DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

It-Tlieta, 5 ta' Frar 2019

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

It-Tlieta, 5 ta' Frar 2019

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fis-Sala tal-Parlament,

It-Tlieta, 5 ta' Frar 2019

Il-Minuti tas-Seduta Nru 192, li saret fl-4 Frar 2019, ġew ikkonfermati.

DEĊIŻJONI TAS-SEDJA

L-ISPEAKER (Onor. Anġlu Farrugia): Is Sedja tagħmel referenza għad-diskussjoni waqt il-laqgħa tal-Kumitat dwar l-Ambjent u l-Ippjanar tal Iżvilupp li saret ilbieraħ, 4 ta' Frar 2019, li matulha l-istess Sedja ġiet mitluba tiddeċiedi dwar punti li nqalgħu.

Is-Sedja tinnota li fil-bidu tal-laqgħa ċ-Chairperson tal-Kumitat, l-Onor.

Alex Muscat, għamel referenza għal ruling li kienet tat is Sedja fis-17 ta' Marzu 2014 u nikkwota:

"IĊ-CHAIRPERSON: Onor. Kollegi, wara li ħadt parir mill-amministrazzjoni tal- Parlament, ġejt riferut għal numru ta' rulings.

Fil-fatt, f'żewġ rulings li kien ta l- Ispeaker jagħmilha ċara u inekwivoka x'inhu r-rwol u l-operat mistenni minn dan il-Kumitat.

Fir-ruling mogħti mill-Ispeaker Anġlu Farrugia fis-seduta 130 tas-17 ta' Marzu tal-2014 jingħad hekk:

"… il-Kumitat irid jaħdem bilfors fuq dawk il poteri li joħorġu mill-istess liġi li huma ben definiti …".

Wara li jgħid x'inhi l-liġi, l-Ispeaker ikompli jgħid hekk:

"Dawn huma l-poteri li għandu dan il-Kumitat, aktar minn hekk huwa kollox ultra vires. … il Kumitat b'mod ċar mhuwiex regolat bl-iStanding Orders imma huwa regolat b'liġi, bħalma huwa l-Kumitat Permanenti dwar l-Ambjent tal-Ippjanar tal-Iżvilupp, irid bilfors joqgħod għal dak li hu ben definit mil-liġi."

Biex il Kumitat ikun jista' jiddiskuti materja li ma toħroġx mil-liġi, l-Ispeaker jgħid hekk:

"U jekk issir mozzjoni fil-plenarja fejn ikun hemm qbil fil-Kamra li, notwithstanding dak li hemm miktub fil-liġi, jagħti poteri addizzjonali lill-istess Kumitat biex tkompli tiġi diskussa l-istess materja … dak huwa mod kif wieħed jista' jwessa' l-poteri tal Kumitat".

Fl-istess ruling l-Ispeaker jagħlaq billi jgħid hekk:

"Għaldaqstant ir-ruling tas-Sedja hu li dan il Kumitat m'għandux ikompli u ma jistax ikompli bid-diskussjoni dwar dan il-proġett ladarba ma joħroġx mill-istess liġi li huwa awtorizzat li jagħmel hekk, u aktar u aktar meta issa hemm id-direzzjoni u d-deċiżjoni … li d-diskussjoni titkompla fil-plenarja.".

Iċ-Chairperson kien qed jirreferi għal dan ir-ruling peress li l-Kumitat kellu fuq l-aġenda tiegħu din il-materja:

"Diskussjoni fuq talba ta' diversi NGOs u entitajiet, u tal-Onor Marlene Farrugia, dwar il-proġett propost mill-Corinthia (International Hotel Investments) fix-xatt tal Bajja ta' San Ġorġ"

Is-Sedja tinnota li fil-Kumitat ġie deċiż li l-Ministru għat-Turiżmu, l-Onor.

Konrad Mizzi, kellu jagħmel preżentazzjoni biex imbagħad jkunu jistgħu jsiru d-domandi mill-Membri u mill-NGOs, u dan kif fil-fatt sar.

Eventwalment fi tmiem il-laqgħa qamet kwestjoni dwar jekk il-Kumitat kellux jaġġorna għal nhar it-Tnejn, 11 ta' Frar 2019, bl-istess aġenda sabiex jisma' xhieda, dejjem in konnessjoni mal-materja li l-Kumitat kellu quddiemu.

Dan joħroġ mill-istess traskrizzjoni ta' din il-laqgħa u nikkwota:

RYAN CALLUS: Sur President, Onor. Abela jien u int konna qegħdin fil-Kumitat tal-Verifika u, kif taf, hemmhekk niddiskutu s-sustanza tal-kuntratt.

Hawnhekk huwa aktar speċifiku għall-ambjent u l-ippjanar.

M'iniex qed nara li hemm preċedent għaliex f'dawn l-erba' snin li għaddew fejn il-kumitat mexa tajjeb ħafna bi trasparenza u b'libertà fejn ħafna nies tkellmu, fejn qabel lanqas tkellmu, inti tkompli fuq din il-prassi.

IĊ CHAIRPERSON: Onor. Callus, il-preċedent qiegħed hawnhekk.

Meta dan il kumitat joħroġ mir-remit tiegħu u jitkellem dwar suġġett li ma ġiex referut lilu mill-Ministru jew ministru partikolari, mill-ERA jew mill-Planning u l-istess suġġett ikun qed jiġi diskuss fil-Parlament f'forum ieħor, l-Ispeaker diġà ppronunzja ruħu f'dan is-sens u waqqaf id-diskussjoni."

Aktar tard tkellem intqal hekk:

KAROL AQUILINA: X'inhi l-proċedura li nkomplu darba?

Jekk trid anke għada …

IĊ-CHAIRPERSON: Nixtieq nagħlaq illum, ma nixtieqx nibqa' nestendi suġġett …

KAROL AQUILINA: Din hija kwestjoni li hawn Membri tal-Kumitat li jixtiequ jisimgħu ċerti nies x'għandhom x'jgħidu dwar din is-sitwazzjoni, dejjem fuq aspett ta' ambjent u ippjanar, xejn aktar."

Aktar tard l-Onor Aquilina kompla qal hekk:

KAROL AQUILINA: Però hemm abbozz ta' kuntratt li jipprospetta żvilupp li jmur kontra l-Local Plan.

Dak huwa fatt. Almenu hemmhekk naqblu?

KAROL AQUILINA: Hemm MOU u hemm abbozz ta' kuntratt pendenti quddiem il-Parlament li qed jgħid li l-Gvern beħsiebu jbiddel dak il-Local Plan.

Jekk dak mhux ċar għalik, ma nafx x'inhu ċar."

Is-Sedja tagħmel referenza wkoll għal dak li qal is-Segretarju Parlamentari l-Onor.

RODERICK GALDES: Kull proġett nazzjonali li sar bħal dan ikun hemm l-aspett leġiżlattiv ta' kif l-art se tiġi mgħoddija lill-investitur partikolari, imbagħad xejn ma jżomm li l-kumitat jerġa' jiddiskuti meta jkun hemm stadju ta' applikazzjoni l-parametri tal-ippjanar u anke dak li għandu x'jaqsam mal-ambjent, għax qegħdin inħalltu żewġ affarijiet flimkien.

Fil-fehma tiegħi għandna nżommu dik il-proċedura u m'għandniex nibdluha issa meta dejjem intużat b'dan il-mod."

Aktar 'il quddiem iċ-Chairperson għamel referenza għal dak li kien qed jiġi propost u qal hekk:

"IĊ-CHAIRPERSON: Qegħdin naqblu li llum kellna diskussjoni tajba ħafna fejn anke l-Ministru ta aġġornament lil dawk kollha li segwew dwar il-proġett minn fejn telaq f'Diċembru li għadda u anke l-modifiċi li saru fuq il-proġett.

Qegħdin naqblu wkoll, anke kif qed jikkommetti l-Ministru, li fil-mument li se jkun hemm kuntratt aktar ben definit, dak il-kuntratt se jiġi vverifikat mill-Kumitat tal-Verifika fejn hemmhekk …"

Aktar tard iċ-Chairperson qal hekk:

"IĊ-CHAIRPERSON: Fi stadju ulterjuri jekk se jkollna applikazzjoni biex anke jinbidel il pjan tal-iżvilupp hemmhekk, se jerġa' jiġi referut lilna bħala kumitat fejn aħna l-istess Membri u kull min irid jattendi se nerġgħu niddiskutu dan il-proġett hawnhekk.

Però f'dak l-istadju se nkunu qegħdin nitkellmu f'dan il-forum meta jkollna l-fatti f'idejna eżattament tal-kambjament fil-Pjan Lokali u dment li jkun hemm il-bżonn, se nkunu qegħdin nitkellmu f'dak is-sens.

Jekk taraw ir-ruling tal-2014, is-Sedja ppronunzjat ruħha b'mod ċar li jekk issir mozzjoni fil-plenarja fejn ikun hemm qbil fil-Kamra, allura aħna ningħataw dak il-poter addizzjonali u d-diskussjoni bħalma saret illum tkun tista' ssir.

Sinjuri, jien qed nissuġġerixxi din il-proċedura: Fid-diskussjoni tal-lum, kif qbilna, kellna laqgħa importanti ħafna.

Id-diskussjoni se titkompla fil-Kumitat tal-Verifika.

Wara l-Kumitat tal-Verifika, id-diskussjoni kif nafu, imbagħad trid titkompla fil- Parlament, fejn hemmhekk l-Oppożizzjoni u l-Gvern jistgħu jagħmlu l-interventi tagħhom."

Aquilina qal hekk:

KAROL AQUILINA: Jien qed nistaqsi jekk l-Oppożizzjoni tagħraf timxi kif qed jgħidilna n-naħa tal-Gvern, il-Gvern lest li jiddikjara minn issa li jaċċetta li jivvota favur?",

ġħal liema rimarka ċ-Chairperson wieġeb hekk:

"IĊ-CHAIRPERSON: Sinjuri, jien ma nistax nirrispondi fuq mozzjoni li għadha mhijiex ippreżentata.

Jien nixtieq nagħlaq hawnhekk.

Qed ngħidilkom kif beħsiebni nipproċedi.

Jekk intom ma taqblux, għandkom kull dritt."

Azzopardi qal hekk:

JASON AZZOPARDI: Le, Sur President, l-ewwel vot fuq il-Mozzjoni tagħna, bl-eżitu jkun li jkun; imbagħad vot fuq il-counter proposals.

JASON AZZOPARDI: Le, l-ewwel tieħu vot fuq il-proposta tagħna!

IĊ CHAIRPERSON: Hemm emenda għall-Mozzjoni li ressaqtu.

Aħna qed naqblu li se titkompla… (off mic)

RYAN CALLUS: Sur President, l Oppożizzjoni għandha Mozzjoni, li rridu nieħdu vot fuqha.

Wara nieħdu vot fuq il Mozzjoni tal-Gvern.

IĊ-CHAIRPERSON: Il-Mozzjoni hija: Qed naqblu li din id-diskussjoni għandha titkompla meta l-Ministru jkun lesta … (Interruzzjonijiet)

MARTHESE PORTELLI: Le, l-ewwel hemm il-Mozzjoni tal-kollega!

IĊ-CHAIRPERSON: Sinjuri jekk mhux se naqblu, ejja nagħmluha sempliċi.

Ma xtaqtx li nasal hawnhekk: nirreferu l-materja lill-Ispeaker, u jiggwidana l-Ispeaker!

KAROL AQUILINA: Sur President, għandek talba għal vot fuq Mozzjoni … (Interruzzjonijiet)

KAROL AQUILINA: Ministru, hawn talba biex il Kumitat jaġġorna għal data viċin biex tkompli d-diskussjoni!

KAROL AQUILINA: Din hija Mozzjoni ta' aġġornament!

Hija Mozzjoni speċifika."

Aktar tard iċ-Chairperson qal hekk:

"IĊ-CHAIRPERSON: Se jkollna nitolbu intervent tal-Ispeaker, nitolbu ruling dwar jekk il-Kumitat jistax, mingħajr ma tiġi ppreżentata fil-plenarja, jaġġorna biex din id-diskussjoni tkompli fuq din il-materja li ma taqax fil-mansjonijiet tal-liġi ta' dan il-Kumitat.

JASON AZZOPARDI: Aħna għamilna Mozzjoni, li l-Gvern ma jaqbilx magħha.

Fil-Kumitat tal-Abbozzi ta' Liġi, fejn kull wieħed minna kien membru tal-Kumitat tal-Abbozzi ta' Liġijiet, dejjem hekk jiġri: jkun hemm mozzjoni, ma tgħaddix …"

Jason Azzopardi qal hekk:

JASON AZZOPARDI: Din in-naħa qed tgħid li l-ewwel jittieħed il-vot fuq il-Mozzjoni tal-Oppożizzjoni"

Aktar tard iċ-Chairperson qal hekk:

"IĊ-CHAIRPERSON: Sinjuri qed nitlob ruling b'mod formali bħala President ta' dan il-Kumitat.

Qed nistaqsi lill-Ispeaker jekk il-Kumitat, mingħajr ma tiġi ppreżentata mozzjoni fil-plenarja, kif kien qal hu fir-ruling li ta fis-Seduta 130 … (Interruzzjonijiet)

KAROL AQUILINA: Bir-rispett kollu, se mai nitolbu ruling fuq il-Mozzjoni tagħna jekk jittieħed vot jew le."

Aktar tard iċ-Chairperson qal hekk:

"IĊ-CHAIRPERSON: Jien, bħala Chair ta' dan il Kumitat, għan-nom tal-Gvern qed nitlob il-parir tas-Sedja, qed nitlob ir-ruling tas-Sedja dwar jekk dan il-Kumitat, bla ma tiġi ppreżentata mozzjoni fil-plenarja, kif kien qal l-istess Speaker fis-Seduta 130 tas-17 ta' Marzu 2014, dan il-Kumitat jistax jaġġorna biex tiġi diskussa din il-materja, li ma taqax fil-mansjonijiet ta' dan il Kumitat."

Jason Azzopardi qal hekk:

JASON AZZOPARDI: Le, le, inti bħala Chairperson, għandek ir-responsabbiltà u l-obbligu li inti tittrażmetti fedelment lill-Iskrivan tal-Kamra l- mozzjoni li talab kwalsijasi deputat.

It-tieni punt: l- Oppożizzjoni, fis-5.55 p.m. illejla, seba' minuti ilu, talbet li l-Kumitat jaġġorna għal bħal lum ġimgħa fl-istess ħin u bl-intiża li jkunu mistiedna ċerta xhieda.

Fhimna li l-Gvern ma jaqbilx ma' dak.

Mela allura jittieħed vot, u din hija t-talba tagħna u r- ruling lill-Ispeaker, jittieħed vot fuq il-Mozzjoni tagħna, wara se mai dik il-Mozzjoni ma tgħaddix minn dan il-Kumitat għax il-membri tal-Gvern jivvutaw kontriha u għandhom il-maġġoranza; …"

Imbagħad l-Onor Robert Abela qal hekk:

ROBERT ABELA: Jien infakkrek għall-Kumitat dwar il-Kontijiet Pubbliċi ta' ġimagħtejn ilu meta inti bħala xhud dakinhar insistejt li taqra stqarrija; din in- naħa ssuġġeriet li jiġri dak li llum qed tissuġġerixxi inti li għandu jsir; iċ-Chairperson tal-PAC, l-Onor.

Beppe Fenech Adami, iddeċieda mod ieħor, li jirreferi lill-Ispeaker.

Illum aħna bażikament li qed ngħidu huwa biex nimxu bl-istess proċedura.

JASON AZZOPARDI: Onor. Abela, le, f'dak il-Kumitat ma kienx hemm talba biex jittieħed vot!

ROBERT ABELA: Tlabna biex nieħdu vot, u ma ħalliniex nieħdu vot!

JASON AZZOPARDI: Ebda membru fil-PAC ma talab li jittieħed vot!

Hawn l-Oppożizzjoni qed titlob li jittieħed vot!

Wasalna fi stat li lanqas ma jħalluna nieħdu vot!"

Imbagħad iċ-Chairperson qal hekk:

Jien għamilt it-talba għal ruling tiegħi.

L-Onor.

Membru għamel it-talba għal ruling huwa wkoll, mela qed ngħidu li għandna żewġ rulings li tlabna lill-Ispeaker, imbagħad jiddeċiedi l- Ispeaker.

Aħna nottempraw ruħna ma' dak li jgħid.

JASON AZZOPARDI: Jiġifieri aħna għandna talba għal ruling li jekk il-vot f'dan il-Kumitat għandux l-ewwel jittieħed fuq il-Mozzjoni tal-Membru tal- Oppożizzjoni, li aħna ressaqna l-ewwel, imbagħad jekk ma jgħaddix, il-Kumitat jieħu vot fuq il-proposta tal-membri tal-Gvern, li ovvjament se tgħaddi.

KAROL AQUILINA: Ovvjament huwa importanti li l-Mozzjoni kienet mozzjoni ta' aġġornament tal-Kumitat, li hija mozzjoni differenti minn kwalunkwe mozzjoni oħra, anke skont l-Ordnijiet Permanenti.

IĊ-CHAIRPERSON: Tajjeb.

Sinjuri, qed naġġornaw hawnhekk.

Grazzi tal- attendenza…"

Is-Sedja se tagħmel referenza għal żewġ rulings, dak li kienet tat fis-Seduta 26 tal-4 ta' Ġunju 2013, u dak li kienet tat fis-Seduta 130 fis-17 ta' Marzu 2014 u se terġa' tagħmel ċar dak li kienet qalet fiż-żewġ rulings, u ċjoè li dan il-Kumitat li twaqqaf taħt l-artiklu 34 tal-Kap.

504 tal-Liġijiet ta' Malta huwa marbut ma' dak li huwa indikat fis-subartikolu (2) tal-istess artiklu 34, li jgħid hekk:

"(2) Il Kumitat Permanenti għandu:

(a) jagħmel reviżjoni ta' kull pjan li jitressaq quddiem il-Kamra tad-Deputati skont id-dispożizzjonijiet ta' dan l-Att.

Il-Kumitat Permanenti għandu jirrakkomanda lill- Kamra jekk dak il-pjan għandux jiġi approvat, approvat b'emendi jew riġettat;

(b) jiddiskuti kull rapport riferut lilu mill-Ministru li għandu x'jaqsam mal-pjan ta' struttura jew kull reviżjoni ta' dak il-pjan;

(ċ) jiddiskuti kull pjan jew policies oħra riferiti lilu mill-Ministru u jirrapporta fuqu lill-Parlament.

Dan ir-rapport jista' jinkludi wkoll kull opinjoni li ma jaqblux dwar il-pjan jew policies.

Il-Ministru għandu jieħu konjizzjoni tal-imsemmi rapport u għandu jibgħat ir-rapport lill-Awtorità għall-konsiderazzjoni tagħha fid-determinazzjoni mill-Awtorità tal-pjan jew policy jekk l-imsemmi pjan jew policy tkun għadha ma ġietx approvata mill-Awtorità:

Iżda meta l-imsemmi Kumitat Permanenti jonqos milli jirrapporta lill Parlament fil-perjodu li għalih kien mitlub li jagħmel dan, il-Ministru jista' jitlob lill-Awtorità tiffinalizza l-imsemmi pjan jew policy u l-Ministru jista' wkoll japprova l-imsemmi pjan jew policy kif mgħoddija lilu mill-Awtorità."

