DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

Il-Ħamis, 31 ta' Jannar 2019

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

Il-Ħamis, 31 ta' Jannar 2019

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fis-Sala tal-Parlament,

Il-Ħamis, 31 ta' Jannar 2019

Il-Minuti tas-Seduta Nru 190, li saret fit-30 ta' Jannar 2019, ġew ikkonfermati.

MISTOQSIJIET -

TWEĠIBIET ORALI

AWTORITÀ TAL-AMBJENT U R-RIŻORSI - ĦAL FAR - DUĦĦAN ABJAD

L-ONOR.

Stefan Zrinzo Azzopardi) staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: B'referenza għar-risposta ta' mistoqsija parlamentari numru 7809, jista' l-Ministru jgħarraf lil din il-Kamra x'tip ta' spezzjonijiet jew eżamijiet isiru min-naħa tal-Awtorità kompetenti f'każijiet ta' rapporti dwar duħħan bħal dan?

JUSTYNE CARUANA (Ministru għal Għawdex) (f'isem il-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li f'każijiet ta' rapporti dwar dħaħen industrijali, il-faċilità tiġi spezzjonata mill-ERA (Environment Resources Authority) mill-aktar fis possibbli.

Fi spezzjonijiet bħal dawn tipikament jiġu ċċekkjati maintenance logs tal-apparat u jiġi mistoqsi jekk kienx hemm xi ħsarat li setgħu kkaġunaw id-dħaħen speċjalment f'każi ta' dħaħen suwed.

L-operatur jiġi mistoqsi dwar l-aħħar tibdil jew tindif li jkun sar fuq is-sistema tal-filters.

F'ċerti każi fejn l-uffiċjali jidhrilhom li hemm evidenza ta' nuqqas ta' manutenzjoni u tindif regolari, jiġi mitlub ċertifikat ta' manutenzjoni mingħand inġinier.

Dawn il-proċeduri japplikaw partikolarment f'każijiet ta' dħaħen suwed.

Meta fil-produzzjoni tat-tarmak, li tinvolvi proċessi ta' sħanat kbar, jintuża żrar li jkun għadu mxarrab jew niedi, jiġi ġġenerat duħħan bajdani, u dan mhux biss mill-faċilità li tat lok għall-mistoqsija parlamentari oriġinali.

L-ISPEAKER (Onor. Anġlu Farrugia): L-Onor.

HERMANN SCHIAVONE: Sur President, inġibditli l-attenzjoni li l-ġimgħa l-oħra, waqt li kienet qed issir xi diskussjoni fuq l-istazzjon televiżiv One TV, issemma li l-Gvern għandu ħsieb jagħmel xi landfill jew impjant tal-Wasteserv fl-area ta' Ħal Far.

Jien nifhem li dan mhuwiex id-dekasteru li l-Ministru Justyne Caruana hija responsabbli minnu, imma tista' tagħtina xi ftit informazzjoni f'dan ir-rigward, anke billi tgħidilna jekk din il-materja ġietx diskussa f'livell ta' Kabinett?

L-ISPEAKER: Il-Ministru Justyne Caruana.

JUSTYNE CARUANA: Sur President, jien napprezza l-fiduċja li għandu fija l-Onor.

Interpellant li qed jaħseb li nifhem f'dan is-suġġett u x'hemm f'Ħal Far, però naħseb li għall-korrettezza, biex l-Onor.

Interpellant jingħata tweġiba idonea li tindirizza u tissodisfa l-mistoqsija tiegħu, ikun aħjar jekk jagħmilha lill-Ministru Josè Herrera bil-miktub.

BAĠIT 2019 – BENEFIĊĊJI GĦALL-ANZJANI U MIN JIEĦU ĦSIEBHOM

L-ONOR.

Etienne Grech) staqsa lill- Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid x'benefiċċji hemm indikati għall-anzjani u għal min jieħu ħsiebhom skont l-aħħar Baġit?

MICHAEL FALZON (Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali): Ġentilment ninforma lill-Onor.

Interpellant li fil-Baġit għal din is-sena hemm ammont sostanzjali ta' miżuri li se jibbenefikaw minnhom il-pensjonanti kollha, l-anzjani u l-persuni li jieħdu ħsieb l-anzjani tagħna.

Dawn il-benefiċċji huma kif ġej:

Deskrizzjoni tal-Miżura

Minn din is-sena se nżidu l-ħlas tal-għajnuna medika mhux kontributorja b'€5.14 fil-ġimgħa lil dawk il-persuni miżżewġa, fejn hemm żewġ adulti li jbatu minn mard kroniku u qed jirċievu din l-għajnuna.

Mill-1 ta' Jannar 2019 ingħatat żieda ta' €2.17 fil-ġimgħa lill-pensjonanti kollha tas-sigurtà soċjali, ċjoè pensjonanti tal-irtirar, romol, tal-invalidità u dawk li jirċievu l-pensjoni tal-età.

Din iż-żieda ma tinkludix iż-żieda li kien hemm biex tagħmel tajjeb għall-għoli tal-ħajja.

B'hekk kull pensjonant ħa żieda ta' €4.50 fil-ġimgħa.

Pensjonanti tas-servizz se jerġa' jkollhom żieda oħra ta' €200 fl-ammont ta' pensjoni tas-servizz li tiġi injorata fl-assessjar tal-pensjoni tas-sigurtà soċjali, biex b'hekk is-somma eżentata issa se titla' għal €2,466.

Wegħda elettorali li għamilna kienet dik li nkomplu ntejbu l-pensjonijiet tas-servizz billi l-parti li jkunu kkomutaw biex jieħdu s-somma tibda tkun injorata kollha għall-fini ta' pensjoni tas-sigurtà soċjali.

Bħala l-ewwel pass fit-twettiq ta' din il-wegħda elettorali, minn din is-sena l-pensjonanti li jirċievu pensjoni tas-servizz u li għandhom 72 sena jew aktar, jew illi minn din is-sena 'l quddiem jilħqu din l-età, se ssir ir-reviżjoni tal-pensjoni tagħhom tas-sigurtà soċjali.

Hekk minflok kif dejjem sar s'issa, li jiġi injorat nofs l-ammont ta' pensjoni tas-servizz illi jkun ġie kkomutat, minn din is-sena se jibdew jiġu injorati 75% tal-ammont ikkomutat.

L-għotja ta' €300 fis-sena lil dawk illi għalqu l-75 sena u li għadhom jgħixu fid-djar tagħhom se tkompli tingħata matul din is-sena wkoll.

Il-bonus li beda jitħallas kull sena lil numru ta' persuni, l-aktar nisa li ma ħallsux biżżejjed bolol biex jikkwalifikaw għall-pensjoni minima, mill-1 ta' Jannar 2019 se nkunu qed inżiduh b'€50 fis-sena.

B'hekk fil-każ ta' dawk illi kienu ħallsu aktar minn sena kontribuzzjoni iżda anqas minn ħames snin, il-bonus se jiżdied għal €200, filwaqt illi l-bonus ta' dawk illi ħallsu aktar minn ħames snin kontribuzzjonijiet se jiżdied għal €300 fis-sena.

B'din il-miżura se jibbenefikaw madwar 12,500 persuna.

Tliet snin ilu konna daħħalna inċentiv sabiex persuni jibqgħu jaħdmu minflok jirtiraw bil-pensjoni u b'hekk meta jagħlqu l-età ta' 65 sena l-pensjoni tagħhom tiżdidilhom.

Din kienet miftuħa għas-settur privat biss.

Minn din is-sena dan l-inċentiv se jiġi estiż ukoll għall-persuni li jibqgħu jaħdmu mas-settur pubbliku b'mod gradwali.

Dan dejjem jekk ikun hemm talba mill-impjegat u l-kunsens ta' min iħaddem.

Jingħataw ħlasijiet għal anomaliji li setgħu nħolqu tul is-snin minħabba tibdiliet fis-sistema tal-pensjonijiet jew għal raġunijiet oħra.

(a) Għat-tielet sena konsekuttiva se nallokaw €11-il miljun f'fondi biex jiġu indirizzati dawn l-inġustizzji tal-imgħoddi, li jolqtu lil aktar minn 6,000 benefiċjarju jew l-eredi tagħhom.

(b) Matul din is-sena wkoll, se jiġi fi tmiemu l-proċess sabiex jitħallsu l-arretrati tal-pensjonijiet lill-eks ħaddiema tal-Malta Electricity Board jew l-eredi tagħhom.

Tejjibna l-ħlasijiet lil dawk illi jieħdu ħsieb l-anzjani fid-djar tagħhom.

Dan sar permezz tar-riforma fl-allowance miżjuda għall-carers illi telgħet għal €140 kif ukoll l-allowance għall-carers, li telgħet għal €90.

(a) Minn Jannar 2019 l-eżenzjoni mit-test tal-mezzi se tibda tgħodd għaż-żewġ allowances.

B'hekk aktar anzjani se tingħatalhom il-possibilità li jibqgħu jgħixu f'darhom u fil-komunità għax il-qraba li jieħdu ħsiebhom se jibdew jibbenefikaw huma wkoll.

B'din il-miżura, anke persuni miżżewġa sal-età pensjonabbli li jkunu jgħixu taħt l-istess saqaf mal-anzjan jew anzjana se jibdew ikunu eliġibbli għall-allowance tal-carers.

(b) Minn din is-sena, meta persuna tapplika sabiex tieħu ħsieb anzjan jew anzjana li jkunu laħqu l-età ta' 85 sena, mhux se tibqa' ssir evalwazzjoni medika mill-bord multi-dixxiplinarju u l-allowance titħallas awtomatikament jekk il-carer u l-anzjan jew anzjana jkunu jgħixu fl-istess dar.

Bil-għan illi titneħħa diskriminazzjoni li teżisti fl-Att dwar is-Sigurtà Soċjali, Kapitlu 318, se ssir emenda biex persuni li kienu impjegati f'entità fejn il-gvern kien is-sid jew kellu l-maġġoranza tal-ishma u aċċettaw illi jibbenefikaw minn skema ta' rtirar kmieni qabel l-1 ta' Jannar tal-2008, se jkunu jistgħu jgawdu minn titjib fil-pensjoni tagħhom.

Dan se jkun possibbli għaliex il-pensjoni tkun tista' tinħadmilhom fuq is-snin illi kienu jaħdmu fl-azjenda tal-gvern u mhux bilfors fuq il-pagi li kellhom wara li rtiraw kmieni.

Dan minħabba proċess ta' ristrutturar jew privatizzazzjoni tal-azjenda.

S'issa l-provvedimenti tal-liġi japplikaw biss għal dawk l-impjegati li rtiraw kmieni għar-raġunijiet imsemmija wara l-1 ta' Jannar, 2008.

Minn din is-sena dawn il-provvedimenti se jkunu japplikaw ukoll għal dawk illi rtiraw kmieni wara l-1 ta' Jannar, 2003.

Għadd ta' pensjonanti li fl-imgħoddi ħadmu l-Libja kienu ġew affettwati negattivament minn tibdil li kien sar fl-1988 fi ftehim bilaterali bejn Malta u l-Libja.

Dan it-tibdil kien ħalliehom esposti u mingħajr kontribuzzjonijiet imħallsin f'Malta, bil-konsegwenza li affettwalhom bil-kbir il-pensjoni tagħhom.

Għalhekk kif wegħedna fil-manifest elettorali, b'effett minn Jannar 2019, se nagħmlu ġustizzja wkoll ma' dawn il-persuni billi jirregolarizzaw ruħhom mad-Dipartiment tas-Sigurtà Soċjali bil-għan illi jibdew huma wkoll igawdu minn pensjonijiet ogħla u li jixirqulhom.

Huma qed jingħataw l-opportunità li jekk jippreżentaw provi tal-kontribuzzjonijiet illi kienu ħallsu fil-Libja, dawn il-kontribuzzjonijiet jiġu kkonvertiti f'kontribuzzjonijiet Maltin skont is-sistema l-antika.

F'każ illi ma jkollhomx provi x'juru, dawk milquta se jingħataw l-opportunità li jħallsu sa massimu ta' għaxar snin kontribuzzjonijiet nieqsa skont ir-rati kurrenti.

Persuni li jkunu qed jieħdu ħsieb lill-ġenituri u jirċievu l-allowance miżjuda għall-carers jew l-allowance għall-carers se jibdew ikunu kkonsidrati bħala kap ta' familja fil-kalkolu tal-Għajnuna Medika, dejjem jekk jissodisfaw it-test tal-mezzi.

L-ISPEAKER: L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Sur President, ilbieraħ jew il-biraħtlula tħabbru l-benefiċċji l-ġodda ta' min qed jikri r-residenza tiegħu, li żdiedu sostanzjalment, kif kien imħabbar fl-aħħar Baġit.

Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra anke b'dawn il-benefiċċji ġodda u jispjega x'iridu jagħmlu l-persuni li qed jikru jew beħsiebhom jikru sabiex igawdu minn dawn il-benefiċċji?

L-ISPEAKER: Il-Ministru Michael Falzon.

MICHAEL FALZON: Sur President, l-ewwel nett ta' min jgħid li l-forma ta' għajnuna li kienet tingħata lill-persuni li jikru mill-privat qabel kienet f'forma ta' sussidju, li jekk niftakar sew l-ewwel kien jammonta għal €83 u mbagħad sussegwentement tela' għal €166 fix-xahar.

Ta' min jgħid ukoll li qabel wieħed kien iħares biss lejn l-income tal-individwu biex ikun jista' jara jikkwalifikax għas-sussidju kollu jew inkella għal parti minnu biss.

Issa bil-miżura l-ġdida li ġiet introdotta, meta niġu biex naraw x'għajnuna jista' joffri l-Gvern m'aħniex se nħarsu biss lejn l-income tal-individwu imma se nħarsu lejn l-income tal-individwu flimkien mal-kirja li wieħed iħallas.

Ovvjament se jiġu stabbiliti kriterji biex tiġi ffissata somma għall-kirjiet ta' proprjetajiet differenti.

Li se jiġri issa hu li minflok jinħareġ is-sussidju kif kien, wieħed se jqis l-income ta' dawk il-persuni li japplikaw għal-housing benefit u se jqis ukoll il-kera li titħallas biex jekk il kera li titħallas tkun akbar minn persentaġġ stabbilit, allura f'dak il-każ l-Awtorità tad-Djar se tagħmel tajjeb għal dik id-differenza.

Issa naturalment hawn dejjem qed nitkellmu dwar proprjetà raġunevoli, jiġifieri mhux se tikri xi penthouse f'Tas-Sliema u tippretendi xi sussidju min-naħa tal-Gvern!

Xi ħaġa oħra li rrid nagħmilha ċara hi li meta qed nitkellem dwar income, hawnhekk qed nitkellem dwar l-income totali tal-household, jiġifieri mhux tal-individwu li japplika biss.

Ovvjament dawk il-persuni li diġà qegħdin jieħdu xi forma ta' sussidju fuq il-kera m'għandhomx għalfejn joqogħdu japplikaw biex jieħdu l-housing benefit imma kulma jridu jagħmlu huwa li jippreżentaw rendikont tal-income tal-household tagħhom lill-Awtorità tad-Djar.

B'hekk konvinti li se nolqtu aktar lin-nies skont il-bżonnijiet tagħhom għax issa mhux se jittieħed inkonsiderazzjoni biss id-dħul, bħal qabel, imma se jittieħed inkonsiderazzjoni kemm id-dħul kif ukoll l-ispiża tal-individwu.

Aħna jidhrilna li b'hekk dawk il-persuni li qegħdin b'kera privata jistgħu jiġu protetti aħjar.

F'dawk il-każi fejn il-kera hija relattivament baxxa, il-kontribuzzjoni tal-Housing Authority se tibqa' kif inhi, imma f'dawk il-każi fejn il-kirja hija meqjusa bħala relattivament għolja, l-Awtorità se tgħin lin-nies ikkonċernati billi se tagħmel tajjeb għal dik id-differenza.

L-ISPEAKER: L-Onor.

Glenn Bedingfield, mistoqsija supplimentari.

GLENN BEDINGFIELD: Sur President, peress li din il-ġimgħa stess kien hawn min qal f'din il-Kamra li dan huwa Gvern bla ruħ soċjali, jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm jaħseb li din l-iskema ġdida li għadu kif ħabbar se tolqot nies?

L-ISPEAKER: Il-Ministru Michael Falzon.

MICHAEL FALZON: L-ewwel nett, Sur President, peress li issa mhux se jibqa' jiġi evalwat biss l-income tal-individwu imma wkoll l-ispiża li qed jagħmel l-inkwilin f'dik li hi kera, se jkun hemm nies li qabel ma kinux jikkwalifikaw għal dan is-sussidju u issa se jikkwalifikaw għalih.

Madanakollu f'dan l-istadju huwa diffiċli li wieħed jgħid b'ċertezza kemm se jkun dan l-ammont għar-raġuni li aħna ma nistgħux inkunu nafu kemm qed iħallas l-individwu li qiegħed f'kera privata.

Li nista' ngħid hu li għas-sena li ġejja hemm allokati €12-il miljun.

Issa ovvjament jekk wieħed tonqoslu l-kera, allura jonqoslu s-sussidju filwaqt li jekk togħlielu l-kera, is-sussidju se jogħla.

F'pajjiżna hawn madwar 5% tal-popolazzjoni li qegħdin f'kera mal-privat.

Naturalment dan ma jfissirx li dawn kollha se jkunu eliġibbli għall-housing benefit, imma żgur li kollha se jintlaqtu b'xi mod jew ieħor minn xi miżuri tal-Baġit.

Biżżejjed insemmi l-miżura tal-equity sharing u miżuri oħrajn, bħal pereżempju f'każ li persuni jisseparaw jew kellhom bżonn ibiddlu l-proprjetà tagħhom wara xi 40 sena jgħixu hemm, jiġifieri wieħed irid jara ftit il-miżuri kollettivament.

L-ISPEAKER: L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Sur President, niftakar li ftit qabel ma dan il-Parlament waqaf għall-vaganzi tal-Milied, waqt li l-Ministru Michael Falzon kien qed jirrispondi xi mistoqsija supplimentari kien għamel appell b'saħħtu ħafna indirizzat lejn il-kampanja "Children's Dreams", inizjattiva tajba ħafna li għandha verament għan nobbli.

Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra x'kienu r-riżultati ta' din il-kampanja fl-aħħar mill-aħħar peress li dakinhar huwa kien informa lill-Kamra li kien għad hemm tfal li ma kellhomx lil min jagħmlilhom il-ħolma tagħhom realtà?

Jista' jgħidilna jekk il-ħolm tat-tfal intlaħaqx kollu u jekk jarax li matul din is-sena kif ukoll matul is-snin li ġejjin għandniex inkomplu naħdmu fuq din l-inizjattiva, li forsi tista' tikber ukoll?

L-ISPEAKER: Il-Ministru Michael Falzon.

MICHAEL FALZON: Il-kampanja "Children's Dreams" titmexxa mill-Aġenzija Appoġġ.

Li jiġri fil-prattika hu li jiġu identifikati numru ta' tfal - anke bl-għajnuna tas-social workers - li għandhom ċerti bżonnijiet jew xewqat li forsi għal xi raġuni jew oħra l-familja tagħhom ma tistax tlaħħaq magħhom.

Kulma għandu jagħmel min irid jikkontribwixxi hu li jidħol online fis-sit ta' din il-kampanja u hemmhekk jagħżel dak li jixtieq jixtri minn dawk ix-xewqat li jkunu esprimew it-tfal li jkunu ġew identifikati għal din il-kampanja.

Pereżempju, ġieli jitolbu xi ġugarell bħal, ngħidu aħna, karozza jew anke vouchers tal-McDonald's. Hawnhekk ta' min jgħid li min ikun qed jgħin f'din l-inizjattiva ma jkunx jaf lit-tifel jew lit-tifla li jkun qed jissodisfa l-ħolma tiegħu jew tagħha u lanqas it-tifel jew it-tifla li jkunu qed jirċievu dan ir-rigal ma jkunu jafu min issodisfalhom il-ħolma tagħhom.

Bejn wieħed u ieħor kull sena jkun hemm madwar 1,500 tifla li jibbenefikaw minn din il-kampanja.

Ta' min jgħid ukoll b'sodisfazzjon li din is-sena l-ħolm kollu ġie kopert.

Mingħajr ma nsemmi ismijiet ta' kumpaniji jew organizzazzjonijiet oħrajn, irrid nirrimarka li kemm is-sena li għaddiet kif ukoll din is-sena kien hemm kumpaniji, organizzazzjonijiet u anke NGOs li għamlu tajjeb għal kwalunkwe shortfall li seta' kien hemm.

L-intenzjoni tagħna hi li nibqgħu għaddejjin b'din l-inizjattiva, anke għax wara kollox din hija inizjattiva li tolqot direttament lil tfal li forsi huma xi ftit inqas ixxurtjati minn oħrajn u allura huwa d-dover tagħna li naraw li jekk hemm xi ħaġa li wieħed jista' jagħmel għaliha, din għandha ssir.

Nieħu pjaċir ninnota wkoll li fit-tliet snin li ilni responsabbli minn dan il-qasam, dejjem ġie kopert il-ħolm kollu li kellhom it-tfal.

L-ISPEAKER: L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Sur President, ftit tal-jiem ilu rajna lill-Ministru jagħmel press conference f'dan il-Parlament flimkien ma' Membru tal-Oppożizzjoni minħabba li milli jidher, hemm ftehim bejn il-Gvern u l-Oppożizzjoni biex jitressaq quddiem dan il-Parlament abbozz ta' liġi li jipproteġi lit-tfal.

Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra x'wassal biex jitressaq dan l-Abbozz ta' Liġi u x'inhi l-aktar ħaġa li qed iddejqu fil-liġi attwali u li allura jixtieq li tinbidel permezz ta' dan l-Abbozz ta' Liġi?

L-ISPEAKER: Il-Ministru Michael Falzon.

MICHAEL FALZON: Fil-fatt iva, Sur President, il-ġimgħa li għaddiet aħna bħala Gvern ippubblikajna l-Abbozz ta' Liġi dwar il-Protezzjoni tal-Minuri (Ħarsien Alternattiv) fejn hawnhekk qed nitkellmu dwar il-ħarsien li għandna noffru lit-tfal tagħna li għal xi raġuni jew oħra mhumiex qed jgħixu fl-ambjent tal-familja naturali tagħhom.

Ir-raġunijiet għal dan jistgħu jkunu diversi u wieħed ma jistax jiġġeneralizza imma fil-verità f'pajjiżna għandna madwar 480 jew 500 tifel u tifla li qegħdin fi protezzjoni alternattiva u li għal xi raġuni jew oħra qed jidħol l-Istat għalihom.

Qed ngħid dan għax kif inhi l-liġi sal-lum, huwa l-ministru nnifsu li għadu jidħol responsabbli għall-ħarsien tat-tfal.

Il-liġi li tirrigwarda lit-tfal ilha biex tiġi aġġornata xi tliet deċennji, imma riċentement kien hemm ukoll diversi sentenzi, sew fil-qrati Maltin kif ukoll fi qrati barranin, li mbottaw biex din il-liġi tiġi aġġornata.

L-iskop hu li f'kull deċiżjoni li tittieħed taħt din il-liġi, din trid tittieħed dejjem bil-ħsieb li l-ewwel u qabel kollox jitħarsu l-interessi tat-tfal.

M'iniex qed ngħid li qabel ma kienx isir hekk, imma dan ma kienx miktub fil-liġi.

Għalhekk wieħed mill-aktar punti li joħroġ b'mod ċar fl-Abbozz ta' Liġi l-ġdid hu li f'kull deċiżjoni li tittieħed, l-interessi tat-tfal għandhom jiġu l-ewwel u qabel kollox.

Dan l-Abbozz ta' Liġi huwa wkoll innovattiv f'diversi punti oħrajn.

Pereżempju, sal-lum biex il-foster parents ikunu jistgħu jagħmlu talba biex jaddottaw il-foster child tagħhom – għalkemm naturalment mhux kull min jagħmel it-talba għall-addozzjoni jitħalla jaddotta għax wieħed irid jgħaddi l-proċeduri ġudizzjarji wkoll - iridu jkunu ilhom foster parents ta' dan it-tifel jew tifla għal mill-inqas għaxar snin.

Issa aħna, permezz ta' dan l-Abbozz ta' Liġi, qegħdin nipproponu li dak il-perjodu għandu jinżel għal ħames snin.

Bi pjaċir ngħid li hemm qbil ġenerali dwar dan l-Abbozz ta' Liġi.

Ovvjament m'hemmx qbil dwar il-punti kollha tiegħu però fuq ċerti prinċipji se jkollna l-opportunità li niddiskutu kemm f'din il-Kamra kif ukoll quddiem il-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi.

Aħna qed naraw ukoll li foster carer li jkun ilu jieħu ħsieb tifel jew tifla għal ċertu żmien għandu jkun hu li jkollu l-kura u kustodja tal-minuri u mhux il-ministru responsabbli mis-solidarjetà soċjali, ikun min ikun il-ministru.

Hawnhekk ta' min isemmi żewġ prinċipji oħra li huma innovattivi ħafna f'dan l-Abbozz ta' Liġi, fosthom il-mandatory reporting.

F'abbozzi ta' liġi preċedenti l-ħsieb kien li l-mandatory reporting dwar abbuż ta' minuri - u hawnhekk qed nirreferi għal kwalunkwe abbuż u mhux biss għal dak sesswali - jkun jorbot lil kulħadd mentri issa qed nipproponu li l-mandatory reporting ikun jorbot biss lill-professjonisti.

Aħna ridna wkoll li jitħarsu l-interessi tal-professjonisti, jiġifieri jekk professjonist jagħmel rapport li jista' jkun qed isir abbuż fuq minuri u mbagħad jirriżulta li ma kienx hemm dan l-abbuż, ma tkun tista' tittieħed l-ebda azzjoni kontra l-professjonist għax inkella dak li jkun jibża' jesprimi s-suspetti li jkun qed ikollu.

Sur President, biex wasalna għall-pubblikazzjoni ta' dan l-Abbozz ta' Liġi għamilna ħafna konsultazzjonijiet, u ma niddejjaqx ngħid li għamilna konsultazzjonijiet saħansitra ma' Membri tal-Oppożizzjoni dwar ċerti punti.

Issa nispera li d-diskussjoni f'din il-Kamra dwar dan l-Abbozz ta' Liġi tkun sana wkoll ħalli kif tgħid il-liġi, f'kull deċiżjoni li tittieħed l-interessi tat-tfal jiġu l-ewwel u qabel kollox.

L-ISPEAKER: L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Sur President, fir-risposta tiegħu l-Ministru rrefera għall-addozzjonijiet.

Bħalma nafu, hemm addozzjonijiet lokali kif ukoll internazzjonali.

Malta għandha numru ta' pajjiżi li l-familji Maltin ikunu jistgħu jaddottaw minnhom.

Jista' għalhekk il-Ministru jgħidilna jekk hemmx il-ħsieb li nibqgħu naddottaw minn dawn il-pajjiżi filwaqt li jgħidilna jekk hemmx il-ħsieb jew inkella hijiex qed issir ħidma biex forsi jiżdiedu xi pajjiżi oħrajn?

Qed nagħmel din il-mistoqsija għax xi kultant tisma' persuni jgħidu li jsibuha diffiċli biex jaddottaw tifel jew tifla minn barra l-pajjiż.

L-ISPEAKER: Il-Ministru Michael Falzon.

Jekk jogħġbok wieġeb fil-qosor għax il-ħin tal-mistoqsijiet diġà skada.

MICHAEL FALZON: Fil-fatt, Sur President, għandna ftehimiet ma' diversi pajjiżi minn fejn jiġu addottati t-tfal.

L-aktar tliet pajjiżi li minnhom jiġu f'pajjiżna tfal għall-addozzjoni huma mill-Indja - minn hemmhekk jiġi l-akbar numru - mill-Portugall - ġeneralment minn hemmhekk jiġu siblings - u mis-Slovakkja.

Jekk inħarsu lejn is-sena li għaddiet insibu li dawk huma t-tliet pajjiżi li ġew it-tfal minnhom biex jingħataw għall-addozzjoni.

Ta' min jgħid ukoll li matul is-sena li għaddiet ġew f'pajjiżna 50 tifel u tifla minn barra biex jiġu addottati, li naħseb huwa numru konsiderevoli meta wieħed iqis kollox.

Is-sena li għaddiet irnexxielna wkoll nilħqu ftehim mal-Bulgarija biex naddottaw tfal anke minn dan il-pajjiż.

