità kien ta' ftit eluf li jservu biss biex tagħmel xi ġnien żgħir jew issewwi xi ftit bankini.

Aktar milli niffoka fuq l-aspett legali ta' din ir-riforma rrid infaħħar il-ħidma li għamel il-Gvern qabel ma ġie fil-Parlament f'dak li għandu x'jaqsam ma' konsultazzjoni.

Il-Gvern ikkonsulta ma' kull min hu kkonċernat, fosthom l-entitajiet li huma involuti direttament mal-kunsilli lokali, il-partiti politiċi, l-entitajiet u l-organizzazzjonijiet rispettivi, u saret ukoll konsultazzjoni pubblika.

Aħna ma rridux ngħaddu liġi għall-kunsilliera fi 68 lokalità.

Aħna qegħdin ngħaddu liġi biex il-kunsilliera li se jkunu eletti fil-25 ta' Mejju jservu lill-poplu ta' 68 lokalità rispettiva, allura l-konsultazzjoni ġabret xi jrid il-poplu.

Hawn ma nistax ma nfaħħarx mill-ġdid lill-Onor.

Silvio Parnis u lit-tim tiegħu li ħadmu biex wasalna għal dan l-Abbozz ta' Liġi li qed iressaq 'il quddiem numru ta' prinċipji bażiċi, fosthom rispett sħiħ lejn l-awtonomija lokali, it-tisħiħ tal-livell reġjonali, it-tisħiħ tal-istandards biex jingħataw servizzi ta' kwalità fil-komunità, it-tisħiħ tar-riżorsi tal-Gvern lokali u ż-żamma taċ-ċittadin fil-qalba ta' dawn is-servizzi.

Fl-aħħar mill-aħħar aħna ma rridux nagħmlu liġi li tkun komda għas-sindku, għall-viċi sindku, għall-kunsilliera, għas-segretarju eżekuttiv, għal min imexxi r-reġjun jew għall-assoċjazzjoni, imma rridu liġi li tkun tajba għax se tkun ta' benefiċċju għall-familji, għan-negozji u għall-industriji li jaħdmu, jiffunzjonaw, jgħixu, jorqdu, jivvjaġġaw u jiddevertu fit-tali lokalità permezz tal-prinċipji li l-eżerċizzju ta' konsultazzjoni mexa fuqhom.

Ir-reġjuni se jkollhom ir-responsabbiltajiet tagħhom u mhux għamilna r-reġjuni u ħallejniehom mingħajr responsabbiltà!

Ir-reġjuni jridu jagħtu servizz u jrid ikun hemm aktar parteċipazzjni taċ-ċittadini u taż-żgħażagħ.

Irid ikun hemm ukoll sistemi aħjar tal-ġbir tal-iskart, li hu servizz bażiku li allaħares ma jingħatax bl-aħjar mod possibbli għax ma nistgħux nimmaġinaw il-lokalitajiet tagħna u lil pajjiżna jekk kemm-il darba l-iskart ma jinġabarx.

Nista' nibqa' nsemmi numru ta' prinċipji li diġà rreferew għalihom sħabi meta intervjenew fuq dan l-Abbozz ta' Liġi però nħoss li jkun aħjar jekk niffoka fuq ir-responsabbiltajiet li llum għandi l-privileġġ li mmexxi bħala Ministru u ngħid kif dawn jaħdmu għall-kunsilli lokali biex illum għandhom iżjed riżorsi biex jaħdmu.

Hawn mhux qed nirreferi sempliċement għal xi bozza jew xi bankina, li xorta huma importanti u jagħmlu differenza fil-ħajja ta' dik l-anzjana li għandha problema ta' mobilità u ma tistax taċċetta li l-bankina quddiem ir-residenza tagħha ssir b'tali mod li żżommha milli toħroġ minn ġo darha, jew dik il-bozza li bi traskuraġni tkun ilha maqtugħa xi tliet ġimgħat wara xi maltempata jew wara xi lejl riħ u dawk it-tfal li jkunu bdew jieħdu l-indipendenza tagħhom jibdew jibżgħu jmorru għall-attivitajiet soċjali tagħhom ta' filgħaxija għax jafu li meta jirritornaw lejn darhom id-dawl fit-triq tagħhom se jsibuh maqtugħ.

Jiġifieri ma rridx b'xi mod inkun dispreġjattiv lejn il-ħidma relatata mal-bankini jew mal-bozoz imma l-kunsilli lokali qegħdin ikomplu jimmaturaw, qegħdin ikomplu jiggradwaw u jaħdmu fuq oqsma li tant huma bżonjużi fil-komunitajiet tagħna, kemm jekk hu l-aspett soċjali, kemm jekk inhi l-ħidma fl-oqsma tas-saħħa kif ukoll jekk inhi l-ħidma u l-kollaborazzjoni ta' programmi edukattivi, mhux biss mal-Gvern imma anke mal-għaqdiet tal-lokal.

Dawn huma kollha responsabbiltajiet li l-kunsilli lokali komplew jerfgħu u jżidu fil-portafoll tagħhom.

L-istess il-ħidma turistika f'żoni li jżuruhom numri kbar ta' turisti.

Il-lista ma tispiċċa qatt.

Hawn nerġa' nagħmel referenza għad-Development Planning Fund tal-Awtorità tal-Ippjanar.

Naħseb li din kienet waħda mill-aħjar inizjattivi li l-Awtorità tal-Ippjanar għamlet matul l-aħħar snin għax qed tagħti lura lil-lokalità skont l-ammont ta' żvilupp li jkun sar ġo fiha ħalli jkun hemm proġetti pożittivi li jagħmlu tajjeb għal xi inkonvenjent li ż-żieda ta' żvilupp tkun ġabet magħha.

Jien jiddispjaċini li meta nqassam xi €1 miljun jew €2 miljun kull darba jfakkruni li għad fadal €29 miljun għad-dispożizzjoni tal-kunsilli lokali.

Allura nistaqsi: X'qegħdin jistennew dawk is-sindki u dawk il-kunsilli lokali li għadhom ma resqux 'il quddiem bil-proġetti tagħhom?

Hu mistenni li jiġu ffirmati ftehimiet ta' dan it-tip għal tmien proġetti oħrajn f'seba' lokalitajiet li se jkunu qegħdin jutilizzaw €2.8 miljun mit-tali fond.

Madanakollu nerġa' nħeġġeġ lill-kunsilli lokali biex jersqu 'l quddiem.

Issa daħħalna wkoll prinċipju ġdid, dak li nagħmlu l-pagament avvanzat ta' 30% ħalli l-kunsilli lokali jkunu jistgħu jħallsu lill-perit jew lill-kuntrattur qabel ma jibda x-xogħlijiet tal-proġett.

Hemm ukoll inizjattivi oħrajn li ġabet magħha l-inizjattiva "Sebbaħ il-Lokal".

F'dan il-fond hemm €2 miljun għal dawk il-lokalitajiet li kellhom inqas minn €100,000 biex ikunu jistgħu jżidu sa €50,000 mal-fondi disponibbli għalihom.

Mal-Awtorità tal-Ippjanar qed isir ukoll xogħol għaqli mid-Dipartiment tax-Xogħlijiet u l-Infrastruttura fi ħdan l-istess Ministeru.

Hemm għexieren ta' proġetti permezz tal-ħaddiema magħrufa bħala tal-Gvern, li jaħdmu fuq konservazzjoni, riġenerazzjoni, bini ta' ġonna u manutenzjoni ġenerali ħalli naraw li l-ispazji pubbliċi jinżammu fl-aħjar mod, liema ħidma ħafna drabi tkun mitluba mill-istess kunsilli lokali.

Il-proġetti jinkludu wkoll għajnuna lill-entitajiet ekkleżjastiċi.

Pereżempju żort il-lokalità taż-Żejtun fejn sar il-pavimentar biswit il-knisja parrokkjali, li lanqas ngħidlu zuntier imma aktar narah bħala spazju pubbliku kbir u miftuħ fil-qalba tal-lokalità.

Bħalissa għaddej ukoll xogħol fil-lokalità tal-Mellieħa.

Aktar minn hekk, kelli x-xorti nżur ix-xogħol li sar fuq il-Monument tal-Ħelsien fil-Birgu, fejn fi ftit ġranet oħra jkollna ċ-ċans infakkru l-anniversarju daqstant importanti ta' din il-festa nazzjonali.

Hemm ħafna xogħol ieħor relatat mal-ġbir tal-ilma, fosthom il-water culverts u l-proġett importanti li jinsab għaddej fil-lokalità tal-Imqabba b'ħafna xogħol mid-Dipartiment tax-Xogħlijiet Pubbliċi.

Nista' nsemmi ħafna xogħol ieħor li jsir, speċjalment minn Transport Malta u l-Awtorità tal-Artijiet, il-ħidma li ssir mal-kunsilli lokali fuq it-trasport u t-trasport alternattiv, kif ukoll inizjattivi fil-ġimgħa tal-mobilità li mbagħad isiru permanenti, fosthom f'Bormla u f'Tal-Pietà, fejn il-kunsilli lokali ħadmu u qegħdin jagħtu servizzi bla ħlas lil min jordna trasport li jdur mal-lokalità u jagħti aċċess għal mobilità aħjar lill-anzjani u l-persuni b'diżabilità.

Ejja ngħiduha kif inhi, fil-lokalitajiet kollox idur mal-proġetti relatati mat-toroq.

Kemm ilhom jeżistu mis-snin disgħin il-kunsilli lokali għamlu għexieren ta' snin jaħdmu u jfaddlu s-sena kollha biex forsi jagħmlu xi triq mill-ġdid jew jagħtu wiċċ lil xi triq partikolari fil-lokalità.

B'dak ir-ritmu konna se nieħdu għexieren ta' snin biex xi darba t-toroq fil-lokalità jkunu ta' kwalità tajba.

Għalhekk, kien għaqli li l-partit li jien kburi li nagħmel parti minnu, sena u nofs ilu ressaq programm elettorali quddiem il-poplu Malti u Għawdxi u fuq quddiem nett għamillu l-akbar wegħda infrastrutturali ta' kull żmien, dik ta' €700 miljun għal seba' snin li issa bdejna ninvestuhom fit-toroq tagħna!

Matul din is-sena b'€120 miljun se nkunu kkommettejna 290 triq residenzjali, li wħud minnhom diġà tlestew filwaqt li hemm oħrajn li għaddej ix-xogħol fuqhom u oħrajn li qegħdin jiġu kkuntrattati ħalli nkomplu nagħmlu d-differenza għall-familji u n-negozji fl-ibliet u l-irħula tagħna.

Aktarx li l-akbar investiment li kulħadd jagħmel f'ħajtu jkun meta jixtri r-residenza tiegħu u t-tieni investiment tkun il-vettura.

Nifhem li rridu nkomplu naħdmu biex tonqos id-dipendenza fuq il-vettura privata b'mod volontarju, però dawk huma l-fatti, allura l-importanza tal-infrastruttura fl-irħula tagħna hija indiskutibbli.

Għalhekk nifhem li l-Oppożizzjoni nqabdet fuq sieq waħda meta l-Partit Laburista dak iż-żmien għamel din il-wegħda, però ma stajtx nifhem kif wara sena fl-oppożizzjoni u wara li l-poplu ma fehemx dikjarazzjonijiet pubbliċi bħal dawk tal-Kap tal-Oppożizzjoni li qal li f'Malta m'għandniex ħofor, eventwalment meta kważi sena ilu, proprju fl-4 ta' Lulju, ġejna f'din il-Kamra, l-Oppożizzjoni vvotat kontra dan l-investiment ta' €700 miljun għat-toroq ta' pajjiżna.

Dan l-investiment huwa rilevanti fir-riforma tal-kunsilli lokali aktar minn kull ħaġa oħra għax dan ifisser li l-kunsilli lokali għandhom iżjed fondi biex jaħdmu f'oqsma oħrajn fejn m'hemmx bżonn critical mass biex iġġib prezz tajjeb u mhuwiex każ li għandek bżonn esperti fis-settur bħalma għandek bżonn fil-każ tat-toroq.

Daż-żmien m'għadniex noħorġu tender għal kull triq imma qegħdin noħorġu tenders li jkollhom mijiet ta' toroq f'tender wieħed u qegħdin naraw kif il-kuntratturi jtejbu l-kwalità u jżidu l-capacity ħalli jagħtu aktar għax mhuwiex aċċettabbli li t-toroq tagħna jsiru fuq medda ta' 30 sena jew 40 sena bir-ritmu tal-kunsilli lokali u bil-flus li tajniehom għad-dispożizzjoni tagħhom.

Pajjiż li żviluppa daqstant l-ekonomija tiegħu u li għandu d-direzzjoni u l-ambizzjoni politika li jkompli jimraħ u jikber f'ċerti setturi, ma jistax ikollu infrastruttura tat-tielet klassi.

Għalhekk sar pjan realistiku fuq seba' snin.

Lil min jistaqsini jekk it-triq tiegħu hux se ssir fis-seba' sena jien nipprova nfiehmu li hemm il-possibbiltà li ssir fis-seba' sena għax ta' xi ħadd trid issir fl-ewwel sena u ta' xi ħadd trid issir fis-seba' sena.

Il-verità hi li kieku l-Partit Laburista ma resaqx 'il quddiem b'dan il-pjan, aktarx kont tibqa' tiġri wara s-sindku, wieħed wara l-ieħor, għal 20 sena jew 30 sena biex forsi xi darba jkun faddal biżżejjed flus ħalli jagħmillek it-triq!

It-toroq qegħdin nagħżluhom mal-kunsilli lokali u mhux il-Ministru jiddeċiedi liema triq issir l-ewwel.

Il-kunsilli lokali mhux biss qegħdin parteċipi f'dan l-eżerċizzju imma issa se jkollhom l-għajnuna tal-informazzjoni intelliġenti li qed tinkiseb permezz tal-artificial intelligence drones u se jkunu jistgħu jkejlu l-ħteġijiet li għandha bżonn triq partikolari.

B'hekk, niżguraw li nipprijoritizzaw mhux biss b'dak li jkunu qalu l-periti tal-Awtorità u l-kunsilli lokali, imma permezz tal-informazzjoni xjentifika li għandhom għad-dispożizzjoni tagħhom, liema informazzjoni sal-lum la l-Gvern u wisq inqas il-kunsilli lokali qatt ma kellhom għad-dispożizzjoni tagħhom.

Lil hinn minn xi kummenti ironiċi li smajt f'din il-Kamra waqt li kont qed nindirizza lilek, Sinjura President, nemmen li llum kulħadd huwa konxju li d-deċiżjonijiet li ħadna qegħdin iħallu effett pożittiv fl-ibliet u l-irħula tagħna.

Jien nemmen li s-sindki tal-partit politiku fl-oppożizzjoni li kienu kontra tali deċiżjoni, qegħdin jgħidulhom kemm illum jinsabu aktar ottimisti li l-infrastruttura tal-lokalità tagħhom se tmur għall-aħjar milli kieku bqajna bil-formola l-antika li l-kunsill irid joqgħod jittallab biex forsi f'sena jirnexxilu jagħmel triq waħda.

Allura din ir-riforma hija tajba għax se ġġib bidliet u se ssaħħaħ prinċipji fundamentali, però hija tajba wkoll għax fl-aħħar mill-aħħar il-kunsilli lokali se jibqgħalhom iżjed flus li permezz tagħhom il-kunsilliera u s-sindki li se jkunu eletti fil-25 ta' Mejju li ġej, ikunu jistgħu jippjanaw u jaħdmu għas-snin li ġejjin b'risq il-familji u n-negozji fit-68 lokalità ta' Malta u Għawdex.

Nirringrazzjak, Sinjura President.

L-Onor.

GODFREY FARRUGIA: Sinjura President, se ngħidha kif inhi.

Se nitkellem daqsxejn differenti minn sħabi f'din il-Kamra u mhux se noqgħod indur mal-lewża.

Nifhem li qegħdin f'sitwazzjoni fejn il-kunsilli u l-gvernijiet lokali se jitilgħu fit-tarġa li jmiss bis-saħħa ta' din il-liġi, imma qegħdin ngħixu fi żmien fejn il-konċett tal-kunsilli lokali huwa għodda politika li, fil-fehma tiegħi, mhux qiegħda twassal għall-għanijiet u l-oġġettivi li nħolqu għalihom.

Allura rrid nistaqsi għalfejn twaqqfu.

Ir-realtà hi li d-devoluzzjoni tal-poter biex il-kunsilli lokali kollha jkollhom l-istatura ta' Gvern lokali llum il-ġurnata nqisha kważi finta, u hemm bżonn li niħduha fit-tarġa li jmiss kif suppost, b'mod imġedded.

Lil hinn mill-paroli sabiħ li smajna f'din il-Kamra dwar il-kunsilli lokali, hemm bżonn ukoll ta' għemil eżemplari li jibda minn din il-Kamra stess minn ċerti membri tagħha.

Min jaf fejn stajna wasalna mill-1993 'l hawn kieku dejjem kien hemm ir-rieda politika biex il-ħidma tal-kunsilli lokali u tal-gvernijiet lokali tissarraf b'mod tanġibbli?

Sinjura President, fil-fehma tiegħi l-kunsilli lokali spiċċajna rriduċejniehom għal biċċa plasticine li qed nagħġnuha b'idejn il-politika u anke bi ħsieb.

Allura nispera li l-emendi li qegħdin isiru llum, f'għeluq il-25 sena minn meta twaqqfu l-kunsilli lokali, se jkunu s-salva uomo ta' rieda politika biex ikun hemm il-vera tiġdid tagħhom.

Nittama li bis-saħħa ta' bosta emendi li jeżistu f'din il-liġi – mhux kollox, imma hemm ħafna tajjeb fiha – tissaħħaħ id-demokrazija, tissaħħaħ l-awtonomija lokali li hija l-pedestall ta' awtorità ta' Gvern lokali, u sintendi tissaħħaħ il-parteċipazzjoni taċ-ċittadin.

Dan però jista' jseħħ biss sakemm ma jkunx hemm indħil u influwenza politika mill-partiti.

Din hija premessa li nemmen li għandna nieħdu lkoll jekk verament irridu li dan il-konċett mhux biss jasal, imma jwassal.

Għalhekk fid-diskors tiegħi se nistaqsi żewġ mistoqsijiet lili nnifsi u se nitkellem dwar ir-risposti tagħhom.

Dawn huma x'inhi r-realtà llum dwar il-Gvern lokali u x'għandu jkun ir-rwol tal-kunsilli lokali.

Ir-realtà llum hi waħda, u nixtieq nitkellem b'mod onest u nixtarr il-politika tal-verità li se naqsamha f'erba' punti.

Fil-fehma tiegħi, il-kunsilli lokali spiċċaw estensjoni tad-driegħ tal-Gvern ċentrali, b'mod partikolari fit-tkaxkir li jeżisti fil-burokrazija tal-Gvern ċentrali.

U din hija xi ħaġa li trid tiġi rranġata minnufih.

Barra minn hekk, spiċċaw arma fid-driegħ tad-Deputati ta' din il-Kamra u tal-kumitati sezzjonali tal-partiti politiċi, fejn ċerti Ministri, Segretarji Parlamentari u Membri ta' din il-Kamra spiċċaw b'canvassers mhux tal-partit imma tagħhom personali bħala kunsilliera fl-istess kunsill jew ħaddiema tal-istess Ministeru.

Dan ma jawgurax tajjeb għax iġib dubju dwar jekk hux se sservi lill-komunità, jekk hux se sservi b'lealtà lill-partit partikolari li tirrappreżenta u l-ideali tiegħu, jew inkella hux qed tħares aktar lejn l-interess pekunjarju.

Għalhekk ngħid grazzi speċjali lil dawk il-kunsilliera kollha li l-aġenda tagħhom mhijiex hekk.