Fl istess ruling is-Sedja kienet qalet ukoll li dawn huma l-poteri li għandu l-Kumitat.

Aktar minn hekk, huwa kollox ultra vires.

Il-fatt li l-Kumitat seta' jew jista' jibda diskussjoni dwar xi ħaġa li ma taqax fir-remit tiegħu, jew li jista' jiftiehem li se jkompli għaddej b'din id-diskussjoni, din ma taqax taħt il-poteri tiegħu kif definiti fl artikolu 34.

Dan ma jagħti l-ebda dritt lil dan il-Kumitat li jkompli b'xi diskussjoni ladarba l-istess diskussjoni ma taqax taħt ir-remit tiegħu kif inhu indikat fil-liġi.

Dan qed jingħad b'mod ċar għaliex il-Kumitat mhuwiex regolat bl-iStanding Orders imma huwa regolat b'liġi.

Għalhekk, il-Kumitat Permanenti dwar l-Ambjent u l-Ippjanar tal-Iżvilupp irid bilfors joqgħod fuq dak li huwa ben definit fil-liġi.

Nerġa' nikkwota mill-istess ruling li s-Sedja tat fis-Seduta 130 tas-17 ta' Marzu 2014:

"U jekk issir mozzjoni fil-plenarja fejn ikun hemm qbil fil-Kamra li, notwithstanding dak li hemm miktub fil-liġi, jagħti poter addizzjonali lill-istess Kumitat biex tkompli tiġi diskussa l-istess materja, anke wara d-diskussjoni fil-plenarja, dak huwa mod kif wieħed jista' jwessa' l-poteri tal Kumitat.

Jiġifieri b'awtorizzazzjoni mill-Kamra kollha u mhux mill-membri tal-istess Kumitat Permanenti dwar l-Ambjent u l-Ippjanar tal-Iżvilupp …".

Is-Sedja tixtieq tirrileva li llum it-twaqqif ta' dan il Kumitat kif ukoll il-mansjoni tiegħu huma regolati bl-Att dwar l-Ippjanar tal-Iżvilupp (Kap. 552) u l-Att dwar il-Protezzjoni tal Ambjent (Kap. 549).

Fil-Kap.

552 li jipprovdi għat-twaqqif ta' dan il-Kumitat insibu dan li ġej:

(2) Il-Kumitat Permanenti għandu jiddiskuti kull strateġija, pjan jew policy riferuti lilu skont l artikoli 46 u 53 u kull ħaġa oħra riferuta lilu skont l-Att għall-Protezzjoni tal Ambjent u jipprepara rapport u dan ir-rapport għandu jiġi riferut lill-Kamra tad-Deputati u lill-Ministru."

l-artikolu 46(3) jitkellem dwar l-iskrutinju li għandu jsir minn dan il-Kumitat fir-rigward ta' mozzjoni għal riżoluzzjoni li l-Istrateġija Spazjali tiġi approvata, mill-Kamra, l-abbozz tal-Istrateġija Spazjali u l-kummenti kollha magħmula lill-Kunsill Eżekuttiv; u li

fir-rigward tal-artikolu 53(2)(b)(iii) il-Kunsill Eżekuttiv għandu:

jirreferi l-abbozz tal-policy jew pjan sussidjarju jew reviżjoni tiegħu lill-Kumitat Permanenti dwar l-Ambjent u l-Ippjanar tal-Iżvilupp stabbilit bl-artikolu 60 għall-iskrutinju effettiv tiegħu, liema Kumitat għandu jħejji rapport fil-perjodu ta' konsultazzjoni speċifikat fis-subparagrafu (ii) u jirreferih lill-Kunsill Eżekuttiv.".

Is Sedja għamlet ukoll referenza għat-Tielet Skeda ta' dan l Att (Kap. 552) u nikkwota:

Il-pjanijiet u l-policies li jkunu mressqa quddiem il-Kumitat Permanenti skont id-dispożizzjonijiet tal-artikolu 60 huma:

dawk il-pjanijiet u policies li jirreferu għall-art li tinsab barra minn żona ta' żvilupp kif definit fl-Istrateġija Spazjali jew fi pjanijiet oħra;

dawk il-pjanijiet u policies li jirregolaw esklussivament il-limitazzjonijiet tal-għoli u r-restrizzjonijiet fuqhom;

(ċ) pjanijiet lokali, minbarra emendi minuri ta' dawn l-istess pjanijiet;

(d) policies li għandhom x'jaqsmu ma' u li jirregolaw ċertifikati ta' konformità."

Is-Sedja għamlet ukoll referenza għall-mansjoni ta' dan il-Kumitat skont l-Att dwar il-Protezzjoni tal-Ambjent (Kap. 549) u nikkwota:

Il-Ministru għandu jirreferi dawn li ġejjin lill-Kumitat Permanenti dwar l-Ambjent u l-Ippjanar tal-Iżvilupp:

(a) kull pjan li jitressaq quddiem il-Kamra tad-Deputati skont id-dispożizzjonijiet ta' dan l-Att; il-Kumitat Permanenti dwar l-Ambjent u l-Ippjanar tal-Iżvilupp għandu jirrakkomanda lill-Kamra jekk dak il-pjan għandux jiġi approvat, approvat b'emendi jew skartat;

(b) l-Istrateġija Nazzjonali għall-Ambjent u r-Rapport dwar l-Istat tal-Ambjent;

(ċ) kull rapport, pjan jew policy oħra skont mal-Ministru jqis li hu meħtieġ:

Iżda meta l-imsemmi Kumitat Permanenti jonqos milli jipprepara stqarrija ta' pożizzjoni fil-perjodu stipulat fl-Att tal-Ippjanar, il-Ministru responsabbli mill-Ambjent għandu jagħmel talba formali lill-Kamra biex jiddiskuti din l-Istrateġija, pjan jew policy."

Għalhekk is-Sedja, wara li kkonsidrat it-talbiet li saru lbieraħ fil-Laqgħa 14 tal-Kumitat Permanenti dwar l-Ambjent u l-Ippjanar tal-Iżvilupp, fejn intalab li jinstemgħu xi xhieda fuq il-proġett tal-Corinthia, wara preżentazzjoni tal-Ministru Konrad Mizzi, is-Sedja qiegħda tiddeċiedi li biex dan isir, għadu japplika dak li kienet iddeċidiet dwaru fir-ruling li tat fis-Seduta 130 tas-17 ta' Marzu 2014, jiġifieri li trid issir mozzjoni ad hoc minn xi Membru fil-Parlament, fejn dik il-mozzjoni, wara li jkun hemm id-deċiżjoni fil-Plenarja li għandhom jitwessgħu l-poteri addizzjonali tal-istess Kumitat, imbagħad, jekk ikun il-każ, wara d-diskussjoni li ssir fil-Plenarja, ikunu jistgħu jitwessgħu l-poteri tal-Kumitat biex il-Membri tal-Kumitat ikunu jistgħu jkomplu d-diskussjoni kif tista' tiġi indikata fil-mozzjoni proposta.

Għalhekk, is Sedja tiddeċiedi li ma jistax jittieħed vot fil-Kumitat dwar mozzjoni li tmur oltre mir-remit kif indikati fil-Kap.

549 u l-Kap.

552 tal-Liġijiet ta' Malta.

Ir-ruling huwa deċiż.

Ngħaddu issa għall-mistoqsijiet parlamentari.

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI

BORD INDIPENDENTI GĦALL-ILMENTI DWAR IL-PULIZIJA – DEĊIŻJONIJIET

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm ilmenti pendenti quddiem il-Bord Indipendenti għall-Ilmenti dwar il-Pulizija?

Jista' l-Ministru jgħid dwar xiex huma l-imsemmija lmenti?

MICHAEL FARRUGIA (Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li quddiem il-Bord Indipendenti għall-Ilmenti dwar il-Pulizija hemm seba' lmenti pendenti.

Dawn jinvolvu żewġ każijiet li jinsabu quddiem il-Qorti, tliet każijiet ippreżentati minn individwi fuq bażi personali, każ wieħed mill-Kummissarju tal-Pulizija u ieħor minn eks membru tal-Korp dwar ħlas ta' sahra.

L-ISPEAKER: L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Għal ħafna snin fil-ħabs ta' Kordin kellna problema reali ta' ammont ta' droga li kienet qed tkun preżenti fl-istess ħabs.

Dan l-aħħar kien hemm xi artikli fuq xi gazzetti u anke rajt servizz interessanti fuq TVM fejn anke intervistaw lill-priġunieri nfushom dwar din il-problema u lkoll sostnew li bil-ħatra tad-Direttur il-ġdid fil-ħabs jidher li din il-problema naqset.

Jista' l-Ministru jgħid x'ħidma saret li wasslet għal dan?

X'hemm aktar ippjanat sabiex din il-problema verament tiġi indirizzata bl-aktar mod serju possibbli?

L-ISPEAKER: Il-Ministru Michael Farrugia.

MICHAEL FARRUGIA: Tajjeb wieħed jgħid minn fejn bdejna, fejn qegħdin u fejn irridu mmorru.

Jekk wieħed jgħid li wasalna naħseb li jkun prużuntuż.

Jekk wieħed jgħid li qatt ma kienet teżisti droga fil-Faċilità Korrettiva ta' Kordin ma jafx x'inhu jgħid, u jekk ikun hemm min jagħti l-impressjoni li d-droga żdiedet ma jafx ir-realtà.

Il-fatti huma li qegħdin nagħmlu searches b'mod aktar frekwenti b'apparat li nxtara li permezz tiegħu nistgħu nintraċċaw moħbiet li anke jkunu wara l-ħitan.

Dan l-apparat jagħtik il-fakultà li tara affarijiet li jkunu moħbijin u permezz tiegħu mhux biss instabet id-droga imma nstabu wkoll strumenti bil-ponta.

Dawn ġew miġbura minn diversi sezzjonijiet tal-Faċilità.

Uħud minnhom jidher li kienu ilhom moħbijin sew.

It-tiftix li qiegħed isir fil-fatt qiegħed jagħti r-riżultati.

Li kien isir qabel kien li jkun hemm suspett f'persuna u jmorru jiċċekkjawlu ċ-ċella.

Illum il-membri tal-Faċilità jmorru jfittxu diviżjoni sħiħa u jużaw kemm l-apparat li nxtara kif ukoll il-klieb biex ikunu jistgħu jfittxu għad-droga.

Din it-tfittxija qed tagħti r-riżultati tagħha.

Aktar importanti hu li tiġi mwaqqfa d-droga qabel jew kif tidħol fil-Faċilità.

Nafu li hemm ħafna modi kif tista' tidħol.

Diġà rajna li naqsu l-ammonti ta' droga li tintefa' minn fuq iċ-ċnut għax qed nagħmlu tfittxijiet fil-grounds tal-Faċilità qabel l-inmates joħorġu fil-grounds.

Qegħdin nagħmlu wkoll aktar assessment fuq il-persuni li jidħlu fil-Faċilità.

Huwa minnu li b'mod regolari tinstab id-droga fl-ikel li jġibu l-qraba, fl-inforra tal-ħwejjeġ, fil-warrani, fil-partijiet intimi tan-nisa u saħansitra fil-krakar li jkunu lebsin it-tfal meta jmorru biex jaraw lill-ġenituri tagħhom.

Fil-fatt, urewni ritratti li lanqas ridt nemmen l-għajnejja meta rajthom; ritratti ta' tfal deħlin ma' ommhom bid-droga fil-karkur għax kif tneħħielu l-parti tat-takkuna ta' wara jkun mtaqqab minn taħt u bid-droga nkaxxata ġo fih.

Dawn huma affarijiet li qegħdin insibu b'mod regolari.

Sibna wkoll id-droga ppakkjata ġewwa t-toilets l-Qorti biex meta xi inmate imur it-toilet, ikun jaf fejn irid imur, jaqbad id-droga, idaħħalha fil-parti tiegħu u jdaħħalha fil-Faċilità.

L-ISPEAKER: Ikkonkludi jekk jogħġbok.

MICHAEL FARRUGIA: Post ieħor li konna identifikajna kien is-settur tal-forensika.

Minn mindu ħadna l-passi, b'mod sorprendenti, in-numru ta' inmates li qegħdin imorru l-forensika naqas b'aktar min-nofs.

Jidher li qegħdin jittieħdu ċerti passi li qed iħallu r-riżultati.

Bi pjaċir ngħid li llum waslu l-ewwel scanners li se jitwaħħlu fil-Faċilità.

U qed ngħid "bi pjaċir" mhux biss għax b'dawn l-iscanners se nkunu nistgħu nidentifikaw id-droga li wieħed jipprova jdaħħal fil-Faċilità billi jdaħħalha fil-partijiet intimi u partijiet oħra, jew anke f'kapsuli fl-istonku, imma anke għaliex nistgħu nindunaw meta għal xi raġuni jew oħra d-dogra toħroġ barra.

L-iscanners se jeliminaw xi ħaġa li hija degradanti.

S'issa jekk inti kellek suspett f'xi ħadd, iddaħħlu f'kamra, tneżżgħu, teżaminalu l-partijiet kollha tiegħu jew tagħha, inkluż il-partijiet intimi, u tara jekk hux qed idaħħal id-droga jew le.

Dan fis-sena 2019!

Dawn l-iscanners insibuhom fl-ajruporti u nafu li jintużaw ukoll biex wieħed jara mhux biss għall-kwestjoni ta' terroriżmu eċċ. imma anke biex wieħed jara drogi li jiddaħħlu fuq l-ajruplani.

Bi pjaċir ngħid li dawn se jibdew jitwaħħlu fil-Faċilità.

Fl-Ingilterra fil-fatt bdew proġett pilota appuntu fuq l-istess binarju.

Għażlu għaxar ħabsijiet li huma challenging u fihom bdew jitwaħħlu scanners u bdew jittieħdu l-passi kollha biex jiġġieldu d-droga.

Għada pitgħada rridu naraw jekk hemmx għalfejn nagħmlu fencing fuq l-arja tal-Faċilità.

Hemm metodi kif tagħmel dan iżda ma nixtieqx noqgħod nelabora hawnhekk.

Ngħid biss li rridu nieħdu l-passi kollha biex kemm jista' jkun innaqqsu dawn il-każijiet.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-Ħin tal-Mistoqsijiet issa għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti u nsejjaħ lill-Ministru Michael Farrugia.

TQEGĦID TA' KARTI

MICHAEL FARRUGIA: Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar Assistenti Parlamentari fil-Ministeru għall-Ġustizzja u l-Intern matul il-Leġiżlatura ta' bejn l-2008 u l-2013, bi tweġiba għallmistoqsija parlamentari numru 8578.

L-ISPEAKER: Grazzi.

JUSTYNE CARUANA (Ministru għal Għawdex): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar ħaddiema li jagħmlu xogħol ta' ħaddied fid-dekasteru li għalih hi responsabbli l-Ministru għal Għawdex, fil-perjodu bejn Marzu 2013 u Jannar 2019, bi tweġiba għallmistoqsija parlamentari numru 8545;

f'isem id-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar Assistenti Parlamentari fil-Ministeru għas-Saħħa matul il-Leġiżlatura ta' bejn l-2008 u l-2013, bi tweġiba għallmistoqsija parlamentari numru 8581;

f'isem il-Ministru għall-Ekonomija, Investiment u Negozji ż-Żgħar inqiegħed fuq ilMejda talKamra:

Avviż Legali Nru 22 tal2019 – Regolamenti tal-2019 li jemendaw ir-Regolamenti dwar l-Iskema Get Ready;

f'isem il-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima nqiegħed fuq ilMejda talKamra:

Tagħrif dwar Assistenti Parlamentari fil-Ministeru għar-Riżorsi u Affarijiet Rurali matul il-Leġiżlatura ta' bejn l-2008 u l-2013, bi tweġiba għallmistoqsija parlamentari numru 8580;

f'isem il-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali nqiegħed fuq ilMejda talKamra:

Tagħrif dwar Assistenti Parlamentari fil-Ministeru għall-Ġustizzja u l-Intern matul il-Leġiżlatura ta' bejn l-2008 u l-2013, bi tweġiba għallmistoqsija parlamentari numru 8579; u

f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ inqiegħed fuq ilMejda talKamra:

Avviż Legali Nru 23 tal2019 – Ordni tal-2019 li jemenda l-Ordni dwar l-Applikazzjoni tat-Taqsima III tal-Att dwar l-Immunitajiet u l-Privileġġi Diplomatiċi (Regional Marine Pollution Emergency Response Centre for the Mediterranean Sea – REMPEC); u

Tagħrif dwar Assistenti Parlamentari fil-Ministeru għall-Affarijiet Barranin matul il-Leġiżlatura ta' bejn l-2008 u l-2013, bi tweġiba għallmistoqsija parlamentari numru 8582.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet.

L-Onor.

TALBA GĦAL RULING

JASON AZZOPARDI: Sur President, nixtieq nitlob ruling dwar tweġiba ta' mistoqsija parlamentari.

Għandi permess f'dan l-istadju?

L-ISPEAKER: Onor. Azzopardi, agħmilha fil-qosor.

JASON AZZOPARDI: Sur President, xtaqt ruling mis-Sedja minħabba tweġibiet mogħtija lili mill-Prim Ministru, mill-Ministru għall-Ekonomija, l-Investiment u n-Negozji ż-Żgħar u mill-Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol għal mistoqsijiet parlamentari nri 8339 sa 8344.

F'kull waħda minn dawn il-mistoqsijiet jien staqsejt lill-Ministri, u lbieraħ lill-Prim Ministru però ma stajtx nagħmel dan il-point of order għax kont qed nieħu sehem fil-Kumitat tal-Ambjent, dwar jekk il-Ministru konċernat attendiex jew kienx mistieden għal festini jew riċevimenti fi qualsiasi residenza privata ta' xi membru tal-ġudikatura, inkluż fil-limiti tas-Siġġiewi fix-xahar ta' Diċembru li għadda.

Kull tweġiba kienet fis-sens li l-kontenut ta' din l-interpellanza jmur kontra r-regoli stabbiliti dwar l-interpellanzi, Standing Order 27, u jiġi ċċitat minn Standing Order 27.

Jien m'iniex qiegħed nitlob lis-Sedja tgħid x'kellu jwieġeb il-Ministru, għax kif nafu, dik hija diskrezzjoni tal-Ministru u ma nidħolx fiha, imma jien mgħallem – u dan hu r-ruling li xtaqt nitlob – li ladarba din il-mistoqsija parlamentari ġiet aċċettata mill-Iskrivan tal-Kamra jew mis-Sinjorija tiegħek, allura hija in order għax kieku inti kont iżżommha.

Ir-ruling li xtaqt nitlob hu jekk b'din it-tweġiba, fejn il-Ministru qed jgħid li din il-mistoqsija parlamentari tmur kontra standing order partikolari, huwiex jarroga f'idejh mansjoni, diskrezzjoni li hija tas-Sedja u mhux ta' membru parlamentari.

