DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

It-Tlieta, 9 ta' Ottubru 2018

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

It-Tlieta, 9 ta' Ottubru 2018

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fis-Sala tal-Parlament,

It-Tlieta, 9 ta' Ottubru 2018

Il-Minuti tas-Seduta Nru 141, li saret fit-8 ta' Ottubru 2018, ġew ikkonfermati.

INFORMAZZJONI MILL-ISPEAKER

ID-DEPUTY SPEAKER (Onor. Claudette Buttigieg): Inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja tas-sentenza tal-Qorti Kostituzzjonali, Rikors numru 25/17 JZM, bl-ismijiet ta' uffiċjali tal-Partit Nazzjonalista v. Kummissjoni Elettorali u l-Avukat Ġenerali, tas-seduta tat-Tnejn, 8 ta' Ottubru 2018, li s-Sedja rċeviet dakinhar stess, id-9 ta' Ottubru 2018.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

SIT IDENTIFIKAT GĦAL FABBRIKA

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Ekonomija, Investiment u Negozji Żgħar: Jista' l-Ministru jgħid liema huwa s-sit identifikat u d-daqs, għall-fabbrika li l-Malta Industrial Parks (MIP) tinsab fil-proċess li talloka lill-kumpanija li d-dettalji dwarha qed jingħataw separatament?

CHRIS CARDONA (Ministru għall-Ekonomija, l-Investiment u n-Negozji ż-Żgħar): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li f'dan l-istadju l-informazzjoni ma tistax tingħata għax hija ta' sensittività kummerċjali.

ID-DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Sinjura President, fil-kurituri tal-Commonwealth qed tissemma inizjattiva dwar l-ismall states trade finance facility u ninsab informat li kien hemm laqgħa bejn il-Ministru Chris Cardona u s-Segretarju Ġenerali tal-Commonwealth f'dan ir-rigward.

Jista' l-Ministru jinforma lil din il-Kamra xi ntqal f'din il-laqgħa u x'se jkun ifisser jekk Malta tissieħeb f'din il-faċilità, speċjalment għal dawk in-negozji żgħar u oħrajn?

Dawn in-negozji se jkunu qed igawdu minn din il-faċilità finanzjarja?

CHRIS CARDONA: Sinjura President, nibda billi nagħti ftit informazzjoni fuq l-istati membri li jikkwalifikaw għal din it-tip ta' faċilità.

Primarjament huwa ta' interess kbir għalina bħala pajjiż li mid-39 pajjiż fid-dinja li għandhom popolazzjoni ta' inqas minn miljun u nofs ruħ, 31 pajjiż huma fil-Commonwealth.

Dan ifisser li l-Commonwealth għandhom raġuni valida għalfejn jaraw li dawn il-pajjiżi, li forsi għandhom inqas riżorsi umani u inqas possibilitajiet li jikbru minħabba li ma jilħqux dik il-massa kritika li hemm bżonn, ikollhom aktar metodi biex jiffaċilitaw in-negozju, l-industriji inġenerali, l-ekonomija tal-pajjiż u aktar aċċess għall-finanzi.

L-aċċess għall-finanzi hija tema li niddiskutu mhux biss fil-pajjiżi Ewropej imma tweġġa' ħafna negozji minħabba li l-banek għandhom ċerti regoli u policy li ma jgħinux għall-aċċess tal-finanzi, anzi bil-maqlub, huma pjuttost reżiljenti biex jagħtu sogru u allura huma aktar risk averse.

Naħseb li din l-opportunità li qed isemmi l-Onor.

Interpellant, li Malta tkun promotur ta' din l-inizjattiva fil-Commonwealth, hija waħda li tagħmel ħafna sens.

Fil-fatt ilbieraħ kelli opportunità li nindirizza l-ewwel laqgħa ta' bord ta' sorveljanza li se jagħti l-possibilità għal din l-inizjattiva.

Dan il-bord huwa magħmul minn rappreżentanti ta' diversi pajjiżi membri fil-Commonwealth.

Din is-sorveljanza tal-faċilità finanzjarja li se tagħti l-opportunità għal kummerċ akbar lill-istati żgħar tal-Commonwealth hija msejħa Small State Trade Finance Facility u hija preseduta proprju mis-Segretarju Ġenerali tal-Commonwealth, is-Sra.

Din il-faċilità kienet imħabbra formalment f'Novembru tal-2017 mill-Prim Ministru Joseph Muscat u mis-Segretarju Ġenerali tal-Commonwealth ta' dak iż-żmien.

Din l-idea ġiet żviluppata matul is-snin permezz ta' working group li jinkludi fih il-Gvern Malti, il-Bank Ċentrali ta' Malta, is-Segretarjat tal-Commonwealth, l-International Finance Corporation u l-Export/Import Bank tal-Indja.

Dan il-working group qed jiżviluppa mekkaniżmu ta' kif nagħtu forma ta' garanzija li tħeġġeġ lill-banek internazzjonali biex joffru xi tip ta' finanzjament lil stati żgħar billi jnaqqsu l-kreditu tagħhom.

Din hija faċilità li llum hija ospitata u amministrata minn Malta.

Matul il-laqgħa tal-bieraħ, il-bord ta' sorveljanza ddiskuta l-pjan ta' azzjoni, skont kif ġie konkluż il-ftehim.

Huwa żgur li din il-faċilità se jkollha rwol importanti ħafna f'dak li għandu x'jaqsam ma' tisħiħ tal-kummerċ u l-finanzjament tal-investiment għal dawk l-iżgħar pajjiżi fil-Commonwealth.

Irrid nagħlaq billi ngħid li din il-faċilità għandha potenzjal li jkollha impatt ferm pożittiv fuq il-ħajja u l-għajxien tan-nies f'dawn l-istati.

Naħseb li aktar minn qabel, illum, qed nuru l-abilità, il-potenzjal u l-kapaċità li għandha l-Commonwealth, li tmexxi anke sfidi ekonomiċi.

Din mhijiex organizzazzjoni li qiegħda hemmhekk biss għall-isem, imma kif urejna u pproponejna aħna bħala Gvern fi żmien li ppresedejna l-Commonwealth, din hija wkoll organizzazzjoni li twassal biex issaħħaħ il-kummerċ internazzjonali, partikolarment f'dak li għandu x'jaqsam mal-multilateraliżmu, u wkoll biex tagħti l-possibilità lil dawn il-31 pajjiż żgħir li hemm fil-Commonwealth, biex ikollhom iżjed internationalisation tax-xogħol u l-kapaċitajiet tagħhom u biex ikollhom trade balance li jkompli jiżdied u jissaħħaħ.

ID-DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Jason Azzopardi, mistoqsija supplimentari.

JASON AZZOPARDI: Nirringrazzja ħafna lill-Ministru għal din l-istqarrija ministerjali dwar il-Commonwealth.

M'għandix dubju li l-Commonwealth huwa suġġett li qiegħed fuq fomm kulħadd bħalissa!

Nixtieq nistaqsi lill-Ministru jekk fl-aħħar 24 siegħa marx għand il-Pulizija jew il-Pulizija bagħtitx għalih biex jagħti l-verżjoni tiegħu dwar il-preżenza tiegħu, fid-29 ta' Ġunju tas-sena li għaddiet, f'bachelor's party li fih kien preżenti wieħed mit-tliet akkużati bl-omiċidju ta' Daphne Caruana Galizia.

Irrid nistaqsih ukoll: Għalfejn lill-ġurnalisti li kkuntattjawh ma qalilhomx il-verżjoni tiegħu?

Għaliex ma riedx jagħtihom spjegazzjoni għalfejn il-verżjoni tiegħu tal-20 ta' April 2018 ma kenitx il-verità?

CHRIS CARDONA: Sinjura President, jien nistieden lill-Onor.

Azzopardi jgħid il-kliem li qed jgħid barra minn din il-Kamra, għaliex kif nafu, f'din il-Kamra għandu l-immunità parlamentari u jista' jgħid li jrid!

Hija ħasra li għad għandna membri parlamentari … (Interruzzjonijiet)

L-Onor.

JASON AZZOPARDI: Sinjura President, se nagħmilha aktar faċli għall-Ministru.

Qed niżvesti ruħi mill-immunità parlamentari!

Wieġeb issa!

CHRIS CARDONA: Huwa sabiħ il-kliem tal-avukati!

Però hawnhekk jien qiegħed nerfa' r-responsabbiltajiet kostituzzjonali tiegħi b'responsabilità u b'maturità kbira.

Hija ħasra li l-Membri tal-Oppożizzjoni - mhux il-Membri tal-Oppożizzjoni kollha imma wħud mill-Membri li ftit minnhom qegħdin hawnhekk u oħrajn f'postijiet oħra - jixtiequ li b'xi mod jew ieħor jagħmlu konnessjoni jew link dirett biex lili jpoġġuni f'konnessjoni jew addirittura ħati fil-qtil ta' Daphne Caruana Galizia!

Jiddispjaċini għaliex il-mistoqsija qed issir mill-Onor.

Interpellant li għandu l-professjoni ta' avukat kif kelli jien għal snin twal.

Bħala avukati ħdimna l-Qorti t-tnejn li aħna u kulħadd jaf li meta inti tkun avukat u politiku, speċjalment avukat f'setturi li ħdimna fihom kemm l-Onor.

Azzopardi kif ukoll jien, tkun espost u jkollok ċerti kuntatti, laqgħat u stediniet f'postijiet fejn ikun hemm kulħadd!

L-Onor.

Therese Comodini Cachia qiegħda tidħak!

(Interruzzjonijiet)

ID-DEPUTY SPEAKER: Kompli bir-risposta tiegħek, Ministru.

(Interruzzjonijiet) Jekk jogħġobkom.

CHRIS CARDONA: Allaħares kont!

Nawguralek li ma tkunx u m'għandix dubju li mhux se tkun!

Però ħalli nkompli bil-linja ta' ħsieb.

Qegħdin naraw Oppożizzjoni li, kif rajna fil-każ tal-Egrant, lesta tirkeb kull karru, anke dak ta' qtil makabru, għal raġunijiet partiġġjani!

B'umiltà kbira ngħid li l-interess tal-Oppożizzjoni mhuwiex il-ġustizzja u s-sewwa.

Dan deher ċar daqs il-kristall fl-inkjesta Egrant għaliex għalkemm jipprietkaw u jsostnu li huma jemmnu fil-ġustizzja, s'issa, ħadd minnhom għadu ma refa' r-responsabilità tal-gideb li għamlu fil-konfront tal-Prim Ministru u tal-familja tiegħu!

Ħadd minnhom għadu ma refa' r-responsabilità tal-kalunja li għamlu fil-konfront tal-Prim Ministru!

(Interruzzjonijiet) L-Onor.

Busuttil, malli jisma' l-kelma Egrant, jitkellem jew inkella jipprova jtellef!

Nixtieq li l-Onor.

Busuttil ikollu l-possibilità li jara r-rapport kollu tal-inkjesta għaliex m'għandix dubju li meta jarah se jkollu problema kbira.

(Interruzzjonijiet) Jien nafda lill-Prim Ministru tiegħi!

M'għandix dubju minn kliemu!

Nerġa' ngħid, jien nafda lill-mexxej tiegħi, kuntrarjament għal dak li tagħmel inti fil-konfront tal-Kap tiegħek, l-Onor.

Sinjura President, huwa ċar daqs il-kristall li l-Membri tal-Oppożizzjoni lesti li jibqgħu jimminaw!

Lesti li jibqgħu jħammġu isimna, isem il-familji tagħna u jwaqqgħu l-personalità tagħna fl-aktar livell baxx li qatt sar fl-istorja politika ta' pajjiżna!

Din hija xi ħaġa li aħna l-politiċi li ilna f'din il-Kamra għal snin twal, jiddispjaċina dwarha, għaliex ilħaqna livell li huwa bla preċedent!

Li inti tipprova timplika avukat jew politiku li għandu esperjenza bħala avukat, fi qtil, minħabba li jista' jkun li xi darba, kien f'xi tieġ jew f'xi bachelor's party, li nerġa' nawgura lill-Onor.

Comodini Cachia li ma tkunx mistiedna għalih, għal diversi raġunijiet, ma jagħmilx sens!

Li timplika lil bniedem għax ikun fil-preżenza ta' 500 ruħ jew 600 ruħ, ta' 50 ruħ jew 100 ruħ, f'omiċidju volontarju għaliex sempliċement inzerta jista' jkun li kien hemm xi ħadd f'dik l-attività, hija redikola!

Sinjura President, jien nixtieq infakkar – ma xtaqtx ngħidha din imma se ngħidha - li r-responsabilità politika lilna tgħabbina b'ħafna piżijiet.

Jien ma nistax nifhem għaliex l-Onor.

Jason Azzopardi li kien membru parlamentari u l-Onor.

Simon Busuttil li m'għandix dubju kien parti mill-Partit Nazzjonalista, mhux qed jitkellmu dwar dak li ġara ftit tas-snin ilu, meta kellek Prim Ministru li mhux attenda ċerimonja, tieġ jew party, imma ltaqa' ma' kriminal taħt pont fis-satra tal-lejl!

Simon Busuttil u lill-Onor.

Azzopardi: Kif tħarsu lejn id-differenza fl-attitudni politika li kellkom intom u li għandna aħna?

Sinjura President, nixtieq nistaqsi: Hawn xi ħadd f'din il-Kamra li jista' jeskludi – mhux se nistaqsi lis-Sedja, għax għandi rispett lejn is-Sedja, però qed nistaqsi lill-Membri ta' din il-Kamra – li xi darba kien f'riċeviment li fih kien hemm xi persuna ta' kondotta ħażina?

Hawn xi ħadd minna lkoll, partikolarment dawk li huma avukati, li jista' jeskludi li xi darba rċeva xi telefonata minn xi persuna li m'għandhiex kondotta tajba?

(Interruzzjonijiet) Inwieġeb?

Mela jien qed inwieġeb lilek?

Jien qed inwieġeb lill-kollega tiegħek li għamel il-mistoqsija!

Onor. Karol Aquilina, jekk inti għandek il-fakultà omnixjenti li tiddeċiedi li tgħid li teskludi dan kollu, jien nixtieq nibda nfakkar lilek personalment, li inti, ġol-post li issa ….

ID-DEPUTY SPEAKER: Ministru, nitolbok tindirizza lis-Sedja.

CHRIS CARDONA: Niskuża ruħi, Sinjura President.

Onor. Aquilina, inti kont fil-post li qed jissemma fejn suppost kien hemm dawn l-inkontri!

KAROL AQUILINA: Għandek żball!

(Interruzzjonijiet) Mela le, bil-qalb kollha!

Teskludi li kont hemm?

ID-DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Karol Aquilina bil-permess tal-Kamra,.

KAROL AQUILINA: Jien nista' ngħid li kemm ilu miftuħ dan il-post, jien dħalt fih darbtejn biss.

(Interruzzjonijiet) Ippermettuli!

(Interruzzjonijiet) Ma jridx jisma' r-risposta tiegħi.

(Interruzzjonijiet)

ID-DEPUTY SPEAKER: Jekk jogħġobkom.

KAROL AQUILINA: Però naf fiċ-ċert li inti, Ministru, tkun regolari f'dan il-post, inkluż fil-preżenza ta' nies b'karattru dubjuż ħafna.

Naf fiċ-ċert għax jien għandi l-uffiċċju viċin u narak hemmhekk!

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Ministru Cardona, nitolbok tikkonkludi.

CHRIS CARDONA: Sinjura President, din hija smear campaign!

Dan huwa l-aktar livell baxx li jista' jaqa' fih politiku f'pajjiż fejn għandna l-limitazzjonijiet tagħna.

Aħna pajjiż żgħir u se niltaqgħu ma' xulxin il-ħin kollu!

Jien ma nafx kemm iltqajt ma' kollegi f'dawn l-aħħar ġimagħtejn jew tlieta, f'tiġijiet, griżmi u preċetti, fost attivitajiet oħrajn.

Dan ifisser li niltaqgħu hemmhekk b'xi arranġament minn qabel biex nitkellmu fuq xi ħaġa partikolari?

Jien nappella lill-Membri ta' din il-Kamra u l-aktar lill-ġurnalisti, biex ma jibqgħux jimxu fuq din it-tip ta' arroganza mentali.

Qed ngħid dan għaliex huwa tajjeb li xi kultant wieħed jieħu naqra vantaġġ politiku kif iħobbu jagħmlu tan-naħa l-oħra, però fl-aħħar mill-aħħar, il-pubbliku tagħna huwa matur, responsabbli u se jagħmel analisi serja ta' dak li qed tgħid naħa u dak li qed tgħid naħa oħra.

Nirringrazzjak.

ID-DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

ROSIANNE CUTAJAR: Kien hawn jien qabel!

(Interruzzjonijiet) Għollejt idi qabel!

ID-DEPUTY SPEAKER: Jekk jogħġbok, Onor. Cutajar, indirizzani b'edukazzjoni!

M'għandekx għalfejn tgħajjat għax m'iniex truxa.

Ismek qiegħed imniżżel.

Ħu paċenzja.

(Interruzzjonijiet) Fil-ħin li sejjaħt isem l-Onor.

Edwin Vassallo kont għadek m'għollejtx idejk.

(Interruzzjonijiet) L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Sinjura President, f'din il-Kamra, bħala proċedura, aħna nalternaw fil-mistoqsijiet supplimentari.

L-ewwel mistoqsija supplimentari kienet min-naħa tal-Gvern, li saret min-naħa tiegħi, u t-tieni mistoqsija supplimentari kienet min-naħa tal-Oppożizzjoni li saret mill-Onor.

Għaldaqstant, anke jekk kien hemm xi żvista, fid-dawl li qed tinġibed l-attenzjoni tas-Sedja, is-Sedja għandha tieħu konjizzjoni ta' dan u għandha tħares lejn in-naħa tal-Gvern biex tara jekk hemmx min se jagħmel mistoqsijiet supplimentari minn din in-naħa.

Qed nuru l-interess tagħna li nagħmlu mistoqsijiet supplimentari għax nieħdu ħafna interess fil-mistoqsijiet supplimentari u għaldaqstant nitlob lis-Sedja sabiex tħares lejn in-naħa tal-Gvern.

Għandha tkun l-Onor.

Cutajar li tagħmel il-mistoqsija supplimentari li jmiss inkella tkun seħħet inġustizzja f'dan l-istadju tal-mistoqsijiet supplimentari.

Nirringrazzjak.

ID-DEPUTY SPEAKER: Filwaqt li nipprovaw inżommu l-alternanza, biex inkunu verament korretti, irrid ngħid li l-Onor.

Edwin Vassallo għolla jdejh qabel l-Onor.

Cutajar, għax jien inniżżel l-ismijiet.

(Interruzzjonijiet) Biex inkun onesta miegħek, Onor. Cutajar, kont se nagħtik id-dritta, imma l-attitudni tiegħek lejja m'għoġbitnix.

(Interruzzjonijiet) Ma kienx hemm għalfejn tgħajjat!

Naħseb li din il-Kamra jistħoqqilha aktar rispett.

L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Sinjura President, jien nirrispetta kwalunkwe deċiżjoni tas-Sedja, iżda ninformak li anke jien nixtieq nagħmel mistoqsija supplimentari.

Fid-dawl tal-fatt li, kif għedt tajjeb inti, imiss lin-naħa tal-Gvern li tagħmel il-mistoqsijiet supplimentari, nitolbok li l-mistoqsija supplimentari nagħmilha jien għan-naħa tal-Gvern.

ID-DEPUTY SPEAKER: Il-mistoqsija li jmiss tagħmilha l-Onor.

Rosianne Cutajar għax hi għolliet idejha.

Però napprezza ħafna jekk ma jkunx hemm din l-attitudni lejn is-Sedja.

L-Onor.

ROSIANNE CUTAJAR: Sinjura President, grazzi ħafna li qed tagħtini l-opportunità li nistaqsi bħall-kumplament tal-kollegi tiegħi.

Nixtieq nistaqsi lill-Ministru jispjegalna aktar fid-dettall dwar il-ħidma tiegħu fil-qasam tal-avjazzjoni, li hija industrija b'saħħitha ħafna, li hija importanti għall-ekonomija ta' pajjiżna u li tħaddem mijiet ta' Maltin u Għawdxin.

ID-DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

CHRIS CARDONA: Dan huwa t-tip ta' mistoqsijiet li għandhom jiġu mistoqsija f'din il-Kamra!

(Interruzzjonijiet) Onor. Busuttil, allaħares nitkellmu fuq il-kuntatti tiegħek għax ikollok titlaq 'il bogħod ħafna mill-ġurisdizzjoni tagħna!

Mhux mill-Ewropa!

Tinħebiex!

(Interruzzjonijiet) Tkellmux hekk lill-Prim Ministru!

(Għajjat)

ID-DEPUTY SPEAKER: Ministru, indirizza lis-Sedja.

(Interruzzjonijiet) Jekk jogħġobkom, m'hemmx interruzzjonjiet, għax se jkolli nissospendi l-Kamra.

CHRIS CARDONA: Imissek tistħi!

Sinjura President, waqqaf lill-Onor.

(Għajjat)

JOSEPH MUSCAT: Frodist, dak li int!

(Għajjat)

ID-DEPUTY SPEAKER: Se nissospendi l-Kamra.

Fl-4.27 p.m. il-Kamra ġiet sospiża minħabba diżordi u rriżumiet fl-4.33 p.m.

ID-DEPUTY SPEAKER: Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu issa għal Tqegħid ta' Karti u nsejjaħ lid-Deputat Prim Ministru Chris Fearne.

TQEGĦID TA' KARTI

CHRIS FEARNE (Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa): Sinjura President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabella li turi l-ħlasijiet li saru lill-avukati jew lid-ditti legali tagħhom, mid-dekasteru li għalih hu responsabbli l-Ministru għas-Saħħa, bejn l-2004 u l-2013, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7104.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

EVARIST BARTOLO (Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol): Sinjura President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar kundizzjonijiet tax-xogħol u d-doveri ta' Site Manager/Project Manager tax-shooting range f'Ta' Kandja, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 3978.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

HELENA DALLI (Ministru għall-Affarijiet Ewropej u l-Ugwaljanza): Sinjura President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 323 tal-2018 - Nuclear Safety Regulations, 2018.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

MICHAEL FARRUGIA (Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali): Sinjura President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabella li turi l-ħlasijiet li saru lill-avukati jew lid-ditti legali tagħhom, mid-dekasteru li għalih hu responsabbli l-Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali, bejn l-2004 u l-2012, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7101.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

OWEN BONNICI (Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali): Sinjura President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabella li turi l-ħlasijiet li saru lill-avukati jew lid-ditti legali tagħhom, mid-dekasteru li għalih hu responsabbli l-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali, bejn l-2008 u l-2015, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7102.

F'isem il-Ministru għat-Turiżmu, l-Onor.

Konrad Mizzi, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabella li turi l-ħlasijiet li saru lill-avukati jew lid-ditti legali tagħhom, mid-dekasteru li għalih hu responsabbli l-Ministru għat-Turiżmu bejn l-2004 u l-2013, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7100; u

f'isem il-Ministru għall-Finanzi, l-Onor.

Edward Scicluna, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 320 tal-2018 - Ordni tal-2018 li jemenda l-Ordni dwar Eżenzjoni mit-Taxxa fuq Donazzjonijiet ta' Valuri Negozjabbli u Proprjetà Immobbli li Tintuża għan-Negozju (Emenda Nru 2);

Avviż Legali Nru 321 tal-2018 - Regoli tal-2018 li jemendaw ir-Regoli dwar Donazzjonijiet (Community Chest Fund); u

Avviż Legali Nru 322 tal-2018 - Regoli tal-2018 li jemendaw ir-Regoli dwar it-Tnaqqis meta l-Impjant u l-Makkinarju jitkabbar bl-Użu Ordinarju.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

MICHAEL FALZON (Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali): Sinjura President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Lista li turi n-numru ta' residenzi li għandhom is-servizz ta' Home Help u lista li turi n-numru ta' talbiet għal tali servizz, li huma approvati imma għadhom pendenti, maqsuma skont id-Distretti Elettorali, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7069.

F'isem il-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali, l-Onor.

Ian Borg, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja ta' Self Declaration for the Safe Operation of Drones maħruġa mid-Direttorat tal-Avjazzjoni Ċivili, Transport Malta, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 6666; u

Kopja ta' Invoice No. 13307 datata 19 ta' Settembru 2018 maħruġa minn LunaJets, fl-Iżvizzera, indirizzata lis-Sur Johann Buttigieg, Awtorità tal-Ippjanar, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7090.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

L-Onor.

TALBA GĦAL RULING

SIMON BUSUTTIL: Sinjura President, ftit tal-ħin ilu, fil-battibekk li nqala' qabel ma s-Sedja ssospendiet il-Kamra, il-Prim Ministru nstema' jgħid ċertu kliem fil-konfront tiegħi, fosthom li jien frodist, fejn ovvjament kien qed jagħmel referenza għall-inkjesta Egrant.

Kemm qabel u anke wara li inti ssospendejt il-Kamra, il-Prim Ministru qal ukoll li jien iffalsifikajt il-firem u qal ukoll: Jien se nitfagħha fuqek din u lanqas lejn Malta ma tkun tista' tersaq.

Dan fil-konfront tiegħi.

Apparti l-fatt li jien niċħad … (Interruzzjonijiet)

ID-DEPUTY SPEAKER: Ħudu paċenzja.

(Interruzzjonijiet) Fil-ħin tal-Mozzjonijiet, jista' jitlob li jitkellem.

(Interruzzjonijiet) Iva, min-naħa tal-Oppożizzjoni fil-ħin tal-Mozzjonijiet … (Interruzzjonijiet)

SIMON BUSUTTIL: Sinjura President, ippermettili nispiċċa.

Jekk f'dan il-Parlament lanqas nitkellmu ma nistgħu … (Interruzzjonijiet)

(Interruzzjonijiet)

Nitlobkom tikkalmaw ftit għaliex ma jistax ikun li nimxu b'dan il-mod.

CHRIS FEARNE: Sinjura President, irrid nikkoreġik għax għadek kemm għidt li l-Kap tal-Oppożizzjoni jista' jitkellem waqt il-ħin tal-Mozzjonijiet.

L-Onor.

Busuttil mhuwiex il-Kap tal-Oppożizzjoni.

ID-DEPUTY SPEAKER: Le, jien għidt "l-Oppożizzjoni".

Forsi fhimtni Kap tal-Oppożizzjoni.

(Interruzzjonijiet) Jien għedt li l-Oppożizzjoni, fil-ħin tal-Mozzjonijiet, tista' tagħmel diskors.

CHRIS FEARNE: L-Onor.

Busuttil la huwa Kap tal-Oppożizzjoni u lanqas shadow minister għax neħħejtuh intom stess!

ID-DEPUTY SPEAKER: Jien għedt "l-Oppożizzjoni".

(Interruzzjonijiet) Iġġegħlunix nerġa' nissospendi l-Kamra.

CHRIS FEARNE: Ħu paċenzja.

Se nagħmel il-point of order.

ID-DEPUTY SPEAKER: Iġġegħlunix nerġa' nissospendi l-Kamra.

CHRIS FEARNE: L-Onor.

Busuttil mhuwiex shadow minister u allura m'għandux dritt li jagħmel intervent.

(Interruzzjonijiet)

ID-DEPUTY SPEAKER: Ħudu paċenzja.

Mal-ewwel opportunità, kull Membru ta' din il-Kamra għandu dritt iressaq każ ta' Ksur ta' Privileġġ jew jitlob ruling.

Jien qed nistenna ħalli nara x'se jitlob l-Onor.

Onor. Busuttil, nitolbok tiċċara eżattament x'qed titlob.

SIMON BUSUTTIL: Sinjura President, apparti li niċħad kategorikament dawn l-akkużi, jien kburi b'dak li għamilt.

(Interruzzjonijiet)

Jien ma kontx naf x'se jagħmel l-Onor.

Busuttil għax lanqas biss kont f'din il-Kamra.

Ħudu paċenzja.

(Interruzzjonijiet) L-istaff qed jindikawli x'jista' jagħmel u jien irrepetejt eżattament dak li qaluli.

(Interruzzjonijiet) Jien tlabt parir lill-istaff li indikawli li f'dan il-ħin, kull Membru jista' jressaq każ ta' Ksur ta' Privileġġ jew jitlob ruling u jien irrepetejt.

Issa jien qed nistaqsi lill-Onor.

Busuttil jekk hux qed jitlob ruling jew iressaq każ ta' Ksur ta' Privileġġ, biex ikun ċar.

Onor. Busuttil, aħjar tgħidilna eżattament x'qed titlob.

(Interruzzjonijiet)

ID-DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Sinjura President, kif qed tindika s-Sedja, meta Membru jressaq każ ta' Ksur ta' Privileġġ, irid jgħid mill-ewwel li se jressaq Ksur ta' Privielġġ.

L-Onor.

Busuttil kien ilu żewġ minuti jitkellem u kulma qal kienet storja!

Min-naħa tal-Gvern, jeħtieġ inkunu nafu x'talba qed jagħmel l-Onor.

Busuttil, kif naħseb li trid taf ukoll is-Sedja.

Jien m'għandi l-ebda problema b'dan imma jrid ikun ċar x'inhi t-talba tiegħu.

(Interruzzjonijiet) Agħtuni ċans nitkellem!

Qed nitkellem bl-akbar edukazzjoni.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Onor. Busuttil, tista' tkun ċar u tgħid x'qiegħed titlob, jekk jogħġbok?

SIMON BUSUTTIL: Sinjura President, minbarra li jien niċħad kategorikament dawn l-akkużi, jien qed nitlob ruling mingħand is-Sedja li permezz tiegħu titlob li l-Prim Ministru, illum stess, minnufih, jissostanzja l-akkużi li għamel fil-konfront tiegħi jew inkella, fin-nuqqas t'hekk, jirtirahom.

Dan huwa r-ruling li jien qed nitlob!

ID-DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Sinjura President, it-talba tal-Onor.

Busuttil hija mill-aktar kiefra u inġusta għax qed ipoġġi pressjoni żejda fuq is-Sedja.

Jeħtieġ li bħala Membri ta' din il-Kamra ma npoġġu l-ebda pressjoni fuqek jew fuq kwalunkwe persuna oħra li tkun qed tippresiedi.

Ir-ruling jingħata skont id-deċiżjoni tas-Sedja u mhux meta jitlob l-Onor.

Għaldaqstant nitolbu jirtira l-kliem li qal għax m'għandha titpoġġa l-ebda pressjoni żejda fuq is-Sedja.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Onor. Busuttil, tista' tikkonkludi x'kont qed tgħid?

SIMON BUSUTTIL: Sinjura President, biex inkunu ċari, jien qed nitlob ruling mingħand is-Sedja sabiex titlob lill-Prim Ministru jiġi lura fil-Kamra ħalli jissostanzja l-kliem li qal fil-konfront tiegħi, li jien niċħad kategorikament, jew inkella jirtirah minnufih.

CHRIS CARDONA: Sinjura President, jien nixtieq li dak li qed jgħid l-Onor.

Busuttil ikollu l-istess valur għal dak li jgħid hu fuq din in-naħa tal-Kamra, imma sfortunatament, hu jgħid ħafna affarijiet li mhumiex sostanzjati!

Pereżempju jien nixtiequ jissostanzja l-affarijiet li ilu jgħid għal din l-aħħar nofs siegħa u li qal matul is-snin bħala Kap tal-Oppożizzjoni u Membru Parlamentari!

(Onor. Membri: Hear, hear) L-Ordnijiet Permanenti huma ċari!

Kif qal id-Deputat Prim Ministru, dan huwa mument li jista' jitressaq Ksur ta' Privileġġ.

Busuttil għadu ma qalx li qed iqajjem Ksur ta' Privileġġ.

Qed tqajjem Ksur ta' Privileġġ?

(Interruzzjonijiet) Jien ma nismax?

Qajjimt Ksur ta' Privileġġ?

(Interruzzjonijiet) Mela jqum u jgħid li qed iressaq Ksur ta' Privileġġ!