Sinjura President, nafu b'każijiet ta' kunsilliera u sindki li meta ma joqogħdux għad-direzzjoni tal-aġenda politika ta' partit, jaqilgħu taptipa fuq rashom, b'mod partikolari jekk ikunu qegħdin jiġġustifikaw għemilhom b'mod korrett jew b'mod li juri ċertu fairness, jew agħar milli spjegajt, jitwarrbu minħabba intriċċi oħrajn li forsi jinvolvu wċuħ f'xi partit li huma aktar preferuti minn xi kunsillier jew sindku.

Hawnhekk qed jiġini f'moħħi l-każ tas-Sindku tar-Rabat Charles Azzopardi li, fil-fehma tiegħi, twarrab mingħajr ġustifikazzjoni.

Lil din il-persuna nixtieq nawguralha kull suċċess.

Niġi għat-tielet punt tiegħi u nistaqsi x'inhuma r-raġunijiet li kien hemm kunsilli lokali f'ċerti lokalitajiet li fallew.

Qed ngħid li fallew mhux biss għax fallew mill-aspett finanzjarju għax huma midjunin, imma fallew ukoll għax ma laqħux l-oġġettivi tal-kunsilli lokali fil-komunità li jirrappreżentaw.

L-Awditur Ġenerali ta' kull sena joħroġ rapporti dwar kif il-kunsilli lokali qegħdin iħaddmu r-riżorsi tagħhom.

Għalhekk nistaqsi: X'follow-up qed isir min-naħa tas-Segretarjat jew min-naħa tad-Dipartiment konċernat biex jitwettaq dak li jissuġġerixxi l-Awditur Ġenerali?

Qed insemmi lilhom imma nixtieq insemmi wkoll il-kunsilli lokali partikolari li jissemmew mill-Awditur Ġenerali, għax wara kollox dan huwa skrutinju li jgħodd.

Sinjura President, li hu żgur hu li dawn huma ħwejjeġ li jitolbu trasparenza.

Meta ssemmi l-Awditur u l-ħidma tal-kunsilli mingħajr ma trid titkellem dwar it-trasparenza, il-kontabilità, il-value for money u r-riżorsi finanzjarji mogħtija.

Jeħtieġ li flus il-poplu jintużaw b'mod kontabbli u jkollna l-assigurazzjoni li l-kunsilli lokali jitqiesu bħala awtorità – għax mhux dejjem jitqiesu hekk – li n-nefqa tagħhom tagħti value for money u r-riżorsi tal-Gvern ċentrali jkunu b'tali mod li jsir ippjanar fit-tul biex ikun hemm is-sostenibilità biex b'hekk jitwettqu l-oġġettivi tal-kunsilli lokali, b'mod partikolari fid-deċentralizzazzjoni tal-poter.

Huwa tajjeb li jissemmew iċ-ċifri ta' flus li jiġu vvotati lill-kunsilli lokali imma fl-istess ħin, hemm bżonn nirrispettaw id-deċentralizzazzjoni tal-poter jekk verament għandna d-demokrazija għal qalbna.

Nifhem ukoll li wasal iż-żmien li l-kunsilli lokali iservu ta' eżempju għall-Gvern ċentrali u mhux jiddakkru mill-ħażen tal-partiti jew jikkoperaw fil-ħażen tagħhom.

Naħseb li nkunu qegħdin nagħmlu pass 'il quddiem kieku nagħtu kas ta' dan, għax dan hu li ġara u din hija sitwazzjoni reali li għandha bżonn it-tiġdid.

Spiċċajna li l-kunsilli lokali ddaħħlu f'nassa ta' politika partiġjana li tqis l-uċuħ u f'ċerti sitwazzjonijiet l-interess pubbliku, jiġifieri l-interess komunitarju lanqas biss jitqies.

Għalija, kwalunkwe kunsill li jimxi b'dan il-mod mhux qiegħed jimxi kif suppost.

Illum fil-Kamra ssemmiet ħafna l-kelma "no deal" u jien insemmiha hawnhekk b'mod partkolari.

Qed ninnota li s-soċjetà tant inbidlet li ġabet sfidi ġodda fil-komunitajiet tagħna, tant li llum nafu li għandna żewġ estremi.

Għandna kunsilli lokali multikulturali li kibru ħafna filwaqt li kunsilli lokali oħrajn, bħal dawk ta' Għawdex, ċkienu ħafna għax ma tantx għad hemm nies joqogħdu f'dawk il-lokalitajiet, tant li kważi l-ammont ta' votanti tgħoddhom fuq idejk u jekk ma noqogħdux attenti, dawn il-komunitajiet jgħibu.

Nafu wkoll li f'ċerti lokalitajiet – hawn qed nirreferi għall-konfini – wasalna fis-sitwazzjoni li tant hemm diffikultajiet li nistgħu naslu f'punt ta' no return.

Hawn nista' nsemmi lil dawk il-kunsilli lokali li għandhom żoni urbani li huma ppopolati aktar milli suppost, dawk li għandhom nuqqas ta' spazju pubbliku, jew dawk li t-toroq tagħhom mhumiex tali li l-komunità tista' tgħix fihom minħabba li l-istess raħal jew belt huma passaġġi biex it-traffiku jasal għal destinazzjonijiet oħrajn.

Dan biex ma nsemmix il-problema tal-Outside Development Zone (ODZ) u l-konsegwenzi li qed ikollhom isofru ċerti bliet u rħula meta niġu għat-tniġġis, b'mod partikolari tal-arja, tal-ħamrija, tal-ilma, jew tal-baħar.

Punt ieħor li naħseb li wasal iż-żmien li nindirizzaw b'mod aktar robust f'ċerti komunitajiet fejn għandna soċjetà li nbidlet, hu fejn l-identità tagħhom, b'mod partikolari l-identità kulturali, qed tintilef u għaldaqstant hemm bżonn inħarsuha.

Hawn niġi għar-raba' punt u l-aktar punt li jolqotni, għalkemm it-tlieta l-oħra huma importanti wkoll fil-kuntest ta' soċjetà li nbidlet u għaldaqstant qed nirrappreżenta r-realtà li teżisti f'kull lokalità bħalissa.

In-normi u l-valuri li nħaddnu qegħdin jgħibu jew jinbidlu u għaldaqstant feġġew numru ta' sfidi, allura jien nemmen li jekk il-kunsilli lokali se jħaddmu politika ta' responsabbiltà soċjali, għandhom jidħlu f'dawn l-isfidi.

Illum qegħdin ngħixu f'soċjetà fejn il-pjaga taż-żmien hija s-solitudni li titlob wens u dinjità, fejn l-aktar li huma milqutin huma ż-żgħażagħ, b'mod partikolari dawk li jgħaddu minn kriżi ta' identità jew dawk li huma early school leavers, l-anzjani li jkunu qegħdin jgħixu waħedhom fil-komunità, u dawk il-familji li mhumiex stabbli minħabba problemi ta' relazzjonijiet u għaldaqstant tidħol il-pjaga tas-solitudni.

Xi ħaġa oħra li bħalissa ħafna lokalitajiet qegħdin iħossu ferm hija l-konsegwenza tat-tniġġis.

Meta nsemmi t-tniġġis mhux qed nirreferi biss għal dak ta' barra t-triq jew fil-kampanja imma anke għat-tniġġis ta' darna - indoor and outdoor pollution.

Ħalli ngħidilkom x'jirriżulta mit-tniġġis u ma nirrealizzawx, u jiddispjaċini li meta f'din il-Kamra qed nitkellmu dwar il-konċett tal-kunsilli lokali, ħadd ma missu.

Jirriżulta li minħabba t-tniġġis hawn nuqqas ta' ugwaljanza fil-ħarsien tas-saħħa ambjentali tal-bniedem, u din tvarja mhux biss minn lokalità għal oħra imma anke minn triq għal triq fl-istess lokalità minħabba ċ-ċokon ta' pajjiżna.

Din qed tolqot l-aktar lil dawk is-saffi tas-soċjetà li huma vulnerabbli, ċjoè dawk li qegħdin fil-qiegħ tas-saff soċjoekonomiku.

Għaldaqstant, għalkemm hawnhekk nitkellmu fuq l-ugwaljanza, meta niġu għall-ugwaljanza fil-ħarsien tas-saħħa ambjentali mhux kulħadd hu l-istess bħala ċittadin Malti jew Għawdxi.

Punt ieħor li rrid inqajjem huwa li, fl-opinjoni tiegħi, fil-politika m'għadniex inħarsu lejn il-familja bħala l-istituzzjoni ewlenija fis-soċjetà tagħna, u dan huwa għajb għax il-familja għandha tkun wieħed mis-sisien fl-implimentazzjoni ta' din il-liġi.

Nistgħu ngħidu li aħna progressivi, nistgħu ngħidu minn kollox, imma jekk qegħdin nieħdu dan il-konċett for granted u l-familja mhux qegħdin nagħmluha bħala l-fus tal-politika komunitarja fil-kunsilli lokali, allura qegħdin infallu.

Dan il-punt irridu nindirizzawh għax il-familji huma l-akbar stakeholders li jeżistu fil-komunità, flimkien mal-volontarjat u s-soċjetà ċivili.

Għaldaqstant jien nemmen li fid-dawl ta' hekk hemm bżonn li kull kunsill lokali b'xi mod jibda jindirizza l-bidla soċjoekonomika li qed titwettaq, b'mod partikolari fir-raħal jew belt tiegħu.

Sinjura President, x'għandhom ikunu r-rwoli tal-kunsilli lokali, jiġifieri x'inhi r-raġuni li għandhom jaħdmu?

Fuq dan se nitkellem minn tliet aspetti: mill-aspett tiegħi personali, mill-aspett tal-qasam tad-dipartiment tal-kunsilli lokali nnifsu u mill-viżjoni politika tal-Oppożizzjoni Demokratika.

Jien kont wieħed mill-ewwel sindki eletti fl-1993 u domt fil-kunsilli lokali sal-1999.

Poter, komunità, kwalità tal-ħajja.

Dan huwa t-trianglu li jeżisti.

Id-devoluzzjoni tal-poter li jagħtik il-Gvern ċentrali biex jitwettaq fil-komunità tiegħek; il-komunità nnifisha bħala s-sies li għandha tiġi indirizzata; u t-titjib tal-kwalità tal-ħajja.

Għalija jkun hemm governanza tajba u deċentralizzazzjoni tal-poter meta ċ-ċittadin fil-komunità jkun jista' jipparteċipa b'mod attiv.

Meta jkollok il-ħidma tal-kunsill bil-parteċipazzjoni attiva taċ-ċittadin, il-kwalità tal-ħajja titjieb.

U din kienet ir-raġuni li għaliha kont ħriġt għall-elezzjoni tal-kunsilli lokali l-ewwel darba.

Kont ikkmandat mis-sens ċiviku u l-għożża li kelli għar-raħal li rrappreżentajt.

Ir-rwol tad-dipartiment jew tas-segretarjat għandu jkun wieħed li jassigura li fis-sistema ta' Gvern lokali l-awtorità nnifisha tkun effettiva.

Mhux hekk biss, imma tieħu l-passi meħtieġa u meta jkun hemm bżonn tintervjeni fil-ħin u fl-immedjat, mhux tintervjeni skont jekk huwiex kunsill li għandu maġġoranza Laburista jew maġġoranza Nazzjonalista.

Id-dipartiment għandu jkun lil hinn mill-id politika u għandu jintervjeni f'ħin immedjat skont il-bżonn.

Għalhekk, biex ikollna dan irid ikollna governanza tajba fejn l-iskrutinju jkun tajjeb, kemm intern min-naħa ta' kull kunsill u kif ukoll estern min-naħa tad-dipartiment għall-kunsilli.

B'hekk, ikun hemm immaniġġar amministrattiv tajjeb kif ukoll dawk ir-red alerts meta jidħol ir-risk management.

Sintendi dan jeħtieġ iż-żamma tal-istandards lokali u tal-best practices f'kull qasam, inkluż l-etika.

Għalhekk, meta nara l-Kodiċi ta' Etika u l-protokoll mniżżlin f'dan l-Abbozz ta' Liġi fit-Tnax-il Skeda u fit-Tlettax-il Skeda, mingħajr ma rrid nieħu pjaċir u niftakar fiż-żmien meta kont wieħed minn tlieta fis-sotto-kumitat tal-kunsilli lokali tad-dipartiment li kien għadu kemm twaqqaf u flimkien konna ktibna l-Kodiċi ta' Etika tal-kunsilli lokali.

Jien ħadt sehem ukoll f'kumitat ieħor simili biex jinbidlu l-emblemi tal-kunsilli lokali ta' ċerti lokalitajiet li ma kenux ħarġu korretti u biex fejn il-protokolli ta' ċerti affarijiet fil-kunsilli lokali ma kenux imniżżlin, jitniżżlu.

Meta jien kont sindku konna għaddejna l-protokolli dwar il-mod kif għandna nimxu biex nuru li aħna gvern lokali li jġib ruħu b'mod esiġenti u ta' stoffa.

Il-viżjoni dwar il-kunsilli lokali l-Oppożizzjoni Demokratika teħodha fuq l-istess ambitu bħal kwalunkwe servizz pubbliku, forsi bid-differenza li hawnhekk l-awtorità tinħass aktar.

Għalhekk il-ħtieġa li t-tmexxija b'għaqal fil-kunsilli lokali b'mod li tkun effettiva u ssir bil-ħsieb tal-interess pubbliku, hija ewlenija, bħalma hu l-immaniġġjar tal-finanzi u li r-riżorsi mogħtija biex jintefqu jkollhom valur miżjud.

Jien nemmen li bħala komunità għandna nkunu ggwidati mis-sens ċiviku u l-volontarjat għandu jirbaħ dejjem.

Għalhekk kull Gvern lokali għandu jkun l-għodda diretta ta' jdejn il-poplu u mhux ta' jdejn il-politiku biex b'hekk naddottaw il-konċett ta' active citizenship.

Għandna nqarrbu lill-poplu biex fis-sub-cultures li jeżistu f'kull komunità, min għax ma' dik il-parroċċa, min għax ma' dak il-każin, min għax ma' dik l-għaqda jew ħaġa jew oħra, ngħaqqduh fi ħsieb wieħed meta niġu għall-komunità nnifisha.

L-isfortuna hi li s'issa l-kunsilli lokali fframmentawha aktar, b'mod partikolari meta niġu għall-kuluri politiċi.

Fil-fatt, xi ħaġa oħra li nixtieq nara hi li nkunu favur politika aktar għaqlija, fejn meta jkun hemm in-nuqqasijiet min-naħa ta' Gvern ċentrali f'dik il-lokalità, il-kunsill lokali bħala gvern lokali għandu jimla l-vojt u qatt m'għandu jkun rubber stamp tal-Gvern ċentrali għax l-interessi huma differenti.

Sintendi hemm bżonn li l-ħidma tal-customer care tkun aktar effikaċi u effettiva u tkun waħda fejn persuna tinqeda minn kollox, jiġifieri jkollna customer care li jkun a one-stop shop.

Nixtieq nara wkoll li tiġi adottata politika bi tmexxija aktar umana.

Dan huwa rwol kruċjali tal-kunsilli lokali fit-tmexxija ta' demokrazija, fejn we humanize politics biex tirrenja l-politika tar-rispett u l-politika ħanina.

Il-kunsilli lokali jistgħu jkunu l-għodda biex noħolqu din ir-responsabbiltà soċjali u jkunu proattivi mhux biss biex jidentifikaw il-problemi li jeżistu, imma joffru s-soluzzjonijiet komunitarji.

Minn dan l-aspett nixtieq nirringrazzja lil dawk il-lokalitajiet, is-sindki, il-kunsilli lokali u l-kunsilliera li f'dan ir-rigward iħarsu l-interess tal-komunità tagħhom.

Nixtieq li dawn ikunu n-nies li kunsilli oħrajn jieħdu l-eżempju tagħhom.

Se nsemmi xi affarijiet li, fil-fehma tiegħi, għalkemm ivarjaw skont il-ħteġijiet ta' dik il-belt jew raħal u skont id-domanda tal-lokalità, hemm bżonn li jiġu indirizzati mill-aspett ta' responsabbiltà soċjali fiż-żmien li qegħdin ngħixu llum.

Hawn se nitkellem dwar il-qasam tal-impjiegi, fosthom il-work-life balance, l-equal work equal pay, il-gender pay gap u l-impjiegi stabbli.

Forsi wieħed jgħid: Il-kunsill għandu jidħol f'dan?

Għalfejn le?!

Wara kollox għandu jsemma' leħnu in a whole-of-government approach.

Il-kunsill lokali huwa wkoll it-tarka ta' kull ċittadin f'dik il-komunità fejn jidħlu l-edukazzjoni, il-lifelong learning, il-protezzjoni tal-ħarsien kulturali, ir-rikreazzjoni u d-divertiment, kif ukoll fil-politika tal-akkomodazzjoni.

Għalfejn m'għandux ikun li l-politika li jkollok darek titħares anke mill-aspett ta' kunsill?

Fl-aħħar imma mhux l-inqas, il-kunsill għandu jħares ukoll liċ-ċittadini mill-aspett ta' ambjent u ta' żvilupp sostennibbli.

Għalija, dawn il-ħames punti, apparti l-ħidma ta' kull kunsill lokali bħala Gvern lokali, ċjoè bħala awtorità mill-aspett ta' dak li jeżisti, kemm jekk hija ndafa, toroq, jew affarijiet oħrajn, dan l-aspett uman huwa importanti immens!

U huwa hawnhekk fejn il-kunsilli lokali jistgħu jagħtu eżempju lill-Gvern ċentrali.

Aħna tal-Partit Demokratiku determinati li fil-kunsilli lokali nadottaw politika li ssaħħaħ u tagħraf it-trasparenza u d-drittijiet fundamentali, li ma jsir xejn bil-moħbi - min kien fil-kunsilli lokali jaf għal xiex qed nirreferi - li nsaħħu s-solidarjetà bejn ir-residenti tal-istess post u bejn nies ta' etajiet differenti, li nikkontribwixxu għall-inklużjoni tal-persuni dgħajfa u vulnerabbli, u li nikkonsolidaw il-kontribut tal-istat favur il-konċett tal-kunsilli lokali.

Lil hinn mill-kliem fieragħ, hemm bżonn li nuru li aħna verament nemmnu fl-eżempju tal-kunsilli lokali bħala Gvern lokali u li l-politika twassal għal ħajja aktar sħiħa.

Kemm nixtieq nara lill-kunsilli lokali jaħdmu minn dan l-aspett, biex jassiguraw il-ġustizzja soċjali fil-komunità nnifisha.

Sinjura President, bħala membru tal-Oppożizzjoni Demokratika nifhem li lkoll kemm aħna għandu jkollna l-ħerqa u l-ħeġġa biex inwettqu u biex insaħħu l-potenzjal ta' kull ċittadin u ta' kull komunità li għandna f'Malta.

Għandu jkollna dik it-tama li bis-saħħa tagħha tikber il-governanza li tixhed li pajjiżna huwa verament għal qalbna!

Nirringrazzjak.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

GLENN BEDINGFIELD: Sinjura President, għadni kif segwejt id-diskors li għamel l-Onor.

Godfrey Farrugia li kellu diversi punti validi dwar il-kunsilli lokali, bħalma kellhom punti validi ċerti membri oħrajn tal-Oppożizzjoni fil-kuntest li bħal-lum xahrejn se nkunu qegħdin nivvotaw għall-elezzjonijiet tal-kunsilli lokali.

Biex issib persuna li toħroġ għall-kunsill lokali mhuwiex faċli għax hija kariga ta' responsabbiltà.

Allura ma nistax naqbel ma' dak li kien qed jgħid l-Onor.

Farrugia, li qisu b'xi mod ried jikkritika l-fatt li nies li huma involuti fil-politika jikkontestaw l-elezzjoni tal-kunsilli lokali.