Grazzi.

L-ISPEAKER: Se nikkonsidra u nagħti ruling f'dak is-sens.

Ngħaddu issa għall-Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JIMPLIMENTA L-MIŻURI TAL-ESTIMI

L-Ordni għat-Tieni Qari ġie moqri.

Ikompli mill-4 ta' Frar 2019.

Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet.

L-Onor.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Sinjura President, nirringrazzjak tal-opportunità li qiegħda tagħtini biex nitkellem dwar dan l-Abbozz ta' Liġi li prinċiparjament jikkonċentra l-aktar fuq fine tuning u jipprova jimplimenta parti mill-Baġit.

Din in-naħa tal-Kamra hija inkwetata dwar kemm dan l-Abbozz ta' Liġi qiegħed jindirizza numru ta' problemi ta' natura nazzjonali li jitolbu attenzjoni.

Dawn huma l-problemi li n-nies qegħdin jiffaċċjaw fil-ħajja ta' kuljum u fir-realtà partikolari tagħhom.Tissemma ġenerikament il-kwestjoni tal-faqar u tissemma wkoll il-kwestjoni tal-kirjiet.

Jien naħseb li dan l-Abbozz ta' Liġi mhuwiex qiegħed iħares biżżejjed lejn metodi ġodda li permezz tagħhom in-nies li qegħdin isfel jistgħu jitilgħu aktar 'il fuq.

Meta wieħed jaqrah isib li m'hemmx rimedji biżżejjed tajbin għal dawk in-nies li qegħdin fil-faxxa ta' isfel tas-soċjetà tagħna.

Naħseb ma nkunx 'il bogħod mill-verità jekk ngħid li amministrattivament u politikament, il-Gvern telaq jiġri bil-ħsieb li jassigura li min qiegħed fuq jibqa' fuq u jkompli jaqla' l-flus bit-tama li l-flus li qegħdin jaqilgħu n-nies ta' fuq xi mument jew ieħor se jinżlu isfel.

Ir-realtà hi li dan ma jiġrix, u jekk ma jkunx hemm miżuri speċifiċi ċari u diretti mill-istat biex bil-flus isiru miżuri li jgħinu fid-diffikultajiet li n-nies ikunu qegħdin isibu fl-għoli tal-ħajja u fil-kirjiet li l-ħin kollu qegħdin jogħlew, allura naħseb inkunu qegħdin ninjoraw parti sostanzjali mis-soċjetà tagħna.

Saret kritika lill-Gvern min-naħa tagħna dwar diversi affarijiet.

Aħna nħossu li l-Gvern moħħu wisq biex jakkomoda u jaġevola lil ċerti nies ħbieb tiegħu.

Mhux se nkun l-ewwel wieħed li ngħid li saret il-kritika lill-Gvern li qed jaħseb wisq fil-ħbieb tal-ħbieb tal-ħbieb tiegħu.

Din hija xi ħaġa li tinkwetana għax tibgħat messaġġ żbaljat.

Kull gvern ta' kull żmien f'dan il-pajjiż għandu jkun gvern li jaħseb fil-poplu kollu.

Ma nistgħux ninjoraw ir-realtà li n-nies qegħdin jiffaċċjaw.

In-nies qed isibu ma' wiċċhom żieda fl-għoli tal-ħajja, żieda fil-kirjiet u żieda f'diversi affarijiet oħrajn.

Illum kważi kważi tibda tibża' anke li tiġi nieqes għax se żżid il-piż finanzjarju fuq in-nies tal-familja tiegħek.

Sinjura President, hemm ukoll staġnar fil-pagi.

Il-pagi tal-ħaddiema Maltin mhumiex qegħdin jiċċaqilqu 'l fuq u allura qed ikollna sitwazzjonijiet fejn diversi nies qegħdin ibatu ħafna fis-soċjetà.

Illum ħadnieha for granted li l-mara u r-raġel fil-familja jridu bilfors jaħdmu, anzi fil-Parlament sirna niftaħru b'kemm għandna koppji li t-tnejn jaħdmu, però rridu naċċettaw li hemm ħafna mit-tessut soċjali ta' pajjiżna li qiegħed jintilef.

Ħafna mill-valuri tal-familja, u ħafna mill-attenzjoni u mill-ħin li wieħed jista' jagħti lill-familja llum qiegħed jintilef biċċa biċċa.

Ħafna nies iħarsu lejn is-Sibt u l-Ħadd – dejjem jekk ma jkunux qegħdin jaħdmu f'dawk il-jumejn ukoll – bħala l-jiem meta l-familja tista' tkun flimkien.

Din is-soċjetà qiegħda ssir dejjem aktar atomika, fis-sens li kull persuna għal rasha, u allura m'hemmx biżżejjed ħin għall-familja, m'hemmx biżżejjed ħin għall-affarijiet ta' kuljum.

Sinjura President, hija xi ħaġa ta' inkwiet li dawn l-estimi mhumiex qegħdin jindirizzaw din il-ħaġa.

Il-filosofija kompleta u sħiħa ta' dan il-Gvern hija li jekk tkun pro-business ifisser li trid tgħin lil dawk li għandhom il-flus biex ikomplu jagħmlu l-flus u min hu minn taħt m'għandekx bżonn tgħinu għax aktar ma jagħmlu flus dawk li qegħdin minn fuq, aktar hemm ċans li f'xi mument il-flus se jmorru fil-bwiet ta' dawk li huma taħt.

Ir-realtà hija kompletament differenti għaliex illum, aktar minn qabel, għandek faxxa kbira tal-poplu Malti li qegħdin ibatu ekonomikament u li qegħdin ibatu biex ilaħħqu mal-ħajja ta' kuljum.

B'mod partikolari nara pressjoni kbira fuq dawk il-koppji li qegħdin f'postijiet bil-kiri.

Il-leblieba biex tiżdied il-kera hija tant qawwija u b'saħħitha li ħolqot sitwazzjoni fejn ftit huma n-nies li jistgħu jlaħħqu.

Saħansitra qegħdin fl-ironija li nisimgħu nies mis-settur finanzjarju li ssoltu jġibu ħaddiema minn barra u li għandhom dħul kbir ta' flus li jgħidu li pajjiżna m'għadux aktar ekonomikament kompetittiv proprju għaliex il-kirjiet splodew bil-kbir.

Din hija r-realtà.

Smajt lill-Prim Ministru jitkellem dwar dan fl-aħħar tlett iħdud u kull nhar ta' Ħadd ninnota li dawn il-problemi li ċertament in-nies qegħdin ikellmuh dwarhom fil-każini, li ċertament qed ikun hemm nies li jmorru jistennewh barra biex jgħidulu bil-problemi partikolari tagħhom, minflok qegħdin nindirizzawhom qegħdin aktar naħarbu minnhom u nibagħtu barra l-messaġġ: Tgergrux, tilmentawx miegħi, irringrazzjaw lil Alla għal dak li qegħdin fih u għal dak li jien ipprovdejtilkom.

L-aħħar kwestjoni li weġġgħet ħafna lin-nies kienet meta qalulna li rridu nirringrazzjaw lill-kwantità kbira ta' ħaddiema barranin li qegħdin inġibu f'pajjiżna għax huwa mertu tagħhom li qed jitħallsu il-pensjonijiet.

Ċertament ma kenitx proprju l-aħjar mod ta' kif tipprova tindirizza din is-sitwazzjoni, però l-messaġġ ħareġ hemm barra li l-pensjoni ma toħroġx jekk kemm-il darba ma jkollniex kwantità kbira ta' ħaddiema li qegħdin jiġu hawnhekk. bil-problemi partikolari tagħhom, u li qegħdin jiġu sfruttati fid-dinja tax-xogħol.

Għandek numru ta' ħaddiema li jimmeritaw li wieħed jagħtihom attenzjoni minħabba l-mod kif qegħdin jiġu trattati u minħabba d-diffikultajiet li qegħdin isibu biex isibu fejn joqogħdu.

Huwa ċar u tond li hemm mewġa fis-soċjetà Maltija li titlob minna l-politiċi li nindirizzawha u nagħtu rimedju tajjeb lil dawk li qegħdin f'pożizzjoni finanzjarja ħażina.

Fis-soċjetà tagħna hawn kwantità kbira ta' nies li qegħdin ibatu u dawn ir-rabja qiegħda tikber aktar tagħhom għax il-Gvern fuq naħa waħda jiftaħar dwar kemm għandu surplus imma mbagħad il-pagi ta' isfel qed iħallihom l-istess.

Mela nisimgħu li l-Gvern irnexxielu jġemma madwar €500 miljun mill-iskema tal-bejgħ taċ-ċittadinanza u diversi diskorsi dwar kemm sejrin 'il quddiem mill-aspett ekonomiku u kemm qegħdin innaqqsu d-dejn, u kemm mexjin 'il quddiem ekonomikament, u kemm qegħdin ifaħħruna Fitch, Standard & Poor's u s-soċjetajiet kollha finanzjarji ta' barra u kemm qegħdin jagħtuna ħafna "As" u ħafna stilel mal-"A's", imbagħad il-paga tal-ħaddiem baqgħet l-istess però żdiedu l-prezzijiet, għoliet il-ħajja u żdiedet il-kirja bir-riżultat li ħafna ħaddiema qegħdin isibu lilhom infushom f'diffikultajiet kbar.

Irrid ukoll nuża l-ħin tiegħi biex nitkellem dwar rapport li, fl-opinjoni tiegħi, jitlob u jimmerita li jingħata attenzjoni.

Ngħid dan għax meta l-poplu jisma' li saru rapporti mill-Awditur Ġenerali u aħna lanqas biss qed nagħtuhom konsiderazzjoni, tikber aktar ir-rabja tiegħu.

Naf kemm persuni kienu verament ħaduha bi kbira u ddejqu b'dak li fih ir-rapport li sar mill-Awditur Ġenerali dwar il-Konsolat tagħna fl-Alġerija, għax huwa ċertifikat tal-mod ħażin ta' kif inti għandek tmexxi konsolat ta' pajjiżna.

Ir-rapport huwa mimli bi sfumaturi, bi provi, b'dikjarazzjonijiet li għandhom iħammru wiċċ pajjiżna.

Jien qrajt diversi partijiet minnu u kważi kull parti minn dan ir-rapport titlob li jkun hemm rimedju u attenzjoni partikolari.

Nixtieq nagħmel referenza partikolari għal dak li hemm f'paġni 67 sa 74 ta' dan id-dokument.

Hawnhekk jidher ċar li nħarġu diversi visas b'mod mill-aktar irregolari u li jmur kontra r-regoli tax-Schengen.

Dawn il-visas inħarġu bi ksur tat-regoli dwar kif wieħed għandu jagħmel skrutinju tajjeb tal-visas.

Pereżempju ġie rapportat li kien hemm xi nies li ngħataw il-visa biex jiġu f'pajjiżna, qabdu ajruplan mill-Alġerija għal Marsilja biex jiġu Malta iżda meta waslu Marsilja waqfu Marsilja u ma ġewx Malta.

Wara ftit dawn inqabdu involuti f'reati ta' prostituzzjoni u reati kriminali oħrajn.

Hemm kwantità kbira ta' nies li marru Marsilja u ma ġewx Malta.

Hemm ukoll kwantità kbira ta' nies li mill-Alġerija ġew Malta u waslu b'dokumentazzjoni li se jieħdu kors hawn Malta, u li se joqogħdu hawn Malta iżda fil-ġurnata stess li waslu Malta pprovaw jieħdu ajruplan lejn pajjiż ieħor.

Hawn rapportat ukoll li diversi nies jiġu hawn Malta, kif jiġu jikkanċellaw il-lukanda tagħhom, jikkanċellaw dak li kienu qegħdin jibbukkjaw f'istituzzjoni edukattiva u jitilqu minn pajjiżna.

Mhux biss, jissemmew ripetutament f'paragrafi varji l-ammonti ta' flus li allegatament kienu qegħdin jintalbu għall-ħruġ ta' dawn il-visas u jissemmew iċ-ċifri ta' 4,000 Dinar u ta' €2,500.

Dawn sirna nafuhom mingħand diversi persuni li tkellmu u għamlu r-rapporti tagħhom u l-Konsolat tagħna hemmhekk, minflok ipprova jikkontrolla u minflok ipprova jagħmel xi tip ta' sforz biex l-affarijiet isiru tajjeb, ikkomplika aktar l-affarijiet għax il-Konslu li kellna talab lill-Assistent Kummissarju tal-Pulizija biex ineħħilu pulizija partikolari għax qed jirrifjutalu t-talbiet tal-visa.

Fl-istess rapport jingħad li l-membri tal-Korp tal-Pulizija lill-Konsolat kienu jgħidulhom biex ma jaċċettawx numru ta' visas u l-Konslu ta' Malta fl-Alġerija xorta waħda kien japprovahom, minkejja li l-Korp tal-Pulizija kien ikun qallu le.

Hemm addirittura 500 persuna li l-Pulizija qalulhom biex ma jaċċettawhomx minħabba raġunijiet ta' sigurtà u xorta waħda l-Konslu aċċettahom.

L-ironija hi li hemm każijiet bil-kontra!

Kien hemm nies li l-Korp tal-Pulizija ma sab xejn fuqhom fejn tidħol sigurtà nazzjonali jew Ewropea u l-Konslu xorta waħda ċaħdilhom il-visa.

Minn dawn hemm 850 persuna.

Meta taqra dak li fih dan ir-rapport tistagħġeb kif dan ġie permess kważi bil-go-ahead tal-awtoritajiet ta' pajjiżna.

Ngħid dan b'kawtela għax hawn indikat fl-istess rapport li l-Awditur Ġenerali rnexxielu jidentifika li pajjiżna kien se jiftaħ konsolati fil-Brażil u fil-Libja, imbagħad ittieħdet deċiżjoni minn Kastilja li l-Konsolat jinfetaħ fl-Alġerija u fil-United Arab Emirates.

Is-sabiħa hi li biex infetħu dawn il-Konsolati nġiebu l-flus mill-Unjoni Ewropea.

Fl-istess rapport hemm li meta l-Awditur Ġenerali talab lil Kastilja biex tagħtih ir-raġuni għat-tibdil fid-deċiżjoni politika, ħadd ma wieġeb lura u ta spjegazzjoni għal din il-ħaġa.

Meta taqra dan ir-rapport mingħajr ma trid tinkwieta ruħek għax issib li huwa mimli b'allegazzjonijiet ċari li xi ħadd fil-Konsolat tagħna fl-Alġerija għamel perjodu twil jimxi b'mod irregolari.

Dan ir-rapport iqegħdilna taħt imneħirna li xi ħadd kien qed jieħu l-flus.

Hawn allegazzjonijiet ta' nies li xtraw il-visa u kellhom dokumentazzjoni li hija kompletament falza.

Hawn ukoll allegazzjonijiet ta' nies li l-Konslu ħarġilhom il-visa mill-Alġerija, ġew Malta u l-awtoritajiet tal-Korp tal-Pulizija irrifjutawhom u bagħtuhom lura l-Alġerija għax id-dokumentazzjoni kienet manifestament żbaljata.

Ma rridx ngħaġġeb l-affarijiet u bl-ebda mod ma rrid nagħmel ħsara, però naħseb inkunu qegħdin nonqsu lill-istituzzjonijiet demokratiċi ta' pajjiżna jekk kemm-il darba rapport li sar b'tant dettall mill-Awditur Ġenerali ħadd ma jsegwih.

Ikun nuqqas jekk ma jiġix xi ħadd f'din il-Kamra jew barra minnha u jgħidilna x'passi qegħdin jittieħdu biex dwar dan l-iżball kbir li sar rigward dawn il-kwantitajiet kbar ta' visa li minn dan ir-rapport jirriżulta li ntalbu flus kbar għalihom.

Naħseb li xi ħadd għandu jwieġeb u xi ħadd għandu wkoll jagħti rendikont lill-poplu Malti kollu.

Hija inkredibbli kif jirriżulta mill-istess rapport li kien hemm diversi persuni li saru jafu b'dawn l-affarijiet imma kulħadd ħa l-ħin tiegħu biex ikun jista' jagħmel xi pass partikolari.

Imbagħad meta dan il-Konslu partikolari tneħħa, qisna qomna minn din ir-raqda.

Jien ngħid li dan ir-rapport huwa wieħed tal-mistħija u għandu jittieħed b'ħafna serjetà għax huwa mimli kwestjonijiet verament qawwija li jinkwetaw lilna li nixtiequ naraw l-affarijiet isiru tajjeb.

Saħansitra hemm ukoll id-difiża tal-Konslu, li qal li kien qed joħroġ dawn il-visas kollha mhux għax kien hemm xi ħaġa irregolari imma biex jgħin lill-Air Malta ħalli jkollha aktar passiġġieri li jitilqu mill-Alġerija biex jiġu hawn Malta.

Redikolaġni kbira!

Jien ninkwieta għax b'dan ir-rapport il-politika estera ta' pajjiżna, u l-immaġini tagħna barra, ħadet daqqa ta' ħarta kbira b'dan ir-rapport.

Ara ma jmurx xi ħadd jaħseb li dan huwa xi rapport li issa tqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra u se jitħalla hemmhekk u kulħadd se jħallih jiġbor it-trab u ħadd mill-pajjiżi l-oħrajn tal-Unjoni Ewropea mhu se jiflih u mhux se jara l-mod żbaljat ta' kif pajjiżna ppermetta li jaħdem bih il-Konsolat fl-Alġerija.

Naħseb din hija xi ħaġa ta' inkwiet kbir għalina.

Xtaqt ukoll nitkellem dwar xi ħaġa oħra relatata mal-Ministeru għall-Affarijiet Barranin.

Aħna bħala Oppożizzjoni ilna nsegwu dak li qed iseħħ fil-Venezuela.

Bħala Oppożizzjoni ddikjarajna diġà aktar minn kważi ġimagħtejn ilu li d-dinja demokratika għandha taċċetta li jsiru elezzjonijiet ġenerali liberi u li mhuwiex aktar aċċettabbli li Maduro jibqa' jagħmel din l-istraġi kollha lill-pajjiż ħabib tagħna, il-Venezuela, pajjiż mimli b'rikkezzi, bi tradizzjonijiet demokratiċi sbieħ u b'nies tal-affari tagħhom.

Aħna ninkwetaw ruħna meta naraw li l-Gvern qiegħed idum daqshekk biex jingħaqad mal-bqija tal-pajjiżi tal-Unjoni Ewropea biex jiġi dikjarat li hu wkoll qiegħed jaqbel ma' Juan Guaidó, iż-żagħżugħ li b'kuraġġ kbir ħa d-deċiżjoni li jiddikjara ruħu President interim ta' dan il-pajjiż u qiegħed lilu nnifsu f'diffikultajiet kbar u jista' anke jitlef ħajtu.

Huwa ħa d-deċiżjoni li jkun demokrazija fil-Venezuela.