ID-DEPUTY SPEAKER: Ippermettuli, jien qed jiggwidawni nies li għandhom aktar esperjenza f'din il-Kamra.

F'dan il-ħin jista' jitressaq Ksur ta' Privileġġ jew talba għal ruling.

L-Onor.

Busuttil talab ruling u għalhekk is-Sedja qed tieħu nota ta' din it-talba u se tagħti ruling fi stadju ulterjuri.

Issa ngħaddu għall-Mozzjonijiet u nsejjaħ lid-Deputat Prim Ministru Chris Fearne.

MOZZJONIJIET

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR

L-AMMINISTRAZZJONI PUBBLIKA

CHRIS FEARNE: Sinjura President, f'isem il-Prim Ministru, nipproponi l-Ewwel Qari tal-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jaġġorna u jissostitwixxi l-Att dwar l-Amministrazzjoni Pubblika, biex jafferma l-valuri tal-Amministrazzjoni Pubblika bħala strument għall-ġid komuni, biex jipprovdi għall-applikazzjoni ta' dawk il-valuri fis-settur pubbliku kollu, biex jipprovdi għall-organizzazzjoni u t-tmexxija tiegħu, u biex jaħseb għal materji oħra li għandhom x'jaqsmu ma' dawn jew li huma anċillari għalihom".

ID-DEPUTY SPEAKER: Min jissekonda?

ID-DEPUTY SPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi dwar l-Amministrazzjoni Pubblika jkun moqri l-Ewwel Darba.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri l-Ewwel Darba.

ID-DEPUTY SPEAKER: Ngħaddu issa għall-Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

PERMESS TAL-KAMRA

JOSEPH MUSCAT (Prim Ministru): Sinjura President, nitlob il-permess tiegħek u tal-Kamra biex inkun nista' nirreferi għal dak li ġara fil-Kamra ftit ilu.

Il-permess ingħata.

ID-DEPUTY SPEAKER: Il-Prim Ministru.

JOSEPH MUSCAT: Sinjura President, jien ma smajtx lill-Onor.

Busuttil jitkellem, għax kont f'laqgħa fl-uffiċċju tiegħi.

Qed nifhem li l-Onor.

Busuttil oġġezzjona għall-fatt li waqt il-ħin tas-sospensjoni tal-Kamra, jien tlabtu jiskuża ruħu, jekk mhux miegħi, ma' wliedi għall-gidba li kien parteċipi fiha.

Jien għedtlu li ladarba hu ħa sehem f'dik il-gidba, huwa giddieb u frodist, għax kemm-il darba inti tikkummerċja f'materjal li huwa falz, tkun frodist u forgerer.

Barra minn hekk kien hemm xi ħadd li ffalsifika l-firma ta' marti.

Dan mhux qed ngħidu jien imma qed jgħidu r-rapport ta' inkjesta indipendenti.

Jekk l-Onor.

Busuttil għandu problema b'dan kollu, jien nirtira dan il-kliem minn din il-Kamra u ngħidu barra.

M'għandix problema li nagħmel dan.

Qegħdin f'sitwazzjoni fejn l-Onor.

Busuttil għandu jerfa' r-responsabilitajiet tiegħu.

(Interruzzjonijiet) Jien nixtieq li nippubblika r-rapport issa u mhux minuta oħra!

(Onor. Membri: Hear, hear) Biss qed insegwi l-pariri li qed ningħata u hemm anke kawża l-Qorti li issa se nkun qed nixhed fiha.

Li hu żgur huwa li l-Onor.

Busuttil m'għandux jipprova jitfa' dell fuqi u fuq il-familja tiegħi, li konna vittmi ta' din il-conspiracy moqżieża.

Minn fuq m'għandux jipprova jieħu raġun fuq dan kollu.

ID-DEPUTY SPEAKER: Il-Kap tal-Oppożizzjoni.

ADRIAN DELIA (Kap tal-Oppożizzjoni): Sinjura President, nixtieq nitlob il-permess tiegħek u tan-naħa l-oħra, kif aħna kkonċedejna l-permess biex jitkellem il-Prim Ministru.

(Onor. Membri: Iva) Il-Kap tal-Oppożizjzoni, bil-permess tal-Kamra.

ADRIAN DELIA: Sinjura President, jidher li l-Prim Ministru qed jagħmel referenza għal informazzjoni li mhijiex pubblika u li hu biss – kemm-il darba dan huwa veru - għandu aċċess għaliha.

Il-Prim Ministru qiegħed, b'mod l-aktar ċar, jattribwixxi allegazzjonijiet serjissimi fil-konfront ta' Membru Parlamentari tal-Oppożizzjoni.

Għalhekk naħseb li qabel ma din id-diskussjoni tkompli, irridu nistabbilixxu li jew hemm każ ċar ta' Ksur ta' Privileġġ, għax qed isiru akkużi bla bażi, jew inkella hemm informazzjoni li għandu l-Prim Ministru u qabel ma jippreżenta dik l-informazzjoni fuq il-Mejda ta' din il-Kamra, ma nistgħux inkomplu niddiskutu.

Din hija sitwazzjoni ċara u lampanti!

Il-kawża li qed jagħmel referenza għaliha l-Prim Ministru hija proprju bbażata fuq l-iżbilanċ ta' poter li jeżisti f'din il-Kamra, fejn il-Prim Ministru u l-Gvern għandhom aċċess għal informazzjoni u l-Oppożizzjoni m'għandhiex.

Illum stess il-Prim Ministru qed jgħid li dejjem kien lest u dispost li jippubblika r-rapport imma sal-lum għadu m'għamilx dan!

Jidher li anke llum stess il-Prim Ministru qed jagħmel referenza mhux għall-konklużjonijiet li huma pubbliċi imma għal informazzjoni li għandu hu, il-Ministru għall-Ġustizzja, l-avukati tiegħu u l-istaff tagħhom.

M'hemm xejn illum, la mill-Qorti u lanqas minn xi mkien ieħor, li jimpedixxi lill-Prim Ministru milli jagħmel dak li ilu jgħid li se jagħmel u li sal-lum għadu m'għamilx!

Ma nistgħux niġu f'din il-Kamra u jkun hawn żbilanċ anke fil-Parlament għax il-Gvern ikollu informazzjoni u l-Oppożizzjoni ma jkollhiex.

Ma nistgħux niġu f'din il-Kamra u l-Gvern jixli Membri tal-Oppożizzjoni b'affarijiet li aħna ma nistgħux nitkellmu dwarhom.

Ma jistax ikollna żbilanċ fil-Kamra mhux ta' dik li hija rappreżentanza tal-votanti, għax aħna nirrispettaw il-mandat tal-elettorat u d-demokrazija, imma żbilanċ għax il-Gvern qed juża informazzjoni li għandu u l-Oppożizzjoni m'għandhiex.

Ma nistgħux indaħħlu s-suspetti u nagħmlu l-allegazzjonijiet.

Dawn għandhom jiġu sostanzjati jew irtirati!

Illum għandna Prim Ministru ta' pajjiż li qed jixli Membru tal-Oppożizzjoni b'affarijiet serjissimi.

Naħseb li huwa ċar daqs il-kristall li n-nies hemm barra għandhom id-dritt għall-verità.

Il-Prim Ministru jrid jew jissostanzja jew jirtira dak li qed jgħid.

In-nies iridu jkunu jafu mhux biss ta' min mhijiex l-Egrant imma jridu jkunu jafu ta' min hi l-Egrant.

In-nies iridu jkunu jafu jekk fl-1,400 faċċata tal-inkjesta hemmx xi ħaġa li mhijiex kontenuta fil-konklużjonijiet.

(Onor. Membri: Hear, hear) Jekk il-Gvern jaħseb li din hija materja tad-daħk u tat-tbissim, il-poplu jaħseb mod ieħor!

Bħala Oppożizzjoni għandna d-dritt għall-verità.

Għalkemm f'din il-Kamra aħna inqas fir-rappreżentanza, irridu nkunu fl-istess livell f'dawk li huma l-għodod li l-liġi u l-Kostituzzjoni jagħtuna biex nagħmlu xogħolna bi dmir lejn pajjiżna.

Nirringrazzjak.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

SIMON BUSUTTIL: Sinjura President, m'iniex se nirrepeti dak li qal tajjeb il-Kap tal-Oppożizzjoni għax naqbel miegħu perfettament!

(Interruzzjonijiet)

ID-DEPUTY SPEAKER: Jekk jogħġobkom.

SIMON BUSUTTIL: Sinjura President, dak li qal il-Prim Ministru issa huwa differenti minn dak li kkwotajt jien.

Għalhekk nixtieq niġbed l-attenzjoni tas-Sedja li meta l-Prim Ministru reġa' daħal fil-Kamra, biddel il-verżjoni ta' dak li qal fil-preżenza tagħna lkoll fil-bidu u li fuqu jien tlabt ruling mis-Sedja.

L-ewwel qal li jien frodist, li niċħad kategorikament!

It-tieni, li jien iffalsifikajt il-firem, li niċħad kategorikament!

It-tielet, meta qal il-kliem "fuqek se nitfagħha, lanqas tersaq lejn Malta ma tkun tista'".

Din hija theddida kbira li ntqalet fil-pubbliku.

Jien tlabt ruling fuq dan u mhux fuq il-ħmerijiet li ġie jgħid issa l-Prim Ministru fejn f'ħames minuti, biddel il-verżjoni ta' dak li qal hu stess!

Sinjura President, niskuża ruħi li jien emozzjonat imma ma jistax ikun li nħalli kalunja bħal din għaddejja b'dan il-mod.

Jien nerfa', kif dejjem erfajt, ir-responsabilità politika kollha.

Jekk hawn xi ħadd li f'din il-Kamra jaf jerfa' r-responsabilità politika - għax ħadd minnkom ma jaf jerfagħha - huwa jien!

(Interruzzjonijiet) Mhux se jgħallimni l-Prim Ministru dwar responsabilità politika!

Fuq hekk tlabtek ruling, Sinjura President.

Nirringrazzjak.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-Prim Ministru.

JOSEPH MUSCAT: Sinjura President, li nista' nikkonferma huwa dan.

Jien għedt lill-Onor.

Busuttil li kieku jkollna sitwazzjoni fejn joħorġu l-affarijiet kollha, jien ċert li … Hawn nikkoreġi lill-Kap tal-Oppożizzjoni billi ngħid li jien tkellimt u bbażajt ruħi fuq dak li huwa magħruf.

Sadanittant, dak li huwa magħruf wassal lilu biex ikeċċi lill-Onor.

Busuttil minn kelliem dwar il-governanza tajba!

(Onor. Membri: Hear, hear) Apparti minn hekk, il-mod … (Interruzzjonijiet)

ID-DEPUTY SPEAKER: Il-Kap tal-Oppożizzjoni on a point of order.

ADRIAN DELIA: Sinjura President, il-Prim Ministru huwa żbaljat meta jgħid li jien keċċejt lill-Onor.

(Interruzzjonijiet)

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-Prim Ministru.

JOSEPH MUSCAT: Sinjura President, għalkemm ma konniex in session, għax inti kont ħriġt … (Interruzzjonijiet) L-Onor.

Busuttil skuża ruħu għax emozzjonat, aħseb u ara jien li għal xhur sħaħ ried jibgħat lili u lil marti l-ħabs fuq allegazzjonijiet, anzi falzità, ibbażata fuq dokumenti foloz li tant għamilhom tiegħu, li ħareġ lin-nies fit-toroq!

(Onor. Membri: Hear, hear) U iva, nikkonferma li għedtlu "nitfagħha fuqek" … (Interruzzjonijiet)

JOSEPH MUSCAT: Ippermettili, Sinjura President, ħalli nikkonkludi.

Għedtlu "nitfagħha fuqek" għax għalija huwa politikament responsabbli minn din il-gidba kbira!

Iva, għedtlu li lanqas jersaq lejn Malta b'mod metaforiku, bil-mistħija!

(Onor. Membri: Hear, hear) Kieku kont fis-sitwazzjoni tiegħu ilni li tlaqt mill-Parlament wara li jkun ipprovat li bbażajt il-karriera politika tiegħi fuq dokument falz u gidba!

F'ġieħ kemm hemm, Sinjura President!

Allaħares nagħmel dawn il-kummiedji kull darba li jgħidli korrott u ma nafx xiex aktar!

Sinjura President, ippermettili ngħid, li lili, lil marti u lill-familja tiegħi ġabuna f'sitwazzjoni li kellna nistennew xhur sħaħ għall-ġustizzja!

Issa minn fuq, meta huwa pprovat li kien hemm min iffalsifika l-firem - u jekk għamilhom tiegħu dawk il-karti allura għandu r-responsabilità politika li ma jfarfarha qatt – naħseb li għandi kull fakultà li f'dan il-mument ngħidlu biex jerfa' r-responsabilità politika.

Sinjura President, issa se nagħmel punt ieħor għax hekk jitlob id-dmir tiegħi bħala Prim Ministru.

Naħseb li tensions flared up u d-diskors tiegħi seta' kien emozzjonat iżżejjed.

Għalhekk niskuża ruħi li nkun emozzjonat fuq dan is-suġġett.

Jekk offendejtu b'xi mod, lil hinn mir-retorika politika, jiddispjaċini, imma politikament, hu jibqa' responsabbli għal dawn l-affarijiet!

ID-DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Se nieħu l-aħħar rimarka u nieqfu.

SIMON BUSUTTIL: Sinjura President, nixtieq nintervjeni, għax dak li ntqal huwa serju wisq u jixraqlu li, għall-inqas, ikollu tweġiba fi-qosor.

Iva, jien emmint dak kollu li għamilt u erfajt ir-responsabilità tiegħu.

Dan għaliex kumpaniji fil-Panama nfetħu tlieta; waħda taċ-Chief of Staff tal-Prim Ministru u ħallieh hemm, waħda tal-Ministru Konrad Mizzi u ħallieh hemm, u t-tielet waħda, għal sena sħiħa, mhux Simon Busuttil imma kulħadd, kien jissuspetta li hija tiegħu!

Kulħadd!

(Interruzzjonijiet) Agħtuni ċans inwieġeb!

ID-DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

Busuttil jieħu paċenzja u ma jitfax il-falzità tiegħu fuqna!

Jekk hu kien falz ma jipprovax jgħid li kulħadd kien falz bħalu!

Għalhekk ir-responsabilità hija tiegħu biss!

ID-DEPUTY SPEAKER: Se nagħlqu biex ngħaddu għax-xogħol tal-Kamra.

L-Onor.

SIMON BUSUTTIL: Sinjura President, sakemm il-Prim Ministru jżomm miegħu liċ-Chief of Staff u lill-Ministru Konrad Mizzi li nqabdu li se jdaħħlu USD150,000 fix-xahar, jien u eluf kbar ta' nies hemm barra, konna, għadna u nibqgħu nemmnu li l-kumpanija Egrant hija tiegħu!

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Issa se nkomplu bl-Ordnijiet tal-Ġurnata.

Il-Kap tal-Oppożizzjoni.

ADRIAN DELIA: Sinjura President, il-Prim Ministru wieġeb imma ma weġibx l-interpellanza tiegħi.

Nerġa' nistaqsi jekk wara dan li ntqal illejla huwiex beħsiebu jippubblika r-rapport li in his fairness, mill-ewwel ġurnata, qal – mhux biss bil-kliem imma anke bil-miktub - li ried li jiġi ppubblikat.

Illum fil-Parlament inħoloq żbilanċ minħabba li din l-inkjesta għadha mhijiex ippubblikata.

Għalhekk il-mistoqsija tiegħi hija ċara daqs il-kristall: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk huwiex beħsiebu jippubblika din l-inkjesta, anke biex iġib il-bilanċ wara l-iżbilanċ li ħoloq l-Avukat Ġenerali f'pajjiżna?

Qed ngħid dan lil hinn mix-xhieda għax fil-Qorti huwa ċar li m'hemm xejn li jimpedih milli jagħmel hekk.

L-Avukat Ġenerali xehed li m'hemm xejn li qal lill-Prim Ministru jew lill-Ministru għall-Ġustizzja milli jirritjenu għalihom din l-informazzjoni.

It-tieni nett: In vista li l-Prim Ministru ġentilment skuża ruħu għat-ton, jista' jgħid jekk hux qed jirtira l-akkużi li għamel fil-konfront ta' Membru Parlamentari tal-Oppożizzjoni?

ID-DEPUTY SPEAKER: Il-Prim Ministru.

JOSEPH MUSCAT: Sinjura President, naħseb li l-affarijiet li għedt iġġustifikajthom b'mod ta' retorika u ta' argumentazzjoni politika.

Skużajt ruħi jekk stajt għedt xi ħaġa li weġġajtu, biss ir-responsabiltià politika tibqa' tiegħu.

L-argumentazzjoni tiegħi, li mhux se nerġa' nirrepetiha, tibqa' valida.

Jekk tieħu sehem f'gidba tkun giddieb, jekk tipprova tagħmel frodi … (Interruzzjonijiet) Sinjura President, ħalli ngħidlek x'għadu kif qal l-Onor.

Membru ħalli tiġi reġistrata.

Għadu kif qal li jekk tagħlaq għajnejk għall-korruzzjoni tkun korrott.

Jien nista' nitolbok ruling u nibqgħu sejrin hekk sa għada.

Dik hija parti min-narrativa politika.

Nista' noqgħod ngħidlu li huwa falliment, li huwa tellief u dawn l-affarijiet kollha!

ID-DEPUTY SPEAKER: Prim Ministru, indirizza lis-Sedja.

JOSEPH MUSCAT: Jien nirrifjuta dak li qed jgħid l-Onor.

Busuttil għax mhuwiex minnu li jien nagħlaq għajnejja għall-korruzzjoni u li jien korrott!

Għandi kull simpatija għall-fatt li jista' jesprimi ruħu b'dak il-mod.

Lil hinn minn hekk, rigward dak li qal il-Kap tal-Oppożizzjoni, nerġa' ngħid li d-diskors tiegħi llum huwa bbażat fuq fatti pubbliċi.

Nikkonfermalu li għadu fil-ħsieb tiegħi li nippubblika r-rapport kemm jista' jkun malajr u qed inħares 'il quddiem biex inkun nista' nixhed fil-Qorti f'dan ir-rigward.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Issa nkomplu bl-Ordnijiet tal-Ġurnata.

L-Onor.

FTEHIM TAL-KAMRA

BYRON CAMILLERI: Sinjura President, nixtieq ninforma lill-Kamra li, wara li kien hemm talba min-naħa tal-Oppożizzjoni, hemm ftehim li minflok ma nibdew bl-ewwel item fuq l-aġenda, se nibdew bit-tieni item li hu t-Tieni Qari tal-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar in-Negozji tal-Familja.

Wara l-introduzzjoni ta' dan l-Abbozz ta' Liġi mill-Ministru Chris Cardona, se jitkellem l-Onor.

Edwin Vassallo min-naħa tal-Oppożizzjoni.

Imbagħad, fuq talba mill-Oppożizzjoni, għax hemm membru li se jkollu jsiefer fuq xogħol parlamentari, id-diskussjoni fuq dak l-Abbozz ta' Liġi tiġi sospiża u mmorru għall-ewwel item fuq l-aġenda, li hu l-Abbozz ta' Liġi dwar is-Servizzi ta' Impjieg u Taħriġ.

Jekk illum stess nagħlqu d-diskussjoni fuq dan l-Abbozz ta' Liġi, allura mbagħad inkomplu bid-diskussjoni fuq l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar in-Negozji tal-Familja li se nkunu bdejna u l-kumplament tal-aġenda kif tidher fl-Ordnijiet tal-Ġurnata.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Hawn qbil?

(Onor. Membri: Iva) Ladarba hawn qbil nistgħu nipproċedu b'dak il-mod.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA

L-ATT DWAR IN-NEGOZJI

TAL-FAMILJA

CHRIS CARDONA: Sinjura President, għandi messaġġ mingħand il-President.

ID-DEPUTY SPEAKER: Se naqra dan il-messaġġ:

Il-President wara li kienet informata dwar is-suġġett tal-Abbozz ta' Liġi "biex jemenda l-Att dwar in-Negozji tal-Familja, Kap. 565", tirrakkomandah għall-konsiderazzjoni tal-Kamra tad-Deputati.

28 ta' Settembru 2018

CHRIS CARDONA: Sinjura President, nipproponi t-Tieni Qari tal-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda l-Att dwar in-Negozji tal-Familja".

ID-DEPUTY SPEAKER: Min jissekonda?

CHRIS CARDONA: Sinjura President, illum qegħdin inressqu numru ta' emendi għall-Att dwar in-Negozji tal-Familja.

Jidher li dawn l-emendi tressqu fi ftit żmien minn meta ġiet promulgata din il-liġi.

Fil-fatt, sentejn ilu, kont ippreżentajt fil-Parlament l-ewwel Abbozz ta' Liġi li jirregola n-negozji tal-familja f'Malta wara proċess ta' konsultazjzoni, djalogu pubbliku u diskussjoni f'din l-istess Kamra, fejn il-Gvern nieda liġi innovattiva u unika, li m'hemmx bħalha fl-Unjoni Ewropea, biex tassisti negozji tal-familja fil-governanza u fit-trasferiment tagħhom.

Din il-liġi wasslet sabiex permezz tagħha ftaħna uffiċċju speċjalizzat li jista' jservi ta' one stop shop għan-negozji tal-familja li jkollhom bżonn xi għajnuna.

Għaldaqstant dan l-Att wassal sabiex, għall-ewwel darba fl-istorja mhux biss politika Maltija imma fl-istorja politika kontemporanja Ewropea, in-negozji tal-familja ġew rikonoxxuti b'mod formali u bdew jingħataw assistenza u skemi attrezzati għall-bżonnijiet tagħhom.

Sa mill-bidu nett, dan il-Gvern ħass il-ħtieġa li pajjiżna jkollu liġi li tindirizza speċifikament in-negozji tal-familja.

Huwa fatt magħruf li madwar 80% tan-negozji f'Malta huma tal-familja jew ikkontrollati mill-familji, fejn maġġoranza sostanzjali minnhom jgħaddu għat-tieni ġenerazzjoni.

Biss, fit-transizzjoni mill-ewwel għat-tieni ġenerazzjoni huma 30% biss li jirnexxu u, min-naħa l-oħra, inqas minn 10% jaslu sat-tielet ġenerazzjoni.

Għalhekk il-Gvern ried li jkun hemm qafas legali li fuqu l-membri tan-negozji tal-familja jkunu jistgħu jippjanaw, jaffettwaw u jmexxu t-trasferiment tan-negozji tagħhom.

Bħala Gvern li hu probusiness fhimna immedjatament li n-negozji tal-familja huma kruċjali għall-ekonomija tal-pajjiż u għalhekk iddeċidejna li nagħtu l-appoġġ kollu mistħoqq bl-aħjar mod li nistgħu lil dawn in-negozji tal-familja.

Għal dan il-għan rajna li niżviluppaw liġi li hija effettiva.

Is-suċċessjoni, jiġifieri t-trasferiment tan-negozju tal-familja, hija l-akbar sfida li jkollhom iħabbtu wiċċhom magħha n-negozji tal-familja.

Dan għaliex jekk is-suċċessjoni ma ssirx kif suppost, faċilment jirriżulta li jikkollassa kollox u dak li jkunu bnew il-ġenituri b'tant sagrifiċċju, itir kollu mar-riħ f'sekonda.

Jekk ma jkunx hemm pjan u strateġija, min hu kompetittur se jkollu vantaġġ.

Min beda n-negozju 50 sena ilu u għandu l-isem, il-goodwill u l-impjegati imma mhuwiex strutturat tajjeb biżżejjed biex dak in-negozju jibqa' ħaj u jgħaddi għall-werrieta tiegħu, se jkollu kompetituri li għadhom żgħażagħ, dinamiċi u aggressivi li kapaċi jeħdulu x-xogħol.

Aħna mhux qegħdin nitkellmu kontra l-kompetizzjoni, anzi bil-maqlub, aħna rridu li kulħadd ikun kompetittiv, għax illum int u għada ħaddieħor!

Mhuwiex is-suċċess imma s-suċċessjoni l-akbar ostaklu għan-negozju tal-familja.

Wieħed isemmi wkoll in-nuqqas ta' dixxiplina u n-nuqqas ta' regolamentazzjoni li ta' spiss naraw f'dawn it-tip ta' negozji, li tispiċċa tfarrak il-governanza u t-tessut tagħhom.

Huwa għal din ir-raġuni li l-Kummissjoni Ewropea ilha tesiġi li l-istati membri tagħha jindirizzaw dan il-vojt leġiżlattiv.

Nixtieq nirringrazzja lill-membri tal-Kummissjoni Ewropea li meta morna għandhom bil-liġi mhux talli qalulna biex immexxuha kemm nifilħu 'l quddiem imma qalulna biex ngħaddulhom il-mudell tagħna, għax huwa mudell ta' best practice, mibni fuq esperjenza b'saħħitha ħafna f'dak li għandu x'jaqsam ma' tfassil ta' liġi.

Għalhekk jien kburi ngħid li pajjiżna, li huwa l-iżgħar pajjiż fl-Unjoni Ewropea, kien l-ewwel stat membru li ħoloq qafas leġiżlattiv għan-negozji tal-familja.

Bħalissa fl-Unjoni Ewropea qegħdin jintilfu madwar 150,000 intrapriża b'total ta' aktar minn nofs miljun impjieg minħabba nuqqas ta' ippjanar, strateġija u suċċess fil-proċess ta' trasferibilità tan-negozju.

Dan ifisser li, bħalissa, madwar l-Ewropa, qegħdin inwasslu għall-falliment ta' aktar minn 600 kumpanija kuljum minħabba ineffiċjenzi fit-trasferibilità tan-negozju.

F'pajjiżna, bħala l-iżgħar membru fl-Unjoni Ewropea, qegħdin nagħmlu l-almu tagħna biex dan ma jibqax iseħħ.

Huwa fl-interess tagħna li l-Unjoni Ewropea jkollha intrapriżi b'saħħithom.

Dan għaliex ħafna mill-bilanċ fil-kummerċ tagħna jsir ma' pajjiżi fl-Unjoni Ewropea u għalhekk, matul dawn l-aħħar xhur, b'sodisfazzjon ngħid li din il-liġi ġiet milqugħa tajjeb ħafna min-negozji tal-familja.

Tajjeb ngħid li ma kenux biss dawk in-negozji ż-żgħar li m'għandhomx struttura bażika, formali u minima li laqgħu din il-liġi imma kien hemm anke negozji kbar li avviċinaw lill-Family Business Office li kienu l-konsulenti finanzjarji tagħhom li ssuġġerixxew li jikkuntattjawna biex jagħmlu użu mill-pariri u l-inċentivi fiskali li qegħdin noffru.

Dawn l-inċentivi fiskali u l-inċentivi ta' governanza li qed jiġu pprovduti prinċipalment mill-Malta Enterprise attiraw ħafna interess tant li matul is-sena ħafna negozji staqsew għall-assistenza fuq il-mod kif jistgħu jsaħħu n-negozju tagħhom.

Min-naħa tagħna, sabiex isseħħ dan kollu, din is-sena rajna l-implimentazzjoni ta' ħames inċentivi leġiżlattivi li flimkien jipprovdu diversi inċentivi għan-negozji.

Hawn irrid infakkar ukoll li fil-Baġit tas-sena li għaddiet kont ħabbart kif l-iskema Micro Invest żdiedet għal €70,000 għan-negozji tal-familja.

B'hekk qegħdin inkomplu bil-ħidma tagħna f'dan ir-rigward.

Fil-fatt, mill-istatistika li qed toħroġ, jidher li s-settur tan-negozji qed ikompli jissaħħaħ.

Tajjeb ngħid li l-Att dwar in-Negozji tal-Familja jinkludi wkoll definizzjoni ċara dwar x'inhu negozju tal-familja ħalli ma jkunx hemm lok għall-abbuż.

Din kienet l-akbar sfida li kellna meta konna qed infasslu din il-liġi.

Dan għaliex aħna ma nixtequx li l-pjattaforma ta' inċentivi li qegħdin nagħtu lin-negozji tal-familja tkun miftuħa għal dawk li mhumiex negozji tal-familja għax inkella nkunu qegħdin noħolqu żvantaġġ perikoluż għal min mhuwiex negozju tal-familja li għandu l-istrutturi tiegħu b'mod differenti ta' kif jaħdem u b'metodoloġiji ta' kif jippjana l-istrutturi, it-taxxa u n-negozju tiegħu.

Għal dawn it-tip ta' negozji hemm inċentivi oħrajn.

Però l-Att dwar in-Negozji tal-Familja huwa speċiikament għan-negozji tal-familja.

Dan huwa fatt importanti meta wieħed jikkonsidra li din il-liġi hija maħsuba biex kull negozju tal-familja reġistrat taħt dan l-Att ikun eliġibbli għall-inċentivi li huma maħsuba biex ikunu addattati speċifikament għall-bżonnijiet tan-negozji.

Din il-liġi se tkun game changer mhux biss għan-negozji lokali imma wkoll għan-negozji ta' familji Ewropej għaliex negozji ta' familji li mhumiex Maltin jistgħu jirreġistraw in-negozju tal-familja tagħhom f'Malta.

Wara li sentejn ilu ppreżentajna dan l-Abbozz ta' Liġi fil-Parlament, kien imiss li nibdew napplikawh fis-suq, nittestjawh u nagħtuh imbuttatura b'saħħitha.

Hekk kif imbagħad bdejna niġġeneraw aktar interess fost in-negozji, indunajna li kien hemm il-possibilità li wara li dan l-Abbozz ta' Liġi jkun tried and tested naraw kif se nagħmlu din il-liġi aħjar.

B'umiltà ngħid li jien kont naħseb li din hija liġi b'saħħitha imma ftit kont naħseb li nistgħu nkomplu nirfinawha b'tali mod u manjiera li niffaċilitaw iżjed l-aċċess li għandhom in-negozji tal-familja għaliha.

Għalhekk ikun tajjeb li ngħid li dan l-Att jinkludi aktar faċilitajiet għan-negozji tal-familja.

Wara dawn is-sentejn, bdejna niġġeneraw aktar interess fost in-negozji u b'hekk, illum, irridu li n-negozji tal-familja japplikaw għall-inċentivi b'aktar faċilità u effiċjenza.

Ix-xewqa tagħna mhijiex li noħolqu xokkijiet jew ostakli imma li kull min hu negozju tal-familja jkollu aċċess ħafna aktar faċli għal dawn l-inċentivi.

L-għan prinċipali ta' dawn l-emendi huwa sabiex inkomplu nħeġġu lin-negozji tal-familja biex jagħmlu użu mill-inċentivi.

L-emendi ġodda huma mmirati biex innaqqsu l-burokrazija.

Għalhekk waħda mill-kelliema f'dan id-dibattitu se tkun il-Kummissarju għas-Simplifikazzjoni u Tnaqqis tal-Burokrazija, l-Onor.

Irrid ngħid ukoll li kellna l-possibilità li nħabbtu l-ideat flimkien u naraw il-feedback li jkollha l-Onor.

Cutajar min-negozji biex nissimplifikaw il-proċess u nagħmluha aktar faċli għan-negozji biex japplikaw għall-inċentivi pprovduti permezz ta' din il-liġi.

Sinjura President, ftit tal-jiem ilu kelli l-opportunità li nitkellem waqt konferenza li ġiet organizzata mill-Uffiċċju għan-Negozji tal-Familja flimkien mal-Kamra tal-Kummerċ fejn it-tema prinċipali kienet in-negozji tal-familja.

Il-fatt li saret din il-konferenza huwa eżempju ċar ta' kemm kien hawn il-ħtieġa li nintroduċu din il-liġi li se tħares l-interess tan-negozji tal-familja.

Waqt din il-konferenza, bħala sideline, ħabbarna li, għall-ewwel darba, il-bank lokali Bank of Valletta se jkun qed joħloq skema speċjalizzata li tkun indirizzata għan-negozji tal-familja.

Bl-għajnuna tal-Uffiċċju għan-Negozji tal-Familja u bl-għajnuna tal-Bank of Valletta, dawn in-negozji se jkunu qed jibbenefikaw minn aktar għajnuniet minn din l-iskema speċjalizzata.