Peress li aħna firmatarji tal-Hague Convention, qabel ma nibdew inġibu tfal għall-addozzjoni minn xi pajjiż ġdid, l-ewwel irridu naraw li dan il-pajjiż ukoll ikun firmatarju ta' din il-Konvenzjoni sakemm ma jkunx hemm xi ftehim ad hoc.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-Mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu issa għat-Tqegħid ta' Karti.

Il-Ministru Joe Mizzi.

TQEGĦD TA KARTI

JOE MIZZI (Ministru għall-Enerġija u l-Immaniġġar tal-Ilma): Sur President, f'isem il-Ministru għall-Finanzi nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Korrezzjoni għattweġiba talmistoqsija parlamentari numru 8089 li ngħatat fisseduta 190 tat30 ta' Jannar 2019 dwar ħlas li sar lil Credit Rating Agencies fis-snin bejn l-2013 u l-2018;

Lista li turi l-paġni, profili u gruppi fuq is-sit soċjali Facebook u l-Uniform Resource Locator (URL) rispettiv tagħhom, li għalihom hu responsabbli l-Ministru għall-Finanzi, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8270;

f'isem il-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima nqiegħed fuq ilMejda talKamra:

Lista li turi l-paġni, profili u gruppi fuq is-sit soċjali Facebook u l-Uniform Resource Locator (URL) rispettiv tagħhom li għalihom hu responsabbli l-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8274; u

f'isem il-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali nqiegħed fuq ilMejda talKamra:

Kopja tal-pjanti approvati tal-proġett fejn qabel kien hemm il-Mistra Village fil-limiti tax-Xemxija, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8537.

L-ISPEAKER: Grazzi.

JUSTYNE CARUANA: Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Stqarrija għall-istampa maħruġa fit-12 ta' Jannar 2019 mill-Ministeru għal Għawdex u l-Ministeru għat-Turiżmu dwar pjan għar-riġenerazzjoni tax-Xlendi u stqarrija għall-istampa maħruġa fid-19 ta' Jannar 2019 mill-Ministeru għal Għawdex dwar pjan għal breakwater ġdid f'Marsalforn, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8506.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Kumitati Permanenti.

L-ISPEAKER: Ninforma lill-Kamra li skont paragrafu (4) tal-artikolu 120B tal-Ordnijiet Permanenti tal-Kamra, fil-laqgħa tat-Tnejn, 4 ta' Frar 2019 tal-Kumitat Permanenti dwar l-Ambjent u l-Ippjanar tal-Iżvilupp, l-Onor Robert Abela se jkun qed jissostitwixxi lill-Onor.

MILL-ONOR.

L-ISPEAKER: L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Sur President, aħna l-Membri Parlamentari llum f'din il-Kamra rċevejna ittra li tqassmet mill-uffiċjali tal-Parlament hawnhekk stess, jiġifieri mhux fl-uffiċċju tiegħi jew id-dar tiegħi iżda hawnhekk.

Din hija ittra minn avukat fejn fost affarijiet oħrajn qed jgħid li qed jikteb f'isem Foresite, li skont l-istess ittra hija konsorzju ta' businessmen Maltin.

Aħna l-Membri ta' din il-Kamra li rċevejna din l-ittra m'għandniex mezz kif nidentifikaw min hu dan il-konsorzju u għaldaqstant fid-dawl li din l-ittra tqassmet mill-uffiċjali tal-Parlament qegħdin nitolbu lis-Sedja sabiex tgħinna nidentifikaw min hu dan il-konsorzju ta' businessmen Maltin.

L-ISPEAKER: Kollox sew.

Nitlobkom tgħadduhieli.

Naturalment din l-ittra waslet fil-Parlament bil-posta u ġiet imqassma.

Qed nieħu nota tat-talba li ġiet imressqa u issa se niċċekkjaw fuqha.

Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JIMPLIMENTA MIŻURI

TAL-ESTIMI

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri.

Ikompli mit-30 ta' Jannar 2019.

Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet.

L-ISPEAKER: Aktar rimarki?

L-Onor.

Toni Bezzina.

TONI BEZZINA: Sur President, illejla se nitkellem fuq l-Estimi tal-Baġit f'dak li jirrigwarda t-trasport u l-infrastruttura, diskors li fih se nipprova nkun kostruttiv kemm jista' jkun, għalkemm bla dubju ċerta kritika trid tagħmilha għax il-kritika twassal biex isir ċertu skrutinju fuq l-operat tal-Gvern.

Nibda biex ngħid li l-qasam tat-trasport u l-infrastruttura żgur li m'għandux iservi bħala ballun politiku anzi ż-żewġ naħat tal-Kamra għandhom jaħdmu flimkien biex immexxu lil dan il-qasam, li huwa l-pilastru tal-ekonomija ta' pajjiżna,'il quddiem.

Qabelxejn nixtieq nibda d-diskors tiegħi billi nirringrazzja lill-ħaddiema kollha li jaħdmu fid-diversi dipartimenti u entitajiet li jaqgħu taħt dan id-dekasteru, jiġifieri kemm lill-ħaddiema manwali, kemm lil dawk li għandhom gradi maniġerjali kif ukoll lill-professjonisti għax nemmen li dawn kollha jagħmlu l-almu tagħhom biex jagħtu l-aqwa lil dawn l-oqsma.

Nixtieq nirringrazzja wkoll lil dipartimenti oħra li wkoll jagħtu servizz lil dan il-qasam, fosthom lill-Korp tal-Pulizija, lid-Dipartiment tal-Protezzjoni Ċivili u lill-Cleansing and Maintenance Division, li għalkemm ma jaqgħux taħt dan id-dekasteru, bil-ħidma tagħhom qed jgħinu sabiex ikollna toroq siguri kif ukoll jagħtu servizz indispensabbli lill-pajjiż f'dak li jirrigwarda t-toroq.

Sur President, kif għedt diġà, jien nemmen li d-dmir ta' kull politiku hu li jagħmel kritika kostruttiva biex isir l-iskrutinju kollu neċessarju, però nixtieq nagħmilha ċara mill-bidu li l-kritika tiegħi mhijiex se tkun indirizzata direttament lejn dawn il-ħaddiema, anke għaliex kull dipartiment ikun qed jattwa l-politika tal-gvern li jkun hemm preżenti f'dak il-mument.

Fil-fatt il-kritika tiegħi se tkun indirizzata lejn in-nuqqas ta' strateġija u pjan fit-tul li għandu l-Gvern preżenti f'dawn l-oqsma.

Fid-diskors li għamilt f'Novembru wara d-Diskors tal-Baġit kont għedt li għal dak li jirrigwarda l-qasam tat-trasport u tal-infrastruttura, dan kien Baġit riċiklat u bla viżjoni.

L-iżball tal-Gvern hu li għalkemm issa ilu sitt snin imexxi lil pajjiżna, huwa ħalla t-toroq fi stat tal-biki.

Biżżejjed ngħid li matul dawn l-aħħar sitt snin la saru toroq ġodda u wisq anqas ġew mantnuti t-toroq eżistenti.

It-toroq huma bħal saqaf ta' dar; jekk ma ddurux qabel ma jidħol l-istaġun tax-xitwa u ma tagħmillux il-manutenzjoni neċessarja kull sena, wara ċertu żmien il-ħsara ssir irreparabbli bil-konsegwenza li mbagħad mhux biss ikollok tirranġa dak is-saqaf imma jkollok tagħmlu mill-ġdid.

L-istess nistgħu ngħidu għat-toroq; jekk ma teħux ħsiebhom b'mod regolari u tagħtihom il-manutenzjoni kollha meħtieġa, ħsara li għall-bidu tkun tista' tirranġaha bi ftit manutenzjoni ssir irreparabbli bil-konsegwenza li jkollok tibdel it-triq kollha.

Allura issa x'ġara?

Dak li m'għamilx il-Gvern preżenti f'sitt snin, il-Ministru Ian Borg qed jipprova jagħmlu f'sitt xhur!

Naturalment dan qed iwassal għal għaġla żejda u paniku sħiħ bil-konsegwenza li kif jgħid il-Malti, il-qattusa għaġġelija friegħ għomja tagħmel!

Sur President, dan il-Ministeru jħaddan fih waħda mill-problemi prinċipali li għandna f'pajjiżna: it-traffiku, bil-konsegwenzi kollha li dan iġib miegħu, fosthom tniġġis ta' arja, stress żejjed fuq is-sewwieqa u inċidenti tat-traffiku.

Minn statistika maħruġa mill-Uffiċċju Nazzjonali tal-Istatistika (NSO) sfortunatament irriżulta li fl-2016 l-imwiet ikkawżati minn inċidenti tat-traffiku żdiedu għal 23.

Naturalment kull mewt hija traġedja, però sfortunatament, għal diversi raġunijiet, minflok irnexxielna nagħmlu t-toroq tagħna aktar siguri, spiċċajna b'żieda sostanzjali f'dawk li huma inċidenti u mwiet fit-toroq tagħna.

Waħda mir-raġunijiet għal dan hija l-fatt li ż-żieda fl-għadd ta' karozzi li rajna fit-toroq tagħna hija aktar milli jiflaħ il-pajjiż.

Biżżejjed ngħid li fi tliet snin, jiġifieri bejn l-2013 u l-2016, żdiedu madwar 45 karozza kuljum, u dan minbarra ż-żieda ta' 12% ta' carbon dioxide fit-toroq tagħna, li hija kawża prinċipali tal-ammont ta' karozzi li għandna fit-toroq tagħna.

Sur President, din iż-żieda li esperjenzajna fin-numru ta' karozzi li għandna fit-toroq tagħna turi li l-inizjattiva prinċipali li biha jistgħu jonqsu l-karozzi mit-toroq, ċjoè li aktar nies jużaw it-trasport pubbliku, ma laħqitx l-għan tagħha, u dan minkejja li s-sussidju żdied minn €6 miljun għal aktar minn €30 miljun, li bla dubju hija qabża sostanzjali fl-ammont ta' flus li kull ħaddiem Malti u Għawdxi qed ikollu joħroġ mill-but jew titteħidlu mit-taxxa li jħallas għat-trasport pubbliku.

Kif kont qed ngħid fil-bidu, ħafna mill-proposti tal-Baġit huma ripetuti minn dawk tas-snin ta' qabel jew riċiklati minn Baġits oħrajn u m'għandhom l-ebda viżjoni jew direzzjoni innovattiva, jew inkella hemm imsemmija saħansitra inizjattivi li ma jistgħux jitwettqu minħabba li l-infrastruttura tal-pajjiż ma tippermettix.

Minflok ma sar pjan ħolistiku biex pajjiżna jagħmel qabża 'l quddiem f'dak li għandu x'jaqsam ma' mobilità, spiċċajna morna għaxar passi lura!

Minflok ma l-Gvern qed jipproponi proposti u mezzi alternattivi ta' trasport, l-importanti għalih hu li jwessa' t-toroq u jżid il-karozzi fihom, bħal dak li qallu billi jżid il-karozzi fit-toroq, b'daqshekk ikun qed isolvi l-problema tat-traffiku!

Ir-realtà hi bil-wisq differenti, u għalhekk pajjiżna għandu bżonn lil min joħroġ b'ideat u b'soluzzjonijiet innovattivi ħalli b'hekk inkunu qegħdin nagħtu viżjoni għal pajjiżna mhux għall-ħames snin li ġejjin jew inkella għall-għaxar snin li ġejjin imma jekk jista' jkun għall-25 sena u għall-50 sena li ġejjin.

Sur President, pajjiżna għandu bżonn gvern li jkun kapaċi jippjana l-bżonnijiet tal-poplu għall-għexieren ta' snin li ġejjin u mhux jara biss sal-ponta ta' mnieħru, kif sfortunatament qiegħed jagħmel dan il-Gvern.

Kif se nkun qed nispjega, jeżistu soluzzjonijiet fit-tul, però dan il-Gvern qed jirriżolvi ruħu biss għal soluzzjonijiet faċli, li għalkemm fl-immedjat jistgħu jagħtu riżultati, fil-futur qarib se nerġgħu niġu koppi.

Għalhekk b'din it-tip ta' viżjoni li għandu l-Gvern qed jispiċċa jberbaq flus il-poplu mingħajr dak l-għaqal li wieħed jistenna mingħandu biex imbagħad min-naħa l-oħra minflok mhu qed jilqa' l-proposti validi li qed tressaq l-Oppożizzjoni u jattwahom, qed jispiċċa jew ikaxkar saqajh, b'detriment għal min juża t-toroq tagħna, jew inkella qed jispiċċa jinjorahom għal kollox.

Nixtieq nagħti eżempju dwar dan.

Waħda mill-proposti li għamlet l-Oppożizzjoni, mhux sena ilu imma erba' snin ilu, eżattament f'Ottubru tal-2014, kienet dik tat-trasport b'xejn għall-iskejjel.

Din kienet proposta tajba li kulħadd qabel magħha tant li fl-aħħar anke l-Gvern attwaha.

Però wara li ħallieha fuq l-ixkaffa għal erba' snin sħaħ, sfortunatament imbagħad ipprova jwettaqha nofs sajran fl-aħħar minuta, bil-konsegwenza li mhux kull min kellu bżonn trasport b'xejn għall-iskola ħa dan is-servizz.

B'hekk saret diskriminazzjoni kemm mal-ġenituri kif ukoll ma' wliedhom li ma ġewx ipprovduti b'dan it-trasport mill-ewwel.

Sur President, waħda mill-proposti li minħabba l-infrastruttura inadegwata li għandna f'pajjiżna ma tistax tiġi implimentata kif suppost hija dik tal-grants fuq xiri ta' roti.

Li jingħataw grants fuq xiri ta' roti huwa inċentiv tajjeb li aħna naqblu miegħu, anzi nemmnu li għandu jkun hemm aktar inċentivi bħal dawn, però mbagħad nafu li min jixtri rota ma jistax juża dik ir-rota bħala mezz alternattiv għat-trasport għax filwaqt li qed nonfqu miljuni ta' euros fit-twessigħ ta' toroq, imbagħad mhux qegħdin jiġu introdotti faċilitajiet adegwati għall-użu tar-roti jew inkella faċilitajiet kumplimentari fil-qafas tat-trasport pubbliku, bħal pereżempju cycle and ride, fejn tkun tista' tagħmel nofs il-vjaġġ tiegħek bir-rota u n-nofs l-ieħor bit-trasport pubbliku.

Imbagħad jiġi l-Ministru għall-Finanzi waqt id-Diskors tal-Baġit jgħidilna li bl-inċentivi li daħħlu qegħdin jinkoraġġixxu l-użu tar-roti, tal-muturi u tat-trasport pubbliku filwaqt li qed jiskoraġġixxu l-użu tal-karozzi privati!

Hawnhekk huwa biżżejjed li nirreferi għal proġett li sar riċentement; it-twessigħ ta' Triq Diċembru 13 fil-Marsa.

Dan il-proġett sar mingħajr konsultazzjoni ma' ħadd, il-bus lane li kien hemm tneħħiet mingħajr ma reġgħet saret, twessgħet it-triq u għalkemm kien hemm l-opportunità li tiġi introdotta bicycle lane f'din it-triq, din ma ġietx introdotta bl-iskuża tal-Gvern tkun li peress li żidna l-karreġġjati għall-karozzi, m'hemmx bżonn bus lanes u cycle lanes, argument li assolutament ma jagħmilx sens!

Wegħda oħra li saret kienet li se jsir investiment f'bus shelters ġodda.

Ovvjament aktar ma ttejjeb is-servizz tat-trasport pubbliku aktar tista' tinkoraġġixxi nies li jużawh, però mbagħad insibu li għandna diversi bus stops u vened f'postijiet strateġiċi, fosthom anke fil-Floriana, li għadhom bla bus shelter.

Però dan mhux kollox għax meta l-Gvern qed jiddeċiedi li jagħmel bus shelter f'post partikolari, dan qed jispiċċa jieħu x-xhur biex jiġi installat!

Sfortunatament din hija mentalità tas-snin tmenin.

Bħalma jgħidu, il-Partit Laburista biddel sufu iżda mhux għemilu.

Imbagħad nippretendu li l-poplu juża mezzi alternattivi ta' trasport minflok il-karozza privata tiegħu!

Sur President, kif kont qed ngħid tul dawn l-aħħar sitt snin il-Gvern injora diversi proposti li għamlet l-Oppożizzjoni jew inkella spiċċa jkaxkar saqajh għalihom u b'hekk tilef l-opportunità li s-sitwazzjoni tat-traffiku f'pajjiżna titranġa jew inkella li titranġa fi żmien aktar qasir, bħal fil-każ tat-trasport pubbliku b'xejn għall-iskejjel kollha.

Illum għandna Gvern li jinsab għaddej b'kampanja sħiħa fejn qed jgħid li f'seba' snin se jonfoq €700 miljun f'bini ta' toroq.

Huwa faċli li tiftaħar b'rix ħaddieħor!

Li ma jgħidx il-Gvern hu li ammont sostanzjali minn dawn il-flus huma parti mill-€1,300 miljun li l-Eks Prim Ministru Lawrence Gonzi kien ġab mill-Unjoni Ewropea!

Hawnhekk ta' min isemmi wkoll il-fatt illi li kien għall-Partit Laburista, aħna llum għadna barra mill-Unjoni Ewropea u ma konniex ingawdu minn dawn il-fondi, imma konna nibqgħu b'xiber imnieħer.

Il-Gvern qed jipprova jagħti l-impressjoni li s-sitwazzjoni tat-toroq f'pajjiżna tinsab fi stat ħażin minħabba li Gvernijiet Nazzjonalisti qatt m'għamlu xogħlijiet ta' toroq, qisha x-xemx telgħet fuq wiċċ Malta u Għawdex meta tela' l-Gvern Laburista!

Għalhekk naħseb li hawn ta' min isemmi xi ftit mix-xogħlijiet ta' toroq li saru taħt Gvernijiet Nazzjonalisti.

Se nsemmi biss xi wħud mit-toroq arterjali u distributorji li saru, fosthom Triq Ħal Far li mill-Freeport twasslek għall-Airport, Triq il-Kunsill tal-Ewropa f'Ħal-Luqa, Triq Garibaldi u Triq Diċembru 13 fil-Marsa, Triq il-Belt Valletta fiż-Żurrieq, it-Triq tal-Barrani, il-bypass ta' San Pawl il-Baħar, il-bypass tal-Imrieħel, Triq l-Imdina, li minn Ħal Qormi tagħti għal Ħaż-Żebbuġ u twasslek ir-Rabat, Triq l-Imdina f'Ħ'Attard, Triq Buqana li mir-Rabat twasslek għall-Mosta, Triq Sir Temi Zammit li mill-Mosta twasslek għall-Imġarr, Triq is-Salina li min-Naxxar tieħdok għal San Pawl il-Baħar, Triq M. Murray li minn Tal-Balal tieħdok għan-niżla t'Alla u Ommu, il-bypass ta' Birkirkara u l-bypass tal-Mellieħa.

Dan minbarra l-mijiet ta' toroq residenzjali li kienu nbnew mill-ġdid fejn kienu nqalgħu mill-pedamenti bis-servizzi b'kollox u mhux ingħataw lagħqa tarmak fuq li kien hemm!

Gvernijiet Nazzjonalisti ma nsewx lil Għawdex lanqas u minbarra toroq residenzjali, hemmhekk għamlu wkoll diversi toroq arterjali u distributorji, fosthom Imġarr Road, ix-Xatt ta' Għajnsielem, it-triq li mix-Xewkija tibqa' sejjer għar-Rabat, it-triq li mir-Rabat twasslek għax-Xlendi, it-triq li mir-Rabat twasslek sas-Santwarju tal-Madonna Ta' Pinu kif ukoll it-triq li minn San Lawrenz twasslek għad-Dwejra.

Hawnhekk ta' min isemmi wkoll xogħlijiet oħra ta' inġinerija ċivili, fosthom il-mini ta' Santa Venera, il-mini ta' quddiem l-Università u diversi mini oħra.

Sur President, il-Gvern qed jipprova jagħti l-impressjoni li kien Gvern Nazzjonalista li ħareġ bl-idea li ndejqu t-toroq bħalma ġara fil-każ ta' Triq l-Imdina f'Ħ'Attard quddiem l-Isptar Monte Carmeli.

Li ma jgħidx il-Gvern hu li kien Gvern Laburista fis-sentejn li għamel imexxi lil dan il-pajjiż bejn l-1996 u l-1998 li kien ġab konsulenti Ġermaniżi li ħarġu bl-idea - issa hawn wieħed jista' jaqbel magħhom u jista' ma jaqbilx - li biex ikollok continuous flow trid iddejjaq it-toroq.

L-għerf mhuwiex kemm tonfoq flus iżda kif tonfoq il-flus.

Huwa tajjeb li tonfoq madwar €100 miljun fis-sena f'bini jew f'kisi ta' toroq, kif qed jagħmel dan il-Gvern, però l-aktar ħaġa importanti hi li dawn il-flus jintnefqu kif verament hemm bżonn, mhux kif ġara f'Ta' Xbiex fejn triq li kien għadu kemm għamel il-kunsill lokali, wara biss ftit xhur kellha terġa' tinqala'.

Tajjeb ukoll li x-xogħol isir bi pjan mhux bħalma ġara fi Vjal ix-Xarolla ż-Żurrieq, fejn minħabba nuqqas ta' ppjanar min-naħa tal-Gvern, xogħol li ma kellux idum aktar minn sitt xhur spiċċa ħa tliet snin aktar milli kien mistenni u llum hemmhekk ix-xogħol għadu għaddej b'inkonvenjent kbir għar-residenti kollha li joqogħdu f'din it-triq, li għadha mimlija tjun u trabijiet.

Sal-lum dawn ir-residenti għadhom ma jistgħux joħorġu mill-garaxxijiet tagħhom jew joħorġu bil-kumdità minn djarhom, u dan biex ma nsemmix ukoll l-inkonvenjent li qed ikollhom isofru wkoll ir-residenti l-oħrajn taż-Żurrieq stess u tal-irħula tal-madwar.

Għandu jsir ukoll xogħol ta' kwalità u tal-ogħla livell biex dan jitgawda kemm mill-ġenerazzjonijiet preżenti kif ukoll minn dawk futuri, mhux bħal fil-każ tal-bypass tal-Mellieħa fejn ix-xogħol sar bl-għaġla bil-konsegwenza li l-livell tax-xogħol ma laħaqx dak mixtieq tant li saħansitra nġibdet l-attenzjoni għal dan minn Membru Parlamentari tal-Partit Laburista stess.

Imbagħad xi ngħidu għall-metodu ta' kostruzzjoni li qed isir għat-toroq tagħna, Sur President?!

Sfortunatament f'ċerti każi llum morna lura għat-tip ta' xogħol li kien isir matul is-snin tmenin, li kien jikkonsisti f'lagħqa tarmak fuq dak li kien hemm u f'ċerti sitwazzjonijiet lanqas biss jinbidlu s-servizzi.

Jingħata żewġ pulzieri tarmak fuq kollox u nibqgħu għaddejjin!

Biex nagħti eżempju għal dan, ħalli żgur ma jkunx hawn min jaħseb li qed naqla' minn żniedi, biżżejjed insemmi s-sitwazzjoni li kien hemm f'Paceville.

Qabel is-sajf tajna kisja ta' 40mm fuq kollox - jiġifieri kisja ta' inqas minn żewġ pulzieri - mingħajr ma bdilna s-servizzi, imqar tad-drenaġġ, biex issa wara li ntnefqu madwar €1 miljun, irid jerġa' jsir ix-xogħol mill-ġdid.

Jiġifieri spiċċajna rmejna €1 miljun li setgħu ntużaw biex isiru toroq oħrajn fejn hemm bżonn.

Ta' min isemmi wkoll il-fatt li l-bini ta' service ducts, li jikkonsistu f'kanali taħt it-triq biex jgħaddu s-servizzi minnhom bħas-servizz tad-drenaġġ, is-servizz tal-ilma u diversi servizzi oħrajn, huwa ineżistenti, u dan minkejja li qabel l-elezzjoni ġenerali li għaddiet il-Prim Ministru kien wiegħed li s-servizzi kollha se jibdew jinqalgħu minn mal-faċċati u jgħaddu minn service ducts apposta.

Sfortunatament din kienet wegħda fiergħa oħra min-naħa ta' dan il-Gvern!

Għaldaqstant assolutament mhuwiex sew li jekk se ninvestu €700 miljun fit-toroq, wara erbat ijiem se nispiċċaw ikollna nerġgħu nqattgħu t-toroq mill-ġdid biex nirranġaw is-servizzi.

Sfortunatament jekk tgħaddi minn ċerti toroq erba' snin jew ħames snin wara li jkunu saru ssib li dawn kellhom jerġgħu jinqalgħu biex jinbidlu s-servizzi tal-ilma jew servizzi oħra.

Għalhekk hawn nixtieq nagħmel appell lill-Gvern.

Jien nifhem li mhuwiex faċli li tgħaddi s-service ducts però jekk isiru l-istudji neċessarji kapaċi nsibu soluzzjoni biex is-servizzi kollha, speċjalment fil-każ ta' toroq ġodda, jgħaddu minn service ducts apposta ħalli forsi xi darba naslu biex nagħmlu triq darba mingħajr ma jkollna nerġgħu naqilgħuha.

Jekk taħt il-bankini taż-żewġ naħat tat-triq jibdew isiru service ducts li minnhom jiġu mgħoddja s-servizzi tad-drenaġġ, il-provvista tal-ilma tax-xorb u l-provvista tal-elettriku, in-nofs tat-triq ma jkollu għalfejn jintmiss qatt.

B'hekk biss forsi nistgħu naslu biex xi darba triq issir b'mod tajjeb mill-ewwel u tibqa' titgawda għal snin twal.

Huwa veru li fil-bidu n-nefqa tkun ftit aktar imma in the long run b'hekk inkunu ffrankajna ħafna u ħafna flus.

Punt ieħor essenzjali dwar il-bini tat-toroq huwa li ċertu studju għandu jsir qabel ma jinbeda x-xogħol.

Ma nistgħux nibqgħu bil-mentalità l-antika li meta niġu biex nagħmlu triq, nagħmlu wiċċ it-triq kif kien bil-konsegwenza li jekk qabel din it-triq kienet qed iżżomm l-ilma, wara li nonfqu dawk il-flus kollha, dik it-triq terġa' tibda żżomm l-ilma.

Għandhom isiru topographical surveys, għandu jsir ippjanar fuq il-livelli tat-triq u jekk hemm bżonn isir xi water culvert biex jinqabad l-ilma ġo fih, dan għandu jsir.

Kif għedt diġà, huwa veru li fil-bidu tonfoq ftit aktar, però 'l quddiem dan jagħtik riżultati ħafna u ħafna aħjar.

Madanakollu fil-maġġoranza tal-każi dan ix-xogħol mhux qed isir u meta jkun se jsir xi wiċċ ta' triq ġdid il-livelli tat-triq mhumiex qed jiġu studjati bil-konsegwenza li wara li tagħmel ftit xita qed nispiċċaw b'toroq mimlijin għadajjar tal-ilma.

Jien ma naħsibx li hu sew li wara li l-poplu jkun investa dawk il-flus kollha, jispiċċa bl-għadajjar tal-ilma quddiem id-dar tiegħu jew inkella agħar minn hekk, l-ilma tat-triq jiġi jaqleb għal ġod-dar jew għal ġol-garaxx tiegħu!

Dan ix-xogħol li qed ngħid jien għandu jsir anke meta jkun se jingħata t-tarmak f'toroq rurali.

Ma nistgħux nibqgħu bil-mentalità li għax triq tkun fil-kampanja u ma tantx jgħaddu nies minnha, allura naqbdu nitfgħu t-tarmak u barra bid-daqq, anzi din il-proċedura trid tittieħed aktar bis-serjetà fit-toroq tal-kampanja għax dawn huma toroq li n-nies imorru jippassiġġaw fihom u għalhekk ma jistax ikun li meta tagħmel ftit xita, in-nies jispiċċaw ikollhom jgħaddu mill-għadajjar.

Anke meta niġu biex naraw fejn se jaqleb l-ilma tax-xita, dan għandu jsir b'ċerta serjetà.

Għandna napprofittaw irwieħna wkoll mill-ilma li jinġema' f'dawn it-toroq meta tagħmel ix-xita.

Dan għandu jinġabar u jingħata lill-bdiewa ħalli jkunu jistgħu jsaqqu l-uċuħ tar-raba tagħhom bih.