Allua għaliex bħala pajjiż qed indumu daqshekk biex niddikjaraw li aħna wkoll parti mid-dinja tal-Unjoni Ewropea u mingħajr biża' ningħaqdu biex ngħidu li f'dak il-pajjiż hemm bżonn ikun hemm elezzjonijiet liberi?

Il-Venezuela għandu l-aktar inflazzjoni qawwija.

Qegħdin nitkellmu dwar persentaġġi straordinarji u barra minn hekk, madwar tliet miljun Veneżweljan kellhom jaħarbu minn dan il-pajjiż biex immorru fil-pajjiżi ġirien.

Fortunatament il-pajjiżi ġirien f'dawn l-aħħar sentejn laqgħu diversi persuni mill-Venezuela, tawhom għajnuna u sokkors.

Jidhrilna li hemm bżonn li pajjiżna jiddikjara li hu jaqbel li dan il-bniedem għandu jkun għall-mument il-President interim sakemm issir elezzjoni presidenzjali ġenerali libera.

Nittama li l-Ministeru f'dawn is-sigħat jingħaqad ma' diversi pajjiżi oħrajn membri tal-Unjoni Ewropea biex jagħmel dan.

Meta tara x'inhu jiġri f'dak il-pajjiż ċertament ma tistax tagħti ebda appoġġ lil mexxej li huwa dittatur.

Ma tistax tagħti appoġġ lil mexxej li l-ġurnal lokali The Independent għamel żewġt iĦdud jew tlett iĦdud jinformana dwar l-investimenti li qiegħed jagħmel u l-possibbiltà li għamel użu mis-sistema finanzjarja ta' pajjiżna biex joħroġ flus tal-poplu Veneżweljan għall-għanijiet tiegħu.

Reċentement ħarġet ukoll l-aħbar li Maduro qed jipprova joħroġ ir-riservi tad-deheb li għandu fil-pajjiż biex meta jiġih il-mument li jaħrab minn dan il-pajjiż, ikollu moħħu mistrieħ.

Din mhijiex kwestjoni ta' ġeo-politika imma hija kwestjoni ta' prinċipju; il-prinċipju tad-demokrazija, il-prinċipju tad-dittatorjat.

Niskuża ruħi li f'dan id-diskors dwar il-Baġit dħalt ukoll f'dan is-suġġett, però jidhirli li għandna nkunu ċari u nieħdu ħsieb li pajjiżna wkoll jaċċetta din is-sitwazzjoni u jingħaqad mal-pajjiżi l-oħrajn liberi.

Anke l-President Taljan, Sergio Mattarella, ilbieraħ qal li pajjiżna għandu jkun favur din il-ħaġa, u allura naħseb li aħna għandna nimxu 'l quddiem.

Sinjura President, nikkonkludi d-diskors tiegħi billi nappella lill-Gvern biex jisma' aktar il-vuċi tan-nies li qegħdin isfel, jisma' aktar il-vuċi ta' dawk li huma l-ifqar fis-soċjetà tagħna, jagħmel miżuri li huma verament indirizzati għalihom u fl-istess ħin jieħu l-passi kollha neċessarji kontra dawk li qegħdin jikkonsidraw ruħhom bħala l-ħbieb tal-ħbieb tal-ħbieb u jaħsbu li jistgħu jiksru l-liġi u ma jiġrilhom xejn, biex dawn l-affarijiet ma jiġu qatt aktar ripetuti.

Nirringrazzjak.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

MICHAEL FARRUGIA: Sinjura President, nixtieq nagħmel numru ta' korrezzjonijiet għal dak li għadu kif qal l-Onor.

Waħda minnhom hija li fis-1.00 p.m. tal-lum il-Gvern Malti, wara laqgħa tal-Kabinett, ħareġ stqarrija fir-rigward tal-Venezuela.

Il-Kabinett iltaqa' illum, id-deċiżjoni ttieħdet illum, u l-Gvern għamel stqarrija pubblika erba' sigħat ilu dwar dak li kien qed jirreferi għalih l-Onor.

(Interruzzjonijiet)

ID-DEPUTY SPEAKER: Ippermettili ftit Ministru, jekk jogħġbok.

L-Onor.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Sinjura President, qed nieħu pjaċir li l-Gvern ħa din id-deċiżjoni għax aħna ilna dawn l-aħħar jiem ninsistu li għandhom jieħdu din id-deċiżjoni imma konna qisna vuċi fid-deżert.

Allura ma nistax ma nifraħx lill-Gvern li ħa deċiżjoni daqshekk tajba.

Prosit, u aħna qegħdin warajkom għax din hija deċiżjoni għas-sewwa, hija deċiżjoni għall-ġustizzja u hija deċiżjoni li tagħmel il-ġid lill-poplu Veneżweljan.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

MICHAEL FARRUGIA: Nirringrazzjak.

Id-differenza hi li aħna nieħdu deċiżjoni kollettiva għax niltaqgħu flimkien.

Napprezza li l-Oppożizzjoni ma tiltaqax flimkien u allura d-deċiżjonijiet jittieħdu haphazard.

Apparti minn hekk, naħseb tajjeb li wieħed jiġbed l-attenzjoni wkoll li mhux il-pajjiżi kollha tal-Unjoni Ewropea semmgħu leħinhom.

Hemm numru sostanzjali ta' pajjiżi tal-Unjoni Ewropea li jew ma semmgħux leħinhom jew inkella għandhom kunflitt intern fil-gvern tagħhom stess u ma jafux liema direzzjoni se jieħdu.

Bħala Kabinett aħna niltaqgħu nhar ta' Tlieta u din il-kwestjoni kienet diskussa it-Tlieta u ħriġna d-dikjarazzjoni tad-deċiżjoni tal-Kabinett.

Aktar tard nista' nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra dikjarazzjoni li ħarġet mill-Gvern Malti.

Mill-bqija tajjeb nirrealizzaw li hawn qegħdin niddiskutu Baġit li fih hemm affarijiet li huwa importanti li niddiskutuhom.

B'kull rispett lejn l-ispiżjara, il-proverbju Malti jgħidlek li 'l-ispiżjar milli jkollu jagħtik'.

Minflok "spiżjar" hemm min juża kelma oħra, u anke dawn trid turi rispett lejhom.

Qed ngħid dan għax niskanta kif ċerti persuni jiġu jitkellmu hawnhekk meta huma stess għandhom dellijiet kbar u koroh fuqhom.

Dawn hemm deċiżjoni mill-Awditur fuqhom u ħarġu rapporti dwar x'għamlu u x'm'għamlux.

Ma jfissirx li għax xi ħadd għamel ħażin, inti għandek tagħmel ħażin.

Meta tiġi fil-Parlament tilgħabha tal-qaddis, tilgħabha ta' persuna pura u tilgħabha tad-difensur tas-sewwa meta inti stess maħmuġ, tkun qiegħed tikkontradixxi daqsxejn lilek innifsek!

Jien imbagħad ma niskantax li jkun hemm sezzjoni tal-popolazzjoni li tibda tħares lejn il-politika b'inqas serjetà u ma tifhimx eżattament x'inhi id-direzzjoni ta' ċerti individwi.

Hemm nies fuq in-naħa tal-bankijiet tal-Oppożizzjoni li naf li huma serji u meta nismagħhom jitkellmu forsi naċċetta l-kritika tagħhom, imma minn tant nies l-aktar nies li għandhom dellijiet fuqhom li nismagħhom jitkellmu.

Dawn jagħtu impressjoni negattiva tal-politika għas-sempliċi raġuni li ma jkunux qegħdin jgħidu l-verità.

L-ewwel u qabel kollox hemm diversi istituzzjonijiet li jagħmlu l-investigazzjonijiet tagħhom però rrid ngħid li meta wieħed jagħmel l-investigazzjonijiet, dan ikollu wkoll ċerti parametri fuq kif jimxi.

Jista' jkun hemm dawl oranġjo jew kif inhu magħruf fit-traffic lights, l-amber light fejn jista' jkun hemm problema.

Meta jkun hemm dak l-amber light, il-każ jiġi referut lill-Pulizija li għandhom il-faċilitajiet u għandhom il-fakultà li jagħmlu l-investigazzjonijiet aktar fil-fond.

Dak ir-rapport ikun tressaq għand il-Pulizija għax ikun rapport li meta tħares fil-wiċċ tiegħu taħseb li jista' jkun hemm xi ħaġa ħażina.

Dan għalhekk jintbagħat, imma mbagħad jista' jagħti l-każ li meta l-Pulizija tinżel fil-fond tiegħu jirriżulta li l-affarijiet kienu differenti minn kif forsi kienu jidhru fil-wiċċ.

Dak huwa x-xogħol tal-Pulizija.

F'mistoqsija parlamentari li kelli ftit tal-ġimgħat ilu staqsewni kemm tressqu rapporti mill-Financial Intelligence Analysis Unit (FIAU) u ġew investigati mill-Pulizija u eventwalment ittieħdu l-passi fuqhom f'dawn l-aħħar ħames snin.

Jien iddeċidejt li minflok immur lura ħames snin immur lura għaxar snin ħalli nagħmel perjodu taħt amministrazzjonijiet Laburisti u nagħmel perjodu taħt amministrazzjonijiet Nazzjonalisti.

Oħroġ il-għaġeb sibt li ħafna mir-rapporti li kienu saru taħt amministrazzjoni Nazzjonalista għadhom qegħdin jiġu investigati u hemm oħrajn fejn kien ġie deċiż li m'hemmx issues minkejja li l-FIAU kienu ġibdu l-attenzjoni fuqhom.

Kien hemm każijiet oħrajn li kien deċiż li m'hemmx problemi dwarhom u oħrajn li ttieħdu xi passi kontrihom.

Dawn bdejt inqabbilhom ma' dak li qed iseħħ bħalissa.

Ħafna mill-investigazzjonijiet li qed insemmi tressqu għaxar snin ilu.

Hemm oħrajn li tressqu sena ilu u allura wieħed irid jirrispetta l-investigazzjonijiet fid-dettall li kienu qegħdin isiru qabel wieħed jieħu azzjoni.

L-agħar ħaġa li wieħed jista' jagħmel – u faċli tagħmilha – hi li taqbad lil xi ħadd għax għandek suspett fih u tressqu l-Qorti mingħajr ma jkollok provi konkreti.

Tgħidilhom "għax jien hekk naħseb", jew "għax hekk għaddieli minn moħħi", jew "iddeċidejt li hemm problema".

Fil-Qorti mhux x'taħseb jew x'temmen jgħodd imma x'hemm.

Lanqas tista' tgħid "għax jien politikament hekk nemmen".

"Politikament nemmen" ma tiswa assolutament xejn, lanqas ħabba ma tiswa.

Int jew għandek il-provi jew m'għandekx u xogħol il-ġudikatura huwa li jiflu l-provi li inti tressaq u li jidħlu fid-dettall tal-investigazzjonijiet.

Ir-rule of law mhijiex biss meta maġistrat jew imħallef jagħmlu dikjarazzjoni li tkun taqbel magħha.

Jekk temmen fir-rule of law, meta l-maġistrat jew l-imħallef jieħdu ċerti deċiżjonijiet u jaslu għal ċerti konklużjonijiet, taqbel jew ma taqbilx magħhom, inti taċċettahom.

Jekk taċċetta biss id-deċiżjonijiet li jkunu favur tiegħek u meta jkunu kontra tiegħek toħroġ tgħid li l-ġustizzja ma saritx sewwa u li l-Gvern qiegħed jindaħal, allura mhux veru temmen fir-rule of law.

Mela meta jkunu favurek il-Gvern mhux qed jindaħal u meta jkunu kontrik il-Gvern indaħal!

Meta kien hemm deċiżjonijiet tal-qrati li ma qabilx magħhom il-Partit Laburista, huwa baxxa rasu u aċċettahom.

Pereżempju kien hemm il-kwestjoni tas-siġġijiet tal-Kamra, li kienet kruċjali.

Għal darba, darbtejn, ittieħdet deċiżjoni u aħna baxxejna rasna u aċċettajnieha.

Urejna fejn ma qbilniex, jekk kien hemm bżonn isir appell sar appell, imma la d-deċiżjoni ttieħdet, imbagħad life goes on. X'nagħmel?

Noqgħod ngħajjar lill-qrati?

Tista' tgħid li politikament ma taqbilx, tista' tgħid li temmen mod ieħor, imma ladarba hemm deċiżjoni, wieħed irid joqgħod ma' dik id-deċiżjoni.

Sinjura President, in-naħa tal-Oppożizzjoni kemm-il darba smajniehom jirrepetu li l-kriminalità qed tiżdied.

Jien nixtieq inkun naf x'inhuma r-rapporti li qegħdin jaraw.

Ir-rapporti jsiru u jiġu assessjati u vverifikati minn persuna li ż-żewġ naħat tal-Kamra għandhom rispett lejha u din kull sena toħroġ rapport.

Biż-żieda fil-popolazzjoni u biż-żieda fit-turiżmu u fl-affluwenza fil-pajjiż, wieħed jistenna li l-kriminalità tiżdied imma minflok insibu li għat-tieni sena konsekuttiva r-rata ta' kriminalità naqset.

Dan ifisser li l-Korp tal-Pulizija minn fuq sa isfel qiegħed jagħmel xogħlu.

Jista' jsir aktar?

Iva, jista' jsir ħafna aktar, u qegħdin naraw li ninvestu ħalli nkunu aktar effiċjenti, inkunu nistgħu nagħmlu aktar u nkunu nistgħu mhux biss naqbdu lill-kriminali imma nipprevjenu l-kriminalità.

Hawn irrid ngħid li meta nkunu qegħdin nieħdu deċiżjonijiet biex nipprevjenu l-kriminalità u nipproteġu lill-poplu Malti u Għawdxi kif ukoll lil dawk li jiġu jżuruna u jagħtuna pjaċir li jżuruna, – u jalla jiġu aktar u jalla jiġu jonfqu aktar u jkomplu jżidu l-affluwenza fil-pajjiż għax aħna dak li rridu – ma nippretendix li jkun hemm min mill-Oppożizzjoni jibda jagħmel ħafna oġġezzjonijiet.

Ma jistax jkun li nkunu kritiċi sempliċement biex nikkritikaw.

Pereżempju kellna membru tal-Oppożizzjoni li minflok feraħ għax il-Pulizija qegħdin ikunu aktar effiċjenti għax id-Dwana għandha l-apparat u qed issir aktar effiċjenti, u minflok feraħ għax il-ħabsijiet qegħdin ikunu aktar effiċjenti fit-tfittxijiet u issa se nkunu qegħdin ninvestu aktar biex inkunu nistgħu nnaqqsu b'mod drastiku kull oġġett illeċitu li jidħol fil-ħabs, beda jgħid li qegħdin jinqabdu aktar għax hawn aktar droga.

X'inhu jippretendi dan il-Membru?!

Illi nkunu nafu bihom u ma naqbduhomx?

Huwa raġunament illoġiku għall-aħħar li ma naqbdux nies bid-droga ħalli l-membri tal-Oppożizzjoni jgħidu li m'hawnx droga fil-pajjiż għax mhux qed tinqabad!

Il-pjaċir tiegħi hu li nkunu aktar effiċjenti, li ninvestu aktar fl-apparat biex inwettqu l-wegħda elettorali li saret li jkun hemm investiment bla preċedent f'pajjiżna għall-korpi tas-sigurtà, għall-korpi dixxiplinati u li naraw li ntejbu s-servizz.

Irridu wkoll insaħħu l-manpower biex mhux biss nipprevjenu imma anke nsolvu atti ta' kriminalità u kemm jista' jkun inkomplu naqbdu u nnaqqsu d-droga minn pajjiżna.

Din hija ġlieda kontinwa.

Għamilna wkoll diversi bidliet fis-settur ta' dawk li huma vittmi tad-droga u fix-xhur li ġejjin, flimkien mal-Caritas, se niftħu l-ewwel darba ċentru għal persuni taħt it-18-il sena li jkollhom il-problema tad-droga.

Dan kważi 30 sena wara li Mons. Victor Grech kien tkellem dwar dan.

Minkejja li f'dan il-pajjiż konna nafu li hawn problema fost żgħażagħ li għandhom inqas minn 18-il sena, ħadd ma ndenja ruħu jgħolli subgħajh biex jagħmel xi ħaġa.

Kien sentejn ilu biss li flimkien mal-Caritas wasalna fi ftehim biex jinfetaħ dan iċ-ċentru. ll-Gvern għenhom anke billi għaddielhom l-art u qed jgħinhom ukoll fil-proġett innifsu li se jwassal biex ikun hemm ċentru ta' riabilitazzjoni għal vittmi tad-droga taħt it-18-il sena u għal dawk il-persuni li għandhom challenging behaviour kbir.

Bħalissa qiegħed jiġi diskuss ukoll Abbozz ta' Liġi, li jinsab fi stadju ta' Kumitat, li għandu x'jaqsam mad-droga sintetika għax nafu li biex wieħed ma jinqabadx, ibigħ u jittraffika droga li mhijiex fl-iskeda tad-drogi u meta niġu biex indaħħluha fl-iskeda biex ngħidu li hija llegali, il-kriminali jkunu diġà pass 'il quddiem u jkunu diġà qegħdin jaraw kif se jġibu droga oħra biex dejjem ikunu fuq quddiem fil-bejgħ ta' din id-droga sintetika li ħafna drabi hija agħar u aktar perikoluża mid-droga tradizzjonali.

Qed insemmi dan kollu biex nuri li l-ġlieda ta' dan il-Gvern kontra d-droga hija fuq diversi binarji u qed nindirizzawha kemm mil-lat kriminali kif ukoll mil-lat riabilitattiv.

Dalgħodu, u anke matul il-ġimgħa li għaddiet, kont qed niddiskuti ċerti konċetti u hemm nies li jgħidulek li kriminal għandek tibagħtu l-ħabs u tarmi ċ-ċavetta biex tħallih maqful hemm ġew għax ħadd ma qallu biex jagħmel att kriminali.

Il-konċett l-ieħor hu li persuna tista' tiżbalja fil-ħajja u wieħed irid jaħdem u jara kif dik il-persuna tkun riabilitata.

Għaldaqstant se jkompli jsir ħafna fejn tidħol riabilitazzjoni, mhux biss fil-Faċilità Korrettiva ta' Kordin imma anke flimkien ma' NGOs fil-komunità.

Nieħu l-opportunità biex insellem lil diversi NGOs li jaħdmu f'dan is-settur, fejn nemmen li għad hemm spazju biex ikomplu jinvestu aktar mil-lat ta' riabilitazzjoni.

Pereżempju l-Fondazzjoni RISe qed tgħin ħafna persuni biex jirritornaw lura fil-komunità waqt li jkunu qed jiskontaw l-aħħar xhur tas-sentenza.

Eventwalment dak li jinteressana hu li jsibu impjieg u hawn nista' ngħid li hemm uħud li saru self-employed u mexjin 'il quddiem u allura ma jkollhomx għalfejn jerġgħu jaqgħu fil-kriminalità.

Madanakollu għad hemm ħafna xi jsir f'dan il-qasam għax ir-riabilitazzjoni ma tiqafx biss kif inti toħroġ meta tkun servejt is-sentenza imma trid timxi għas-settur li għandu x'jaqsam mal-after care.