Huwa importanti li ngħid ukoll li sabiex din l-iskema tkun waħda ta' serħan il-moħħ u li verament toffri għajnuna lil dawn it-tip ta' negozji, il-Bank Malti għall-Iżvilupp huwa parti minn dan il-ftehim li ntlaħaq u se jkun qed iservi bħala garanti biex jagħmel tajjeb għal dawn l-għajnuniet.

Dan ifisser li se jkollok a tripartite contractual relationship fejn għandek il-Bank of Valletta, l-intrapriża u l-garanzija li jagħmel il-Bank Malti għall-Iżvilupp għall-aċċess ta' finanzi li l-intrapriża tieħu mingħand il-Bank of Valletta.

Barra minn hekk, sforz tal-ħidma konsistenti tal-Family Business Office se jitwaqqaf kumitat għan-negozji tal-familja fi ħdan il-Kamra tal-Kummerċ.

Dan il-kumitat ħa l-ħajja tiegħu permezz ta' ftehim li ġie ffirmat bejn il-Family Business Office u l-President tal-Kamra tal-Kummerċ u se jkun qed jopera mill-Kamra tal-Kummerċ stess biex jagħti servizzi lin-negozji tal-familja.

In-negozjanti jistgħu jmorru bil-problemi tagħhom quddiem dan il-Kumitat li min-naħa tiegħu jkun jista' jagħti direzzjoni dwar id-djalogu soċjali li jkun qed isir, inkluż reazzjonijiet u suġġerimenti li jiġu milll-istakeholders, fosthom mill-Kamra tal-Kummerċ, mill-GRTU, mill-Membri tal-Oppożizzjoni li se jkunu qed jindirizzaw din it-tema f'dan id-dibattiu u f'dibattiti politiċi oħrajn u anke mill-pubbliku inġenerali li għandu interess li n-negozji tal-familja jkomplu jissaħħu.

B'hekk se nibqgħu dejjem viċin in-negozji biex nisimgħu l-vuċijiet, ix-xewqat, il-bżonnijiet u xi kultant, anke d-dwejjaq tagħhom.

Sinjura President, nagħlaq billi nenfasizza r-rwol ċentrali li għandhom in-negozji tal-familja f'Malta.

Nassigurahom, kif dejjem jagħmel il-Prim Ministru, li se jkomplu jagħmlu parti mill-viżjoni ta' dan il-Gvern.

Nisperaw li din l-inizjattiva tħalli l-frott tagħha fil-ġenerazzjoni li jmiss, ta' warajha u jekk hemm bżonn, anke dik ta' warajha.

B'hekk ma nibqgħux nitkellmu biss fuq il-valley of death, qisu mal-ewwel ġenerazzjoni nibdew neżlin u mat-tielet ġenerazzjoni nieħdu dik id-daqqa mortali.

Aħna nixtiequ li jkun hemm konsistenza b'saħħitha ħafna biex dawn in-negozji tal-familja jibqgħu għaddejjin.

Bħala gvern se nibqgħu naħdmu biex inwittu t-triq kemm għall-futur tat-tfal tagħna u tan-negozju, kif ukoll għas-suċċess ekonomiku ta' pajjiżna.

Nirringrazzjak.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

EDWIN VASSALLO: Sinjura President, nirringrazzja lill-Ministru għal din l-opportunità, li ressaq din il-liġi quddiem dan il-Parlament.

Se nieħu dan il-ħin biex naqsam xi ideat tiegħi dwar dan is-suġġett fir-rwol tiegħi bħala l-kelliem ewlieni tal-Oppożizzjoni għan-negozji żgħar u koperattivi.

Fil-Parlament mhuwiex daqshekk spiss li jkollna din l-opportunità li nitkellmu fuq dan is-suġġett.

Jien naqbel ma' dak li qal il-Ministru li għandu jkollna l-aħjar strutturi possibbli fil-ħidma tal-Gvern sabiex ikollna l-aħjar relazzjoni, komunikazzjoni u għodod possibbli reali - mhux superfiċjali biex sempliċement ngħidu li jeżistu - li permezz tagħhom, inkunu nistgħu nservu lil ħafna negozji, u aktar minn hekk, lil ħafna negozji żgħar.

Jekk wieħed iħares lejn l-istatistika tal-NSO, taħt il-Business Demographics 2012-2017, isib li hemm eluf ta' dawk li huma sole ownership jew partnership.

Ejjew niftakru li hawn qegħdin nitkellmu fuq in-nies u mhux biss fuq in-numri.

Ilbieraħ tkellimt fuq l-eluf ta' ħaddiema li qegħdin fuq il-lista tal-Jobsplus.

Semmejt li hemm 72,000 li jistgħu jkunu fir-riskju tal-faqar.

Ħafna drabi, meta jkun jaqblilna, naqgħu fit-tentazzjoni li nitkellmu fuq persentaġġi biex nidhru sbieħ u nfuħu u ninsew li qed nitkellmu dwar bnedmin, imma din ma tkunx ir-realtà tan-nies.

Sinjura President, jien naf x'jiġifieri li tkun Ministru responsabbli minn dan il-qasam għax għamilt għaxar snin inservi bħala Segretarju Parlamentari responsabbli min-negozji żgħar.

Matul dawn is-snin dejjem ipprovajt inkun viċin in-negozji żgħar, anke permezz tal-liġijiet li konna għaddejna u emendajna u r-riformi li konna daħħalna.

Għalhekk ma jistax jonqos li nitkellem b'sens ta' responsabilità dwar dan is-suġġett.

Hija r-responsabilità tagħna l-politiċi li naħdmu għan-negozji, għax finalment, huwa l-poplu Malti li jgawdi mis-servizz tagħhom.

Huwa importanti li meta nħarsu lejn din il-liġi narawha bħala titjib fl-istruttura li biha nistgħu naqdu lil ħafna negozji.

Meta għaddiet l-ewwel liġi, jien ma kontx fil-Parlament minħabba żball waqt l-għadd tal-voti, imma llum qiegħed hawn, nitkellem favur din il-liġi.

L-ewwel nett, irrid ngħaddi messaġġ lill-Ministru u lil dawk kollha involuti f'din il-ħidma, inkluż l-Onor.

Rosianne Cutajar li hija responsabbli mit-tnaqqis tal-burokrazija, biex inkunu verament ta' għajnuna għal dawn in-negozji tal-familja.

Ejja naraw li d-diskors li nagħmlu jkun jirrifletti r-realtà hemm barra.

It-tieni punt li nixtieq nagħmel huwa li smajt li r-reġistratur tan-negozji tal-familja għandu sa 100 negozju rreġistrat miegħu.

Hawn mhux se noqgħod ngħid jekk dan huwiex ftit jew ħafna imma rrid nistaqsi jekk is-suċċess ta' dawn l-għodod huwiex qed jiġi mkejjel mit-take-up ta' dawn l-istess għodod.

Nemmen li f'xi ħin irridu nagħmu l-kalkolu tas-suċċess tal-inċentivi li qed noffru.

Jien ma rridx nagħmel dan it-tip ta' argument issa għax għadu kmieni wisq u għadna fl-ewwel passi ta' din il-ħidma.

Biss ħafna drabi, meta tara kemm huwa kbir in-numru ta' nies li huma involuti fin-negozju u tara n-numru tan-nies li jużaw l-għodod u l-istrutturi li bħala Gvernijiet, ħloqna matul iż-żmien, tibda tinduna li m'aħniex nilħqu lil kulħadd.

Hawn qed nikkritika lili nnifsi għax jien stess kont nara li l-ħidma tagħna, ħafna drabi, ikunu qed igawdu minnha dawk il- ftit nies li għandhom l-istruttura tajba u li permezz tagħha jkunu jistgħu jersqu lejn l-uffiċini tagħna.

Għal dawk li ma jistgħux jersqu lejn l-uffiċini tagħna din il-ħidma li nitkellmu dwarha hija bħal dak it-teapot li jaqla' xi ħadd bħala rigal tat-tieġ, li jitpoġġa ġo vetrina u ma jintuża qatt!

Għalhekk nistaqsi: Dawn l-inċentivi huma karrotti li jidhru sbieħ imma l-ebda fenek ma jista' jilħaqhom?

Jien dan huwa l-inkwiet tiegħi.

Jien naqbel ma' dak li tkellem dwaru l-Ministru.

Naqbel meta qal li t-transazzjoni hija waħda mill-akbar problemi tan-negozji tagħna.

Naf li l-lingwaġġ fl-Unjoni Ewropea, sa minn meta jien kont responsabbli minn dan il-qasam, kien proprju fuq l-aċċess għall-finanzi, it-transazzjoni u l-burokrazija.

Dawn huma wħud mill-aktar problemi li l-Unjoni Ewropea għadha titkellem dwarhom.

Sinjura President, huwa importanti li l-inċentivi u l-miżuri fiskali jidħlu fis-seħħ imma rridu nikkwantifikaw għal min qed nagħmluhom.

Jista' jagħti l-każ li filwaqt li qed ngħidu li ma rridux burokrazija, qegħdin nispiċċaw noħolqu l-burokrazija?

Jista' jkun li qegħdin ngħidu li għandna l-inċentivi imma dawn l-inċentivi huma biss għal-liability companies?

Jista' jkun li forsi qegħdin ninsew lis-sole trader li huwa negozju tal-familja?

Qegħdin niftakru li kull fejn hemm self-employed żgħir, ħafna drabi, ikun hemm il-mara taħdem miegħu?

Niftakar li meta kont Segretarju Parlamentari responsabbli minn dan il-qasam, u l-ekonomija kienet għadha sejra tajjeb, jiġfieri mhux fl-aħħar tal-leġiżlatura meta kellna riċessjoni, konna emendajna l-liġi biex il-mara li taħdem fin-negozju tal-familja tkun tista' tħallas il-bolla.

Dan għaliex kien hawn żmien meta l-mara li kienet taħdem fin-negozju tal-familja ma kenitx tista' tħallas il-bolla.

Illum forsi nieħdu ċerti affarijiet for granted.

Biss, dak iż-żmien, dik kienet riforma importanti ħafna.

Illum forsi ngħidu li setgħet saret qabel, imma fil-verità, din ma kenitx xi ħaġa daqshekk faċli li ssir.

Kif għedt, permezz ta' dik ir-riforma, mara li taħdem mar-raġel tagħha, fin-negozju tal-familja, setgħet tħallas il-bolla.

B'hekk tellajna l-istatus tal-mara li għandha moħħha mistrieħ li jista' jkollha l-pensjoni bħar-raġel tagħha.

Sinjura President, kemm qed noħolqu miżuri li jkunu verament effettivi?

Meta wieħed iħares lejn l-istatistika tal-NSO isib li fl-2017 kien hemm 48,000 sole ownership jew partnership.

Jaħdmu ma' dawn in-negozji hemm numru kbir ta' nisa.

Għalhekk huwa tajjeb li nitkellmu dwar in-negozju tal-familja.

Imma jista' jagħti l-każ li qegħdin nitkellmu fuq in-negozju tal-familja tad-ditti l-kbar?

Jien irrid li din il-liġi tkun game changer imma nemmen li tkun verament suċċess jekk inkunu kapaċi nnaqqsu l-burokrazija għal min jista' japplika għal dawn l-inizjattivi.

Jien se nkun qed insegwi l-ħidma ta' din il-liġi ħalli nara li dawn l-inċentivi jkun fihom ċertu ħsieb ta' simplifikazzjoni.

Il-Ministru qal li n-negozji tal-familja għandhom japplikaw għall-inċentivi b'aktar effiċjenza.

Naqbel ma' dan il-kliem perfettament.

Fil-fatt irrid nirringrazzja lill-Kamra tal-Kummerċ, lill-GRTU, lill-Employers' Association u lil ħafna għaqdiet oħrajn li b'xi mod ħadmu favur din il-liġi.

Però hawnhekk irrid inqajjem argument.

Filwaqt li jimpurtani nara t-titjib ta' struttura li tgħin lin-negozji ż-żgħar jersqu aktar lejn dawn l-inċentivi u l-ħidma tal-Gvern, meta nara r-realtà, naħseb li dan il-Gvern li issa qiegħed fis-sitt sena tiegħu, għadu ma daħalx fil-mentalità li jgħin lin-negozji ż-żgħar.

Ikolli ngħid li fl-iżvilupp tal-politika favur in-negozji ż-żgħar, dan il-Gvern huwa assenti mill-attenzjoni vera lejn in-negozji ż-żgħar tagħna.

Issa meta qed ngħid negozji żgħar qed nirreferi għan-negozji tal-familja.

Ftit ilu smajt lill-Ministru jirrispondi mistoqsija parlamentari rigward il-White Paper li ħierġa dwar is-swieq.

Kull bejjiegħ tal-Monti huwa negozju tal-familja.

Kull bejjiegħ tal-ħaxix huwa negozju tal-familja.

Kull ħaddiem li jagħmel xogħol tal-artiġjanat f'Ta' Qali huwa negozju tal-familja.

Il-ħafna ħwienet żgħar li jeżistu fl-ibliet u l-irħula tagħna huma negozju ta' familja.

Issa hawn irrid nagħmel parentesi.

Ma nixtieqx li jqum xi ħadd, kif ġara lbieraħ, u jgħid li jien negattiv!

Ovvjament kull Membru għandu l-libertà kollha li jagħmel hekk imma meta ngħid il-verità ma nkunx qed inkun negattiv!

Ilbieraħ l-Onor.

Abela qal li Edwin Vassallo u l-Oppożizzjoni huma negattivi!

Dan għaliex jien ikkwotajt lis-Sinjura Yana Mintoff meta qalet li l-Gvern qed jibbaża l-ekonomija tiegħu fuq iċ-cheap labour u l-prekarjat.

L-istess meta l-Oppożizzjoni titkellem kontra l-korruzzjoni; il-Membri tan-naħa tal-Gvern jgħidu li l-Oppożizzjoni negattiva.

Sinjura President, min hu negattiv; min imur jitkellem kontra l-korruzzjoni fl-Unjoni Ewropea jew min iwettaq il-korruzzjoni?

Abela li tkellem warajja lbieraħ ngħidlu li dak kollu li qal fil-konfront tiegħi I send it back to sender!

Dan għaliex dak kollu li qal fil-konfront tal-Oppożizzjoni japplika wkoll għall-Gvern!

Il-Membri tan-naħa l-oħra m'għandhomx ikunu negattivi bl-atteġġjament tagħhom lejn il-kritika li tagħmel l-Oppożizzjoni!

Meta tgħid il-verità ma tkunx qed tkun negattiv!

Pereżempju meta llum qed ngħid li minkejja dawn l-emendi f'dawn il-liġijiet li l-Oppożizzjoni taqbel magħhom, l-iżvilupp tal-politika tal-Gvern b'risq in-negozji ż-żgħar huwa assenti, ara ma jiġix xi ħadd jgħidli li jien negattiv!

Jien irrid lil min jagħti rendikont tal-ħidma ta' dan il-Gvern b'risq in-negozji ż-żgħar.

Hemmhekk imbagħad nammetti li forsi kont żbaljat u nitlob skuża.

Ilbieraħ jien tlabt lill-Gvern biex iqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra l-viżjoni tiegħu dwar il-ħolqien tal-impjiegi u l-ekonomija tal-pajjiż għall-15-il sena li ġejjin imma s'issa tkellmu żewġ kelliema tal-Gvern u ħadd ma ġie jgħid li Edwin Vassallo huwa giddieb jew merieni fuq il-kritika tiegħi!

Sinjura President, huwa tajjeb li jkollna l-emendi però nixtieq nara li dawn l-emendi jservu biex aktar negozji tal-familja jkunu suċċess fil-kompetizzjoni li teżisti.

Jien dejjem kont lest li nagħti sehmi jekk inkun mitlub nagħmel dan, kif għedt kemm-il darba fl-Aġġornamenti li nagħmel.

L-għan tiegħi huwa li naraw kif nistgħu ntejbu l-ħidma tal-Gvern b'risq in-negozji ż-żgħar tagħna.

Qatt ma kont imsejjaħ nagħmel dan, biss, b'daqhekk, ma ġara xejn!

Nifhem li hemm ħidma tal-Gvern u tal-Oppożizzjoni għaddejja b'risq dan il-qasam.

Però jien kontra dan it-total neglect min-naħa tal-Gvern b'risq il-ħafna negozji żgħar li għandna f'pajjiżna.

Bħala l-kelliem ewlieni għan-negozji żgħar u l-koperattivi għan-naħa tal-Oppożizzjoni, jien nisma' d-diffikultajiet kbar u l-qtigħ il-qalb tal-bdiewa, tar-raħħala, tas-sajjieda u tal-Kunsill Malti għall-Artiġjanat, fost l-oħrajn.

Ħafna jsemmu n-nuqqas ta' komunikazzjoni mal-koperattivi.

L-istess meta niġu għall-fondi tal-Unjoni Ewropea; ħafna nies japplikaw u jħallsu l-flus, imbagħad ma jkunx hemm komunikazzjoni u targets.

Nifhem li dan huwa suġġett ieħor, imma ejja niftakru li dawn huma kollha negozji żgħar, fejn hemm impenn ta' ħafna nies involuti fis-settur tan-negozju.

Kif għedt ilbieraħ, minkejja l-għajta tal-Gvern li hawn is-surplus u li qegħdin fl-aqwa żmien, qed tikber il-qasma bejn min qiegħed fin-negozju u qed ibati u min qiegħed fin-negozju u qed igawdi!

Għal xi wħud dan veru huwa l-aqwa żmien!

Pereżempju, hawn min qed jiekol b'erbat iħluq u għandu erba' salarji!

Hawn min jingħata direct orders bl-amment u hawn min ma jibdiex!

L-aqwa żmien mhuwiex għal kulħadd u dan jgħodd kemm għall-qasam tax-xogħol kif ukoll għall-qasam tan-negozju.

Is-surplus ma japplikax għal kulħadd għax għandna negozji li jdaħħlu jdejhom fil-but u jistaqsu fuq liema surplus qed jitkellem il-Gvern.

Dan għaliex dawn m'għandhomx sehem minn dan is-surplus!

Għalhekk f'isem l-Oppożizzjoni, jien nixtieq nagħti sehmi biex dan is-surplus li jiftaħar bih il-Gvern, jinqasam ugwalment u b'ġustizzja.

Dan huwa żmien ta' inugwaljanza u inekwità!

Din hija problema reali u mhux kritika negattiva!

Ma nistgħux niġu hawnhekk nitkellmu dwar l-istatistika f'dak li huma biss numri.

Aktar 'il quddiem se nkun qed nitkellem dwar statistika li ppubblika l-Bank Ċentrali.

Wara dawn in-numri, hemm familji fejn kull filgħaxija l-mara tistaqsi lir-raġel tagħha x'qala' min-negozju tagħhom u ħafna drabi, dak li jkun qala' ma jkunx biżżejjed biex jgħajxu lill-familja tagħhom.

Biss donnu li dan il-Gvern tant huwa ossessjonat bl-aqwa żmien u bis-surplus, li lanqas jemmen li hawn min mhux qiegħed ikampa għalkemm qiegħed fil-qasam tan-negozju.

Din hija inugwaljanza u inekwità!

Sinjura President, se nagħti eżempju żgħir u żewġ suġġerimenti dwar kif nistgħu nnaqqsu din l-inugwaljanza u inekwità.

Kif għedt aktar qabel, kienu biss 100 negozju tal-familja li rreġistraw mar-reġistratur tan-negozji ż-żgħar fil-ħidma tiegħu biex jgħin fit-transizzjoni minn ġenerazzjoni għall-oħra.

L-avviż legali seta' għen lil ħafna negozji imma dawn ma rreġistrawx ruħhom.

Permezz ta' din l-inizjattiva tal-Gvern, kien hemm tnaqqis tar-rata tat-taxxa li titħallas meta jkun hemm suċċessjoni jew trasferiment minn 2% għal 1.5%.

L-għan tal-Gvern kien li jgħin fit-transizzjoni minn ġenerazzjoni għall-oħra u hawn min qed jistenna li dan l-avviż legali jerġa' jiġi ppubblikat biex jerġa' jkun hemm estensjoni ta' din l-inizjattiva tajba.

Għalhekk hawnhekk nixtieq nagħmel proposta biex il-Gvern jerġa' jagħmel eżenzjoni; forsi l-Onor.

Rosianne Cutajar tista' twassal din il-proposta biex ikun hawn aktar tnaqqis tal-burokrazija.

Jien qed nistieden lill-Gvern biex jerġa' joħroġ l-avviż legali ħalli jerġa' jkun hemm eżenzjoni u minflok ikun hemm ħlas ta' taxxa ta' 2% ikun hemm 1.5%.

Din l-inizjattiva skadiet u tajjeb li terġa' tidħol fis-seħħ għax kienet inizjattiva tajba li għenet lil ħafna negozji tal-familja.

Xi kultant indendlu karrotta, din tittiekel u nibqgħu naħsbu li għadha hemmhekk!

Dik il-karrotta m'għadhiex hemm!

(Interruzzjonijiet) Kienet inizjattiva tajba!

Qed ngħid dan b'bona fide għax aħna mhux dejjem nikkritikaw il-ħażin biss.

Sinjura President, hawnhekk nixtieq nagħmel proposta oħra.

Naħseb li wasal iż-żmien li nnaqqsu l-inugwaljanza li teżisti bejn investitur barrani f'Malta u negozjant Malti u se nagħti eżempju.

Pereżempju, il-LIDL iħallas taxxa ridotta għax huwa investiment barrani u supermarkets Maltin bħall-PAMA u l-GS iħallsu taxxa għolja.

Ladarba qegħdin fl-aqwa żmien, ejjew naħsbu differenti milli ħsibna s'issa!

Wasal iż-żmien li nagħmlu ugwaljanza fil-ħlas tat-taxxa?

Jien hawnhekk mhux qed ngħid li għandna ngħollu t-taxxa tal-LIDL, imma ejja naraw li t-taxxa li qed iħallas is-supermarket Malti ma tibqax għolja fil-kompetizzjoni tiegħu mal-LIDL.

Sal-lum hemm żewġ rati ta' tassazzjoni.

Ħalli nagħti eżempju ieħor.

Jiġi Sqalli jiftaħ ristorant u għax dan jaqa' taħt l-inċentivi tal-foreign direct investment u japplika għall-għajnuna, ikollu tassazzjoni inqas minn dak li għandu supermarket ħdejh.

Pereżempju, ristorant ta' lukanda għandu tassazzjoni inqas mir-ristorant ta' ħdejh li ma jagħmilx parti mil-lukanda.

Hawn Membru tal-Oppożizzjoni li qed jgħidli li dan mhux minnu.

Iċċekkja, jekk dan hux minnu.

ID-DEPUTY SPEAKER: Ippermettili ftit, Onor. Vassallo.

L-ewwel nett, naħseb li qed tirreferi għal Membru min-naħa tal-Gvern u mhux tal-Oppożizzjoni.

EDWIN VASSALLO: Skużawni, qed nirreferi għal Membru min-naħa tal-Gvern.

ID-DEPUTY SPEAKER: Jekk tixtieq, l-Onor.

Bartolo jista' jagħmel point of information.

Bartolo għandu xi ħaġa interessanti x'jgħidilna!

CLAYTON BARTOLO: Sinjura President, irrid nagħmel point of information bil-permess tal-Onor.

Naħseb li l-mod kif qed jitkellem l-Onor.

Vassallo huwa wisq simplistiku f'termini ta' taxxa għaliex hemm diversi kondizzjonijiet li wieħed irid jissodisfa biex jieħu r-refund tat-taxxa.

Tajjeb ngħidu li l-kumpaniji kollha hawn Malta jħallsu l-istess rata ta' taxxa, jiġifieri dik ta 35%, però, kif jaf kulħadd, ikun hemm istanzi fejn ikollok shareholders barranin li jkunu jistgħu japplikaw għar-refund.

L-Onor.

Vassallo mhuwiex korrett sa barra għax qed ikun wisq simplistiku.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

EDWIN VASSALLO: Qegħdin naqblu!

Jien mhux qed inkun wisq simplistiku imma qed nitkellem b'mod ġenerali biex ninftiehem min-nies li qed isegwuna.

L-Onor.

Cutajar, flimkien mal-Gvern, se jkunu qegħdin jiddiskutu l-miżuri għall-Baġit li jmiss.

Jekk il-Baġit diġà huwa lest, il-punti li qed nagħmel jistgħu jittieħdu inkonsiderazzjoni għall-futur.

Jien qed nifhem l-implikazzjonijiet u naf fuqiex qed nitkellem.

Meta bdejna ngħaddu dawn il-liġijiet, kollox kien sempliċi.

Il-liġijiet biex nattiraw foreign direct investment kienu mmirati biex inġibu inizjattivi ta' barranin jaħdmu u jinvestu f'Malta.

Ħafna drabi, dawn kienu intrapriżi għall-produzzjoni u manifattura li ma kenux qegħdin jikkompetu mal-Maltin.

Issa jien hawnhekk nixtieq nagħmel rimarka.

Wasal iż-żmien li nibdew naħsbu b'mod differenti?

Kieku jien nagħmel parti mill-Gvern, nimbotta 'l quddiem din l-emenda għall-kumplament tal-Kabinett!

Ejjew inbiddlu dak li sal-bieraħ kien tajjeb biex illum nagħmluh aħjar!

Ħafna drabi l-kondizzjonijiet tal-foreign direct investment kienu biex inġibu f'Malta intrapriżi ġodda u filwaqt li dawn kienu jgħinuna, aħna konna nagħtuhom lura ħlas tat-taxxa.

Però dawn l-intrapriżi ma kenux f'kompetizzjoni diretta mal-Maltin.

Jien nitlob lin-naħa tal-Gvern biex jaraw x'nistgħu nagħmlu aħjar biex ngħinu lil ħafna negozji f'Malta!

Jekk dan huwa veru "l-aqwa żmien", il-Gvern kapaċi jgħaddi bi ftit inqas taxxa li jiġbor minn fuq in-negozji tagħna.

Huwa importanti li nibdew nagħmlu daqsxejn thinking outside the box u mhux nibqgħu konformi ma' dak li s'issa, dejjem kien tajjeb!

Qed ngħid dan għaliex il-Gvern, ma' min irid, joħroġ outside the box biex jgħinu u jaġevolah imma mbagħad biex inaqqas l-inugwaljanza u l-inekwità, jibqa' jżomm l-istatus quo.

Jien qed nistaqsi lill-Gvern jekk wasalx iż-żmien li nibdew naħdmu dwar din ir-regola ta' tassazzjoni biex innaqqsu l-inugwaljanza u l-inekwità li huma realtà li qed jgħixu ħafna negozji.

Ovvjament in-nies responsabbli mit-taxxa mhux se jieħdu pjaċir jekk l-Onor.

Rosianne Cutajar tgħidilhom li hemm bżonn nagħmlu din ir-riforma, għax għalihom l-importanti hu li għandhom revenue dieħel.

Imma aħna rridu nieħdu ħsieb li nnaqqsu l-burokrazija.

Jien naf x'jiġifieri li tipprova tnaqqas il-burokrazija għax kont wieħed minn tal-bidu li bdejt naħdem f'dan ir-rigward.

Jien niġi missier l-Onor.

Cutajar fil-ħidma li qed tagħmel illum, għax bdejtha jien u qed tkompliha hi.

Din il-ħidma tfisser li trid tisfida s-sistemi eżistenti l-ħin kollu u nifhem li ħafna drabi tkun qisek qed titkellem mal-ħitan, imma trid titkellem ma' dawk il-ħitan sakemm issib konsentura u forsi tgħaddi minn ġo fiha!

Jekk m'aħniex se nibdew nitkellmu mal-ħitan u nsibu l-konsenturi biex inwaqqgħu l-ħitan, in-negozji ż-żgħar tagħna se jibqgħu mifnija bl-inugwaljanza u bl-inekwità.

Sinjura President, dawk kienu żewġ proposti li tajt għall-konsiderazzjoni tal-Gvern.

Irridu nibdew nippjanaw strutturi u għodod ġodda.

Pereżempju wasal iż-żmien li naħsbu mill-bidu nett jekk il-Malta Enterprise tistax taħdem aħjar?

Wasal iż-żmien li nħarsu lejn il-Malta Industrial Parks u naraw jekk tistax taħdem aħjar?

Kull entità li teżisti nistgħu nagħtuha terms of reference ġodda biex tkun tista' taħdem aħjar.

Aħna xxurtjati li qegħdin fi żmien fejn it-tkabbir ekonomiku madwar id-dinja huwa kważi fenomenu naturali.

Dan huwa l-aqwa żmien għaliex id-dinja kollha għaddejja minn żmien tajjeb, ovvjament dejjem jekk ma jitħarbatx mill-Amerikani.

Qed ngħid dan għax illum ħarġet l-aħbar li l-IMF qiegħda tgħid li t-tkabbir ekonomiku dinji jista' jkun ridott, minħabba l-gwerra industrijali li hemm bejn l-Amerka u ċ-Ċina.

Malta, bħala pajjiż żgħir, jista' jiġi affetwat, anke mill-inqas ċaqliq li jkun hemm madwar id-dinja.

Għalhekk ma nistgħux nibqgħu magħluqin qisu kulħadd komdu fl-istatus quo li qegħdin ngħixu fih!

Sinjura President, kieku jien qiegħed fuq in-naħa tal-Gvern ma nħallix ġebla fuq ġebla li ma nqanqalx id-dubji tiegħi dwarha.

Il-kmandamenti li kiteb Alla jibqgħu dejjem l-istess.

Mill-bqija, dak li għamel il-bniedem mhuwiex perfett u għal dejjem.

Għalhekk jien qed ngħid lill-Gvern biex ma jibqax komdu bis-sitwazzjoni imma joħroġ b'innovazzjonijiet b'risq dawn in-negozji.

Qed ngħid dan għax qegħdin fis-sitt sena ta' dan il-Gvern u għadna ma rajna xejn ġdid!

Meta rajna liġi ppubblikata fuq ir-riforma tal-koperattivi?

Meta rajna riforma li għandha x'taqsam mal-biedja rigward il-Pitkalija?

Huwa minnu li bdejna nwessgħu t-toroq imma għaliex ma bdejniex nagħmlu dan fit-tieni sena ta' dan il-Gvern u mhux qgħadna nistennew sas-sitt sena?

Il-Gvern ma telax fil-poter illum imma sitt snin ilu.

Għandna sitwazzjoni fejn Transport Malta qed tgħid li se tnaqqas il-ħin tal-vjaġġi tagħna bit-twessigħ tat-toroq, imma fl-istess ħin, il-Gvern qed jgħid li se jġib 70,000 ħaddiem ieħor barrani biex jaħdmu f'pajjiżna.

Dan se jfisser żieda ta' karozzi fit-toroq.

Allura kif jista' jkun tnaqqas il-ħin tal-vjaġġ?

Huwa tajjeb li twessa' t-toroq imma ma tistax tgħid li se tnaqqas il-ħin meta se ġġib aktar nies li jużaw it-toroq!

Illum it-trasport sar burokrazija u induced cost fuq in-negozji tagħna.

Sinjura President, l-ironija hi li meta titkellem dwar xi jweġġa' lin-negozji jkollok lill-Membri tal-Gvern li jgħadduk biż-żmien għaliex tkun qed tgħid il-verità u ma jridux jisimgħu l-verità!

Meta xi ħadd jidħak f'wiċċ il-verità jkun qisu dak it-tabib qed jidħak f'wiċċ il-marid!

Issa meta t-tabib jidħak f'wiċċ il-marid jissejjaħ indifferenti imma meta l-politiku jidħak f'wiċċ il-marid ikun arroganti!

Ejja ma niġux hawnhekk nitkellmu dwar surplus bħallikieku l-istruttura maħluqa mill-Gvern qed twitti l-problemi u kollox sejjer tajjeb!

Għandna ekonomija li qiegħda tikber imma dan mhuwiex grazzi għall-produzzjoni iżda minħabba t-tkabbir tal-popolazzjoni. lbieraħ ikkwotajt rapport tal-Bank Ċentrali u llum se nerġa' nagħmel referenza għalih f'kontest ieħor.