Illum issib ammont ta' residenzi anke f'toroq rurali; sfortunatament ħafna drabi nagħtu t-tarmak lil dawn it-toroq u s-servizz tad-drenaġġ nibqgħu ma ngħadduhx.

Jien nemmen li għalkemm triq tkun rurali, ċerti servizzi bżonjużi, bħall-ilma u d-drenaġġ, għandhom jiġu mgħoddija minn dawn it-toroq partikolari qabel ma jingħata l-wiċċ tat-tarmak.

Hawnhekk nixtieq nirreferi għal triq rurali li wara li domt xi erba' snin niġbed l-attenzjoni dwarha f'dan il-Parlament, fl-aħħar saret, u għalhekk illum nixtieq nirringrazzja lill-Gvern talli għamilha.

Qed nirriferi għal Triq Ħal Far li miż-Żurrieq tagħti għal Birżebbuġa.

Madanakollu, sfortunatament għalkemm din it-triq saret, it-twessigħ li kien hemm bżonn isir fiha baqa' ma sarx, u dan meta aħna li noqogħdu fl-irħula ta' wara l-mina, jekk jinqala' xi inċident taħt il-mini, l-unika triq li nkunu nistgħu noħorġu minnha hija proprju din it-triq.

Jien persważ li bi ftit aktar investiment kienu jitneħħew anke ċerti blind corners u black spots li hemm f'din it-triq biex b'hekk ikun aktar faċli għal dak li jkun li jgħaddi minnha.

Pjaga oħra f'dawk li huma x-xogħlijiet tat-toroq hija d-dewmien, u dan meta dawn ix-xogħlijiet għandhom isiru fi żmien stipulat biex la jinħoloq inkonvenjent għar-residenti li jkunu joqogħdu f'dik it-triq u lanqas għar-residenti tal-madwar.

Diġà semmejt il-martirju li għaddew minnu n-nies li joqogħdu fi Vjal ix-Xarolla ġewwa ż-Żurrieq kif ukoll ir-residenti tal-madwar.

Li kieku l-Gvern ħadem bi pjan u kellu pjan ħolistiku fuq din it-triq, kieku żgur li ma kienx idum ikaxkar saqajh għal kważi tliet snin biex jagħmilha.

Issa hawn ta' min ifakkar li x-xogħol fuq din it-triq kien inbeda fl-2013 imma hekk kif tela' l-Gvern Laburista x-xogħol f'din it-triq waqaf ħesrem u sal-lum in-nies għadhom bit-triq maqlugħa jistennew li xi darba x-xogħlijiet li hemm bżonn isiru f'din it-triq xi darba jsiru.

Il-Gvern ġab l-iskuża li dawn ix-xogħlijiet waqfu minħabba li f'din it-triq instabu xi fdalijiet ta' oqbra.

Jien nifhem dawn iċ-ċirkostanzi, imma kulħadd jiftakar x'kien għamel il-Partit Laburista meta fi żmien Gvern Nazzjonalista x-xogħlijiet fi Triq Diċembru 13 twaqqfu għal xi xahrejn jew tlieta minħabba l-istess raġuni, jiġifieri minħabba li nstabu xi oqbra fihom.

Issa għax instabu xi oqbra fi Vjal ix-Xarolla, il-Gvern minflok ma waqaf għal tliet xhur, waqaf għal kważi sitt snin!

U xi ngħidu għall-ambjent ta' madwarna, Sur President?!

Bl-iskuża li s-siġar jagħmlu ħsara lit-toroq u lit-tarmak, spiċċajna ma ħallejniex siġra waħda fit-triq u llum inti u ssuq, tkun fejn tkun, ħlief tarmak u konkos ma tarax!

Naħseb li m'hemmx għalfejn ngħidu li dan huwa ħażin.

Sur President, jien fadalli ħafna aktar xi ngħid però l-ħin ma jistenna lil ħadd u se jkolli nikkonkludi hawnhekk.

Għalkemm il-kritika tiegħi għall-Gvern preżenti matul dan l-intervent kienet daqsxejn ħarxa, ikun ta' pjaċir għalija li nistieden lill-Ministru Ian Borg biex niltaqgħu, niddiskutu u naħdmu flimkien bħala Gvern u Oppożizzjoni għax pajjiżna jixraqlu infrastruttura ħafna aħjar minn dik li għandna llum.

Nixtieq nagħmel appell ukoll lill-Gvern biex fejn ikun hemm proposti tajbin min-naħa tal-Oppożizzjoni, huwa jeħodhom u ma joqgħodx ikaxkar saqajh biex jattwahom.

Dak li hu tajjeb ejjew nammettu li hu tajjeb, jiġi minn fejn jiġi, għax fl-aħħar mill-aħħar huwa b'hekk li nkunu qed nagħmlu l-ġid lil pajjiżna.

Jien nemmen li b'kunsens bejn il-Gvern u l-Oppożizzjoni u b'konsultazzjoni wiesgħa mal-istakeholders kollha involuti nistgħu naħdmu b'mod effettiv u nindirizzaw din il-kwestjoni ferm kbira f'pajjiż daqstant żgħir.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

GLENN BEDINGFIELD: Sur President, kont qed insegwi wħud mid-diskorsi li saru f'dan id-dibattitu.

Ilbieraħ kien hawn min saħansitra kkwota siltiet mill-innu tal-Partit Laburista biex ifakkarna fil-prinċipji tagħna!

Jien nista' nserraħlu rasu lil dan il-kollega u ħabib tiegħi li aħna nafu x'inhuma l-prinċipji tagħna, u dawn mhumiex biss dawk li hemm miktubin fl-innu tal-Partit Laburista imma anke dawk li hemm miktubin fl-innu tal-Partit Nazzjonalista għax għalina s-Sbejħa Patrija ma tagħmilx differenza tkunx fl-Oppożizzjoni jew inkella tkunx fil-Gvern!

Malta hija sabiħa, għandha tibqa' sabiħa u għandna nibqgħu nfaħħru isem pajjiżna kemm meta l-Partit Laburista jkun fil-Gvern kif ukoll meta jkun fl-Oppożizzjoni, u dan għandna nagħmluh bil-fatti u mhux bil-paroli.

Sur President, ma rridx nagħti l-impressjoni li aħna xi Gvern perfett għax ħadd mhu perfett!

GLENN BEDINGFIELD: Jgħid "point taken" min jaħseb li hu perfett għax meta smajt lill-kollega ħabib tiegħi l-Onor.

Beppe Fenech Adami din il-ġimgħa, innotajt li kellu jitqanżaħ biex isib għaxar fallimenti ta' dan il-Gvern!

U biex beda, Sur President?

Fl-opinjoni tiegħu, l-ewwel falliment ta' dan il-Gvern huwa fl-edukazzjoni, u taf għaliex?

Għax dan il-Gvern ma baqax jibni skola kull sena!

Issa x'jiswa li tibqa' tibni skola kull sena jekk imbagħad tħalli l-iskejjel li jkollok eżistenti mhux f'sitwazzjoni tajba?!

Jew inkella x'jiswa li tibni skola kull sena u ma tħallashomx?!

Għax kien dan il-Gvern li ħallas għall-iskejjel li bena l-Partit Nazzjonalista!

Ta' min jgħid ukoll li wħud mill-iskejjel li nbnew, ma nbnewx sew lanqas!

Sur President, fil-qasam tal-edukazzjoni għaddej ix-xogħol u dan ix-xogħol irid jibqa' għaddej imma dan ma nistgħux nagħmluh billi niffokaw biss fuq il-ġebla għax is-suċċess tal-edukazzjoni ma jitkejjilx bil-ġebel imma jitkejjel bis-suċċess li jkollhom it-tfal tagħna.

L-Onor.

Beppe Fenech Adami pprova jbellagħhielna wkoll li t-tieni falliment ta' dan il-Gvern huwa fil-qasam tas-saħħa.

U x'għamel il-Partit Nazzjonalista fil-qasam tas-saħħa?

Fi żmienu l-qasam tas-saħħa kien qed jiddeterjora.

Kollox sew, bnew sptar, imma dan l-isptar lanqas biss bnewh sew għax bnewh bil-konkos se jaqa'!

Dan apparti kemm kien hawn mediċini out of stock u kemm kont iddum tistenna għal appuntament, biex tagħmel MRI jew inkella biex tagħmel operazzjoni tal-kataretti.

Fi żmienhom kien hemm waiting lists ta' eluf ta' nies; kollha jistennew biex jagħmlu l-operazzjonijiet u biex jagħmlu t-testijiet!

Ara llum dawn il-waiting lists spiċċaw!

Dan ifisser li llum is-servizz tas-saħħa li għandna huwa perfett?

Le, ħadd mhu qed jgħid li hu perfett u għad hemm każijiet fejn wieħed għadu jkollu jistenna għal appuntament l-isptar imma żgur li trid tkun bniedem illi timmaġina mhux ħażin biex tgħid li l-qasam tas-saħħa f'dan il-pajjiż huwa falliment!

Qed jgħidu li dan il-Gvern falla fil-ġlieda kontra l-faqar.

Minn fejn ġabuha din?!

Għax anke l-istess statistika li jikkwotaw minnha tmerihom fuq dan il-punt!

Allura dan ifisser li qed nagħmlu biżżejjed fil-qasam tal-faqar?

Le, mhux biżżejjed għax anke jekk ikollok persuna waħda biss fqira rridu naraw x'se nagħmlu biex narawha timxi 'l quddiem, aħseb u ara meta jkollok eluf ta' nies fil-problema tal-faqar!

Imma kien dan il-Gvern li għaraf il-problema tal-faqar f'pajjiżna u beda jindirizzaha.

Qed ngħid dan għax sa ftit tas-snin ilu matul il-leġiżlatura li għaddiet kull meta kienet tqum il-kwestjoni tal-faqar - issa ta' min ifakkar li matul il-leġiżlatura li għaddiet kien hemm kważi 100,000 ruħ fil-faqar - kienu jgħidulna li din kienet biss perċezzjoni!

Aħna ħdimna f'Baġit wara l-ieħor li għamilna biex nindirizzaw il-problema tal-faqar.

Taf biex titfagħhom fil-faqar lill-familji Maltin u Għawdxin, Sur President?

Biż-żieda li tagħmlilhom fil-kontijiet tad-dawl u tal-ilma, pereżempju, fejn imnalla kien dan il-Gvern li raħħashom u li lin-nies taffielhom ħafna mill-piż!

Kien dan il-Gvern li ta aktar flus fil-but lin-nies!

Biżżejjed ngħid li kull sena dan il-Gvern tefa' madwar €80 miljun fil-bwiet tan-nies u tan-negozjanti.

Fil-fatt illum il-ġurnata n-nies qed jeħduhom for granted il-kontijiet tad-dawl u l-ilma u lanqas biss għadhom jitkellmu fuqhom!

Fil-bidu ta' dan id-dibattitu l-Ministru Michael Falzon, il-Ministru responsabbli mill-qasam soċjali, elenka numru ta' skemi li huma kollha ntiżi biex iwieżnu lil dawk li jifilħu l-inqas fis-soċjetà tagħna.

Hawn wieħed irid ifakkar ukoll li kien dan il-Gvern li għolla l-paga minima u li taffa l-piż tat-taxxa minn fuq dawk li jaqilgħu paga minima.

Għal darb'oħra f'dan il-Baġit il-Gvern reġa' kompla jgħin lil dawk li għandhom paga minima għax issa dawn in-nies jistgħu jagħmlu sena biss bil-paga minima.

Tgħiduli: Allura daqshekk biżżejjed?

Dażgur li mhux biżżejjed, Sur President, imma almenu dan huwa bidu tajjeb!

U xi ngħidu għall-pensjonanti?

F'dan il-Baġit tajniehom ir-raba' żieda konsekuttiva!

Allura b'daqshekk biżżejjed?

Dażgur li mhux biżżejjed!

Mela billi tieħu €10 żieda fil-ġimgħa, dawn huma biżżejjed?

Lanqas jekk tieħu €100 żieda fil-ġimgħa mhuma biżżejjed!

Imma mhux jiġi jgħidilna li fallejna fil-ġlieda kontra l-faqar min faqqar lil pajjiżna u lil dawn il-familji!

Issemma wkoll il-qasam tal-housing.

Huwa veru li bdejna ftit tard fil-qasam tal-housing, u jien nixtieq li dan ikun wieħed mis-setturi li fihom nara ħafna aktar xogħol, imma għamilna ħafna skemi, għamilna ħafna benefiċċji u tajna ħafna aktar sussidji biex nagħmlu tajjeb għaż-żidiet li qed naraw, pereżempju, fejn tidħol il-kera.

Illum erġajna smajna lill-Ministru Michael Falzon jgħidilna li se jerġa' jiżdied is-sussidju li jagħti l-Gvern lin-nies li qegħdin jgħixu f'post mikri.

Imbagħad qalulna: Mur ġib lill-Laburisti ġenwini!

Eh, mela hawn Laburisti ġenwini!

U kif ikun Laburist ġenwin?

Għax jien qatt ma naf li n-naħa tal-Partit Nazzjonalista ra lil xi Laburist li hu ġenwin!

Issa qed jgħidu li hawn il-Laburisti ġenwini?!

Allura meta kienu jmorru n-nies quddiemhom għall-promotion u meta kienu jagħmlulhom l-interviews fiċ-Ċivil, qatt ma kienu jsibu lil xi Laburist ġenwin?!

Issa qed jarawhom lil-Laburisti ġenwini?

U kif ikun Laburist ġenwin?

Min ma jaqbilx mal-Partit Laburista jkun Laburist ġenwin?!

Kull meta jkunu jridu jġibu argument li ma jkunux jafu kif se jaqbdu jdawruh dejjem iżeffnu fin-nofs lil-Laburisti ġenwini!

Qalulna li qed infallu wkoll fil-ġlieda kontra d-droga.

Milli jidher hemmhekk ma tantx hemm Laburisti ġenwini!

Għan-naħa tal-Partit Nazzjonalista, Sur President, il-fatt li llum qed naqbdu aktar droga, dan huwa falliment!

Hekk qed jgħidu minflok ma jgħidu li l-forzi tal-ordni qed jagħmlu xogħolhom f'pajjiżna u li l-istituzzjonijiet qed jaħdmu biex jaqbdu lil min qiegħed iġib id-droga f'Malta!

Għax ara fi żmien Amministrazzjonijiet preċedenti, traffikant tad-droga li jkun inqabad ġej Malta bi tliet kilos droga konna nagħtuh il-maħfra u nħallsulu l-ajruplan biex imur Copacabana għax qalulna li hu marid!

Aktarx li sal-lum għadu ħaj hemmhekk!

B'hekk kienu jgħidu li qed ikollhom suċċess fil-ġlieda kontra d-droga?!

Jew inkella kif jitkejjel is-suċċess fil-ġlieda kontra d-droga?

Billi d-delegazzjonijiet ministerjali u l-uffiċjali li jkunu mal-ministru jgħaddu mill-VIP lounge tal-ajruport internazzjonali ta' Malta jġibu d-droga magħhom?!

B'hekk ikollok suċċess fil-qasam tal-ġlieda kontra d-droga?!

Araw min huma l-barunijiet tad-droga li hemm illum il-ħabs u araw jekk dawn inqabdux kollha fiż-żmien l-amministrazzjonijiet tal-Partit Laburista!

Fittxu u agħmlu riċerka dwar dan li qed ngħidilkom jekk tridu tkunu ġenwini bħal-Laburisti!

Għax anke fit-22 xahar li għamel fil-gvern il-Partit Laburista bejn l-1996 u l-1998, ukoll kien hemm suċċess akbar fil-ġlieda kontra l-barunijiet tad-droga milli kellhom l-amministrazzjonijiet Nazzjonalisti kollha f'salt ta' bejn l-1987 u l-2013.

Staqsu għaliex taħt Gvern Laburista jinqabdu aktar traffikanti tad-droga u dejjem tinqabad aktar droga!

Imbagħad il-kollega tiegħi l-Onor.

Beppe Fenech Adami qal li dan il-Gvern falla wkoll fil-qasam tal-immigrazzjoni, bħal dak li qallu li n-nies żvinturati li sfortunatament imutu fil-Mediterran, imutu tort ta' dan il-Gvern!

Mela l-ewwel ikollok politiċi Ewropej li jitkellmu ma' dan il-Gvern biex jaraw kif tista' tiġi solvuta l-problema tal-immigrazzjoni illegali, … Fil-fatt sal-bieraħ stess kellna skambju ta' ideat max-Chargé d'affaires tal-Ambaxxata Amerikana f'Malta Mark Shapiro fil-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Barranin u Ewropej li wkoll faħħar il-pożizzjonijiet li qed tieħu Malta fil-qasam tal-immigrazzjoni irregolari.

Huwa fatt li Malta ma tistax tibqa' terfa' l-piż waħedha, u jekk irridu verament inħaddmu l-prinċipju tas-solidarjetà fost il-pajjiżi membri tal-Unjoni Ewropea, kulħadd irid jerfa' l-biċċa tiegħu.

Hemm diversi politiċi u rappreżentanti oħra ta' gvernijiet barranin li qed jgħidulna li qed naħdmu tajjeb fil-qasam tal-immigrazzjoni wkoll.

Issa aħna nafu li sfortunatament ikun hemm imwiet u anke vittmi f'dan il-qasam, imma allura dan hu tort tal-Gvern?!

Bħallikieku huwa biss illum li qed imutu l-immigranti fil-baħar!

Mela allura dak il-vapur li għeb xi snin ilu, jidhirli lejlet il-Milied, u li kellu fuqu xi 300 immigrant, kien tort tal-Prim Ministru ta' dak iż-żmien?!

Mela allura anke n-naħa tal-Oppożizzjoni falliet fil-qasam tal-immigrazzjoni!

Iva allura se noqogħdu nġibu dan it-tip ta' argumenti meta nitkellmu fuq dan il-qasam?

Mela dawn tista' ssejħilhom argumenti?!

Hawnhekk addio s-sbejħa patrija!

L-Onor.

Beppe Fenech Adami qalilna wkoll li fallejna fil-libertà tal-espressjoni.

Iva anke fil-libertà tal-espressjoni fallejna?!

Illum kull min irid qed jorganizza protesta, il-ġurnalisti qed jiktbu dak li jridu u fuq il-midja soċjali kulħadd qed jikteb dak li jħoss; min jikteb kontra l-Gvern u min jikteb kontra l-Oppożizzjoni!

Allura mbagħad kif niġu ngħidu li dan il-Gvern irid ixekkel il-libertà tal-espressjoni?!

Anzi aħna qatt ma pprovajna nitfgħu lil xi ġurnalist il-ħabs, u hawn jien nista' nitkellem mill-esperjenza personali tiegħi għax madwar 20 sena ilu, dawk li llum imorru jħabbtu sidirhom dwar il-libertà tal-espressjoni lili kienu ressquni fuq libell kriminali.

Jekk f'Malta qatt kien hawn liġi li tipproteġi lill-ġurnalisti u l-libertà tal-kelma, din kienet il-liġi li għadda l-Gvern preżenti, u l-ebda gvern ieħor ma ħa passi biex jipproteġi l-libertà tal-espressjoni daqskemm ħa dan il-Gvern!

L-istess nistgħu ngħidu għall-ġlieda kontra l-korruzzjoni.

L-Onor.

Beppe Fenech Adami qal li aħna fallejna wkoll fil-qasam tal-korruzzjoni.

Almenu ġabu prova waħda ta' korruzzjoni?!

Għax s'issa dawn ħlief dokumenti foloz, firem foloz, allegazzjonijiet, gideb u nofs veritajiet ma ġabux!

S'issa għadu ħadd ma ġab l-iċken prova waħda!

Ara aħna, Sur President, proprju għax nemmnu fil-ġlieda kontra l-korruzzjoni emendajna l-liġi biex fil-każ ta' dawk il-politiċi li jinsabu ħatja ta' korruzzjoni jew li tkun għaddejja investigazzjoni dwarhom ma jkunx hemm preskrizzjoni, jiġifieri dawn jistgħu jibqgħu jiġu investigati sakemm idumu ħajjin, u jekk jinġiebu provi biżżejjed jistgħu jinstabu ħatja wkoll.

Dak hu li għamilna aħna!

Ta' min ifakkar li kien dan il-Gvern ukoll li saħħaħ il-liġi tal-whistleblower u li pproteġa lil min jagħti ċerta informazzjoni.

Issa tiġux tgħiduli li m'aħniex inħaddmu l-liġi tal-whistleblower għax min irid ikun whistleblower irid jagħti l-informazzjoni u mhux jiġi xi ħadd jgħidilna li jrid ikun whistleblower biex imbagħad ma jagħti l-ebda informazzjoni!

Wara kollox min falla fil-ġlieda kontra l-korruzzjoni?

Mhux min bena sptar li huwa l-omm ta' kull skandlu, liema sptar lanqas biss inbena sew?!

Imbagħad l-Onor.

Beppe Fenech Adami qalilna li fallejna fil-wegħda ta' "Malta Tagħna Lkoll".

Jien ħaġa waħda biss ngħid; kieku wara l-elezzjoni ġenerali tal-2013 veru fallejna fil-wegħda tagħna ta' "Malta Tagħna Lkoll", kieku l-elettorat Malti fl-2017 kien se jerġa' jafdana fil-gvern u nġibu maġġoranza akbar mill-elezzjoni ta' qabel?!

Din hija ħaġa minn ewl id-dinja!

Kif tista' tgħid li fallejna f'din il-wegħda elettorali ewlenija tagħna li nagħmlu lil "Malta Tagħna Lkoll" meta l-poplu Malti reġa' tana l-fiduċja, u fiduċja kbira?

L-Onor.

Beppe Fenech Adami saħansitra qalilna li aħna fallejna għax tlifna r-ruħ soċjali tagħna u li moħħna biss fil-flus.

Huwa veru li aħna moħħna fil-flus; imma biex inqassmuhom lin-nies u nħallulhom aktar flus fil-but!

Fil-fatt illum tħares fejn tħares u tistaqsi lil liema familja tistaqsi, kulħadd jgħidlek li llum qegħdin jgħixu ferm aħjar milli kienu jgħixu daqs sitta jew seba' snin ilu.

Għalhekk, Sur President, l-appell tiegħi lil uħud mill-kelliema min-naħa tal-Oppożizzjoni hu - u hawn m'iniex qed nirriferi għall-kelliema kollha tal-Oppożizzjoni għax f'dan id-dibattitu smajna lil min jagħmel kritika kostruttiva wkoll min-naħa tal-Oppożizzjoni, imma sfortunatament imbagħad kien hemm anke min esaġera u tqanżaħ - biex ma jibqgħux maqtugħin min-nies.

Huma jgħidu tant li jitkellmu man-nies!

Allura possibbli li dawn ma jafux x'qed iħossu n-nies?!

U possibbli li dawn ma jarawx ir-rapporti internazzjonali tal-credit rating agencies biex jirrealizzaw kemm illum il-Maltin qed jgħixu aħjar?!

Nerġa' ngħid li aħna veru fil-flus moħħna għax moħħna biex nagħtu aktar flus lill-Maltin u lill-Għawdxin ħalli dawn ikunu jistgħu jgħixu aħjar!

Jekk hawn falliment f'dan il-pajjiż, Sur President, dan mhuwiex ġej min-naħa tal-Gvern għax illum l-uniku falliment f'Malta ġej mill-Partit Nazzjonalista u mill-Oppożizzjoni li jmexxi.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

EDWIN VASSALLO: Sur President, jekk wieħed iħares lejn l-ewwel paġna tal-Abbozz ta' Liġi li għandna quddiemna jsib li l-Gvern irid jissellef €450 miljun biex fost affarijiet oħrajn inkunu nistgħu nagħmlu tajjeb għan-nefqa ta' dan il-Gvern kif maħsuba fil-pjan tal-Baġit.

Jien nieħu pjaċir nagħmel l-intervent tiegħi meta nkun naf li qegħdin nitkellmu fuq l-estimi finanzjarji tal-Baġit għax aħna, bħala Parlament, inkunu rridu nserrħu moħħna li l-Gvern qed jonfoq il-flus bil-għan li l-poplu tagħna, fosthom it-tfal, il-ġenituri u l-anzjani, ikunu jistgħu jgħixu kwalità ta' ħajja aħjar.

Wara kollox dan hu l-iskop tal-ħidma tagħna.

Aħna nixtiequ naraw li l-problemi u l-isfidi li qed ikollu jħabbat wiċċu magħhom il-poplu tagħna jiġu solvuti.

Pereżempju, fuq il-qasam tal-edukazzjoni, li għadu kemm irrefera għalih il-kelliem ta' qabli min-naħa tal-Gvern, insibu statistika li tgħidilna li m'aħniex nieħdu r-riżultati meħtieġa għal dak li qed jintnefaq fuq dan il-qasam u dak huwa fatt. Għalhekk hawn wieħed jibda jistaqsi: Il-kwalità tal-infiq li qed nagħmlu qiegħed iwassal biex jagħtina kwalità ta' ħajja aħjar?

Hawnhekk se niġi immedjatament għall-punt li nixtieq inqajjem f'dan id-dibattitu.

Sur President, f'idejja għandi artiklu ta' timesofmalta.com li huwa intitolat hekk:

Dan huwa riżultat ta' studju li ġie ppubblikat minn partit Ewropew fil-Parlament Ewropew, mil-liema studju rriżulta li f'Malta qed jitħallsu €725 miljun fis-sena għall-korruzzjoni mit-taxxi tal-poplu.

Għalhekk meta llum il-Gvern qiegħed iressqilna Abbozz ta' Liġi li fih qed jipproponi li jissellef €450 miljun, jien nibda nagħmel ċerti mistoqsijiet.

Safejn naf jien - u ma niddejjaqx jekk il-Ministru għall-Finanzi, li huwa preżenti hawnhekk, jgħidli jekk iniex żbaljat jew le - il-Gvern ma nnegax dan l-istudju li minnu rriżuta li l-korruzzjoni qed tiswa lil dan il-pajjiż €725 miljun.

Għalhekk kif għedt diġà, hawn jien nibda nagħmel ċerti mistoqsijiet.

Huwa fatt li €725 miljun fis-sena jfissru €1,671 fis-sena għal kull taxpayer li jgħix fil-gżejjer Maltin.

Allura dawn huma l-flus li sejrin fuq l-idejn?

Dawn huma l-flus li qegħdin jintnefqu fil-commissions tal-kuntratti?

Fejn sejrin dawn is-€725 miljun?

Hawn xi ħadd li jimpurtah jirrispondi lill-poplu Malti kif għandna din l-anomalija jew din it-tgerfixa fejn il-Gvern qed jiġi jitlobna biex nivvotaw ħalli jkun jista' jissellef €450 miljun meta għandna €725 miljun fis-sena - qiegħed il-ħin kollu nħares lejn il-karta biex inħares lejn din iċ-ċifra għax ma nistax nemmen lil għajnejja! - li qegħdin imorru fuq wiċċ l-idejn?!

Jekk il-Gvern jibqa' ma jinnegax ir-riżultat ta' dan l-istudju - u s'issa għadni ma smajt lil ħadd min-naħa tal-Gvern jgħid li dan mhuwiex veru - jista' xi ħadd min-naħa tal-Gvern jgħidli min se jerfa' r-responsabilità u jgħid lill-poplu Malti li dan mhux veru jew inkella l-Awditur Ġenerali huwiex se jivverifika dan l-istudju biex jara jekk huwiex veru?

Jien nixtieq li jkun hemm xi ħadd li jgħidli li dan mhuwiex veru, għax fin-nuqqas li xi ħadd jgħidli li dan mhux veru, allura huwa veru!

Allura huwa veru, poplu Malti, li qed jintnefqu €725 miljun fis-sena minn flusek biex imorru fil-bwiet tan-nies!

Issa ħalli nagħmel paragun biex wieħed jirrealizza kemm il-figura ta' €725 miljun hija waħda kbira.

L-Uffiċċju tal-President ta' Malta għamel sena jaħdem biex itella' attività tal-Community Chest Fund l-għada tal-Milied bil-għan li jinġabru fondi għal min hu fil-bżonn.

Sakemm kienet qed tittella' din l-attività, rajna diversi wċuħ ta' nies morda, fosthom tfal, biex inġabru €7 miljun, u l-poplu Malti u Għawdxi feraħ għax irnexxielu jiġbor €7 miljun.

Fraħna għax ġbarna €7 miljun biex ngħinu lil dawn in-nies fil-bżonn!