Settur ieħor li forsi ma tantx konna nagħtuh attenzjoni huwa dak tat-tfal tar-residenti fil-Faċilità Korrettiva ta' Kordin.

Uħud minnhom veru jgħaddu minn tbatijiet għax xi ħadd mill-ġenituri jkun qiegħed f'din il-Faċilità, imma rridu noqogħdu attenti għax hemm statistika li turi li l-kriminalità tintiret minn ġenerazzjoni għal oħra.

Ħafna drabi ssib li wieħed li qiegħed il-ħabs xi darba kellu lil missieru jew lin-nannu tiegħu l-ħabs u wisq probabbli l-bużnannu tiegħu kien mar il-ħabs ukoll.

Issib li fi ħdan il-familja jkun hemm ċerti trends, allura wieħed irid jaħdem fuq it-tfal, speċjalment dawk ta' familji simili, biex inkunu qegħdin naċċertaw ruħna li kemm jista' jkun dawn it-tfal ma jispiċċawx kriminali huma wkoll u jkollhom problemi fis-soċjetà.

Sinjura President, min-naħa tal-Korp tal-Pulizija qed isiru ħafna investimenti li nistgħu niftaħru bihom.

Qed ngħid "nistgħu niftaħru" għax fil-każ tal-Pulizija mhux bilfors inkunu nistgħu niftaħru b'ċertu apparat, speċjalment jekk ikun qiegħed jinxtara għal raġunijiet ta' sigurtà.

Mhux dejjem tkun tista' tgħid x'apparat għandek biex tagħmel l-investigazzjonijiet kollha neċessarji għax fl-aħħar mill-aħħar, jekk ikun possibbli, trid tkun pass qabel il-kriminali.

Fejn tidħol il-Faċilità Korrettiva ta' Kordin imbagħad ukoll qed isir xi tibdil.

Bħalma għedt aktar qabel fil-Ħin tal-Mistoqsijiet, illum waslu l-ewwel kaxxi li fihom hemm l-iscanners li se jkunu qegħdin jitwaħħlu fil-Faċilità.

Qegħdin ninnotaw li pajjiżi barranin bdew, jew se jibdew, huma wkoll iwaħħlu scanners fil-faċilitajiet tagħhom ħalli persuni ma jgħaddux minn sitwazzjonijiet degradanti biex jiġu eżaminati biex wieħed jara jekk ikollhomx xi affarijiet li huma illeċiti fil-kavitajiet u fil-partijiet privati tagħhom qabel jidħlu fil-faċilità.

Apparti minn hekk, jien informat li fi żmien 15-il ġurnata se nkunu qegħdin nipprovaw sistema ġdida ta' menu fil-Faċilità, imbagħad nittamaw li fi ftit ġimgħat joħroġ it-tender għall-provvista tal-ikel.

Kull individwu kuljum se jkollu menu li jista' jagħżel minnu u li jinbidel minn ġurnata għall-oħra fuq perjodu ta' 15-il ġurnata.

Jiġifieri f'xahar ikollok darbtejn l-istess menu.

Nafu wkoll ir-reliġjonijiet differenti li hemm fil-Faċilità u għal din ir-raġuni wieħed mill-items se jkun adattat għal reliġjonijiet differenti.

Eventwalment irridu naraw li l-istandards jiżdiedu ħalli ma jkunx hemm għalfejn jiddaħħal l-ikel mill-qraba.

Barra minn Malta l-ikel mingħand il-qraba ma jidħolx għax nafu li ħafna drabi jkun hemm qiegħ falz.

Ġieli jittieħed l-ikel fil-kaxxi tal-ġelati u fihom dawn issib minn kollox, minn mobiles sa drogi sa kull oġġett ieħor li wieħed jista' jimmaġina.

Din hija xi ħaġa li tiġri b'mod regolari u meta jkollok xi ħaġa li tiġri b'mod regolari jfisser li trid tieħu azzjoni, u tieħu azzjoni mhux biex tneħħi dan l-aġir biss imma anke biex ittejjeb il-prodott li inti qed tagħti lill-persuna.

Jien nemmen fid-dixxiplina imma nemmen ukoll fid-dritt li persuna tiġi stmata bħala persuna.

Nemmen li m'għandux ikun hemm preferenzi bejn inmate u inmate u l-pjaċir tiegħi huwa li meta niltaqa' mal-inmates jgħiduli li jekk ma nbidel xejn, illum m'hemmx preferenzi.

Fil-fatt, meta titkellem magħhom jibdew jirrealizzaw xi tkun qiegħed tgħid.

Pereżempju hija xi ħaġa minn ewl id-dinja li wieħed jintbagħat il-Caritas għar-riabilitazzjoni mid-droga fl-aħħar sena li jkun qed iservi fil-Faċilità Korrettiva ta' Kordin.

Fil-Faċilità għandna d-droga, jiġifieri ma nistgħux ngħidu li m'hemmx, u allura fl-aħħar sena għandna nagħtu l-opportunità lil dak li jkun li joħroġ mill-vizzju.

Id-droga, jekk verament irridu niġġildulha, irridu li l-persuna malli tidħol fil-Faċilità jkollha pjan u jekk għandha vizzju tingħata s-servizzi ta' riabilitazzjoni fil-bidu u mhux fl-aħħar.

Irid ikollna pjan ta' riabilitazzjoni, pjan biex lil dak li jkun ngħinuh jirrealizza l-iżball li għamel, jirrealizza li hu wettaq att kontra s-soċjetà, li jrid ipatti ta' dak li għamel lejn is-soċjetà u li meta joħroġ is-soċjetà se tkun investiet biżżejjed fih biex ma jkollux għalfejn jerġa' jirritorna lejn il-kriminalità għax is-soċjetà taċċettah lura.

Hemm persuni li jgħidulek jli ma joqogħdux spalla ma' spalla ma' persuni li xi darba wettqu att kriminali.

Persuna li taħsibha hekk tinbidel meta allaħares qatt ikollha xi ħadd fil-familja tagħha li jispiċċa għamel żball fil-ħajja, jinstab ħati u jispiċċa l-ħabs.

Imbagħad f'daqqa waħda l-attitudni tinbidel drastikament minn lejl għal nhar.

M'għandniex għalfejn nistennew li persuna jiġrilha xi ħaġa fil-familja biex tibdel il-ħsieb tagħha dwar kif għandna ngħinu u nħarsu lejn persuni li xi darba wettqu att kriminali.

Fir-rigward tad-Dipartiment tal-Protezzjoni Ċivili għandna pjan ta' seba' snin u fih għaddej investiment kbir.

F'seba' snin irridu nibdlu dan id-Dipartiment minn wieħed tal-firemen għal dipartiment li huwa verament tal-protezzjoni ċivili.

Hemmhekk irridu nagħmlu investiment.

Xi ħaġa li xxokkjatni kienet meta mort u staqsejthom jekk il-binjiet tagħhom humiex seismic proof u qaluli li m'hemmx binja waħda li hija seismic proof.

Għalhekk, l-ewwel binja li se tkun qed tinbena f'Santa Venera u eventwalment kull binja tal-protezzjoni ċivili li se nkunu qegħdin nibnu fuq perjodu ħames snin jew seba' snin għax se nkunu qegħdin nibdluhom kollha, se jsiru seismic proof u se jinbnew għaż-żmenijiet tal-lum.

Billi t-trend hija li mmorru għal high-rise buildings, jien kont staqsejthom ukoll dwar x'faċilitajiet għandhom biex jekk allaħares qatt jinqala' xi ħaġa f'xi high-rise building ikunu jistgħu jiġġieldu n-nirien u jsalvaw in-nies.

Qaluli li m'hemmx.

Għaldaqstant għamilna l-ordnijiet u fi ftit xhur oħra se jkollna l-ewwel tower ladders li jlaħħqu 23 sular 'il fuq mill-art.

Dak huwa l-ewwel pass li rridu nieħdu.

Irridu nifhmu wkoll li ma nistgħux nixtruhom li jlaħħqu aktar għoli għax it-toroq tagħna mhumiex mibnija b'mod li trakkijiet ta' dak id-daqs ikunu jistgħu jduru fil-postijiet fejn għandek bini li jkun għoli.

F'dak li għandu x'jaqsam mal-ħażna qed naħdmu tajjeb ħafna mal-Malta Industrial Parks u fi ftit ġimgħa oħra se jkollna bowsers kbar li jesgħu 20,000 u 40,000 litru ta' ilma biex ikollna ammont adegwat ta' ilma li jiġi ppompjat b'mod qawwi u b'mod kontinwu f'każ li jkollna nirien ta' ċertu kobor.

Imma forsi aktar 'il quddiem ikolli ċans nitkellem aktar fuq il-Protezzjoni Ċivili.

Finalment irrid nirreferi għall-Forzi Armati ta' Malta, fejn għaddej investiment kontinwu.

Il-kollegi ta' qabli li mexxew dan il-Ministeru investew f'helicopters moderni, ajruplani fixed wing, dgħajjes li nbidlulhom il-magni u l-apparat kollu tagħhom għal wieħed modern, u issa se nkunu qegħdin ninvestu fl-akbar dgħajsa li se jkollha l-Armata biex inkomplu nsaħħu dan is-settur.

Sinjura President, nagħlaq billi ngħid li altru milli mhux qed isir investiment f'dik li hija sigurtà.

Altru milli r-riżultati fis-settur tas-sigurtà mhux qegħdin hemm, bħalma ntqal minn diversi membri tal-Oppożizzjoni.

Jien kburi u dan il-Gvern kburi li l-investiment li qegħdin nagħmlu qed jagħti r-riżultati meħtieġa.

Finalment inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Stqarrija għall-Istampa PR 190220 maħruġa mid-Dipartiment tal-Informazzjoni fil-5 ta' Frar 2019 fejn il-Gvern ta' Malta stqarr l-appoġġ ta' Malta għad-dikjarazzjoni tal-Unjoni Ewropea tas-26 ta' Jannar 2019 li tħeġġeġ lill-President tal-Venezuela Nicolas Maduro biex jieħu l-passi legali sabiex jinżammu elezzjonijiet presidenzjali demokratiċi fi żmien tmint ijiem.

Nirringrazzjak.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

GODFREY FARRUGIA: Sinjura President, għalija, l-ekonomija u s-sostenibbiltà huma miżżewġa b'tali mod u manjiera li biex ikollok ekonomija li hija b'saħħitha mingħajr ma trid trid tħares lejn is-sostenibbiltà u meta nitkellmu dwar is-sostenibbiltà rridu nieħdu tliet oqsma li huma importanti għall-ħajja ta' kuljum: il-qasam ekonomiku; il-qasam soċjali; u l-qasam ambjentali.

Jekk ifalli wieħed minnhom jikkrolla kollox u jikkrollaw ukoll l-għajxien u l-eżistenza tal-bniedem.

L-ekonomija qed turi titjib.

L-indiċi huma tajbin u dan huwa fatt li rridu nirrikonoxxu.

Nieħu pjaċir ninnota li hawn full employment u li n-numru ta' ċittadini Maltin u Għawdxin jirreġistraw għax-xogħol naqas ġmielu.

Nieħu pjaċir ukoll li l-GDP huwa tajjeb għax ifisser li d-dħul qed ikun aħjar, però dan ma jħollx u jorbot kollox.

Li nkunu pro-business huwa tajjeb għax jitkattar u jitkabbar il-multiplier effect u għalhekk, inkunu nistgħu ngħixu aħjar.

Li jkun hawn il-kostruzzjoni u l-iżvilupp huwa tajjeb għax dan jgħin lill-ekonomija imma meta tagħsar dan kollu tinduna li bħalissa aħna mexjin b'mod eċċessiv, b'mod esaġerat.

Tant aħna mexjin b'mod esaġerat li l-Gvernatur Ġenerali tal-Bank Ċentrali, is-Sur Mario Vella, f'gazzetta ġie kkwotat li qal hekk:

F'dik is-sentenza naħseb li l-Gvernatur Ġenerali ġabar kollox.

Huwa tajjeb li jkollna surplus imma stajna nkunu aħjar?

Ir-risposta tiegħi hija iva, stajna nkunu ferm aħjar.

Stajna nkunu ferm aħjar għax l-ekonomija tagħna mhijiex indirizzata lejn il-valuri imma hija indirizzata lejn il-volum; hija indirizzata b'tali mod u manjiera li nistgħu nagħmlu ferm aktar mill-ftit li qegħdin nagħmlu.

Smajt b'attenzjoni u kont wieħed mill-ftit membri preżenti hawnhekk meta l-Ministru Edward Scicluna ppreżenta dan l-Abbozz ta' Liġi.

Jien nieħu pjaċir li jkun hemm surplus, mela le, imma l-Ministru Scicluna naqas milli jgħid ħaġa.

Il-Ministru Scicluna naqas milli jdaħħal fil-kompitu tal-kalkolu tiegħu l-assi tal-poplu.

Xi ġralhom f'dawn l-aħħar snin l-assi tal-poplu; tiegħi u tagħkom, ta' Malta tagħna lkoll?

Kif qegħdin jingħataw?

Kif qegħdin jinbiegħu?

Kieku kellhom jingħataw bi prezz li huwa ferm aħjar minn dak li qed jiġi stipulat li se jingħataw bih jew li diġà ngħataw bih, l-ekonomija Maltija ma kenitx tkun ferm aħjar milli hi?

Insemmi każ wieħed biss.

Jekk tgħodd il-hand-out ta' kull ċittadin li jeżisti, inkluż dawk li huma vulnerabbli, issib li l-Gvern se jkun ħareġ €102 miljun għal kulħadd.

Fl-istess sena però lid-DB Group waħdu tah €185 miljun, u allura ferm aktar mill-hand-out li ta lill-poplu Malti u Għawdxi kollu!

Forsi jkun hawn min jgħidli li l-Gvern ta affarijiet oħra li dak li jkun se jibbenefika minnhom, imma jibqa' l-fatt li l-assi tal-poplu Malti ma ngħatawx b'interess pubbliku biex l-affarijiet isiru aħjar.

Tista' tkun Gvern pro-business imma dan ma jfissirx li tista' tagħti dak li huwa wirt tagħna lkoll lil dak u lill-ieħor qisu huwa tiegħek.

Dan qed ngħidu wkoll għax din is-sena rajna diversi kuntratti oxxeni.

L-agħar wieħed kien dak tal-Isptar San Vinċenz minħabba l-mod metikoluż ta' kif inħadem.

Anke l-Ministru Scicluna nqabad fuq sieq waħda u meta nduna bl-affarijiet kif saru, talab għal inkjesta interna, għalkemm ir-riżultat tagħha ma nafux x'inhu minkejja li tlabnieh.

Kuntratt ta' kċina nbidlitlu klawsola biex b'hekk jissarraf f'kuntratt ieħor li huwa ta' €0.25 biljun.

Ara fejn qatt l-affarijiet saru b'dan il-mod!

Dan apparti d-direct orders ta' numru ta' miljuni ngħataw b'mod li ma kienx korrett.

Dawn huma kuntratti li jnaqqsu l-fiduċja u l-kredibilità mhux tal-Gvern, imma ta' Malta, tagħna lkoll, ta' din il-Kamra.

U tonqos il-kredibilità anke minħabba l-mod kif jiġu ppreżentati u kif niddiskutuhom hawn ġew.

Meta nitkellmu fuq is-surplus irridu nitkellmu wkoll dwar l-assi tal-poplu għax dawn huma tagħna però ladarba jkunu telqu, ma jibqgħux aktar tagħna.

Il-kostruzzjoni għaddejja b'rata mgħaġġla ħafna, kważi skiżofrenika, però għaddejja mingħajr pjan ta' żvilupp u mingħajr ma jingħata kas tal-infrastruttura dgħajfa ta' pajjiżna.

F'sena waħda ngħataw 13,000 permess.

Huwa tajjeb li jingħataw il-permessi imma hemm bżonn li jkun hemm pjan nazzjonali għall-mod kif isir dan l-iżvilupp.

Kieku bħala tabib kelli nikteb riċetta għal dan il-Gvern, kieku naħseb nikteb riċetta għall-akbar pjaga li nara, li hi l-pjaga soċjali, b'mod partikolari fil-każ ta' dawk li qegħdin fil-faxxa ta' isfel, dawk li qegħdin fir-riskju tal-faqar, dawk li qed ibatu għad m'għandniex living pension tajba, dawk li qed isibuha iebsa għax il-paga minima hija aktar baxxa mill-medja tal-Unjoni Ewropea.

Fil-fatt, il-paga minima tagħna hija waħda mill-aktar baxxi li hawn fl-Ewropa.

L-akkomodazzjoni soċjali hija wkoll ferita għal dan il-pajjiż.

Jien kuljum immur nixtri mingħand il-grocer, daqqa mill-Qrendi u daqqa minn Haż-Żebbuġ, u darba kienet nieżla x-xita u kellimni raġel li qatt ma kont iltqajt miegħu u qalli li ġie joqgħod Ħaż-Żebbuġ.

Għedtlu: Tajjeb, nieħu pjaċir, Ħaż-Żebbuġ huwa raħal sabiħ.

Qalli li ġie joqgħod fejn dan il-grocer għax kera flat għal €500 fix-xahar.

Jien staqsejtu kemm qegħdin nies u dan qalli li huwa waħdu u l-flat għandu one bedroom imma huwa flat ġdid.

Qalli daqshekk seta' jsib.

Staqsieni mbagħad jekk ħariġx is-sussidju.

Għedtlu: Jiġifieri s-sussidju li suppost ingħata mill-ewwel ġurnata ta' Jannar skont il-Baġit ma ngħatax?

Qalli: Le, irrid nistenna numru ta' ġimgħat sakemm il-karta tiġi proċessata.

Qalli wkoll li paga ma tantx għandu u meta ġie biex jikri, għax ma setax jagħmel mod ieħor għax kien xeba' joqgħod fil-miżerja li kien qed joqgħod fih, ħareġ €500 bil-quddiem, €500 ta' dak ix-xahar u €250 għal min sablu l-post.

B'hekk spiċċa lampa stampa, anzi spiċċa kellu jissellef biex sab saqaf fuq rasu.

Dawn huma affarijiet li jweġġgħuna.

Qalli wkoll li mhux talli hekk, talli ġie sid il-post u qallu li l-kont tal-elettriku, għalkemm għandu s-submeter tal-flat, irid jitħallas b'rata kummerċjali.

Sinjura President, din hija s-sitwazzjoni ta' dawk li qegħdin jgħixu fir-riskju tal-faqar.

Dawn forsi jkollhom paga ta' €900 fix-xahar li €500 minnhom imorru għall-kera u allura jispiċċaw iridu jgħixu b'€400 fix-xahar.

Ħafna minnhom dawn jispiċċaw jieklu l-għaġin u l-ħobż jew imorru jixtru l-pastizzi u l-pizza.

Ejja arahom!

Ħaż-Żebbug imtlejna bihom dawn li jbiegħu l-pastizzi u l-pizza għax dan huwa ikel irħis u li timla l-ħawsla bih!

Il-pjaga soċjali hi li l-paga minima mhijiex waħda li tagħti dinjità lil kull Malti u Għawdxi.