Il-Financial Stability Report tal-Bank Ċentrali, f'paġna 13, jispjega r-raġuni għaliex il-Gvern bilfors huwa kommess li jġib 70,000 ruħ jaħdmu f'pajjiżna.

Dan ir-rapport jikxef il-kontradizzjoni fil-ħsieb tal-Gvern.

Il-Financial Stability Report tal-Bank Ċentrali jgħid hekk:

Dan ir-rapport qed jgħid li d-dħul b'saħħtu ta' barranin li jiġu jaħdmu f'Malta, mhux mill-Unjoni Ewropea biss imma minn madwar id-dinja, huwa bżonjuż għall-qasam tal-kirjiet tal-proprjetajiet.

Huwa importanti li jiġu 70,000 ruħ għaliex wieħed mill-pilastri li fuqhom bena l-mudell ekonomiku dan il-Gvern huwa l-industrija tal-kostruzzjoni, bil-bini tiela' ma' kullimkien.

Mela biex isaħħaħ l-industrija tal-kirjiet, il-Gvern mhux qed jagħmel dan bil-Maltin, imma bil-barranin għax inkella ma jkunx hawn biżżejjed demand għas-supply li qed tinħoloq.

Il-Gvern ma jistax jibqa' joħroġ aktar permessi għall-bini jekk ma jkunx hawn take-up tas-supply.

Huma l-barranin li qed joħolqu domanda għal aktar binjiet.

Allura l-problema ambjentali ma tistax tiġi solvuta!

L-ironija hi li l-Bank Ċentrali, fl-Economic Update li għadu kemm ħareġ għall-2018, f'paġna 4, jgħid hekk:

Dan huwa s-settur tal-kostruzzjoni li l-Gvern jippjana t-tkabbir ekonomiku tiegħu fuqu.

L-aħħar stħarriġ li sar mill-Bank Ċentrali qed juri li l-kunfidenza u s-sentiment ta' serħan il-moħħ fis-settur tal-kostruzzjoni nieżel 'l isfel.

Dan huwa s-settur li suppost sejjer mill-aktar tajjeb f'dan il-pajjiż.

Biss, il-Bank Ċentrali qed jixgħel bozza ħamra lil dan il-Gvern u hawn qed nikkwota l-Bank Ċentrali biex il-Gvern ma jgħidx li dan huwa kliem il-Kap tal-Oppożizzjoni Adrian Delia jew l-Onor.

Il-Bank Ċentrali qed jgħid hekk:

- għaliex fil-qasam tas-servizzi hemm sentiment tajjeb, kunfidenza u serħan il-moħħ għall-futur –

- jiġifieri b'inqas serħan il-moħħ -

Mela l-Gvern qed jipprova jkabbar l-attività ekonomika billi jkabbar il-popolazzjoni imma donnu li t-tkabbir tal-popolazzjoni xorta mhux qed jissodisfa s-settur tal-kostruzzjoni u l-bejgħ mill-ħwienet.

Nerġa' ngħid li din hija bozza ħamra għall-Gvern.

F'dan il-pajjiż mhux kollox huwa ward u żahar u mhux kollox sejjer tajjeb!

Il-Bank Ċentrali qed jgħidilna li l-oqsma tal-industrija, tar-retail u tal-kostruzzjoni m'għandhomx serħan il-moħħ.

Kif ikkwotajt, il-construction confidence indicator waqa' minn 29 points f'Lulju tal-2018 għal 22 points f'Awwissu 2018.

L-overall order books nieżel minn 23 points għal 20 points.

Issa jista' jkun li ħafna minn dawn il-figuri ma jinftehmux minn kulħadd.

Meta tara dawn il-figuri, ma tistax tkun fil-gvern u ma tagħtix kas jew tagħti kas dak li jogħġbok u ma tagħtix kas dak li jweġġa'.

Sinjuri Gvern, tibqgħux bil-kantaliena tal-aqwa żmien u tas-surplus, għax xi mkien, għandna deficit.

Il-karba tiegħi hija: Agħtu kas, ħalli fejn għandna lower confidence, naraw kif se ngħolluh u mhux inħalluh sejjer lura.

Qed ngħid dan mhux biex nitkaża jew ngħajjar, imma biex jekk hawn xi ħadd li huwa indifferenti lejn ir-realtà, nokroblu biex ma jibqax indifferenti!

Sinjura President, l-Industrial Confidence Indicator qiegħed jonqos ukoll għax m'hemmx serħan il-moħħ fost in-nies li huma involuti fl-industrija.

L-istess fir-Retail Trade Confidence Indicator fejn ukoll m'hemmx serħan il-moħħ.

Issa jista' jkun hemm serħan il-moħħ tliet xhur oħra u jalla jkun hekk!

Jien m'iniex qed nieħu pjaċir fejn it-temperatura tal-pazjent niżlet.

Jien qed ngħid li għandna setturi fl-ekonomija tagħna fejn hemm il-bozza l-ħamra qed tixgħel.

Għalhekk ma nistax niġi f'din il-Kamra, mhux f'isem l-Oppożizzjoni, imma f'isem il-poplu u l-verità, u ma nitkellimx dwar fejn hemm dan l-uġigħ għax inkella nkun kompliċi fl-indifferenza.

L-istess rapport tal-Bank Ċentrali jgħid:

Issa din fiha nnifisha hija kontradizzjoni.

Il-Bank Ċentrali qed jirrapporta li l-kunfidenza u s-serħan il-moħħ tal-konsumatur baqgħu għolja.

Dan huwa tajjeb!

Aħna hekk irridu li nkattru l-ġid u mhux li jkun hawn l-għaks.

Però kif għandek il-kunfidenza tal-konsumatur għolja, imbagħad l-istess konsumatur qed jixtri inqas?

Dan ifisser li hawnhekk għandna l-problemi!

Il-konsumatur qed jonfoq inqas għax il-valur li qed jieħu għall-flusu qed jonqos.

Il-paga mhux qed tlaħħaq mal-ispiża tal-ħajja.

Il-Bank Ċentrali qed jgħid:

Mela għandna żieda fl-għoli tal-ħajja, li skont il-Bank Ċentrali ġejja minħabba ż-żieda tal-prezzijiet tal-prodotti tal-ikel.

Mela l-konsumatur qiegħed jixtri imma l-valur ta' flus huwa inqas minn dak li kien qed jieħu qabel.

Sijura President, settur ieħor li ġibt statistika dwaru huwa dak tal-lukandiera.

Il-lukandiera kienu qalu li:

Mela fl-aħbarijiet niftaħru dwar in-numru ta' turisti li jżuru Malta bil-cruiseliners imma ħadd mhu qed isemmi li l-profitt tal-lukandiera qed jonqos!

Hawnhekk tidħol l-issue ta' kemm hawn profitt u mhux biss kemm hawn xogħol.

Kif għedt ilbieraħ, huwa minnu li hawn ħafna nies jaħdmu imma l-kwestjoni hi jekk il-kwalità tal-ħajja li qegħdin jgħixu fiha ħafna nies hijiex qed titjieb jew tonqos.

In-nies li qegħdin jaqilgħu l-flus jistgħu jgħidu li fil-but tagħhom għandhom is-surplus?

Qed nara li daħal fil-Kamra l-Onor.

Ivan Bartolo li jħobb jitkellem dwar in-nies li qegħdin fir-riskju tal-faqar, għax huwa l-kelliem tal-Oppożizzjoni dwar dan il-qasam.

Skont l-aħħar statistika jirriżulta li fl-2018 għandna 72,143 ruħ li jinsabu fir-riskju tal-faqar meta pajjiżna għaddej minn tkabbir ekonomiku!

Din hija xi ħaġa li ma nistax nifhimha!

Kif jista' jkun li pajjiżna qiegħed fis-seba' snin tal-ġid, f'dinja fejn hawn it-tkabbir ekonomiku, u għandna dawn l-eluf ta' nies li mhux qed jgħixu ħajja diċenti!

L-istess japplika għan-nies li qegħdin fin-negozju.

Ejja ma nitkellmux dwar kemm naraw trakkijiet tal-kostruzzjoni għaddejjin u kemm naraw konkos tiela'!

Illum, kulħadd jista' jara li hawn ix-xogħol, imma l-kwestjoni hija jekk hawnx profitti u jekk in-nies humiex jaqilgħu biżżejjed flus!

Jien qed nitkellem dwar ir-realtajiet li għaddej minnhom pajjiżna.

Jien mhux qed ngħid dan id-diskors għax jien negattiv imma għax qed nitkellem bil-provi.

Bil-provi, il-profitt tal-lukandiera b'ħames stilel naqas b'30.6% fl-2017!

Sinjura President, se nikkwota wkoll mill-Financial Stability Report tal-Bank Ċentali li jgħid hekk:

Hawn qed nitkellmu fuq il-banek!

Issa jekk il-Bank Ċentrali qed jgħid li l-pressjoni fuq il-profittabilità tal-banek hija maħsuba li tibqa' tippersisti, minħabba spejjeż ta' burokrazija fuq il-banek, aħseb u ara fuq il-ħanut tal-merċa jew fuq il-ħanut tal-ħwejjeġ!

Il-kwestjoni mhijiex kemm tbigħ imma kemm se jibqagħlek flus fil-but meta tagħmel il-kontijiet!

Il-kwestjoni mhijiex kemm tibni imma x'se jibqagħlu fil-but kuntrattur li jħaddem xi għaxra min-nies meta jaqta' l-ispejjeż!

Nista' nibqa' nikkwota l-istatistika biex nissostanzja dak li qed ngħid u nagħmel diskors ta' sagħtejn!

Biss, nerġa' ngħid li jien ma ġejtx hawn b'sentiment ta' qerda jew ta' rabja, imma qed nitkellem f'isem il-verità li hija miktuba iswed fuq l-abjad u mhux fl-immaġinazzjoni ta' xi ħadd!

Jekk inkomplu nħarsu lejn il-Financial Stability Report tal-Bank Ċentrali għall-2017, f'paġna 22 naqraw hekk:

Jista' jkun li hawn min jaħseb li qed inħawwad.

Biss, dan huwa l-Bank Ċentrali li qed jgħid li anke l-banek għandhom diffikultajiet biex jaqilgħu l-flus li qalgħu s-sena ta' qabel!

Issa jien meta nibda nara li qed jibda jberraq fuq il-banek, bla ma rrid nibda ngħid: Aħseb u ara kemm qed ikampa dak l-iskarpan, il-bejjiegħ tal-Monti, il-bejjiegħ tal-ħaxix, l-electrician, il-plumber, il-panel beater u dak li qed iħallas il-flus ta' kirja dejjem togħla f'xi żona industrijali!

Hawn xi ħadd li qed jimpurtah minn dawn in-nies?

Issa se nikkwota mill-ġurnal Malta Today tad-29 ta' April, 2018:

Dan fis-sena 2018, meta suppost l-ekonomija sejra tajjeb!

Imbagħad niftaħru li naqqasna l-ispejjeż tal-enerġija!

The Malta Independent tad-29 ta' April 2018 tgħid li:

L-istess japplika għas-settur tan-negozju.

Illum it-traffiku u l-ispejjeż tal-enerġija saru induced costs!

Il-konklużjoni tiegħi hija waħda: Ejja nipprovaw nagħmlu l-aħjar li nistgħu sabiex dak li nitkellmu dwaru tant tajjeb iż-żewġ naħat f'din il-Kamra, insarrfuh fir-realtà hemm barra!

Ejja ma nitkellmux għall-gallarija biex taparsi qed nagħmlu xi ħaġa!

Sinjura President, niskuża ruħi jekk qed inkun goff fid-diskors tiegħi, imma ħafna drabi, aħna l-politiċi nħobbu nitkellmu biex nuru x'aħna nagħmlu, però fir-realtà, in-nies ta' hemm barra jkunu qed jarawna kważi ngħaddu ż-żmien bihom, biex nuża l-kelma Maltija!

Ħafna drabi ndendlu l-karrotta bħala inċentiv fiskali imma meta n-nies jipprovaw japplikaw għall-inċentiv, iħabbtu wiċċhom ma' 100,000 skuża u jibqgħu ma jibbenefikawx mill-inċentiv!

Jekk verament ninsabu kommessi lejn in-negozji tal-familja, ejja niftħu beraħ il-bibien tal-Gvern u l-Oppożizzjoni, biex nifhmu verament fejn huma t-tbatijiet ta' dawn in-nies!

Jekk aħna verament kommessi li nnaqqsu l-burokrazija, ejja nnaqqsuha!

Jekk aħna verament kommessi li nnaqqsu l-induced costs, ejja nnaqqsuhom!

Ejja naraw li kliemna jissarraf f'realtà!

Nirringrazzjak.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Skont il-ftehim milħuq aktar kmieni, se nissospendu d-diskussjoni fuq l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar in-Negozji tal-Familja u ngħaddu għall-ewwel item tal-aġenda, li huwa l-kontinwazzjoni tat-Tieni Qari tal-Abbozz ta' Liġi dwar is-Servizzi tal-Impjiegi u Taħriġ.

Fis-6.15 p.m. id-diskussjoni ġiet interrotta u baqgħet aġġornata.

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR

IS-SERVIZZI TA' IMPJIEG U TAĦRIĠ

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri.

Ikompli mit-8 ta' Ottubru 2018.

Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet.

L-Onor.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Sinjura President, il-ħsieb tiegħi li nitkellem fuq dan l-Abbozz ta' Liġi huwa sabiex ngħin lil dawk li forsi aħna l-politiċi, fil-ħidma tagħna ta' kuljum, ma nagħtuhomx biżżejjed attenzjoni.

Irrid nitkellem f'isem dawk in-nies li llum, minħabba l-mod veloċi ta' kif qed ngħixu u l-mod kif inbidlu l-prijoritajiet fil-ħajja, m'għandhomx l-opportunità li jsemmgħu l-vuċi tagħhom.

Ħadt pjaċir li ftit jiem ilu l-General Workers' Union (GWU) irrakkomandat li l-ħaddiema kollha f'Malta għandhom jidħlu f'union.

Din hija proposta pożittiva li wieħed ma jistax jikkritikaha.

Però nafu li din hija xi ħaġa li ilna ngħidu sa mill-1976, meta daħal fis-seħħ l-Att dwar ir-Relazzjonijiet Industrijali.

Matul dan il-perijodu kollu, irridu naċċettaw li fis-soċjetà Maltija għad għandna pockets kbar ta' ħaddiema li m'għandhomx min jaqbeż għalihom.

Għad għandna ħaddiema li m'hemm ħadd min jismagħhom jew mhumiex f'pożizzjoni li jsemmgħu l-vuċi tagħhom.

Għad għandna ħaddiema li l-vuċi tagħhom tinstema' għal ftit mumenti fuq xi programm fuq ir-radju jew fuq it-televiżjoni, jew inkella forsi xi gazzetta ġġib xi biċċa mill-vuċi tagħhom, imma mill-bqija kollox jibqa' midfun!

Dan huwa Abbozz ta' Liġi li bażikament qed jipprova jerġa' jirriforma dak li hemm illum taħt l-isem ta' Jobsplus.

Jien niftakar li fil-leġiżlatura l-oħra konna għamilna dibattitu meta nbidel l-isem ta' din l-entità għal Jobsplus.

Illum qed issir ir-riforma konsegwenti għat-tibdiliet li saru tul dawn l-aħħar żminijiet.

Huwa importanti li wieħed jaġġorna l-liġijiet, però aktar importanti huwa li naraw x'inhi l-linja gwida u l-politika nazzjonali għall-qasam tax-xogħol.

Fil-fehma tiegħi, il-linja nazzjonali trid tkun ibbażata fuq bilanċ, fejn fuq naħa għandek miżuri għal kwalità aħjar tax-xogħol u fuq in-naħa l-oħra jista' jkollok politika tan-numri dwar kemm hemm inqas nies jirreġistraw u kemm hemm aktar nies li qed jidħlu fid-dinja tax-xogħol.

Qed insemmi l-bilanċ għax iż-żewġ naħat jistgħu, f'mument partikolari, ikunu estremi.

Però, preżentement, fil-fehma tiegħi, il-Gvern qiegħed jimmira wisq fuq il-politika tal-figuri u tal-istatistika.

Qed ngħid dan mhux fuq bażi ta' retorika imma fuq bażi ta' fatt. Jien smajt lill-Ministru jitkellem u kważi kont se naqa' minn fuq is-siġġu meta qal li daħlu 27,000 persuni minn pajjiżi oħrajn – jien inħobb ngħid li ġew minn popli oħrajn - u għandna bżonn li jidħlu 44,000 oħra.

Il-Ministru għamel dan l-istatement b'ċerta naturalezza li lili jinkwetani!

Ninkwieta għax jidher li hija xi ħaġa ingranata f'moħħ il-Gvern li jista' jmexxi l-ekonomija 'l quddiem biss jekk kemm-il darba jkollna aktar persuni li jiġu minn ġurisdizzjonijiet, pajjiżi u dinjiet oħrajn ta' xogħol u jidħlu fid-dinja tax-xogħol ta' pajjiżna.

Jidher ċar li m'hemmx viżjoni fir-rigward tal-ħaddiem Malti!

Hawn nistaqsi: Huwa biżżejjed li niftaħru kemm hawn nies li mhumiex qegħdin jirreġistraw?

Huwa biżżejjed li għandna sistema li jekk inti tirrifjuta x-xogħol jew jekk isibuk li qed taħdem meta inti suppost qed tirreġistra, tinqata' minn fuq ir-reġistrar u mbagħad trid tagħmel l-appell tiegħek mad-Dipartiment tas-Servizzi Soċjali li jieħu l-ħin tiegħu u kważi tispiċċa taqta' qalbek u tgħid li l-ewwel xogħol li ssib, tidħol għalih?

Din hija l-linja ta' ħsieb li rridu mmorru għaliha?

Din il-linja tagħmel parti mill-għajta li l-Gvern preżenti tela' biha fl-2013 fejn kien intqal li l-pagi tal-ħaddiema Maltin kollha se jogħlew bl-istandards ta' pajjiżi Ewropej oħrajn?

Issa hawn forsi jkun hawn min jgħidli li hemm pajjiżi oħrajn fl-Ewropa li m'għandhomx is-salarji tagħna.

Però ħafna Maltin taw il-fiduċja lill-Gvern preżenti għaliex fehmu li l-Gvern se jgħollilhom il-paga tagħhom 'il fuq ferm aktar minn dak li qegħdin jaqilgħu bħalissa!

Ir-realtà llum hi li minħabba l-linja politika li qed jieħu l-Gvern li ma jżidx il-pakkett tas-salarju tal-ħaddiema kollha li hawn fil-pajjiż, għandna sitwazzjoni fejn għandna kwantità kbira ta' ħaddiema li għandhom paga – mhux bilfors paga minima – li ma sservihomx biex ikunu jistgħu jlaħħqu mal-ħajja tagħhom ta' kuljum.

Sinjura President, din hija xi ħaġa li lili tinkwetani immens għaliex jien ġej min-naħa t'isfel ta' Malta u minn ċertu mod ta' formazzjoni ta' bniedem li niddefendi lil min qiegħed 'l isfel u għandu bżonn li l-Istat jgħinu biex jitla' 'l fuq!

Jien nemmen li l-Gvern għandu jkollu politika kostanti ta' ġustizzja soċjali.

Qed ngħid dan għax hemm ukoll politika oħra tal-kapital u tal-finanzi.

Huwa faċli ħafna li meta wieħed ikun fil-gvern, ikun irid iċ-ċertifikati minn istituzzjonijiet barranin li jgħidu li Malta tinsab f'A jew A+.

Ovvjament aħna nieħdu pjaċir nisimgħu dan imma ma nistgħux nibbażaw il-politika tagħna fuq kemm qed jistmawna dawn l-istituzzjonijiet li fl-aġenda politika tagħhom m'għandhomx li jridu jipproteġu lil min hu hemm taħt, li jaqbżu għall-ħaddiem u li jipprovaw jgħinu biex dawk li qegħdin f'sitwazzjoni ta' faqar jitilgħu 'l fuq.

Dan biex ma ngħidx li ħafna drabi l-politika ta' dawn l-istituzzjonijiet tkun li jekk iddaħħal servizzi u benefiċċji soċjali ġodda, jew jekk iżżid l-in-work benefit jew xi benefiċċju ieħor, tkun qed tmur kontra l-gradi li tieħu bħala pajjiż.

Riċentement smajt lill-Ministru għall-Finanzi jiftaħar fuq kemm Standards & Poor's faħħret lil Malta.

Issa meta tara x'qal il-Ministru u x'qalet din l-organizzazzjoni ta' kreditu, mill-aspett finanzajrju, mill-aspett ta' kapital u mill-aspett ta' min għandu l-flus biex jagħmel aktar flus, huwa ovvju li wieħed ma jistax ma jgħidx li aħna għaddejna mill-eżami bl-ogħla gradi!

Biex ingħatajna dak il-grad tħallas prezz.

Din l-istess organizzazzjoni ta' kreditu qed tgħid lid-dinja li għalkemm il-Gvern Malti ġab diversi persuni minn ġurisdizzjonijiet oħrajn jaħdmu f'pajjiżu, irnexxielu ma jħallix il-pagi jogħlew.

Qalu wkoll li minn dak li qegħdin jaraw bħala tbassir jidher li l-pagi mhux se jogħlew.

Issa huwa ovvju li dan id-diskors mhux se jgħidu l-Ministru għall-Finanzi imma jrid ikun biċċa Carm Mifsud Bonnici min-naħa t'isfel ta' Malta li jitkellem fuqu!

Din hija xi ħaġa li lili tinkwetani!

Nittama li għandi żball, imma jidher li l-Ministru għax-Xogħol, li jaf kemm nirrispettah, qiegħed huwa wkoll ixomm din ir-riħa ta' inċens ta' Standard & Poor's, biex nirreferi għad-diskors tiegħu ta' nhar il-Ħadd li għadda.

Nibża' li anke l-Ministru qiegħed jintilef f'dan it-tip ta' inċens!

(Interruzzjonijiet) Kif jaf tajjeb il-Ministru, l-allerġija mhux dejjem toħroġ mill-ewwel.

Hemm allerġiji li joħorġu immedjatament u hemm allerġiji oħrajn li jiżviluppaw ftit ftit.

Issa hawn, sfortunatament, irridu ngħidu li r-realtà politika hija li l-Gvern mhux qiegħed jagħfas fuq fejn verament hemm il-bżonn, ċjoè li jgħolli s-salarji tan-nies.

Hawn irrid nagħmel kritika li l-Ministru diġà jaf biha, għax dejjaqtu b'diversi mistoqsijiet li għamiltlu, fuq il-famuża Community Work Scheme li hemm taħt il-GWU li permezz tagħha ħafna ħaddiema għamlu sentejn sħaħ idaħħlu €600 fix-xahar!

Imbagħad, mertu tal-ħafna interventi li saru mill-Oppożizzjoni, fil-Baġit li għadda, il-Gvern aċċetta li minn €600 jżidhom €200.

Għalkemm deher li din kienet parti mill-ftaħir tad-Diskors tal-Baġit, fejn wieħed seta' jaħseb li l-Gvern kien se joħroġ dawn il-flus, meta ssikkajt lill-Ministru dwar min se jħallas għal dawn il-€200 irriżulta li dawn il-flus mhux se joħorġu mill-Kaxxa ta' Malta imma se joħorġu minn but il-GWU!

L-effett ta' dan huwa li l-ħaddiema llum qed idaħħlu €800 fix-xahar però l-aħħar Household Budgetary Survey qed jgħid li kull familja trid mill-inqas €400 fil-ġimgħa biex tkampa!

Ir-realtà hi li l-Gvern mhu qed jagħmel xejn dwar dawn il-familji li qed jieħdu €800 fix-xahar.

Jien ktibt lill-Gvern fejn tlabtu jikkonsidra li jintervjeni biex dawn il-povri 300 jew 600 familja li jaqgħu taħt din l-iskema, jieħdu €4,800 f'arretrati għal dak li ma ħadux għal sentejn sħaħ.

Però l-Gvern ma tax kas din il-proposta, u minflok ħalla lil dawn in-nies fil-klassi tal-prekarjat.

Minjaf kieku Engels, Trotsky jew Lenin għadhom ħajjin kemm joħorġu fil-pjazez isaħħnu lin-nies kontra l-awtoritajiet preżenti!

Min-naħa l-oħra, kif nafu, il-Gvern bagħat €11 miljun f'ċekkijiet lin-nies.

Issa fis-soċjetà diġitali tal-lum, fejn il-maġġoranza – ma ngħidx kulħadd – jużaw l-internet banking, għalfejn il-Gvern għażel li jibgħat dawn iċ-ċekkijiet bil-posta?

Meta staqsejt lill-Ministru kemm kienet din l-ispiża qalli li kull ittra ġiet tiswa 50c.

Jekk taċċetta din il-figura ta' 50c – ma nafx jekk din il-figura tinkludix ukoll l-ispiża tal-karti – issib li l-Gvern nefaq madwar €120,000 biex bagħat dawn iċ-ċekkijiet bil-posta.

Għalhekk huwa ovvju li din kienet forma ta' propaganda għall-Gvern.

Imbagħad il-Gvern iddeċieda li lil dawn il-povri ħaddiema ma jagħtihomx l-arretrati ta' €4,800.

Dan juri s-sintomu tal-prijoritajiet żbaljati li preżentement hemm fuq in-naħa tal-Gvern!

Jien ninkwieta quddiem din is-sitwazzjoni u għalhekk nitlob l-intervent tal-Ministru Evarist Bartolo biex ikun hemm bilanċ fil-politika nazzjonali tal-Gvern favur dawk li qegħdin fil-livell ta' taħt.

Nifhem li forsi m'hemmx nies li qed ikellmu lill-Membri tal-Gvern biex isibu x-xogħol imma żgur li hemm nies li qed ikellmuhom għax jixtiequ jbiddlu x-xogħol tagħhom għal xogħol aħjar minħabba l-fatt li mhumiex qed idaħħlu biżżejjed flus biex jgħixu.

Hawnhekk nixtieq nagħmel punt ieħor.

Hemm żona li qiegħda tiżviluppa ta' persuni li jiġu minn ġurisdizzjonijiet oħrajn, li mhumiex qegħdin jiġu protetti u qed isibu lilhom infushom żvantaġġjati fid-dinja tax-xogħol għax hemm min mhux qed ikun ġust magħhom u jabbuża minnhom.

Però, sfortunatament, anke hawn, dan il-Gvern mhu qed jagħmel xejn biex jipproteġihom.

Għalhekk filwaqt li nirringrazzja lill-Kamra talli tatni l-fakultà li nitkellem, nittama li fil-ftit ħin li kelli għad-dispożizzjoni tiegħi, forsi missejt xi naqra l-kuxjenza tal-Gvern, biex ma jibqax aktar ferħan se jtir b'kemm qed nirċievu ċertifikati tajbin minn organizzazzjonijiet barranin u jieqaf hemm.

Ejja naċċettaw il-fatt li l-flus li qegħdin jidħlu mhumiex qegħdin jitqassmu ugwalment.

Ejja naċċettaw li hemm faxxa ta' nies fil-livell t'isfel li mhux qed jaqilgħu biżżejjed flus biex ilaħħqu mal-ħajja ta' kuljum.

Ejja naċċettaw li hemm il-kelma "faqar" fis-soċjetà, li tiġi wżata u tiġi wkoll abbużata.

Però, independentement minn dan l-abbużż, ejja naċċettaw li hawn klassi fis-soċjetà li tinsab fil-faxxa t'isfel.

Ejja naċċettaw li hawn klassi li m'għandha lil ħadd min jaqbeż għaliha u aħna, bħala ż-żewġ partiti l-kbar fil-pajjiż, għandna nqiegħdu lilna nfusna għas-servizz tagħha.

Ejja naċċettaw il-fatt li aħna l-politiċi għandna d-dmir li nressqu l-aġenda ta' dawn in-nies 'il quddiem ħalli ngħinuhom itejbu s-sitwazzjoni tagħhom.

Nittama li l-Ministru, fix-xogħol tiegħu ta' Jobsplus, jidentifika l-pockets tan-nies li qegħdin jieħdu inqas flus milli jixirqilhom.

Nappella lill-Gvern biex jaqbeż għal dawn in-nies!

Għandna l-istrumenti, l-għodda u l-flus biex nagħmlu dan.

Jien niftakar leġiżlaturi oħrajn fejn ma kellniex flus u konna nitħabtu u nagħmlu l-affarijiet bix-xejn!

(Interruzzjonijiet) Intom għandkom aktar milli qatt seta' kien hawn fi kwalunkwe żmien, u allura aqbżu għall-ħaddiem!

(Interruzzjonijiet) Kien hemm diversi fatturi imma ma nixtieqx niftaħ dak il-kapitlu.

Però, jekk trid li niftħu, nista' nagħmel dan u nikkumbattih.

Però, illum, Ministru, għandkom dawn il-flus kollha li kapaċi tużawhom għall-benefiċċju ta' min għandu l-aktar bżonn.

Aħna konna kapaċi nagħmlu ħafna affarijiet b'wisq inqas flus.

(Interruzzjonijiet) Intom tafu li ġibna fondi li intom sibtuhom lesti biex tutilizzawhom.

Issa kulma qiegħed nitlob jien huwa li fix-xogħol tagħkom f'Jobsplus, tidentifikaw aktar is-setturi tan-nies li huma żvantaġġati, b'inqas paga, u tgħinuhom biex b'xi mod jew ieħor jimxu 'l quddiem.

Nirringrazzjak.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Evarist Bartolo, jekk jogħġbu, jagħmel il-winding up.

EVARIST BARTOLO: Sinjura President, l-aħħar darba li ltqajna jien u l-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici ma kienx fil-Parlament, imma konna qrib il-Parlament, fejn hu qalli li l-parti tan-nofs tas-sett kien l-altar tal-play The Jew of Malta li rajna l-Ħadd li għadda fit-Teatru Manoel.

F'din il-play kien hemm sfruttament tal-ħaddiema u nies stmati ħażin u Malta kienet diġà ċentru ta' kummerċ fil-Mediterran, kif bqajna għal matul ħafna sekli.

Naħseb li l-Onor.

Mifsud Bonnici jaf li għandi ħafna nuqqasijiet, imma żgur li ħadd ma jista' jgħid li nqabbel l-affarijiet b'mod partiġjan stupidu billi ngħid li l-iżvilupp kollu f'pajjiżna għamlu partit u mhux ieħor.

Kif għedt drabi oħrajn, jekk wieħed jara l-gżejjer iż-żgħar fil-Mediterran, isib madwar 500 gżira.

Malta u Ċipru biss huma stati sovrani!

Bin-nuqqasijiet kollha tagħna u bit-tempra għolja li rajna aktar kmieni fis-seduta tal-lum, b'xi mod jew ieħor, bqajna pajjiż magħqud, anke meta għaddejna minn sitwazzjonijiet fejn seta' kien hawn in-nies iqattgħu f'xulxin.

Ċipru għadu ma wasalx kompletament għax għadu maqsum f'żewġ Repubbliki.

Jien nemmen li fejn wasalna llum u fejn irridu mmorru huwa mertu ta' ġenerazzjonijiet, waħda wara l-oħra.

Hawn qed ninkludi wkoll lill-politiċi, għax xi kultant, fil-mod kif inġibu ruħna, nuru l-agħar aspetti tagħna u mhux l-aħjar.

Nemmen li ġenerazzjoni wara oħra dejjem uriet imprenditorija politika li wasslitna għal kisbiet kbar.

Sinjura President, għandna pajjiżi qribna fil-Mediterran li lanqas biss joħolmu li jkollhom il-kwalità ta' ħajja, ir-rata ta' tkabbir u l-ħolqien tax-xogħol li għandna aħna.

Dawn il-kisbiet intlaħqu grazzi għall-ġenerazzjoni wara oħra ta' politiċi, kemm mill-Partit Nazzjonalista kif ukoll mill-Partit Laburista.

Nemmen li fl-aħħar mill-aħħar, min jidħol għal dan l-impenn, jagħmel dan biex iservi lil pajjiż bl-aħjar mod li jaf u għax jixtieq iġib il-pajjiż 'il quddiem.