Issa hawnhekk, Sur President, għandna rapport, li naħseb illi tressaq anke fil-Parlament Ewropew u li juri li f'Malta … U għax jien jimpurtani minn Malta, se nerġa' nsemmi din il-figura għal ma nafx kemm-il darba għax jidher li f'dan il-pajjiż tista' toqtol u tidfen!

Immaġinaw li kieku dawn is-€725 miljun kienu sejrin għall-korruzzjoni fuq l-idejn fi żmien Gvern Nazzjonalista!

Biżżejjed ngħid li fiż-żmien li dan il-Gvern kien fl-Oppożizzjoni - għax kien hemm xi ħadd li qal illi kien hemm Ministru li kien ingħata arloġġ tal-lira - dan l-istess Partit li llum qiegħed fil-gvern riedu jirriżenja li dak il-Ministru!

Imbagħad illum għandna fil-gvern lill-istess Partit li quddiem l-akkuża li €725 miljun fis-sena qed imorru għall-korruzzjoni jinsab sieket, skantat u ma jafx x'se jaqbad jgħid!

Allura bl-istess kejl, jekk dak iż-żmien riedu Ministru jirriżenja fuq arloġġ tal-lira, fejn suppost jispiċċa dan il-Gvern fuq korruzzjoni ta' €725 miljun fis-sena, Sur President?!

Il-Ministru għall-Finanzi kien skanta meta kien imsiefer għax waqt li kien qed jivvjaġġa t-taxi driver qallu li f'Malta hawn il-korruzzjoni.

Mela allura x'għandu jibqa' fih il-Ministru għall-Finanzi quddiem dan ir-rapport li qed jgħid li f'Malta €725 miljun fis-sena qed imorru għall-korruzzjoni?!

Il-Ministru għall-Finanzi Edward Scicluna huwa komdu li fi żmienu dan il-pajjiż qiegħed jitlef €725 miljun minħabba l-korruzzjoni?!

Hawn xi ħadd li qed jistaqsi x'inhu jgħid Edwin!

Poġġi bilqiegħda, Onor. Membru Parlamentari, ħalli tkun taf x'inhu jgħid Edwin!

Il-Membri Parlamentari tan-naħa l-oħra jifformaw parti minn Gvern li qiegħed jonfoq €725 miljun fuq wiċċ l-idejn!

L-istess rapport qed jgħidilna wkoll li din il-figura hija għaxar darbiet akbar mill-budget li għandna għall-Korp tal-Pulizija, 90 darba akbar mill-budget li għandna għall-fire service u 45 darba akbar mill-budget li għandna għall-qasam tal-housing!

Issa hawn ta' min ifakkar li matul il-25 sena li kien fl-Oppożizzjoni b'eċċezzjoni ta' sentejn, dan il-Gvern suppost kien qed jippjana biex meta jitla' fil-gvern ikun jista' jaħdem biex isolvi l-problema tal-faqar.

Waqt il-ħin tal-mistoqsijiet parlamentari, il-Ministru Michael Falzon ipprova jispjegalna kemm ħadem biex isolvi l-problema tal-faqar u mbagħad wara 25 sena fl-Oppożizzjoni għamel sitt snin biex ressaq white paper, u filwaqt li hawnhekk għandna miktub ċar u tond li f'Malta €725 miljun fis-sena qed jintnefqu fuq il-korruzzjoni, sal-lum għadu lanqas tlesta appartament tal-gvern wieħed!

(Onor. Membri: Hear, hear) F'ġieħ il-qaddisin li hemm fis-sema, Sur President!

Imma ħalli nkompli dak li kont qed ngħid.

Minn dan ir-rapport jirriżulta wkoll li l-figura ta' €725 miljun fis-sena hija seba' darbiet akbar minn kemm nonfqu kull sena fuq il-familji u t-tfal u hija wkoll seba' darbiet akbar minn kemm nonfqu fuq il-qasam tal-persuni b'diżabilità.

AARON FARRUGIA (Segretarju Parlamentari għall-Fondi Ewropej u Djalogu Soċjali): Point of order, Sur President!

L-ISPEAKER: L-Onor.

AARON FARRUGIA: Sur President, jista', jekk jogħġbu, l-Onor.

Edwin Vassallo jgħidilna liema rapport qiegħed jikkwota u jqiegħdu fuq il-Mejda tal-Kamra?

L-ISPEAKER: L-Onor.

Edwin Vassallo diġà qal li qed jikkwota dan ir-rapport minn ġurnal lokali.

(Interruzzjonijiet)

Jiġifieri intom il-Membri tal-Gvern daqshekk iċċassati u reqdin biex inti, bħala Segretarju Parlamentari, qed tqum u tistaqsi minn fejn ġibt dan ir-rapport?!

(Interruzzjonijiet)

L-ISPEAKER: Onor. Edwin Vassallo, jekk jogħġbok kompli indirizza lis-Sedja u m'hemmx cross debate!

Il-punt sar!

EDWIN VASSALLO: Sur President, kif għedt diġà, dan ir-rapport ġie ppubblikat minn timesofmalta.com nhar il-Ħadd, 9 ta' Diċembru, 2018.

Peress li din hija waħda mill-aktar newspaper portals popolari, dan ir-rapport inqara minn ħafna Maltin u qrah min kellu jaqrah, imma l-Onor.

Membri tal-Gvern ma qrawhx dan ir-rapport!

Ħalli nerġa' nikkwota minn dan ir-rapport:

Issa jien nixtieq li xi ħadd jgħidli, pereżempju, li dan ir-rapport mar 50% żmerċ għax mhux €725 miljun fis-sena qegħdin jintnefqu fuq il-korruzzjoni imma, ngħidu aħna, €300 miljun jew inkella €10 miljun!

Imma, Sur President, biex joħroġ rapport bħal dan li jgħid kemm fil-verità f'dan il-pajjiż flus il-poplu sejrin fuq wiċċ l-idejn u mbagħad iqum Segretarju Parlamentari u bla mistħija ta' xejn, qisu mhux qed jgħix f'dinja, qed juri li ma jafx li l-Gvern għandu akkuża bħal din quddiemu … L-ebda kamra tal-aħbarijiet jew uffiċċju tal-istampa tal-Gvern ma kellhom id-diċenza jiċħdu dan ir-rapport u jgħidulna li dan mhuwiex veru!

Imma, Sur President, jien m'iniex se nikkwota biss dak ir-rapport biex nikkonferma kemm din in-nefqa teżisti verament!

Pereżempju jingħad ukoll li:

Jiġifieri dan għall-Gvern ma jimpurtax lanqas?!

Għax, Sur President, l-arroganza li għandu dan il-Gvern mhijiex li jistma lill-Oppożizzjoni fil-Parlament daqslikieku xejn - dik nifhmuha u drajnieha - u lanqas hija dik li jipprova jirredikola lil min ma jaqbilx miegħu - għax dik nifhmuha u drajnieha wkoll - imma li jirredikola lill-poplu Malti!

Dik le, ma naċċettawhiex!

Li waqt li tkun qed titkellem f'dan il-Parlament ikollok Deputati jidħku bik f'wiċċek, dan ifisser li qegħdin jidħku bil-fatt li Malta ġabet dan it-tip ta' riżultat!

Issa wieħed jista' jidħak kemm irid imma dan taf xi jfisser, Sur President?

Li filwaqt li f'dan il-pajjiż il-Gvern qed jipprova jgħid li għandna surplus u li kulħadd sejjer tajjeb daqskemm jixtieq hu, fir-realtà hawn min mhux sejjer tajjeb daqskemm jixtieq hu!

Imbagħad, Sur President, f'temp ta' inqas minn ġimgħa, jiġifieri nhar it-Tlieta, 29 ta' Jannar, 2019, l-istess gazzetta - biex nibqa' konsistenti – irrapportat li:

Mela erġajna waqajna lura biex insibu ruħna fost l-agħar mill-pajjiżi ta' fejn hemm il-korruzzjoni.

Jien nistaqsi: Imma n-nies tal-Ministeru għall-Finanzi huma komdi b'dan kollu?

In-nies serji li hemm fil-Ministeru għall-Finanzi, li ma jinkwetawx li f'dan il-pajjiż dieħel l-income, ma jinkwetawx bl-expenditure ta' dan il-Gvern?

Qed jaħsbu b'mod serju fuq fejn qed imur l-infiq ta' dan il-Gvern?

Meta dan il-Gvern kien fl-Oppożizzjoni, kull meta deherlu li kien hemm il-korruzzjoni dejjem talab li jara r-ras ta' xi ministru Nazzjonalista fuq platt!

Il-korruzzjoni ma jaqbel magħha ħadd.

Darba l-Prim Ministru tal-lum, l-Onor.

Joseph Muscat, qal li għalih il-korruzzjoni hija zero tolerance imma nafu li din kienet biss gidba jew ħrafa u l-Prim Ministru jista' jgħid li jrid għax illum iz-zero tolerance ma teżistix!

Illum ġejna immune tant li jekk tagħtini daqqa ma nħosshiex jew inkella jekk tkellimni ndawwar wiċċi!

Illum għandna l-kejl ta' aktar minn aġenzija waħda, u dawn kollha qed jikkonfermaw it-tixħim u l-ħasil tal-flus li qiegħed isir.

Illum kulħadd jidher li qiegħed komdu, Sur President!

Nhar il-Ġimgħa, 30 ta' Novembru 2018, l-istess gazzetta - biex inżomm il-konsistenza - tat prova oħra ta' dan, u din id-darba hija aktar ta' tħabbil il-moħħ għall-Onor.

Silvio Schembri, li hu responsabbli mis-settur tal-iGaming, eċċ. Jien kemm-il darba tkellimt dwar dan.

Minħabba li f'dan il-pajjiż hawn il-korruzzjoni u hawn l-idejn maħmuġa li qegħdin jieħdu flus il-poplu bil-konsegwenza li qed jieklu huma minflok ma jiekol il-poplu, din il-gazzetta qiegħda tgħidilna li:

Ir-reputazzjoni ta' Malta qed tegħreq, tinsab dejjem nieżla, u ta' dan responsabbli intom, Sinjuri tan-naħa tal-Gvern!

Intom responsabbli għall-ħmieġ li dan il-pajjiż qed jgħum fih!

Intom responsabbli quddiem id-dinja kollha!

Issa biex taxi driver jgħid lill-Ministru għall-Finanzi waqt li kien xi mkien barra minn Malta li f'pajjiżna hawn il-korruzzjoni, jien ma nagħtix tort lill-Ministru, anzi naqbel miegħu li baqa' skantat!

Madanakollu jien issa lill-Ministru għall-Finanzi nappellalu biex ma jibqax skantat għax sfortunatament din hija l-legacy ta' dan il-Gvern!

Fil-fatt dawn in-nies li ġew jinvestu flushom f'Malta qalu li:

Imbagħad l-Onor.

Silvio Schembri ġie kkwotat jgħid fuq One News kif qal l-Onor.

Glenn Bedingfield ftit ilu qabli, li huma n-Nazzjonalisti li qed iħammġu r-reputazzjoni ta' Malta għax qed imorru jitkellmu fuq il-korruzzjoni ta' pajjiżna barra minn Malta.

Mela sewwa; issa min jipprova jnaddaf qed jeħel tal-ħmieġ!

Ismagħha din, Sur President; għax jekk inti tipprova tnaddaf, jgħajruk li inti maħmuġ!

Għall-Membri tan-naħa l-oħra, issa huwa l-kennies li qed iħammeġ!

Ara veru jrid ikollok wiċċek u għajnejk xorta biex tgħid dan id-diskors!

Is-Segretarju Parlamentari Silvio Schembri qed jgħid lin-nies li huma n-Nazzjonalisti li qed iħammġu r-reputazzjoni ta' pajjiżna.

Silvio Schembri bilfors jirrabja għax hu qed jipprova jġib l-industriji lejn pajjiżna filwaqt li sħabu qed ikeċċuhomlu!

Fil-fatt waħda mill-akbar kumpaniji li suppost għadha kemm ġiet f'Malta telqet wara biss sitt xhur!

Silvio Schembri ngħidlu: Ejjew ma nkunux dilettanti għax hawnhekk inti qed turina kemm inti dilettant!

Jien jiddispjaċini għall-Onor.

Silvio Schembri imma issa nispera li peress li mhux qed naqbel miegħu ma jgħidlix, kif qal lil dik il-mara li ma qablitx miegħu, ċjoè biex tieħu l-Prozac twice daily!

Għax fuq Facebook l-Onor.

Silvio Schembri hekk qalilha biex tagħmel lil dik il-persuna li ma qablitx miegħu: "Prozac twice daily and will solve your problems"!

Dan hu l-metodu li bih dan il-Gvern jisma' u jittratta lil min ma jaqbilx miegħu!

Fil-fatt jien għadni kemm għedt li jekk ma taqbilx ma' dan il-Gvern jirredikolak imma s-Segretarju Parlamentari Silvio Schembri għamel agħar minn hekk għax lil persuna li ma qablitx miegħu bagħatha tieħu mediċina li jieħdu nies li jsofru minn problemi agħar!

Sur President, il-Membri tan-naħa tal-Gvern qed jiġu hawn komdi bis-salarji li qegħdin jieħdu.

Forsi għandhom xi ftit aktar minn dawk is-€725 miljun?!

Minjaf fejn sejrin dawk is-€725 miljun!

Ħadd ma qalilna!

Nerġa' nfakkar li l-figura ta' €725 miljun hija akbar minn kemm qed jiġi propost biex jissellef il-Gvern permezz tal-Abbozz ta' Liġi li għandna quddiemna.

Għandna prova li l-fatti hekk huma!

Il-prova taf x'inhi, Sur President?

Li l-Gvern mhuwiex qed jinnega li xi ħadd qed jgħidlu li qed jinsterqu €725 miljun mit-taxxi tal-poplu tiegħu filwaqt li hu qed jibqa' skantat quddiemhom!

Madanakollu l-honeymoon tal-Gvern qiegħed jispiċċa f'dan il-pajjiż!

(Interruzzjonijiet) Fadallu, dażgur li fadallu!

Għal min jinsab fil-Gvern il-honeymoon jibqa' anke wara, imma għall-poplu Malti l-honeymoon qiegħed jispiċċa!

Fil-fatt anke waqt il-konferenzi li qed jiltaqgħu fihom l-investituri meta jiġu Malta, il-maltatoday.com.mt tal-24 t'Ottubru, 2018 irrapportat li:

Sur President, jidher ċar li f'dan il-pajjiż għandna l-problemi, u jekk in-naħa tal-Gvern, fosthom il-Ministru għall-Finanzi u l-Ministeru tiegħu, baqgħalhom ftit serjetà, iridu jiġu u jiffaċċjaw lill-poplu għax ma jistax ikun li dan il-pajjiż jibqa' jkollu gvern li jgħaddih biż-żmien!

Il-Kap tal-Oppożizzjoni kellu raġun jgħid li l-Prim Ministru ma jistax jibqa' jħammeġ ir-reputazzjoni ta' dan il-pajjiż.

Is-seba' snin tal-ġid jgħaddu, u jgħaddu malajr, imma mbagħad warajhom hemm is-seba' snin tal-għaks!

Dan il-Gvern qiegħed jaħsad mingħajr ma jiżra'.

Aħna nafu mill-istorja li meta kien hemm is-seba' snin tal-ġid, ir-re kien qed jaħżen għal meta jiġi l-għaks.

Ara l-Gvern mhuwiex qed jaħżen imma qed jiekol u jitħanżer minn fuq dahar il-poplu billi dak li mhux tiegħu qed jagħmlu tiegħu wkoll!

Illum huwa l-Partit Nazzjonalista fl-Oppożizzjoni l-unika tarka tal-poplu Malti quddiem il-korruzzjoni ta' dan il-poplu!

F'diskors ieħor li għamilt jien kont għedt lill-Gvern: Taf liema huma l-akbar ħames setturi tal-industrija li hawn f'dan il-pajjiż?

Il-bejgħ u l-importazzjoni tad-droga, il-prostituzzjoni, l-użura, il-ħasil tal-flus u t-traffikar tal-persuni!

Imma għax għedt hekk, għaddewni biż-żmien, Sur President!

Meta kont Segretarju Parlamentari, tafu x'kienet il-black economy għall-Oppożizzjoni Laburista ta' dak iż-żmien?

Li jkun hemm xi ħadd li jkun qiegħed jaħdem xi mkien u wara jmur jagħmilha ta' hairdresser!

Li jkun hemm xi ħadd li jkun qiegħed jaħdem xi mkien u wara jagħmel gwardarobba!

Li jkun hemm xi ħadd jaħdem xi mkien u wara jagħmel xi biċċa xogħol oħra!

Dik kienet il-black economy fiż-żmien li l-Partit Laburista kien fl-Oppożizzjoni!

Illum il-black economy tafu x'inhi f'dan il-pajjiż?

Id-droga bil-miljuni ta' ewro, il-prostituzzjoni organizzata, l-użura li min ikun imdaħħal fiha jagħmel il-bombi u joqtol lin-nies, il-ħasil tal-flus li spiċċajna sinonimi miegħu u magħrufin għalih u t-traffikar tal-persuni!

Illum jien nista' nipprova dan kollu wkoll għaliex rapport ieħor li deher fuq timesofmalta.com. nhar it-Tlieta, 6 ta' Novembru u li jġib it-titlu "Malta at 'high' risk of being used for money laundering" jgħid li:

jiġifieri aktar minn dak li ndaħħlu mill-qasam tal-agrikoltura, Sur President!

Dak hu l-kontribut lejn it-tkabbir tal-ġid nazzjonali; li fil-qasam tal-kummerċ għandna dħul illeċitu li jammonta għal 1.4% tal-prodott gross domestiku!

This Government nourishes illicit trading, jiġifieri jagħtih l-introjtu!

Ara lill-bdiewa, il-Gvern fil-Baġit qalilhom: Intom insinifikanti!

Jiġifieri lill-100 bidwi li baqgħu jdaħħlu l-prodotti tagħhom il-Pitkalija flimkien ma' xi 3,000 bidwi ieħor, il-Gvern qed jarahom insinifikanti!

Kellu raġun il-ħabib u kollega tiegħi l-Onor.

Ivan Bartolo jgħid li l-Membri tan-naħa tal-Gvern insew l-innu tal-Partit tagħhom!

U mela jiġi xi ħadd jipprova jgħidilna li baqgħalhom sens ta' ġustizzja soċjali?!

Dan il-Gvern mhuwiex tal-kbir imma huwa tal-akbar fost il-kbar!

Ara liż-żgħar insewhom u ma jimpurtahomx minnhom!

Dan hu Gvern li jieħu pjaċir illi "Malta has become a crossroad of illegal trafficking", kif ġie rapportat f'timesofmalta.com tal-10 t'Ottubru, 2018!

Issa ħalli niġi biex nikkonkludi dan l-intervent.

Sur President, wara nofs siegħa nitkellem jien xtaqt li jkolli risposta, imma sfortunatament bqajt bla risposta.

Madanakollu bis-silenzju dan il-Gvern, li mhuwiex qed jinnega li €725 miljun sejrin fuq wiċċ l-idejn, qed jikkonferma li allura dan l-infiq huwa ħmieġ li huwa stess qiegħed jagħti l-kunsens tiegħu għalih!

Fl-aħħar nett, Sur President, irrid nitlob il-permess biex inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra dokument li għamilt riferenza għalih matul l-intervent tiegħi.

L-ISPEAKER: Hawn permess?

Il-permess ingħata.

L-ISPEAKER: L-Onor.

EDWIN VASSALLO: Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja ta' artiklu li deher fid-9 ta' Diċembru 2018 fuq is-sit elettroniku intitolat 'Corruption costs Malta taxpayers €725m annually, say the European Greens'.

Nirringrazzjak.

EDWARD SCICLUNA (Ministru għall-Finanzi): Point of order, Sur President!

Edwin Vassallo għamel diskors twil li matulu beda l-ħin kollu jsemmi l-figura ta' €725 miljun.

Nixtieq nistaqsih jekk jafx mil-liema studju ttieħdet din il-figura.

L-ISPEAKER: L-Onor.

Edwin Vassallo għadu kif poġġa d-dokument li fih issemmiet il-figura ta' €725 miljun fuq il-Mejda tal-Kamra però nixtieq niġbed l-attenzjoni tal-Ministru għall-Finanzi li dan ma kienx point of order imma point of observation.

Membru kiser ir-regolamenti.

Grazzi.

HELENA DALLI (Ministru għall-Affarijiet Ewropej u l-Ugwaljanza): Sur President, jien u nisma' lill-Onor.

Edwin Vassallo jitkellem f'din il-Kamra beda jiġini dubju jekk huwiex qiegħed jgħix fl-istess pajjiż li qegħdin jgħixu fih il-Maltin jew inkella huwiex qiegħed jgħix f'xi pajjiż differenti!

Aħna meta nħarsu lejn l-istatistika u meta mmorru għand in-nies u nitkellmu magħhom wiċċ imb'wiċċ insibu li dan huwa poplu li qiegħed jaħdem u li qiegħed joħloq il-ġid.

Illum in-nies mhumiex qed ifittxu x-xogħol imma qed jaraw kif jistgħu jaħdmu aktar jew kif jistgħu jbiddlu x-xogħol li għandhom biex ikomplu javvanzaw fil-karriera tagħhom.

Din hi r-realtà, u allura meta jiġi Membru Parlamentari hawnhekk, li wara kollox huwa rappreżentant tal-poplu, u jitkellem bil-mod kif tkellem l-Onor.

Jien m'iniex se noqgħod insemmi l-fatt li l-poplu Malti żied il-maġġoranza tiegħu fl-appoġġ lejn il-Gvern Laburista fl-aħħar elezzjoni ġenerali, imma se nħeġġeġ lill-Onor.

Edwin Vassallo biex jidħol fil-ħwienet, jimxi fit-toroq, imur fuq il-postijiet tax-xogħol u hemmhekk jara poplu minding its own business; poplu li qiegħed jaħdem, li qed jagħmel il-ġid għall-familja tiegħu u li l-ħajja għalih miexja 'l quddiem b'mod tajjeb.

Huwa għalhekk li jien staqsejt jekk l-Onor.

Edwin Vassallo kienx qed jitkellem fuq l-istess pajjiż li qed jgħixu fih il-Maltin.

Però issa ħalli niġi biex nitkellem fuq l-Estimi għal dak li jikkonċerna d-dekasteru li mmexxi jien.

Il-baġit tal-Ministeru għall-Affarijiet Ewropej u l-Ugwaljanza għal din is-sena żdied għal €60 miljun jiġifieri kien hemm żieda ta' €20 miljun fuq l-2018.

Għalhekk dan il-Baġit bla preċedent se jissarraf ukoll fit-tisħiħ tal-entitajiet importanti li jaqgħu taħt dan il-Ministeru, fosthom billi nkomplu nirrappreżentaw lil Malta b'mod tajjeb fl-istituzzjonjiet Ewropej u mhux billi mmorru barra minn Malta u nitkellmu kontra pajjiżna.

Aħna, Sur President, kull darba li noħorġu barra l-pajjiż, kemm meta nkunu fil-Gvern kif ukoll meta nkunu fl-Oppożizzjoni dejjem ngħollu isem pajjiżna, u hekk se nkomplu nagħmlu.

Irridu nkomplu nkattru l-bilanċ bejn il-familja u r-responsabbiltajiet tagħna fuq il-postijiet tax-xogħol, irridu nkomplu nsaħħu d-djalogu soċjali, irridu nipproteġu dejjem aktar lill-ħaddiema tagħna minn xi prattiċi ħżiena fuq il-postijiet tax-xogħol u rridu nsaħħu l-ġlieda tagħna kontra kull forma ta' vjolenza domestika jew vjolenza oħra abbażi tal-ġeneru.

Dan jien ngħidu lil hinn mir-retorika politika u ngħidu b'konvinzjoni u mhux b'konvenjenza għax hawnhekk se nsemmi fatti li ġraw jew li se jiġru.

Naħseb li r-rekord tagħna fit-twettiq tal-Manifest Elettorali jawgura tajjeb biex il-poplu jemmen dak li ngħidu li se nagħmlu jew li se nipproġettaw 'il quddiem għax aħna għandna track record tal-fatt illi dak li nagħmlu nwettquh.

Pereżempju, aħna żidna l-paga minima għal darba, tnejn, tlieta.

Ta' min ifakkar ukoll li aħna għollejna l-paga minima għall-ewwel darba wara 25 sena u ħadna ħsieb nassiguraw li ħadd ma jibqa' bil-paga minima għal aktar minn sena.

Dan minbarra r-roħs li l-poplu kellu fil-kontijiet tad-dawl u l-ilma kif ukoll iċ-childcare b'xejn fejn hemmhekk probabbilment żdiedet paga oħra għax permezz ta' dan l-inċentiv, setgħu joħorġu jaħdmu ż-żewġ ġenituri.

Għalhekk meta nitkellmu fuq il-paga minima, illum din irridu narawha wkoll fil-kontest ta' ħafna benefiċċji oħra li għandhom il-familji ta' dawk il-persuni li qegħdin fuq il-paga.

Naqqasna wkoll il-piżijiet tat-taxxi u bdejna nagħtu lura l-btajjel li jaħbtu fi tmiem il-ġimgħa.

Fil-fatt, Sur President, ta' min ifakkar lill-Onor.

Vassallo, li ġie kollu doom and gloom hawnhekk, li kien il-Gvern Nazzjonalista li lill-ħaddiema naqqsilhom il-btajjel li jiġu jaħbtu fi tmiem il-ġimgħa, jiġifieri minn fuq il-pulptu tal-Oppożizzjoni l-Onor.

Edwin Vassallo jista' jgħid ħafna affarijiet, imma meta l-Partit tiegħu kellu l-poter li jbiddel l-affarijiet, huwa biddilhom għall-aħjar jew għall-agħar?

Jien naħseb li għall-inqas f'dan il-każ, biddilhom għall-agħar għax meta naqqsilhom il-btajjel lill-ħaddiema, huwa naqqsilhom mill-ħin ħieles tagħhom li kienu jqattgħu flimkien mal-familja.

Il-Partit Nazzjonalista jitkellem ħafna fuq il-bżonn li l-membri tal-familja jqattgħu ċertu ħin flimkien imma madanakollu huwa ċaħħad lill-ħaddiema tagħna l-ħin li huma jkunu jistgħu jqattgħu mal-familja.

Sur President, Gvern Laburista ta wkoll l-opportunità lil ħafna nies li joħorġu jaħdmu u jkollhom impjieg dinjituż.

Introduċejna u inforzajna l-pegging tal-pagi biex dawk l-impjegati li jagħmlu l-istess xogħol jitħallsu ndaqs.

B'hekk dawk il-ħaddiema li jaħdmu f'postijiet tal-Gvern imma jaħdmu mal-kuntrattur jitħallsu l-istess paga bħalma jitħallsu l-ħaddiema tal-Gvern li jkunu qed jagħmlu l-istess xogħol.

Qabel kien hemm diskriminazzjoni f'dan ir-rigward fejn nies kienu jagħmlu l-istess xogħol, bank ma' bank, imma l-ħaddiema tal-kuntrattur kienu jitħallsu inqas.

Fil-fatt minn dan ix-xahar stess kulħadd għandu jirċievi payslip dettaljata biex b'hekk inkomplu naqtgħu l-abbużi.

Ħafna drabi meta kien ikollna complaints fuq xi abbuż u konna mmorru biex nivverifikaw, konna nsibu li hemm min lanqas payslip ma kien jagħti, u b'hekk ma konniex inkunu nistgħu nivverifikaw x'qed jitħallsu dawn il-ħaddiema.

Għalhekk aħna daħħalna l-obbligu li din il-payslip tingħata, u issa kulħadd għandu jibda jirċievi din il-payslip bla ebda skuża.

Dan huwa t-track record tagħna, Sur President!

Aħna m'għandniex għalfejn nieħdu lezzjonijiet minn min kellu żmien 25 sena biex jattwa dak li qed isir illum u issa minn fuq qed jiġi jgħidilna li kollox sejjer ħażin!

Meta wieħed ikun qed jitkellem b'dak il-mod ikun qed juri kemm hu maqtugħ minn man-nies u kemm qed jitkellem għall-gallarija sempliċement għax qiegħed fl-Oppożizzjoni u mhuwiex responsabbli milli jwettaq l-affarijiet hu.

Issa ġaladarba semmejt id-dritt tal-payslips u l-ugwaljanza fil-pagi, irrid nitkellem ftit dwar id-Dipartiment tar-Relazzjonijiet Industrijali u tal-Impjieg (DIER).