Jien ma rridx li b'xi mod neskludu xi nies għax ikunu membri tas-Segretarjat, jew ikunu involuti fil-partit politiku tal-lokalità tagħhom.

Fl-1993 il-Partit Laburista kien ħa d-deċiżjoni iebsa li ma jikkontestax dawn l-elezzjonijiet.

Kien hemm min qabel u kien hemm min ma qabilx, però mbagħad il-Partit Laburista bidel il-ħsieb tiegħu u beda jikkontestahom l-elezzjonijiet tal-kunsilli lokali.

Il-kunsill lokali huwa l-Gvern lokali u allura l-membri ta' partiti politiċi xorta għandhom jikkontestaw dawn l-elezzjonijiet.

Bla dubju jekk ikunu membri ta' partit politiku, il-kunsilliera mhumiex aljeni u allura wieħed jistenna li jkun hemm problemi ta' dixxiplina politika għax meta wieħed joħroġ f'isem partit, irid isegwi r-regoli ta' dak l-istess partit.

Hawnhekk irrid ngħid li apparti l-Partit Laburista u l-Partit Nazzjonalista hemm ukoll partiti politiċi oħrajn li jikkontestaw dawn l-elezzjonijiet.

Pereżempju l-Alternattiva Demokratika qatt ma rnexxielha ttella' deputat f'din il-Kamra, però rnexxielha ttella' membri f'xi kunsilli lokali u naturalment dawn il-membri jridu joqogħdu għad-dixxiplina tal-kunsill, bħalma joqogħdu għad-dixxiplina tal-partit.

Li l-partit jiddixxiplina lill-membri tiegħu naħseb li hija xi ħaġa tajba għax ma jistax ikun li kulħadd jagħmel li jrid u li jfettillu.

Jien ma kellix esperjenza diretta, fis-sens li qatt ma kont membru ta' kunsill lokali.

Kien reċentament li kelli kuntatt dirett mal-kunsilli lokali meta konna qed inħejju l-istrateġija għall-Kottonera, però mill-esperjenza li kelli mal-kunsilli lokali nista' ngħid li għandna kunsilli lokali li jaħdmu.

Forsi jkollok uħud li jaħdmu aktar minn oħrajn, però fil-ħajja dejjem hekk jiġri.

Ġieli jkollok sindki li jkollhom sens ta' tmexxija aktar minn oħrajn.

Ġieli jkollok pika bejn nies tal-istess partit fl-istess kunsill, jew pika bejn il-partiti politiċi fuq livell lokali, però fil-maġġoranza tal-każijiet, naf b'ħafna kunsilliera minn żewġ partiti differenti li jaħdmu id f'id u jikkoperaw ma' xulxin għax ikollhom sens ċiviku kbir.

Jien dan nista' ngħidu għax esperjenzajtu meta konna qed nagħmlu l-istrateġija tal-Kottonera.

Irrid ngħid li fil-jiem li għaddew l-istrateġija tal-Kottonera ġiet approvata mill-Kabinett u b'hekk issa saret policy tal-Gvern li se tkun implimentata permezz tat-twaqqif tal-Fondazzjoni Kottonera li bħalissa qiegħda fl-istadju li titwaqqaf.

Għalhekk, il-kunsilli lokali huma parti importanti u integrali ta' din l-istrateġija tal-Kottonera u rridu naħdmu bħala tim.

Dak li qed tagħmel din ir-riforma u dak li qed nagħmlu aħna fil-Kottonera huwa mera ta' dak li qed isir f'din ir-riforma, fejn il-kunsilli reġjonali qed jissaħħu, qed jingħataw ċerta awtonomija, qed jingħataw aktar flus – jidhirli li qed jingħataw mat-€3 miljun il-kunsilli reġjonali – u issa żdied kunsill reġjonali ieħor u allura l-kunsilli reġjonali ċkienu ftit.

Pereżempju l-kunsill reġjonali tax-Xlokk, fejn hemm il-Kunsill Lokali tal-Kottonera, issa fih madwar 15-il lokalità għax fejn qabel kellna ħames kunsilli reġjonali, illum għandna sitta.

Ir-riforma tal-Gvern lokali trid tirrispondi għal diversi sfidi li nħolqu.

Jien rajt kif saret ir-riforma fil-kunsilli lokali u hemm differenza kbira bejn kif saret din ir-riforma minn dan il-Gvern u r-riforma li saret fl-2011 meta ma saritx il-konsultazzjoni wiesa' li saret fir-riforma li qegħdin nippreżentaw illum.

Din ir-riforma nbdiet mill-ewwel mis-Segretarju Parlamentari Silvio Parnis, li nifraħlu għax-xogħol li għamel.

Huwa beda jaħdem fuq din ir-riforma f'Ġunju tal-2017 meta bdejna t-twettiq ta' wegħda oħra mill-manifest elettorali tagħna.

Ir-riforma tal-kunsilli lokali li qed nippreżentaw illum ħadet konjizzjoni tal-opinjonijiet ta' kulħadd, inkluż tal-Oppożizzjoni.

M'iniex ngħid li qegħdin naqblu f'kollox għax kien hemm ħafna affarijiet li nqtalu f'din il-Kamra, kemm matul dan id-dibattitu kif ukoll fid-diversi dibattiti li jkollna.

Il-kritika li qed issir min-naħa tal-Oppożizzjoni fejn jidħlu l-kunsilli lokali u l-flus is a bit rich coming from them għax filwaqt li dan il-Gvern lill-kunsilli lokali qiegħed dejjem iżidilhom l-allokazzjoni finanzjarja b'€7 miljun fis-sena, – jidhirli li l-allokazzjoni finanzjarja tal-kunsilli lokali llum hija madwar €57 miljun – hemm kunsilli li għadhom qegħdin iħallsu d-dejn li kellhom taħt amminstrazzjonijiet preċedenti għax kienu jitħallew mingħajr fondi u biex jagħmlu l-proġetti neċessarji kien ikollhom imorru jiddejnu, dejn li għadhom qed iħallsuh sal-lum!

Qisu d-dejn u l-Partit Nazzjonalista jmorru flimkien għax kull meta jkun hemm il-Partit Nazzjonalista jkollok id-dejn u kull meta jkun hemm il-Gvern Laburista jkollok is-surplus jew tal-inqas ma jkunx hemm dejn!

Ma nistgħux ngħidu li l-kunsilli kollha għandhom surplus, imma llum is-sitwazzjoni f'ħafna kunsilli lokali hi ferm aħjar milli kienet sa ftit taż-żmien ilu.

Sinjura President, din ir-riforma hija bbażata fuq diversi prinċipji bażiċi, fosthom li nkomplu nsaħħu r-rispett lejn l-awtonomija lokali u t-tisħiħ tal-livell reġjonali.

Kif diġà semmejt, għandna kunsilli lokali żgħar, ta' ftit mijiet jew ta' ftit eluf, u jien nixtieq nara aktar kunsilli jikkoperaw flimkien.

Għalhekk, huwa tajjeb li wieħed mill-prinċipji ewlenin u bażiċi tar-riforma li qed nagħmlu jkun it-tisħiħ reġjonali u t-tisħiħ tal-istandards biex jingħataw servizzi ta' kwalità.

Hawnhekk ukoll, mhux imbilli nagħtu l-flus lill-kunsilli lokali, imma rridu nassiguraw li dawk il-flus jintefqu b'mod tajjeb.

Għalhekk, qed jiddaħħlu sistemi ġodda fejn, pereżempju, kull kunsill lokali jrid ikollu contracts manager li xogħlu jkun li jara li l-kuntratti li jingħataw mill-kunsill lokali, bħall-kuntratt tal-ġbir tal-iskart, il-kuntratt tat-tindif u l-kuntratti kollha li jinħarġu mill-kunsilli lokali, ikunu osservati.

Għandu jkun hemm contracts manager li jkun responsabbli li jara li s-servizz li l-Gvern lokali qiegħed iħallas għalih, jingħata verament liċ-ċittadin.

Kellna t-tisħiħ tar-riżorsi tal-Gvern lokali, fosthom il-fatt li komplejna nsaħħu d-Dipartiment tal-Kunsilli Lokali u ż-żamma taċ-ċittadin fil-qalba tas-servizz.

Huwa inutli nagħmlu r-riforma fuq il-karta biss.

L-eħfef ħaġa li stajna nagħmlu hija li niktbu d-dokument, imma issa din ir-riforma rridu nimplimentawha.

Hu hawnhekk fejn irridu nżommu liċ-ċittadin fil-qalba ta' dak kollu li nagħmlu, kemm fuq livell reġjonali kif ukoll fuq livell lokali.

Illum għandna l-Local Enforcement Services Agency (LESA) li hija awtorità b'libsa ġdida u għalkemm tkun ikkritikata ħafna, għandha funzjoni importanti.

Id-dħul li tagħmel il-LESA huwa differenti mid-dħul li kien isir mill-uffiċjali tal-komunità, dawk li konna nsejħulhom gwardjani lokali, li kien ikollhom kwota ta' kemm iridu jagħtu ċitazzjonijiet kuljum.

Din il-kwota llum spiċċat.

L-uffiċjali tal-komunità jagħtu ċitazzjonijiet, mela le, għalhekk qegħdin hemmhekk, imma m'għandhomx numru ta' kemm iridu jagħtu.

Illum il-mod ta' kif tingħata ċitazzjoni lin-nies sar ħafna aktar ġust għax m'hemmx interess privat fl-għoti ta' ċitazzjonijiet.

Mela l-flus minn kontravvenzjoni tat-traffiku għandha tmur fil-but tan-nies?!

Għalhekk kienet deċiżjoni għaqlija u importanti li l-uffiċjali tal-komunità llum ġew integrati bħala ħaddiema tal-Gvern.

Dawn għandhom ftehim kollettiv ġdid għalihom, għandhom ukoll it-taħriġ li qed jingħata fl-Akkademja għal Korpi Dixxiplinati u mhux ikollok xi ħadd li ma jista' jsib xogħol imkien u jidħol warden.

Trid tkun dedikat għal dan ix-xogħol u mhux la kemm taqbad u tidħol għax-xogħol ta' uffiċjal tal-komunità!

Din ir-riforma trid twassal biex finalment tissaħħaħ l-istruttura tal-Gvern lokali.

M'għandix dubju li l-Gvern se jagħti aktar riżorsi meħtieġa biex jitjiebu l-istandards ħalli ċ-ċittadin ikollu kwalità ta' ħajja aħjar.

Qed jissaħħaħ ukoll il-livell reġjonali biex minbarra li jkun hemm funzjonijiet speċifiċi, ikun hemm aktar kordinament fejn jidħol ix-xogħol tal-kunsilli lokali, kemm għas-servizz dirett taċ-ċittadin kif ukoll għas-servizzi li joffru l-kunsilli lokali.

Sinjura President, bħal-lum xahrejn inkunu kważi wasalna biex nagħlqu l-elezzjonijiet tal-kunsilli lokali u tal-MEPs.

Aktar kmieni kont qed ngħid li mhuwiex faċli li ssib kandidati, anzi ġieli jkun diffiċli għal ċertu nies, però rrid ngħid li għal dawn l-elezzjonijiet qed jikkontestaw numru ta' kandidati li għandhom ħtiġijiet speċjali u li mhu qed jiddejqu xejn li jikkontestaw dawn l-elezzjonijiet minkejja d-diżabilità fiżika li għandhom.

Meta titkellem ma' dawn in-nies ma jkellmukx fuq id-diżabilità u ma jkunux negattivi lejn il-ħtiġijiet speċjali li għandhom, imma jkunu pożittivi u jaraw kif jistgħu jkunu ta' ġid għaċ-ċittadini tal-lokalitajiet fejn jgħixu.

Hawn qed nirreferi għal Clifford Portelli, li qed jikkontesta l-elezzjoni għall-Kunsill Lokali ta' Raħal Ġdid, għal Gianluca Cutajar li qed jikkontesta l-elezzjoni għall-Kunsill Lokali taż-Żurrieq, għal Jonathan Pace li qed jikkontesta l-elezzjoni għall-Kunsill Lokali ta' Birżebbuġa u għal Matthew Chetcuti u Matthew Giordmaina li qed jikkontestaw l-elezzjoni għall-kunsill lokali tal-komunità Rabtija.

Dawn il-kandidati li għandhom ħtiġijiet speċjali qed juru motivazzjoni kbira u qed ipoġġu l-aspirazzjonijiet tagħhom 'il fuq mill-ħtiġijiet speċjali li għandhom.

Din hija tagħlima għal kulħadd fil-mod kif inħarsu lejn il-politika, fil-mod kif inħaddmu l-politika tagħna, u fil-mod kif inħarsu lejn il-ħajja b'pożittività minkejja d-diffikultajiet li niltaqgħu magħhom.

Semmejt lil dawn il-kandidati għax huma l-ewwel ħames kandidati bi bżonnijiet speċjali li se jkunu qegħdin jikkontestaw u jien nittama li jkunu ta' eżempju għal oħrajn.

Nawgura lill-kandidati kollha tal-kunsilli lokali li se jikkontestaw bħal-lum xaharejn għax dawn l-elezzjonijiet mhumiex faċli u din hija l-ewwel darba li se jkun hemm elezzjonijiet tal-kunsilli lokali mifruxa ma' Malta kollha.

Il-partiti politiċi bħalissa jkunu għaddejjin bi tħejjijiet għal dawn l-elezzjonijiet però bla dubju dawn huma elezzjonijiet tan-nies għax fihom niddeċiedu min se jirrapreżentana bħala Gvern lokali.

Nieħu pjaċir nara li ħafna nies jitħajru jikkontestaw għal dawn l-elezzjonijiet għax dan ifisser li f'pajjiżna hawn mijiet ta' nies li għandhom sens ċiviku u jridu jkunu ta' servizz għal ħaddieħor fuq livell lokali.

Sur President, nirringrazzja lill-kandidati kollha ta' kull partit li għandhom il-kuraġġ li jpoġġu lilhom infushom għall-iskrutinju tan-nies u jikkontestaw dawn l-elezzjonijiet, li mhumiex faċli.

Jien nieħu pjaċir nara nies li għandhom sens ċiviku u li huma lesti jikkontestaw l-elezzjonijiet tal-kunsilli lokali u nawgura lil kulħadd.

Nirringrazzjak.

Fis-7.00 p.m. id-diskussjoni ġiet interrotta u baqgħet aġġornata.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Nitlob lis-Segretarju Parlamentari Silvio Parnis biex, jekk jogħġbu, jipproponi l-Aġġornament tal-Kamra.

AĠĠORNAMENT

SILVIO PARNIS (Segretarju Parlamentari għall-Gvern Lokali u Komunitajiet): Sur President, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għa għada t-Tlieta, 26 ta' Marzu 2019, fl-4.00 p.m. b'din l-aġenda:

Mozzjonijiet

L-Ewwel Qari tal-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar iċ-Ċittadinanza Maltija.

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi tal-Liġijiet tal-Pulizija (Emenda Nru 2) – Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Kunsilli Lokali – Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi biex jemenda l-Att għat-Twaqqif ta' Awtorità ta' Malta dwar il-Komunikazzjoni – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi biex jemenda l-Att dwar it-Trattament Xieraq tal-Annimali – Tieni Qari; u

Abbozz ta' Liġi biex jemenda l-Att dwar il-Patrimonju Kulturali – Tielet Qari.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili u l-Kodiċi Kriminali – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar Żoni Ħielsa f'Malta – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Protezzjoni tal-Minuri (Ħarsien Alternattiv) – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Awtorità għall-Iżvilupp Reġjonali ta' Għawdex – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar it-Trademarks – Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi biex jemenda Diversi Liġijiet (Riforma dwar il-Pensjonijiet) – Kumitat Permanenti.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

CLAUDETTE BUTTIGIEG: Sur President, illum għażilt li nieħu Aġġornament fuq suġġett li mhux soltu nitkellem fuqu imma li laqatni daqsxejn mill-qrib.

Dl-aħħar sirt naf bi grupp ta' dilettanti tal-karnival li ntlaqtu ħażin minn deċiżjoni tal-Gvern u allura xtaqt niġbed l-attenzjoni tal-Kamra fuq dan il-punt.

Sur President, meta persuna tidħak bik għax taħbilek il-verità jew ma tgħidlekx il-verità kollha, speċjalment meta tkun verità li tista' taffettwak serjament, tħossok tradut.

Hekk qed iħossuhom id-dilettanti tal-karnival, b'mod partikolari l-kumpanija tal-banda Carnival Troupe, li nsellmilha minn hawn.

F'daqqa waħda qrajna fil-gazzetti li dawn se jitkeċċew minn posthom; il-maħżen tagħhom se jitteħdilhom u se jitkeċċew 'il barra.

Aktar tard se nqiegħed xi artikli fuq il-Mejda tal-Kamra, inkluż artiklu minn Net News bit-titlu: "Dilettanti tal-karnival jitkeċċew minn maħżen; jispiċċaw f'kontejners".

F'dan il-pajjiż saret moda li nirriferu għall-kontejners, però jien segwejt din l-istorja mill-qrib.

Din il-kumpanija fil-karnival ta' din is-sena għamlet is-satira politika.

Ma ninsewx li f'din il-Kamra konna emendajna l-liġi biex fil-karnival setgħet issir is-satira politika iżda b'dispjaċir ngħid li din is-sena karru wieħed biss kien hemm ta' satira politika, li kumbinazzjoni kien hemm fuqu jien u l-Onor.

Hosè Herrera, jiġifieri kien ibbilanċjat sew fil-fehma tiegħi.

Dan il-grupp ta' dilettanti joħorġu l-flus minn buthom u jaraw kif jagħmlu biex jibnu karru b'passjoni kbira.

Dawn għamlu disa' xhur maqfulin ġo maħżen jibnu, jiddisinjaw, jgħaddu d-dawl fil-karru u jaraw kif se jaħdem il-makkinarju tiegħu, imbagħad bla ma kienu jafu, ftit ġimgħat wara l-karnival qalulhom li jridu jitilqu minn dan il-post.

Sur President, kif kont qed ngħid, dawn qed iħossuhom traduti u rrid nagħmilha ċara li hawnhekk m'iniex qed inkun partiġjana għax id-dilettanti tal-karnival politikament huma mħalltin u l-biċċa l-kbira meta tidħol f'nofshom u tara kif jaħdmu flimkien tinduna li għalihom l-aqwa li huma ta' dik il-kumpanija u mhux ta' oħra.

Kważi kważi lanqas jimpurtahom min hu Nazzjonalist u min hu Laburist.

Jiġifieri hawnhekk m'iniex nitkellem fuq politika partiġjana.

Semmejt il-karru marbut mal-politika għax vera ma stajtx nifhem għalfejn tkeċċew u allura staqsejthom direttament u tlabthom jispjegawli x'ġara.

Isma' din, Sur President!

Dawn ma kinux jafu imma jidher li l-Ministeru responsabbli mill-kultura ilu aktar minn sena jaf li dan il-maħżen irid jitwaqqa' għax kumbinazzjoni se jgħaddu triq oħra!

Dan il-maħżen qiegħed mibni fuq ġibjun u jien żortu.

Il-Ministru responsabbli mit-toroq kien hawnhekk aktar kmieni u ma nafx jekk għalih jagħmilx sens li tibni triq fuq ġibjun.

Nispera li mhux se jieħdu d-deċiżjoni bravissima li jneħħu l-ġibjun ukoll meta pajjiżna tant għandu bżonn l-ilma bħala riżorsa naturali!

Ma neħodha bi kbira xejn, però l-punt prinċipali huwa dan.

Ejja ngħidu li hemm bżonn tgħaddi din it-triq u se tgħaddi din it-triq.

Ma ġara xejn, u l-kumpanija tal-banda Carnival Troupe li qed nirriferi għaliha hekk qed jarawha.