Mhux hekk biss, nafu li l-eċċessività fl-ekonomija kixfitna għarwenin meta ġejna għall-infrastruttura.

Indunajna li wara ħames snin ta' dan il-Gvern m'għandna l-ebda pjan nazzjonali mill-aspett tal-ippjanar.

Hawnhekk nerġa' nfakkar f'dak li qal il-Gvernatur tal-Bank Ċentrali s-Sur Mario Vella.

Bħala politiku jien kont anke fuq in-naħa l-oħra tal-Kamra, u kont Ministru u anke Whip, u għalija l-fiduċja l-Gvern jirbaħha mit-trasparenza.

Ħares lejn kwalunkwe gvern serju f'demokrazija rappreżentattiva – hawn mill-ewwel jiġini f'moħħi New Zealand – u tara x'fiduċja jkollhom in-nies fih għax ikun gvern trasparenti.

Il-manifest elettorali tal-2013 kien mimli kliem bħal "kontabilità", "governanza tajba" u "trasparenza".

Dawn illum saru fixfixò.

Għebu u magħhom għebet il-fiduċja ta' ħafna ċittadini f'dan il-Gvern.

L-appell tiegħi huwa li qatt mhu tard.

Jien ippruvajt internament meta kont parti minn dan il-Gvern imma ma rnexxilix, u allura minn hawn qiegħed nappella li qatt mhuwa tard biex inreġġgħu lura dik il-fiduċja, dik l-integrità, dak il-mertu li pajjiżna jistħoqqlu bi Gvern li jaspira fiduċja lil hinn hemm mill-kliem imma bl-għemil.

Sinjura President, issa se nitkellem ftit fuq l-ambjent.

Is-sena l-oħra konna emendajna l-Kostituzzjoni u konna żidna s-subartikolu (2) għall-artiklu 9 li jittratta l-ambjent.

Dan għalija huwa wieħed mill-isbaħ artikoli li għandna fil-liġijiet tagħna u dan għandu jkun il-pern meta niġu għall-ekonomija.

Dan l-artiklu jaqra hekk:

"L-istat għandu jħares u jikkonserva l-ambjent u r-riżorsi tiegħu għall-benefiċċju tal-ġenerazzjonijiet preżenti u futuri …"

– il-kliem "ġenerazzjonijiet preżenti u futuri" qed nużawhom għall-ewwel darba –

" … u għandu jieħu miżuri sabiex jindirizza kull għamla ta' degradazzjoni tal-ambjent f'Malta, inkluż dik tal-arja, l-ilma u l-art u kull tip ta' problema ta' tniġġis u sabiex jippromwovi, jrawwem u jipproteġi d-drittijiet għall-azzjoni favur l-ambjent."

Kliem fieragħ!

Kliem fil-Kostituzzjoni li meta tiġi għall-control system tar-rule of law ma jeżistix.

Huwa prinċipju li mhux imniżżel għax daqshekk hija dgħajfa l-Kostituzzjoni.

Dan huwa statement tajjeb imma meta niġu biex nimplimentawh m'għandniex obbligu.

Dak hu li hemm bżonn isir.

Din hija r-riċetta biex pajjiżna joħroġ mill-marda li qiegħed fiha.

Dan il-kapital huwa valur miżjud mhux tiegħi imma ta' kull ċittadin ta' pajjiżna.

L-ambjent, l-arja, l-ilma, il-baħar u l-art għandhom ikunu fil-qofol ta' kull deċiżjoni li nieħdu.

B'hekk, l-ekonomija tagħna titkattar b'tali mod li mhux biss jikber il-GDP imma tiżdied ukoll il-kwalità tal-ħajja li aħna ngħixu u aktar minn hekk, tiżdied il-kuntentizza vera ta' kull wieħed u waħda minna.

Naħseb li kulħadd jixtieq li Malta tkun post trankwill, li Malta tkun post fejn il-prosperità hija garantita, imma x'sagrifiċċju qegħdin nagħmlu u x'garanzija qegħdin nagħtu biex dan isir?

Fil-bidu tad-diskors tiegħi għedt li ekonomija sostenibbli tkun ibbażata fuq il-valuri u mhux fuq il-volum.

Il-volum huwa biss injezzjoni biex ikollok daqsxejn feel-good factor tal-mument mingħajr ma tħares lejn il-ġejjieni tal-pajjiż.

Għalija l-valuri huma t-tessut tal-familja u kulħadd għandu jkollu work-life balance.

Dawn huma affarijiet li l-ekonomija tagħna għandha tħares lejhom.

Wara ħames snin dan il-Gvern għandu living standards framework?

Sinjura President, m'hemmx living standards framework tal-Gvern.

Is-sena li għaddiet waqqafna aġenzija, fi ħdan il-Ministeru responsabbli mill-affarijiet soċjali, li ħadet ix-xogħol ta' Ministeru għax issa hekk huma l-użanzi; li noħolqu parallel systems!

L-għan tagħha hu biex titħares is-sostenibilità tal-welfare state.

Imma kif tista' tħares is-sostenibilità tal-welfare state jekk l-ekonomija tagħna, li hija marbuta miegħu, mhijiex waħda sostenibbli?!

Fejn hu l-pjan strateġiku biex ikollna a living standard framework?!

Dan huwa importanti mhux għalina biss.

Jien daqt inkun pensjonant u hawn oħrajn bħali.

Dan mhuwiex għalina biss imma għal dawk li ġejjin warajna.

Huwa dan li l-Ministru Scicluna, f'isem il-Gvern, qiegħed jonqos milli jippreżenta.

Huwa faċli li nkunu vittmi tas-suċċess preżenti.

Tajjeb li forsi qegħdin fl-aqwa żmien fejn qegħdin nesaġeraw bil-mod kif aħna mexjin minflok ma żammejna l-handbreak u mxejna b'għaqal u bi bżulija skont il-vera bżonnijiet ta' pajjiżna u ċ-ċokon tiegħu, imma fl-aħħar mill-aħħar mis-sagrifiċċju li qegħdin nagħmlu aħna x'se jibbenefikaw uliedna?

U tiġux tgħiduli li m'aħniex qed nagħmlu sagrifiċċju!

Li biex nasal il-Parlament minflok indum tmien minuti ndum 28 minuta minn tal-inqas jekk naqbad il-karozza u għaxar minuti aktar jekk naqbad tal-linja mhuwiex sagrifiċċju?

Li kull filgħodu, minkejja li noqgħod fil-village core, inqum bl-istorbju tal-crane mhuwiex sagrifiċċju?

U mela mhux qed nagħmlu sagrifiċċju jekk l-arja mhijiex waħda nadifa!

Mela mhux sagrifiċċju li jien ikolli nixtri l-ilma u ma nużax l-ilma tal-vit għax-xorb għax tal-vit mhuwiex tajjeb għas-saħħa tal-bniedem!

Mela mhux sagrifiċċju jekk pajjiżna għandu problema ta' skart u jien wara biebi għandi barriera li mhux talli mtliet talli issa waslet 25 metru 'l fuq mill-art mimlija trab u ma' kull buffura riħ dak it-trab jidħol ġo dari!

Mela mhux qed nagħmlu sagrifiċċju minħabba l-mod kif l-affarijiet huma mexjin!

Hawnhekk se nagħmel parentesi u ngħid għalfejn irridu noqogħdu attenti, u se nagħmel dan mhux biex nallarma imma biex nipprevjeni.

Bħala tabib jien dejjem ħdimt biex nipprevjeni u nieħu l-prekawzjonijiet.

Mela ejja ngħidu li żviluppatur biex jixtri biċċa art biex jibniha mar jissellef somma ġmielha mill-bank għax illum jaqbillek tissellef biex timxi fin-negozju.

Ejja ngħidu li minn din il-biċċa art ra li se joħorġu għaxar housing units.

Bil-mod kif inhuma mexjin l-affarijiet minħabba d-domanda li hawn, dawn il-housing units inbiegħu fuq il-pjanta għax illum hekk qed isir.

Kull min mar jixtri housing unit fuq il-pjanta mar jissellef mill-istess bank li mar jissellef mingħandu l-iżviluppatur biex jibni dik l-art.

Mela l-iżviluppatur, minflok mar iħallas il-loan bil-flus li daħħal, mar għand il-bank u talbu biex ikabbarlu r-remit biex jissellef aktar.

Dawk il-flus li qala' minn dawn il-units plus is-self akbar li tah il-bank mar jinnegozjahom biex jixtri biċċa art akbar ħalli jibni aktar housing units.

Nafu li min qiegħed jixtri dawn il-housing units qiegħed jixtrihom bi flus fejn il-valur huwa miżjud għaliex illum appartament li qabel kien jiswa €80,000 u l-prezz kien wieħed raġunat, illum jiswa mill-inqas €150,000 u jaf ikun anke iċken fil-qies għax illum hekk qegħdin jinbnew biex l-iżviluppatur jipprova jdaħħal aktar units.

X'se jiġri 'l quddiem?

Se jgħaddu s-snin u dak l-appartament li familja xtrat bi prezz għoli mhuwiex se jibqa' jogħla bl-istess rata li qed jogħla biha l-bini bħalissa.

Allura din il-familja se tibqa' bid-dejn mal-bank, tħallas appartament li tkun xtrat bl-għaraq ta' ġbinha - għax apparti l-prezz tal-appartament innifsu trid tħallas ukoll l-interessi tal-bank - u jekk tiġi biex tbigħu 'l quddiem qatt ma se tieħu r-ritorn ġust tiegħu.

Mill-banda l-oħra l-iżviluppatur, jekk ma joqgħodx attent, minflok jistagħna jista' anke jfalli minħabba l-metodu li qiegħed iħaddem,.

Din hija s-sitwazzjoni li qed nara bħala tabib fil-komunità ta' dawn in-negozjanti żgħar peress li kulħadd miexi f'dik it-trend u kulħadd qiegħed jipprova jinnegozja b'dan il-mod b'self mill-bank.

Naf li jsir due diligence mill-bank imma bil-mod kif qiegħed isir self fuq self u self ta' ħaddieħor mill-istess bank jista' jitfa' anke 'l-ekonomija tagħna f'periklu.

Issa hawnhekk m'iniex qed nitkellem fuq il-ħasil ta' flus u affarijiet oħrajn simili, però xorta rridu noqogħdu attenti.

Il-bżar qiegħed jitroxx imma rridu noqogħdu attenti li ma nkunux over-confident.

Dan huwa l-messaġġ ħażin li qiegħed jagħti l-Gvern.

Qed jgħaddi messaġġ ta' kunfidenza żejda għax qiegħed jipprova joħloq feel-good factor li huwa ferm akbar milli hu.

Jien ma rridx ninstema' pessimist, anzi qiegħed nipprova niftaħ l-għajnejn b'mod differenti min-naħa tal-Oppożizzjoni biex ma nkunux il-vittmi tas-suċċess tagħna stess.

Sur President, jien għalija f'sentenza waħda l-ekonomija sostenibbli għandha tkun ibbażata fuq il-valur u mhux fuq il-volum.

Huwa żball li nħarsu biss lejn il-GDP u ninsew il-well-being u l-kuntentizza li wara kollox huma l-vera indiċi li wieħed għandu jħares lejh.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

RODERICK GALDES (Segretarju Parlamentari għall-Akkomodazzjoni Soċjali): Sur President, illum qegħdin niddiskutu dwar il-miżuri tal-baġit.

X'differenza tara lil pajjiżna jiddiskuti Baġit bħal dan meta pajjiżi barranin ġirien tagħna jitkellmu fuq riċessjoni u fuq kif se jerġgħu jaqbdu r-ritmu ekonomiku.

Aħna f'dan il-pajjiż ċkejken, pajjiż li m'għandux riżorsi ħlief ir-riżors uman, qed jirnexxilna noħolqu dan il-ġid kollu, liema ġid qiegħed jissarraf fi tqassim ta' benefiċċji lin-nies biex ikollhom ħajja aħjar.

Jien ħadt pjaċir nisma' jitkellmu anke lill-membri tal-Oppożizzjoni.

Għadni kemm smajt lill-Onor.

Farrugia jitkellem fuq persuni li għaddejjin minn problemi u smajt ukoll lill-Onor.

Mifsud Bonnici li tkellem fuq issues marbuta ma' dan il-pajjiż, imma rridu ngħidu li meta qed nitkellmu fuq ekonomija b'saħħitha, l-impenn li għandna bħala Gvern huwa li l-ekonomija tilħaq lil kulħadd.

X'differenza minn sitt snin ilu meta dan il-pajjiż kien qalbu maqtugħa, fejn wieħed kien jitkellem dwar kif se nerġgħu nippruvaw inqabbdu r-ritmu ekonomiku u noħolqu x-xogħol!

Għal xi żmien kellna kważi 6,000 ruħ qiegħda.

Illum il-qgħad niżel drastikament għall-aktar ċifri baxxi li qatt kellna fl-istorja ta' pajjiżna.

Qabel kellna familji li ma kinux qed ilaħħqu mal-għoli tal-ħajja, anke minħabba l-kontijiet tad-dawl u l-ilma, u ħaddieħor kien jiġi hawnhekk jgħidilna li se jivvota bil-qalb għax jemmen li s-soluzzjonijiet għall-problemi tal-enerġija kienu biss li ngħollu l-kontijiet tad-dawl u l-ilma.

Ħafna drabi dawn l-affarijiet jinsewhom min-naħa tal-Oppożizzjoni.

L-Onor.

Farrugia semmielna l-problema tal-kirjiet.

Ħalli ngħiduha kif inhi, aħna rridu li dan il-pajjiż jimxi 'l quddiem.

Jekk irridu li l-pajjiż jimxi 'l quddiem hemm bżonn li jkollna aktar nies jaħdmu.

Illum ix-xogħol jiġri warajk.

Sfortunatament għandna wkoll xogħlijiet li l-Maltin ma jridux jagħmluhom aktar, inkluż xogħlijiet fil-qasam tal-kostruzzjoni, fil-qasam tal-catering u fil-qasam tat-turiżmu, allura bilfors irridu nġibu riżors uman minn barra biex inlaħħqu mar-ritmu ekonomiku li għandu bżonn pajjiżna.

Aħna rajna li jista' jkun hemm effetti bħalma hemm effett fuq il-kirjiet u fuq l-akkomodazzjoni li rridu nilqgħu għalihom.

Aħna rridu noħolqu sitwazzjoni biex ngħinu lil dawk in-nies li qegħdin ibatu minħabba l-prezz tas-suq liberu.

Fuq kollox mhux aħna konna li lliberalizzajna l-kirjiet imma ġew liberalizzati taħt Gvern Nazzjonalista, u dan sar għax ġustament konna nemmnu li ladarba ma kellniex il-kriżi li kien hemm fi żmien il-gwerra, ikun tajjeb li nħallu s-suq isuq.

Imma s-suq irid isir ukoll f'qafas ta' regoli importanti sabiex nipproteġu lil kulħadd.

Sur President, jien inħossni ferm kburi li l-ġimgħa li għaddiet introduċejna waħda mill-aktar miżuri soċjali importanti li kien hemm f'dan il-Baġit.

Din il-miżura soċjali tagħti benefiċċju ġdid u qiegħda tieħu post is-sistema tas-sussidju li kellna qabel.

Is-sistema ta' sussidju li kellna ma kenitx tiddistingwi bejn persuna u oħra u bejn l-ammont ta' persuni fil-familja.

Kienet sistema ta' one-size-fits-all u ma kenitx tailor-made għas-sitwazzjoni reali li għandna llum fil-qasam tal-kirjiet.

Għaldaqstant daħħalna miżura aktar ġusta u aktar b'saħħitha u minn sussidju fiss li ma kienx jieħu konsiderazzjoni ta' bosta aspetti, illum għandna benefiċċju li jikkonsidra d-dħul u n-nefqa totali.

B'dan il-mod, l-għajnuna lil dawk li jaqilgħu inqas se tiżdied.

Dik hi l-ġustizzja soċjali.

Aħna nemmnu li kulħadd għandu dritt għal ħajja diċenti u b'dan it-tibdil qed naraw li l-benefiċċju jasal tassew f'but il-familja li qed tikri mhux bħal kif kien jiġri bis-sistema l-antika tas-sussidju.

L-Onor.

Farrugia semma każ ta' raġel li għandu paga ta' €900 u li kellu jibdel ir-raħal u mar jikri appartament b'€500.

Bis-sistema li kien hemm fi żmien Gvern Nazzjonalista dan kieku kien jirċievi sa massimu ta' €80 fix-xahar f'għajnuna.

Bis-sistema l-antika li żidna aħna kieku kien jirċievi sa €133 fix-xahar.

Irrid ngħid ukoll li ta' qabilna ma bnewx l-appartamenti li kien hemm bżonn ħalli jkollna stock adegwat.

Fl-immedjat għandna bżonn stock ta' djar imma dan irid iż-żmien tiegħu biex ikun jista' jinbena.

Aħna għedna li rridu naraw li jkollna sistema finanzjarja li tgħin lin-nies li forsi qegħdin jaqgħu lura minħabba l-kirjiet u għedna li rridu ndaħħlu sistema ta' għajnuna permezz ta' benefiċċju soċjali.

Għalhekk, fil-każ tas-sinjur li semmielna l-Onor.

Farrugia, bis-sistema tal-benefiċċju soċjali l-ġdid dan se jibda jħallas €200 fix-xahar minflok €500 għax €300 minnhom se joħroġhomlu l-Gvern.

Aħna qegħdin naraw li l-ammont li joħorġu nies bħal dawn ma jkunx wieħed insostenibbli meta komparat mal-purchasing power tagħhom u l-Gvern se jkun qiegħed jgħinhom f'dan is-sens.

F'każ bħal ta' dan is-sinjur, ir-realtà hija li dan jista' jirċievi benefiċċju ta' mhux aktar minn €3,600.

Jekk jagħtih dak l-ammont, il-Gvern ikun qiegħed jagħtih madwar €300 fix-xahar li hija qabża sostanzjali minn kieku ħallejna s-sistema l-antika.

Dan il-pajjiż miexi 'l quddiem.

Dan il-pajjiż għandu ekonomija b'saħħitha imma l-ġid qed inqassmuh fost l-aktar vulnerabbli wkoll biex dik il-persuna li ma jistax jiġi provdut lilha appartament tal-Gvern, ma nħalluhiex tistenna imma jkollha għajnuna soċjali u finanzjarja adegwata.

Sur President, din is-sena qegħdin jitwettqu miżura wara l-oħra li ħabbarna fil-baġit li għadda.

Pereżempju ħtarna bord speċjalizzat fuq housing li mhuwiex housing normali.

Dan għaliex mhux se nagħmlu kif kien isir qabel; nibnu appartament, nagħtu ċ-ċavetta lil dak li jkun u barra bid-daqq imbagħad l-istess l-persuna jaf ikollha issues soċjali li ma jsolvihomlha ħadd.

Hemm persuni li mhux biss saqaf fuq rashom ikollhom bżonn imma jkollhom bżonn ukoll ċerti għajnuniet u anke sostenn mill-istat.