Sur President, dan huwa Dipartiment li qiegħed jagħmel biċċa xogħol tajba mingħajr ebda daqq ta' trombi sabiex iżomm ir-relazzjonijiet industrijali stabbli filwaqt li jipproteġi lill-ħaddiema minn abbużi u sfruttament.

Eżempju ċar tal-ħidma ta' dan id-Dipartiment kien l-irkuprar ta' €90,000 f'pagi li ma kenux imħallsa lil seba' ħaddiema li kienu impjegati ma' kumpanija privata.

Meta ngħatat din l-aħbar - u ma konniex aħna li ġibna din l-aħbar - intqal li kien l-avukat li rnexxielu jirkupra l-pagi lil dawn il-ħaddiema imma fil-fatt kien id-DIER li għamel dan ix-xogħol biex il-ħaddiema setgħu jieħdu dawn il-flus.

Jien għalhekk ngħid li aħna qegħdin hawn biex nagħmlu differenza fil-ħajja tan-nies bil-fatti u mhux bil-kliem biss, kif għamilna u kif se nkomplu nagħmlu ma' dawk li għandhom jieħdu xi flus jew inkella qed isir xi kwalità ta' abbuż fuqhom.

Id-Dipartiment qed jaħdem bl-istess determinazzjoni wkoll biex jirkupra sal-anqas ċenteżmu dovut lill-ħaddiema li huma sfruttati saħansitra fil-Qorti Kriminali għax aħna nemmnu li lill-ħaddiema ma tipproteġihomx bil-kliem fieragħ imma bir-realtajiet, bil-fatti u b'azzjoni konkreta.

Aħna komplejna nsaħħu lid-DIER ukoll b'aktar riżorsi umani tant li għadna kif ħtarna l-ewwel direttur ġenerali għal dan id-Dipartiment.

Żidna wkoll l-ispetturi tax-xogħol filwaqt li investejna fl-aqwa tagħmir biex inżidu l-produttività ta' dan id-Dipartiment.

Flimkien ma' dan kollu qegħdin nirrestawraw u nirrinovaw l-uffiċini li għandna fi Triq Melita l-Belt, proġett li għandu jintemm matul ix-xhur li ġejjin.

Aħna nemmnu li huwa importanti li l-ambjent tax-xogħol ikun adegwat għall-ħaddiema tagħna u l-għan ta' dan il-proġett li qegħdin nagħmlu huwa proprju sabiex il-ħaddiema jkollhom post aħjar minn fejn ikunu qegħdin jaħdmu.

Issa niġi biex nitkellem ftit fuq is-Segretarjat Ġenerali tal-Kunsill tal-Unjoni Ewropea u r-Rappreżentanza Permanenti ta' Malta għall-Unjoni Ewropea.

Dawn huma żewġ entitajiet li jaħdmu ħafna viċin xulxin sabiex jaċċertaw li Malta taħdem tajjeb fil-fora kollha Ewropej.

Huwa diffiċili li f'dan il-ftit ħin li għandi għad-dispożizzjoni tiegħi nagħmel ġustizzja għall-ħidma mwettqa min-nies tagħna f'dawn l-entitajiet, b'mod speċjali fil-kontest tal-isfidi li qed jiffaċċjaw matul dawn l-aħħar xhur bit-tħejjijiet għall-Brexit u anke bin-nuqqas ta' qbil fuq ir-riallokazzjoni tal-migranti.

Dawn in-nies qed jibqgħu għaddejjin around the clock għax il-problemi li jinqalgħu m'għandhomx ħin u allura aħna nkunu qegħdin on the alert lejl u nhar sabiex inkunu nistgħu naraw mill-ewwel x'nistgħu nagħmlu fiċ-ċirkostanzi tal-każ.

Irrid ngħid li Malta mhux biss tkun preżenti waqt it-taħditiet, iżda dejjem kellha u se jibqa' jkollha vuċi b'saħħitha u effettiva madwar il-mejda tan-negozjati permezz ta' nies li jkunu qed jattendu working parties, laqgħat, kumitati, eċċ. sabiex ikunu jistgħu jsegwu l-ħin kollu dak li jkun għaddej.

Sur President, irrid ngħid ukoll li aħna dejjem nassiguraw li kull min jirrappreżenta lil Malta fl-istituzzjonijiet Ewropej ikun ippreparat, u dan jistgħu jikkonfermawh anke l-Ministri tagħna meta jmorru fil-fori tal-Unjoni Ewropea fejn hemmhekk huma jsibu dak il-back-up meħtieġ biex jagħmlu x-xogħol tagħhom.

Il-livell ta' preparament eċċellenti li kellhom dawn ir-rappreżentanti kien rifless bil-provi bl-aħjar mod matul dawn l-aħħar jiem meta għamilna konferenza stampa, flimkien mal-Prim Ministru, fejn spjegajna l-pjan ta' kontinġenza f'każ ta' ħruġ mhux ordnat tar-Renju Unit mill-Unjoni Ewropea.

Kulħadd kien qed isegwi x'konna qed nagħmlu rigward il-Withdrawal Agreement però fl-istess ħin kien għaddej ukoll xogħol fuq pjan ta' kontinġenza sabiex jekk dan il-Withdrawal Agreement ma jgħaddix mill-Parlament tar-Renju Unit, kif fil-fatt ġara, u ma tinstabx soluzzjoni biex ir-Renju Unit ikollu tluq ordnat mill-Unjoni Ewropea, jiġifieri joħroġ mill-Unjoni Ewropea b'no-deal, aħna nkunu ppreparati.

Hawnhekk irrid nirringrazzja b'mod partikolari lill-kollegi tiegħi għax naf li kull Ministru kkollabora sabiex stajna noffru s-serħan tal-moħħ lill-Brittaniċi li jgħixu f'Malta kif ukoll lill-Maltin li jgħixu fir-Renju Unit.

Din mhijiex xi ħaġa leġġera.

Hawnhekk qegħdin nitkellmu fuq ħajjet in-nies, fuq ir-residenza tagħhom, fuq ix-xogħol tagħhom u fuq il-pensjoni tal-irtirar tagħhom, jiġifieri jekk aħna nkunu ppreparati f'dan il-qasam se tagħmel differenza lil dawn in-nies.

Irrid ngħid ukoll li aħna wettaqna ħidma sabiex ninformaw lis-sħab soċjali fil-laqgħat tal-core group tal-MEUSAC (Malta-EU Steering and Action Committee) u laqgħat oħra b'dawn l-iżviluppi anke għaliex huwa importanti li aħna, bħala Ministeru, kif ukoll is-sħab soċjali u s-soċjetà ċivili nkunu informati b'dak li jkun qiegħed isir f'dan ir-rigward.

Lil hinn minn Brexit, Sur President, nistgħu nsemmu wkoll il-qasam tal-immigrazzjoni u l-ażil fejn nemmnu li anke hemmhekk hemm bżonn urġenti ta' azzjoni deċiżiva fuq livell Ewropew.

Qed insemmi dawn iż-żewġ oqsma proprju għaliex huma oqsma li qed isir xogħol intensiv fihom.

Fil-fatt aħna konna minn ta' quddiem f'negozjati għal miżuri ta' solidarjetà ad hoc, anke fil-mod kif tqassmu l-immigranti meta kien hemm xi pajjiżi li offrew illi jieħdu numru minnhom, però ma jistax ikun li nibqgħu sejrin b'dawn is-soluzzjonijiet ad hoc li nsibuhom hekk kif tinqala' problema.

Għalhekk aħna se nkomplu nimbottaw għal ftehim dwar mekkaniżmu ta' riallokazzjoni mandatorja.

Huwa veru li aħna dejjem nitkellmu fuq is-solidarjetà imma bis-solidarjetà biss ma wasalniex u allura rridu solidarjetà b'responsabbiltà għax kulħadd irid iġorr biċċa mir-responsabbiltà.

Barra minn hekk, Sur President, aħna komplejna nipproteġu l-interess nazzjonali anke f'oqsma sensittivi oħra, bħal fil-qasam tat-tassazzjoni, pereżempju, u fuq kollox ħdimna biex nissalvagwardaw ir-reputazzjoni ta' Malta fuq livell Ewropew billi spjegajna d-diversi riformi li għamilna, inkluż fir-rigward tas-saltna tad-dritt, tar-riforma fil-qasam tal-ġustizzja, il-Whistleblower Act, l-Att dwar il-Midja u l-Malafama u diversi liġijiet oħra li ressaqna.

Quddiemna għandna sena impenjattiva.

Biżżejjed ngħidu li se jkollna l-elezzjonijiet tal-Parlament Ewropew kif ukoll l-għeluq tan-negozjati dwar il-qafas finanzjarju plurijannali, li fiċ-ċirkostanzi qegħdin nimmiraw li jintemmu f'Ottubru li ġej.

Fl-istess ħin daqstant ieħor aħna kommessi li nkomplu nsaħħu din il-ħidma tas-Segretarjat Ġenerali tal-Kunsill tal-Unjoni Ewropea u r-Rappreżentanza Permanenti ta' Malta għall-Unjoni Ewropea sabiex inkomplu nibnu u nsaħħu r-reputazzjoni tagħna fi Brussell u lil hinn minnu.

Ngħaddi issa għax-xogħol li qiegħed iwettaq u li se jkompli jwettaq id-Direttorat għad-Drittijiet tal-Bniedem u l-Integrazzjoni.

Kien ta' pjaċir għalija f'Ottubru li għadda li ninawgura l-uffiċċji l-ġodda ta' dan id-Direttotat, li minkejja li kien ilu jopera tliet snin, diġà kiber, għandu taqsimiet differenti u ħalla impatt kbir f'dak li għandu x'jaqsam mal-iżvilupp tal-liġijiet u l-politika tal-Gvern f'dan il-qasam.

Fil-fatt grazzi għall-ħidma ta' dan id-Direttorat matul din l-aħħar sena l-Gvern addotta tliet strateġiji nazzjonali fir-rigward tal-integrazzjoni tal-immigranti, fir-rigward tal-vjolenza abbażi tal-ġeneru u fir-rigward tal-ugwaljanza.

Ninnota wkoll bi pjaċir li l-baġit allokat lil dan id-Direttorat kważi ttrippla, u dan għaliex issa d-Direttorat mhux se jibqa' jassisti biss lill-Gvern imma għall-ewwel darba se jkun qed joffri servizzi ta' integrazzjoni lill-barranin li jgħixu fostna.

Fost dawn is-servizzi se jkun hemm il-possibilità li persuni barranin jagħmlu talba għal integrazzjoni f'Malta.

Meta dan isir, id-Direttorat jassistihom biex jiksbu d-dokumenti li għandhom x'jaqsmu mar-residenza, ir-rikonoxximent tal-kwalifiki li jkunu ġabu minn pajjiżhom u dokumenti oħra li jkunu meħtieġa sabiex dawn ikunu jistgħu jintegraw f'Malta bl-aħjar mod mingħajr ma jħabbtu wiċċhom ma' burokrazija żejda.

Ma' dan ikun offrut ukoll taħriġ tal-Malti u tal-Ingliż fuq livell bażiku flimkien ma' bażi għal orjentament kulturali li qed jinħadem bi sħab mal-MCAST.

Meta persuna tlesti dak il-kors tkun tista' tavvanza sabiex issegwi l-kors tal-Malti u l-orjentament kulturali li qed jinħadmu mal-Università tagħna.

Fil-fatt bi pjaċir ngħid li l-ewwel kors ta' integrazzjoni li organizzajna kien oversubscribed.

Dan hu li rridu nfissru meta aħna nitkellmu dwar suċċess għal kulħadd!

Ta' min iżid jgħid li dan id-Direttorat qed jimplimenta proġett ko-finanzjat mill-Unjoni Ewropea b'valur ta' aktar minn €2 miljun li qed jaħseb sabiex itejjeb id-djalogu bejn il-Maltin u l-barranin.

Dan sabiex ninkoraġġixxu aktar ftehim bejn il-Maltin u l-barranin u allura żvilupp ta' sens akbar ta' għaqda f'pajjiżna.

Sur President, hawnhekk qed nitkellmu fuq immigranti li qegħdin f'pajjiżna jaħdmu u jikkontribwixxu legalment, u aħna lkoll nafu min huma dawn in-nies.

Kulħadd jaf li f'pajjiżna hawn nies li mhumiex Maltin u li qegħdin f'pajjiżna jistudjaw, jaħdmu u jikkontribwixxu hawnhekk.

Nafu wkoll li din is-sitwazzjoni mhijiex se tinbidel għada, anke għaliex min iħaddem għandu bżonn aktar ħaddiema li jiġu minn barra.

Għalhekk aħna qegħdin naħdmu fuq dan il-proġett ta' integrazzjoni sabiex min se jibqa' hawnhekk għax qed jaħdem legalment, u min iħaddmu għandu bżonnu, ikun jista' jgħix fil-komunità bħal kulħadd.

Kif qal il-Prim Ministru riċentement, qabel konna naħdmu aħna għall-barranin mentri llum il-barranin qegħdin jaħdmu għalina!

Daqshekk avvanza u mexa 'l quddiem dan il-pajjiż!

Niftakar li meta kont tifla sikwit kont nisma' lil min jgħid li jaħdem "mas-sinjur" jew "mas-sinjura", li ħafna drabi dawn kienu jkunu nies barranin.

Illum bil-maqlub għax il-Maltin huma l-bosses jew l-employers filwaqt li l-barranin huma l-ħaddiema tagħna.

Għalhekk irridu naddattaw għal din ir-realtà biex ma jkunx hawn konflitti soċjali għax nerġa' ngħid li din is-sitwazzjoni mhijiex se tinbidel għada, anzi lilna l-employers jgħidulna li għandhom bżonn iżjed ħaddiema.

Is-soluzzjoni biex ma jkunx hawn konflitt soċjali hija li nkomplu ninvestu fl-integrazzjoni jiġifieri fix-xogħol li qed jagħmel dan id-Dipartiment li qed nitkellem fuqu.

Nerġa' ngħid li l-ewwel programm ta' integrazzjoni nħataf mill-ewwel għax dawn l-immigranti li jgħixu hawnhekk bil-permess u li ġew hawnhekk legalment u jaħdmu hawnhekk iridu jintegraw u ma jridu li jkun hawn l-ebda konflitti soċjali minħabba fihom.

Naturalment issa se nagħmlu programmi oħrajn sabiex nilħqu nies oħra barranin li qegħdin hawnhekk legalment, li qegħdin jaħdmu hawnhekk u li l-employers tagħhom għandhom bżonnhom.

Issa ħalli niġi għal dak li għandu x'jaqsam ma' minoritajiet, Sur President.

Matul is-snin avvanzajna ħafna f'dan il-qasam, kemm legalment kif ukoll soċjalment, però dan ma jfissirx li wasalna f'dik li hi ugwaljanza u li ma fadalx x'isir.

Għall-kuntrarju, il-Gvern waqqaf taqsima apposta sabiex din taħdem ma' entitajiet tal-Gvern mill-viċin ħalli b'hekk jiġi żgurat li l-avvanzi li jsiru jkunu effettivi fl-oqsma tagħhom.

Ta' min jgħid li l-ħidma li tikkonċerna t-twaqqif ta' kummissjoni għad-drittijiet tal-bniedem u l-ugwaljanza għadha għaddejja u fil-fatt is-sena l-oħra jien tlabt lill-Kummissjoni Venezja sabiex tevalwa l-abbozz ta' liġi u żżur il-pajjiż ħalli tassigura li dak li finalment ikun propost jilħaq l-ogħla standards tad-drittijiet tal-bniedem b'rispett sħiħ lejn il-Kostituzzjoni ta' pajjiżna.

Huwa ta' pjaċir għalija li fir-rapport tagħha din il-Kummissjoni tal-Kunsill tal-Ewropa indikatilna li qegħdin fit-triq it-tajba u tatna numru ta' suġġerimenti għall-konsiderazzjoni tagħna.

Dan l-istess sentiment fuq l-abbozz ta' liġi kien imtenni mill-Kummissjoni Ewropea kontra r-razziżmu u l-intolleranza, min-network Ewropew tal-organi għall-ugwaljanza u min-network Ewropew għall-istituzzjonijiet tad-drittijiet tal-bniedem.

Kif dan l-Abbozz ta' Liġi jgħaddi mill-Parlament se jkun f'idejk, Sur President, għax aħna rridu li din il-Kummissjoni tkun totalment awtonoma skont il-prinċipji ta' Pariġi.

Għalhekk l-aħjar mod li jsir dan huwa billi dan ikun taħt is-Sinjorija Tiegħek.

Issa ħalli ngħid xi ħaġa dwar il-vjolenza abbażi tal-ġeneru.

L-ewwel nett ta' min jgħid li grazzi għall-ħidma tad-Direttorat rajna jiġu mħarrġa aktar minn 700 uffiċjal tal-Gvern mill-oqsma tas-saħħa, tal-edukazzjoni, tal-ġustizzja, tas-servizzi soċjali u tal-pulizija fost l-oħrajn.

Qed indaħħlu wkoll mudell sabiex nevalwaw ir-riskju ta' persuni esposti għall-vjolenza bil-għan li tingħata prijorità lil dawk li qegħdin f'riskju għoli.

Għaddej ukoll xogħol ieħor ma' diversi entitajiet tal-Gvern skont dak li hu mwiegħed fl-istrateġija nazzjonali li jirregola lil dan il-qasam.

Huwa ta' pjaċir għalija li nara l-kumitat interministerjali li waqqafna qiegħed jaħdem u jagħti l-frott.

Kif dejjem għedna, il-kwestjoni tal-vjolenza mhijiex kwestjoni ta' ministeru wieħed imma għandek ukoll il-qasam tal-Pulizija, il-qasam tas-sigurtà soċjali, il-qasam tas-saħħa kif ukoll ħafna Ministeri oħrajn, u għalhekk aħna waqqafna dan il-kumitat interministerjali biex naħdmu fuq dan is-settur.

Pereżempju, wieħed mir-riżultati hu l-qbil li ntlaħaq bejn l-Appoġġ u l-Pulizija għal koordinament aktar mill-viċin flimkien.

Issa nixtieq ngħid xi ħaġa dwar il-Kummissjoni dwar il-Vjolenza Domestika u l-Vjolenza Abbażi tal-Ġeneru, li hija fergħa oħra importanti ħafna taħt dan id-dekasteru.

Aħna komplejna nsaħħu lil din il-Kummissjoni permezz tal-Att li jirratifika l-Konvenzjoni ta' Istanbul f'Mejju li għadda, liema Att irdoppja l-pieni għall-aggressuri filwaqt li żied il-protezzjoni għall-vittmi.

Permezz ta' dan l-Att tajna l-għodda lill-qrati u lill-awtoritajiet kollha involuti biex niġġieldu din il-pjaga soċjali bil-fatti però jiddispjaċini ngħid li dan kien ukoll Att li qasam lil din il-Kamra u li għal darb'oħra poġġa lill-Gvern fuq in-naħa t-tajba tal-istorja.

Jien għalhekk niskanta kif imbagħad jiġi jitkellem f'din il-Kamra xi ħadd bħall-Onor.

Edwin Vassallo li jibda jgħid li f'dan il-pajjiż kollox sejjer ħażin, imbagħad inressqu abbozz ta' liġi bħal dan li jagħti protezzjoni lil min qiegħed f'sitwazzjoni ta' vjolenza, u hu, il-Kap tal-Oppożizzjoni u l-kollegi l-oħra ta' dan il-Parlament jivvotaw kontrih!

Mela jridu li Malta tkun sabiħa, li Malta tkun perfetta, li Malta tkun tajba għan-nies u mbagħad nagħmlu liġijiet bil-għan li ntejbu l-ħajja tan-nies u jivvotaw kontrihom!

Għalhekk jien nibqa' nsibha diffiċli biex nifhem kif l-Oppożizzjoni vvotat kontra dak l-Abbozz ta' Liġi.

Li hu żgur hu li tat eżempju ċar tal-prijoritajiet tagħha.

Fil-fatt jien nistaqsi fejn qegħdin dawn il-prijoritajiet billi nibda mill-Kap tal-Oppożizzjoni u nispiċċa fl-Onor.

Edwin Vassallo, li hawnhekk ġie jagħmel paniġierku sħiħ imma li mbagħad meta wasalna għas-si u n-no u ressaqna dan l-Abbozz ta' Liġi li jagħti protezzjoni lill-vittmi tal-vjolenza quddiem il-Parlament ivvotaw kontrih.

Nirringrazzjak, Sur President.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

RYAN CALLUS: Sur President, illum qegħdin niddiskutu l-Abbozz ta' Liġi li Jimplimenta Miżuri tal-Estimi, liema Abbozz ta' Liġi se jimplimenta l-miżuri tal-Baġit.

Jien naħseb li kien hemm numru ta' raġunijiet għalfejn din in-naħa vvotat kontra l-Baġit.

Naturalment jien se nsegwi lis-settur tiegħi b'xi devjazzjoni fuq setturi oħrajn li ma jaqgħux taħti, imma li nħoss illi bħala Deputat għandi nitkellem dwarhom.

Ħalli nibdew bil-qasam tal-isport.

Fil-qasam tal-isport hija xi ħaġa tal-meravilja, anke llum li qegħdin nitkellmu fuq il-Baġit, li l-investiment ta' €14-il miljun li sar fix-shooting range ta' Ta' Kandja suppost kellu jiġi jiswa €7 miljun, jiġifieri bħala overruns kien hemm id-doppju ta' dak li kien previst għal dan il-proġett.

Forsi n-naħa tal-Gvern insiet kemm kienet tikkritika lill-Gvern Nazzjonalisti fuq overruns ta' proġetti!

Nerġa' ngħid li l-każ tax-shooting range f'Ta' Kandja kien hemm overrun ta' 100% għax minn €7 miljun ġie jiswa €14-il miljun!

Però agħar minn hekk, Sur President, hu li sal-lum il-ġurnata din l-imbierka shooting range għadha magħluqa.

Nerġa' ngħid li din ix-shooting range suppost kellha tiġi tiswa €7 miljun, imma frott l-inkompetenza tal-Gvern ġiet tiswa €14-il miljun!

Madanakollu minkejja li spiċċajna nfaqna d-doppju għal din ix-shooting range, din ilha x-xhur magħluqa.

Lili jċempluli t-tiraturi Maltin, u kif qed jgħidli l-Onor.

Toni Bezzina, dawn illum minflok qed jisparaw fl-arja qed jisparaw għal rashom!

Għax ejjew ngħiduha kif inhi, dawn illum għandhom faċilità li hija tajba.

Fejn hu tajjeb aħna ngħidu li hu tajjeb!

Il-faċilità hija tajba, però mhuwiex tajjeb li nefqu d-doppju - €7 miljun aktar! - u huwa ħafna aktar agħar li llum il-ġurnata faċilità b'investiment ta' €14-il miljun tinsab magħluqa.

Din hija waħda mill-affarijiet li taqa' taħt is-settur tiegħi u li nħossni fid-dmir li nitkellem fuqha għax filwaqt li dak li huwa tajjeb aħna ngħidu li hu tajjeb, illum jien ma nistax niġi hawnhekk nitkellem fuq l-Abbozz ta' Liġi li jimplimenta Miżuri tal-Estimi mingħajr ma nitkellem fuq it-taħwid li qed isir fil-governanza ta' dan il-Gvern!

Għalhekk bħalissa fis-settur tal-isparar hemm din il-problema li ilha għaddejja x-xhur.

Fil-fatt din hija problema li jien m'iniex qed nitkellem dwarha llum; ilni nitkellem dwarha x-xhur, imma sfortunatament din l-inkompetenza qed tibqa' tirrenja u dan l-investiment jinsab rieqed.

Sur President, raġuni oħra għalfejn kellna dispjaċir f'dan il-Baġit f'dak li għandu x'jaqsam mas-settur tiegħi tirrigwarda l-allokazzjoni finanzjarja li tingħata lill-għaqdiet sportivi.

Issa waħda mill-affarijiet li tgħallimt matul is-sena li ilni f'dan id-dekasteru hi li f'Malta hawn numru kbir ta' għaqdiet sportivi.

Fil-fatt hawn madwar 400 għaqda sportiva, u din hija xi ħaġa sabiħa, jiġifieri f'dan il-pajjiż ċkejken xorta għandna kważi d-dixxiplini sportivi kollha li jeżistu fid-dinja.

Din hija xi ħaġa pożittiva għax minkejja li aħna għandna numru ħafna iżgħar ta' parteċipanti meta kkomparati ma' pajjiżi oħrajn, xorta rridu nipprovdulhom il-faċilitajiet neċessarji jekk irridu nikkompetu f'kompetizzjonijiet importanti kontra pajjiżi oħrajn.

Naturalment imbagħad irid ikollna wkoll struttura finanzjarja li tgħin lil dawn l-għaqdiet sportivi.

Madanakollu għall-400 assoċjazzjoni sportiva li hemm - ħafna drabi nsemmu biss il-futbol però mhux il-futbol biss hemm imma kull sport li tista' timmaġina - il-Gvern alloka biss €1.5 miljun għalihom bħala għajnuna lill-għaqdiet sportivi.

Issa immaġinaw li trid tiddividi €1.5 miljun bejn 400 assoċjazzjoni!

Però agħar minn hekk, f'dan il-vot ma kien hemm l-ebda żieda mis-sena li għaddiet u ta' qabel, jiġifieri jien ma nistax inkun favur Baġit bħal dan.

Jien m'iniex qed ngħid li huwa ħażin li l-Gvern alloka €1.5 miljun għal dawn l-400 assoċjazzjoni, però dawn mhumiex biżżejjed.

La dan huwa l-aqwa żmien li qed ngħixu, allura dan huwa l-aqwa żmien għall-isport f'pajjiżna wkoll?

Jien niltaqa' mal-għaqdiet sportivi, kif jien fid-dmir li nagħmel biex bħala Oppożizzjoni nifhem l-isfidi li għandhom.

U hawn irrid ngħid li jien ma niltaqax biss mal-assoċjazzjonijiet imma niltaqa' wkoll mal-clubs u għalhekk naf sew x'jiġri f'dan il-każ.

Il-Gvern jagħti l-għotja finanzjarja lill-assoċjazzjoni u mbagħad l-assoċjazzjoni jkollha ħafna clubs taħtha u tkun trid tiddeċiedi kemm se tagħti flus lil kull club partikolari.

Għalhekk din mhijiex biss sfida għall-clubs imma hija sfida wkoll għal dawn l-assoċjazzjonijiet, li jgħiduli li meta huma jiltaqgħu mar-rappreżentanti tagħhom, kulħadd ikollu xi problema jew oħra.

Huwa evidenti li l-isport mhuwiex wieħed mill-pilastri li dan il-Gvern jemmen fih għax li kieku dan kien il-każ, lil dawn l-għaqdiet sportivi kien jagħtihom vot aktar b'saħħtu.

Din hija raġuni oħra għaliex aħna kontra dan il-Baġit.

Imbagħad hemm ukoll ċerti nuqqasijiet li juru li hemm mismanagement.

Pereżempju, jien għandi għalfejn inressaq mistoqsija parlamentari fil-Parlament biex l-assoċjazzjonijiet jingħataw l-allokazzjoni finanzjarja dovuta lilhom?

Qed ngħid dan għax jiġu fuqi l-assoċjazzjonijiet u jgħiduli li għadhom lanqas ħadu l-allokazzjoni finanzjarja li SportMalta suppost tat lill-assoċjazzjonijiet fl-2018 li għadha kemm spiċċat!

Allura dawn mhux biss qed jingħataw iċ-ċiċri imma sopra corna bastonate ċ-ċiċri li qed jingħataw qed idumu biex jingħatawlhom!

Meta mbagħad nagħmel mistoqsija parlamentari fil-Parlament f'dan ir-rigward, f'daqqa waħda l-affarijiet jiċċaqilqu, u fil-fatt il-clubs sportivi jiġu jirringrazzjawni talli fl-aħħar, wara sena jistennew biex jirċievu l-allokazzjoni finanzjarja, jieħdu dak li huwa dovut lilhom għax inkun għamilt mistoqsija parlamentari fil-Parlament biex forsi l-affarijiet jiċċaqilqu.

Nixtieq ngħid xi ħaġa wkoll dwar il-liġi tal-kummerċjalizzazzjoni tal-isport, li bħalissa hemm sfida fuqha.

B'din il-liġi jkun aktar possibbli li l-clubs u l-assoċjazzjonijiet jiġġeneraw il-finanzi għall-proġetti tagħhom, jipparteċipaw aktar f'kompetizzjonijiet internazzjonali u jħallsu s-salarji tal-atleti li jingaġġaw magħhom il-clubs.