Jekk hemm bżonn tgħaddi triq, tgħaddi triq, imma jekk kienu jafu sena ilu għalfejn ma qalulhomx biex jibdew jaħsbu għal xi mkien ieħor?

Jekk qegħdin fl-aqwa żmien, mhux issibilhom xi mkien ieħor?!

Issibilhom spazju kbir fejn ikunu jistgħu jaħdmu.

Agħar minn hekk, bħalma anke qalu l-headlines verament effettivi ta' Net News, offrewlhom soluzzjoni li, fil-fehma tiegħi, hija insult ferm akbar għax offrewlhom żewġ kontejners.

Qisu xi ħadd jeħodlok il-garaxx fejn tpoġġi l-karozza u jagħtik kaxxa taż-żraben.

Huwa ovvju li min offrielhom il-kontejners m'għandux l-iċken idea fuq xiex qed jitkellem.

Jien biex mort nara dan l-imbierek karru, u bħali l-Onor.

Josè Herrera għax qalulna biex niffirmawhulhom, kelli nitla' sellum ta' xi żewġ sulari.

U dakinhar il-karru lanqas biss kien għadu miftuħ.

Allura jista' xi ħadd jispjegali kif se jpoġġu dawn l-affarijiet f'kontejner?

M'għandix dubju li xi ħadd se jgħidli: Mhux iżarmawh?

Iva, mela le, l-affarijiet jiżżarmaw, imma nafu li fil-biċċa l-kbira karru jkun fuq chassis ta' trakk.

Nafu x'aħna ngħidu?!

Dan huwa insult lejn id-dilettanti tal-karnival, anke mill-Ministru responsabbli mill-kultura.

Jien illum ġejt hawnhekk b'dispjaċir kbir nitkellem fuq din il-kwestjoni, mhux biss ta' din il-kumpanija partikolari għax bħalha hemm oħrajn.

Pereżempju rrid insellem lill-kumpanija li nħarqilha l-maħżen u minn hawn nistaqsi x'għajnuna qed noffrulhom illum lil dawn in-nies.

Ma ninsewx li qegħdin fl-aqwa żmien!

Dan huwa l-Gvern li wegħedhom villaġġ.

L-Onor.

Galea qed jiġbidli l-attenzjoni li dan huwa fi żmien meta l-maltemp għamlilhom ħafna ħsara.

Jiġifieri rridu naraw kif se ngħinuhom finanzjarjament għax qed ibatu.

Bir-rispett kollu, bħalma qed tiġi offruta għajnuna lill-bdiewa, lis-sajjieda eċċ, irridu noffru għajnuna lid-dilettanti tal-karnival ukoll.

Jekk irridu li nżommu kultura bħalma hija l-kultura tal-karnival, irridu ngħinuhom.

Sur President, waħda mill-aktar affarijiet li tolqot lit-turist li jżur Malta fi żmien li mhuwiex iż-żmien tas-sajf, iż-żmien tal-għawm u ż-żmien tal-baħar, hija l-kultura ta' pajjiżna u l-karnival huwa attrazzjoni importanti ħafna.

Jiġifieri li niġu nitmejlu altament u ngħidu li lil dawn se nagħtuhom żewġ kontejners biex jużaw lilhom, hija assurdità kbira.

Nerġa' ngħid li minbarra l-istruttura nnifisha tal-karru li mhux se jidħol ġo kontejner, dawn għandhom ħażna kbira ta' materjal u ta' kostumi.

Prattikament lil dawn qed jgħidulhom li se jagħtuhom żewġ kontejners imma mhux qed jgħidulhom fejn se jinħadem ix-xogħol tas-sena li ġejja għax issa dawn dalwaqt jibdew jaħdmu.

Jekk mhux diġà bdew, minn hawn u ftit ieħor se jibdew żgur.

Probabbilment hemm min diġà beda bid-disinji u bl-ideat.

Sur President, id-dilettanti tal-karnival huma mnikktin ħafna b'dak li qed jiġri għax, bħalma għedt, qed iħossuhom traduti minn min wegħedhom għal sena wara l-oħra villaġġ tal-karnival u mhux żewġ kontejners.

Infakkar lil din il-Kamra li aktar minn ħames snin ilu sirna nafu li l-Gvern addirittura appunta persuna, li jagħtiha paga mhux ħażin, biex issib spazji u garaxxijiet għar-rock bands.

Sa fejn naf jien, dawn l-ispazji għadhom ma nstabux, forsi l-Ministru jikkoreġini u jgħidli li nstabu.

Ma jidhirlix li l-persuna li kellha tfittixhom tilfet xogħolha u jidhirli li għadha tfittex.

Allura ma stajniex lill-istess persuna ngħidulha ssib spazju adegwat, bħal xi maħżen kbir, biex dawn id-dilettanti jkunu jistgħu jaħdmu fih?

Diġà nafu li l-ispazji huma limitati.

Jien żortu dan il-maħżen u ara taħsbu li huwa xi ħaġa lussuża.

Hemm l-ilma nieżel mis-saqaf u qiegħed fuq ġibjun b'umdità tremenda.

Ara taħsbu li dawn qed jaħdmu f'xi lussu.

Dawn qed jagħmlu sagrifiċċji kbar minn filgħodu sa tard billejl u dejjem joħorġu l-flus minn buthom.

Imbagħad aħna qed nittrattawhom b'dan il-mod.

Bħalma għedt, dan mhuwiex argument politiku partiġjan imma huwa argument fis-sens ta' x'policies żbaljati għandna fil-kultura, speċjalment fejn jidħol dan il-qasam.

Aħna għandna bżonn il-kultura biex inbiegħu lil pajjiżna lit-turist, speċjalment meta ma nkunux fl-aqwa tal-istaġun tat-turiżmu.

Imma minflok ma naraw kif nagħmlu biex ngħinuhom, qegħdin naraw każ lampanti ta' traġedja f'dan il-qasam.

Sur President, fl-artikli li rreferejt għalihom ta' Net News, li l-ewwel wieħed diġà semmejtu, hemm ukoll dettalji dwar xi ntqal fuq il-midja soċjali, partikolarment fuq Facebook.

Kien hemm kliem bħal "tal-mistħija", "x'għarukaża ħa jitfgħukom fil-kontejners" eċċ, eċċ. Illum ħareġ artiklu ieħor li jirreferi għal dak li kiteb Net News, imma din id-darba l-artiklu huwa ta' Lovin Malta, li l-headlines tiegħu jgħidu hekk: 'After Getting Kicked Out Of Their Beloved Warehouse, One Maltese Carnival Company's Resilient Hashtag Goes Viral'.

Dan huwa s-sabiħ; dan l-artiklu jurik verament xi jfisser li tkun parti mill-karnival ta' Malta għax filwaqt li wrew is-sogħba u d-dieqa tagħhom, saru kummenti bħal "we may find ourselves houseless but definitely we are family and we know on whom to count and who is a member of our family" u dan il-messaġġ wassal biex inħolqot hashtag.

Jien minn hawnhekk inħeġġeġ lil kull min qiegħed isegwina biex jidħol u jsir parti minn din il-hashtag tal-banda We are Family.

Irridu nuru solidarjetà man-nies li jiddedikaw ħajjithom b'mod volontarju biex iferrħu lil ħaddieħor.

Dawn joħorġu l-flus, jagħmlu s-sagrifiċċji għal tal-inqas disa' xhur fis-sena biex iferrħu lil ħaddieħor, imbagħad minfuq nagħtuhom daqqa ta' sieq u niftgħuhom 'il barra.

L-artiklu ta' Lovin Malta huwa dettaljat ħafna u jiġbed l-attenzjoni li dawn salvaw anke wara l-maltempata kbira li għamlet.

Bħalma għedt, meta mort inżurhom kien is-Sibt lejliet il-maltempata u kellhom kullimkien iqattar l-ilma u kullimkien miksi bil-plastik.

Jiġifieri hawnhekk m'aħniex qegħdin nitkellmu fuq lussu.

Dak huwa l-impenn, dik hija d-dedikazzjoni, u l-Gvern għandu obbligu li jekk fl-aqwa żmien ma kienx kapaċi jagħtihom il-villaġġ li tant wegħedhom għal sena wara l-oħra, almenu jagħtihom post alternattiv, spazjuż, u dinjituż, fejn verament jistgħu jikkompetu.

Sur President, m'iniex ngħid li huwa hekk imma f'ġieħ kemm hemm, nispera li dan mhuwiex xi attentat biex terġa' tieqaf is-satira politika.

Min daħħalha qisu ma tantx qed jieħu gost biha għax ftit, ftit, qed terġa' tmut.

Lil dawn in-nies irridu ngħinuhom u mhux nikkalpestawhom.

Nirringrazzjak.

Sur President, nitlob il-permess biex inqiegħed żewġ dokumenti fuq il-Mejda tal-Kamra.

CLAUDETTE BUTTIGIEG: Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja ta' artiklu li deher fuq is-sit elettroniku www.netnews.com.mt fit-23 ta' Marzu 2019, intitolat "Dilettanti tal-karnival jitkeċċew minn maħżen; jispiċċaw f'kontejners"; u

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

ROBERT CUTAJAR: Sur President, huwa obbligu tiegħi li bħala rappreżentant tal-poplu tat-12-il Distrett Elettorali ma nħallix l-episodju li ġara nhar il-Ħamis fl-Awtorità tal-Ippjanar iseħħ bla ma niġi hawn u nikkummenta dwar il-fatti.

Huwa obbligu tiegħi li nara li n-nies li qegħdin isegwuna jkunu jistgħu jifhmu x'ġara preċiżament nhar il-Ħamis meta b'mod stramb, ngħid jien, ittieħed vot li ma jirriflettix dak li jgħidu l-policies li jissalvagwardaw żona partikolari fid-daħla tal-Mellieħa.

Nhar il-Ħamis li għadda l-Bord ta' din l-Awtorità ddeċieda li jippermetti li fid-daħla tal-Mellieħa, proprju kif titla' t-telgħa ta' Selmun, tiġi żviluppata binja ta' tmien sulari li tikkonsisti f'lukanda u ta' mill-inqas 120 appartament.

Qed ngħid "mill-inqas" għax nafu x'qed jiġri ftit passi 'l bogħod minn dan il-post fiż-żona Ta' Masrija.

Qed nirreferi għall-famuża storja tal-bypass, li għadha ma waqfitx hawn għax għad irridu naraw il-verità tal-fatti u niskopru x'ġara.

Ma rrid lil ħadd jaħseb li qtajt qalbi u m'iniex se nibqa' niġri biex niskopri l-verità.

Meta nbidlet il-policy kien hemm intenzjoni imma din id-darba kien hemm interpretazzjoni żbaljata tagħha minn min nhar il-Ħamis li għadda deherlu li kellu jgħolli jdejh favur proġett li jmur kontra l-ġid komuni u kontra l-interessi u l-karatteristiċi uniċi tal-lokalità tal-Mellieħa, b'mod partikolari taż-żona li ftit passi 'l bogħod minnha hemm ir-ridge tal-Miżieb.

Is-Sinjuri membri tal-Bord interpretaw il-policy eżistenti kif deherilhom huma u ma tawx kas il-policy li tgħid li din hija żona residenzjali u allura ma setax jiġi approvat il-permess biex tinbena lukanda.

L-istess membri tal-Bord nhar il-Ħamis għollew idejhom biex japprovaw binja għolja ta' mill-inqas tmien sulari li tmur kontra l-pjan lokali għal dik iż-żona għax mhuwiex aċċettabbli li f'dik iż-żona partikolari tinbena lukanda ġdida, aktar u aktar jekk se jitilgħu tmien sulari.

Ġimgħa wara ġimgħa qed naraw permessi jinħarġu b'mod oxxen u addio l-ambjent ta' madwarna u addio l-karatteristiċi tal-bliet u l-irħula tagħna!

Mhux sew li xi ħadd ikollu l-poter li jiddeċiedi fuq permessi bħal dawn.

Hemm nies fuq bordijiet li qed jiddeċiedu u jinterpretaw il-policies skont kif jidhrilhom imma ddur kemm iddur mal-policies f'din iż-żona partikolari tal-Mellieħa, dawn ma setgħu qatt jagħmlu dan.

Ħadt gost li fost dawk li bdew jgħollu jdejhom kien hemm iċ-Chairman, il-Perit Cassar, li fehem li dak il-permess ma setax joħroġ u kellu l-kuraġġ jgħolli idejh biex jivvota kontrih.

Minn hawnhekk insellimlu u nsellem lil nies oħra li vvotaw kontra dan il-permess biex issir din il-binja.

Aħna mhux qed ngħidu li m'għandux isir bini hemmhekk, imma għandu jkun hemm ftit rispett.

Jien m'iniex kontra l-iżviluppaturi imma naħseb li għandu jkollna ftit rispett lejn il-ġenerazzjonijiet tal-lum u dawk li ġejjin warajna.

Aħna obbligati li nissalvagwardaw l-ambjent ta' madwarna u l-karatteristiċi li ħallewlna missirijietna u mhux ngħollu jdejna kull nhar ta' Ħamis biex nikkwotaw dak li jidhrilna fil-Bord tal-Awtorità tal-Ippjanar!

Le, mhuwiex aċċettabbli li ħareġ il-permess għal hemmhekk.

Jien jiddispjaċini u nuri solidarjetà mal-poplu tal-Mellieħa.

Se nkun qed nitkellem ukoll fuq il-permess tal-Mistra u fuq il-permess tan-Naxxar fejn hemm il-ħsieb li fil-post fejn kien hemm it-Trade Fair Grounds issir belt oħra.

F'dan il-pajjiż kollox qisu xejn mhu xejn.

Fil-fatt, il-Membru tal-Bord li jirrappreżenta lill-Gvern, li ironikament ġej mill-Mellieħa, ivvota favur il-proġett nhar il-Ħamis.

Ħasra, għax aħna interess komuni wieħed għandna.

Din mhijiex kwestjoni ta' partit, jekk jekk hux aħmar jew blu, imma hija kwestjoni ta' ġid komuni u kull wieħed u waħda minna f'dan il-Parlament obbligati li niġu hawn u naraw li nwasslu l-vuċi tan-nies hemm barra għax għada pitgħada nistgħu ndawru d-deċiżjonijiet il-ħżiena, nistgħu nibdlu n-nies mill-bordijiet li ma jkunux qed jaqdu d-doveri tagħhom, però ma nistgħux inreġġgħu lura l-ftit ambjent li baqagħlna.

Hemm barra għandna nies bla limitu u bla xebgħa, li qegħdin jaraw kif se jkomplu jaħtfu biċċa art 'l hemm u biċċa art 'l hawn bil-konsegwenza li f'pajjiżna l-wesgħat pubbliċi qegħdin jintilfu.

Min se jkun qed iwieġeb għal dan kollu?

Hija ħasra li l-Mellieħa se tieħu daqqa oħra.

Fl-2015 kont ġejt f'din il-Kamra u għedt li l-bdil fil-policy Ta' Masrija kien se joħloq preċedent ikrah fil-Mellieħa, imma dakinhar ma sibtx lill-kunsill lokali jiddefendini.

Dawn huma l-istess nies li meta fl-2013 kont immexxi l-Kunsill Lokali tal-Mellieħa jien, kienu qablu miegħi u konna unanimi fid-deċiżjoni li fiż-żona Ta' Masrija m'għandniex nippermettu bini ta' tmien sulari.

Dakinhar konna unanimi imma fl-2013 inqalbet il-folja u Alla jbierek bdew iduru l-policies waħda wara l-oħra u l-Kunsill Lokali minflok ma ddefenda l-interessi tal-Mellieħa u l-interess tal-ġid komuni, deherlu li kellu jċedi, jagħlaq għajnejh u jagħti l-barka tiegħu biex f'dik iż-żona tinbidel il-policy.

Ara x'qed jiġrilna llum, Sur President.

Kemm konna ngħidu bil-ġmiel naturali tal-lokalità tal-Mellieħa iżda llum dan qed jintilef bis-sigħat!

Il-Kunsill Lokali għamel sew li mar jikkontesta d-deċiżjoni nhar il-Ħamis, għalkemm jiddispjaċini ngħid li dan il-Kunsill Lokali, immexxi minn maġġoranza Laburista, mhuwiex kredibbli, anke minħabba l-mod kif inħareġ it-tender għal dik l-art.

Immaġinaw art tinqasam f'biċċtejn biex joħorġu żewġ tenders!

Dan bilfors joħloq id-dubji u jixgħel bozoz ħomor dwar kif id-Dipartiment tal-Artijiet iddeċieda li joħroġ żewġ tenders fuq biċċa art fejn se tinbena lukanda bi tmien sulari u 120 appartament.

Meta kont sindku tal-Kunsill Lokali tal-Mellieħa madwar il-mejda kien hemm min illum qed imexxi l-istess Kunsill u kellna titlu ta' encroachment li ma kienx b'saħħtu legalment, imma dakinhar konna nafu x'inhuma l-intenzjonijiet tal-Kunsill Lokali tal-Mellieħa.

Konna nafu li dik l-art ridnieha tibqa' titgawda mill-komunità Melliħija.

Fl-2014 il-kunsill lokali seta' jsegwi x'kien qed jiġri u ċeda għall-pressjoni tal-Gvern fuq dik l-art fid-daħla tal-Mellieħa, ċjoè fl-aktar parti li konna ngħidu li tħossok qiegħed f'ambjent naturali.

Illum din ma nistgħux nibqgħu ngħiduha għax dalwaqt nibdew naraw monstru tiela'.

Tibda tiela' t-telgħa tal-Mellieħa u tara binja ta' tmien sulari!

Titla' t-telgħa tal-Miżieb u tara binja ta' tmien sulari!

Hekk ġabna l-Partit Laburista!

Qed inkun kritiku lejn il-Gvern għax kien il-Gvern li ħatar il-membri tal-Bord.

Kieku l-membri tal-Bord kellhom kuxjenza għall-ambjent, kieku kienu jagħmlu bħaċ-Chairman tal-MEPA, il-Perit Cassar li nerġa' nsellimlu minn hawnhekk, li ma ddejjaqx jivvota kontra dan il-proġett.

Għalkemm m'għadnix sindku, xorta ħassejt id-dover li kelli mmur u nitkellem f'isem ir-residenti fiż-żewġ okkażjonijiet.

Fil-fatt, mort quddiem dan il-Bord u għamilt l-ispjegazzjonijiet tiegħi u kkwotajt policies li ma nistax nifhem kif il-membri tal-istess Bord iddeċidew li jdawru l-mod kif jinterpretawhom.

Ġabu l-iskuża li l-għoli tal-lukanda u l-għoli tal-appartamenti se jiġu d-daqs ta' stabbiliment li hemm fil-viċin.

B'min ridtu tidħku, Sinjuri membri tal-Bord?!

Għax ma tgħidux li dik it-triq fiha niżla u allura jekk tgħolli tmien sulari prattikament se tkun qed tirbaħ id-diżlivelli li hemm biex tilħaq l-għoli tal-ħames sulari li hemm biswit din il-binja?!

Għalfejn jingannaw dawn in-nies?

Il-Malta Tourism Authority (MTA) approvat li tinbena lukanda mingħajr problemi u mingħajr oġġezzjoni, bħal donnu se ngħollu l-pakkett turistiku billi nkomplu neqirdu l-ambjent ta' madwarna.

Hekk iddeċidew, u kien hawn min interpreta r-rapport tal-case officer bħala li rrakkomanda refusal fuq l-għoli biss, imma ma kienx korrett għax il-pjan lokali jgħid li filwaqt li fl-għoli kellu raġun, ma setgħet qatt tinbena lukanda.

Madanakollu l-case officer għalaq għajnejh u tahielhom.

Aħna mhux qed ngħidu li hemmhekk m'għandux jinbena, imma jridu jiġu rispettati l-policies u r-residenti tal-madwar.