Għalhekk, minn hawn, irrid insellem lil dawk kollha li ġew qabilna u ħadmu biex żviluppaw lil dawn il-gżejjer, li ma tantx għandhom rikkezzi kif għandhom pajjiżi qrib tagħna.

Aħna nibqgħu dejjem ngħidu – u din mhijiex sempliċement cliché - li rridu nieħdu ħsieb in-nies tagħna għax in-nies huma l-aqwa riżorsa li għandna.

L-emendi li qed nagħmlu għal din il-liġi għandhom l-għan li jkun hemm it-tibdil meħtieġ għal Jobsplus li issa ilha mwaqqfa mill-1990, jiġifieri għal dawn l-aħħar 28 sena u li sa ftit ilu konna nirreferu għaliha bħala l-Employment and Training Corporation (ETC).

Matul dawn is-snin ftit sar tibdil għall-Att dwar is-Servizzi ta' Impiegi u Taħriġ.

Għalhekk inħass il-bżonn li fir-realtajiet ġodda li qed naħdmu fihom illum u bl-iżvilupp li seħħ fis-suq tax-xogħol u fit-teknoloġija, naraw x'tibdil hemm bżonn f'Jobsplus u fil-liġi li tirregola din l-entità.

Aħna ninsabu impenjati li nkomplu nsaħħu s-suq tax-xogħol.

Jien qatt ma tkellimt b'sens trijonfanalistiku jew b'xi mod għedt li għandna niskru fin-numri.

Anzi, jien wieħed min-nies li dejjem ngħid li nkunu qegħdin naraw sal-ponta ta' mneħirna jekk niskru fin-numri!

Apparti milli naraw in-numri ta' kemm qed jinħoloq xogħol, irridu nħarsu wkoll lejn in-natura u l-kondizzjonijiet tax-xogħol.

Jien nagħmel tiegħi r-rimarka tal-Onor.

Mifsud Bonnci meta qal li meta nitkellmu fuq is-suq tax-xogħol, irridu nħarsu wkoll lejn id-dħul tal-ħaddiema, inkluż ta' dawk vulnerabbli li jaqgħu lura.

Fil-fehma tiegħi, din hija analisi li trid issir.

Lanqas ma naqbel mal-analisi falza tal-medja meta tgħid li l-medja tad-dħul hi ta' €2,000 fix-xahar.

In-nies ma jimxux bil-medja jew bl-istatistika imma jgħixu bil-paga li jaqilgħu u bil-flus li jkollhom fil-but, biex iħallsu għas-servizzi u jgħixu l-ħajja ta' kuljum.

Tajjeb li nagħmlu l-analisi bil-għan li ntejbu l-ħajja tan-nies.

Wara kollox, ix-xogħol huwa importantissimu fil-ħajja tan-nies għax jagħti dinjità u livell ta' għajxien aħjar.

Ċertament li bħala Gvern se nkomplu nagħtu kas dawn ir-realtajiet.

Però lanqas ikun ġust jekk naħsbu li mis-sena 2013 sal-lum, ma ngħatatx attenzjoni partikolari lil din il-faxxa ta' ħaddiema kif se jkolli ċ-ċans nispjega aktar tard.

Meta ddeċidejna li nbiddlu l-isem tal-Korporazzjoni għal Jobsplus ma konniex qed naħsbu biss f'bidliet kosmetiċi, imma f'ħidma biex il-korporazzjoni taħdem aħjar.

Waħda mis-sitwazzjonijiet li kellna u li ridna nbiddlu kienet li ftit kien hemm servizzi biex jiggwidaw lin-nies fl-għażla tal-karriera tagħhom.

Din kienet parti mill-katina dgħajfa li ridna nindirizzaw u li rridu nkomplu naħdmu dwarha.

Naf li n-nies f'Jobsplus u fis-servizz edukattiv qed jaraw kif jistgħu jaħdmu iżjed flimkien fid-dinja tal-edukazzjoni u fid-dinja tax-xogħol biex inkunu nistgħu noffru toroq ġodda liż-żgħażagħ tagħna xħin jiġu biex jagħżlu l-karriera li jridu jaqbdu.

Dan għaliex, dawk li jaħdmu fil-qasam edukattiv mhux dejjem ikunu jafu x'qed jiġri fid-dinja tax-xogħol.

Għalhekk huwa importanti li jkun hemm ħidma konġunta bejn id-dinja tax-xogħol u d-dinja tal-edukazzjoni.

Illum, kif nafu, ma tistax tħarreġ jew teduka persuna għal xi xogħol wieħed partikolari, għaliex waħda mill-aspetti ġodda tad-dinja tax-xogħol hija l-mobilità minn impjieg għal ieħor.

Anke jekk wieħed ikompli fl-impjieg tiegħu, dak li mistenni minnu se jkun qiegħed jinbidel minħabba l-bidliet li qed iseħħu fil-qasam teknoloġiku u fid-dinja tax-xogħol.

F'dan kollu rridu nibqgħu nħarsu d-dinjità u d-drittijiet tal-ħaddiema, b'relazzjoni tajba ma' min ikun qiegħed iħaddimhom.

Dan l-aħħar kellna diskussjoni mill-GWU fuq l-hekk imsejħa platform workers, fejn bir-realtà diġitali ġdida tax-xogħol, dawn il-ħaddiema m'għandhomx sid jew prinċipal, imma sadanittant qed joffru s-servizzi tagħhom.

Għalhekk tajjeb li nħarsu anke lil dawn il-forom ġodda u differenti tax-xogħol.

Sinjura President, Jobsplus irnexxielha ddaħħal sistema elettronika, b'ħidma ma' kollegi Belġjani, biex iġġib flimkien lil dawk li qed ifittxu x-xogħol ma' dawk li qegħdin ifittxu l-ħaddiema.

Waħda mill-aktar affarijiet importanti li saru kienet li min qed ifittex ix-xogħol issa għandu profil ta' x'inhuma l-ħiliet mitluba u dawk li qed ifittxu l-ħaddiema jafu x'ħiliet għandhom dawk li qed ifittxu x-xogħol.

B'hekk wieħed għandu aktar ċans li jsib ix-xogħol addattat għalih.

Nieħu gost ħafna bix-xogħol li sar.

Fl-istess ħin għandna nagħrfu li fadlilna x'nagħmlu għax żgur li għadna ma wasalniex.

Fil-verità qatt ma tista' tasal, la fid-dinja tal-edukazzjoni u lanqas fid-dinja tax-xogħol.

Malli tgħid li inti għamilt biżżejjed, ikun wasal iż-żmien biex twarrab, għaliex din hija dinja li tiġġedded u tinbidel il-ħin kollu u għalhekk qatt m'għandek tkun kuntent b'dak li tkun għamilt.

Però żgur li għamilna pass 'il quddiem f'dak li għandu x'jaqsam ma' aktar persuni b'diżabilità li daħlu fid-dinja tax-xogħol.

Nafu wkoll li għad baqgħalna żgħażagħ li jridu jidħlu fid-dinja tax-xogħol u għadhom ma daħlux.

Pero, fl-istess ħin, waħda mill-affarijiet sbieħ li ġraw f'dawn l-aħħar erba' snin kienet li żgħażagħ li kienu qatgħu qalbhom kompletament li jidħlu fid-dinja tax-xogħol, tant li lanqas biss kienu jirreġistraw, issa qed jaħdmu.

Din hija xi ħaġa pożittiva, imma kif qed ngħid, għad baqgħalna ħafna x'nagħmlu.

Issa nixtieq nitkellem ftit fuq dawk iż-żgħażagħ bil-kondizzjoni tal-awtiżmu.

S'issa ħafna mill-organizzazzjonijiet ta' ġenituri u ta' familji ta' tfal bil-kondizzjoni tal-awtiżmu jagħmlu attiviżmu, u sewwa jagħmlu, biex isemmgħu leħinhom u jagħmlu pressjoni biex is-sistema edukattiva tagħna tkun aktar sensittiva għall-bżonnijiet tagħhom u biex toffrilhom programmi addattati għalihom.

Hemmhekk żgur li għadna ma wasalniex u rridu nagħmlu aktar biex ikun hemm programmi addattati għal dawn iż-żgħażagħ.

Nixtieq li dawn l-għaqdiet ta' ġenituri u għaqdiet non governattivi ta' persuni b'kondizzjonijiet ta' awtiżmu issa jibdew jagħmlu kampanji biex dawn iż-żgħażagħ jidħlu fid-dinja tax-xogħol.

Hawnhekk, bħala pajjiż, għadna lanqas xammejna dan l-avvanz.

Jien kelli x-xorti nara x'qed isir f'pajjiżi bħall-Awstrija, id-Danimarka u f'ċerti stati fl-Istati Uniti fejn persuni, proprju għax huma awtistiċi u għax għandhom l-Aspergers, kapaċi jagħmlu ċertu xogħol fil-qasam tal-informatika u handbook writing fejn wieħed irid ikollu konċentrament totali u kważi jintefa' fuq ix-xogħol b'mod ossessjonat.

F'Malta għadna lura milli naraw lil dawn iż-żgħażagħ jiġu impjegati f'dan it-tip ta' xogħol u għalhekk nixtieq li nagħmlu xogħol anke ma' dawk li jħaddmu u jagħmlu l-intervisti.

Dan għaliex jien naf żgħażagħ awtistiċi li huma kapaċissimi li jagħmlu xogħol, pereżempju tar-robotika, imma naf li meta se jmorru għall-intervista, min ikun qed imexxi l-intervista se jiġi fid-dubju kif jista' jħaddem persuna li lanqas biss tħares lejh.

Ħafna drabi dawn iż-żgħażagħ jibqgħu jħarsu lejn il-mejda għax jiddejqu jħarsu f'wiċċ dak li jkun qed ikellimhom.

Pereżempju jekk min ikun qed jagħmel l-intervista forsi jfettillu jgħolli daqsxejn leħnu jew forsi jkun hemm dawl jew kulur fil-kamra li jdejjaq lil dawn iż-żgħażagħ, dawn se jesperjenzaw ċerta skumdità.

Dan iwassal biex jitqiesu bħala persuni li forsi huma teknikament tajbin imma mingħajr social skills.

Nixtieq li aħna nsiru sensittivi ħafna iżjed għal dawn iż-żgħażagħ għaliex jien ngħid li qed inkunu inġusti ma' dawn il-persuni, apparti mill-fatt li qegħdin nitilfu talent.

Hemm ħafna iżjed xogħol xi jsir biex ikollna dawn il-bidliet fil-mentalità!

Fl-istess ħin irrid nirrikonoxxi li għall-inqas qed nitbiegħdu mill-idea li ma' dawn il-persuni rridu nuru karità.

Dan huwa mertu ta' min jaħdem f'dan il-qasam.

Ma' dawn il-persuni, nemmen ħafna li rridu nħaddmu l-kultura tad-drittijiet.

Dawn huma persuni bid-dinjità u bid-drittijiet tagħhom.

Jien nieħu gost li ħafna drabi, illum, dawn iż-żgħażagħ qed jitkellmu għalihom infushom u mhux jitolbu li ssir ħniena magħhom.

Appell li nagħmel lill-ġenituri - għalkemm naf li huwa diffiċli għax l-ommijiet u l-missirijiet żgur li jagħmlu minn kollox għal dawn it-tfal - huwa li għall-ġid tat-tfal stess m'għandhomx jipproteġuhom iżżejjed!

Jekk jipproteġuhom iżżejjed ikunu qegħdin jherruhom!

Dawn iż-żgħażagħ għandhom bżonn ikunu għawwiema fil-maltemp u għalhekk huwa importanti ħafna li ninvestu fl-edukazzjoni tagħhom, biex nippreparawhom għall-ħajja tax-xogħol.

B'hekk dawn iż-żgħażagħ ikunu kapaċi jkollhom il-ħiliet meħtieġa biex kemm jista' jkun, jgħixu ħajja indipendenti u b'dinjità u mhux jibqgħu b'kultura ta' dipendenza fuq ħaddieħor.

L-għan tagħna huwa li nkomplu naħdmu ħafna aktar f'dan il-qasam.

Sinjura President, avvanz kbir ieħor seħħ meta iżjed nisa daħlu fid-dinja tax-xogħol.

Ovvjament dan ma ġiex b'kumbinazzjoni!

Ħdimna u se nkomplu naħdmu f'dan ir-rigward, fost l-oħrajn billi ġibna aktar investiment lejn il-pajjiż, ħloqna aktar xogħol u daħħalna miżuri soċjali biex inħajru lil dawk li qegħdin fuq id-dipendenza soċjali jidħlu fid-dinja tax-xogħol.

Rajna wkoll li noffru ċ-childcare bla ħlas.

Waqt li f'pajjiżi oħrajn il-ġenituri jitilfu dak li jkunu qalgħu bil-paga fi ħlas għaċ-childcare, Malta hija l-uniku pajjiż fid-dinja fejn qed noffru dan is-servizz b'xejn.

Issa jien iddejjaqni l-kelma "b'xejn" għax dan is-servizz jitħallas bil-fondi li niġbru mit-taxxi taċ-ċittadini jiġifieri minn fondi pubbliċi.

Huwa tajjeb li nkomplu ninvestu fiċ-ċentri tat-tfal imma ma jistax ikun li ċ-ċentri tat-tfal ikunu post fejn tipparkja lit-tfal.

Dawk iridu jkunu ċentri edukattivi fejn nistimulaw lit-tfal minn età kmieni, għaliex nafu li l-ewwel 1000 jum mit-tnissel tat-trabi huwa l-aktar perijodu importanti għall-iżvilupp tal-bniedem.

Hawn nirrikonoxxi l-punti importanti li kien qiegħed jagħmel l-Onor.

Mifsud Bonnici meta semma l-kondizzjonijiet soċjali li jgħixu fihom ċerti persuni, speċjalment it-tfal.

Nafu li sal-età ta' tliet snin, dik li tissejjaħ achievement gap, jekk it-tfal ikunu diġà qed jgħixu f'kondizzjonijiet ta' faqar, fejn m'għandhomx il-faċilitajiet li għandhom tfal oħra ta' età daqshekk żgħira, kważi diġà jkunu kkundannati.

Ħafna drabi ssib li ma jkunux żviluppaw sew il-lingwaġġ tagħhom, il-mod kif jikkalkolaw in-numri, kif jaħsbu, kif jikkomunikaw u kif jgħixu ma' ħaddieħor, fost l-oħrajn.

Għalhekk ikun diffiċli ħafna biex jirkupraw dak li ma nrexxielhomx ikollhom fl-ewwel tliet snin ta' ħajjithom.

Huwa għalhekk li rridu nkomplu naħdmu, kif għamilna f'dawn l-aħħar ħames snin, biex inkomplu nnaqqsu l-faqar.

Jien ma naqbilx ma' dawk li joqogħdu jgħidu li l-edukazzjoni toħorġok mill-faqar.

L-edukazzjoni tgħinek, imma jekk inti tkun tgħix fil-faqar, lanqas tista' tgawdi mill-edukazzjoni.

Huwa t-tqassim ġust tal-ġid li jgħinek tkun f'pożizzjoni li tista' tgawdi mill-edukazzjoni u toħroġ mill-faqar.

Sfortunatament għad baqgħalna tfal li huma ekonomikament imċaħħda u jistgħux jieklu ħut, laħam u ikel bnin daqs tfal oħrajn.

Issa jekk it-tfal ma jiklux tajjeb biżżejjed u jekk ikunu mċaħħda minn ċerti esperjenzi kulturali f'Malta u anke barra minn pajjiżna, dan kollu se jaffettwa l-iżvilupp tagħhom u se jpoġġihom fi żvantaġġ ħdejn tfal oħrajn.

Huwa għalhekk li l-policies iridu jkunu bħal katina, waħda tkompli mal-oħra.

L-aħħar punt li nixtieq nagħmel huwa dwar l-importanza tal-isfidi li għandna quddiemna kemm bin-numri kif ukoll bil-kwalità tax-xogħol.

Quddiemna, bħal f'pajjiżi oħrajn, għandna sfidi kbar fir-rigward tat-tiġdid teknoloġiku li qed iseħħ fid-dinja tax-xogħol bl-automation, bl-artificial intelligence, bir-robotics u bil-blockchain.

Il-qasam tax-xogħol se jiġi, u diġà qed jiġi, affettwat minn dawn l-avvanzi ġodda.

Dan ifisser li bħala pajjiż irridu nkunu mħejjija għal dawn il-bidliet.

Forsi għad hawn il-mentalità li meta nitkellmu fuq l-artificial intelligence, ir-robotics u l-blockchain bħal qisna qed nitkellmu biss fuq il-qasam tal-informatika, il-komunikazzjoni jew tal-IT.

Biss, dawn il-bidliet li qed iseħħu fl-awtomazzjoni qed jaffettwaw lil kulħadd, mill-mediċina sa kull ħaġa li nistgħu nimmaġinaw.

Għalhekk irridu naraw jekk dak li qed nagħmlu fl-iskejjel tagħna u fl-iżvilupp professjonali kontinwu - kelma li tant issemmiet fl-aħħar tlett ijiem – huwiex fil-linja ta' dan it-tibdil.

Ikun tajjeb li wieħed jgħid li bilfors irid ikun hemm żvilupp professjonali kontinwu minħabba l-bidliet li qed isiru madwarna.

Aktar taħriġ irid jippreparana għal dak li jissejjaħ is-software economy u software society.

Hawn qed nitkellmu fuq l-iżvilupp tal-ħiliet u tal-attitudnijiet tagħna.

Sinjura President, fl-aħħar ħames snin għamilna xogħol biex intejbu l-livell tal-għajxien.

Huwa fatt li fl-aħħar ħames snin, il-ħaddiema tejbu d-dħul tagħhom mill-inqas b'€2,000 fis-sena.

Dan ifisser li m'għandniex min hu f'diffikultà?

Dażgur li le!

Biss, wieħed jagħraf li l-pagi tjiebu mis-sena 2013 'l hawn u l-piżijiet fuq il-pagi naqsu minħabba t-tnaqqis fil-prezzijiet tal-enerġija.

Ħriġna ħafna nies mill-prekarjat li kienu ttrattati bħala lsiera, bi ħlas ta' 70% tal-paga minima, jiġifieri tejjibna l-kondizzjonijiet ta' dawn il-ħaddiema.

Għandna nofs il-ħaddiema – din hija l-medja – li jaqilgħu €1,667 fix-xahar.

Però nerġa' ngħid li hemm min jaqla' nofs dak l-ammont ukoll!

Imbagħad għandna n-nofs l-ieħor li jaqilgħu aktar minn €1,667.

F'pajjiżna l-aktar paga baxxa hija qrib it-€800 fix-xahar u l-aktar pagi għoljin huma ta' madwar €8,000 fix-xahar.

L-aktar parti diffiċli hija li ntejbu l-għajxien ta' 25% tal-ħaddiema tagħna li jaqilgħu inqas minn €1,375 fix-xahar billi nkomplu nsostnuhom għax jista' jkollok ukoll the working poor.

Sinjura President, nieħu gost ngħid li ħloqna x-xogħol u li rridu nkomplu noħolqu x-xogħol, imma fl-istess ħin, irridu naraw li l-kondizzjonijiet tax-xogħol jippermettu livell ta' għajxien tajjeb.

Dan huwa l-għan tal-ħolqien tal-ġid.

Il-ġid ma jsirx għall-istatistika tal-credit agency imma biex igawdu minnu n-nies li jgħixu f'pajjiżna.

Għalhekk irridu nkomplu norbtu flimkien it-tkabbir tal-ġid u l-ġustizzja soċjali li huma valuri li jispiraw lil dan il-Gvern.

Nirringrazzjak.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-mistoqsija hija li l-Abbozz ta' Liġi dwar is-Servizzi ta' Impieg u Taħriġ ikun moqri t-Tieni Darba.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri t-Tieni Darba.

ID-DEPUTY SPEAKER: Il-Ministru Evarist Bartolo.

EVARIST BARTOLO: Sur President, nipproponi li dan l-Abbozz ta' Liġi jiġi trattat mill-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi.

ID-DEPUTY SPEAKER: Min jissekonda?

CARMELO ABELA (Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ): Nissekonda.

ID-DEPUTY SPEAKER: Il-mistoqsija hija li dan l-Abbozz ta' Liġi jiġi ttrattat mill-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi.

Il-mozzjoni għaddiet nem.con.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Ministru Evarist Bartolo, jekk jogħġbu, jipproponi l-Aġġornament tal-Kamra.

AĠĠORNAMENT

EVARIST BARTOLO: Sinjura President, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar l-Erbgħa, 10 ta' Ottubru 2018, fl-4.00 p.m. b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar in-Negozji tal-Familja – Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Awtorità għas-Servizzi Finanzjarji ta' Malta (Emenda Nru 2) – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Swieq Finanzjarji – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Impiegi u r-Relazzjonijiet Industrijali – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Iżvilupp Sostenibbli – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda Diversi Liġijiet dwar is-Servizzi Finanzjarji (Emenda Nru 2) - Tieni Qari; u

Abbozz ta' Liġi dwar it-Trademarks - Tieni Qari.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili u l-Kodiċi Kriminali – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Organizzazzjonijiet Volontarji – Kumtati Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Armi – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar is-Servizzi ta' Impjieg u Taħriġ – Tieni Qari (Kont.); u

Abbozz ta' Liġi biex jemenda Diversi Liġijiet (Riforma dwar il-Pensjonijiet) - Kumitat Permanenti.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

EDWARD ZAMMIT LEWIS: Sinjura President, huwa ta' unur għalija li qed nindirizza lil din il-Kamra fuq żviluppi li seħħew dan l-aħħar, in konnessjoni mal-kredenzjali demokratiċi u mal-istituzzjonijiet tagħna.

Nibda biex ngħid li reputazzjoni ta' pajjiż tiġi mibnija fuq għexieren ta' snin.

Aktar minn hekk, biex pajjiż żgħir bħal tagħna jikseb aktar kredibilità, irid jagħmel sforz akbar biex il-komunità internazzjonali tieħdu bis-serjetà.

Nemmen li bis-saħħa tal-Gvernijiet kollha ta' pajjiżna mill-Indipendenza 'l hawn, irnexxielna nibnu pajjiż fuq tliet pilasti importanti.

L-ewwel, pajjiżna huwa a peacekeeping nation, jiġifieri bħala pajjiż, mhux biss għandna n-newtralità attiva fil-Kostituzzjoni tagħna, però tul iż-żmien, dejjem ikkontribwixxejna mill-aspett uman u ta' demokrazija biex fil-Mediterran, fl-Ewropa u fid-dinja, nippromwovu l-paċi.

It-tieni punt, bħala pajjiż, għandna valuri sodi demokratiċi.

Hawn mhux qed nirreferi għal din in-naħa tal-Kamra jew għad-Deputati ta' din il-Kamra, imma qed nirreferi għall-pajjiż b'mod ġenerali.

In-nies ta' pajjiżna, huma min huma, jemmnu fid-demokrazija u fl-istituzzjonijiet tagħna.

It-tielet punt, nistgħu niftaħru li pajjiżna jilqa' fih turisti u barranin li jiġu jagħmlu n-negozju f'pajjiżna.

Dan ma jsirx b'kumbinazzjoni!

L-investiment f'pajjiżna jiġi meta bħala pajjiż ikollok ċerta kredibilità fl-istituzzjonijiet tiegħek.

Dan iwassal biex meta investitur jew negozjant barrani jiġi jinvesti f'pajjiżna u jkollu kwestjoni ma' persuna Maltija fuq in-negozju tiegħu, jaf li se jirrikorri fil-Qrati tagħna u hemmhekk se jieħu trattament ġust wara proċess gudizzjarju.

Qed nibni dan l-argument biex nasal għall-punt li rrid nitkellem dwaru llum jiġifieri dwar dak li qed nassistu għalih f'dawn l-aħħar ġranet.

Jien mhux se nitkellem dwar dak li se jiddeċiedi xi ħadd jew li se jiddeċiedu l-Qrati però se nitkellem dwar każ partikolari li seħħ f'pajjiżna u li tajjeb jew ħażin, affettwa l-andament politiku demokratiku ta' pajjiżna.

Hawn qed nirreferi għall-każ Egrant.

Fil-każ Egrant, kellna 15-il xahar ta' inkjesta, li matulhom inħolqot aspettattiva kbira, intnefqu madwar €1.5 miljun, li kienet spiża rekord għal inkjesta maġisterjali f'pajjiżna u wasalna għal dik li hija l-aktar aċċertament li tista' tagħmel fid-dinja umana.

Inkjesta maġisterjali tagħtik aċċertament ta' fatti wara ħatra ta' esperti, anke barranin, speċjalizzati fis-settur.

Forsi wieħed jgħidli li ċ-ċertezza tibqa' dejjem waħda umana.

Però għalija li ħdimt fil-qasam legali u fil-Qrati tagħna, naf kemm il-maġistrati u l-imħallfin jaħdmu b'mod tajjeb.

Bir-rispett kollu lejn il-ġurnalisti, jien nagħti ħafna aktar importanza lil inkjesta maġisterjali milli lil rapport jew lil artiklu f'gazzetta.

Hawn mhux qed innaqqas mill-importanza tax-xogħol ġurnalistiku però għandek sitwazzjoni fejn bl-aktar mod empiriku u xjentifiku, il-maġistrat inkwerenti ġabar il-provi kollha quddiemu u pprova jasal għall-konklużjoni.

Il-konklużjoni tal-inkjesta tgħid li l-Prim Ministru, is-Sinjura tiegħu u l-familja tiegħu, bl-aktar mod assolut, ħarġu assolti!

X'nistennew li wieħed jagħmel minn hemmhekk?

Jien kont nistenna li minn hemmhekk politikament wieħed għandu jimxi 'l quddiem għal politika aktar kostruttiva.

Kont nistenna li jkollna Oppożizzjoni aktar pro-pożittiva, li tressaq ideat ta' kif nistgħu nagħmlu l-affarijiet aħjar, kif nistgħu ntejbu l-ekonomija, kif nistgħu nibnu relazzjonijiet tajba ma' pajjiżi oħrajn u kif nistgħu nagħmlu aktar investiment.

Biss, sfortunatament, f'din il-Kamra u hemm barra, mhux qed ikollna dan it-tip ta' battibekk politiku li huwa san għal pajjiżna!

Jidher li weħilna!

Sintomatiku kemm weħilna huwa dak li seħħ illum f'din il-Kamra fejn smajna lill-Eks Kap tal-Oppożizzjoni jgħid li huwa kburi b'dak li għamel u li d-deduzzjoni politika tiegħu u tan-nies hemm barra hija li din l-imbierka kumpanija xorta hija tal-Prim Ministru!

Dan juri li m'hemmx indiema!

Dan ir-raġunament huwa sintomatiku ta' kurrent f'moviment politiku - mhux se ngħid l-Oppożizzjoni, għax konvint li hemm ħafna mill-membri fl-Oppożizzjoni li jemmnu li l-Partit irid jimxi 'l quddiem – li jixtieq li jibqa' jafferma din il-gidba politika li saret.

Ejja niftakru li dak li qed jiġri qed jaffettwa lill-pajjiż u r-reputazzjoni tiegħu barra minn xtutna bħala pajjiż kredibbli f'ambitu ta' membru sħiħ fl-Unjoni Ewropea.

Irrid ngħid ukoll li dak li rajna llum huwa aktar inkwetanti mill-aspett politiku.

Rajna Kap tal-Oppożizzjoni li fit-22 ta' Lulju, 2018, wara li qara l-konklużjoni tal-inkjesta – niddubita jekk qrahiex kollha qabel ma ħa d-deċiżjoni tiegħu – talab lill-Eks Kap tal-Oppożizzjoni biex jirriżenja.

Biss, illum qalilna li ma talbux biex jirriżenja.

Lill-Kap tal-Oppożizzjoni ngħidlu li jien ilni fil-politika mhux ħażin u naf xi tfisser meta jkollok Prim Ministru jew Kap tal-Oppożizzjoni li jistiednek tirriżenja jew tissospendi ruħek!

Però llum għadni sorpriż kif rajna lill-Kap tal-Oppożizzjoni li wara li wegħedna a new way, iddeċieda li jiddefendi lill-Eks Kap tal-Oppożizzjoni.

Meta l-Kap tal-Oppożizzjoni kien jitkellem dwar mod ġdid kif nagħmlu l-politika, kulħadd kien qed jistenna li l-Oppożizzjoni se tgħin biex il-proċess politiku u demokratiku ta' pajjiżna jimxi 'l quddiem.

Imma kif qed ngħid, filli l-Kap tal-Oppożizzjoni qalilna li se jinfatam mill-politika tal-passat u filli llum rajnieh jaqbeż għall-Eks Kap tal-Oppożizzjoni!

Din hija xi ħaġa li lili tinkwetani bħala deputat parlamentari u anke bħala ċittadin li rrid nara Gvern u Oppożizzjoni li jiffunzjonaw f'pajjiż demokratiku.

Dan l-aħħar tkellimna ħafna fuq is-saltna tad-dritt.

Issa biex ikollok saltna tad-dritt, irid ikollok Oppożizzjoni kredibbli u li tiffunzjona f'demokrazija.

Ma nistgħux nitkellmu fuq is-saltna tad-dritt biss meta naraw maġistrat jew imħallef li xi darba kien affiljat mal-Partit Laburista, imbagħad naraw Oppożizzjoni li mhijiex funzjonabbli, u qisu mhu qed jiġri xejn.

Jien ngħid li l-Oppożizzjoni hija l-akbar theddida għall-proċess demokratiku li għandna llum f'pajjiżna jekk tibqa' għaddejja b'dan ir-ritmu!

X'għamel dan il-Gvern fuq is-saltna tad-dritt?

Fit-30 ta' Ottubru 2018 se jkollna Kummissarju għall-Istandards fil-Ħajja Pubblika imma ħadd mhu qed isemmi t-twaqqif ta' dan il-Kummissarju!

Il-liġi li permezz tagħha twaqqaf dan il-Kummissarju għaddiet bl-għajnuna tal-Oppożizzjoni li tat il-kontribut tagħha.

Huwa importanti li nkun fidil lejn il-fatti billi ngħid li l-Kap tal-Oppożizzjoni ħa deċiżjoni tajba meta rrakkommanda lill-Eks Segretarju Parlamentari, Dr George Hyzler, li nsellimlu minn hawnhekk għax-xogħol li għandu quddiemu, għal din il-kariga.

Dr Hyzler għandu esperjenza politika u legali u l-karigi li kien jokkupa jagħmluh idoneu għal din il-kariga.

Il-Grupp Parlamentari Laburista laqa' din il-proposta u kif għedt, mill-30 ta' Ottubru 2018, se jkollna Kummissarju għall-Istandards fil-Ħajja Pubblika.

Sinjura President, irrid insemmi sentenza li ngħatat ilbieraħ mill-Qorti Kostituzzjonali fuq il-Kummissjoni Elettorali.

Jien għandi r-riżervi tiegħi fuq is-sentenza tal-Qorti Kostituzzjonali minn ottika legali però nirrispetta dik is-sentenza u nemmen li hemm bżonn li 'l quddiem ikun hemm emendi li jirrispekkjaw dak li qed tgħid il-Qorti.

Din hija ċelebrazzjoni tas-saltna tad-dritt fejn għandek Qorti Kostituzzjonali li tgħid li liġi, f'parti żgħira minnha, mhijiex konformi mal-prinċipji kostituzzjonali u l-Gvern jaġixxi skont is-sentenza li ngħatat.

Bħala pajjiż nistgħu niftaħru anke ma' pajjiżi barranin li aħna nirispettaw xi tgħid il-Qorti Kostituzzjonali.

Dan huwa l-wirt tagħna; hekk konna u hekk se nibqgħu nagħmlu bħala Gvern.

Però, b'ton naqra sarkastiku, irrid ngħid li s-sentenza ngħatat għax Gvern Laburista qabad file li kien imtela' bl-għabra u bil-kamla dwar l-Att dwar il-Finanzjament tal-Partiti Politiċi – dan għamilna 15-il sena nisimgħu dwaru u qatt ma sar liġi taħt Gvern Nazzjonalista - u għadda l-liġi li huwa Kapitlu 544 tal-Liġijiet ta' Malta.