Il-liġi tal-kummerċjalizzazzjoni tal-isport tagħti wkoll l-opportunità li jkun hemm aktar investiment fl-isport u li allura l-privat jinvesti f'faċilitajiet sportivi għax inkella l-clubs jew l-assoċjazzjonijiet ma jkunux jistgħu jagħmlu dan waħedhom.

Però hemm diffikultà li nixtieq nitkellem dwarha bil-għan li forsi l-affarijiet jinbidlu ċjoè li din il-liġi hija applikabbli biss għall-clubs tal-futbol u tal-waterpolo.

Fil-fatt ġew fuqi assoċjazzjonijiet ta' dixxiplini sportivi oħrajn li staqsewni ċar u tond: "Mela Malta football u waterpolo biss għandna bħala sport?

Allura aħna, bħala assoċjazzjoni tal-basketball, tat-tennis, eċċ, m'għandniex ningħataw ukoll iċ-ċans li niftiehmu mal-privat biex jinvesti magħna ħalli jkun jista' jkollna tennis courts ta' kwalità tajba biex imbagħad aħna nkunu nistgħu nużaw dak il-ġid li jinħoloq mill-investiment biex inkomplu nkabbru l-club tagħna?"

Iva, Sur President, jien naħseb li dawn għandhom raġun.

Il-liġi tal-kummerċjalizzazzjoni tal-isport jeħtieġ titwessa' biex tinkludi dixxiplini sportivi oħrajn jekk verament nemmnu li f'Malta mhux il-football u l-waterpolo biss huma importanti.

Jiddispjaċini ninnota wkoll il-fatt li l-baġit ta' SportMalta ma ra l-ebda żieda f'dan il-Baġit, u dan aktar ikompli jikkonferma kemm għall-Gvern l-isport huwa xi ħaġa sekondarja; donnu qiegħed hemm bħal ktieb fuq xkaffa, li meta rridu nfarfruh u meta rridu ma nagħtux kasu!

Il-fatt li SportMalta ngħata baġit ta' €2.4 miljun biss huwa biss sinjal ta' politika fjakka f'dan is-settur.

Jien jiddispjaċini għall-uffiċjali ta' SportMalta għax jekk il-Gvern tahom biss €2.4 miljun … U qed nieħu gost li hawn il-Ministru għall-Finanzi preżenti li qed jismagħni, u nixtieq li jibqa' jismagħni sal-aħħar għax hemm setturi oħrajn minbarra s-settur tal-isport fejn nixtieq nurih li l-Baġit naqas milli jagħtihom l-importanza li tixirqilhom f'dik li hija allokazzjoni finanzjarja.

Huwa kollu inutli li l-Prim Ministru jiġi jgħidilna li rridu naraw aktar riżultati fl-isport.

Mhux ovvja li rridu naraw aktar riżultati fl-isport?!

Mhux kulħadd irid li naraw aktar riżultati fl-isport?!

Allaħares m'aħniex qed naqblu f'dan ir-rigward!

Imma kif se naraw aktar riżultati fl-isport?

Billi l-Ministru għall-Finanzi jalloka €2.4 miljun għal SportMalta, li huma ċuċata?!

Ejjew ma ninsewx li SportMalta trid tinvesti dawn it-€2.4 miljun fid-dixxiplini kollha.

Kif jista' jkun, u kif imbagħad nippretendu li se nikkompetu fil-Logħob Olimpiku?

Veru li l-flus mhumiex kollox però lkoll nafu li biex ikollna faċilitajiet sportivi tajbin u biex l-isportivi tagħna ma jipprattikawx part-time … Għax meta tipprattika part-time, tal-part-time tieħu, u aħna rridu sportivi full-time jekk irridu nikkompetu ma' pajjiżi oħrajn.

Ma jistax ikun li atleta Malti, li filgħodu jmur jgħaddi d-dawl jew jagħmel xogħol ieħor jew inkella hemm min jaħdem ta' segretarja, ikun xi jkun, imur jikkompeti fil-Logħob għall-Pajjiżi ż-Żgħar jew fil-Logħob Olimpiku ma' min jipprattika dik id-dixxiplina minn filgħodu sa filgħaxija!

Ma nistgħu qatt inġibu riżultati sportivi lejn Malta jekk nibqgħu mexjin b'dan il-mod u bla dubju ta' xejn l-ispiża finanzjarja li tingħata lil SportMalta hija kruċjali.

Għalhekk jekk kemm-il darba l-Prim Ministru verament irid aktar riżultati fil-qasam sportiv … Jien għadni ma nistax nifhem kif minn tant konsulenti li għandu, għadu ħadd ma tah il-parir li dan l-investiment fjakk li qed isir ta' €2.4 miljun fi SportMalta huwa farka f'oċean.

Din hija waħda mir-raġunijiet għaliex dan il-Baġit huwa fjakk f'dan is-settur, Sur President.

Fil-Baġit kien hemm vot dwar iż-żamma ta' spazji miftuħa minħabba li l-Gvern qalilna li dawn jinsabu fi stat ta' abbandun.

Jien m'iniex se nipponta subgħajja lejn il-kunsilli lokali għax dawn ukoll għandhom budget miżeru.

Ma nħossx li hu ġust li nippontaw subgħajna lejn il-kunsilli lokali minħabba li dawn ma ħadux ħsieb spazju miftuħ.

Bil-baġit li jingħataw dawn iridu jagħmlu ħafna affarijiet jiġifieri jien kważi kważi lanqas nagħtihom tort.

Irrid ngħid ukoll li mhux l-ispazji miftuħa kollha jaqgħu taħt ir-responsabbiltà tal-kunsilli lokali.

Pereżempju, l-open air gym ta' Ta' Qali jaqa' taħt ir-responsabbiltà ta' SportMalta, u jien nirċievi diversi messaġġi dwar dan l-open air gym, bħal: Onor. Callus, mur ipprovaha r-rota li hemm fil-gym ta' Ta' Qali!

Imsadda; lanqas taħdem!

Mela hawnhekk il-punt mhuwiex li niġġeneraw dawn l-ispazji miftuħa imma li nibqgħu nżommu l-investiment f'dawn il-postijiet b'mod ta' rutina.

Idealment kullimkien ikollna minn dan l-apparat sportiv, l-aktar illum li qegħdin nitkellmu tant dwar l-obeżità!

Pereżempju, jien inħoss li jekk toqgħod is-Siġġiewi m'għandekx għalfejn toqgħod tmur Ta' Qali biex ikollok open air gym, u hawnhekk irrid nagħmel referenza għall-Kunsill Lokali tas-Siġġiewi li ra kif jinvesti fl-open air gym li hemm fi Triq Mons F.X. Mangion biex l-apparat li kien ġie stallat mill-Gvern Nazzjonalista jiġi aġġornat.

Fil-fatt illum il-Kunsill Lokali tas-Siġġiewi qiegħed jistalla apparat ġdid.

Sur President, nixtieq nagħmel riferenza wkoll għall-Kumitat Paralimpiku Malti, liema kumitat se jkun qed jaħdem bil-għan li Malta terġa' tibda tieħu sehem fil-Logħob Paralimpiku Malti.

Ta' min jgħid li l-Logħob Paralimpiku Malti huwa għall-persuni b'diżabilità, bħal ngħidu aħna persuna li tkun atleta first class imbagħad ikollha inċident li fih titlef saqajha.

Jista' jkun li l-persuni li jilagħbu fil-Logħob Paralimpiku Malti ma jkunux atleti wkoll għax naf nies li bdew iħobbu l-isport wara li ġralhom xi inċident u baqgħu jbatu minn xi diżabilità.

Il-Kumitat Paralimpiku Malti ġie mwaqqaf is-sena li għaddiet fejn jien kelli l-unur li flimkien mal-kollega tiegħi l-Onor.

Clifton Grima nattendi għall-ewwel seduta ta' dan il-kumitat però b'dispjaċir qed ninnota li fil-Baġit ma kienx hemm vot għal dan il-kumitat.

Allura anke hawn, jien nistaqsi: Kif jista' jaħdem dan il-kumitat?

Jista' jkollna ħafna xewqat, però jekk m'aħniex se ngħinu bil-finanzi fejn verament hemm bżonn fil-qasam sportiv, għalija l-kliem tal-Prim Ministru, ċjoè li jrid aktar riżultati, ma jfissru xejn.

Sur President, bħalissa suppost hemm għaddej ukoll il-proġett tar-rugby f'Kordin li kien ġie mwiegħed mill-Ministru Konrad Mizzi.

Qabel l-elezzjoni ġenerali huwa wiegħed b'daħka kbira fuq wiċċu, kif jagħtina ħafna drabi meta jkun qed jitkellem fi press conference, li se jsir ground tar-rugby.

Din kienet proposta tajba għax fir-rugby qed immorru tajjeb u qed inġibu riżultati fih, imma tajjeb inkunu nafu x'sar minnha din il-proposta.

Issa l-Ministru Konrad Mizzi m'għadux jitkellem dwar din il-proposta; forsi jinsab aljenat bil-kontijiet li kellu l-Panama!

Bħala rappreżentant tal-Oppożizzjoni fuq l-Awtorità tal-Artijiet nixtieq li nitkellem ftit fuq din l-Awtorità sentejn wara li twaqqfet.

Naħseb li hawnhekk ikun aħjar illi l-Ministru għall-Finanzi jismagħni ftit tajjeb għax mhux se jemmen dak li se ngħid.

Fil-fatt l-Awtorità tal-Artijiet, li għandha responsabilità ta' miljuni ta' ewro fis-sena, għadha mingħajr Chief Financial Officer.

Ma nafx x'jaħseb fuqha din il-Ministru għall-Finanzi!

B'konsegwenza ta' dan in-nuqqas, qed isiru tranżazzjonijiet ta' eluf ta' miljuni ta' ewro fis-sena li bħalissa m'hemm ħadd responsabbli għalihom.

Jien għejjejt nitkellem fuq dan il-punt fil-Bord tal-Awtorità u anke fil-Parlament biex forsi fl-aħħar tinħatar persuna bħala Chief Financial Officer tal-Awtorità tal-Artijiet.

Jien ma nafx min qed jikkoordina l-finanzi f'din l-Awtorità.

Probabbli qabbdu lil xi konsulent biex nerġgħu nagħmlu lil xi ħadd minn barra kuntent, imma sadanittant sfortunatament l-Awtorità tal-Artijiet għadha mingħajr Chief Financial Officer!

Hawnhekk tajjeb li nsemmi wkoll il-lista twila ta' rikonoxximenti li għadhom pendenti fl-Awtorità tal-Artijiet.

Kumbinazzjoni llum jien għamilt mistoqsija f'dan ir-rigward għax din l-informazzjoni jien ma nġibhiex mill-Bord.

L-ewwel nett rikonoxximent x'inhu?

Ejjew ngħidu li forsi inti għandek ċens għal 50 sena mal-Awtorità tal-Artijiet u dan iddeċidejt li tbigħu għax il-kuntratt taċ-ċens jippermettilek li tagħmel dan.

F'dak il-każ issa l-Awtorità tal-Artijiet trid tirrikonoxxi lilek bħala l-persuna li għandha titolu ta' ċens validu biex min kellu ċ-ċens qabel joħroġ minn dak it-titolu.

Kif kont qed ngħid, fl-Awtorità tal-Artijiet hemm lista twila ta' dawn ir-rikonoxximenti, u minkejja li fil-Bord staqsejt għal darba, tnejn, tlieta fuq din is-sitwazzjoni, sfortunatament bqajt bla risposta.

Għalhekk għamilt mistoqsija parlamentari li fiha staqsejt ħames domandi fuq affarijiet differenti, imma l-Ministru Ian Borg tafu kif irrispondieni?

Alla jbierek, għall-ħames mistoqsijiet li għamiltlu tani l-istess risposta!

Prosit ħafna għax naqqastuha l-burokrazija fit-tweġibiet tal-mistoqsijiet parlamentari!

Il-Ministru Ian Borg weġibni billi qalli - naturalment weġibni b'dan il-mod konvenjentement u mhux għax dan huwa veru - li dan jirrikjedi ħafna xogħol u allura jkun aktar importanti li dan ix-xogħol jiġi ddedikat għax-xogħol tal-Awtorità!

Mela sewwa; in-nies qegħdin igergru kontinwament li mhux qegħdin jiġu rikonoxxuti għax hemm backlog kbir fl-Awtorità … Issa jien ma staqsejtux dwar ir-rikonoxximenti biss imma staqsejtu fuq l-iskema tal-qbiela li kienu applikaw għaliha l-bdiewa biex jiġu rikonoxxuti għall-qbiela tagħhom.

Pereżempju aħna m'għandniex dritt inkunu nafu kemm hemm postijiet vakanti li jaqgħu taħt ir-responsabbiltà tal-Awtorità tal-Artijiet?!

Tlabt lill-Ministru biex jgħidli wkoll kemm-il rapport ta' illegalità daħal għand l-Awtorità tal-Artijiet fuq tables and chairs.

Din l-aqwa waħda, u din żgur li hija gidba, għax possibbli daħlu miljuni ta' rapporti għand l-Awtorità tal-Artijiet biex ma jistax jagħtini risposta fuqhom?!

Min qed jemmnu lill-Ministru Ian Borg hawn?

Din gidba, u xtaqt li kien preżenti ħalli jqum jirrispondi!

U mela jiġi jgħidli li din il-mistoqsija tiswa ħafna xogħol?!

Din trasparenza tal-Gvern!

Għal ġieħna dawn qalulna li dan hu l-aqwa żmien ta' trasparenza f'pajjiżna!

Tlabtu wkoll jagħtini l-lista ta' periti li ġew ingaġġati biex jagħmlu l-istimi, imma kumbinazzjoni r-risposta għal din il-mistoqsija wkoll tirrikjedi ħafna xogħol, li hija gidba oħra!

Punt ieħor li tajjeb li nerġa' nitkellem fuqu ġaladarba hawn il-Ministru għall-Finanzi preżenti llum huwa l-vot għall-esproprji.

Fil-Baġit għal din is-sena allokajna inqas flus biex issir ġustizzja ma' min itteħditilhom l-art tagħhom.

Issa hawnhekk, Sur President, please note li ħafna minn dawn l-artijiet ittieħdu taħt Amministrazzjoni Laburista, meta kien jiġi l-Ministru, jidħol bil-gaffa u jaqbad u jieħu l-art!

Ikun tajjeb li ngħid li din il-ħaġa anke llum qed issir għax imbagħad wara qegħdin imorru quddiem l-Awtorità tal-Artijiet.

Illum il-Ministru Ian Borg qed jidħol bil-gaffa fejn irid biex iwessa' t-toroq u mbagħad imur quddiem l-Awtorità tal-Artijiet u lin-nies jgħidulhom wara li jkunu daħlu għandhom!

Però dan il-vot tal-Baġit naqas minn €10 miljun fis-sena 2018 għal €8.5 miljun fis-sena 2019, u dan meta dawn il-persuni ilhom is-snin jistennew li ssir ġustizzja magħhom wara li tan-naħa l-oħra kienu ħadulhom l-artijiet mingħajr ma qatt ħallsuhom tagħhom!

Issa llum ħafna mill-proprjetarji ta' dawn l-artijiet mietu u llum hemm it-tfal tagħhom, li saru nanniet ukoll u sa ftit snin oħra jkun hemm in-neputijiet.

Kif nafu, aktar ma jgħaddi ż-żmien aktar jinqalgħu komplikazzjonijiet, u dan apparti l-interessi li qed jiġu akkumulati.

Għalhekk lill-Ministru Scicluna ngħidlu li aktar ma se ndumu biex inħallsuhom lil dawn in-nies li saret inġustizzja magħhom, aktar se jkollna nħallsu interessi!

Kull min iħaddan sistema ta' governanza tajba fil-qasam tal-finanzi m'għandux is-sens loġiku tiegħu li jdum biex iħallas.

Għalhekk difett kbir ieħor li għandu dan il-Baġit mhuwiex biss dak li llum qed idumu aktar biex jagħmlu ġustizzja man-nies imma wkoll li naqqsu dan il-vot biex inqas nies ikunu jistgħu jitħallsu u ssir ġustizzja magħhom illum qabel għada!

A case in point huwa l-każ tal-Corinthia fejn il-poplu mhux biss mhux se jieħu dak li ħaqqu minn din l-art talli l-poplu se jkun qed jitlef art li hija assenjata għal skop turistiku.

Fil-fatt filwaqt li llum il-Pjan Lokali tal-Awtorità tal-Ippjanar jalloka l-ponta ta' fejn hemm it-tliet lukandi tal-Corinthia għal skop turistiku - u dan kien ippjanar tajjeb għax din hija żona turistika - illum din se nagħmluha real estate biex issir spekulazzjoni tal-art!

Issa again, hawnhekk qegħdin nitkellmu fuq flus in-nies għax din l-art hija tan-nies!

Allura nagħtuha biċ-ċiċri?!

Li kieku din kienet l-art personali tagħhom …?

U hawnhekk qed nindirizza lin-naħa tal-Gvern!

Agħmlu din id-domanda lilkom infuskom: Li kieku l-art ta' fejn hemm il-Corinthia kienet tagħkom, Onor. Membri tal-Gvern, kieku kontu tbigħuha għal €17-il miljun?!

Din hija d-domanda li rridu nagħmlu!

Għax kull min għandu l-art tiegħu, jipprova jġib l-aktar minnha, mhux hekk?!

Jekk int se tbigħ tipprova tgħolli kemm tista' filwaqt li min jiġi biex jixtri se jipprova jbaxxi kemm jista', imma aħna hawnhekk gwardjani tal-art tan-nies, u billi din l-art hija tal-gvern u tan-nies, dan ma jfissirx li nistgħu nagħtuha bix-xejn!

Aħna hawnhekk għandna r-rwol li naraw li l-art tan-nies tintuża b'mod tajjeb - u hawnhekk qed jinbidel anke l-użu ta' din l-art minn skop turistiku għal skop ta' spekulazzjoni ta' bejgħ ta' proprjetà għal żona residenzjali - kif ukoll li l-ħlas li se jieħdu n-nies għal dik l-art ikun wieħed xieraq.

Issa se nitkellem ftit fuq il-qasam tal-housing li tkellem tajjeb ħafna dwaru l-kollega tiegħi l-Onor.

Ivan Bartolo lbieraħ.

L-ironija ta' dan il-Gvern x'inhi, Sur President?

Li fl-2013 jitla' l-Partit Laburista fil-gvern u l-Ministru ta' dak iż-żmien … Quddiemi għandi artiklu minn inewsmalta.com., portal li jissimpatizza mal-Partit Laburista, jekk mhux tiegħu stess, li jgħid hekk:

"L-Iskema Kiri rrovinat l-Awtorità tad-Djar."

Ismagħha din, Sur President!

Dan l-artiklu nkiteb ftit wara li tela' l-Partit Laburista fil-gvern.

L-ewwel nett ikun tajjeb jekk nispjegaw fiex kienet tikkonsisti l-Iskema Kiri.

L-Iskema Kiri kienet skema tajba ħafna li kien nieda Gvern Nazzjonalista għax filwaqt li kien hawn domanda kbira għall-postijiet tal-housing u l-Gvern ma kellux stock biżżejjed, il-Gvern Nazzjonalista, b'mod intelliġenti, dar fuq is-settur privat u qallu: Jekk għandek xi proprjetà li mhijiex qed tintuża tista' tikriha lill-Gvern biex din tintuża għall-housing u b'hekk tkun qed tgħin lill-Gvern inaqqas il-problema tiegħu ħalli min m'għandux saqaf fuq rasu jinqeda malajr.

Madanakollu meta tela', dan il-Gvern deherlu li dik l-iskema rrovinat lill-Awtorità tad-Djar.

Dawn huma affarijiet li lanqas jitwemmnu!

Stqarrija li ħarġet fl-2017, jiġifieri ħames snin wara li tela' Gvern Laburista, kienet tgħid hekk:

"Imnedija skema ġdida biex l-Awtorità tad-Djar tikri mill-privat.".

Mela dawn huma żewġ skemi identiċi u filwaqt li l-Gvern Laburista tal-2013 qalilna li din l-iskema rrovinat l-Awtorità tad-Djar, erba' snin wara l-istess Gvern Laburista qal li se jniedi skema ġdida, skema li fil-fatt hija identika għal dik li hu kien qal li rrovinat lill-Awtorità tad-Djar!

U n-nies jemmnuha, u ma tagħtihomx tort!

Minjaf kemm hawn nies li qalu: Ara kemm hu tajjeb dan il-Gvern u kemm għandu l-qasam soċjali għal qalbu; għamlilna skema tal-kiri!

Li kieku ma nkunux aħna u ngħidu lin-nies li din l-iskema diġà kienet hemm u li għalkemm qalulhom li kienet ħażina, illum ħarġu skema huma li attwalment hija identika għal dik li konna għamilna aħna, kieku n-nies kienu jinsewh dan kollu!

Issa għalfejn il-Ministru li kienet responsabbli mill-housing dakinhar kienet ikkritikat din l-iskema?

Għax l-inkwilini kienu marbutin biss għal għaxar snin u mbagħad wara ma jkollhomx fejn joqogħdu.

Jiġifieri l-Ministru ta' dakinhar qalet li din l-iskema ma kenitx tajba għax il-Gvern kien daħal f'kuntratt mal-privat li jagħtih post b'kera għal għaxar snin biss.

Għalhekk il-Ministru ta' dak iż-żmien kienet argumentat li mbagħad wara dawk l-għaxar snin in-nies ma jkollhomx fejn imorru.

Issa aqta' xiex, Sur President!

L-iskema li nħarġet fl-2017 - u hawnhekk se nikkwota stqarrija tal-Gvern - tgħid hekk:

"… minbarra l-fatt li min se jikri lill-Gvern se jkollu garanzija ta' pagament għal għaxar snin.".

Araw x'ironija!

Allura dan huwa Gvern soċjali?

Imbagħad jgħidu lilna li aħna negattivi!

Aħna negattivi?!

Negattiv hu min mhuwiex kapaċi jirrikonoxxi li fejn hu tajjeb jgħidlu tajjeb, u dan huwa d-difett ta' dan il-Gvern; li jipprova jpinġi stampa bħallikieku Gvern Laburista għamel kollox tajjeb filwaqt li Gvern Nazzjonalista għamel kollox ħażin, anzi agħar minn hekk l-ewwel jgħid li dak li għamel il-Gvern Nazzjonalista huwa ħażin u mbagħad erba' snin wara jagħmel l-istess ħaġa li għamel il-Partit Nazzjonalista, jgħid li hija tajba u jagħmilha tiegħu!

Issa jien waħda mill-affarijiet li kont niġi mgħallem l-iskola, Sur President, kienet li jekk hemm idea li ħareġ biha l-istudent ta' ħdejk jew xi ħabib tiegħek, tgħidx li hija tiegħek imma għid li hija tiegħu.

Dik hija l-irġulija u dik hija l-onestà imma dan il-Gvern la għandu sens ta' rġulija u lanqas ta' onestà!

Se jkolli nikkonkludi d-diskors tiegħi għax qed nara li sar il-ħin u għalhekk se niġi mill-ewwel għall-aħħar punt.

Fid-diskors tiegħu l-Onor.

Glenn Bedingfield ikkritika lill-kollega tiegħi l-Onor.

Ivan Bartolo li tkellem ilbieraħ minħabba li dan għalaq bl-Innu tal-Partit Laburista.

Jien m'iniex se nirrepeti dan l-innu għax ma nafux tajjeb daqs l-Onor.

Fil-fatt hawnhekk ikun tajjeb li nfakkar li l-Onor.

Bartolo kien fil-Partit Laburista, imma mbagħad ħass li dak il-partit m'għadux partit soċjali.

Ilbieraħ l-Onor.

Bartolo qara l-Innu tal-Partit Laburista; innu soċjali li suppost il-qalb tiegħu tħabbat għal min hu batut jew inkella għal min m'għandux saqaf fuq rasu.

Inti tifhimni tajjeb, Sur President!

Għalhekk illum li qegħdin f'sitwazzjoni fejn 3,300 persuna għadhom bla saqaf fuq rashom ma tistax tgħid li l-Gvern ta' pajjiżna huwa wieħed Soċjalista.

Sal-lum, ħames snin wara li ilhom fil-gvern, għadhom lanqas biss lestew appartament wieħed tal-housing!

Allura dan tista' ssejjaħlu Gvern Soċjalista?

L-Onor.

Glenn Bedingfield qalilna li dan huwa Gvern li jiġġieled il-korruzzjoni.

Naħseb li din hija l-akbar ċajta tas-seklu; qisni qed ngħid li x-xagħar naturali ta' nofs il-Maltin huwa isfar!

F'dan il-każ ħadd mhu se jemminni u se jeħduha bħala ċajta.

ANTHONY AGIUS DECELIS (Segretarju Parlamentari għall-Persuni b'Diżabilità u Anzjanità Attiva): Jekk ikollhom xagħar!

RYAN CALLUS: Jew inkella qisni qed ngħid li l-Onor.

Ryan Callus għandu x-xagħar!

Ħadd mhu se jemminni, u daqstant ieħor mhu se jemmnu ħadd lill-Onor.

Bedingfield meta jgħid li dan huwa Gvern li jiġġieled il-korruzzjoni!

Din il-ġimgħa stess Transparency International … Ministru Edward Scicluna, jien nifhem li inti tħossok skomdu ħdejn persuni oħrajn li ma jiġġeldux il-korruzzjoni, imma dik hija l-verità, ħbieb tiegħi!

Huwa importanti li nagħtu l-veduti tagħna għaliex dan il-Gvern huwa tajjeb ħafna biex idawwar l-affarijiet u jpinġi dak li qed isir illum kollu sabiħ filwaqt li dak li sar qabel kien kollu ħażin!

Ara jekk imbagħad jaqbad dak li skont hu sar ħażin fi żmien Gvern Nazzjonalista, jikkopjah u jagħmlu tiegħu, hemmhekk jiġi tajjeb!

Imma aħna m'aħniex hekk, u r-raġuni għaliex aħna se nkunu qegħdin nivvotaw kontra l-Abbozz ta' Liġi li għandna quddiemna llum hija li fih ħafna nuqqasijiet u nemmnu li l-poplu tagħna jixraqlu aħjar.

Nirringrazzjak, Sur President.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Nitlob lill-Ministru Edward Scicluna biex, jekk jogħġbu, iressaq l-Aġġornament.

Fis-6.58 p.m. id-diskussjoni ġiet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

EDWARD SCICLUNA: Sur President, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar it-Tnejn, 4 ta' Frar, 2019 fl-4.00 p.m. b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi li Jimplimenta Miżuri tal-Estimi - Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar Żoni Ħielsa f'Malta – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Awtorità għall-Iżvilupp Reġjonali ta' Għawdex – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi tal-2019 li jemenda l-Kodiċi tal-Liġijiet tal-Pulizija – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Protezzjoni tal-Minuri (Ħarsien Alternattiv) – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Awtorità għas-Servizzi Finanzjarji ta' Malta (Emenda Nru 2) – Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Swieq Finanzjarji – Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar it-Trademarks - Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Amministrazzjoni Pubblika – Tielet Qari;

jew xi aġenda oħra li tista' tiġi komunikata aktar tard.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili u l-Kodiċi Kriminali - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Professjoni Medika u l-Professjonijiet li għandhom x'jaqsmu magħha u l-Ordinanza dwar Mediċini Perikolużi - Kumitat Permanenti.

Abbozz ta' Liġi biex jemenda l-Att dwar il-Patrimonju Kulturali – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda Diversi Liġijiet dwar il-Ħarsien Soċjali – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi tal-2018 li jemenda l-Kodiċi dwar il-Liġijiet tal-Pulizija – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Impiegi u r-Relazzjonijiet Industrijali - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi biex jemenda Diversi Liġijiet (Riforma dwar il-Pensjonijiet) - Kumitat Permanenti.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

ANTHONY AGIUS DECELIS: Sur President, għandna diversi qwiel Maltin li għalkemm ma tantx fihom kliem, fihom tagħlimiet kbar, bħal meta ngħidu "l-ispiżjar milli jkollu jtik" jew inkella li "tista' tieħu l-ħmar ħdejn l-ilma imma ma tistax iġġiegħel lill-ħmar jixrob".

Imbagħad hemm wieħed mill-aktar qwiel b'saħħithom li jgħidlek "l-akbar għami hu min ma jridx jara" u qawl ieħor jgħidlek li "l-akbar injorant huwa dak li ma jridx jitgħallem".