Jien għamilt mistoqsijiet parlamentari fuq żewġ lukandi differenti, li waħda minnhom hi l-Panorama Hotel li hemm talba li togħla bi tliet sulari.

Hemmhekk jidher li kien hemm xi bdil fil-pjanti u se nkunu qed insegwu x'inhu għaddej.

Fir-risposta però qalulna li s-sit ta' dik il-lukanda mhux qiegħed f'żona turistika.

Ovvjament, fejn jaqblilhom jissalvagwardaw naħa u fejn jaqblilhom jissalvagwardaw naħa oħra!

Kien hemm mistoqsijiet parlamentari mwieġba mill-Ministru Ian Borg, li ftit tal-ħin ilu smajnieh jitkellem fuq il-kunsilli lokali, fosthom il-mistoqsija parlamentari 8066 li tittratta dwar il-lukanda fid-daħla tal-Mellieħa li qed nagħmel referenza għaliha u hemmhekk il-Ministru qalilna li l-art inkwestjoni tinsab f'żona residenzjali kif ukoll f'lokalità turistika, għaldaqstant il-policies li jirregolaw tali żona japplikaw.

Mela għalfejn lill-Awtorità tal-Ippjanar, li hu l-Ministru responsabbli għaliha, ħallieha tapplika l-policies ħażin meta ż-żona ta' Triq Ħalq iċ-Ċawl fid-daħla tal-Mellieħa hija żona residenzjali?!

Għalfejn il-Ministru qalli li se tkun qed tiġi applikata l-policy taż-żona residenzjali u mbagħad ma ġarax hekk nhar il-Ħamis?

Il-Ministru semma wkoll li l-Melllieħa hi lokalità turistika, li huwa veru, imma dan ma kellux għalfejn jgħidulna l-Ministru jew l-MTA għax ilna s-snin naħdmu biex inżommu l-karatteristiċi tagħna biex inkunu destinazzjoni ta' eċċellenza!

Fl-2009, b'kunsill lokali mmexxi minn maġġoranza Nazzjonalista, irnexxielna nġibu l-Mellieħa bħala destinazzjoni ta' eċċellenza, però nafu wkoll li policy ma tippermettix li tinbena lukanda ġdida f'żona residenzjali.

Li titwaqqa' lukanda jew issir estensjoni ta' lukanda eżistenti huma permessibbli u l-policy tagħtik raġun, però għal dak li ġie deċiż nhar il-Ħamis li għadda mill-Bord tal-Awtorità tal-Ippjanar, meta vvotaw favur dak il-proġett, il-membri jridu jħallsu għad-deċiżjoni li ħadu u jridu jwieġbu għall-isfreġju ambjentali li se nkunu qegħdin insofru bħala pajjiż għax fl-aħħar mill-aħħar il-Mellieħa jgawdi minnha kulħadd.

Bħala pajjiż għandna pakkett turistiku wieħed biex nattiraw turisti ta' kwalità, u mela jiġi jgħidilna f'dan ir-rapport li b'dan il-proġett se nkunu qed nameljoraw il-pakkett turistiku f'pajjiżna?!

B'min tridu tidħku, Sinjuri?

B'min tridu tidħku?

Żgur li b'binja ta' tmien sulari fid-daħla tal-Mellieħa m'aħniex se nżidu l-pakkett turistiku u lanqas se nżidu l-valur għax dan mhuwiex żvilupp sostenibbli.

Huwa żvilupp sostenibbli għall-ftit nies li se jkunu qed jibbenefikaw minnu!

Sur President, ma jistax ikun li f'pajjiżna jittieħdu d-deċiżjonijiet, ingergru ftit u qisu xejn mhu xejn.

Allura rrid nagħlaq b'dan il-ħsieb.

Bħal-lum xahrejn ikun baqa' biss ftit sigħat biex jagħlqu l-postijiet tal-votazzjoni u rrid nagħmel l-appell tiegħi lill-poplu Malti biex bħal-lum xahrejn nibagħtu messaġġ fl-elezzjonijiet tal-Parlament Ewropew u aktar importanti fl-elezzjonijiet għall-Kunsill Lokali tal-Mellieħa u għall-kunsilli lokali li għaddejjin minn xi sfreġju, fosthom San Ġiljan, Tas-Sliema, Pembroke, San Pawl il-Baħar, il-Mistra fejn hemm monstru ieħor ta' proġett, u n-Naxxar, li f'pajjiżna mhux business as usual.

Ma nistgħux inħallu lil dawn il-ftit nies biex kull nhar ta' Ħamis jieħdu d-deċiżjonijiet u, skont kif idawru l-policies, l-ambjent ta' pajjiżna jkompli jiġi kkalpestat.

Allura aħna għandna l-obbligu li nhar il-25 ta' Mejju mmorru u nivvotaw lil min verament jista' jkun it-tarka tal-interess tal-ġid komuni u tal-interess tal-ftit ambjent li fadlilna.

Nittama li l-poplu Malti jirrealizza u jifhem fis-skiet ta' daru li pajjiżna mhuwiex business as usual u ma jistax ikun li nħallu l-permessi jibqgħu ħerġin bl-addoċċ.

Nittama li l-poplu Malti bħal-lum xahrejn jifhem dan il-messaġġ.

Jien ġibt l-eżempju tal-Mellieħa u intom li qegħdin tisimgħuna żgur li qed tindunaw li f'pajjiżna mhux kollox miexi sew, minkejja l-impressjoni li qed ningħataw mill-Gvern tal-ġurnata.

Allura l-appell tiegħi hu li bħal-lum xahrejn nibagħtu messaġġ bil-vot tagħna.

Sur President, kien hemm min ipprova jinterpretaha li dak il-post partikolari b'xi mod seta' jiġi żviluppat mod ieħor.

Iva, setgħet tiġi żviluppata l-parti inizjali tat-telgħa tal-Mellieħa u jsir proġett li setgħu jgawdu minnu biss il-komunitajiet u l-NGOs, imma llum dik il-possibbiltà taret mar-riħ.

Huwa importanti li niftakru li dik l-art setgħet tiġi żviluppata għall-ġid tal-komunità u tal-poplu Malti, però fl-2014, b'deċiżjoni stramba, il-Kunsill ħalla l-art titlaqlu minn idejh u l-Gvern ħareġ tender għal din l-art maqsum fi tnejn, imbagħad iċ-ċirasa fuq il-kejk kienet proprju nhar il-Ħamis b'vot li skont il-policies seta' faċilment ġie interpretat biex dik il-binja ma tinbeniex kif ġie approvat.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada t-Tlieta, 26 ta' Marzu 2019, fl-4.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mis-Segretarju Parlamentari.

Fis-7.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

IIP – INVESTIGAZZJONIJIET MIR-REGOLATUR DWAR ILMENTI

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid, sena b'sena mis-sena 2017 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari, kemm-il ilment ġie investigat mir-Regolatur tal-Programm tal-Investitur Individwali?

Jista' jgħid dwar xiex kienu dawn l-ilmenti u x'kien l-eżitu ta' kull waħda mill-investigazzjonijiet imwettqa mir-Regolatur?

JOSEPH MUSCAT: Ninsab informat illi minn meta tnieda l-Progamm ta' Investitur Individwali n-numru ta' ittri ta' lmenti li rċieva r-Regolatur sena b'sena kien hekk:

Kollha kienu jittrattaw rifjut tat-talba għaċ-ċittadinanza taħt dan il-Programm għar-raġuni li l-applikant ma kienx konformi ma' xi waħda jew aktar mill-ħtiġijiet tar-regolamenti.

Ir-Regolatur fl-ebda każ minnhom ma ħass illi kien hemm raġuni valida għalfejn għandu jintervjeni favur l-applikant u informa b'dan lil kull min kien bagħatlu dawn l-ittri tal-ilment.

IIP - INVESTIGAZZJONIJIET

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm-il investigazzjoni beda r-Regolatur tal-Programm tal-Investitur Individwali fuq inizjattiva tiegħu stess, sena b'sena mis-sena 2013 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari?

Jista' jgħid dwar xiex kienu dawn l-investigazzjonijiet u x'kien l-eżitu ta' kull waħda mill-investigazzjonijiet?

JOSEPH MUSCAT: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni li qed jitlob tingħata b'mod dettaljat fir-Rapport Annwali li joħroġ ir-Regolatur u li kopja tiegħu titqiegħed b'mod regolari fuq il-Mejda tal-Kamra.

Infurmat li ma hemmx investigazzjonijiet oħra.

BORD LI JIRREGOLA L-KERA – RIKORSI

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il rikors ġie ppreżentat mis-sid quddiem il-Bord li Jirregola l-Kera sabiex jiġu ffissati ġranet, ħinijiet u kundizzjonijiet biex is-sid jeżerċita d-dritt ta' aċċess għall-fond sena b'sena mis-sena 2009 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari?

Jista' l-Ministru jgħid kemm mill-imsemmija rikorsi kienu dwar dar ta' abitazzjoni u kemm dwar fond kummerċjali?

Jista' l-Ministru jgħid kemm mill-imsemmija rikorsi ġew milqugħa, kemm ġew miċħuda u kemm għadhom pendenti?

Jista' l-Ministru jgħid f'kemm-il każ il-Bord li Jirregola l-Kera ordna li l-ispezzjoni ssir taħt is-superviżjoni u fil-preżenza ta' marixxall tal-Qorti?

OWEN BONNICI: Hawn taħt hawn l-informazzjoni mitluba.

Qorti ta' Malta

In-numru ta' rikorsi ppreżentati mis-sid quddiem il-Bord li Jirregola l-Kera quddiem il-Qorti ta' Malta sabiex jiġu ffissati ġranet, ħinijiet u kundizzjonijiet biex is-sid jeżerċita d-dritt ta' aċċess għall-fond huwa kif ġej:

Ma tinżammx statistika dwar it-tip ta' fond jew dwar l-eżitu tar-rikors.

Fil-Qorti ta' Għawdex ma ġie ppreżentat ebda rikors mis-sid quddiem il-Bord li Jirregola l-Kera sabiex jiġu ffissati ġranet, ħinijiet u kundizzjonijiet biex is-sid jeżerċita d-dritt ta' aċċess għall-fond.

KUMMISSJONI ELETTORALI – TIBDIL FIL-KONFINI TAL-LOKALITAJIET

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid x'tibdil fil-konfini tal-lokalitajiet f'Malta u f'Għawdex qed tikkunsidra li tagħmel il-Kummissjoni Elettorali?

Interpellant li l-Kummissjoni Elettorali hija enti Kostituzzjonali indipendenti u ma taqax taħt il-ġurisdizzjoni tal-Uffiċċju tal-Prim Ministru jew ta' xi Ministeru ieħor.

KUNSILLI LOKALI – TIBDIL FIL-KONFINI TAL-LOKALITAJIET

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid x'talbiet saru mill-Kunsilli Lokali ta' Malta u ta' Għawdex għal tibdil fil-konfini tal-lokalitajiet tagħhom mis-sena 2013 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari?

OWEN BONNICI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li mir-rekords misjuba fid-Diviżjoni għall-Gvern Lokali jirriżulta li mis-sena 2013 sal-lum kien hemm ħames talbiet għal tibdil fil-konfini tal-lokalitajiet tagħhom, skont kif muri fit-tabella t'hawn taħt:

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid min huma l-prosekuturi fit-Tribunali Lokali?

Jista' jgħid għal kull wieħed minnhom meta jiskadi l-kuntratt tiegħu bħala prosekutur u b'liema rata u sistema qiegħed jitħallas?

OWEN BONNICI: It-tweġiba tingħata f'seduta oħra.

UNIVERSITÀ TA' MALTA – TRANĠAR TAL-KMAMAR TAL-BANJU

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol: B'referenza għad-domandi parlamentari preċedenti, jista' l-Ministru jara jekk huwiex possibbli li tul din is-sena l-kmamar tal-banju li jinsabu fil-librerija tal-Università li huma aċċessibbli kemm għall-istudenti kif ukoll għall-ħaddiema jiġu rranġati u possibbilment sostitwiti?

EVARIST BARTOLO (Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li kif ikkomunikat fir-risposti għall-mistoqsijiet preċedenti, il-kmamar tal-banju kollha tal-Librerija tal-Università se jiġu sostitwiti matul is-sena 2019.

Għaldaqstant infurmat li tħejjew il-pjanti ta' dawn il-kmamar tal-banju u bħalissa qegħdin fil-proċess sabiex jitħejja t-tender għal dawn ix-xogħlijiet.

KAWŻI KRIMINALI – SPEJJEŻ PERITALI

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm inġabru lura mill-ispejjeż peritali f'kawżi kriminali tul is-sena li għaddiet 2018?

OWEN BONNICI: Ninsab infurmat li fil-Qorti ta' Malta nġabar l-ammont ta' €173,767.17 bħala spejjeż peritali matul is-sena 2018.

Fir-rigward tal-Qorti ta' Għawdex inġabar l-ammont ta' €4,880.13 bħala spejjeż peritali matul is-sena 2018.

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jinforma lill-Kamra kemm kien hemm persuni impjegati ġewwa l-Isptar Monte Carmeli tul is-sena 2018 u jista' jindika l-iskala rispettiva tagħhom?

CHRIS FEARNE (Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li ġewwa l-Isptar Monte Carmeli fl-2018 kien hemm 409 ħaddiema li kellhom skala minn 1 sa 10 u 294 li kellhom skala minn 11 sa 18.

REQUISITION ORDERS LI JIRRIGWARDAW PROPRJETAJIET

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jinforma l-Kamra kemm kien hemm requisition orders pendenti fl-aħħar tas-sena 2018 li għaddiet u jista' jinforma kemm kienu jirrigwardaw proprjetajiet f'Raħal Ġdid, Ħal Tarxien, il-Gudja, Santa Luċija u l-Fgura?

MICHAEL FALZON (Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali): Ninforma lill-Onor.

Interpellant illi fl-aħħar tas-sena 2018 l-Awtorità tad-Djar kellha 162 requisition order pendenti.

Minn dawn 9 kienu jirrigwardaw proprjetajiet f'Raħal Ġdid, 3 f'Ħal Tarxien u 2 fil-Fgura.

Ma kien ebda requisition order fl-2018, ta' proprjetajiet fil-Gudja u Santa Luċija.

ATT DWAR IS-SIGURTÀ SOĊJALI

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Finanzi: B'referenza għall-mistoqsijiet parlamentari preċedenti fir-rigward tal-Avviż Legali Nru 289/2016 li sar fl-Att dwar is-Sigurtà Soċjali, jista' l-Ministru jikkonsidra li dak li hemm stabbilit għas-settur privat jiġi estiż ukoll għas-settur pubbliku kollu?

EDWARD SCICLUNA (Ministru għall-Finanzi): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li din il-proposta diġà tħabbret fid-Diskors tal-Baġit 2019 paġna 17.

ATT DWAR IS-SIGURTÀ SOĊJALI

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: B'referenza għall-mistoqsijiet parlamentari preċedenti fir-rigward tal-Avviż Legali Nru 289/2016 li sar fl-Att dwar is-Sigurtà Soċjali, jikkonsidra li dak li hemm stabbilit għas-settur privat jiġi estiż ukoll għas-settur pubbliku kollu?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li dak li hemm stabbilit bl-Avviż Legali Nru 289/2016 issa huwa applikabbli wkoll għas-settur pubbliku b'effett minn Jannar 2019.

MINISTERU GĦAS-SAĦĦA – GREEN LEADERS

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Minsitru għas-Saħħa jgħid kemm hemm, jekk hemm, Green Leaders fid-Dipartimenti u entitajiet li jaqgħu taħtu?

CHRIS FEARNE: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-Green Initiatives huma parti integrali mill-politika tal-Gvern.

Il-miżuri favur l-ambjent ma jistriħux fuq il-persuna, iżda fuq l-inizjattivi li jieħu l-Gvern.

Fost il-miżuri favur l-ambjent li ttieħdu f'dawn l-aħħar snin kien hemm:

· tisħiħ tal-Green Public Procurement;

· introduzzjoni tal-Online Government, li qed iwassal biex inqas nies ikollhom għal xiex jinqalgħu minn djarhom u jużaw il-karozzi;

· istallazzjoni tal-pannelli;

· il-flessibilità mogħtija lill-ħaddiema fil-qadi ta' dmirijiethom.

MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET BARRANIN U PROMOZZJONI TAL-KUMMERĊ – GREEN LEADERS

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm, jekk hemm, Green Leaders fid-Dipartimenti u entitajiet li jaqgħu taħtu?

CARMELO ABELA (Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ): Ngħarraf lill-Onor.

Il-miżuri favur l-ambjent ma jistriħux fuq il-persuna iżda fuq l-inizjattivi li jieħu l-Gvern.

· tisħiħ tal-Green Public Procurement;

· istallazzjoni tal-pannelli;

MINISTERU GĦAT-TRASPORT, INFRASTRUTTURA U PROĠETTI KAPITALI – GREEN LEADERS

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm, jekk hemm, Green Leaders fid-Dipartimenti u entitajiet li jaqgħu taħtu?

IAN BORG: Ngħarraf lill-Onor.

· tisħiħ tal-Green Public Procurement;

· istallazzjoni tal-pannelli;

MINISTERU GĦAL GĦAWDEX – GREEN LEADERS

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid kemm hemm, jekk hemm, Green Leaders fid-Dipartimenti u entitajiet li jaqgħu taħtha?

JUSTYNE CARUANA (Ministru għal Għawdex): Ngħarraf lill-Onor.

· tisħiħ tal-Green Public Procurement;

· istallazzjoni tal-pannelli;

· ol-flessibilità mogħtija lill-ħaddiema fil-qadi ta' dmirijiethom.

MINISTERU GĦALL-FAMILJA, DRITTIJIET TAT-TFAL U SOLIDARJETÀ SOĊJALI – GREEN LEADERS

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm, jekk hemm, Green Leaders fid-Dipartimenti u entitajiet li jaqgħu taħtu?

MICHAEL FALZON: Ngħarraf lill-Onor.

· tisħiħ tal-Green Public Procurement;

· istallazzjoni tal-pannelli;

MINISTRU GĦAT-TURIŻMU - LAQGĦAT MA' KUMPANIJA PARTIKOLARI

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jelenka d-data u l-post u skop u ma' min kellu, hu jew xi uffiċjali f'xi entità li taqa' taħtu, laqgħat ma' rappreżentanti tal-kumpanija li d-dettalji dwarha qed jingħataw separatament jew xi sussidjarja tagħha?

KONRAD MIZZI (Ministru għat-Turiżmu): Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għall-istqarrija numru PR182523 maħruġa mid-Dipartiment tal-Informazzjoni fit-23 ta' Novembru 2018.

Saru wkoll diskussjonijiet mal-Malta MedAir u s-Segretarju Permanenti fil-Ministeru in vista tal-pjanijiet li jerġa' jibda jaħdem is-servizz tal-helicopter bejn Malta u Għawdex.

TA' SANNAT GĦAWDEX – APPLIKAZZJONI MAL-AWTORITÀ TAL-IPPJANAR GĦAL JUNCTION

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: B'referenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 8988, jista' l-Ministru jgħid jekk l-applikazzjoni mal-Awtorità tal-Ippjanar għall-permessi għal junction għad-daħla tar-raħal ta' Sannat, liema proġett hu f'idejn il-Kunsill Lokali Sannat, ġewx approvati?

Jista' jgħid jekk it-tenders ħarġux?

Jekk iva x'inhi r-raġuni li ħarġu u l-permessi meħtieġa għal junction fid-daħla ta' Sannat għadhom ma ġewx approvati?

OWEN BONNICI: Ninsab infurmat mill-Kunsill Lokali ta' Sannat li dawn il-permessi qegħdin fil-proċess li jinħarġu u li t-tender ħareġ.