Il-Qorti Kostituzzjonali setgħet issib parti li mhijiex konformi fil-liġi, għax saret liġi!

Jekk ma tagħmel xejn ma jsir xejn!

Dan il-Gvern jaġixxi u qed jibni strutturi biex isaħħaħ is-saltna tad-dritt f'pajjiżna.

Insemmi wkoll it-tneħħija tal-preskrizzjoni f'każ ta' politiċi li jinqabdu b'każijiet ta' tixħim u daħħalna l-Whistleblower Act.

Fil-fatt, illum, qed ikollna kawżi fuq il-Whistleblower Act.

Ara qabel ma kienx ikun hemm kawżi, għax konna nisimgħu Ministru wara l-ieħor li llum iridu jgħallmuna, jitkellmu dwar il-bżonn ta' din il-liġi, imma fi żmienhom, għażlu li ma jdaħħluhiex.

Insemmi wkoll il-Parliamentary Services Act li ta aktar awtonomija lill-Parlament.

Illum għandna wkoll Kumitat Permanenti dwar il-Ħatriet Pubbliċi.

Hawnhekk irrid nirringrazzja lill-Oppożizzjoni u lill-Membri sedenti fuq dan il-Kumitat għall-mod kif jagħmlu l-mistoqsijiet b'mod kostruttiv.

Dan il-Kumitat għandu jintuża bħala vetrina ta' kif għandha taġixxi l-Oppożizzjoni.

Pereżempju ħafna mill-ħatriet qed isiru b'mod unanimu u dan huwa tajjeb għall-proċess demokratiku.

Sinjura President, jien ma nlumx lill-Prim Ministru meta jitkellem b'ċertu sentiment fuq xi ħaġa li tirrigwarda l-familja tiegħu, wara proċess kalvarju ta' 15-il xahar!

Apparti l-lenti politika u legali, mil-lenti umana, għandek persuna li l-mara tiegħu ġiet implikata b'każ ta' korruzzjoni.

Illum l-Eks Kap tal-Oppożizzjoni, l-Onor.

Simon Busuttil, qed jgħidilna li hu bbaża ruħu fuq dak li qara minn xi gazzetti jew blog.

Ejja ma ninsewx li l-Eks Kap tal-Oppożizzjoni kien bena kampanja sħiħa dwar din il-gidba, tant li kellha ssir elezzjoni qabel iż-żmien bl-inċertezza li kienet inħolqot fil-pajjiż.

Illum, 15-il xahar wara, nindunaw li minn dak li ntqal m'hemm xejn ħlief il-baħħ!

Biss, illum jiġi l-Eks Kap tal-Oppożizzjoni u mingħajr indiema ta' xejn, jibqa' jsostni dak li qal 15-il xahar ilu!

L-Onor.

Simon Busuttil jista' jemmen li jrid però l-appell tiegħi hu: Ara ma jwaqqafx lill-pajjiż milli jimxi 'l quddiem!

Nemmen li hemm nies ġenwini fl-Oppożizzjoni li qed jaqblu li għandna nimxu u nħarsu 'l quddiem.

Sinjura President, illum, ġejna f'sitwazzjoni surreali fejn għandna nies ġejjin minn barra l-pajjiż, li jiġu fostna jfaħħru lil pajjiżna.

Pereżempju, dan l-aħħar kellna d-Delta Summit, fejn diversi barranin qalu li pajjiżna huwa avant-garde u qed joħloq frameworks għal setturi innovattivi.

Imbagħad għandna nies minn pajjiżna li jmorru barra minn Malta jgħidu kontra pajjiżna!

Din hija sitwazzjoni surreali!

Pajjiżna mhuwiex perfett imma jgawdi minn demokrazija avvanzata.

Jekk nibqgħu naħdmu flimkien, kapaċi nkomplu nimxu 'l quddiem.

Ovvjament, fejn hemm bżonn li ntejbu l-affarijiet, aħna dejjem lesti għal din il-bidla għax nafu li l-istrutturi mhumiex perfetti u jridu jiġu aġġornati.

Però jkollna nammettu li f'pajjiżna wettaqna din il-ħolma li ngħixu fl-aqwa żmien u li nkunu l-aqwa fl-Ewropa!

Il-ġid li qed jinħoloq qed igawdi minnu kulħadd u l-appell tiegħi huwa: Ejja ningħaqdu ħalli nkomplu mmexxu lil pajjiżna 'l quddiem flimkien.

Nirringrazzjak.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

CARMELO ABELA: Sinjura President, nixtieq nieħu ftit ħin minn dan l-Aġġornament biex inkompli fejn ħalla l-Onor.

Pajjiżna miexi 'l quddiem u dan joħroġ anke mill-istatistika li tiġi ppubblikata.

Però jien ma nserraħx rasi biss fuq l-istatistika għax nippreferi li nisma' wkoll dak li qed jgħidu n-nies.

Jekk inserrħu rasna biss fuq l-istatistika hemm il-periklu li persuni li għandhom bżonn l-attenzjoni tagħna jistgħu jiġu ttraskurati.

Huwa fatt li pajjiżna miexi 'l quddiem!

Fil-fatt ħafna barranin jistaqsuna dwar kif Malta qed jirnexxilha tkompli tkabbar l-ekonomija u x-xogħol u tnaqqas ir-rata tal-qgħad, anke fost iż-żgħażagħ, meta f'pajjiżi oħrajn Ewropej hemm rata għolja ta' qgħad fost iż-żgħażagħ li tlaħħaq l-20%, it-30% u xi kultant anke aktar.

Dan huwa riżultat ta' ħidma kollettiva li saret f'dawn l-aħħar ħames snin biex inkattru x-xogħol, inġibu l-investiment lejn pajjiżna u nagħtu isem tajjeb lil Malta.

In-nies qed iħossu li l-pajjiż sejjer tajjeb u li qed ikun hemm differenza għall-aħjar fil-ħajja tagħhom.

Fl-istess ħin il-Gvern huwa konxju li jista' jkun hemm min għadu mhux qed jintlaqat mill-ġid li qed jinħoloq.

Jista' jkun li għad hemm min qed iħoss li l-ġid mhux qed jinqasam b'mod ġust.

Il-Gvern huwa konxju ta' dan u għalhekk qed jaħdem biex il-ġid fil-pajjiż jintlaħaq minn kulħadd.

Naħseb li jekk hemm fattur li jagħmel lil dan il-Gvern differenti minn Gvernijiet oħrajn ta' pajjiżna huwa l-umiltà tagħna li nammettu li għad fadal sfidi li jridu jiġu indirizzati.

Hemm sfidi li qed jitfaċċaw f'pajjiżna frott l-istess suċċess li qed nesperjenzaw bħala pajjiż.

Pereżempju, biex nagħti eżempju prattiku, waħda mill-akbar sfidi bħalissa tirrigwarda l-qasam tal-kirjiet.

Qed niltaqgħu ma' persuni li l-kirja tagħhom qed togħlielhom għar-raġuni li s-sid jixtieq li jkollu aktar dħul minħabba d-domanda dejjem tikber għal aktar housing bil-kiri f'pajjiżna.

Hawn persuni li għad għandhom aspirazzjonijiet li għadhom mhux qed jintlaħqu.

Għalhekk, bħala Gvern, irridu nkomplu naħdmu biex inkunu konxji ta' dawn l-isfidi li għandna ħalli l-politika tagħna tkun iffokata biex dawn il-persuni jintlaħqu b'mod tajjeb.

Dan ix-xenarju sabiħ li qed inpinġi ma jfissirx li huwa perfett għal kulħadd.

Hemm min jagħti ġudizzju differenti fuq oqsma diversi.

Hemm min l-iżvilupp isejjaħlu problema u hemm min isejjaħlu opportunità.

Hemm ukoll min jara li l-ambjent mhuwiex fuq quddiem tal-aġenda tal-Gvern, għalkemm dan mhuwiex il-każ.

Jien dejjem ngħid li f'pajjiżna, l-issue ambjentali dejjem se tibqa' sfida minħabba ċ-ċokon ta' pajjiżna.

Pereżempju waħda mill-akbar deċiżjonijiet ambjentali li ħa dan il-Gvern favur l-ambjent kienet l-għeluq tal-power station tal-Marsa wara ħafna snin li konna ilna nisimgħu Gvernijiet oħrajn jgħidu li se jagħmlu dan il-pass imma qatt m'għamluh.

Kien hemm ukoll il-qalba mill-heavy fuel oil għall-gass li jniġġes inqas.

Min forsi ma jemminx dak li qed ngħid, jista' jistaqsi lin-nies tan-naħa t'isfel ta' Malta, fosthom in-nies ta' Marsaxlokk, iż-Żejtun u l-inħawi li jistgħu jixhdu kif l-ambjent qed jitjieb bil-qalba li seħħet fil-power station ta' Delimara.

Inħoss li bħala Gvern ħadna diversi inizjattivi favur l-ambjent.

Naturalment l-isfidi ambjentali dejjem se jibqgħu hemmhekk u dan il-Gvern se jkompli jaħdem biex jindirizzahom.

Huwa importanti li f'din il-Kamra u anke hemm barra, niddibattu kif nistgħu nagħmlu l-affarijiet aħjar.

Bħala Membru tal-Gvern u tal-Eżekuttiv nieħu pjaċir nara dan ix-xenarju ta' pożittività.

Suppost ilkoll kemm aħna nifirħu bis-suċċess li qed jikseb pajjiżna.

Ovvjament huwa importanti li niddibattu fejn ma naqblux għax hekk titlob id-demokrazija.

Kemm-il darba jkun hemm affarijiet li ma naqblux fuqhom ikun tajjeb li wieħed jagħti l-alternattivi tiegħu.

Naħseb xi ħaġa li qed nosserva fuq in-naħa tal-Oppożizzjoni hija li l-kritika qed tkun wisq fjakka fis-sens li mhux qed nisimgħu alternattivi għal dak li qed jagħmel jew jipproponi l-Gvern.

L-aktar ħaġa li ddejjaqni fl-Oppożizzjoni – mhux qed nirreferi għall-Oppożizzjoni kollha – hija li baqgħet wisq negattiva.

Issa jien mhux qed ngħid hekk għax din ma taqbilx mal-Gvern imma għax għaliha kollox huwa ħażin, xejn mhu tajjeb u ma toħroġ bl-ebda proposta.

Uħud mill-Membri tal-Oppożizzjoni mhux talli mhux qed joffru soluzzjonijiet jew alternattivi, imma aktar gravi minn hekk, qed imorru barra minn Malta u jaħdmu kontra pajjiżna!

Aktar milli bħala Membru tal-Gvern jew bħala persuna attiva fil-Partit Laburista, bħala Malti din hija l-aktar ħaġa li tweġġagħni.

Dawn huma Maltin, li wħud minnhom isejħu lilhom infushom Nazzjonalisti, jiġifieri dawn suppost għandhom għal qalbhom il-pajjiż, li qed imorru barra minn Malta jagħmlu ħsara lil pajjiżna b'mod dirett jew b'mod indirett billi jinqdew b'midja u b'MEPs ta' pajjiżi oħrajn.

Nafu eżatt x'ġara matul dawn l-aħħar xhur.

Issa wieħed jistaqsi: Dan kollu għalfejn?

Dan kollu ġej mill-fatt li l-Partit Nazzjonalista tilef l-elezzjoni ġenerali għal waħda tnejn u donnu li hemm elementi fi ħdan il-Partit Nazzjonalista li jippriedkaw id-demokrazija lil ħaddieħor, però meta l-poplu jiddeċiedi li m'għandhomx jibqgħu jmexxu lill-pajjiż, jirrikorru għal dawn it-tattiċi.

Ġaladarba ma ġabuhiex żewġ f'pajjiżna, jipprovaw imorru jagħmlu ħsara u jxewxu f'pajjiżi oħrajn u fil-Parlament Ewropew.

Naħseb li dawn l-elementi għandhom jiġu nnotati mill-poplu Malti biex meta jkun hemm l-għażliet li rridu nagħmlu, kemm fl-elezzjoni tal-Parlament Ewropew, kif ukoll fl-elezzjoni ġenerali, il-poplu Malti għandu jara li filwaqt li jagħżel lil min għandu jirrappreżentah u jmexxih bħala partit, għandu jagħżel persuni li, tkun xi tkun il-pożizzjoni tagħhom, jekk hux fil-Gvern jew fl-Oppożizzjoni, dejjem iġibu l-interessi ta' Malta l-ewwel u qabel kollox.

Sinjura President, jien ilni f'dan il-Parlament mill-1996 u kif jaf kulħadd, għal ħafna minn dawn is-snin, il-partit li nimmilita fih jien kien fl-Oppożizzjoni.

Ikun tajjeb li ngħid li matul dawn is-snin kollha, ma niftakar qatt, lanqas darba waħda, fejn jien jew sħabi fuq din in-naħa tal-Kamra, konna barra minn Malta biex nagħmlu ħsara lil pajjiżna.

Naħseb li dik hija xi ħaġa li tiddistingwina minn ċerti elementi fi ħdan l-Oppożizzjoni.

Dan li qed ngħid eskala aktar meta kellna l-qtil makabru tal-blogger Daphne Caruana Galizia li ġie kkundannat minn kulħadd.

Fuq quddiem nett kien hemm il-kundanna tal-Gvern, li kif nafu kien għadu kif rebaħ elezzjoni b'maġġoranza aktar b'saħħitha u ngħata mandat biex imexxi għal ħames snin oħra.

Dan huwa Gvern li ppreżenta Baġit wara l-ieħor bi tnaqqqis ta' taxxi u żieda fil-benefiċċji.

Dan il-Gvern kien qed jaħdem biex wara kampanja elettorali ħarxa, il-pajjiż jerġa' jissetilja b'mod tajjeb.

Però mbagħad, f'daqqa waħda, ġiet it-traġedja tal-qtil tal-blogger Daphne Caruana Galizia.

Ċertament li l-Gvern ma kellu l-ebda interess li tiġri xi ħaġa daqshekk gravi, mhux biss għall-familja imma anke għall-pajjiż, għax finalment, il-pajjiż ħa daqqa kbira.

Però nixtieq niġbed l-attenzjoni li dan ma kienx l-uniku każ ta' qtil ta' ġurnalista li ovvjament jibqa' kundannabbli għall-aħħar.

Rajna li kien hemm każijiet oħrajn fosthom fis-Slovakkja u riċentement anke fil-Bulgarija.

Sfortunatament, madwar id-dinja kollha, mijiet ta' ġurnalisti jinqatlu.

Però donnu li hemm ċerti persuni fl-Oppożizzjoni, kemm f'Malta kif ukoll barra minn pajjiżna, li ma jistgħux iniżżlu l-fatt li m'għadhomx jew ma jistgħux ikunu fil-gvern, li komplew rewħu biex jagħmlu l-ħsara lil pajjiżna.

Kieku tgħid il-Gvern jew l-istituzzjonijiet m'għamlu xejn biex jinvestigaw dan il-każ, forsi wieħed jasal jifhem tali aġir, imma l-investigazzjonijiet mexjin u kif nafu, hemm persuni li għaddejjin proċeduri legali kontrihom.

Hemm ċerti talin li jipprovaw jagħmlu ħsara lil pajjiżna, fosthom ċerti MEPs, li ma jarawx dak li qed jiġri f'pajjiżhom u jiġu hawn jippontifikaw fuq il-ħasil ta' flus u s-saltna tad-dritt.

Imbagħad joħorġu rapporti fl-Unjoni Ewropea li juru każi ta' ħasil ta' flus fl-istess pajjiżi li jkunu ġejjin minnhom dawn l-MEPs.

Dawn l-MEPs, li huma sħab ma' ċerti MEPs tal-Partit Nazzjonalista jippontaw subgħajhom fuq is-servizzi finanzjarji f'pajjiżna, imma fl-stess ħin, jagħżlu li ma jitkellmux fuq dak li qed jiġri f'pajjiżhom.

Il-konklużjoni tiegħi hija li forsi huwa tajjeb li nieħdu xi tagħlimiet minn ċerti MEPs, imma wieħed irid jinnota wkoll kif dawn l-MEPs jagħlqu ħalqhom fuq dak li qed jiġri f'pajjiżhom, imma lesti jiftħuh biex jattakkaw lil pajjiżna, b'kollaborazzjoni sħiħa ta' ċerti elementi fi ħdan il-Partit Nazzjonalista.

Minjaf għalfejn isir dan?

Naħseb li r-raġuni hija l-għira għax din ma teżistix biss bejn il-bnedmin imma teżisti wkoll bejn il-pajjiżi.

L-għira tidħol ukoll meta pajjiż ikun sejjer tajjeb u l-livell tal-għajxien tan-nies ikun qed jogħla.

L-għira tidħol ukoll meta investiment minflok imur f'pajjiż ieħor, jiġi f'pajjiżna.

Għalhekk l-appell tiegħi huwa li bħala Maltin għandna ningħaqdu biex niddefendu lil pajjiżna ħalli niggarantixxu futur aħjar għall-familji u għaċ-ċittadini tagħna.

Nirringrazzjak.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada l-Erbgħa, 10 ta' Ottubru 2018, fl-4.00 p.m. bl-aġenda kif ikkomunikata mill-Ministru.

Fis-7.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid min huma l-Field Officer u l-Project Manager tax-Shooting Range f'Ta' Kandja?

Kif intgħażlu?

X'inhu s-salarju u l-perkaċċi tagħhom?

X'kondizzjonijiet ta' xogħol u doveri għandhom dettaljatament?

EVARIST BARTOLO: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li s-Site Officer tax-Shooting Range f'Ta' Kandja ġie magħżul b'direct order b'salarju ta' €18.00 (mingħajr VAT) għal kull siegħa, sa massimu ta' €33,264.00.

Il-kondizzjonijiet tax-xogħol u d-doveri ta' din il-persuna, li isimha qiegħed jingħata separatament lill-Onor.

Interpellant, tpoġġew fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin tat-Tqegħid ta' Karti.

Il-Project Manager tax-Shooting Range f'Ta' Kandja kienu G.C. Consultants Ltd., li kienu ingaġġati għal numru ta' proġetti u li x-shooting range kien wieħed minnhom.

Din il-kumpanija, li titħallas €5,000.00 (mingħajr VAT) fix-xahar, intgħażlet b'direct order u tipprovdi xogħol ta' konsulenza.

Ebda wieħed minn dawn t'hawn fuq m'għandu perkaċċi.

MINISTERU GĦALL-AMBJENT, ŻVILUPP SOSTENIBBLI U TIBDIL FIL-KLIMA – ĦADDIEMA PART-TIME

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm ħaddiema part-timers ingaġġati mad-dipartiment, entitajiet, azjendi parastatali, korporazzjonijiet u anke ministeri li kienu jaqgħu taħt ir-responsabilità tiegħu sad-data li din l-interpellanza tkun imwieġba li lkoll kienu qegħdin jitħaddmu fuq bażi ta' ħaddiema part-time iżda li kienu reġistrati bħala self-employed?

JOSÈ HERRERA (Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-ingaġġi part-time huma normalment dawk li jsiru ad hoc fuq bażi "on trust".

Minn dawn, fil-Ministeru tiegħi fil-preżent hemm 26 li minnhom hemm erbgħa li huma ngaġġati part-time.

Ir-reġistrazzjoni ta' dawn l-impjegati ma ssirx bħala self-employed iżda bħala impjegati tal-Ministeru fuq kuntratt definit.

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jgħid x'qed isir mill-Gvern b'mod konkret biex jintlaħqu t-targets tad-Direttivi Ewropej dwar packaging waste f'Malta kif ukoll dwar id-deadlines marbutin mal-Landfill Directive?

JOSÈ HERRERA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fir-rigward tad-Direttiva tal-Ippakkjar u l-Iskart tal-Ippakkjar u l-miri relatati, Malta ma tinsabx 'il bogħod.

Il-produtturi u l-importaturi tal-ippakkjar li jinkludi l-materjali plastik, metall, karta u kartun, ħġieġ u injam, huma obbligati b'din l-istess Direttiva biex jiffinanzjaw il-ġbir ta' dawn il-materjali u jilħqu minimu ta' 55% mill-ammont li jpoġġu fuq is-suq.

Biex ikunu konformi ma' dan l-obbligu l-produtturi u l-importaturi jissieħbu ma' waħda miż-żewġ skemi ta' rkupru li jagħmlu dan f'isimhom.

Iż-żewġ skemi ta' rkupru privati jiġbru materjal riċiklabbli mill-industrija, mis-settur kummerċjali u mir-residenzi bi ftehim mal-kunsilli lokali.

Biex inkomplu nsaħħu s-sistemi eżistenti u biex inżidu aktar ir-rata ta' riċiklaġġ, tinħtieġ parteċipazzjoni akbar miċ-ċittadini kollha biex jisseparaw l-iskart f'darhom u fuq il-post tax-xogħol tagħhom.

Għal dan il-għan, tfasslu u qed isir xogħol mill-Ministeru tiegħi fuq diversi miżuri li jixpruna bidla fil-mentalità u l-aġir tal-poplu Malti, dawn jinkludu:

Reviżjoni fil-liġi li diġà saret biex kull kunsill ikun marbut ma' skema ta' rkupru.

Dan biex fl-eventwalità li waħda mill-iskemi ma tonorax l-obbligi tagħha, l-Awtorità tar-Riżorsi u l-Ambjent (l-ERA) tkun tista' tintervjeni.

Tisħiħ fl-Att għall-Protezzjoni tal-Ambjent biex jiddaħħal l-obbligu tas-separazzjoni tal-iskart fir-residenzi u s-settur kummerċjali qed jiġi mfassal taħt il-proviżjonijiet ġodda dwar l-ekonomija ċirkulari, li bħalissa qegħdin jiġu ffinalizzati sabiex jiddaħħlu fil-qafas leġiżlattiv tal-ambjent.

L-Avviż Legali li għadu kemm ġie ppubblikat dwar ir-rimi abbużiv li jdaħħal fis-seħħ pieni ħorox għal min ma jsegwix mal-iskedi tal-ġbir tal-iskart kif moħruġa mill-kunsilli lokali rispettivi.

L-iskema dwar ir-rifużjoni tal-flixken tax-xorb li ser tkun implimentata fl-2019.

Id-Direttiva tal-Landfill, mill-banda l-oħra, tittratta l-iskart muniċipali li qed jiġi ġġenerat mir-residenzi u l-intrapriżi.

L-ammont ta' skart muniċipali ġġenerat f'Malta huwa wieħed mill-akbar fl-Ewropa.

Aktar ma tiżdied is-separarazzjoni tal-iskart effettiva, inqas skart jkollu jitpoġġa fil-landfill.

Dan ilna nsaħħuħ.

Ħidma biex dan jitnaqqas għaddejja ġmielha fil-kampanja edukattiva, sadanittant irid ikun il-poplu nnifsu li jagħmel għażliet għaqlija biex jiġġenera inqas skart.

L-infrastruttura eżistenti tittratta l-iskart kollu ġġenerat, però meta jitnaqqas l-iskart riċiklabbli, l-iskart li narmu fil-borża s-sewda jmur fil-miżbla.

Bl-introduzzjoni tal-ġbir tal-iskart organiku f'Malta u Għawdex kollu, proprju se nnaqqsu l-iskart organiku milli jintrema fil-borża s-sewda għaliex l-iskart organiku li jintrema bil-borża l-bajda jiġi separat u ttrattat f'impjant apposta li jiġġenera enerġija nadifa u kompost, u allura ma jmurx aktar fil-miżbla.

Biex inkomplu nnaqqsu aktar l-iskart li jmur fil-miżbla, wara li nżidu r-riċiklaġġ u nneħħu l-iskart organiku, il-porzjon li jkun fadal, mis-sena 2023 jibda jiġi trattat fl-impjant tal-Waste to Energy.

WASTE SEPARATION – EDUKAZZJONI FIL-MIDJA

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jgħid xi pjani għandu l-Gvern biex jiġu intensifikati l-isforzi nazzjonali għal media education aktar effettiva dwar waste separation, użu ta' bring-in sites u door collection?

JOSÈ HERRERA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fil-preżent, il-Ministeru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima qed jorganizza kampanja nazzjonali edukattiva biex jiżdied l-għarfien dwar l-immaniġġjar tal-iskart li, fost affarijiet oħra, tinkludi aktar għarfien dwar is-separazzjoni tal-iskart, użu ta' bring-in sites u ġbir ta' skart organiku mid-djar, bl-iskop li dejjem inżidu aktar ir-riċiklaġġ u nnaqqsu l-ammont li jidħol fil-miżbla.

Din il-kampanja – Don't Waste Waste - bdiet f'April 2016 u hija maħsuba li tintemm fl-ewwel kwart tal-2019.

Wasteserv Malta qed torganizza wkoll kampanja nazzjonali oħra li tiffoka prinċipalment fuq is-separazzjoni tal-iskart organiku – Sort it Out.

Din il-kampanja hija ffinanzjata mill-Unjoni Ewropea u bdiet f'Awwissu tal-2018 u maħsuba li tkompli sal-aħħar kwart tal-2019.

Iż-żewġ kampanji qed jużaw, fost affarijiet oħra, stazzjonijiet lokali tat-televiżjoni u tar-radju u l-midja soċjali bħal Facebook u Instagram, reklamar fuq diversi siti tal-internet kif ukoll billboards u karozzi tal-linja biex iwasslu l-messaġġ tagħhom.

Qed jiġu organizzati wkoll seminars u workshops ma' setturi differenti tas-soċjetà, bħall-industriji, iż-żgħażagħ, l-anzjani, eċċ, kif ukoll parteċipazzjoni f'attivitajiet organizzati mill-kunsilli lokali biex jintlaħqu l-akbar numru ta' nies possibbli.

COLLECTED WASTE UŻAT GĦAL REUSE PROJECTS

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jikkonferma kemm mill-collected waste qed jintuża għal reuse projects?

X'qed jiġri minn dan il-waste u kemm hemm minn dan il-waste li qed jiġi esportat?

JOSÈ HERRERA: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jispeċifika għaliex qed jirreferi meta jgħid reuse projects.

Rigward il-waste, il-Wasteserv tittratta skart li tirċievi fil-faċilità tagħha u tesporta dak li jista' jiġi riċiklat.

IN-NAXXAR – TRIQ IS-SGĦAJTAR – XOGĦOL TA' RESURFACING

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: B'referenza għar-risposta għall-mistoqsija parlamentari 6146, jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija u jgħid eżattament meta se jibda x-xogħol fuq l-imsemmija triq?

IAN BORG (Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali): Il-proġetti u l-ħidmiet tal-Aġenzija l-ġdida Infrastructure Malta, bħala parti mill-investiment bla preċedent tal-Gvern sabiex intejbu l-kwalità, l-effiċjenza u s-sigurtà tal-infrastruttura tat-toroq f'pajjiżna, se jiġu ppjanati b'mod gradwali issa li din l-entità ġiet imwaqqfa.

L-Aġenzija se tieħu ħsieb li, wara li jkunu saru l-konsultazzjonijiet meħtieġa, tgħarraf id-dati ta' meta jkunu se jibdew xogħlijiet f'toroq speċifiċi lill-pubbliku u lil dawk ikkonċernati, direttament.

IN-NAXXAR – TRIQ KORFÙ – XOGĦOL TA' RESURFACING

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: B'referenza għar-risposta għall-mistoqsija parlamentari 6147, jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija u jgħid eżattament meta se jibda x-xogħol fuq l-imsemmija triq?

IAN BORG: Il-proġetti u l-ħidmiet tal-Aġenzija l-ġdida Infrastructure Malta, bħala parti mill-investiment bla preċedent tal-Gvern sabiex intejbu l-kwalità, l-effiċjenza u s-sigurtà tal-infrastruttura tat-toroq f'pajjiżna, se jiġu ppjanati b'mod gradwali issa li din l-entità ġiet imwaqqfa.

L-Aġenzija se tieħu ħsieb li, wara li jkunu saru l-konsultazzjonijiet meħtieġa, tgħarraf id-dati ta' meta jkunu se jibdew xogħlijiet f'toroq speċifiċi lill-pubbliku u lil dawk konċernati, direttament.

GĦAWDEX – TOROQ LI SE JINGĦATAW WIĊĊ ĠDID

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid liema huma t-toroq ġewwa Għawdex, li qegħdin fil-pjani ta' Transport Malta jew tal-Aġenzija li qed tiġi mwaqqfa għat-toroq, biex jingħataw wiċċ ġdid minħabba l-istat ħażin li jinsabu fih?

IAN BORG: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferi għat-tweġibiet li ngħataw għall-mistoqsijiet parlamentari 4264 f'Seduta 92 u 5010 f'Seduta 101 rispettivament.

GĦAWDEX - CAMPUS TA' BARTS – ĦADDIEMA FIS-SIT TA' KOSTRUZZJONI

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jgħid fil-preżent kemm hemm ħaddiema u x'nazzjonalità huma li qed jaħdmu fuq is-sit ta' kostruzzjoni fejn hu maħsub li jinbena l-campus ta' Barts ġewwa Għawdex?

Jista' jgħid ukoll jekk it-timeframes prefissi għal meta għandha tinfetaħ l-iskola ta' Barts humiex on target u meta hu mistenni li l-binja l-ġdida ta' din l-iskola tilqa' fiha l-ewwel studenti?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li hemm madwar 30 ħaddiem jaħdem fis-siti ta' kostruzzjoni relatati ma' Barts fl-Isptar Ġenerali ta' Għawdex.

Ix-xogħol huwa miexi skont il-pjan u t-timeframes miftiehma.

L-iskola hija mistennija li tilqa` fiha l-ewwel studenti fl-2019.

PAGA MEDJA F'MALTA U F'GĦAWDEX

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għall-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet il-paga medja f'Malta u kemm kienet il-paga medja għal dawk li jaħdmu f'Għawdex f'għeluq is-sena 2017?

EDWARD SCICLUNA (Ministru għall-Finanzi): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni li tinsab fit-tabella hawn taħt inħadmet mill-Labour Force Survey.

Salarju medju annwali għall-impjegati skont il-post fejn jaħdmu: 2017

IN-NAXXAR - TRIQ GAETANO VITALE - XOGĦOL TA' KOSTRUZZJONI

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: B'referenza għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 6256 u 6106 peress li għadu ma qalx meta se jibda x-xogħol fuq l-imsemmija triq fl-ebda risposta, jista' l-Ministru jgħid meta fil-fatt se jibda x-xogħol?

CHRIS FEARNE: Nitlob lill-Onor.

Interpellant biex tirreferi l-mistoqsija parlamentari tagħha lill-Ministru kkonċernat.

IN-NAXXAR - TRIQ ĠDIDA FI TRIQ TAN-NAJDER - XOGĦOL TA' KOSTRUZZJONI

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: B'referenza għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 6257 u 6107, peress li l-Ministru għadu ma qalx meta se jibda x-xogħol fuq l-imsemmija triq fl-ebda risposta, jista' l-Ministru jgħid meta fil-fatt se jibda x-xogħol?

IAN BORG: Il-proġetti u l-ħidmiet tal-Aġenzija l-ġdida Infrastructure Malta, bħala parti mill-investiment bla preċedent tal-Gvern sabiex intejbu l-kwalità, l-effiċjenza u s-sigurtà tal-infrastruttura tat-toroq f'pajjiżna, se jiġu ppjanati b'mod gradwali issa li din l-entità ġiet imwaqqfa.

L-Aġenzija se tieħu ħsieb li, wara li jkunu saru l-konsultazzjonijiet meħtieġa, tgħarraf id-dati ta' meta jkunu se jibdew xogħlijiet f'toroq speċifiċi lill-pubbliku u lil dawk konċernati, direttament.

IN-NAXXAR - TRIQ BIRGUMA (L-AĦĦAR PARTI) - XOGĦOL TA' KOSTRUZZJONI

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: B'referenza għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 6258 u 6108, peress li l-Ministru għadu ma qalx meta se jibda x-xogħol fuq l-imsemmija triq fl-ebda risposta, jista' l-Ministru jgħid meta fil-fatt se jibda x-xogħol?