Naħseb li kulħadd semagħhom dawn il-qwiel.

Dan huwa kliem missirijietna li ntirtu minn ġenerazzjoni għall-oħra u li ġew magħġuna b'għerf kbir għax kollha fihom tagħlima li missier ikun jixtieq jagħti lil ibnu jew lil bintu.

Ħafna drabi aħna nitgħallmu dawn il-qwiel meta nkunu għadna żgħar fuq il-bankijiet tal-iskola però donnu jkun hawn min dak li jitgħallem meta jkun żgħir jinsih meta jikber, aktar u aktar meta dan joħroġ għall-ħajja pubblika.

Sur President, illejla ma nistax ma nitkellimx dwar żewġ okkażjonijiet li ġraw matul dawn l-aħħar ġranet.

Jien ħassejt li għandi niġi fil-Parlament Malti, li huwa l-ogħla istituzzjoni demokratika li għandu pajjiżna fejn kulħadd jiġi minn oqsma differenti biex jirrappreżenta lill-kostitwenti tiegħu, u nfakkar lin-nies f'żewġ okkażjonijiet li dan il-poplu għadda minnhom u li allura setgħu ħallew diversi effetti, imma li minkejja dan kollu, xorta waħda għad hawn min baqa' ma tgħallimx minnhom.

L-ewwel każ huwa marbut ma' dak li reġgħet iddeċidiet il-Qorti ta' Malta kontra l-Eks Kap tal-Partit Nazzjonalista Simon Busuttil u sieħbu l-Onor.

Dawn huma tnejn min-nies li donnhom iħobbu l-poter aktar milli jħobbu lil pajjiżna jew lill-Partit tagħhom għax bl-imġiba tagħhom mhux biss qegħdin jagħmlu ħsara lil Malta barra minn pajjiżna, imma qegħdin jagħmlu wkoll ħsara lir-reputazzjoni tal-Partit li huma msieħba fih.

Issa ovvjament għalija fejn jidħol il-Partit tagħhom jagħmlu huma u lili li jinteressani biss hija l-ħsara li qed issir barra minn Malta lil Malta.

Dawn qed imorru barra minn Malta, jgħidu nofs verità, jipprovaw jimmiżlidjaw u jħallu impressjoni negattiva.

Bħal donnu jekk jonqos il-ġid minn Malta, se jonqos il-ġid lil-Laburisti biss; jekk ma jiġix l-investiment f'Malta, dan se jaffettwa lil-Laburisti biss; jekk l-ekonomija tmur lura se jiġu affettwati l-Laburisti biss!

Donnu li dawn ma jirrealizzawx li jekk jagħmlu dawn l-affarijiet li għadni kif semmejt f'din id-dinja globalizzata, bil-ħsara li jagħmlu jibdew inaffru l-investiment li jkun ġej u li minnu jgawdu l-Maltin u l-Għawdxin kollha!

Jien b'idejja fuq il-kuxjenza ngħid li nħobb naqra d-diskorsi kbar li kien jagħmel l-Eks Prim Ministru Ingliż Winston Churchill, li kien idum jiktibhom ħafna, u fost affarijiet oħra, huwa kien jgħid li jkollok kemm ikollok inkwiet ma' sħabek fil-lokal, dak ħallih għal-lokal u meta tkun barra minn pajjiżek, lil pajjiżek faħħru u agħmillu l-ġid!

Ejjew naraw x'ġara f'dawn iż-żewġ okkażjonijiet li qed nirreferi għalihom.

Jien semmejt lill-Eks Kap tal-Partit Nazzjonalista Simon Busuttil u lil sieħbu l-Onor.

David Casa għax dawn donnhom tant iħobbu l-poter li jinsew lil pajjiżhom u saħansitra lin-nies ta' madwarhom.

Wara li lanqas kienet għadha bdiet is-sena li l-qorti ma tathomx ħasla liema bħalha, fejn fost affarijiet oħra qaltilhom li dak li kienu qed jagħmlu kienu spekulazzjonijiet u konġenturi, kellhom l-ardir li jerġgħu jipprovaw jiftħu kawża kontra dawk in-nies li xebgħu jagħmlu allegazzjonijiet fuqhom!

Issa jien nagħraf il-fatt li din hija d-demokrazija; aħna nies pubbliċi u m' għandniex niddejqu nirċievu kritika biex nirranġaw l-affarijiet, biex l-affarijiet nagħmluhom aħjar jew inkella li xi ħadd joħroġ b'suġġerimenti aqwa minn dawk li qed nagħmlu aħna.

Din hija d-demokrazija li aħna tant ngħożżu u li tant naħdmu għaliha.

Imma li toqgħod tagħmel l-ispekulazzjonijiet u l-konġenturi ma naħsibx li għandha tkun parti mil-logħba li għandna nilagħbu!

Aħna hawnhekk għandna nqiegħdu l-karti kollha fuq il-mejda u ngħidu fejn qed naqblu u fejn m'aħniex qed naqblu, u l-appell tiegħi huwa biex naħdmu bħala nazzjon wieħed.

Ma ninsewx li aħna poplu żgħir li b'qatra jmut fis-sakra filwaqt li mingħajr dik il-qatra jmut bil-għatx!

Dan hu l-poplu tagħna, u allura l-appell tagħna huwa li niġbdu ħabel wieħed għax il-ġid igawdi minnu kulħadd.

Il-ġid la jgawdu minnu n-Nazzjonalisti biss u lanqas il-Laburisti biss imma jgawdi minnu kulħadd, u aħna 'l hemmhekk irridu nimmiraw.

Kif kont qed ngħid fuq sħabna l-Onor.

David Casa, lanqas kienet għadha bdiet is-sena li l-qorti ma tathomx ħasla liema bħalha!

Issa inti tmur il-qorti biex ikun il-ġudikant li jiddeċiedi jekk għandekx raġun jew le, u t-tieni qorti li marru quddiemha reġgħet bagħtithom 'il barra.

Imma dawn ma jitgħallmux!

Issa bir-rispett kollu, ma nafx kif l-Eks Kap tal-Partit Nazzjonalista kien qed jaspira li jkun Prim Ministru ta' Malta għax hu u l-Onor.

Casa għamlu bħat-tfal; issuppervjaw, bdew isabbtu saqajhom u bdew jgħidu li r-regoli m'għoġbuhomx!

Hawnhekk jien ngħid: X'arroganza!

X'attitudni ta' establishment għandu l-Onor.

Simon Busuttil biex għadu ma fehemx li l-poplu qallu għal darba darbtejn li ma jridux imexxi lil pajjiżna!

Issa dan kien it-tort tiegħu li l-poplu ħa din id-deċiżjoni; għax huwa ma mexxiex lill-Partit tiegħu tajjeb meta kien Kap tal-Partit Nazzjonalista, u meta kellu ċ-ċans li jmexxi lill-Partit fil-gvern bħala Deputat Prim Ministru ma ggwidax lill-poplu tajjeb.

Jien ma nafx kif imbagħad ikollhom l-ardir jattakkaw ukoll lill-ġudikatura!

Dawn l-ewwel marru għand maġistrat u mħallef għal darba wara l-oħra bil-files vojta!

Niftakruhom deħlin il-Belt b'kaxxi daqsiex li suppost kienu mimlija b'dokumenti u b'għadd kbir ta' allegazzjonijiet.

Fil-fatt kull min rahom deħlin il-Belt mgħobbijin b'dawk il-kaxxi qal: Kemm għandhom provi dawn!

Niftakar darba kont staqsejtu jekk dawk il-kaxxi kinux vojta u hu rrispondieni billi qalli: Issa tara x'fihom!

U għalhekk jien stennejt biex nara x'fihom!

David Casa marru quddiem il-ġustizzja biex jieħdu d-deċiżjonijiet tal-qorti.

Inti ma tmurx il-qorti biex jekk il-maġistrat jiddeċiedi kif jogħġob lilek tgħidlu "bravu" u jekk ma jiddeċidiex kif jogħġob lilek tissuppervja u tgħid li dan mhux tajjeb!

Imma mal-mument li d-deċiżjonijiet tal-qorti m'għoġbuhomx, dawn fetħu attakk fuq il-ġudikatura u qalu li d-deċiżjonijiet tagħhom ma jitwemmnux!

"Unbelievable!", qalilna.

Huma pprovaw saħansitra jimminaw il-ġustizzja u jissuġġerixxu li l-ġudikatura tgawdi rispett li ma jistħoqqilhiex.

L-appell tiegħi lill-poplu huwa biex jara x'kitbu u x'inhuma jxerrdu dawn il-persuni ħalli mbagħad ikun jista' jifhem eżatt!

Sur President, dawn in-nies huma perikolużi għas-saħħa u għas-saltna tad-dritt, li issa xbajna nisimgħu fuqhom.

Kulħadd isemmi s-saltna tad-dritt!

Imbagħad kien hawn il-Kap tal-Oppożizzjoni l-ġdid li kien ikellimna fuq in-"new way" imma li baqa' ċass quddiem dan kollu!

Issa aħna xbajna nisimgħuh hawnhekk għax fejn irid dan jiġi joqgħod jagħmel ħafna storbju tant li min jisimgħu jibda jgħid: Imma dan għalfejn qed jgħajjat?!

Imbagħad minkejja li f'dan il-każ kien hemm involuti nies prominenti fil-Partit tiegħu, baqa' ċass u m'għamel xejn!

Ikolli ngħid b'idejja fuq il-kuxjenza, Sur President, li dawn Partit tal-foloz kienu u Partit tal-foloz baqgħu!

Jiffalsifikaw l-invoices, - u kulħadd jaf l-istorja ta' meta ffalsifikaw l-invoices - jiffalsifikaw il-firem - u kulħadd jaf l-istorja ta' meta ffalsfikaw il-firem - u l-ġimgħa l-oħra rajniehom ukoll jiffalsifikaw il-filmati biex mingħalihom jattakkaw entità serja u importanti ħafna għal pajjiżna!

Dan hu l-mod ġdid li qed imexxi bih l-Onor.

Għalija dan hu biss mod faxxist ta' kif wieħed jipprova jirbaħ il-poter; mod li jurina li l-agħar żmien tal-Partit Nazzjonalista reġa' qiegħed hawn!

Issa wara snin twal iduru d-dinja biex jipprovaw iħammġu lil pajjiżna qed jifirħu għax il-perċezzjoni tal-korruzzjoni … Ta' min ifakkar li meta fi żmienhom aħna konna mmorru bl-istatistika tal-faqar, kienu jgħidulna li din kienet biss perċezzjoni imma issa ħareġ rapport fuq il-perċezzjoni tal-korruzzjoni.

Dawn ma nafx fejn ma marrux jipprovaw jagħmlu ħsara lil pajjiżna!

Uħud minnhom ma jitilfux okkażjoni waħda li hi waħda biex jagħmlu ħsara lil Malta barra minn Malta.

Issa ħareġ dan ir-rapport tal-perċezzjoni tal-korruzzjoni, u jien ngħidilhom: Intom mhux hekk ridtu?!

Issa se toqogħdu xxerrdu d-dmugħ tal-kukkudrilli, taparsi jiddispjaċikom?!

Fejn ma marrux dawn?

Marru jagħmlu ħsara kemm jifilħu lil pajjiżna fl-Ewropa, fl-Amerka, fl-Ingilterra, fl-Awstralja, …!

Fejn ma marrux jagħmlu ħsara lill-pajjiż?

Marru saħansitra jgħidu kontra Malta fuq ir-RAI u fuq il-BBC!

Mela allura din l-aħbar li issa ħareġ dan ir-rapport tal-perċezzjoni tal-korruzzjoni hija tajba għalikom u ħudu pjaċir biha għax għaliha ħdimtu!

Madanakollu issa se ngħid aħbar li hija ħażina għalihom iżda li hija tajba ħafna għall-poplu Malti.

Issa se nitkellem fuq fatt, u fatt huwa aktar minn perċezzjoni!

Proprju din il-ġimgħa stess l-aġenzija tal-klassifikazzjoni tal-kreditu Moody's reġgħet ikkonfermat ir-rating ta' pajjiżna għal livell "A", u din mhijiex perċezzjoni!

Dan mhux bħal meta jmorru jgħidu nofs verità, jaqilgħu l-ispekulazzjonijiet, kif qalilhom l-imħallef, u l-qorti titfagħhom 'il barra darbtejn!

Dawn qalgħu tliet knockouts bl-allegazzjonijiet li ressqu quddiem il-qorti għax il-qorti tefgħethom 'il barra u qaltilhom li m'għandhomx raġun!

Issa hawnhekk m'aħniex qed nitkellmu dwar perċezzjoni imma din hija verità.

B'unur aħna nistgħu ngħidu li proprju din il-ġimgħa stess l-aġenzija Moody's reġgħet ikklassifikat lil Malta bi klassifika "A", li tfisser li hija l-aqwa u l-aħjar, u din mhijiex perċezzjoni.

Dawn jistudjaw lil pajjiżna biċċa biċċa u fl-aħħar joħorġu b'konklużjoni.

Bħalhom hemm aġenziji oħrajn li meta jaslu għall-konklużjoni jpoġġu lil Malta fil-klassifika "A".

Xi tfisser din il-klassifika "A"?

Tfisser li aħna perfetti?

Le, m'aħniex perfetti, Sur President, iżda għandna Gvern li jaħdem, li jifhem lill-poplu u li għalkemm jikkritikawna li m'għandniex qalb soċjali, qalbna qiegħda fost il-poplu.

Aħna l-Partit tax-xogħol, aħna l-Partit li ġibna l-akbar investiment f'pajjiżna, aħna l-Partit li kważi qridna l-qgħad u aħna l-Partit li ħallasna d-dejn li ħallew warajhom tliet leġiżlaturi għax għalihom "money, no problem".

Tant hu hekk li kienu jgħidu kliem bħal "aħna nagħmlu d-dejn u mbagħad iħallsu dan id-dejn uliedna u wlied uliedna"!

Ara aħna, lil uliedna u lil ulied uliedna rridu nħallulhom ekonomija b'saħħitha b'investiment qawwi ħalli huma jkollhom moħħhom mistrieħ li anke jekk jiġri xi ħaġa ħażina, l-ekonomija tibqa' sejra tajjeb.

Għalhekk, Sur President, meta pajjiżek jikseb "A" bħala rata tagħmel kuraġġ għax tinduna li tinsab miexi fid-direzzjoni t-tajba.

Kif rajna sal-bieraħ stess, il-kollegi tiegħi fil-Kabinett, jiġifieri l-Ministri u s-Segretarji Parlamentari, ħabbru inizjattivi ġodda, kif wara kollox inħabbru ta' kuljum, imma lbieraħ kien imiss inizjattivi ġodda fuq il-kera għax aħna nafu li rridu ngħinu lil min mhuwiex qed ilaħħaq ħalli huwa wkoll ikiun jista' jgħix is-suċċess li għaddej minnu pajjiżna, anke jekk qiegħed f'minoranza, għax aħna jimpurtana li kull ċittadin Malti u Għawdxi jtejjeb il-kwalità tal-ħajja tiegħu u jibda jgħix aħjar.

Kif nafu, 80% tal-Maltin u l-Għawdxin huma sidien ta' darhom, u allura huma ftit dawn li se jgawdu minn din l-inizjattiva, imma anke jekk nafu li hemm ftit, aħna ma ngħidux li din hija storja ta' suċċess jew inkella li aħjar is-suċċess mill-għaks u nieqfu hemm.

Aħna nagħmlu bidliet kbar, bħal meta żidna s-sussidju fuq il-kera, u minn hawn nixtieq nappella biex dawk kollha li għaddejjin minn xi problemi ta' housing ma jiddejqux jidħlu f'dawn l-iskemi għax jien ma neħux gost li noħolqu skema, din l-iskema tkun available imma għal xi raġuni jew oħra l-poplu ma jkunx jaf biha u ma jaċċessjahiex għax b'hekk huwa jitlef iċ-ċans li jieħu l-frott tagħha.

Aħna għamilna din l-iskema, għandna servizz ta' customer care fis-Segretarjat immexxi mill-Onor.

Roderick Galdes u għandna anke lill-Awtorità tad-Djar li tista' tgħin.

Għalhekk jien nappella lil kull min jinsab għaddej minn problemi ta' housing biex jersaq 'il quddiem u jara kif jista' jibbenefika minn din l-iskema ġdida.

Dan huwa Gvern li l-iskop prinċipali tiegħu mhuwiex biss in-numri imma li nsarrfu dawk in-numri billi lill-poplu tagħna nagħtuh kwalità ta' ħajja aħjar.

Sur President, aħna bħala Gvern ħloqna l-ġid u ħloqna wkoll ix-xogħol, u ta' kuljum bejnietna u ta' kull ġimgħa bħala Kabinett, niddiskutu x'miżuri nistgħu nieħdu biex inkomplu ntejbu l-kwalità tal-ħajja tal-poplu tagħna.

Għalhekk minn hawnhekk nixtieq nerġa' nħeġġeġ lil dawk il-persuni li bħalissa jinsabu għaddejjin minn diffikultajiet minħabba l-kirjiet li għandhom, biex jersqu 'l quddiem u jaraw kif jistgħu jutilizzaw l-iskemi li jeżistu.

Waqt li aħna, magħqudin bħala grupp wieħed, inkunu qed niddiskutu kif nistgħu ntejbu l-affarijiet, kif nistgħu nġibu aktar investiment lejn Malta, kif nistgħu nagħmlu skemi ġodda biex l-anzjani tagħna jibqgħu jgħixu fil-komunità b'dinjità, kif il-persuni b'diżabilità jkunu jistgħu jgħixu aħjar, kif nistgħu ntejbu l-pensjoni, kif nistgħu mmexxu l-edukazzjoni 'l quddiem, kif nistgħu nagħmlu infrastruttura aħjar u kif nistgħu nsaħħu s-servizzi li joffru l-isptarijiet tagħna, ħaddieħor xi jkun qed jagħmel?

Ħaddieħor joqgħod jilgħab b'xi filmat, b'gidba jew b'montatura jew inkella jara lil min se jneħħi mill-whatsapp group ta' bejniethom għax dawn tant huma magħqudin li lanqas jifilħu lil xulxin fi grupp wieħed tal-whatsapp u joqogħdu jneħħu lil xulxn minn dan il-grupp!

Dawn in-nies tant jaslu biex iweġġgħu lil dak li jkun li lanqas jeskludu li jweġġgħu lil xulxin.

Din hija xi ħaġa li l-poplu jrid jirrifletti fuqha għax jekk dawn jittrattaw lil xulxin b'dan il-mod bħala kollegi li għexu flimkien, li trabbew flimkien u li kibru flimkien, kif se jittrattaw lilek li ma jafukx?

Il-Kap tal-Oppożizzjoni huwa kompliċi f'dan kollu għax meta ġieh iċ-ċans huwa ma waqqaf xejn imma beda jkellimna biss dwar mod ġdid ta' tmexxija.

Dan hu l-mod ġdid li kont tkellimna fuqu, Onor. Delia?!

Intom tistgħu tkomplu tiġġeddu u tivvintaw imma sadanittant aħna se nkomplu nġibu l-investiment, inkluż investiment f'oqsma ġodda, investiment bil-gzuz li nixtiequ li jagħmlu suċċess għax aħna nafu li kull biċċa xogħol li nġibu, din se toħloq il-ġid, se toħloq l-impjiegi u se tagħti opportunitajiet ġodda lil sezzjoni tal-poplu tagħna.

Ara tal-faċċata, Sur President, meta nġibu 300 kumpanija ma jgħidu xejn u mbagħad meta titlaq xi waħda tgħidx kemm jagħmlu storbju!

Kif diġà għedt, il-poter huma jħobbuh aktar milli jħobbu lil pajjiżhom!

Sur President, il-poplu jrid joqgħod attent quddiem dan kollu.

Erba' xhur oħra għandna test elettorali ieħor, test elettorali importanti għall-poplu tagħna għax b'dan it-test elettorali se nibagħtu messaġġi kemm f'Malta kif ukoll fl-Ewropa dwar it-tmexxija tal-ogħla istituzzjoni li permezz tagħha Malta tiġi ppreżentata fl-Ewropa.

Jien ngħid li l-ogħla strutturi tal-Partit Nazzjonalista qegħdin hemmhekk biex min irid iżomm postu jaħdem ħalli jkollu riżultat tajjeb.

Kif urietna l-esperjenza stess, dawn in-nies huma lesti li jagħmlu minn kollox biex jibqgħu ggranfati mas-siġġu tagħhom, u meta ngħid "minn kollox" infisser "minn kollox".

Mela filwaqt li matul ix-xhur li ġejjin se nibqgħu naraw aktar qerq, aħna rridu nibqgħu ffokati biex inkomplu noħolqu l-ġid għall-poplu tagħna, biex inkomplu nġibu x-xogħol lejn pajjiżna u biex inkomplu noħolqu, intejbu u nsostnu s-servizzi li għandna ħalli b'hekk inkunu qed intejbu anke l-kwaità ta' dawk li jużaw is-servizzi tagħna.

Aħna rridu nibqgħu nfittxu l-ġid għal Malta b'investiment li joħloq ix-xogħol, li joħloq opportunitajiet u li joħloq karrieri għan-nies tagħna.

Fl-istess ħin irridu nibqgħu nkunu ottimisti għax wara kollox aħna qed nibnu lil Malta tal-futur u tal-ġenerazzjoni li jmiss.

Irridu nilqgħu aktar nies fi ħdan il-Moviment tagħna, u aħna lil dawn in-nies ngħidulhom li l-bieb tagħna huwa miftuħ.

Nafu li hemm nies li jixtiequ jersqu lejn il-Moviment Laburista u għalhekk aħna ngħidulhom: Ma ġara xejn, ejjew; il-passat nitfgħuh warajna u nħarsu 'l quddiem.

Nafu li hemm ħafna nies illi ħaqqhom ikunu rappreżentati minn moviment b'saħħtu u li sal-aħħar elezzjoni dawn kienu jivvotaw lill-Onor.

Simon Busuttil għax dak iż-żmien kellhom idea differenti, imma minħabba l-mod kif qed iġibu ruħhom l-esponenti ewlenin tal-Partit Nazzjonalista, illum dawn in-nies huma diżappuntati u mweġġgħin.

Fil-fatt jien illum stess qabel ġejt hawn kont qed nitkellem ma' persuna li tgħidx kemm għamlitli kuraġġ.

Qaltli li hi minn Raħal Ġdid u li tradizzjonalment il-familjari tagħha huma kollha Nazzjonalisti.

Qaltli wkoll li lili kienet tarani naħdem u li għalkemm xtaqet li l-Partit li kienet temmen fih, għaliex kellu l-valuri, ikun b'saħħtu u jirbaħ il-gvern, fl-istess ħin xtaqet tgħin lili wkoll.

Għalhekk fl-elezzjoni ġenerali li għaddiet hija tat il-one lill-aktar kandidat tal-Partit Nazzjonalista li kienet tarah dgħajjef ħalli tgħin lill-Partit Nazzjonalista jirbaħ il-gvern, imma fl-istess ħin xtaqet tgħin lili wkoll u għalhekk lili tatni t-two.

Madanakollu hija kompliet tgħidli li mill-aħħar elezzjoni ġenerali 'l hawn tant seħħew affarijiet li gerfxulha dak kollu li kienet temmen fih u wegħditni li mill-elezzjoni li ġejja 'l quddiem - jiġifieri dik ta' Mejju - hija se tibda tagħti l-one lill-Partit tiegħi għax hija temmen eżattament dak li nemmnu aħna.

Issa bħal din is-Sinjura, li nixtieq insellmilha minn hawnhekk, jien naf ħafna oħrajn li qegħdin jiġu jiftħu qalbhom u jgħidulna li għalkemm il-problemi u l-maltemp veru jiġu, huwa importanti ħafna l-mod kif dawn tilqagħhom.

Sur President, kulħadd jiżbalja għax kulħadd huwa uman imma l-importanti mhuwiex kemm tiżbalja imma kemm titgħallem minn dak li tkun żbaljajt fih.

Għalhekk jien inħeġġeġ u nilqa' lil dawk in-nies li jħossu li jridu jersqu lejna għax dan huwa l-Moviment li huma jappartjenu fih.

Nerġa' ngħidilhom li l-bibien tagħna huma miftuħin għalihom, u għalhekk nitlobhom biex jersqu lejna għax fl-aħħar mill-aħħar aħna qegħdin hemm biex naqdu lill-poplu Malti u Għawdxi kollu tagħna ħalli nkomplu mmexxuh 'il quddiem.

Sur President, quddiem dan kollu jien nista' niggarantixxi lis-Sedja li matul il-ġimgħat u x-xhur li ġejjin aħna se nibqgħu nġibu opportunitajiet ta' bidla billi nħabbru liġijiet li jipproteġu filwaqt li jsaħħu l-id ta' kull settur fis-soċjetà Maltija, minn tfal sa dawk li jaħdmu fis-servizzi tal-finanzi u minn nisa sa dawk li jaħdmu f'oqsma partikolari fit-turiżmu.

Dan huwa pajjiżna u aħna bħala Gvern responsabbli rridu nieħdu ħsieb l-interessi ta' kull individwu, irrelevanti minn jekk dan joqgħodx fin-naħa ta' isfel ta' Malta, fin-naħa ta' fuq ta' Malta, Għawdex, Burmarrad, Birkirkara, il-Baħrija jew il-Mosta.

Aħna qegħdin hemm biex noħolqu politika ħalli ntejbu l-livell tal-għajxien ta' kull ċittadin, anke jekk dan qiegħed jgħix f'xi istituzzjoni.

Sur President, aħna se nibqgħu niġu hawn u nuru t-triq li permezz tagħha Malta ta' għada se tkun suċċess għal kull individwu, sew jekk dan l-individwu huwa raġel, sew jekk huwa mara, sew jekk huwa tifel, sew jekk huwa tifla, sew jekk huwa anzjan jew anzjana u sew jekk huwa negozjant jew negozjanta, għax fl-aħħar mill-aħħar il-gżejjer Maltin huma tal-poplu Malti u Għawdxi kollu.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal nhar it-Tnejn, 4 ta' Frar 2019 fl-4.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Ministru.

Fis-7.28 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

BERĠA TA' KASTILJA – SPEJJEZ FUQ INTERIOR DECORATION

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid dettaljatament kemm kienu l-ispejjeż fuq interior decoration f'Kastilja mill-2013 'il hawn, lil min tħallsu, jekk kienx hemm tender jew le u d-data rispettiva?

JOSEPH MUSCAT (Prim Ministru): It-tagħrif għadu qed jinġabar.

BERĠA TA' KASTILJA – INVENTARJU TAL-OPRI TAL-ARTI

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk hemmx u jekk hemm, jista' jqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra l-Inventarju tal-Opri tal-Arti li hemm fil-Berġa ta' Kastilja?

Jista' jgħid liema minnhom huma proprjetà tal-privat (fejn hu l-każ) u liema le?

JOSEPH MUSCAT: Nitlob lill-Onor.

Interpellant biex jagħmel il-mistoqsija lill-Ministru kkonċernat.

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jgħid x'passi ħa wara l-aħbar żvelata nhar l-4 ta' Diċembru, 2018 fuq is-sit newsbook.com.mt b'filmati ta' rimi illegali ta' skart ta' kostruzzjoni f'Ta' Qali?

Jista' jgħid x'passi kriminali jkunu ttieħdu sal-jum li fih tkun imwieġba din l-interpellanza?

JOSÈ HERRERA (Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li min-naħa tal-Awtorità għall-Ambjent u r-Riżorsi (ERA) saru l-ispezzjonijiet u nfetaħ każ iżda minħabba li diġà kien hemm enforcement min-naħa tal-Awtorità tal-Ippjanar (PA), ġie maqbul bejn iż-żewġ awtoritajiet li l-PA tkompli ssegwi l-każ hi.

WHITE FLAGS – SPIŻA GĦALL-PROĠETT

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet l-ispiża għall-proġett tal-White Flags u kemm minnhom kienu fondi Ewropej?

JOSÈ HERRERA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li hekk kif irrimarkajt fuq il-mezzi tax-xandir, il-Ministeru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima ma daħal fl-ebda obbligu kuntrattwali fit-tul mal-entità "White Flag International" la permezz ta' allokazzjoni ta' fondi nazzjonali u lanqas dawk Ewropej.

L-unika spiża relatata kienet dik ta' €3,867 u dawn intnefqu bħala parti mill-attività li kienet saret f'Wied iż-Żurrieq f'Marzu 2018.