Ninsab infurmat ukoll li l-permess kien diġà maħruġ fl-2011 u skada peress li ma ġiex mġedded fl-2016.

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għall-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li l-prezzijiet tal-bidders għat-tender MGOZ/MPU T 5/2019 li għalaq fis-27 ta' Frar, 2019 mhumiex jidhru fuq il-website www.etenders.gov.mt?

EDWARD SCICLUNA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li dakinhar li suppost infetħu l-offerti kien hemm problema teknika fuq il-portal www.etenders.gov.mt li ma ppermettietx li jinfetħu l-offerti.

Wara intervent li sar bl-għajnuna tas-system developers barranin, il-problema teknika ġiet riżolta u l-offerti setgħu jiġu miftuħa.

Dan sar il-Tnejn, 4 ta' Marzu 2019 u kif l-offerti nfetħu, il-valur tagħhom ġie jidher fuq is-sit.

GĦAWDEX - BINI TA' FAĊILITÀ TA' PARK AND RIDE U PROĠETT TA' DECARBONISATION

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru taġġorna lill-Kamra dwar x'sar f'dawn l-aħħar sentejn fil-proġett ta' decorbonisation permezz tal-bini ta' Park and Ride Facility?

Tista' tgħid fejn hu ppjanat li jsir dan il-proġett, kif ukoll tpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-PA number għal dan il-proġett?

Tista' tgħid jekk dan il-proġett ġiex approvat mill-Awtorità tal-Ippjanar u meta?

Interpellant li l-Park and Ride ssemma għall-ewwel darba fil-Manifest Elettorali f'Mejju 2017 u dan il-proġett huwa biss fażi mid-Decarbonisation Strategy.

In kwantu għall-Park and Ride, sar Cost Benefit Analysis, Site Selection, kif ukoll tħejja pjan tal-proġett u l-fażijiet tiegħu, liema pjan jista' jiġi aċċessat mill-pubbliku bil-permess tal-Awtorità tal-Ippjanar numru PA/01606/2019.

XLENDI GĦAWDEX - MASTER PLAN

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru taġġorna lill-Kamra x'sar f'dawn l-aħħar sentejn dwar ir-riġenerazzjoni u l-Master Plan tax-Xlendi u x'hemm ippjanat li jsir (proġetti infrastrutturali) qabel jibda s-sajf 2019?

Interpellant li dan il-proġett li ssemma l-ewwel darba f'din il-leġiżlatura jikkonsisti f'diversi fażijiet.

L-ewwel fażi hi faċilitajiet għas-sajjieda li għalihom il-Ministeru għal Għawdex akkwista fondi Ewropej u x-xogħol diġà beda flimkien mar-riġenerazzjoni tal-boathouses kif ukoll r-riorganizzazzjoni tal-parkeġġ li permezz tiegħu se jiżdied il-parkeġġ b'60%.

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid liema Ministeru se jkun imexxi u jamministra l-Gozo Museum meta dan ikun lest?

JUSTYNE CARUANA: Il-proġett tal-Mużew huwa proġett ambizzjuż ħafna li qed jitwettaq mill-Gvern preżenti fejn il-Ministeru għal Għawdex qed jaħdem fuq il-proġett infrastrutturali u qed ukoll jakkwista opri tal-arti skont il-pariri esperti ta' Heritage Malta li qed jieħdu ħsieb li jiżvolġu l-istory line tal-Mużew.

RABAT GĦAWDEX – ĊENTRU TAS-SAĦĦA

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-PA number tal-proġett ta' Ċentru ġdid tas-Saħħa fiċ-ċentru tal-Belt Victoria?

Tista' tgħid meta hu ppjanat li jitlesta u jilqa' l-ewwel pazjenti?

Interpellant li n-numru rikjest tal-PA huwa Tracking Number 219464.

L-ONOR.

EDWARD ZAMMIT LEWIS staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx xi pjanijiet li Palazzo Spinola jintuża għal skopijiet turistiċi jew mill-Awtorità tat-Turiżmu ta' Malta fil-ġejjieni?

KONRAD MIZZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li għalissa m'hemmx dawn il-pjanijiet.

SKEMI TA' PANELLI FOTOVOLTAJĊI - KAŻINI SOĊJOKULTURALI MUŻIKALI

L-ONOR.

EDWARD ZAMMIT LEWIS staqsa lill-Ministru għall-Enerġija u l-Immaniġġar tal-Ilma: Jista' l-Ministru jgħid jekk hux se jkun hemm skemi għal panelli miftuħa għal każini soċjokulturali mużikali?

JOE MIZZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li hemm diversi skemi li huma miftuħin għal kulħadd.

UFFIĊĊJU TAL-PRIM MINISTRU – MIRI TAL-HORIZON 2020

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Prim Ministru: B'referenza għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 9279, jista' l-Prim Ministru jwieġeb il-mistoqsija u jgħid:

a) jekk dawn il-miri hux se jintlaħqu sa ftit xhur oħra;

b) kemm aħna 'l bogħod minn dawn il-miri; u

ċ) u x'qed isir mill-Ministeru tiegħu sabiex jintlaħqu l-miri t'hawn fuq?

Jista' jgħid ukoll kemm hu l-persentaġġ ta':

a) nisa f'pożizzjoni ta' deċiżjoni; u

JOSEPH MUSCAT: Għall-ewwel parti tal-mistoqsija ninforma lill-Onor.

Interpellant li m'hemmx aktar xi nżid mat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari 9279.

Għat-tieni parti tal-mistoqsija ninforma lill-Onor.

Interpellant li 40% tad-diretturi u 50% tal-Assistenti Diretturi fiċ-Ċivil huma nisa.

Fl-istess ħin nitlob lill-Onor.

MINISTERU GĦAT-TURIŻMU – MIRI TAL-HORIZON 2020

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għat-Turiżmu: B'referenza għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 9285 u b'referenza għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 9279, jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija oriġinali u jgħid:

a) nisa f'pożizzjoni ta' deċiżjoni; u

KONRAD MIZZI: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 9458.

MINISTERU GĦALL-INTERN U S-SIGURTÀ NAZZJONALI – MIRI TAL-HORIZON 2020

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali: B'referenza għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 9286 u b'referenza għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 9279, jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija oriġinali u jgħid:

a) nisa f'pożizzjoni ta' deċiżjoni; u

MICHAEL FARRUGIA: Nitlob lill-Onor.

Interpellant sabiex jirreferi għat-tweġiba li ngħatat għall-mistoqsija parlamentari 9458.

MINISTERU GĦALL-ĠUSTIZZJA, KULTURA U GVERN LOKALI – MIRI TAL-HORIZON 2020

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: B'referenza għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 9287 u b'referenza għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 9279, jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija oriġinali u jgħid:

a) nisa f'pożizzjoni ta' deċiżjoni; u

OWEN BONNICI: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba parlamentari 9458.

MINISTERU GĦALL-AMBJENT, ŻVILUPP SOSTENIBBLI U TIBDIL FIL-KLIMA – MIRI TAL-HORIZON 2020

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: B'referenza għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 9288 u b'referenza għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 9279, jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija oriġinali u jgħid:

a) jekk dawn il-miri hux se jintlaħqu sa ftit xhur oħra;

b) kemm aħna 'l bogħod minn dawn il-miri; u

ċ) u x'qed isir mill-Ministeru tiegħu sabiex jintlaħqu l-miri t'hawn fuq?

Jista' jgħid ukoll kemm hu l-persentaġġ ta':

a) nisa f'pożizzjoni ta' deċiżjoni; u

JOSÈ HERRERA (Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima): Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għar-risposta li ngħatat għall-mistoqsija parlamentari numru 9458.

MINISTERU GĦAS-SAĦĦA – MIRI TAL-HORIZON 2020

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: B'referenza għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 9289 u b'referenza għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 9279, jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jwieġeb il-mistoqsija oriġinali u jgħid:

a) nisa f'pożizzjoni ta' deċiżjoni; u

CHRIS FEARNE: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 9458.

RABAT GĦAWDEX – GOZO COLLEGE – LEZZJONIJIET IMĦASSRA

L-ONOR.

CLYDE PULI staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li fl-Iskola Sekondarja tal-Gozo College fir-Rabat Għawdex, ripetutament qed jitħassru numru ta' lezzjonijiet għall-istudenti tal-Form 5?

EVARIST BARTOLO: Ninsab infurmat li mill-eżamijiet ta' nofs is-sena sal-14 ta' Marzu 2019, il-lezzjonijiet tal-ħames sena li ma sarux kienu minħabba sick leave, attivitajiet edukattivi ġol-iskola u barra mill-iskola, special leave u laqgħat tal-għalliema dwar is-suġġetti li jgħallmu.

L-ONOR.

CLYDE PULI staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġie jiswa r-refurbishment li sar fi blokk fl-eks Skola Sekondarja Maria Assunta li fih se jkunu akkomodati d-Dipartiment tal-E-learning u entitajiet oħra?

Jista' jgħid min wettaq dan ix-xogħol?

Meta ħarġu t-tenders?

EVARIST BARTOLO: Qiegħed jinftiehem li b'din il-mistoqsija l-Onor.

Interpellant qiegħed jirreferi għax-xogħlijiet li saru reċentement fuq żewġ blokkijiet fil-Kumpless Edukattiv Maria Assunta u li fihom hemm l-uffiċini tad-Digital Literacy Unit u l-Education Officers.

L-informazzjoni mitluba tqiegħdet fuq il-Mejda tal-Kamra fil-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

GĦALLIEMA – RIFJUT TA' TALBIE GĦAL LEAVE 'TO TRY ALTERNATIVE EMPLOYMENT'

L-ONOR.

CLYDE PULI staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew rifjutati talbiet minn edukaturi għal leave 'to try alternative employment'?

X'suġġetti jew f'liema qasam jgħallmu dawn l-għalliema?

EVARIST BARTOLO: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li skont l-informazzjoni li għandu d-Dipartiment Strateġija u Sapport, każi ta' talbiet minn edukaturi għal leave 'to try alternative employment' li ġew rifjutati huma kif se nsemmi:

MEMBRI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI -LECTURES FL-UNIVERSITÀ TA' MALTA

L-ONOR.

EDWARD ZAMMIT LEWIS staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol: Jista' l-Ministru jagħti lista tal-membri tal-Kamra tad-Deputati li jagħtu xi tip ta' lectures ġewwa l-Università ta' Malta?

Jista' jagħti informazzjoni wieħed b'wieħed ta' kemm ilhom iwettqu dan, kif ukoll l-onorarja li jirċievu kull sena jew permezz ta' xi rata oħra?

F'kull każ għandu jindika wkoll jekk kienx hemm sejħa ta' interess qabel ma ntgħażlu?

EVARIST BARTOLO: Ninsab infurmat li t-tagħrif mitlub hu kif muri fil-lista li tqiegħdet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

L-ONOR.

EDWARD ZAMMIT LEWIS staqsa lill-Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid jekk l-individwu li d-dettalji dwaru qed jingħataw separatament hux intitolat għal persuna ta' sigurtà?

Jekk iva, jista' jiġi indikat jekk dan hux qed jitħallas mill-Gvern?

Jista' jindika wkoll kemm qamet l-ispiża s'issa u kemm ilu b'dan l-arranġament?

Jista' jindika x'inhi preċiżament id-detail ta' dawn il-persuni ta' sigurtà?

Jista' jindika jekk fid-detail ta' dawn il-persuni ta' sigurtà hemmx indikat li dawn il-persuni jintużaw ukoll bħala drivers għal dan l-individwu?

MICHAEL FARRUGIA: Ninsab infurmat li waqt li huwa kkonfermat li l-individwu li d-dettalji dwaru ngħataw separatament jingħata sigurtà, ma nħossx li aktar tagħrif kif mitlub mill-Onor.

Interpellant dwar din is-sigurtà għandu jkun ippubblikat.

MINISTERU GĦAT-TURIŻMU – KUNTRATT TA' SERVIZZ TA' KONSULENZA TA' INDIVIDWU

L-ONOR.

SIMON BUSUTTIL staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-Ministeru tiegħu, jew kwalunkwe entità li taqa' taħt id-dekasteru tiegħu, għandhomx ftehim jew kuntratt ta' servizz ta' konsulenza mal-Membru Parlamentari li d-dettalji dwaru qed jingħataw separatament?

KONRAD MIZZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-Malta Film Commission u l-Malta Film Fund għandhom kuntratt ta' servizzi legali mal-Membru Parlamentari msemmi.

UFFIĊĊJU TAL-PRIM MINISTRU – GRIEVANCES BOARD

L-ONOR.

SIMON BUSUTTIL staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 9089 u ċjoè: B'referenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8886, jista' l-Prim Ministru jagħti d-dati u terminu ta' żmien relevanti meta l-persuni li isimhom ġie anness mat-tweġiba kienu effettivament membri tal-Grievances Board jew bordijiet li jaqa'/jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu minn Marzu 2013 sad-data ta' din il-mistoqsija?

JOSEPH MUSCAT: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni tingħata f'seduta oħra.

L-ONOR.

HERMANN SCHIAVONE staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: B'referenza għar-risposta tal-mistoqsija parlamentari 8832, jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-Karta ta' Servizz ta' Kwalità li għandhom il-Kunsilli Lokali tal-Belt Valletta, il-Mosta kif ukoll Ħal Għargħur?

OWEN BONNICI: Fil-ħin ta' Tqegħid ta' Karti poġġejt fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tad-dokumenti mitluba.

KUNSILLI LOKALI – MIŻURI KONTRA L-ILLITERIŻMU

L-ONOR.

HERMANN SCHIAVONE staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid liema huma dawk il-kunsilli lokali li organizzaw klassijiet/laqgħat sabiex wieħed jiġġieled l-illiteriżmu matul din il-Leġiżlatura?

OWEN BONNICI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li mill-informazzjoni miġbura jirriżulta li matul din il-Leġiżlatura kien hawn b'kollox 18-il Kunsill Lokali li organizzaw klassijiet/laqgħat sabiex wieħed jiġġieled l-illiteriżmu.

Dawn kienu l-Kunsilli Lokali tas-Siġġiewi, Iż-Żejtun, Ħad-Dingli, Il-Gudja, Ħal Għaxaq, Ħal Kirkop, l-Imġarr, Tal-Pietà, Ir-Rabat (Malta) u x-Xgħajra.

Il-Kunsill Lokali ta' Bormla, Ħal Qormi, Ħaż-Żabbar, Il-Ħamrun, In-Naxxar, Santa Luċija, Santa Venera u Tas-Sliema organizzaw il-klassijiet/laqgħat flimkien mad-Direttorat għat-Tagħlim tul-il-Ħajja (Life Long Learning).

FONDAZZJONI GĦALL-ĦARSIEN SOĊJALI – LISTA TA'STENNIJA GĦAL SERVIZZI

L-ONOR.

HERMANN SCHIAVONE staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-lista ta' stennija tas-servizzi kollha mogħtija mill-Fondazzjoni għall-Ħarsien Soċjali?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant illi l-informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar.

ĠUDIKATURA - SENTENCING GUIDELINES

L-ONOR.

HERMANN SCHIAVONE staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid għaliex mhux il-ġudikatura kollha għandhom sentencing guidelines li jridu jsegwu fid-deċiżjonijiet tagħhom speċjalment f'każijiet bħal vjolenza domestika, stupru u abbużi fuq anzjani jew persuni b'diżabilità?

OWEN BONNICI: Ngħarraf lill-Onor.

Membru li f'Malta qatt ma eżistiet sistema ta' sentencing guidelines.

Però għandu jingħad ukoll li ġeneralment is-sentenzi tal-Qrati jipprovdu gwida.

SAĦĦA MENTALI – KURA MINN TOBBA TAL-FAMILJA FIL-KOMUNITÀ

L-ONOR.

HERMANN SCHIAVONE staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: B'referenza għar-risposta tal-mistoqsija parlamentari 6432 bid-data tad-19 ta' Ġunju, 2018, jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jagħti informazzjoni ddettaljata dwar l-iskema li qed tiġi segwita, fejn tobba tal-familja fil-privat jinvistaw pazjenti b'nuqqas ta' saħħa mentali fil-komunità?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li wara proġett pilota fejn tobba tal-familja fil-privat ġew imħarrġa fi problemi ta' saħħa mentali u bdew jipprovdu servizz lill-pazjenti tagħhom, dan il-programm issa ġie evalwat biex jiddaħħal għall-pajjiż.

Saru diversi laqgħat pożittivi bejn l-entitajiet ikkonċernati.

Issa waslu biex jikkonkludu arranġamenti biex pazjenti bi problemi ta' saħħa mentali serji illi jattendu fit-tul is-Psychiatric Outpatients u huma stabbli, minbarra l-appuntamenti li jkollhom mal-psikjatra jibdew jiġu mħarsa u ttrattati minn tobba tal-familja fil-komunità bi ħlas mill-Gvern wara żmien ta' taħriġ għall-istess tobba.

Dan hu mistenni illi jibda f'qasir żmien.

FGURA – LISTA TA' APPLIKAZZJONIJIET GĦAL ŻVILUPP

L-ONOR.

CLAUDIO GRECH staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra lista bid-dettalji sħaħ ta' applikazzjonijiet għal żvilupp li ġew approvati fil-lokalità tal-Fgura fl-2017, fl-2018 u fl-2019 sal-lum?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li din hija waħda minn 31 domanda mressqa f'daqqa li jitolbu ammont qawwi ta' riżorsi umani u ħin, u għalhekk huma meqjusa bħala umanament impossibbli.

Ikun aktar għaqli li l-ħin u r-riżorsi utilizzati għal dan il-għan, jiġu minflok utilizzati fuq xogħol aktar effettiv u produttiv.

FGURA – LISTA TA' APPLIKAZZJONIJIET GĦAL ŻVILUPP PENDENTI

L-ONOR.

CLAUDIO GRECH staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra lista bid-dettalji sħaħ ta' applikazzjonijiet għal żvilupp fil-lokalità tal-Fgura li hemm pendenti bħalissa?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

IX-XGĦAJRA – LISTA TA' APPLIKAZZJONIJIET GĦAL ŻVILUPP

L-ONOR.

CLAUDIO GRECH staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra lista bid-dettalji sħaħ ta' applikazzjonijiet għal żvilupp li ġew approvati fil-lokalità tax-Xgħajra fl-2017, fl-2018 u fl-2019 sal-lum?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

IX-XGĦAJRA – LISTA TA' APPLIKAZZJONIJIET GĦAL ŻVILUPP PENDENTI

L-ONOR.

CLAUDIO GRECH staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra lista bid-dettalji sħaħ ta' applikazzjonijiet għal żvilupp fil-lokalità tax-Xgħajra li hemm pendenti bħalissa?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

IL-KALKARA – LISTA TA' APPLIKAZZJONIJIET GĦAL ŻVILUPP

L-ONOR.

CLAUDIO GRECH staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra lista bid-dettalji sħaħ ta' applikazzjonijiet għal żvilupp li ġew approvati fil-lokalità tal-Kalkara fl-2017, fl-2018 u fl-2019 sal-lum?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

IL-KALKARA – LISTA TA' APPLIKAZZJONIJIET GĦAL ŻVILUPP PENDENTI

L-ONOR.

CLAUDIO GRECH staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra lista bid-dettalji sħaħ ta' applikazzjonijiet għal żvilupp fil-lokalità tal-Kalkara li hemm pendenti bħalissa?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

KORSA TAT-TLIELAQ TAL-KAROZZI FUQ ART REKLAMATA

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol: B'referenza għar-risposta għall-mistoqsija parlamentari 9398, jekk il-Gvern kien għadu ma lestiex l-istudji neċessarji, għalfejn inħarġet is-sejħa għall-proġetti fuq art reklamata ħames snin ilu?