L-Aġenzija se tieħu ħsieb li wara li jkunu saru l-konsultazzjonijiet meħtieġa, tgħarraf id-dati ta' meta jkunu se jibdew xogħlijiet f'toroq speċifiċi lill-pubbliku u lil dawk konċernati, direttament.

IN-NAXXAR - TRIQ SAN ĠWANN L-EVANĠELISTA (PARTI) - XOGĦOL TA' KOSTRUZZJONI

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: B'referenza għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 6259 u 6109 peress li l-Ministru għadu ma qalx meta se jibda x-xogħol fuq l-imsemmija triq fl-ebda risposta, jista' l-Ministru jgħid meta fil-fatt se jibda x-xogħol?

L-Aġenzija se tieħu ħsieb li, wara li jkunu saru l-konsultazzjonijiet meħtieġa, tgħarraf id-dati ta' meta jkunu se jinbdew xogħlijiet f'toroq speċifiċi lill-pubbliku u lil dawk konċernati, direttament.

KUNSILL LOKALI TAŻ-ŻEBBUĠ GĦAWDEX – GĦAJNUNA GĦAL ĠBIR TAL-ISKART MINN MARSALFORN

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid jekk għas-sajf 2018 hemmx l-intenzjoni li l-Ministeru jgħin finanzjarjament lill-Kunsill Lokali taż-Żebbuġ sabiex matul ix-xhur sajfin jagħmel it-tieni ġabra tal-iskart mil-lokalità ta' Marsalforn fejn f'dawn ix-xhur il-popolazzjoni tiżdied sew?

Jekk iva, kemm se tkun l-għajnuna li se tingħata u jekk le, għaliex mhux se tingħata għajnuna?

JUSTYNE CARUANA (Ministru għal Għawdex): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li t-tieni ġabra tal-iskart mil-lokalità ta' Marsalforn diġà bdiet.

Din qiegħda ssir b'għajnuna finanzjarja mill-Ministeru u li tammonta bejn it-€13,000 u l-€14,000 VAT inkluż.

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid x'miżuri hawn fis-seħħ biex jiġi kkontrollat l-użu tad-drones?

Jaħseb li hawn miżuri biżżejjed?

Jekk le għandu l-ħsieb li jkun hemm regolamenti dwar l-użu ta' drones li dejjem qed jiżdied?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-ispazju tal-ajru ta' Malta u Għawdex huwa klassifikat bħala spazju tal-ajru kkontrollat u għalhekk kull tip ta' aircrafts inklużi drones iridu japplikaw għal permess.

Is-sit elettroniku ta' Transport Malta toffri informazzjoni dwar il-permessi meħtiega għall-użu ta' drones.

Fil-fatt il-formola ta' dikjarazzjoni għal użu sikur ta' drones maħruġa minn Transport Malta tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin tat-Tqegħid ta' Karti.

Fiha ssib informazzjoni rigward il-permessi meħtieġa kif ukoll il-parametri ta' żoni restritti.

Inħarġu diversi permessi għall-operaturi ta' drones wara li ddikjaraw li d-drone se jiġi użat fil-parametri restritti.

Fix-xhur li ġejjin huwa antiċipat li l-European Aviation Safety Agency – EASA - se tippubblika r-regolamenti tad-drones meħtieġa li jiġu applikabbli għall-Ewropa kollha.

ATT DWAR L-AMMINISTRAZZJONI PUBBLIKA – DISPOŻIZZJONIJIET FIL-KAŻ TAR-REGOLATUR GĦAS-SERVIZZI TAL-ENERĠIJA U L-ILMA

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni għalfejn l-artiklu 48B ta' Kapitlu 497, l-Att dwar l-Amministrazzjoni Pubblika, fir-rigward tal-awtoritajiet u entitajiet oħra pubbliċi elenkati fil-Ħames Skeda tal-istess Kapitlu, jipprovdi li d-dispożizzjonijiet tal-istess artiklu fil-każ tar-Regolatur għas-Servizzi tal-Enerġija u l-Ilma japplikaw kemm għaċ-chairman u membri tal-Bord tal-istess regolatur filwaqt li fil-każ ta' awtoritajiet oħra pubbliċi msemmija fl-istess lista hemm biss imsemmija ċ-chairman jew il-persuna li għandha l-headship tal-awtorità jew entità konċernata?

OWEN BONNICI: Nirreferi lill-Onor.

Membru għall-fatt li t-tielet parti tat-Tieni Taqsima tal-Ħames Skeda ta' Kapitlu 497 issemmi biss "Ir-Regolatur għas-Servizzi tal-Enerġija u l-Ilma".

SKEMA TA' REGOLARIZZAR FIL-BINI TAD-DAR

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jgħid meta se toħroġ l-iskema ta' regolarizzar fil-bini tad-djar, liema bini u rranġar fid-dar bla permess fil-hamlets?

JOSÈ HERRERA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-iskema ta' regolarizzar fil-bini tad-djar ma taqax taħt ir-responsabbiltà tal-Ministeru tiegħi u għaldaqstant nitlob lill-Onor.

Interpellant sabiex jirreferi l-mistoqsija tiegħu lill-Ministru kkonċernat.

IRRANĠAR TAL-KOMUN – KAŻ TA' PERSUNA

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jara li jsir kuntatt mal-persuna li d-dettalji dwarha qed jingħataw separatament rigward irranġar tal-komun?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-Awtorità tad-Djar informat lill-persuna kkonċernata b'risposta bil-miktub għall-mistoqsija li saret f'isimha.

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Enerġija u Immaniġġjar tal-Ilma: Jista' l-Ministru jara l-każ tal-individwu, li d-dettalji dwaru qed jingħataw separatament, fejn ilu żmien twil bi problema fl-ilma li qed jiġih kannella u wara diversi tentattivi mal-Water Services Corporation kif ukoll mal-kunsill, xorta baqa' bla risposta?

L-individwu jrid jara wkoll jekk hux se jibdlulu l-main tal-Gvern jew le.

JOE MIZZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li d-dettalji tal-individwu ngħataw lill-WSC biex tistħarreġ dan l-ilment.

PERMESS GĦALL-BEJGĦ TA' ILMA MINN GARAXX – KAŻ TA' PERSUNA

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jara u jikkonferma jekk fil-garaxx li d-dettalji dwaru qed jingħataw separatament, hux qed isir bejgħ ta' ilma fejn dan qed ikun ta' inkonvenjent għar-residenti tal-madwar?

Jista' jara jekk hemmx permess biex isir dan?

MICHAEL FARRUGIA: Ninsab informat li dwar l-allegat bejgħ ta' ilma minn garaxx li d-dettalji dwaru ngħataw separatament, u li allegatament qed ikun ta' inkonvenjent għar-residenti tal-madwar, il-Pulizija għamlet l-indaġini tagħha u rriżulta li kemm is-sors ta' ilma kif ukoll il-vettura użata mis-sid tal-garaxx huma bil-permess.

Ġie kkonfermat ukoll li hu permessibbli li f'xi okkażjonijiet isir bejgħ ta' ilma sakemm il-vetturi jkunu liċenzjati għall-ġarr tal-ilma wkoll.

Informat li l-Pulizija ħadet il-passi meħtieġa biex taċċerta li ma jinħoloqx inkonvenjent għar-residenti tal-madwar u qed tagħmel rondi fil-lokalità biex dan ikun aċċertat.

DEFINIZZJONI TA' AKKOMODAZZJONI SOĊJALI

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi d-definizzjoni ta' "akkomodazzjoni soċjali" għall-Ministeru tiegħu?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-Ministru jadotta definizzjoni wiesgħa t'akkomodazzjoni soċjali, li għandha tkun parti minn viżjoni ħolistika ta' akkomodazzjoni fuq livell nazzjonali u li tħares kemm lejn l-aspett fiżiku kif ukoll dak soċjali, id-dar u l-familja.

Peress illi l-Gvern jemmen bis-sħiħ fid-dritt ta' kull persuna li jkollha saqaf fuq rasha, ir-responsabbiltà tiegħu li jipprovdi saqaf diċenti u affordabbli, lil min il-qagħda soċjo-ekonomika tiegħu f'xi perjodu ma tippermettilux li jkollu, hija l-ewwel funzjoni tal-akkomodazzjoni soċjali, flimkien ma' servizzi soċjali oħra, bil-għan li jiġu indirizzati bżonnijiet ġodda li ġejjin minn tibdil fir-ritmi individwali u tal-familja tradizzjonali.

QASAM TAL-AKKOMODAZZJONI SOĊJALI – VIŻJONI TAL-GVERN

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi l-viżjoni tal-Gvern fil-qasam tal-akkomodazzjoni soċjali?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-Gvern jemmen fid-dritt għal akkomodazzjoni diċenti għal kulħadd.

Din il-viżjoni tfittex li toħloq sistema ta' akkomodazzjoni għall-futur tal-pajjiż, fejn tara r-relazzjoni bejn il-familja u d-dar minn lenti ħolistika u kif id-dar u l-familja qed jiġu affetwati mill-ekonomija, l-ambjent u l-aspetti kulturali.

Din il-viżjoni ħolistika hija bbażata fuq sistema ta' ippjanar li toħloq ambjent soċjali inklużiv u sigur għal kulħadd, billi toffri aċċess tajjeb għal servizzi pubbliċi, faċilitajiet u spazji miftuħin.

Din is-sistema ħolistika għandha toħloq faxx ta' akkomodazzjoni affordabbli, li jkun imqabbad ma' benefiċċji u programmi speċifiċi, biex jgħinu lill-persuni fil-bżonn li jipparteċipaw b'mod sħiħ fis-suq tal-proprjetà.

Il-ħidma tal-Gvern f'dan is-settur hija ffokata li jiżdiedu l-alternattivi affordabbli fis-suq inġenerali.

B'aktar alternattivi affordabbli biss nistgħu niffaċilitaw mobilità soċjali u nassiguraw li ħadd ma jibqa' lura, kemm żgħażagħ, familji kif ukoll nies anzjani.

LIBRERIJI PUBBLIĊI – KOTBA BIL-LINGWA TALJANA

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm kotba bil-lingwa Taljana fil-katalgu tal-libreriji pubbliċi tagħna?

Jista' jgħid ukoll kemm kotba ġodda bl-istess lingwa nxtraw tul dawn l-aħħar erba' snin u kemm ġew mogħtija b'donazzjoni?

EVARIST BARTOLO: Ninsab infurmat li s-sistema preżenti ta' Malta Libraries bħalissa ma tipprovdix l-informazzjoni li turi kemm hemm kotba bil-lingwa Taljana fil-katalgu tal-libreriji pubbliċi.

Rigward kotba ġodda mixtrija ninsab informat li matul dawn l-aħħar erba' snin inxtraw 157 ktieb bil-lingwa Taljana filwaqt li 15-il ktieb ieħor ġew mogħtija b'donazzjoni.

IL-FGURA - ARBUXELLI

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew maqlugħa kif ukoll imħawla arbuxelli ġodda tul dawn l-aħħar erba' snin fil-Fgura?

JOSÈ HERRERA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni li ġiet mitluba hija bbażata biss fuq statisika li għandu dan il-Ministeru, b'mod partikolari ta' Ambjent Malta (li qabel kien id-Direttorat tal-PARKS u s-sezzjoni tal-Monitoring Environment Landscape Project (MELP) li jieħdu ħsieb il-kuntratt li għandu l-Gvern Ċentrali mal-ELC).

Dan qed jiġi kkjarifikat minħabba l-fatt li hemm entitajiet oħra li jistgħu jikkontribwixxu għal tħawwil ta' siġar u arbuxell fil-lokalitajiet kollha ta' Malta.

Eżempju ta' dan huwa li kull kunsill lokali għandu kuntratt li jieħu ħsieb ix-xogħlijiet relatati ma' soft landscaping fil-lokalità rispettiva u l-interventi li jsiru jkunu direzzjonati direttament min-naħa tiegħu.

Hemm ukoll interventi li jsiru minn entitajiet mhux governattivi fejn jitħawlu numru ta' speċi f'diversi żoni skont programm jew proġett li jkunu qed jagħmlu dawn l-istess għaqdiet.

Mill-Ministeru tiegħi fil-lokalità tal-Fgura f'dawn l-aħħar erba' snin ma ġewx maqlugħa arbuxelli imma ġew imħawla 150 arbuxell li 135 minnhom kienu virgi u 15 riħan.

LIBRERIJI PUBBLIĊI – KOTBA BIL-LINGWA FRANĊIŻA

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm kotba bil-lingwa Franċiża fil-katalgu tal-libreriji pubbliċi tagħna?

EVARIST BARTOLO: Ninsab informat li s-sistema preżenti ta' Malta Libraries bħalissa ma tipprovdix l-informazzjoni li turi kemm hemm kotba bil-lingwa Franċiża fil-katalgu tal-libreriji pubbliċi.

Rigward kotba ġodda mixtrija ninsab informat li matul dawn l-aħħar erba' snin inxtraw 105 kotba bil-lingwa Franċiża filwaqt li 13-il ktieb ieħor ġew mogħtija b'donazzjoni.

BREXIT - DISKUSSJONIJIET U ANALISI

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid x'passi, x'diskussjonijiet u x'analisi qegħdin isiru fi ħdan il-Ministeru dwar il-ħruġ tar-Renju Unit mill-Unjoni Ewropea?

CARMELO ABELA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li hekk kif tħabbar ir-riżultat tal-referendum f'Ġunju 2016, li r-Renju Unit mhux se jibqa' stat membru fl-Unjoni Ewropea, il-Ministeru għall-Affarijiet Barranin u l-Promozzjoni tal-Kummerċ nieda inizjattivi sabiex jagħraf x'inhuma l-effetti, kemm pożittivi kif ukoll negattivi, tal-Brexit fuq pajjiżna.

Kumitat fi ħdan il-Ministeru għall-Affarijiet Barranin ġie stabbilit sabiex iħares aktar mill-qrib lejn l-iżviluppi tal-Brexit.

Ir-rapport li ħareġ minn dan il-Kumitat kien parti minn eżerċizzju li mexxa l-Ministeru għall-Affarijiet Ewropej u l-Ugwaljanza ma' kull ministeru sabiex jinftiehem iktar l-impatt ħolistiku tal-Brexit.

Eżerċizzju biex jiġu elenkati l-ftehimiet bilaterali kollha li ġew iffirmati bejn Malta u r-Renju Unit sar fl-2016.

Dan l-eżerċizzju qed jiġi rivedut bħalissa sabiex eventwalment mal-awtoritajiet tar-Renju Unit, il-Ministeru għall-Affarijiet Barranin u l-Promozzjoni tal-Kummerċ jistħarreġ kif jistgħu jiġu żviluppati iktar 'il quddiem ir-relazzjonijiet bejn iż-żewġ pajjiżi.

F'dan l-isfond aktar kmieni din is-sena, fit-3 ta' Frar 2018 u fl-20 ta' April 2018, il-Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ iltaqa' mal-Ministru għall-ħruġ tar-Renju Unit mill-Unjoni Ewropea, Lord Callanan, u mal-Ministru tal-Istat tar-Renju Unit għall-Ewropa u l-Amerika Latina, Sir Alan Duncan, rispettivament.

Magħhom iddiskuta l-impatt mistenni tal-Brexit fuq ir-relazzjonijiet bilaterali ekonomici, soċjali, kummerċjali u politici bejn Malta u r-Renju Unit kif ukoll l-impatt li dan mistenni jkollu fuq Maltin li jgħixu, jaħdmu, jistudjaw jew jirċievu kura fl-Ingilterra.

Fit-8 ta' Ġunju 2018 saret ukoll laqgħa bilaterali bejn id-Direttur Generali għall-Affarijiet Politiċi fi ħdan il-Ministeru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ u l-Viċi Kap tad-Direttorat għall-Punent u n-Nofsinhar tal-Ewropa fi ħdan il-Foreign and Commonwealth Office Ingliż.

It-tnejn iddiskutew mezzi dwar kif ir-relazzjonijiet bilaterali bejn ir-Renju Unit u Malta jistgħu jimxu 'l quddiem.

Aktar ricenti, fit-30 ta' Awwissu 2018, il-Ministru Abela kellu laqgħa bilaterali man-Negozjatur Ewlieni tal-Unjoni Ewropea għall-Brexit, Michel Barnier, f'Dubrovnik, fejn ġew diskussi l-aħħar żviluppi fit-taħdidiet mar-Renju Unit u l-impatt tal-Brexit fuq ftehim bilaterali bejn Malta u r-Renju Unit.

Waħda mill-prioritajiet ewlenin ta' Malta fit-taħdidiet fuq Brexit fuq livell Ewropew kienet li tħares id-drittijiet taċ-ċittadini Maltin li qed jgħxu fir-Renju Unit.

Hija prijorità tal-Ministeru li jwassal bl-aktar mod wiesa' lill-Maltin fl-Ingilterra, tagħrif dwar id-drittijiet tagħhom in vista tal-Brexit u kif jistgħu jiksbu s-Settled Status Scheme.

Dan sabiex ikunu jistgħu jibqgħu residenti fir-Renju Unit wara l-Brexit għal raġunijiet varji.

F'dan ir-rigward il-Ministeru flimkien mal-Kummissjoni Għolja ta' Malta f'Londra, f'Ġunju 2018, nieda kampanja ta' informazzjoni li tinkludi dawn li ġejjin:

· Avviżi u laqgħat sabiex iżżomm id-dijaspora Maltija fir-Renju Unit informata dwar l-iżviluppi relatati ma' Brexit fir-rigward id-drittijiet taċ-ċittadini u l-iskema tas-Settled Status.

· Il-Kummissjoni Għolja ta' Malta f'Londra organizzat laqgħa għall-Maltin li jgħixu fl-Ingilterra nhar id-19 ta' Ġunju 2018 u li għaliha attendew ukoll il-Ministru għall-ħruġ tar-Renju Unit mill-Unjoni Ewropea, Lord Callanan kif ukoll uffiċjali mill-Home Office tar-Renju Unit sabiex jindirizzaw il-mistoqsijiet imressqa mill-Maltin fl-Ingilterra.

· Nhar il-Ħadd, 15 ta' Settembru 2018, il-Ministeru ppubblika avviżi fil-gazzetti lokali kollha f'Malta sabiex iżomm il-familjari f'Malta aġġornati biex ikunu jistgħu jinformaw lill-qraba tagħhom fl-Ingilterra.

· Nhar it-Tlieta 18 ta' Settembru u s-Sibt 22 ta' Settembru 2018, il-Ministeru nieda wkoll avvizi simili fuq il-medja televiżiva permezz tax-xandir tal-aħbarijiet.

· Inizjattivi oħra qegħdin jiġu mfassla għas-sena 2019.

Il-Maltin fl-Ingilterra se jkollhom ċans sa sentejn wara l-ħruġ tar-Renju Unit mill-Unjoni Ewropea sabiex jirregolarizzaw irwieħhom permezz tas-Settled Status Scheme.

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew maqlugħa kif ukoll imħawla arbuxelli ġodda tul dawn l-aħħar erba' snin fil-Gudja?

JOSÈ HERRERA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni li ġiet mitluba hija bbażata biss fuq statisika li għandu dan il-Ministeru, b'mod partikolari t'Ambjent Malta (li qabel kien id-Direttorat tal-PARKS u s-sezzjoni tal-Monitoring Environment Landscape Project (MELP) li jieħdu ħsieb il-kuntratt li għandu l-Gvern Ċentrali mal-ELC).

Dan qed jiġi kkjarifikat minħabba l-fatt li hemm entitajiet oħra li jistgħu jikkontribwixxu għal tħawwil ta' siġar u arbuxell fil-lokalitajiet kollha ta' Malta.

Eżempju ta' dan huwa li kull kunsill lokali għandu kuntratt li jieħu ħsieb ix-xogħlijiet relatati ma' soft landscaping fil-lokalità rispettiva u l-interventi li jsiru jkunu direzzjonati direttament min-naħa tiegħu.

Hemm ukoll interventi li jsiru minn entitajiet mhux governattivi fejn jitħawlu numru ta' speċi f'diversi żoni skont programm jew proġett li jkunu qed jagħmlu dawn l-istess għaqdiet.

Mill-Ministeru tiegħi fil-lokalità tal-Gudja f'dawn l-aħħar erba' snin ġew maqlugħa 30 Lantana Montevidensis u ġew imħawla 30 Lantana Montevidensis.

LIBRERIJI PUBBLIĊI – KOTBA BIL-LINGWA ĠERMANIŻA

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm kotba bil-lingwa Ġermaniża fil-katalgu tal-libreriji pubbliċi tagħna?

Jista' jgħid ukoll kemm kotba ġodda bl-istess lingwa nxtraw tul dawn l-aħħar erba' snin u kemm ġew mogħtija b'donazzjoni?

EVARIST BARTOLO: Ninsab informat li s-sistema preżenti ta' Malta Libraries bħalissa ma tipprovdix l-informazzjoni li turi kemm hemm kotba bil-lingwa Ġermaniża fil-katalgu tal-libreriji pubbliċi.

Rigward kotba ġodda mixtrija ninsab informat li matul dawn l-aħħar erba' snin inxtraw 92 ktieb bil-lingwa Ġermaniża filwaqt li 27 ktieb ieħor ġew mogħtija b'donazzjoni.

KORP TAL-PULIZIJA – VETTURI GĦALL-UŻU TAL-GĦASES

L-ONOR.

BEPPE FENECH ADAMI staqsa lill-Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm vetturi fil-Korp tal-Pulizija li huma assenjati għal użu tal-għases tal-pulizija, distrett b'distrett?

MICHAEL FARRUGIA: Ninsab informat li n-numru ta' vetturi fil-Korp tal-Pulizija li huma assenjati għall-użu tal-għases tal-pulizija, distrett b'distrett, huwa kif jidher fit-tabella t'hawn taħt:

KORP TAL-PULIZIJA – KAROZZI ASSENJATI LIL FERGĦAT FIL-KORP

L-ONOR.

BEPPE FENECH ADAMI staqsa lill-Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm vetturi li huma assenjati lil diversi fergħat fil-Korp tal-Pulizija, fergħa b'fergħa?

MICHAEL FARRUGIA: Ninsab infurmat li hemm 232 vettura u 92 mutur li huma assenjati lil diversi fergħat fil-Korp tal-Pulizija.

KORP TAL-PULIZIJA - LISTA TA' DIRECT ORDERS

L-ONOR.

BEPPE FENECH ADAMI staqsa lill-Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-lista ta' direct orders kollha li ngħataw mill-Korp tal-Pulizija mill-1 ta' Jannar sal-31 ta' Awwissu 2018?

MICHAEL FARRUGIA: Ninsab informat li kien hemm 26 direct order li ngħataw mill-Korp tal-Pulizija mill-1 ta' Jannar sal-31 ta' Awwissu 2018.

Dawn id-direct orders kienu kollha approvati u flimkien jammontaw għal €868,344.

Għal raġuni ta' sigurtà mhux possibbli li jingħataw aktar dettalji.

KAŻIJIET TA' HATE CRIME

L-ONOR.

BEPPE FENECH ADAMI staqsa lill-Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm każijiet irrapportati ta' hate crime mill-1 ta' Jannar sal-31 ta' Awwissu 2018?

MICHAEL FARRUGIA: Ninsab informat li t-tagħrif ġeneriku hekk kif mitlub mill-Onor.

Interpellant sal-lum ma jinżammx taħt forma kompjuterizzata u għalhekk ma jistax jingħata.

Sadanittant jien infurmat li qed isir update tas-sistema mill-MITA.

Barra minn hekk jidher li persuni tressqu taħt akkużi simili jew kumplimentari.

PERSUNI MRESSQA L-QORTI FUQ HATE CRIMES

L-ONOR.

BEPPE FENECH ADAMI staqsa lill-Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm persuni li tressqu l-Qorti akkuzati b'hate crimes mill-1 ta' Jannar sal-31 ta' Awwissu 2018?

MICHAEL FARRUGIA: Nitlob lill-Onor.

Interpellant sabiex jirreferi għat-tweġiba li ngħatat għall-mistoqsija parlamentari 6950.

KAŻIJIET TA' TRAFFIKAR TA' DROGI

L-ONOR.

BEPPE FENECH ADAMI staqsa lill-Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm każijiet ta' traffikar ta' drogi li nqabdu mill-Pulizija mill-1 ta' Jannar sal-31 ta' Awwissu 2018?

MICHAEL FARRUGIA: Ninsab informat li bejn l-1 ta' Jannar 2018 u l-31 ta' Awwissu 2018 kien hemm 88 każ ta' traffikar ta' drogi li nqabdu mill-Pulizija.

SPTAR MATER DEI – KOPJA TAL-FTEHIM DWAR IL-PARKEĠĠ PUBBLIKU

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-ftehim dwar il-konċessjoni ġdida dwar il-parkeġġ pubbliku tal-Isptar Mater Dei?

Interpellant li bħal ħafna kuntratti oħra ta' natura simili, il-kuntratt imsemmi minnu huwa ta' natura kummerċjali.

PERSUNI MRESSQA L-QORTI FUQ TLAJJAR GĦALL-PROSTITUZZJONI

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm tressqu persuni l-Qorti dwar reati ta' tlajjar għall-prostituzzjoni sena b'sena, mis-sena 2013 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari?

Jista' jgħid kemm-il persuna nstabet ħatja, kemm kienu nisa u kemm kienu rġiel, ta' liema nazzjonalità kienet il-persuna, f'liema lokalità twettaq ir-reat u x'kienet il-piena li ngħatat mill-Qorti?

MICHAEL FARRUGIA: Ninsab informat li fil-perjodu indikat mill-Onor.

Interpellant tressqu l-Qorti 248 persuna li bejniethom kienu akkużati 895 darba fuq akkużi ta' tlajjar għall-iskop ta' tlajjar għall-prostituzzjoni.

Minn dawn ġew imressqa l-Qorti 30 li kienu rġiel filwaqt li 218 li kienu nisa.

229 minnhom kienu Maltin filwaqt li d-19 l-oħra kienu barranin.

Waqt li hemm każijiet li għadhom pendenti (sub-judice) fil-każijiet l-oħra, il-pieni mogħtija kienu jinkludu priġunerija, sentenzi sospiżi, probation, libertà kundizzjonata, multi u ċanfir u twiddib.

Il-lokalitajiet fejn saru r-reati kienu l-Gżira, il-Marsa, l-Imsida, Raħal Ġdid, Tas-Sliema, Ta' Xbiex u Marsalforn Għawdex.

L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant hija miġbura fit-tabella ma' din it-tweġiba.

*Ara tabella fl-aħħar tad-dokument

KSUR TAL-ARTIKLU 2 TAL-ORDINANZA DWAR IL-QIRDA TAL-KUMMERĊ FIL-PROSTITUZZJONI

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid, sena b'sena, mis-sena 2013 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari, kemm-il persuna tressqet il-Qorti akkużata li ġiegħlet persuna li għalqet l-età ta' 21 sena biex titlaq minn Malta jew biex tiġi Malta għal skop ta' prostituzzjoni bi ksur tal-artiklu 2 tal-Ordinanza dwar il-Qirda tal-Kummerċ fil-Prostituzzjoni (Kap. 63 tal-Liġijiet ta' Malta)?

Jista' jgħid kemm-il persuna nstabet ħatja, kemm kienu nisa u kemm kienu rġiel, ta' liema nazzjonalità kienet il-persuna u x'kienet il-piena li ngħatat mill-Qorti?

MICHAEL FARRUGIA: Ninsab informat li fl-aħħar għaxar snin ma kien hemm ebda każ fejn persuna tressqet il-Qorti akkużata li ġiegħlet persuna li għalqet l-età ta' 21 sena biex titlaq minn Malta jew biex tiġi Malta għal skop ta' prostituzzjoni bi ksur tal-artikolu 2 tal-Ordinanza dwar il-Qirda tal-Kummerċ fil-Prostituzzjoni (Kap. 63 tal-Liġijiet ta' Malta).

KSUR TAL-ARTIKLU 3 TAL-ORDINANZA DWAR IL-QIRDA TAL-KUMMERĊ FIL-PROSTITUZZJONI

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid, sena b'sena, mis-sena 2013 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari, kemm-il persuna tressqet il-Qorti akkużata li ġiegħlet persuna taħt l-età ta' 21 sena biex titlaq minn Malta jew biex tiġi Malta għal skop ta' prostituzzjoni bi ksur tal-artiklu 3 tal-Ordinanza dwar il-Qirda tal-Kummerċ fil-Prostituzzjoni (Kap. 63 tal-Liġijiet ta' Malta)?

MICHAEL FARRUGIA: Ninsab informat li fl-aħħar għaxar snin ma kien hemm ebda każ fejn persuna tressqet il-Qorti akkużata li ġiegħlet persuna taħt l-età ta' 21 sena biex titlaq minn Malta jew biex tiġi Malta għal skop ta' prostituzzjoni bi ksur tal-artiklu 3 tal-Ordinanza dwar il-Qirda tal-Kummerċ fil-Prostituzzjoni (Kap. 63 tal-Liġijiet ta' Malta).

KSUR TAL-ARTIKLU 5 TAL-ORDINANZA DWAR IL-QIRDA TAL-KUMMERĊ FIL-PROSTITUZZJONI

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid, sena b'sena, mis-sena 2013 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari, kemm-il persuna tressqet il-Qorti akkużata li żammet persuna kontra r-rieda tagħha f'burdell jew f'lokal ieħor użat bi drawwa għal skop ta' prostituzzjoni bi ksur tal-artiklu 5 tal-Ordinanza dwar il-Qirda tal-Kummerċ fil-Prostituzzjoni (Kap. 63 tal-Liġijiet ta' Malta)?

Jista' jgħid kemm-il persuna nstabet ħatja, kemm kienu nisa u kemm kienu rġiel, ta' liema nazzjonalità kienet il-persuna, f'liema lokalità kien jinsab il-burdell jew il-lokal ieħor u x'kienet il-piena li ngħatat mill-Qorti?

MICHAEL FARRUGIA: Ninsab infurmat li ma kien hemm ebda persuna li tressqet il-Qorti akkużata li żammet persuna kontra r-rieda tagħha f'burdell jew f'lokal ieħor użat bi drawwa għal skop ta' prostituzzjoni bi ksur tal-artiklu 5 tal-Kap.

63 tal-Liġijiet ta' Malta, fil-perjodu indikat.

MANDATI MILL-KUMMISSARJU TAL-PULIZIJA GĦAL TFITTIX FUQ PERSUNI

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid, sena b'sena, mis-sena 2013 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari, kemm-il mandat ġie mogħti mill-Kummissarju tal-Pulizija lill-uffiċjal tal-Pulizija li permezz tiegħu awtorizzah ifittex il-persuna li kontra r-rieda tagħha ġiet miżmuma minn persuna oħra għal skopijiet immorali u dan skont dak li jipprovdi l-artiklu 6 (1) tal-Ordinanza dwar il-Qirda tal-Kummerċ fil-Prostituzzjoni (Kap. 63 tal-Liġijiet ta' Malta)?

Jista' jindika s-sess u l-età tal-persuna li għaliha ġiet ordnata t-tfittxija?

MICHAEL FARRUGIA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fl-aħħar għaxar snin ma kien hemm ebda mandat mogħti mill-Kummissarju tal-Pulizija lill-uffiċjal tal-Pulizija li permezz tiegħu awtorizzah ifittex il-persuna li kontra r-rieda tagħha ġiet miżmuma minn persuna oħra għal skopijiet immorali u dan skont dak li jipprovdi l-artiklu 6 (1) tal-Ordinanza dwar il-Qirda tal-Kummerċ fil-Prostituzzjoni (Kap. 63 tal-Liġijiet ta' Malta).

CARERS INGAĠĠATI MAL-PRIVAT - KWALIFIKI

L-ONOR.

MARIA DEGUARA staqsiet lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jelenka r-rekwiżiti jew kwalifiki mitluba u li jinħtieġ ikollhom il-carers ingaġġati mal-privat biex ikunu jistgħu jaħdmu ġewwa residenzi tal-gvern?