WHITE FLAGS – SPIŻA GĦALL-PROĠETT

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid kemm kienet l-ispiża għall-proġett tal-White Flags u kemm minnhom kienu Fondi Ewropej?

Interpellant li għandu jirreferi għar-risposta li ngħatat għall-mistqosija parlamentari 8223.

WHITE FLAGS – SPIŻA GĦALL-PROĠETT

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jgħid kemm kienet l-ispiża għall-proġett tal-White Flags u kemm minnhom kienu Fondi Ewropej?

CHRIS FEARNE (Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa): Ninforma lill-Onor.

Interpellant illi l-proġett tal-White Flags ma kienx organizzat mill-Gvern u għalhekk ma kien hemm l-ebda spejjeż involuti.

MINISTERU GĦALL-FINANZI - PAĠNI, PROFILI U GRUPPI FUQ FACEBOOK

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid liema huma l-paġni, profili u gruppi fuq Facebook li huma amministrati mill-Ministeru għall-Finanzi u mill-entitajiet kollha li jaqgħu taħtu jew minn persuni oħra jew kumpaniji f'isem il-Ministeru għall-Finanzi u f'isem l-entitajiet kollha li jaqgħu taħtu?

Jista' jagħti l-isem tal-imsemmija paġni, profili u gruppi u jindika għal kull wieħed minnhom il-Uniform Resource Locator (URL) tagħhom?

EDWARD SCICLUNA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin tat-Tqegħid ta' Karti.

MINISTERU GĦAT-TURIŻMU - PAĠNI, PROFILI U GRUPPI FUQ FACEBOOK

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid liema huma l-paġni, profili u gruppi fuq Facebook li huma amministrati mill-Ministeru għat-Turiżmu u mill-entitajiet kollha li jaqgħu taħtu jew minn persuni oħra jew kumpaniji f'isem il-Ministeru għat-Turiżmu u f'isem l-entitajiet kollha li jaqgħu taħtu?

KONRAD MIZZI (Ministru għat-Turiżmu): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar.

MINISTERU GĦALL-INTERN U S-SIGURTÀ NAZZJONALI - PAĠNI, PROFILI U GRUPPI FUQ FACEBOOK

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid liema huma l-paġni, profili u gruppi fuq Facebook li huma amministrati mill-Ministeru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali u mill-entitajiet kollha li jaqgħu taħtu jew minn persuni oħra jew kumpaniji f'isem il-Ministeru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali u f'isem l-entitajiet kollha li jaqgħu taħtu?

MICHAEL FARRUGIA (Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali): Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li ma jeżisti l-ebda profil jew paġna ta' Facebook fil-Ministeru u fl-entitajiet li jaqgħu taħtu.

MINISTERU GĦALL-ĠUSTIZZJA, KULTURA U GVERN LOKALI - PAĠNI, PROFILI U GRUPPI FUQ FACEBOOK

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid liema huma l-paġni, profili u gruppi fuq Facebook li huma amministrati mill-Ministeru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali u mill-entitajiet kollha li jaqgħu taħtu jew minn persuni oħra jew kumpaniji f'isem il-Ministeru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali u f'isem l-entitajiet kollha li jaqgħu taħtu?

OWEN BONNICI (Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali): It-tweġiba tingħata f'seduta oħra.

MINISTERU GĦALL-AMBJENT, ŻVILUPP SOSTENIBBLI U TIBDIL FIL-KLIMA - PAĠNI, PROFILI U GRUPPI FUQ FACEBOOK

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jgħid liema huma l-paġni, profili u gruppi fuq Facebook li huma amministrati mill-Ministeru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima u mill-entitajiet kollha li jaqgħu taħtu jew minn persuni oħra jew kumpaniji f'isem il-Ministeru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima u f'isem l-entitajiet kollha li jaqgħu taħtu?

JOSÈ HERRERA: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li t-tabella bl-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin tat-Tqegħid ta' Karti.

MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET BARRANIN U PROMOZZJONI TAL-KUMMERĊ - PAĠNI, PROFILI U GRUPPI FUQ FACEBOOK

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid liema huma l-paġni, profili u gruppi fuq Facebook li huma amministrati mill-Ministeru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ u mill-entitajiet kollha li jaqgħu taħtu jew minn persuni oħra jew kumpaniji f'isem il-Ministeru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ u f'isem l-entitajiet kollha li jaqgħu taħtu?

Jista' jagħti l-isem tal-imsemmija paġni, profili u gruppi u jindika għal kull wieħed minnhom il-Uniform Resource Locator (URL) tagħhom?

CARMELO ABELA (Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li paġni, profili u gruppi fuq Facebook li huma amministrati direttatament mill-Ministeru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ huma kif ġej:

Paġni, profili u gruppi fuq Facebook oħrajn (amministrati mill-missjonijiet konċernati) huma dawn li ġejjin:

ĦAL QORMI - TOROQ LI SE JIĠU ASFALTATI

L-ONOR.

ROSIANNE CUTAJAR staqsiet lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid liema se jkunu t-toroq f'Ħal Qormi li se jiġu asfaltati?

IAN BORG (Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-proġetti u l-ħidmiet tal-aġenzija ġdida Infrastructure Malta, bħala parti mill-investiment bla preċedent tal-Gvern sabiex intejbu l-kwalità, l-effiċjenza u s-sigurtà tal-infrastruttura tat-toroq f'pajjiżna, qed jiġu ppjanati b'mod gradwali sabiex nilħqu din il-mira mill-aktar fis.

Fil-fatt f'Jannar 2019 din l-aġenzija bdiet tibni mill-ġdid 31 minn fost l-ewwel 120 mill-lista tat-toroq li se tkun qed tibni mill-ġdid din is-sena.

Aktar toroq li se jinbnew mill-ġdid din is-sena jitħabbru fiż-żmien li ġej.

Tajjeb jiġi ċċarat li l-investiment tal-Gvern f'dawn it-toroq residenzjali mhuwiex sempliċement xogħol ta' asfaltar.

Il-bini mill-ġdid ta' kull triq jinkludi t-tneħħija tal-wiċċ eżistenti, il-bdil jew it-tisħiħ tal-pedamenti, it-tibdil ta' servizzi tad-distribuzzjoni taħt l-art u t-titjib jew bini tal-bankini, skont il-ħtieġa.

Il-wiċċ ġdid tat-triq b'diversi saffi ta' asfalt isir wara li jitlestew dawn ix-xogħlijiet estensivi.

It-toroq imbagħad jitlestew bis-sistemi ta' saħħa u sigurtà skont il-ħtieġa, sinjali u marki tat-triq u faċilitajiet oħrajn.

Bħala parti mill-proġett, Infrastructure Malta qiegħda tikkollabora mal-entitajiet rispettivi biex qabel ma jsir il-wiċċ tat-triq jiġu mtejbin jew mibdulin, skont il-bżonn, is-servizzi ta' distribuzzjoni tal-ilma, tal-elettriku u tat-telekomunikazzjoni li hemm għaddejjin minn taħt l-art f'dawn it-toroq.

Fil-fatt ix-xogħlijiet fil-31 triq li nbdew din il-ġimgħa se jinkludu t-tqegħid ta' 32 kilometru ta' pajpijiet ġodda tal-ilma, cables tal-elettriku u trinek għas-servizzi tat-telekomunikazzjoni.

ĦAL LUQA – TOROQ LI SE JIĠU ASFALTATI

L-ONOR.

ROSIANNE CUTAJAR staqsiet lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid liema huma t-toroq f'Ħal Luqa li se jiġu asfaltati?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li għandha tirreferi għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari 8501 tal-istess seduta.

IS-SIĠĠIEWI – TOROQ LI SE JIĠU ASFALTATI

L-ONOR.

ROSIANNE CUTAJAR staqsiet lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid liema huma t-toroq fis-Siġġiewi li se jiġu asfaltati?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant biex tirreferi għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari 8501 tal-istess seduta.

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid min hu l-perit/kumpanija ta' periti inkarigati mill-proġett tal-breakwater ta' Marsalforn?

Kif intgħażel dan il-perit/kumpanija, min ta l-awtorizzazzjoni biex jintgħażel/tintgħażel dan il-perit/kumpanija, kemm-il siegħa xogħol għamel/għamlet s'issa, x'tip ta' xogħol sar fuq dan il-proġett u kemm tħallas/tħallset s'issa?

Min ta l-awtorizzazzjoni biex jitħallas/titħallas?

Kemm hu ppjanat li jitħallas/titħallas dan l-individwu/kumpanija fuq il-breakwater ta' Marsalforn matul is-sena 2019?

Interpellant li x-xogħol kollu konness mal-breakwater qed jiġi kkordinat minn pool ta' periti tal-Ministeru għal Għawdex.

IX-XEWKIJA - GOZO EXPERIMENTAL FARM - ĦADDIEMA

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid sena b'sena u xahar b'xahar, minn Marzu 2013 sal-lum, kemm hemm ħaddiema jaħdmu fil-Gozo Experimental Farm fix-Xewkija?

X'inhu l-grad tagħhom?

X'tip ta' xogħol jagħmlu u x'responsabilitajiet għandhom?

Kemm ilhom jaħdmu kull wieħed u waħda minn dawn il-ħaddiema fiċ-Ċivil u x'inhuma l-ħinijiet tax-xogħol tagħhom?

Interpellant li l-informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar u tingħata f'xi seduta oħra.

MINISTERU GĦAL GĦAWDEX – MASTER PLANS

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru taġġorna lill-Kamra fuq il-varji Master Plans li qed iħejji u jagħmel il-Ministeru għal Għawdex bħalissa?

Fiex jikkonsistu, għalxiex qed isiru u minn min qed isiru dawn il-Master Plans?

Kif intgħażlu l-persuni li qed jagħmluhom, kemm tħallsu s'issa u meta huma ppjanati li jiġu konklużi dawn il-Master Plans?

Tista' tpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-Master Plans li ġew konklużi fl-aħħar sena u nofs?

JUSTYNE CARUANA: Iż-żewġ stqarrijiet li ħarġu mid-DOI, waħda dwar ix-Xlendi u l-oħra dwar Marsalforn, tpoġġew fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin tat-Tqegħid ta' Karti.

GĦAWDEX – IR-RABAT – TAĊ-ĊAWLA – BINI TA' HOUSING

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid fiex wasal il-proġett ta' bini ta' housing ġdid ġewwa Taċ-Ċawla fir-Rabat Għawdex?

Ħarġu l-permessi u jekk le x'inhi r-raġuni li għadhom ma ħarġux?

Meta huwa ppjanat li joħorġu t-tenders u jibda x-xogħol infrastrutturali u kemm hu ppjanat li se jiġu jiswew dawn il-units tal-housing ġodda ġewwa Għawdex?

MICHAEL FALZON: Ġentilment ninforma lill-Onor.

Interpellant li dwar il-proġett ta' bini ta' housing soċjali ġdid f'Taċ-Ċawla r-Rabat, Għawdex, għaddejjin id-diskussjonijiet mal-Ministeru għal Għawdex.

AWTORITÀ MALTIJA DWAR IR-RIŻORSI – BORD TA' TMEXXIJA – LAQGĦAT

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 4600 u jgħid minn mindu twaqqfet l-Awtorità Maltija dwar ir-Riżorsi (MRA) kemm-il darba l-Bord ta' Tmexxja fi ħdan l-istess MRA, kellu laqgħat sena b'sena?

Kemm minn dawn il-laqgħat tal-Bord kienu dejjem preżenti l-membri kollha, jekk tul il-laqgħat qattx ittieħed vot u jekk iva, kemm-il darba u dwar xiex?

JOSÈ HERRERA: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni qed tinġabar.

IX-XAGĦRA GĦAWDEX - EKS MIŻBLA TAL-QORTIN – WATER RESERVOIR

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jgħid għal-liema skop inbena l-water reservoir ġewwa l-eks miżbla tal-Qortin fix-Xagħra, Għawdex, li nbena matul is-sena 2015 u jekk qattx intuża?

Jekk le, x'inhi r-raġuni li għadu qatt ma ntuża?

Jista' jgħid matul is-sena 2018 kif u minn fejn issaqqew is-siġar u l-arbuxelli li hemm ġewwa l-eks miżbla tal-Qortin fix-Xagħra, Għawdex, u jekk humiex se jissaqqew is-sigar u l-arbuxelli matul is-sena 2019?

JOSÈ HERRERA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-ġibjun (water reservoir) li hemm ġewwa l-eks miżbla tal-Qortin fix-Xagħra, Għawdex, inbena bil-ħsieb li s-siġar u l-arbuxelli jissaqqew mill-ilma li jinħażen ġo dan il-ġibjun.

Matul is-sena 2018, minkejja li nħarġu żewġ tenders dipartimentali sabiex jiġu installati l-pompi li hemm bżonn biex ikun jista' jittella' l-ilma minn dan il-ġibjun u jintuża għat-tisqija, dawn it-tenders waqgħu minħabba li l-offerta li kien hemm ma kinitx konformi mal-parametri meħtieġa.

Sadanittant il-WasteServ għadha għaddejja bill-proċess meħtieġ sabiex kemm jista' jkun malajr matul din is-sena jitlesta x-xogħol ta' upgrading li għandu jsir fil-Qortin biex tinfetaħ għall-pubbliku u kif ukoll isir ix-xiri u l-installazzjoni tal-pompi.

Sadanittant ikun tajjeb li wieħed jinnota li meta tħawlu, is-siġar kienu qed jissaqqew bil-bowsers sakemm qabdu u issa qed jgħixu b'mod naturali.

Ix-xogħol li fadal fuq is-sistema tal-pumping tal-ilma xorta se jsir sabiex fix-xhur tas-sajf is-siġar ikunu megħjunin permezz tal-ilma miġbur fil-ġibjun.

KAMP ĊIVILI – L-AKTAR KAWŻA PENDENTI

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid ta' liema sena kienet l-aktar kawża pendenti antika fil-kamp ċivili fl-aħħar ta' Marzu 2013?

Bl-istess mod liema hija l-aktar kawża pendenti antika fil-kamp ċivili llum?

OWEN BONNICI: It-tweġiba tingħata f'seduta oħra.

DJAR RESIDENZJALI TAL-GVERN - ILMENTI

L-ONOR.

HERMANN SCHIAVONE staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jindika n-numru ta' ilmenti ta' kull dar residenzjali tal-Gvern f'dawn l-aħħar tliet snin?

Fuqiex kienu dawn l-ilmenti, jekk dawn ġewx indirizzati u x'rakkomandazzjonijiet meħtieġa ngħataw lil dawn id-djar biex jiġu segwiti?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li t-tweġiba se tingħata f'seduta oħra.

AĠENZIJA SAPPPORT – BENEFIĊJARJI TAS-SERVIZZI MOGĦTIJA

L-ONOR.

HERMANN SCHIAVONE staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: B'referenza għar-risposta tal-mistoqsija parlamentari 6428, jista' l-Ministru jindika fid-dettall kemm huwa n-numru ta' benefiċjarji ta' kull servizz mogħti mill-Aġenzija Sapport u jekk hemmx lista ta' stennija fuq kull servizz?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba minnu hija kif ġej:

Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li n-numru ta' benefiċjarji indikati fit-tabella t'hawn fuq, għal kull servizz, ma jistax jiġi magħdud biex jinħareġ total wieħed, hekk kif individwu jista' jkun qiegħed jibbenefika minn aktar minn servizz wieħed fl-istess ħin.

BINI TA' BANKINI SKONT IL-LINJI GWIDA TAL-KUMMISSJONI GĦAD-DRITTIJIET TA' PERSUNI B'DIŻABILITÀ

L-ONOR.

HERMANN SCHIAVONE staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-bankini l-ġodda hux qed jiġu mibnija skont il-linji gwida tal-Kummissjoni għad-Drittijiet ta' Persuni b'Diżabilità?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-bini ta' bankini jiddependi minn diversi fatturi, fosthom il-wisa' tat-triq, l-użu tal-art mal-ġnub tagħha, speċjalment meta jkun hemm residenzi jew bini ieħor, kif ukoll is-saħħa u s-sigurtà ta' dawk kollha li jużaw it-triq.

Infrastructure Malta qed taħdem bis-sħiħ biex kull fejn huwa teknikament u fiżikament possibbli b'mod sikur, tinkludi faċilitajiet aktar aċċessibbli għal dawk li jivvjaġġaw bil-mixi jew b'mezzi oħra alternattivi tal-ivvjaġġar.

Pereżempju, fil-proġett tal-bini mill-ġdid ta' Triq tal-Balal, qed titlesta bankina ġdida li għall-ewwel darba se toħloq aċċess sikur għal dawk li jimxu bejn in-Naxxar u San Ġwann.

Fl-istess waqt, dan l-impenn imur lil hinn minn sempliċement bini ta' bankini.

Fil-fatt Infrastructure Malta qed tinvesti bis-sħiħ fl-introduzzjoni ta' aktar faċilitajiet tal-mixi aċċessibbli għal kulħadd.

Fost oħrajn, se jinbnew aktar minn seba' pontijiet għall-mixi u r-roti aċċessibbli għal kulħadd, f'toroq arterjali f'diversi lokalitajiet.

Fosthom hemm dawk fi Vjal l-Avjazzjoni, Ħal-Luqa; fi Triq l-Imdina, Ħ'Attard bħala parti minn Central Link Project; fi Triq San Ġorġ Preca, Blata l-Bajda u oħrajn li se jsiru permezz tal-Marsa Junction Project.

Il-pjanti ta' dawn il-proġetti jitfasslu b'konsultazzjoni sħiħa mal-Kummissjoni għad-Drittijiet tal-Persuni b'Diżabilità u entitajiet oħra konċernati.

Fl-istess waqt, qed jiġu introdotti wkoll korsiji maqtugħin għalihom mit-triq għar-roti u l-mixi, li jkomplu jħajru aktar persuni jużaw dawn il-mezzi tal-ivvjaġġar.

Korsiji ta' dan it-tip, bħalma qed isiru fi Triq l-Aħħar Ħbit mit-Torok (taċ-Ċawsli), bejn Ħaż-Żabbar u ż-Żejtun; Triq Ħal Luqa, Santa Luċija; Triq il-Buqana u oħrajn, ikunu wkoll aċċessibbli għal persuni b'diffikultajiet ta' mobilità.

L-itwal korsija ta' dan it-tip f'Malta se tkun qed issir bejn l-Imrieħel u Ta' Qali, bħala parti mis-Central Link Project.

Korsija oħra simili se ssir bejn Ħal Luqa u l-Marsa.

KUMMISSJONI GĦAD-DRITTIJIET TA' PERSUNI B'DIŻABILITÀ – BANKINI BI PROBLEMI TA' AĊĊESS

L-ONOR.

HERMANN SCHIAVONE staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-Kummissjoni għad-Drittijiet ta' Persuni b'Diżabilità hijiex tidentifika dawk il-bankini qodma bi problemi ta' aċċess biex fejn hu possibbli jiġu indirizzati?

Jekk iva, ta' liema lokalitajiet ġew identifikati?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-Kummissjoni għad-Drittijiet ta' Persuni b'Diżabilità identifikat 64 triq f'21 lokalità u żewġ żoni industrijali li għandhom bankini li qed joħolqu problemi ta' aċċessibilità.

Dawn ġew identifikati kemm permezz ta' rapporti li rċeviet il-Kummissjoni kif ukoll permezz ta' interventi diretti min-naħa tal-Kummissjoni, bħal surveys li jsiru mill-uffiċjali tekniċi tagħha.

Il-Kummissjoni qiegħda tikkollabora kemm mal-Kunsilli Lokali kif ukoll ma' Infrastructure Malta sabiex ikunu riżolti l-problemi ta' aċċessibilità marbuta mal-bankini.

Il-lokalitajiet identifikati huma l-Belt Valletta, l-Imdina, Ħaż-Żabbar, Ħ'Attard, Ħal Lija, Birkirkara, il-Fgura, il-Furjana, Ħal Għargħur, il-Ħamrun, Marsaskala, il-Mellieħa, il-Mosta, l-Imsida, in-Naxxar, Tal-Pieta, il-Qrendi, ir-Rabat, San Pawl il-Baħar, il-Qawra, Buġibba, Santa Venera, Tas-Sliema, is-Swieqi, Ħal Far u l-Imrieħel.

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jara t-talba għal reserved parking tal-individwu li d-dettalji dwaru qed jingħataw separatament?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li uffiċjali ta' Transport Malta marru fuq il-post tal-applikant sabiex jaraw fejn tista' ssir il-Communal Reserved Parking Bay li qed tintalab.

Jien informat li skont il-policy dwar parkeġġi riservati għall-persuni b'diżabilità u li saret bi qbil mal-Kummissjoni għad-Drittijiet ta' Persuni b'Diżabilità, min ikollu garaxx ma jistax ikollu parkeġġ riservat sakemm tali garaxx ma jkunx aċċessibbli għall-persuni b'diżabilità.

Informat ukoll li l-applikant talab sabiex il-Communal Reserved Parking Bay issir quddiem il-garaxx tiegħu, liema talba ma tistax tkun aċċettata minħabba l-fatt li f'Communal Reserved Parking Bay jista' jipparkja fiha kull min għandu blue badge u allura Transport Malta ma tistax tapprova li jingħalaq aċċess għal garaxx ta' xi individwu anke jekk dan ikun aċċettat mis-sid stess.

Uffiċjali minn Transport Malta qegħdin jagħmlu kuntatt mal-applikant sabiex ifehmuh ir-raġuni għaliex ma jistax isir il-parkeġġ riservat kif qiegħed jitlob.

IL-FGURA – TRIQ IL-ĠIŻI – ARBLU TEMPORANJU

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Ministru għall-Enerġija u Immaniġġar tal-Ilma: Jista' l-Ministru jara li jitneħħa arblu temporanju li twaqqaf fi Triq il-Ġiżi, il-Fgura, mill-Enemalta, sakemm inbena plot li jinsab fi Triq il-Ġiżi kantuniera ma' Triq Liedna, u dan stante li x-xogħol infrastrutturali huwa konkluż?

JOE MIZZI: Ninsab informat li l-Enemalta qed tistenna li jitneħħew il-cables ta' partijiet terzi minn fuq l-arblu temporanju imsemmi.

Ladarba dawn is-servizzi jitneħħew, l-arblu jkun jista' jinqala'.

IL-QAJJENZA – FUELS MAĦŻUNA

L-ONOR.

HERMANN SCHIAVONE staqsa lill-Ministru għall-Enerġija u Immaniġġar tal-Ilma: Jista' l-Ministru jgħid x'tip ta' fuels jinħażnu u jiġu mqassma mill-faċilità li għandha l-kumpanija, li d-dettalji dwarha qed jingħataw separatament, fil-Qajjenza?

JOE MIZZI: Ninsab informat li l-kumpanija msemmija hija awtorizzata biex taħżen Class 3 fuels li għandhom flashpoint ta' aktar minn 55 grad Celsius.

KUMPANIJA – ĦAŻNA U TQASSIM TA' HEAVY FUEL OIL

L-ONOR.

HERMANN SCHIAVONE staqsa lill-Ministru għall-Enerġija u Immaniġġjar tal-Ilma: Jista' l-Ministru jeskludi li fil-faċilità tal-kumpanija, li d-dettalji dwarha qed jingħataw separatament, jinħażen u jitqassam il-heavy fuel oil?

JOE MIZZI: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li ngħatat għall-mistoqsija parlamentari 8522.

MINA BEJN MALTA U GĦAWDEX – DOKUMENTI RELATATI

L-ONOR.

ROBERT CUTAJAR staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jpoġġi pjanti jew dokumenti relatati mal-mina indikata/proposta li se ssir bejn Malta u Għawdex u jindika preċiżament f'liema żona f'Malta u f'Għawdex din il-mina se tkun qed tibda u tintemm?

IAN BORG: Filwaqt li ninforma lill-Onor.

Interpellant jirreferi għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari 7311 tas-seduta 165, nikkonferma li l-conceptual design ta' kif tista' tinbena l-mina qed jitfasslu bħalissa bħala parti mill-istudji li għaddejjin skont il-proċess meħtieġ biex jinkisbu l-permessi għal dan l-iżvilupp mingħand l-awtoritajiet kompetenti.

Dawn id-dokumenti jiġu ppreżentati lill-awtoritajiet kompetenti għall-konsultazzjonijiet u l-konsiderazzjonijiet meħtieġa, fiż-żmien li ġej, hekk kif jiġu konklużi flimkien mal-istudji relatati.

MINA BEJN MALTA U GĦAWDEX – BIDU U TMIEM TAX-XOGĦLIJIET

L-ONOR.

ROBERT CUTAJAR staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jindika meta ser jibda u jintemm ix-xogħol fuq il-mina proposta bejn Malta u Għawdex?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li għandu jirreferi għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari 7311 tas-seduta 165.

IX-XEMXIJA - MISTRA VILLAGE – PJANTI APPROVATI GĦALL-PROĠETT

L-ONOR.

ROBERT CUTAJAR staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-pjanti approvati tal-proġett fejn qabel kien hemm il-Mistra Village limiti tax-Xemxija?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li d-dettalji mitluba tpoġġew fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin tat-Tqegħid ta' Karti.

AWTORITÀ TAL-ARTIJIET – TALBA GĦAL RIKONOXXIMENT TA' PROPRJETÀ

L-ONOR.

RYAN CALLUS staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il talba għal rikonoxximent ta' proprjetà daħlet quddiem l-Awtorità tal-Artijiet, sa minn mindu twaqqfet l-Awtorità sal-ġurnata li fiha tiġi mwieġba din id-domanda, u jagħti għal kull talba x-xahar li fih ġiet sottomessa?

Jista' jgħid ukoll, għal kull każ, jekk it-talba ġietx milqugħa, rifjutata u/jew għadha qed tinħadem?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li dawn l-erba' mistoqsijiet imressqa jitolbu ammont qawwi ta' riżorsi umani u ħin, u għalhekk huma meqjusa bħala umanament impossibbli.

Ikun aktar għaqli li l-ħin u r-riżorsi utilizzati għal dan il-għan, jiġu utilizzati fuq xogħol aktar effettiv u produttiv.

AWTORITÀ TAL-ARTIJIET – APPLIKAZZJONI GĦAL SKEMA TA' QBIELA

L-ONOR.

RYAN CALLUS staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il applikazzjoni taħt l-iskema tal-qbiela għad hemm pendenti quddiem l-Awtorità tal-Artijiet?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li dawn l-erba' domandi mressqa jitlobu ammont qawwi ta' riżorsi umani u ħin, u għalhekk huma meqjusa bħala umanament impossibbli.

Ikun aktar għaqli li l-ħin u r-riżorsi utilizzati għal dan il-għan jiġu utilizzati fuq xogħol aktar effettiv u produttiv.

AWTORITÀ TAL-ARTIJIET – POSTIJIET VAKANTI

L-ONOR.

RYAN CALLUS staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid kemm għandha postijiet vakanti l-Awtorità tal-Artijiet, maqsuma skont kull lokalità?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li dawn l-erba' mistoqsijiet imressqa jitolbu ammont qawwi ta' riżorsi umani u ħin u għalhekk huma meqjusa bħala umanament impossibbli.

AWTORITÀ TAL-ARTIJIET – RAPPORTI TA' ILLEGALITÀ FUQ TABLES AND CHAIRS

L-ONOR.

RYAN CALLUS staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il rapport ta' illegalità rċeviet l-Awtorità tal-Artijiet fuq tables and chairs mill-ġurnata li twaqqfet l-Awtorità sal-ġurnata li fiha tiġi mwieġba din il-mistoqsija?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li dawn l-erba' domandi mressqa jitlobu ammont qawwi ta' riżorsi umani u ħin u għalhekk huma meqjusa bħala umanament impossibbli.

AWTORITÀ TAL-ARTIJIET – LISTA TA' PERITI

L-ONOR.

RYAN CALLUS staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-lista tal-periti li tqabbdu sabiex jagħmlu valutazzjonijiet għal kull transazzjoni li mistennija tidħol jew li daħlet għaliha l-Awtorità tal-Artijiet minn mindu twaqqfet sal-ġurnata li fiha tiġi mwieġba din il-mistoqsija?

Jista' jsemmi liema kienu dawn il-proprjetajiet u d-data li fiha ġew inkarigati bix-xogħol il-periti rispettivi?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li dawn l-erba' mistoqsijiet jitolbu ammont qawwi ta' riżorsi umani u ħin u għalhekk huma meqjusa bħala umanament impossibbli.