Irridu nifhmu li fil-housing għandna l-problema li nilqgħu l-problemi soċjali kollha li ma jkunux relatati biss mal-housing.

Jekk inti għandek mara li qed tisfa msawta u għandha bżonn saqaf urġenti, allura se tiġi fi problema ta' housing.

Jekk inti għandek persuna fi problema ta' użura din ħafna drabi tispiċċa lanqas tkun tista' tħallas il-kera u allura tispiċċa fi problema ta' housing ukoll.

U jekk persuna tispiċċa bla xogħol, din mhux se tlaħħaq mal-kirjiet u allura jkollha problema ta' housing.

Nista' nsemmi l-problemi soċjali kollha li jirriflettu ruħhom fi problema tal-housing imma l-punt hu li rridu naħdmu fuq metodi ġodda dwar kif nistgħu ngħinu lis-soċjetà.

Il-problemi soċjali dejjem kienu hemm, kemm meta kellna ekonomija b'saħħitha, kemm meta kellna ekonomija li ma kenitx qed trendi u anke meta fi żmien Gvern Nazzjonalista konna nitkellmu fuq madwar 40,000 persuna li kienu fil-faqar.

Illum dan in-numru naqas ħafna, li jfisser ukoll li l-faqar qed jiġi tackled.

Hawn irridu nifhmu li l-faqar dejjem se jkun qed jeżisti imma rridu nikkombattu biex neradikawh darba għal dejjem, u teradikah billi toħloq miżuri u sistemi ġodda fejn tagħti l-għodda meħtieġa biex dak li jkun ikampa.

Qegħdin ngħidu li rridu nħarsu lejn housing speċjalizzat, jiġifieri housing mhux biss soċjali imma bi ħteġijiet speċifiċi.

Għal dan il-għan, qed insaħħu l-ħidma eżistenti li qed jagħmlu ħafna NGOs f'oqsma differenti.

Irridu naraw li lil ċerti persuni mhux biss nipprovdulhom akkomodazzjoni imma naraw li noħorġuhom ukoll mill-problemi soċjali li jkollhom.

Jekk persuna kellha problema bid-droga u spiċċat fi problema ta' housing, dik il-persuna għandha tingħata sostenn anke wara li nkunu tajnieha ċ-ċavetta biex toħroġ mill-problema tad-droga ħalli tkun tista' terġa' tibda taħdem, tidħol lura fis-soċjetà u timxi 'l quddiem.

L-istess fil-każijiet tal-vjolenza domestika u tal-persuni li jkollhom bżonn shelter temporanju.

Dak ix-shelter għandu jingħata imma finalment għandu jkollna wkoll social workers u NGOs li lesti li jagħtu l-għajnuna meħtieġa.

Irridu naħsbu wkoll fil-ġenerazzjoni ta' għada.

Jekk omm jew familja li għandha problema soċjali żbaljat, it-tfal m'għandhomx x'jaħtu.

Sfortunatament, f'ċerti sitwazzjonijiet it-tfal ibatu mal-ġenituri u bħala stat irridu naraw li dawn it-tfal nagħtuhom id-dinjità meħtieġa ħalli fil-futur mhux biss ikollhom ħajja aħjar imma jkunu jistgħu wkoll jaqbdu t-triq biex joħorġu mill-madmad tal-faqar u biex jimxu 'l quddiem fil-ħajja u jikkontribwixxu lejn dan il-pajiż.

Irridu nitkellmu wkoll fuq housing affordabbli.

Irridu ndaħħlu konċetti ġodda għax is-soluzzjoni tal-housing mhijiex li nagħtu appartament b'xejn lil kulħadd kif qalulna tal-Partit Nazzjonalista.

Issa kif u come ma qalulniex u allura meta tibda tistaqsi tibda tgħid: Dawn x'qed jgħidu fir-realtà?

Jiġifieri dak li jkun m'għandux għalfejn imur jieħu loan ħalli jieħu appartament tal-Gvern?

Għall-kuntrarju, aħna qegħdin ngħidu li rridu ndaħħlu konċetti ġodda fil-housing.

Il-Partit Nazzjonalista kellu 25 sena ċans biex joħloq miżuri bħal dawn imma m'għamilhomx.

Din is-sena se tkun sena rekord ta' miżuri fil-qasam tal-housing.

Pereżempju minn hawn u ftit tal-ġranet oħra se nkunu qegħdin naraw proposti biex għall-ewwel darba ndaħħlu l-assoċjazzjonijiet tal-housing f'Malta.

Dan ifisser li bħala Gvern mhux biss se nibnu l-appartamenti, appartamenti li ħaddieħor waqaf milli jkompli jibni għax kien jgħid li ħafna minn dawk li qegħdin fuq il-waiting list huma Laburisti u allura m'għandux għalfejn jibnilhom appartament.

Ministru ta' qabilna kien jgħid dan id-diskors u waqqaf il-programm ta' bini.

Aħna nitkellmu mod ieħor.

Aħna ngħidu li hemm bżonn li nirsistu u naħdmu ħalli nagħtu sostenn lin-nies li qegħdin fil-faqar u li qegħdin ibatu.

Għalhekk se nagħmlu l-akbar investiment li qatt ra pajjiżna f'dan il-qasam.

Sur President, irrid ngħid li f'Malta qatt ma kien hemm xi ħadd li esplora l-konċett ta' assoċjazzjonijiet tal-housing.

Pereżempju fl-Italja hemm il-koperattivi tal-housing u fl-Ingilterra hemm il-housing associations li jaħdmu flimkien mal-privat.

Fi Vjenna mbagħad, 50% tal-istock tad-djar huma kollha housing associations.

Hawnhekk ikollok l-istat, il-Knisja u l-privat li jikkoperaw flimkien u joħolqu stock adegwat biex inaqqsu l-ispekulazzjoni.

Issa aħna rridu ndaħħlu l-mudelli ta' housing affordabbli li jitħaddmu madwar l-Ewropa però jridu jkunu tailor-made għaċ-ċirkostanzi ta' pajjiżna.

Rigward proġetti, kien hemm ġurnalista li staqsieni kemm-il appartament bnejna però dan ma marx jara s-siti li qegħdin jinbnew bħalissa.

Kellna anke min mar jipprotesta fis-Siġġiewi għax ma riedx il-bini tal-appartamenti.

Madanakollu bħalissa bnejna l-pedamenti ta' dawn l-appartamenti u x-xogħol jinsab għaddej ġmielu.

Ħaddieħor kien joqgħod jipprotesta għax ma riedx l-appartamenti tal-Gvern madwaru imma bħalissa għaddejjin xogħlijiet fuq 16-il sit, fosthom fis-Swatar, Birkirkara, is-Siġġiewi, fejn għaddej ix-xogħol ukoll ta' concrete, u f'Ħal Farruġ, u fihom dawn kważi lestejna l-iskavar kollu.

Jiġifieri għandna madwar 16-il sit fejn l-iskavar huwa kollu lest u issa qegħdin fil-fażi li jmiss, li huwa l-bini ta' dawn l-appartamenti.

Għall-ewwel darba fl-istorja minn żmien Mintoff 'l hawn sibna l-finanzi meħtieġa biex noħolqu stock ta' djar ġodda u dan se jkun l-akbar stock li qatt sar mis-snin sebgħin 'l hawn.

Qegħdin nitikellmu wkoll fuq kif se nirregolarizzaw is-suq tal-kera.

Huwa importanti ħafna li bħala pajjiż ikollna regolamenti ċari jekk qed naraw li d-domanda għall-appartamenti mis-settur privat qed tiżdied.

Aħna nieħdu pjaċir li naraw is-suq qed jaħdem.

Nieħdu pjaċir ukoll naraw li min investa fil-bini qed ikollu ritorn fuq il-flus li jkun investa, però ma nistgħux inħallu liġi tal-ġungla.

Sfortunatament, meta rriformajna l-liġi fl-1995 u fl-2009 ħallejna ċerti loopholes u ċerti problemi ma ġewx indirizzati.

Ġaladarba d-domanda għal aktar appartamenti fis-suq tal-kera kemm mill-barranin kif ukoll mill-Maltin qed tiżdied, jeħtieġ li jkollna qafas ta' regolamenti li jkun jirrifletti l-esiġenzi tal-lum.

Jeħtieġ li jkollna qafas ta' regolamenti li permezz tagħhom il-Gvern idaħħal dak li hu tiegħu bi dritt imma wkoll li l-inkwilini jingħataw il-protezzjoni u s-sid ikollu l-garanzija għall-investiment li jkun għamel permezz ta' introjtu neċessarju.

Aħna ħriġna White Paper u kellna konsultazzjoni fuqha u issa dalwaqt se nressqu Abbozz ta' Liġi dwarha.

Issa naraw x'għandha xi tgħid l-Oppożizzjoni.

Dan għaliex sfortunatament, entità waħda biss ħarġet kontra din il-White Paper.

Kien hemm nies li għandhom ċertu know-how u tkellmu favur, fosthom Michael Briguglio, però l-Partit Nazzjonalista ħareġ kontriha l-White Paper tal-kera mingħajr ma qalilna x'inhuma l-proposti tiegħu.

Aħna tkellimna kemm mal-Onor.

Robert Cutajar, iltqajna magħhom u spjegajnielhom x'qed nipproponu.

Meta konna fl-Oppożizzjoni fl-2009 konna kostruttivi.

Konna għamilna kumitat, Gvern u Oppożizzjoni, u konna ressaqna numru ta' proposti u emendi.

Aħna rridu naraw li dan il-pajjiż jimxi 'l quddiem.

Aħna rridu nikontribwixxu u l-Oppożizzjoni ma tistax tkun negattiva biss.

Għalhekk, nerġa' nappella lill-Membri tal-Oppożizzjoni biex meta nressqu dan l-Abbozz ta' Liġi, jagħtu l-kontribut tagħhom, jgħidulna x'inhuma l-proposti li jixtiequ li jidħlu u mhux sempliċement joqogħdu jeqirdu dwar kemm hemm nies li qed ibatu minħabba s-sitwazzjoni tal-kirjiet.

Irridu naraw li jkollna qafas ta' regolamentazzjoni tajjeb li jindirizza l-ħteġijiet ta' pajjiż li qed jevolvi.

F'din ir-riforma se nagħtu l-inċentivi neċessarji lil dawk is-sidien li lesti jipparteċipaw mal-Awtorità tad-Djar biex jagħtuna stock adegwat għas-snin li ġejjin.

Ħaddieħor jgħidilna "tibnux appartamenti", imma jekk ma jkunx hawn il-bini tal-appartamenti s-suq ma jirregolax ruħu.

Jekk ikollok shortage, id-domanda għall-appartamenti se tiżdied u allura l-prezz tal-kirjiet se jibqa' jiżdied ukoll.

Din hija sitwazzjoni ekonomika li ma sseħħx f'pajjiżna biss imma taraha sseħħ madwar id-dinja kollha.

Għalhekk li rridu nagħmlu hu li naraw li dak l-istock li qed jinbena llum, parti sostanzjali minnu tmur għal dak li għandu bżonn il-pajjiż għall-ħtieġa ta' akkomodazzjoni.

Kellna l-istess problema bejn l-2007 u l-2008, meta kien hawn oversupply qawwi tal-bini u kienu jgħidulna li hawn ħafna bini.

Il-bini li nbena dak iż-żmien illum sibnieh adegwat għall-esiġenzi ekonomiċi ta' pajjiżna tal-lum u allura nafu wkoll li dawk l-appartamenti li nbnew dak iż-żmien ħafna minnhom illum inkrew.

Jekk wieħed jara, pereżempju, l-istatistika li ħarġet il-White Paper dwar l-appartamenti jew il-binjiet vojta li kienu jgħidu li hawn fil-pajjiż, minn 70,000 appartament vojt, l-appartamenti li huma fi stat abitabbli jew li mhumiex fi stat abitabbli imma li jistgħu jiġi mtejba niżlu għal 12,000 appartament.

Fl-opinjoni tiegħi, dawn jistgħu jkomplu jonqsu jekk l-ekonomija tiġi bżonnhom minħabba d-domanda li dejjem qed tiżdied.

Sur President, tajna wkoll assistenza finanzjarja lil min jixtieq jirriabilita postijiet li llum m'għadhomx abitabbli.

Ħriġna skema ta' €25,000 għar-rinnovar ta' 200 post battal biex jinkrew għall-housing soċjali mal-Awtorità tad-Djar.

Bil-mod il-mod din l-iskema qed iżżid fil-popolarità.

Irrid ngħid ukoll li beħsiebna niddiskutu inċentivi oħrajn.

Il-housing ma tridx tħares lejh sempliċement f'termini ta' bini u bini imma trid toħloq opportunitajiet, trid tħares barra mill-kaxxa u tara x'tip ta' proposti tista' tmexxi 'l quddiem.

Għalhekk nerġa' nappella lill-Oppożizzjoni biex fi stadju ta' liġi fuq il-kirjiet naraw x'tip ta' proposti nistgħu nwettqu flimkien bħala pajjiż.

Qabel ma nagħlaq nixtieq nagħmel aċċenn għal diversi inizjattivi li ħadna matul is-sena li għaddiet u inizjattivi oħra li se nkomplu nieħdu permezz ta' dan il-Baġit li fih kellu l-akbar investiment fil-manutenzjoni.

Jien ġej minn Ħal Qormi u hemmhekk għandna madwar ħames housing estates li manutenzjoni qawwija u drastika ilha ma ssirilhom mis-snin sebgħin.

Għaldaqstant din il-ġimgħa bdejna x-xogħol ta' rinovar ta' wieħed mill-akbar housing estates f'Malta li huwa dak Ta' Farsina.

Dan il-housing estate ilu abbandunat mis-snin sebgħin; il-faċċati qatt ma saru, l-ilmijiet dejjem deħlin, il-concrete dejjem jinqala', imbagħad nistennew li noqogħdu noħorġu spejjeż kbar kull darba li nbiddlu s-soqfa ta' dawn l-appartamenti!

Aħna żidna l-baġit minn €300,000 għal miljuni kbar ta' ewro f'dak li għandu x'jaqsam ma' manutenzjoni kontinwa.

Għamilna wkoll xogħol simili f'San Ġwann, fis-Siġġiewi u fil-Mellieħa; ħafna minn dawn l-oqsma tad-djar qatt qabel ma raw dak it-tip ta' xogħol ta' manutenzjoni.

Dan qed isir biex inżommu l-housing estates fi stat tajjeb għax il-bini eżistenti li għandu dan il-pajjiż huwa ass importanti.

Irridu Awtorità relevanti.

Irridu li mhux biss naħsbu fuq l-istock imma jekk qed namministraw 7,600 appartament, nibżgħu għal dan l-istock għal meta l-ġenerazzjoni tinbidel.

Irridu naraw li dawn ikunu fi stat tajjeb għall-ġenerazzjoni li tkun dieħla għax għandha bżonn dawn l-appartamenti.

B'dan il-mod, l-Awtorità tkun tista' tgħin aktar familji 'l quddiem.

Aħna qed ninvestu fl-assi ta' dan il-pajjiż għax l-assi li qegħdin hemmhekk mhumiex tagħna imma huma tal-pajjiż kollu biex jintużaw mill-aktar nies vulnerabbli.

Sur President, aħna dejjem nisħqu li jekk hemm problema m'għandniex naħbuha taħt it-tapit.

Aħna qatt m'għedna li solvejna l-problemi kollha.

Irridu nifhmu però x'sibna u fejn wasalna.

Kieku m'għandniex ekonomija b'saħħitha, kieku minn fejn se nġibu l-flus?

Jekk ikollok id-dejn jew id-defiċit ma titkellimx fuq il-housing estates u fuq kif se tibni l-appartamenti.

Illum nitkellmu fuq surplus u allura nistgħu nużaw dak is-surplus għal aktar xogħol marbut mal-bini ta' housing units.

Fil-fatt, wara diskussjoni li kellna f'dawn l-aħħar sitt xhur, għada, flimkien mal-Prim Ministru, se nkun qiegħed inħabbar investiment ta' €50 miljun li ġejjin mill-fondi tal-Individual Investor's Programme (IIP) u li permezz tagħhom se nkunu qegħdin nibnu 22 sit fi 12-il lokalità li huma Raħal Ġdid, Ħal Kirkop, ir-Rabat, Ħaż-Żabbar, il-Mellieħa, Ħal-Luqa, iż-Żurrieq, Ħaż-Żebbuġ, Ħal Qormi, is-Siġġiewi, il-Qrendi u Marsaskala.

B'kollox se jkollna aktar minn 1,100 appartament ġdid ta' akkomodazzjoni soċjali li se jkunu l-fattur ewlieni ta' dak li għandu bżonn pajjiżna biex mhux biss inkunu nistgħu nsolvu l-problemi tal-housing, imma nkomplu nnaqqsu l-faqar darba għal dejjem.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

CLYDE PULI: Sur President, illum xtaqt nerġa' nitkellem fuq il-vot tal-edukazzjoni u fuq is-sitwazzjoni li għandna bħalissa f'dan is-settur.

Kieku kelli nagħti deskrizzjoni fil-qosor tas-settur edukattiv ngħid li llum għandna kriżi ta' governanza fl-edukazzjoni li toħroġ minn numru ta' fatturi, fosthom il-bini tal-iskejjel jew aħjar il-wegħdi ta' bini tal-iskejjel.

Għadni kif kont qed nisma' l-kollega s-Segretarju Parlamentari Roderick Galdes jitkellem u dak li qal jixbaħ ħafna dak li se ngħid.

Qabel l-elezzjoni mhux li għaddiet imma ta' qabel, jiġifieri qabel l-elezzjoni tar-road map, kienu qalulna li se jibqgħu jibnu skola ġdida kull sena.

Kienu qalulna wkoll li hawn 3,000 persuna li għadhom bla dar.

Għaġeb tal-għeġubijiet, żewġ leġiżlaturi wara, sitt snin wara, għadna nitkellmu b'mod pożittiv u nħarsu 'l quddiem għal x'se nagħmlu aktar minn dak li għamilna!

Qalilna li qegħdin jibnu, il-konkors diġà beda imma n-nies bla saqaf hemm qegħdin, u l-istess fil-bini tal-iskejjel.

Lin-nies ta' Marsaskala qalulhom li f'Ottubru kienu se jidħlu fi skola ġdida u sa dakinhar kienet għadha ġebel u saqaf.

In-nies ta' San Pawl il-Baħar, żewġ Ottubri ilu, kienu mwiegħda li jidħlu fi skola ġdida imma sal-lum din l-iskola għadha fuq il-pjanti.

Illum għandna saħansitra tfal li mhux jitgħallmu fi skola qadima imma qed jitgħallmu f'containers ikkonvertiti fi klassijiet.

Dik ta' San Pawl il-Baħar hija l-akbar skola primarja li għandna f'Malta, fiha 'l fuq minn 1,000 student u madwar 60 etniċità differenti.

Meta jien qed nitkellem fuq kriżi ta' governanza m'iniex qed nagħmel xi botta politika għall-gost imma qed nitkellem fuq mijiet ta' tfal li għandhom dritt għal edukazzjoni xierqa f'postijiet xierqa.