Min hu responsabbli li jiżgura u jivverifika li dawn ir-rekwiżiti huma veri qabel it-tender jingħata lill-kuntrattur jew almenu qabel ma jaċċetta li carer tibda taħdem fi sptar jew residenza tal-anzjani?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fil-każ tad-Dipartiment tal-Anzjanità Attiva u Kura fil-Komunità, ir-rekwiżit tal-carers tal-kuntrattur, impjegati f'kuntratti tal-Gvern, huwa kors fil-caring b'Livell 3, il-minimu ta' kwalifikazzjoni, skont il-Qafas Malti ta' Kwalifikazzjoni.

Il-verifikazzjoni tal-kwalifiki tal-carers issir mill-Head of Home waqt iż-żjara ta' orjentazzjoni tal-ħaddiem fil-Home rispettiva.

Fil-każ tal-Faċilità fil-Kura fit-tul ta' San Vinċenz De Paul, jiġu aċċettati carers jekk ikollhom ċertifikat rikonoxxut mill-istituzzjonijiet hekk kif indikat fit-tender tas-servizz tal-carers.

Qabel jibdew jaqdu dmirhom ġewwa r-Residenza San Vinċenz de Paul, il-carers jiġu intervistati mic-Chief Nursing Manager ta' SVP u jingħatalhom perjodu ta' orjentazzjoni, qabel ikunu ngaġġati bħala carers.

CARERS BARRANIN LI JAĦDMU MAL-ANZJANI

L-ONOR.

MARIA DEGUARA staqsiet lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm mill-carers barranin li jaħdmu mal-anzjani kapaċi jitkellmu, jifhmu u jkomplu konverżazzjoni bil-Malti?

Jista' jagħti din l-informazzjoni għal kull residenza tal-Gvern?

Dawn jingħataw taħriġ bażiku fil-lingwa Maltija qabel ma jibdew jaħdmu?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-carers barranin li jaħdmu mal-anzjani huma mistennija li jkunu jafu jitkellmu tajjeb bil-lingwa Ingliża.

Ma tinżammx informazzjoni ta' kemm hemm carers barranin jitkellmu, jifhmu u jkomplu konverżazzjoni bil-Malti f'kull residenza tal-Gvern.

Il-carers barranin li jaħdmu fir-residenzi tal-Gvern huma mitluba li jkunu mħarrġa f'Malti bażiku skont kif mitlub fil-kuntratt.

PERSUNI LI GĦANDHOM IS-SERVIZZ TAT-TELECARE

L-ONOR.

MARIA DEGUARA staqsiet lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm hemm persuni li għandhom is-servizz tat-Telecare?

Kemm hemm applikazzjonijiet pendenti u x'inhu t-tul ta' stennija qabel ma jingħata s-servizz?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Intepellant li hemm 8,070 persuna li għandhom is-servizz tat-Telecare u m'hemm l-ebda applikazzjoni pendenti.

It-tul ta' stennija biex jiġi stallat is-servizz tat-Telecare huwa ta' madwar 15-il ġurnata.

SERVIZZ TAL-MEALS ON WHEELS

L-ONOR.

MARIA DEGUARA staqsiet lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm hemm persuni li jingħatalhom is-servizz tal-Meals on Wheels?

Mil-liema naħat ta' Malta ġejjin?

Kemm hemm applikazzjonijiet pendenti?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li hemm 1,064 persuna li jingħatalhom is-servizz tal-Meals on Wheels.

M'hemm l-ebda applikazzjoni pendenti għal dan is-servizz.

Dawn il-benefiċjarji ġejjin minn dawn il-lokalitajiet:

SERVIZZ TAL-HOME HELP

L-ONOR.

MARIA DEGUARA staqsiet lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm fil-preżent hemm persuni li għandhom il-Home Help?

Jista' jinforma lill-Kamra f'liema distretti elettorali jinsabu?

Kemm hemm talbiet pendenti għal dan is-servizz u minn liema distretti ġejjin?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni kollha mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin tat-Tqegħid ta' Karti.

Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li s-servizz f'Għawdex ma jingħatax minn dan il-Ministeru.

RIKOVERAZZJONI GĦAL PERSUNI TAĦT IS-60 SENA LI JGĦIXU WAĦEDHOM

L-ONOR.

MARIA DEGUARA staqsiet lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra fejn tista' tiġi rikoverata persuna taħt is-60 sena li tkun tgħix waħedha, issofri minn mard kroniku u li ma jippermettilhiex li tibqa' tgħix b'mod indipendenti ġewwa darha?

Kemm hi l-medja ta' stennija biex każi bħal dawn jiġu indirizzati b'mod urġenti meta l-qraba, għal raġuni ġenwina, ma jkunux aktar f'pożizzjoni li jduru bihom?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li r-Residenza San Vinċenz de Paul bdiet it-tħejjijiet biex tagħmel ward speċjalizzata għal każi simili bħal dawk li qiegħda tirreferi għalihom.

Fil-preżent persuna hekk, tista' tkun assistita b'servizzi diversi, offruti minn dipartimenti jew entitajiet tal-Ministeru, kemm direttament kif ukoll indirettament, permezz ta' ftehimiet li għandna fosthom ma' għaqdiet non-governattivi.

Il-medja ta' stennija għas-servizzi offruti tiddependi minn diversi fatturi, fosthom il-livell ta' dipendenza tal-persuna minn fejn tiġi determinata l-urġenza tal-każ.

INVESTIGAZZJONIJIET TAL-PULIZIJA DWAR PERSUNA

L-ONOR.

SIMON BUSUTTIL staqsa lill-Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid fiex waslu l-investigazzjonijiet tal-Pulizija dwar il-persuna li d-dettalji dwarha qed jingħataw separatament u li dwarha hemm rapport tal-Kummissjoni Permanenti Kontra l-Korruzzjoni?

Jista' jgħid jekk hemmx deċiżjoni definittiva dwar jekk il-persuna msemmija hux se titressaq il-Qorti jew le fuq akkużi ta' korruzzjoni?

MICHAEL FARRUGIA: Ninsab infurmat li l-każ indikat mill-Onor.

Interpellant qed ikompli jiġi attivament investigat mill-Iskwadra ta' kontra r-Reati Ekonomiċi tal-Pulizija.

AWTORITÀ TAL-IPPJANAR – MEMBRU TAL-BORD MIĠJUB MALTA

L-ONOR.

SIMON BUSUTTIL staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-Kap Eżekuttiv tal-Awtorità tal-Ippjanar kienx fil-limitu tal-poteri tiegħu biex jordna li membru tal-Bord tal-Awtorità tinġieb Malta għall-vot dwar l-applikazzjoni PA/03807/17 magħruf bħala City Centre?

Jekk fl-affermattiv, jista' l-Ministru jgħid x'inhu l-limitu finanzjarju li l-Kap Eżekuttiv tal-Awtorità jista' jonfoq bla ħtieġa ta' awtorizzazzjoni?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li ċ-Chairman Eżekuttiv tal-Awtorità tal-Ippjanar kien fil-limiti tal-poteri tiegħu.

Il-limitu finanzjarju huwa ta' €10,000.

Il-PA hija awtorità independenti u awtonoma.

Jien la kont informat u lanqas kelli sehem f'din id-deċizjoni.

Kif diġà esprimejt fil-pubbliku, jien ma qbiltx ma' din id-deċiżjoni.

AWTORITÀ TAL-IPPJANAR – KAP EŻEKUTTIV

L-ONOR.

SIMON BUSUTTIL staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid min ħatar lill-Kap Eżekuttiv tal-Awtorità tal-Ippjanar fil-kariga tiegħu?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li ċ-Chairman Eżekuttiv tal-Awtorità tal-Ippjanar ġie maħtur skont il-liġi tal-istess Awtorità.

AWTORITÀ TAL-IPPJANAR – DEĊIŻJONI BIEX MEMBRU TAL-ISTESS AWTORITÀ JINĠIEB MALTA

L-ONOR.

SIMON BUSUTTIL staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il darba ttieħdet deċiżjoni biex membru tal-Awtorità tal-Ippjanar jinġieb minn barra għall-vot permezz ta' ajruplan privat bħalma ttieħdet fil-każ tal-applikazzjoni numru PA/03807/17?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li din id-deċizjoni ttieħdet darba.

Kif diġà esprimejt fil-pubbliku jien ma qbiltx ma din id-deċiżjoni.

AWTORITÀ TAL-IPPJANAR – MEMBRU MIĠJUB MALTA - SPIŻA

L-ONOR.

SIMON BUSUTTIL staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jippreżenta fuq il-Mejda tal-Kamra l-irċevuti tal-kont imħallas sabiex membru tal-Awtorità tal-Ippjanar tinġieb minn barra għall-vot dwar l-applikazzjoni numru PA/03807/17 magħruf bħala City Centre?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Kif diġà esprimejt fil-pubbliku jien ma qbiltx ma' din id-deċiżjoni.

AWTORITÀ TAL-IPPJANAR – MEMBRU MIĠJUB MALTA

L-ONOR.

SIMON BUSUTTIL staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid jekk l-ordni għal titjira permezz ta' ajruplan privat sabiex tinġieb minn barra membru tal-Awtorità għall-vot dwar l-applikazzjoni numru PA/03807/17 magħruf bħala City Centre, saritx permezz ta' talba għal kwotazzjonijiet jew permezz ta' direct order?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li proċess sar b'talba ta' direct order.

MINISTERU GĦAT-TURIŻMU - ĦLAS LIL AVUKATI U DITTI LEGALI

L-ONOR.

GLENN BEDINGFIELD staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jagħti l-informazzjoni kollha li għandu disponibbli, fuq kemm tħallsu (fejn għandha tiġi indikata r-rata li jitħallsu fis-siegħa fejn din hija miftehma u applikabbli) l-avukati li d-dettalji dwarhom qed jingħataw separatament, fil-kapaċità individwali tagħhom u / jew id-ditti legali rispettiva tagħhom, kull sena bejn is-sena 2004 u s-sena 2013?

KONRAD MIZZI (Ministru għat-Turiżmu): L-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Karti waqt il-ħin tat-Tqegħid ta' Karti.

Il-lista qiegħda f'ordni numerika li tirrifletti l-ordni tal-persuni/kumpaniji kif ingħatat mill-istess Onor. Interpellant.

MINISTERU GĦALL-INTERN U S-SIGURTÀ NAZZJONALI - ĦLAS LIL AVUKATI U DITTI LEGALI

L-ONOR.

GLENN BEDINGFIELD staqsa lill-Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jagħti l-informazzjoni kollha li għandu disponibbli, fuq kemm tħallsu (fejn għandha tiġi indikata r-rata li jitħallsu fis-siegħa fejn din hija miftehma u applikabbli) l-avukati li d-dettalji dwarhom qed jingħataw separatament, fil-kapaċità individwali tagħhom u / jew id-ditti legali rispettiva tagħhom, kull sena bejn is-sena 2004 u s-sena 2013?

MICHAEL FARRUGIA: L-informazzjoni konċernata mitluba mill-Onor.

Interpellant tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin tat-Tqegħid ta' Karti.

Il-lista qiegħda f'ordni alfabetika li tirrifletti l-ordni tal-persuni/kumpaniji kif ingħatat mill-istess Onor. Interpellant.

MINISTERU GĦALL-ĠUSTIZZJA, KULTURA U GVERN LOKALI - AVUKATI U DITTI LEGALI – ĦLAS

L-ONOR.

GLENN BEDINGFIELD staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jagħti l-informazzjoni kollha li għandu disponibbli, fuq kemm tħallsu (fejn għandha tiġi indikata r-rata li jitħallsu fis-siegħa fejn din hija miftehma u applikabbli) l-avukati li d-dettalji dwarhom qed jingħataw separatament, fil-kapaċità individwali tagħhom u / jew id-ditti legali rispettiva tagħhom, kull sena bejn is-sena 2004 u s-sena 2013?

OWEN BONNICI: It-tabella bl-informazzjoni mitluba mingħand l-Onor.

Interpellant dwar is-servizzi mogħtija minn xi avukati u/jew d-ditti legali tagħhom mil-lista mogħtija separament tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin tat-Tqegħid ta' Karti.

L-informazzjoni qed tingħata skont l-ordni tal-lista li ġiet provduta.

Ninsab informat ukoll li minħabba li l-Ministeru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali ġie fformat fl-2014 l-informazzjoni tad-dipartimenti li kienu jagħmlu parti minn ministeri oħrajn se tingħata minn dawk il-ministeri stess.

MINISTERU GĦALL-AMBJENT, ŻVILUPP SOSTENIBBLI U TIBDIL FIL-KLIMA- ĦLAS LIL AVUKATI U DITTI LEGALI

L-ONOR.

GLENN BEDINGFIELD staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jagħti l-informazzjoni kollha li għandu disponibbli, fuq kemm tħallsu (fejn għandha tiġi indikata r-rata li jitħallsu fis-siegħa fejn din hija miftiehma u applikabbli) l-avukati li d-dettalji dwarhom qed jingħataw separatament, fil-kapaċità individwali tagħhom u / jew id-ditti legali rispettiva tagħhom, kull sena bejn is-sena 2004 u s-sena 2013?

JOSÈ HERRERA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni qed tinġabar.

DEPUTAT PRIM MINISTRU U MINISTRU GĦAS-SAĦĦA - ĦLAS LIL AVUKATI U DITTI LEGALI

L-ONOR.

GLENN BEDINGFIELD staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jagħti l-informazzjoni kollha li għandu disponibbli, fuq kemm tħallsu (fejn għandha tiġi indikata r-rata li jitħallsu fis-siegħa fejn din hija miftiehma u applikabbli) l-avukati li d-dettalji dwarhom qed jingħataw separatament, fil-kapaċità individwali tagħhom u / jew id-ditti legali rispettiva tagħhom, kull sena bejn is-sena 2004 u s-sena 2013?

CHRIS FEARNE: L-informazzjoni konċernata mitluba mill-Onor.

Il-lista qiegħda f'ordni alfabetika li tirrifletti l-ordni tal-persuni / kumpaniji kif ingħatat mill-istess Onor. Interpellant.

MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET BARRANIN U PROMOZZJONI TAL-KUMMERĊ – ĦLAS LIL AVUKATI U DITTI LEGALI

L-ONOR.

GLENN BEDINGFIELD staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ: Jista' l-Ministru jagħti l-informazzjoni kollha li għandu disponibbli, fuq kemm tħallsu (fejn għandha tiġi indikata r-rata li jitħallsu fis-siegħa fejn din hija miftehma u applikabbli) l-avukati li d-dettalji dwarhom qed jingħataw separatament, fil-kapaċità individwali tagħhom u / jew id-ditti legali rispettiva tagħhom, kull sena bejn is-sena 2004 u s-sena 2013?

CARMELO ABELA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba qed tiġi murija fit-tabella hawn taħt.

Il-lista hi skont l-ordni mniżżla fil-lista tal-mistoqsija parlamentari.

L-ONOR.

KRISTY DEBONO staqsiet lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jikkonferma jekk huwiex minnu li f'ċerti żoni f'Malta, b'mod partikolari fis-Swieqi, is-servizz tal-Home Help lill-anzjani jinsab wieqaf filwaqt li l-anzjani qed ikunu informati wkoll li f'dik iż-żona l-kuntrattur jew waqaf jew inbidel jew jinsab understaffed?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li r-risposta se tingħata f'seduta oħra.

ANZJANI LI APPLIKAW GĦAS-SERVIZZ TAL-HOME HELP – WAITING LIST

L-ONOR.

KRISTY DEBONO staqsiet lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid:

a. Kemm hemm anzjani li applikaw għal Home Help u għadhom fil-waiting list u jgħid minn liema lokalità ġejjin; u

b. kemm hemm anzjani li kien jingħatalhom is-servizz tal-Home Help u twaqqfilhom is-servizz u jgħid minn liema lokalità ġejjin?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

L-ONOR.

KRISTY DEBONO staqsiet lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jikkonferma jekk huwiex minnu li f'ċerti żoni f'Malta b'mod partikolari fis-Swieqi, is-servizz tal-carer lill-anzjani jinsab wieqaf, filwaqt li l-anzjani qed ikunu informati wkoll li f'dik iż-żona l-kuntrattur jew waqaf, jew inbidel jew jinsab understaffed?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

ANZJANI LI APPLIKAW GĦAS-SERVIZZ TA' CARER – WAITING LIST

L-ONOR.

a. Kemm hemm anzjani li applikaw għal carer u għadhom fil-waiting list u jgħid minn liema lokalità ġejjin; u

b. kemm hemm anzjani li kien jingħatalhom is-servizz ta' carer u twaqqfilhom is-servizz u jgħid minn liema lokalità ġejjin?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

DIPARTIMENT TAL-EMERĠENZA - PSIKJATRA

L-ONOR.

ETIENNE GRECH staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: B'referenza għar-risposta tal-mistoqsija parlamentari 31244 tat-12-il Leġiżlatura, jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jgħid jekk is-servizz ta' psikjatra fl-emerġenza 24 siegħa kuljum jingħatax mill-Isptar Mater Dei jew le?

Kemm hemm professjonisti oħra li jaħdmu fid-Dipartiment tal-Emerġenza?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li s-servizz tal-psikjatrija jingħata mid-Dipartiment tal-Emerġenza 24 siegħa kuljum, kemm fl-emerġenzi tat-tfal kif ukoll tal-kbar.

Apparti s-servizz ta' psikjatra fl-emerġenza tat-tfal, f'ħinijiet partikolari, ikun hemm ukoll servizz ta' nurse speċjalizzat.

L-ONOR.

ETIENNE GRECH staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid fiex jikkonsisti l-Adoloscent Day Programme u kemm huwa twil dan il-programm?

X'għandu wieħed jagħmel sabiex jattendi għal dan il-programm?

MICHAEL FALZON: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-Adolescent Day Programme fi ħdan l-Aġenzija Appoġġ, huwa programm immirat għal żgħażagħ ta` bejn il-15-il u t-18-il sena.

Każijiet ta' żgħażagħ iżgħar fl-età ukoll jiġu kkonsidrati.

L-għan tal-programm huwa li jilħaq żgħażagħ li minħabba ċirkostanzi diffiċli f`ħajjithom, jispiċċaw vittmi tas-soċjetà u saħansitra mwarrba mill-familjari, minħabba l-imġiba inaċċettabbli tagħhom.

Dan il-programm huwa mfassal fuq perjodu ta' 16-il ġimgħa, fejn il-grupp ta' żgħażagħ li normalment ikun ta' madwar tmienja, jiltaqgħu erba' darbiet fil-ġimgħa għal madwar erba' sa ħames sigħat.

Il-programm jikkonsisti f'sessjonijiet varji bħal, kif wieħed jieħu ħsieb tiegħu nnifsu, kif jikkomunika mal-oħrajn, l-effetti u l-konsegwenzi ta' deċizjonijiet li wieħed jieħu kif ukoll informazzjonai dwar il-konsegwenzi li jġibu magħhom sustanzi li wieħed ikun qiegħed jabbuża minnhom.

Issir ħidma maż-żgħażagħ biex jemmnu aktar fihom nfushom u fil-ħiliet u l-kapaċitajiet tagħhom.

Lejn l-aħħar tal-programm iż-żgħażagħ ikollhom esperjenza ta' madwar 15-il ġurnata mal-Forzi Armati ta` Malta, li flimkien mal-Aġenzija Appoġġ joffru sessjonijiet ta' taħriġ lil dawn iż-żgħażagħ.

Kull professjonist, ġenitur jew adult, bil-permess tal-ġenituri, jista' jirreferi żgħażagħ għal dan il-programm, li fi tmiemu, iż-żghażagħ jiġu riferuti għal servizzi oħra, skont il-bżonn, kemm fi ħdan l-Aġenzija kif ukoll għal servizzi oħra offruti minn entitajiet oħra.

PROĠETT INK

L-ONOR.

ETIENNE GRECH staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid fid-dettall fiex jikkonsisti l-Proġett INK u meta twaqqaf?

Kemm-il sessjoni fih dan il-programm ta' taħriġ indirizzat l-aktar għall-persuni b'diżabilità?

Kemm hija l-allowance fil-ġimgħa mogħtija lill-parteċipanti li għandhom diżabilità u qed jattendu dan il-kors ta' taħriġ?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.Interpellant li l-proġett INK (fil-qosor għal Inklużjoni), li tnieda f'Jannar 2018, huwa proġett kofinanzjat mill-UE, bil-għan li nippromwovu l-inklużjoni ta' persuni b'diżabilità fis-soċjetà u li jħejjijhom sabiex jidħlu fid-dinja tax-xogħol, permezz ta' taħriġ u esperjenzi pożittivi fuq il-post tax-xogħol.

Dan il-proġett joffri taħriġ lil persuni b'diżabilità, lill-ġenituri tagħhom, lil min iħaddem u anke lil professjonisti fil-qasam tad-diżabilità.

B'kollox il-proġett se jkun qiegħed jilħaq 'il fuq minn 1000 persuna: 300 persuna b'diżabilità, 300 employer, 300 ġenitur ta' persuni b'diżabilità u 150 professjonist kemm f'Malta kif ukoll f'Għawdex.

Il-persuni b'diżabilità benefiċjarji ta' dan il-proġett se jkollhom tmien xhur ta' taħriġ, li jinkludi kemm taħriġ formali kif ukoll eperjenza fuq post tax-xogħol (placement).

Il-proġett INK mhuwiex biss proġett li jimmerita s-sostenn tal-Aġenzija Sapport imma l-Aġenzija qiegħda taħdem b'kollaborazzjoni ma' msieħba oħra; kemm lokali, kif ukoll barranin.

Dawn huma l-Kummissjoni għad-Drittijiet tal-Persuni b'Diżabilità bħala regolatur u l-organizzazzjoni Irlandiża, KARE.

Matul it-tliet snin tal-proġett, huwa maħsub li madwar 80 parteċipant imorru l-Irlanda għal study visits fejn se jingħataw l-opportunità li jaqsmu l-esperjenzi tagħhom mal-imsieħba tal-proġett ġewwa l-Irlanda u b'hekk ninkoraġixxu peer learning.

Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-parteċipanti tal-proġett (il-persuni b'diżabilità) se jkunu qed jirċievu €86.20 fil-ġimgħa bħala stipendju, ladarba jattendu t-taħriġ li applikaw għalih.

PROĠETT FIS-SAJF DWAR L-ASSENTEIŻMU

L-ONOR.

ETIENNE GRECH staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid fiex jikkonsisti l-proġett fis-sajf dwar l-assenteiżmu?

Kemm kien hemm studenti li bbenefikaw minn dan il-proġett mogħti minn social workers f'dawn l-aħħar tliet snin?

EVARIST BARTOLO: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li matul is-sajf il-ħaddiema soċjali jippjanaw appuntamenti fl-uffiċċju ma' ġenituri ta' studenti tal-iskejjel primarji li kienu assenti mill-iskola għal aktar minn 20 jum mingħajr awtorizzazzjoni matul is-sena skolastika.

Il-ġenituri ta' dawk l-istudenti li fallew 30 ġurnata b'kollox, inkluż il-jiem li kienu koperti biċ-ċertifikati mediċi, ġew ikkuntattjati wkoll.

Prijorità tingħata lil dawk l-istudenti li fallew l-aktar u dawk li ma sarx kuntatt magħhom matul is-sena skolastika.

Saru wkoll kuntatti ma' bosta studenti sekondarji li fallew aktar minn 25 jum mingħajr awtorizzazzjoni.

Il-ġenituri/kustodji ta' dawn l-istudenti ġew informati permezz ta' ittra bl-appuntament tal-uffiċċju skedat mal-ħaddiema soċjali fl-iskejjel jew fl-uffiċini rispettivi.

Meta l-ġenituri ma tfaċċawx u lanqas ma ntlaħqu bit-telefown, saru żjarat fid-djar mingħajr twissija.

Rigward it-tieni parti tal-mistoqsija jien informat li t-tagħrif mitlub qiegħed jiġi finalizzat min-National School Support Services fi ħdan id-Direttorat għal Servizzi Edukattivi li bħalissa jkun qiegħed jiġbor u jgħaqqad id-data tax-xhur tas-sajf.

Dan it-tagħrif ikun jista' jitqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra bħala Informazzjoni Addizzjonali hekk kif tingħatali din l-informazzjoni.

(Informazzjoni Addizzjonali: Ara dokument PL 2296 li tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra f'Seduta 145, l-Erbgħa 17 ta' Ottubru 2018)

SERVIZZ TA' SPEĊJALISTI GĦAT-TFAL B'DIFFIKULTÀ FL-IMĠIBA

L-ONOR.

ETIENNE GRECH staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid fid-dettall fiex jikkonsisti s-servizz ta' speċjalisti għat-tfal b'diffikultà fl-imġiba?

Kemm-il sessjoni jkollu kull student mal-professjonisti?

Kemm kien hemm studenti li bbenefikaw minn dan is-servizz matul il-ħames snin li għaddew?

EVARIST BARTOLO: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-ispeċjalista tas-SEBD (Social, Emotional and Behavioural Difficulties) toffri s-sapport tagħha kemm lill-iskejjel primarji kif ukoll lil dawk sekondarji ma' studenti li għandhom diffikultajiet fl-imġiba emozzjonali u soċjali.

Tagħti wkoll is-sapport lill-edukaturi li jaħdmu mal-istess student.

L-ispeċjalista taħdem f'kollaborazzjoni ma' professjonisti oħra fi ħdan id-dipartiment, ma' aġenziji esterni oħra, kif ukoll mal-ġenituri/kustodji.

L-istudent li jiġi riferut għal dan is-servizz ikun osservat mill-istess persuna fil-klassi u tagħti miżuri ta' prattika hands on lill-edukaturi tal-klassi sabiex tnaqqas l-imġiba mhix xierqa li jkun qed joħloq l-istess student.

Hija tara bl-aħjar mod kif qed jiġi implimentat u b'liema mod qed jiġi effettiv il-programm ta' modifikazzjoni ta' mġiba u tevalwa l-eżitu tal-istess programm.

In-numru ta' sessjonijiet jiddependi min-natura tal-każ.

Informat li n-numru ta' studenti li bbenefikaw minn dan is-servizz mis-sena skolastika 2014 sas-sena skolastika 2017-2018 kien ta' 98 student.

KAWŻI L-QORTI RIGWARD LITIGAZZJONI TA' PROCUREMENTS

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' kawżi li nfetħu l-Qorti kontra l-Gvern jew awtoritajiet tiegħu li jirrigwardaw litigazzjoni dwar procurement ta' offerti għal kull sena 2014, 2015, 2016 u 2017?

Jista' jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra lista tal-kawżi kollha msemmija?

OWEN BONNICI: Ninsab informat li fil-Qrati ta' Malta u Għawdex ma tinżamm ebda statistika fir-rigward ta' kawżi li nfetħu kontra l-Gvern jew awtoritajiet tiegħu li jirrigwardaw litigazzjoni dwar procurement ta' offerti.

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid kemm hu l-limitu permessibbli ta' direct order miċ-Ċivil, minn awtoritajiet u minn Projects Malta?

X'sistemi ta' proċedura dwar skrutinju u infurzar jeżistu fil-Ministeru għall-Finanzi biex il-limitu ma jinqabiżx?

EDWARD SCICLUNA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li d-direct orders huma regolati mil-klawsola 103 tal-Public Procurement Regulations, u jiġu approvati mill-uffiċċju tad-direct orders fi ħdan il-Ministeru għall-Finanzi.

RESIDENZA SAN VINĊENZ DE PAUL – KONKLUŻJONI TA' INVESTIGAZZJONIJIET INTERNI

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid x'inhu l-eżitu u l-konklużjoni tal-investigazzjoni interna li saret mill-Ministeru dwar il-kuntratt li ntrebaħ biex tinbena blokka ta' swali ġodda fir-Residenza San Vinċenz de Paul?

Jista' jpoġġi dan ir-rapport fuq il-Mejda tal-Kamra?

EDWARD SCICLUNA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li t-tweġiba se tingħata f'seduta oħra.

GĦALLIEMA – CLASS ALLOWANCES

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol: B'referenza għall-class allowance li l-Gvern ta bħala rikonoxximent lill-għalliema li ilhom 20 sena jgħallmu, filwaqt li din hija miżura ta' min ifaħħarha, il-ftehim ħalla barra lill-għalliema li għamlu snin jgħallmu bħala supply jew graduate supply.

Għaldaqstant jista' l-Ministru jgħid jekk huwiex lest li jirrikonoxxi s-snin ta' tagħlim li għamlu l-għalliema li kienu supply jew graduate supply?

Jekk iva, f'liema stadju wasal il-proċess u meta se jiġi rikonoxxut is-snin ta' servizz ta' dawn l-għalliema?

EVARIST BARTOLO: Informat li l-class allowance li tirrikonoxxi lill-għalliema li ilhom 20 sena jgħallmu skont il-ftehim settorali hija għall-għalliema li jinsabu fi skala 7.

AWTORITÀ TAL-ARTIJIET – FTEHIM FUQ ART TA' LUKANDA

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid x'inhu l-ftehim milħuq mill-Awtorità tal-Artijiet dwar ksur fil-kondizzjonijiet ta' art tal-poplu mogħtija lil-lukanda li d-dettalji dwarha qed jingħataw separatament għal skopijiet turistiċi iżda li se tintuża bħala uffiċċini?

Jista' jgħid x'inhi ċ-ċifra li kienet tħallset biex jinfeda ċ-ċens?

Jista' jgħid x'inhi ċ-ċifra addizzjonali li se titħallas mil-lukanda biex tagħmel tajjeb għall-ksur tal-kuntratt?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li jinsab skorrett meta jinsinwa li art tal-poplu ġiet mogħtija lill-propretarji tal-lukanda li d-dettalji dwarha qed jingħataw separatement.

B'referenza għall-mistoqsija parlamentari 5289 li diġà saret f'dan ir-rigward, nerġa' ntenni li l-proprjetà ġiet mibjugħa lil terzi permezz ta' tliet atti pubbliċi separati fis-snin 1991, 1996 u 2000 rispettivament, kollha taħt amministrazzjonijiet iggvernati mill-Partit Nazzjonalista.

Għaldaqsant ma tħallas l-ebda ċens/kera fuq l-art u għalhekk m'hemm l-ebda każ għal reviżjoni.

Inserraħ moħħ l-Onor.

Interpellant li m'hemm l-ebda ksur ta' kuntratti u li d-diskussjonijiet dwar emendi potenzjali tal-kuntratti tal-bejgħ, għadhom għaddejjin.

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Peress li l-Prim Ministru ħabbar cut-off date li mid-data tagħha l-karozzi importati jridu jkunu jaħdmu bl-elettriku bi skop li jonqos it-tniġġis tal-arja, jista' l-Ministru jgħid liema hi dik is-sena?

IAN BORG: Ta' min jirrimarka lill-Onor.

Interpellant li l-Kumitat inter-ministerjali ġie mwaqqaf mill-Ministeru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima.

Ta' min jirrimarka wkoll li l-Kumitat rispettiv ħatar servizzi ta' konsulenza permezz ta' sejħa għall-offerta pubblika biex jassistih.

Il-kumpanija rispettiva li ġiet identifikata biex tassisti lill-kumitat diġà bdiet ix-xogħol tagħha.

Il-Kumitat ħass li għandu jirrikorri għal din it-tip ta' konsulenza minħabba l-importanza ta' din id-data u l-impatt li eventwali tali data tista tħalli fuq l-ekonomija tal-pajjiz inkluż;

i. is-settur rispettiv (importazzjoni u reġistrazzjoni ta' vetturi);

ii. l-impatt fuq żieda fid-domanda għall-elettriku li tħalli bidla se ġġib magħha;

iii. l-impatt fuq il-finanzi tal-Gvern;

iv. l-impatt soċjali, loġistiku u ta' ppjanar;

v. sfidi dwar infrastruttura rispettiva;

vi. il-miri Nazzjonali u Ewropej;

vii. il-miri ambjentali li Malta trid tilħaq kemm preżentement kif ukoll fil-futur qrib; u

viii. teknoloġija alternattiva apparti vetturi elettrici konvenzjonali.

*Tabella relatata mat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 7030