Għalfejn kien wiegħed li se jagħmel wirja b'dawn il-proġetti jekk l-istudji ma kinux għadhom lesti?

Jista' jgħid min kien/kienu l-investituri li tefgħu l-proposta għall-iżvilupp ta' korsa tat-tlielaq tal-karozzi fuq art reklamata?

Għalfejn il-Gvern ħela l-ħin u l-flus ta' dan/dawn l-investituri?

Jistgħu d-dilettanti tat-tlielaq tal karozzi ikomplu juru fiduċja f'dan il-Gvern?

EVARIST BARTOLO: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li meta ħarġet is-sejħa għall-espressjoni ta' interess għall-bini ta' korsa tal-karozzi kien intqal li l-proponent għandu jidentifika sit għal Motor Recreation and Education Park li tkun tista' tospita numru ta' attivitajiet marbuta mat-tlielaq tal-karozzi.

Hemm programm elettorali li fuqu ġie elett dan il-Gvern u se nassiguraw li dan jiġi mwettaq.

ATT DWAR L-ELEZZJONIJIET

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru: L-Att dwar l-Elezzjonijiet jistipula li l-għases tal-Pulizija u l-Kunsilli Lokali għandhom il-jedd li jgħaddu l-formoli biex residenti jkunu jistgħu jimtlew u b'hekk jiġu rreġistrati bħala votanti.

Minkejja dan il-Kummissjoni tavża, anke fis-sit elettroniku tagħha, li dan il-proċess jista' jsir biss fl-uffiċċju l-Belt.

Għaldaqstant jista' l-Prim Ministru jgħid meta hemm ħjiel meta dan il-proċess se jħares dak li tiddetta l-liġi?

JOSEPH MUSCAT: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-Kummissjoni Elettorali hija entità Kostituzzjonali indipendenti u ma taqax taħt il-ġuriżdizzjoni tal-Uffiċċju tal-Prim Ministru jew ta' xi Ministeru ieħor.

Madankollu ninsab informat li l-Kummissjoni ħadet il-passi kollha meħtieġa sabiex ir-reġistrazzjoni tal-votanti ssir skont il-provvedimenti tal-liġi elettorali.

RAĦAL IL-ĠDID: PJAZZA U ĠNIEN DUMINKU MINTOFF – BIKE RACKS

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: B'referenza għal pjazza ta' Raħal Ġdid u Ġnien Duminku Mintoff Paola, fejn tpoġġew bike racks tal-concrete, jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li min ħa ħsieb il-proġett ma użax l-iskema approvata tal-Gvern biex ikun hemm bike racks li huma Sheffield type li wara kollox huma approvati wkoll mill-Bicycle Advocacy Group?

Interpellant li bike racks li huma Sheffield type ġew approvati mill-Gvern fis-sena 2018 filwaqt li kuntratt għar-riġenerazzjoni tal-Pjazza Antoine De Paul ta' Raħal Ġdid kien approvat fis-sena 2016.

Rigward Ġnien Duminku Mintoff, nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferi l-mistoqsija tiegħu lill-Ministeru kkonċernat.

ART PUBBLIKA AGRIKOLA BIL-QBIELA

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: B'referenza għall-art pubblika agrikola li hi bi qbiela, jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx ħsieb li jibdew taħditiet min-naħa tal-Ministeru għall-Kultura mal-Awtorità tal-Artijiet biex tiddaħħal kundizzjoni fejn dawn l-inħawi li huma żoni stabbiliti bħala għelieqi ta' ħruq tal-logħob tan-nar, ma jiġix miċħud dan id-dritt minn dawk is-sidien li jkollhom qbiela?

OWEN BONNICI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li t-tagħrif għadu qed jinġabar.

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid jekk is-Supportline 179 għandux teknoloġija sabiex ċittadini li jċemplu b'urġenza fuq din il-linji jħallu messaġġ meta l-linji kollha jkunu okkupati, sabiex jiġu kkuntattjati lura kemm jista' jkun malajr?

MICHAEL FALZON: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant illi s-Supportline 179 huwa servizz illi joffri kunfidenzjalità sħiħa lill-klijent li jirrikorri lejn l-użu ta' dan is-servizz.

In-numru minn fejn l-individwu jċempel ma jiġix irrekordjat sabiex l-anonimità ta' min iċempel tiġi rispettata.

Dan billi jkun hemm sitwazzjonijiet fejn ikun ta` periklu u riskju għall-persuna li tkun ċemplet li tirċievi telefonata lura min-naħa tas-service provider.

Tajjeb illi wieħed isemmi wkoll li sa minn Diċembru 2018, is-Supportline 179 minbarra l-voluntiera li ilhom jagħtu servizz tul dawn l-aħħar 20 sena, issaħħaħ peremzz tal-ingaġġ ta' 12-il ħaddiem full-time sabiex dan is-servizz tant importanti jkun jista' jilħaq aktar nies, filwaqt illi jingħata servizz fl-immedjat u mingħajr dewmien żejjed, hekk kif il-klijenti li jirrikorru għall-għajnuna tas-Supportline 179, ikunu jeħtieġu għajnuna ta' natura sensittiva u immedjata.

GĦAJNUNA LILL-FAMILJI FIL-BŻONN – NEFQA

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid, kemm jista' jkun fid-dettall, kemm u kif intefqu flus fuq għajnuna lill-familji fil-bżonn is-sena l-oħra?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar.

FLEUR-DE-LYS, L-ARKATI TAL-AKWEDOTT U ĠNEJNA – DAWL

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Enerġija u l-Immaniġġjar tal-Ilma: Jista' l-Ministru jara li Triq Notabile bejn Triq Ħal Qormi u Triq l-Indjana, fi Fleur-de-Lys, Birkirkara li ilha fi dlam ċappa għal ħafna ġranet, flimkien mal-arkati tal-Akwedott u l-Ġnejna, jiġu mixgħula mill-ġdid mill-aktar fis?

JOE MIZZI: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferi l-mistoqsija tiegħu lill-Ministru kkonċernat.

L-ONOR.

KRISTY DEBONO staqsiet lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jikkonferma jekk huwiex minnu li t-tliet social workers u żewġ occupational therapists li bħalissa huma fuq bażi full-time fl-Isptar Monte Karmeli, però jibbenefikaw minn għaxar sigħat fil-ġimgħa teleworking għaż-żamma tal-bilanċ aħjar bejn il-familja u x-xogħol, hemmx xi pjani li l-għaxar sigħat fil-ġimgħa teleworking jiġu ridotti għal ħames sigħat fil-ġimgħa?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-Ministeru għas-Saħħa jagħraf l-importanza ta' work-life balance favorevoli u għalhekk jappoġġja kull inizjattiva li waqt li tiżgura l-effiċjenza u l-kontinwità tas-servizz mediku, ittejjeb dan il-bilanċ.

Fil-każ tal-professjonisti msemmija ninforma lill-Onor.

Interpellant li għaddejjin diskussjonijiet mar-rappreżentanti tagħhom sabiex waqt li jinżammu l-miżuri tal-teleworking, ikun żgurat illi r-riżorsi u l-esperjenza tagħhom ikunu użati bl-aħjar mod fl-interess tal-pazjenti.

KIRJIET TAL-PROPRJETÀ – TAXXA MIĠBURA

L-ONOR.

KRISTY DEBONO staqsiet lill-Ministru għall-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien id-dħul tal-Gvern mit-taxxa miġbura fuq il-kirjiet tal-proprjetà mill-2008 'l hawn, maqsuma sena b'sena?

EDWARD SCICLUNA: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba qed titpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra.

Is-sistema tat-TA24 bdiet mis-sena bażi 2014 u għaldaqstant ma teżistix informazzjoni qabel din id-data.

Il-valur li jidher fl-2018 huwa temporanju peress li jinkludi biss pagamenti mill-1 ta' Jannar s'issa.

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Peress li d-detentur tal-encroachment 079313 miet, jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li l-kiosk qiegħda titħalla topera ladarba l-encroachment jispiċċa mal-mewt tad-detentur?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li skont ma jien infurmat mill-Awtorità tal-Artijiet, it-talba sabiex jiġġedded l-encroachment tal-kiosk imsemmi saret meta d-detentur kien għadu ħaj.

L-Awtorità qiegħda fil-proċess li tevalwa t-talba sabiex il-permess ta' encroachment jingħata f'isem detentur ieħor.

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 9500 u ċjoè: Għalkemm saru ħafna lmenti lill-awtoritajiet, jista' l-Ministru jgħid meta Infrastructure Malta se terġa' tiftaħ il-water culverts fi Triq Fleur de Lys, Birkirkara peress li għal sena oħra r-residenti qed jegħrqu kull darba li tagħmel ix-xita?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-interventi meħtieġa fuq il-water culverts fi Triq Fleur de Lys, Birkirkara, diġà kienu ppjanati u se jsiru fil-jiem li ġejjin.

Dan bħala parti mix-xogħlijiet li Infrastructure Malta tagħmel kontinwament f'dik li hija manutenzjoni tal-infrastruttura tat-toroq, li jinkludu wkoll tiswijiet ta' tabelli, crash barriers, żebgħa tat-triq u tiswijiet tal-asfalt.

Persuni li jkollhom diffikultajiet jew suġġerimenti dwar xi infrastruttura relatata mat-toroq li tagħhom hija responsabbli Infrastruttura Malta, jew xi xogħlijiet li jkunu għaddejjin f'dawn l-istess toroq, jistgħu jitkellmu mal-istess aġenzija b'mod dirett billi jċemplu fuq 23341000, jibagħtu email fuq info.im@infrastructuremalta.com jew jagħmlu kuntatt permezz ta' Facebook fuq il-paġna Infrastructure Malta.

IL-BELT – PARKEĠĠI GĦAL UTENTI TAT-TRASPORT BIL-BAĦAR

L-ONOR.

STEFAN ZRINZO AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx pjanijiet li jsiru servizzi ta' parkeġġi biex jiffaċilitaw l-użu tat-trasport bil-baħar lejn il-Belt Valletta mill-postijiet minn fejn huwa pprovdut is-servizz tat-trasport bil-baħar lejn il-Belt?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li t-tagħrif għadu qed jinġabar.

IN-NAXXAR – TELGĦA T'ALLA U OMMU – MOVIMENT TAT-TRAFFIKU

L-ONOR.

STEFAN ZRINZO AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid hekk hemmx xi pjan biex fiż-żona fejn taqbad il-bypass li mit-Telgħa t'Alla u Ommu tagħti lejn l-Iklin/Naxxar, isir proġett li jiffaċilita l-moviment tat-traffiku?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li Infrastructure Malta għaddejja bit-twettiq ta' investiment bla preċedent sabiex ittejjeb l-effiċċjenza, il-kwalità, is-sigurtà u s-sostenibilità tal-infrastruttura tat-toroq f'pajjiżna.

Fl-ewwel xhur mit-twaqqif tagħha, fis-sajf 2018, l-aġenzija wettqet ħidma estensiva sabiex ittejjeb għadd ta' konnessjonijiet fit-toroq arterjali li minnhom jivvjaġġaw eluf ta' persuni kuljum.

Fost dawn kien hemm ir-roundabout tat-Telgħa t'Alla u Ommu, bejn in-Naxxar u Burmarrad.

Permezz ta' dan it-titjib, tneħħa xkiel li kien joħloq dewmien fl-ivvjaġġar minn Burmarrad lejn in-Naxxar, billi t-triq twessgħet b'korsija ġdida f'din id-direzzjoni.

Is-sena li għaddiet saru wkoll tiswijiet f'partijiet minn Triq il-Fortizza tal-Mosta, li tingħaqad mar-roundabout imsemmija, sabiex jonqsu d-diffikultajiet għal dawk li jużaw din ir-rotta alternattiva bejn Burmarrad, il-Mosta u n-Naxxar.

Fl-istess waqt, Infrastructure Malta bħalissa għaddejja bil-bini mill-ġdid u t-twessigħ ta' Triq tal-Balal, li tgħaqqad in-Naxxar ma' San Ġwann.

Wieħed mill-benefiċċji ta' dan il-proġett, li se jnaqqas il-ħin tal-ivvjaġġar fl-inħawi b'madwar 30%, huwa li se jtaffi d-diffikultajiet ta' dewmien u konġestjoni fi Triq Margaret A. Murray.

Din it-triq tgħaqqad ir-roundabout tat-Telgħa t'Alla u Ommu mar-roundabout fil-bidu ta' Triq tal-Balal.

Fost oħrajn, se jkun hemm bypass lane ġdida li biha dawk li se jkunu qed jivvjaġġaw mit-Telgħa t'Alla u Ommu u Triq Margaret A. Murray ikunu jistgħu jduru għal Triq tal-Balal mingħajr ma jidħlu jduru mar-roundabout.

B'hekk ser jonqos il-ħin tal-istennija u d-dewmien anke ma' Triq Margaret A. Murray u t-Telgħa t'Alla u Ommu.

Infrastructure Malta se tkompli tqis u tanalizza l-andament tal-ħtiġijiet tal-ivvjaġġar f'dawn l-inħawi, kif ukoll ir-riżultat tax-xogħol li sar fix-xhur li għaddew u li qed isir bħalissa fi Triq tal-Balal, sabiex jekk ikun hemm bżonn aktar titjib fit-toroq arterjali f'dawn l-inħawi, ikun jista' jsir ukoll.

IN-NAXXAR U L-IKLIN – VOLUM TA' TRAFFIKU

L-ONOR.

STEFAN ZRINZO AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx pjani biex jiġi indirizzat il-volum tat-traffiku miċ-ċentru tal-lokalità tal-Iklin u tan-Naxxar?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Xogħlijiet oħrajn saru fi Triq il-Mosta u Triq il-Kbira li jinsabu fir-rotta bejn il-Mosta, l-Iklin u Ħal Lija, kif ukoll fuq ir-roundabout ta' Ħal Lija.

B'hekk mhux biss tjiebet din il-konnessjoni imma tnaqqas il-ħin tal-ivvjaġġar fl-inħawi billi saret bypass lane ġdida mar-roundabout biex ġie mtejjeb l-aċċess għall-bypass ta' Birkirkara.

Proġett ieħor li wkoll qed isir bħalissa huwa l-bini ta' roundabout ġdida ħdejn il-Mosta Technopark, biex ittejjeb il-konnessjoni bejn Vjal il-Labour minn u lejn in-Naxxar, Triq Franġisku Pisani, li tagħti lejn l-inħawi ta' Santa Margerita, il-Mosta, u Triq l-Awstralja, fl-inħawi residenzjali tan-Naxxar.

Infrastructure Malta se tkompli tqis u tanalizza l-andament tal-ħtiġijiet tal-ivvjaġġar f'dawn l-inħawi, kif ukoll ir-riżultat tax-xogħol li sar fix-xhur li għaddew u li qed isir bħalissa, sabiex jekk ikun hemm bżonn aktar titjib fit-toroq arterjali f'dawn l-inħawi, ikun jista' jsir ukoll.

AWTORITÀ TAL-IPPJANAR: ŻONI TA' RATIONALISATION – PC APPLICATIONS

L-ONOR.

STEFAN ZRINZO AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru konċernat jgħid kemm hemm PC applications li qed jiġu pproċessati mill-Awtorità tal-Ippjanar u dan b'rabta ma' żoni ta' rationalisation?

Jista' l-Ministru jgħid ukoll kemm-il PC application ġiet approvata biex żoni ta' rationalisation jiżdiedu ma' żoni li fihom jista' jsir żvilupp?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li skont ma jien infurmat mill-Awtorità tal-Ippjanar, hemm 28 PC application li qed tiġi pproċessata mill-Awtorità tal-Ippjanar b'rabta ma' żoni ta' rationalisation.

Ħamsa minn dawn l-applikazjonijiet qed jipproponu biss tibdil fil-linja tat-triq, u allura hemm biss 23 applikazzjoni pendenti li jistabbilixxu parametri ta' bini.

L-Awtorità approvat 76 PC application li kienu jistabbilixxu parametri ta' bini f'dawn iż-żoni.

Din l-informazzjoni nġabret mis-sistema tal-informatika tal-Awtorità tal-Ippjanar fuq applikazzjonijiet ta' ppjanar ta' żvilupp (PC applications).

Għall-ewwel parti tad-domanda, ġew inklużi applikazzjonijiet validati sad-19 ta' Marzu 2019 u li kienu għadhom mhux deċiżi sal-istess ġurnata.

Fit-tieni parti ġew inklużi l-applikazzjonijiet deċiżi u approvati sal-istess data.

Fiż-żewġ każijiet, applikazzjonijiet li daħlu qabel l-2006 ma tqisux minħabba li f'dak iż-żmien iż-żoni ta' rationalization kienu għadhom ma ġewx stabbiliti.

IMQABBA – ŻONA TAL-ĠIBJUN – PROĠETT KONTRA L-GĦARGĦAR

L-ONOR.

STEFAN ZRINZO AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid f'liema stadju wasal il-proġett infrastrutturali li tħabbar u nbeda fl-Imqabba u dan biex jiġi indirizzat l-għargħar b'mod partikolari fiż-żona magħrufa bħala Tal-Ġibjun fl-Imqabba?

Jista' jgħid ukoll jekk il-ġibjun preżenti hux se jitneħħa jew hux se jsir xi xogħol fuqu?

Jista' jgħid hux maħsub li jinbena xi ġibjun ieħor f'xi żona fil-qrib?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li ninsab infurmat li l-proġett biex tiġi indirizzata l-problema tal-għargħar fiż-żona tal-Imqabba msemmija mill-Onor.

Interpellant tikkonsisti f'dawn it-tliet fażijiet:

Sistema ta' katusi tal-ilma tax-xita li jgħaddu minn Triq Karmenu Ciantar, Triq il-Konvoj ta' Santa Marija u Triq Xandru Farrugia.

Din il-fażi tal-proġett se titlesta din il-ġimgħa u wara jkun jonqos ix-xogħol marbut mal-għoti mill-ġdid tal-uċuħ bil-hot asphalt tal-partijiet affettwati bix-xogħlijiet li saru fit-toroq imsemmija.

Bini ta' ġibjun kbir imiss ma' Triq George Darmanin, li fih se jinżel l-ilma kollu li se jinġabar mill-infrastruttura l-ġdida li qed tibena.

Għal dan ix-xogħol għadha kif ġiet ippubblikata sejħa għall-offerti mid-Dipartiment tal-Kuntratti li tagħlaq fid-9 ta' April 2019.

Il-kapacità ta' dan il-ġibjun se tkun ta' madwar 11,000 metru kubu.

L-ilma li jaqa' fit-toroq li jagħtu għall-pjazza se jinġabar f'sistema ta' katusi tal-ilma li eventwalment jingħaqdu mal-istess infrastruttura.

Din il-fażi tal-proġett se ssir bħala parti mix-xogħol li hu ppjanat għat-tisbiħ tal-Pjazza tal-Imqabba.

Bl-infrastruttura ta' sistemi kontra l-għargħar li qegħdin isiru u qed jiġu ppjanati li jsiru f'dan il-proġett, il-ġibjun eżistenti jista' jiġi eliminat fil-futur jekk ikun hemm il-ħtieġa li jsir dan, mingħajr ma titnaqqas mill-effiċjenza tas-sistema l-ġdida li qed tiġi mibnija f'dawn l-inħawi.

TRANŻAZZJONIJIET BEJN MALTA U PAJJIŻI OĦRA - CURRENT ACCOUNT SURPLUS

L-ONOR.

STEFAN ZRINZO AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Finanzi: Peress li statistika uffiċjali tindika li fl-aħħar kwart tas-sena 2018 kien hemm current account surplus fit-transazzjonijiet bejn Malta u pajjiżi oħra, jista' l-Ministru jindika liema kienu dawk il-fatturi li wasslu għal dawn ir-riżultati u liema oqsma jara li hemm bżonn jissaħħu biex nibqgħu niksbu riżultati bħal dawn?

EDWARD SCICLUNA: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-current account surplus fl-aħħar kwart tas-sena 2018 kien primarjament riżultat ta' bilanċ nett pożittiv fil-kont tas-servizzi.

Il-kontributur ewlieni kienet il-Kategorija Personal, Cultural and Recreation activities li tinkludi l-industrija tar-remote gaming.

SAN PAWL IL-BAĦAR – TRIQ DAWRET IL-GŻEJJER – XOGĦOLIJIET FUQ IL-MOLL

L-ONOR.

ROBERT CUTAJAR staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid għal liema raġuni fl-aħħar jiem kien qed isir tħaffir b'inġenji ta' kostruzzjoni fuq il-moll (li jinsab metri bogħod mil-lukanda Gillieru u l-pitch tal-Klabb tal-Boċċi) fi Triq Dawret il-Gżejjer f'San Pawl il-Baħar?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fix-xhur li għaddew Infrastructure Malta ġiet fdata bl-iżvilupp u ż-żamma tal-infrastruttura marittima max-xtut u fil-portijiet ta' Malta u Għawdex.

Mill-ewwel bdiet ħidma sabiex din l-infrastruttura tkompli tiġi mtejba u msaħħa wkoll, sabiex pajjiżna jibqa' jibbenefika mill-opportunitajiet tal-ivvjaġġar bil-baħar u attivitajiet marittimi oħra relatati bl-aħjar mod possibbli.

Ix-xogħol indikat mhuwiex ta' kostruzzjoni iżda parti minn studji tekniċi ta' Infrastructure Malta sabiex tqis il-qagħda u l-istabbiltà tal-pedamenti u l-istrutturi tal-mollijiet indikati, ħalli tkun tista' tippjana x-xogħlijiet ta' manutenzjoni u tisħiħ li jistgħu jkunu meħtieġa u talloka r-riżorsi meħtieġa biex jitwettqu.

TRIQ LI MIX-XEMXIJA TAGĦTI GĦAL SAN PAWL IL-BAĦAR – BINI MILL-ĠDID TAT-TRIQ

L-ONOR.

ROBERT CUTAJAR staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid meta mistenni jsir ix-xogħol ta' bini mill-ġdid tat-triq li mix-Xemxija tagħti għal San Pawl il-Baħar, liema triq hi mimlija ħofor u li dawn qed jikkawżaw ħsarat lill-karozzi li jgħaddu minn din it-triq apparti l-periklu li qed jinħoloq meta x-xuffiera jipprovaw jiskansaw l-istess kwantità ta' ħofor li fiha din l-istess triq?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fil-passat it-triq indikata qatt ma nbniet b'pedamenti adattati u b'saħħithom biżżejjed biex jifilħu għad-domanda tal-istess triq.

Fl-istess waqt, hemm diversi servizzi taħt il-livell tat-triq li jeħtieġ jinbidlu qabel ma' tkun tista' tinbena mill-ġdid bl-istess mod li qed naraw f'toroq arterjali oħrajn li fihom qed issir qabża 'l fuq fil-kwalità, l-effiċjenza u s-sigurtà.

Filwaqt li dan ix-xogħol jinsab fil-pjanijiet futuri ta' Infrastructure Malta, qabel is-sajf li għadda nħass il-bżonn li partijiet sostanzjali mit-triq jiġu rranġati b'mod temporanju waqt ħidma ta' titjib tar-rotot li jwasslu għal postijiet popolari tas-sajf.

Dan ix-xogħol ta' tiswijiet estensivi sar f'dawk il-partijiet tar-rotta bejn il-bajja tax-Xemxija u l-Mellieħa li l-aktar li kellhom ħsarat.

Infrastructure Malta qed tkompli taħdem biex fiż-żmien li ġej isir aktar investiment infrastrutturali f'din it-triq u biex eventwalment jissolvew id-diffikultajiet ikkawżati mit-telqa u nuqqasijiet oħrajn tal-passat.

Sakemm ikunu finalizzati t-tħejjijiet kollha biex din it-triq tinbena mill-ġdid, fost oħrajn bl-investimenti meħtieġa minn entitajiet li għandhom is-servizzi taħt l-art f'din it-triq, Infrastructure Malta xorta qed tkompli tagħmel tiswijiet u manutenzjoni b'mod regolari biex jittaffew id-diffikultajiet għal dawk li jużawha.

Fil-fatt, saru xi tiswijiet fil-ġimgħat li għaddew stess.

Persuni li jkollhom diffikultajiet b'xi infrastruttura relatata mat-toroq li tagħhom hija responsabbli Infrastruttura Malta jistgħu jitkellmu mal-istess aġenzija b'mod dirett billi jċemplu fuq 23341000, jibagħtu email fuq info.im@infrastructuremalta.com jew jagħmlu kuntatt permezz ta' Facebook fuq il-paġna Infrastructure Malta.

IL-MELLIEĦA: ĊIMITERJU OMM IL-ĦNIENA – BILL OF QUANTITIES RELATAT MA' BINI TA' OQBRA

L-ONOR.

ROBERT CUTAJAR staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: B'referenza għar-risposta mogħtija għall-mistoqsija parlamentari 8417 u li kienet tirrigwarda ċ-Ċimiterju Omm il-Ħniena fil-Mellieħa, jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-Bill of Quantities li d-dipartiment ikkonċernat kellu għad-dispożizzjoni tiegħu sa minn Ġunju 2018?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-Bill of Quantities li kien ippubblikat mat-tender li jġib ir-referenza CT 2100/2017 u li kien ippubblikat fl-4 ta' Awwissu tal-2017 tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

MELLIEĦA: ĊIMITERJU OMM IL-ĦNIENA – OQBRA ĠODDA

L-ONOR.

ROBERT CUTAJAR staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: B'referenza għar-risposta mogħtija għall-mistoqsija parlamentari 8417 li kienet tirrigwarda ċ-Ċimiterju Omm il-Ħniena fil-Mellieħa, jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jgħid x'kienet ir-raġuni li b'permess validu (PA 5636/07) u approvat fil-25 ta' Novembru 2011, il-Gvern Laburista ħalla dan il-permess jiskadi bla ma għamel l-ebda xogħol fuq is-sit inkwistjoni bejn l-2013 u l-2017 minkejja li kien sar ix-xogħol preparatorju kollu fil-leġiżlatura preċedenti?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li bħalissa qegħdin isiru l-konvenji fuq oqbra ġodda fiċ-Ċimiterju Omm il-Ħniena fil-Mellieħa, wara li x-xogħol tal-estensjoni ta' dan iċ-ċimiterju jinsab fi stadju avvanzat.

MELLIEĦA: ESTENSJONI TAĊ-ĊIMITERJU OMM IL-ĦNIENA – KORRISPONDENZA MID-DIRETTORAT GĦAS-SAĦĦA AMBJENTALI

L-ONOR.

ROBERT CUTAJAR staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: B'referenza għar-risposta għall-mistoqsija parlamentari 8417 u li kienet tirrigwarda ċ-Ċimiterju Omm il-Ħniena fil-Mellieħa, jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-korrispondenza li d-Direttorat għas-Saħħa Ambjentali kien bagħat fl-2012 lil dawk l-individwi kollha li kienu wrew interess li jixtru qabar fiċ-Ċimiterju msemmi?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li ma hemm l-ebda korrispondenza mdaħħla fil-files li ntbagħtet fis-sena 2012.

MELLIEĦA: ESTENSJONI TAĊ-ĊIMITERJU OMM IL-ĦNIENA – BDIL TA' PERIT

L-ONOR.

ROBERT CUTAJAR staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: B'referenza għar-risposta għall-mistoqsija parlamentari 8417 li kienet tirrigwarda ċ-Ċimiterju Omm il-Ħniena fil-Mellieħa, jista' l-Ministru jikkonferma jekk kienx hemm bdil tal-perit li oriġinarjament kien ħadem fuq l-applikazzjoni tal-permess approvat (PA 5636/07) u jekk iva jista' jgħid x'kienet ir-raġuni li l-Gvern iddeċieda li jibdel il-perit wara l-elezzjoni tal-2013?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-perit li kien tqabbad mill-kunsill biex jagħmel il-pjanti neċessarji għall-estensjoni tal-imsemmi ċimiterju kien inbidel stante li fl-istess dipartiment kien hemm ingaġġat perit li seta' jagħmel l-imsemmi xogħol.

Il-perit kien tħallas tax-xogħol kollu li kien għamel.

ĦAL QORMI – TRIQ IL-KANUN – WIĊĊ ĠDID

L-ONOR.

RYAN CALLUS staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid meta biħsiebha Infrastructure Malta tagħti wiċċ ġdid lil Triq il-Kanun f'Ħal Qormi peress li tinsab fi stat ħażin?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-proġetti u l-ħidmiet ta' Infrastructure Malta, bħala parti mill-investiment bla preċedent tal-Gvern sabiex intejbu l-kwalità, l-effiċjenza u s-sigurtà tal-infrastruttura tat-toroq f'pajjiżna, qed jiġu ppjanati b'mod gradwali sabiex nilħqu din il-mira mill-aktar fis.

Fil-fatt, f'Jannar li għadda din l-aġenzija bdiet tibni mill-ġdid 31 minn fost l-ewwel 120 mil-lista tat-toroq li se tkun qed tibni mill-ġdid din is-sena.

Fi Frar tħabbret lista ta' 170 triq oħra li wkoll se jibdew jinbnew mill-ġdid din is-sena u t-triq indikata hija inkluża f'din il-lista.

Aktar toroq li se jinbnew mill-ġdid jitħabbru fiż-żmien li ġej.

L-investiment tal-Gvern f'dawn it-toroq residenzjali mhuwiex sempliċiment xogħol ta' asfaltar biex it-triq tingħata wiċċ ġdid.

Il-bini mill-ġdid ta' kull triq jinkludi t-tneħħija tal-wiċċ eżistenti, il-bdil jew it-tisħiħ tal-pedamenti, it-tibdil ta' servizzi tad-distribuzzjoni taħt l-art u t-titjib jew bini tal-bankini, skont il-ħtieġa.

Il-wiċċ ġdid tat-triq b'diversi saffi ta' asfalt isir wara li jitlestew dawn ix-xogħlijiet estensivi.

It-toroq imbagħad jitlestew bis-sistemi ta' saħħa u sigurtà skont il-ħtieġa, sinjali u marki tat-triq u faċilitajiet oħrajn.

Bħala parti mill-proġett, Infrastructure Malta qiegħda tikkollabora mal-entitajiet rispettivi biex qabel ma jsir il-wiċċ tat-triq jiġu mtejbin jew mibdulin, skont il-bżonn, is-servizzi ta' distribuzzjoni tal-ilma, tal-elettriku u tat-telekomunikazzjoni li hemm għaddejjin minn taħt l-art f'dawn it-toroq.

Fil-fatt, ix-xogħlijiet fl-ewwel 31 triq li nbdew jinkludu t-tqegħid ta' 32 kilometru ta' pajpijiet ġodda tal-ilma, cables tal-elettriku u trinek għas-servizzi tat-telekomunikazzjoni.

L-aġenzija se tieħu ħsieb li wara li jkunu saru l-konsultazzjonijiet meħtieġa, tgħarraf direttament lill-pubbliku u lil dawk ikkonċernati bid-dati ta' meta jkunu se jibdew xogħlijiet f'toroq speċifiċi.

ĠENITURI SINGLE

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jagħti informazzjoni fuq kemm hawn ġenituri single b'riżultat ta' separazzjoni?

Jista' jgħid kemm hawn single fathers b'riżultat ta' separazzjoni?

Jista' jgħid kemm hawn single mothers b'riżultat ta' separazzjoni?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant illi l-informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar.

AKKOMODAZZJONI SOĊJALI – SINGLE PARENTS – APPLIKAZZJONIJIET

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Peress li single mothers għandhom aċċess biex japplikaw għall-akkomodazzjoni soċjali u f'Novembru li għadda s-Segretarju Parlamentari ġie kkwotat jgħid li hawn 1,700 single mother b'applikazzjoni għas-social housing, jista' l-Ministru jgħid kemm minnhom huma single mothers b'riżultat ta' separazzjoni minn żwieġ jew koppja?

Jista' jgħid jekk hemmx single fathers b'riżultat ta' separazzjoni li jistgħu japplikaw għal social housing?

Jekk iva, kemm hemm applikazzjonijiet ta' single fathers?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Peress li f'Ottubru 2018 il-Gvern kien ħabbar li se jneħħi l-means testing fuq is-sussidju tal-kera u minflok se jdaħħal benchmarks, jista' l-Ministru jgħid jekk dawn daħlux fis-seħħ?

X'inhuma l-kriterji?

MICHAEL FALZON: Ġentilment ninforma lill-Onor.

Interpellant illi t-tweġiba se tingħata f'seduta oħra.

SUSSIDJU TAL-KERA GĦAL FAMILJI BIT-TFAL

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Peress li f'Ottubru 2018 il-Gvern ħabbar ukoll li s-sussidju tal-kera għal familji bit-tfal se jiżdied minn €2,000 għal €5,000 fis-sena, jista' l-Ministru jgħid jekk din daħlitx fis-seħħ?

Jekk iva, minn meta?

Kemm hawn familji li bbenefikaw minnha?

Jista' jgħid jekk ġenituri separati (single parents) humiex meqjusin bħala familja bit-tfal u allura jgħid jekk humiex eleġibbli għal dan is-sussidju?

Jekk iva, kemm hawn single parents li qed jibbenefikaw minnha?

Jista' jgħid jekk teżistix statistika skont il-ġeneru, jiġiferi ġenitur raġel/mara?

Interpellant li t-tweġiba se tingħata f'seduta oħra.

PROGRAMM TA' GĦAJNUNA BIEX INDIVIDWI JIXTRU DARHOM

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Peress li l-Gvern ħabbar programm għall-individwi li għandhom 45 sena u aktar, li ma jaffordjawx jixtru darhom, u għalhekk hemm ftehim mal-APS Bank biex il-Gvern iħallas in-nofs, u wara 20 sena l-individwu jkollu l-għażla li jista' jixtri l-kumplament tad-dar mill-Gvern, jista' l-Ministru jgħid jekk dawn il-persuni li ma jaffordjax jistgħux ikomplu jikru d-dar mingħand il-Gvern?

Jista' jgħid jekk dan il-programm huwiex immirat ukoll għal dawk l-individwi li jkunu sseparaw u wara li jkunu qasmu d-dar, xorta ma jkollhomx biżżejjed biex jixtru dar oħra għal rashom?

Jista' jgħid jekk dan il-programm daħalx fis-seħħ?

Jekk iva, meta?

Kemm-il individwu li ssepara bbenefika minn jew applika għal dan il-programm?

Interpellant illi t-tweġiba se tingħata f'seduta oħra

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 9238 u jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-informazzjoni dwar x'kien l-input u l-output ta' tonn li kull fish farm tat-tonn immaniġġja rispettivament f'dawn l-aħħar ħames snin, maqsuma sena b'sena għal kull fish farm tat-tonn?

JOSÈ HERRERA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fil-ħin ta' Tqegħid ta' Karti poġġejt fuq il-Mejda tal-Kamra tabelli li juru t-totali għas-snin 2016, 2017 u 2018.

Dan minħabba li l-informazzjoni mitluba b'mod separat għal kull operatur tikkostitwixxi informazzjoni kummerċjalment sensittiva għaliex turi l-kapacità individwali ta' tkabbir.

L-informazzjoni għas-snin l-oħra mhix miġbura b'mod elettroniku u tirrikjedi ħafna xogħol biex tinġabar.

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 9116 u jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra r-rapporti li kitbet id-Direttur Ġenerali sospiża rigward kemm kien in-numru ta' tonn żejjed fil-gaġeġ li nstabu f'dawn l-aħħar tliet snin?

JOSÈ HERRERA: Ninforma lil Onor.Interpellant li dawn ir-rapporti huma parti minn Inkjesta Maġisterjali li għadha għaddeja.

Għaldaqstant mhux għaqli li dawn ir-rapporti jiġu ppubblikati.

QASAM TAS-SAĦĦA – STRIKES JEW AZZJONIJIET TA' PROTESTA

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jgħid kemm-il strike jew azzjoni ttieħdet minn oqsma differenti ta' professjonijiet fil-qasam tas-saħħa matul din is-sena 2019 sal-lum?

Kemm kienu in-numru ta' jiem li ħa kull strike jew azzjoni ta' protesta sakemm kien riżolt?

Jista' jgħid fil-preżent meta bdiet l-azzjoni tad-dentisti u jekk waslitx fi tmiemha?

X'qed isir biex din l-azzjoni tkun solvuta?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni għadha qed tinġabar.

IL-MOSTA – TRIQ IL-KOSTITUZZJONI – ĦIDMA TA' MANUTENZJONI

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jieħu l-passi neċessarji sabiex issir ħidma ta' manutenzjoni fi Triq il-Kostituzzjoni fil-Mosta peress li għal dawn l-aħħar ġimgħat qed jidhru vireg tal-ħadid fil-ħofor tal-istess triq li faċilment jistgħu joħolqu periklu għas-sewwieqa ta' roti u muturi?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni se tiġi mgħoddija lil Infrastructure Malta għall-evalwazzjoni tagħha u biex jiġi evitat kull periklu li jista' jkun hemm.

Fi Frar tħabbret lista ta' 170 triq oħra li wkoll se jibdew jinbnew mill-ġdid din is-sena, waqt li aktar toroq li se jinbnew mill-ġdid jitħabbru fiż-żmien li ġej.

Filwaqt li t-triq indikata tinsab fil-pjanijiet ta' dan l-investiment għall-bini mill-ġdid tat-toroq, Infrastructure Malta diġà kellha ppjanat biex fiż-żmien li ġej isiru xogħlijiet ta' manutenzjoni temporanji f'din it-triq.

Dan bħala parti mill-ħidma kontinwa tagħha f'dik li hija manutenzjoni tal-infrastruttura tat-toroq li minbarra tiswijiet tal-wiċċ tat-triq jinkludu wkoll tiswijiet ta' tabelli u crash barriers fost oħrajn.

L-aġenzija se tieħu ħsieb li wara li jkunu saru l-konsultazzjonijiet meħtieġa, tgħarraf direttament lill-pubbliku u lil dawk ikkonċernati bid-dati ta' meta jkunu se jibdew xogħlijiet f'toroq speċifiċi.

PROĊEDURI TA' APPELL – KAŻ TA' INDIVIDWU

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid jekk l-individwu li d-dettalji dwaru qed jingħataw separatament għadx għandu appuntament għall-proċeduri tal-appell fuq każ li jidher fil-korrispondenza li qed tingħata separatament?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-appell inkwistjoni nstema' nhar il-Ġimgħa, 2 ta' Marzu 2018, kif kien indikat fid-dokument mehmuż mal-mistoqsija.

L-appell dakinhar stess ġie differit għad-deċiżjoni, liema deċiżjoni ntbagħtet lill-appellant fil-21 ta' Marzu 2018 b'posta reġistrata.

Minn informazzjoni li għandu d-dipartiment, l-ittra waslet fid-destinazzjoni fl-24 ta' Marzu 2018.

QRATI KRIMINALI U INKJESTI MAĠISTERJALI – ESPERTI PSIKJATRI

L-ONOR.

GLENN BEDINGFIELD staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il darba ġie nominat espert psikjatra fis-snin 2015 sa 2018 fil-Qrati Kriminali u f'inkjesti maġisterjali?

OWEN BONNICI: Ninsab infurmat li fil-Qorti ta' Malta u Għawdex ma tinżammx statistika dwar in-nomini ta' esperti psikjatri fil-Qrati Kriminali u f'inkjesti maġisterjali.