Dakinhar wegħduna skola ġdida kull sena u wegħduna wkoll skejjel iżgħar milli kien hemm qabel l-2013 iżda llum qegħdin naraw li qed jiġri bil-kontra.

Mela meta nitkellem fuq kriżi ta' governanza l-ewwel ħaġa li tiġi f'moħħi hija l-bini tal-iskejjel.

It-tieni każ fejn nara kriżi ta' governanza – u din turik trend sħiħa fit-tmexxija li donnha hija mitluqa għal riħha fis-settur edukattiv – jirrigwarda l-iskema tal-frott b'xejn għat-tfal tal-iskejjel.

Din hija skema tal-Unjoni Ewropea u ġibna flejjes tajbin biex nagħtu l-frott lil uliedna fl-iskejjel tagħhom biex indarruhom jieklu u jgħixu a healthy lifestyle.

Illum nitkellmu ħafna dwar l-obeżità u nitkellmu ħafna dwar is-saħħa.

Ilbieraħ kien Jum il-Kanċer u tkellimna dwar kemm huwa importanti li tiekol tajjeb, kemm huwa importanti li t-tfal tagħna jidraw jieklu aħjar milli drajna aħna.

Illum nafu bil-kompetizzjoni li hemm ta' prodotti oħra mal-ikel bnin, u kemm huwa diffiċli biex tikkonvinċi lit-tfal jieklu l-frott anke meta jkun bnin u frisk.

L-iskema kienet hemm diġà taħt Gvern Nazzjonalista iżda kienet twaqqfet minn dan il-Gvern.

Dan hu in parallel mal-housing, fejn waqqfu skemi eżistenti u mbagħad reġgħu bdewhom.

Kieku reġgħu bdewhom biex ngħidu din bdieha "X" minflok "A" u reġgħu bdewhom tajbin paċenzja, imma dawn reġgħu bdewhom b'mod imbagħbas.

U t-tender ma joħroġx li għandhom bżonn frott u ħaxix frisk u tal-istaġun biex għall-inqas nikkonsidraw anke l-prodott agrikolu Malti, u biex ma nħammġux l-ambjent, u biex ma jkunx hemm carbon li jiġi mitfugħ fl-arja bit-trasport tal-affarijiet li ġejjin ħalli l-proċess edukattiv ikun wieħed sħiħ.

Aktar minn hekk, tisma' ħafna lmenti.

Fil-fatt, rajna ħafna ritratti ta' frott li ma kienx fl-aħjar stat tiegħu.

Mela diġà huwa diffiċli biex tikkonvinċi lit-tfal li jieklu frotta bnina u friska, aħseb u ara kemm ikun aktar diffiċli meta l-benna tagħha ma tidhirx u l-ħlewwa tagħha ma tintigħemx.

Mela l-ewwel eżempju ta' kriżi ta' governanza huwa l-bini tal-iskejjel, it-tieni eżempju huwa l-iskema tal-frott għat-tfal tal-iskejjel u issa se niġi għat-tielet eżempju ta' kriżi ta' governanza.

Qabel l-elezzjoni li għaddiet il-Partit Nazzjonalista mill-Oppożizzjoni kien ħareġ bi proposta li jkollna skema ta' trasport b'xejn għat-tfal kollha ta' Malta u Għawdex.

Adottaha wkoll il-Partit Laburista u kienet ħaġa tajba, qbilna t-tnejn fuqha u naħseb dik hija xi ħaġa pożittiva u allura meta tlajna f'dan il-Parlament wieħed kien qed jistenna li n-naħa tal-Gvern twettaq u n-naħa tal-Oppożizzjoni tistenna bil-ħerqa ħa tappoġġja din l-iskema kif fil-fatt għamilna.

Kienet wegħda elettorali li tħabbret f'baġit, kien hemm sena ta' preparamenti u twettqet wara sena.

Sa lejliet ma tiftaħ l-iskola però t-tfal u l-ġenituri mhux kienu għadhom ma jafux jekk hux se jkollhom trasport b'xejn jew le, imma jekk hux se jkollhom trasport.

Kien hemm min kellu trasport jiġbru minn xi mkien u qalulu li ma jistax għax se jidħol f'din l-iskema.

Sadanittant, sakemm qed ninnegozjaw dawn l-affarijiet, tisma' lill-Prim Ministru u l-Ministru għall-Edukazzjoni filli jwaħħlu fil-ġenituri għax għamlu l-booking tard, filli jwaħħlu fil-bus drivers għax ma naslux magħhom … (Interruzzjonijiet) Le, m'hemmx dubju, kulma jiġri ħażin f'dan il-pajjiż, Onor. Bedingfield, kollox tort tal-Partit Nazzjonalista!

Fil-fatt, illum għamlet ix-xita u m'għandix dubju li t-tort huwa tal-Partit Nazzjonalista u tal-Gvern li kien hemm qabel!

Però hu ta' min hu t-tort, jibqa' fatt li llum hemm 800 tifel u tifla – u hawnhekk qegħdin nitkellmu fuq fatt – li baqgħu mingħajr trasport xejn.

Dan huwa t-tielet eżempju ta' kriżi ta' governanza fis-settur edukattiv.

L-istorja ma tiqafx hemm.

F'dawn l-aħħar ġimgħat rajna taħwida sħiħa fil-pagi tal-għalliema tal-MCAST.

Rajna lill-union tal-għalliema tal-MCAST tieħu azzjonijiet industrijali, u dan biex noħorġu paga.

Meta ħabbrulna li kollox sew, jidher li kien irrapportat li kien għad baqa' madwar 30 jew 40 għalliem fl-MCAST li kienu għadhom ma ħadux paga.

Bl-istess mod, u dan eżempju ieħor ta' kriżi ta' governanza fis-settur edukattiv, kien hemm id-dewmien biex joħorġu l-istipendji tal-istudenti.

Ovvjament dan kollu jimpinġi fuq l-istudent.

L-edukazzjoni mhijiex il-binja.

L-edukazzjoni hija li sservi lill-istudent li huwa l-futur ta' dan il-pajiż u li jrid iservi lil dan il-pajjiż wara li jieħu dak li għandu jieħu.

Irrid ngħid ukoll li qabel kien ikollna strumenti li jgħidulhom TIMSS and PIRLS li bihom tkejjel il-progress li jkun qed jagħmel l-istudent f'suġġetti bażiċi, f'suġġetti tax-xjenza u f'suġġetti oħrajn.

Meta kienu joħorġu r-riżultati fi żmien Gvern Nazzjonalista tgħidx kemm kienu jintużaw mill-Partit Laburista, dak żmien fl-Oppożizzjoni, biex mingħalihom isawtu lill-Gvern tal-ġurnata.

Jidher li din solvewha billi neħħew ir-riga!

Jien kelli kuġin li ta' tfal żgħar li konna, kien ineħħi n-nuċċali u biex jiċċajta kien jgħidli: Mhux se narak aktar, se nisparixxik.

L-istess hawnhekk; neħħejna l-kejl u sparixxiet il-problema.

Din bħal tal-faqar u tal-housing.

Kienu jgħidu li f'dan il-pajjiż hawn faqar kbir u qalu li kif jitilgħu huma – jekk m'iniex sejjer żball din hija wegħda elettorali nru 88 – jeqirdu l-faqar bl-għeruq u x-xniexel.

X'kien ir-riżultat?

Hawn 72,000 fil-faqar finanzjarju!

Din ċara.

Din hija statistika mill-NSO u mill-Ewropa.

Hawn mhux qed nitkellmu fuq x'wieħed jaħseb jew fuq perċezzjonijiet.

Ifisser li fl-aħħar ħames snin żdied b'10,000.

(Interruzzjonijiet) Mur kejjel Ministru! 72,000!

Qed ngħidlek fuq faqar finanzjarju!

Ministru, lanqas taf fuq xiex qed nitkellem.

Issa nifhem għaliex ma tiġix indirizzata l-problema, għax lanqas taf tiddistingwi bejn kejl u ieħor!

Jien qed inkellmek fuq l-alfabett Ruman u int qed tkellimni bil-Grieg! 72,000!

Ministru, din hija l-istatistika tiegħek stess!

Mur għid lill-esperti.

M'hemmx għalfejn tagħtini risposta għax jien m'iniex qiegħed hawn biex nieħu r-risposti u biex niskorjaw, però … (Interruzzjonijiet)

L-ISPEAKER: Onor. Puli, indirizza lis-Sedja, jekk jogħġbok.

MICHAEL FALZON (Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali): Sur President, il-point of order huwa li l-Onor.

Puli qed jagħti informazzjoni ħażina.

It-72,000 fi żmienhom kienu 99,000 u dawk huma f'riskju ta' faqar u esklużjoni soċjali.

Biex ma jgħidx li jien ma nafx il-figuri.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Point of order huwa meta jkun hemm ksur fil-proċedura.

Issa jkun hemm il-winding up u tkunu tistgħu tirrispondu.

CLYDE PULI: Sur President, dan ma kienx point of order imma kien qed jagħti interpretazzjoni politika.

Jiddispjaċini se jkolli nagħti interpretazzjoni politika jien ukoll u ngħid li għandna problema li, sfortunatament, il-Ministru ma jafx jaqra l-figuri tiegħu stess u għax 72,000 … (Interruzzjonijiet) Ministru, …

MICHAEL FALZON: Sur President, il-ħin kollu qed jindirizza lili u ma naħsibx li hu d-dover tiegħu li jindirizza lili.

Se mai, jindirizza lis-Sedja.

Il-ħin kollu qed jgħid il-Ministru ma jafx il-figuri.

Il-Ministru jaf il-figuri ferm aħjar minnu.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Indirizza lis-Sedja, Onor. Puli.

CLYDE PULI: Sur President, il-Ministru qed jinterpeta b'mod żbaljat l-istatistika li għandu quddiemu u naħseb li meta Ministru jinterpreta b'mod żbaljat l-istatistika li jkollu quddiemu u b'mod li ma jagħrafx il-marda soċjali li għandu quddiemu jfisser li mhux ma jkunx kapaċi jsolvi l-problema imma lanqas biss jittanta jsolviha għax il-problema ma jafx x'inhi.

Għall-inqas, is-Segretarju Parlamentari ta' qablu jaf x'inhi l-problema, jaf li għandu 3,000 applikant bla saqaf.

Għadu ma solvihiex, imma għall-inqas jaf x'inhi.

Int qed tmur pass oltre, imma ħalli nkompli nitkellem fuq l-edukazzjoni.

Sur President, l-apiċe ta' din il-kriżi ta' governanza huwa n-nuqqas ta' għalliema.

Għandna nuqqas ta' għalliema u dan in-nuqqas beda jinħass f'diversi suġġetti.

Dan juri biċ-ċar li mhux biss hemm kriżi ta' governanza imma lanqas biss hemm pjan ta' kif se nsolvuha.

Parti minn din il-kriżi ta' nuqqas ta' għalliema ġabha b'idejh il-Gvern u ġiet aċċentwata wkoll, bħall-problema tal-housing, bit-tkabbir fil-popolazzjoni mingħajr pjan.

Jekk niftakar sew il-Ministru għall-Edukazjoni ftit ilu qal li daħlu 4,000 student ġdid ta' ħaddiema barranin.

Ovvjament tista' tippjana li ddaħħal tant ammont ta' ħaddiema barranin li għandek bżonn, imma l-ewwel trid tippjana li jkollok servizzi għalihom, fosthom servizzi ta' saħħa, servizzi ta' trasport pubbliku, toroq adegwati u trid ukoll tara x'impatt se jkollu dan kollu fuq l-ambjent.

Għadu kif ħareġ l-iState of the Environment Report li jagħti piż ukoll lill-iskart extra li jiġġeneraw l-għexieren ta' eluf ta' ħaddiema li għandna fil-każ tas-settur edukattiv, fejn qed tinħoloq pressjoni għal aktar spazju fl-iskejjel u bżonn ta' aktar għalliema.

Sadanittant, għaġeb tal-għeġubijiet, qisu ma ġara xejn; inħabbru 13-il suġġett ġdid u lanqas għandna għalliema għalihom!

Dan mhux qed ngħidu jien imma qed tgħidu l-union tal-għalliema li din il-ġimgħa ħarġet tikkritika u tgħid: Kif qed tħabbar suġġetti ġodda meta m'għandekx għalliema?

Ħarriġt għalliema?

Għandek pjan?

Tista' tgħidilna x'se tagħmel?

Dan qed tgħidu l-union tal-għalliema u mhux jien.

Dan in-nuqqas ta' għalliema l-ewwel nett ġej għax żdiedet il-popolazzjoni studenteska minħabba l-politika ekonomika tal-Gvern, u t-tieni, minn stħarriġ tal-Università rriżulta li l-maġġoranza assoluta tal-għalliema huma demotivati u qed jgħidu huma stess li jekk isibu impjieg ieħor jitilqu.

Mhux ta' b'xejn imbagħad tibda tisma' li fi skola kien hemm nuqqas għal tmien ġimgħat ta' għalliem tal-matematika, fi skola oħra kien hemm nuqqas ta' ħames ġimgħat ta' għalliem tal-Malti, 'l hawn kien hemm nuqqas ta' hekk u 'l hemm kien hemm nuqqas ta' hekk.

Dawn ovvjament jimlewhom bis-supply teachers li mhux neċessarjament ikunu l-għalliema kwalifikati li jkunu qed jippretendu l-istudenti, imma ovvjament wieħed jgħid li f'dak il-każ aħjar hekk milli xejn.

Il-kriżi kompliet tiġi aċċentwata wkoll minn dak li rriżulta fi stħarriġ li ġie ppubblikat f'dawn l-aħħar ġimgħat.

Jidher li madwar 90% tal-għalliema qalu li f'ħin jew ieħor kienu soġġetti għal xi forma ta' abbuż.

U dan mhux jien qed ngħidu imma ħareġ minn dan l-istudju!

Però bħal donnu dan l-istħarriġ ma kienx biżżejjed għax f'dawn l-aħħar jumejn kellna żewġ inċidenti wara xulxin ta' abbuż fuq għalliema, wieħed f'Santa Klara u l-ieħor fil-Kulleġġ San Injazju.

Hawnhekk ukoll jidher ċar li hemm kriżi ta' governanza.

Jidher ċar li l-problema ta' sigurtà fl-iskejjel, li ilha tisħaq fuqha l-MUT, mhijiex qed tiġi indirizzata.

Dawn iridu li jkun hemm sigurtà fl-iskejjel.

Mhux qegħdin jitolbu xi ħaġa kbira.

Kulma qed jitolbu sigurtà fl-iskejjel biex nipproteġu lill-għalliema u lill-istudenti.

Tafu li f'għaxar kulleġġi lanqas għad hemm imqar prefect of discipline wieħed għal kull kulleġġ?

Tafu li nofs il-kulleġġi ta' Malta m'għandhomx prefect of discipline?

Nitkellmu li hemm bżonn indaħħlu kultura ta' dixxiplina minn meta t-tfal ikunu għadhom żgħar u mhux nispiċċaw pajjiż qisu xejn mhux xejn iżda mbagħad lanqas prefect of discipline wieħed li hu wieħed ma' mijiet ta' studenti f'kull kulleġġ ma għandna.

Wieħed f'kull kulleġġ kulma għandu jkun hemm.

Imbagħad iċ-ċirasa fuq il-kejk tkun il-każ fejn il-Ministru ftiehem mal-Università ta' Malta biex il-kors tal-għalliema jingħata statura aħjar u minn First Degree jittella' għal Masters.

Il-Fakultà tal-Edukazzjoni ta' Malta, fejn għandna ħafna letturi tajbin u ta' esperjenza kbira, nies riċerkati ħafna, nies li jafu x'inhuma jagħmlu, fasslu kors li min ikun se jagħmlu jaf li se jkun ta' ċertu portata, li se jwassu kullimkien madwar l-Ewropa imma li fuq kollox se jwasslu mal-istudenti li jrid jgħallem.

Wara li dawn għamlu dan il-kors tal-Masters, il-Gvern waqqaf istitut tiegħu u minflok għamel kors bl-istess livell tal-Università ta' Malta li jkollu 120 ECTS, għamel wieħed li fih 90 ECTS!

Ħoloq żewġ livelli ta' għalliema!

Din x'governanza hi?!

Dan xi pjan fit-tul hu?!

Din x'koerenza hi fit-tmexxija tal-edukazzjoni meta jkun l-istess Gvern li jimbotta f'direzzjonijiet differenti żewġ istituzzjonijiet differenti, waħda kompletament governattiva u l-oħra fil-maġġoranza tagħha sussidjata mill-istess Gvern?

Kif tista' tibgħathom f'direzzjoni differenti?

Naħseb li tajt biżżejed eżempji biex wieħed jinduna li hemm xi nsolvu fl-edukazzjoni.

Hemm ħafna xi nsolvu f'dan is-settur u rridu nsolvu mhux għall-gost, jew biex ngħidu kemm aħna tajbin, jew biex ngħidu kemm bnejna skejjel sbieħ jew kemm impjegajna għalliema ġodda, psikologi u LSEs.

Irridu nsolvu dawn l-affarijiet biex insaħħuh dan is-settur għax aħna nafdaw lill-mimmi ta' għajnejna f'idejn is-sistema edukattiva.

Aħna nafdaw l-aktar ħaġa għażiża li għandna, lil uliedna, f'idejn din is-sistema u allura rridu nkunu ċerti li din is-sistema tagħti l-aqwa lil dawn in-nies, tagħti l-aqwa lill-mimmi ta' għajnejna u tagħtihom l-aqwa għax l-ewwel u qabel kollox hekk jixirqilhom imma aktar minn hekk, għax l-investiment li nagħmlu f'kull wieħed u waħda minn dawk it-tfal finalment se jkun investiment fis-soċjetà ta' għada.

Sur President, nappella lill-Gvern biex jieħu bis-serjetà din l-isfida.

Mhuwiex biżżejjed li tgħid li l-ekonomija qed tikber.

Mhuwiex biżżejjed li tgħid li l-figuri qed jikbru, jew li kiber il-kejk nazzjonali u tiftaħar bil-GDP.

Trid tħares lejn l-uċuħ u mhux lejn in-numri.

Trid tħares lejn kull tifel u tifla, lejn kull ħaddiem u ħaddiema u tgħid: Dawn qed jilħqu l-milja tagħhom?

Il-progress li għamel il-pajjiż b'mod ġenerali dawn qed iħossuh?

Dawk it-tfal li llum għadhom fuq il-bank tal-iskola qed jirnexxu biżżejjed biex kif joħorġu mill-bank tal-iskola jaħtfu l-opportunitajiet ta' ħames snin u għaxar snin oħra jew se jkunu ħaddiema oħrajn li nkunu qegħdin nimportaw li jaħtfu dawk l-opportunitajiet?

Kull wieħed li jfalli hemm, speċjalment meta l-pajjiż ikun sejjer tajjeb, il-piż se jkun akbar.

Jidher ċar li s-sistema edukattiva mhijiex tilħaq lil kull tifel u tifla.

Jien nemmen, jew għall-inqas nixtieq nemmen, li aħna kollha nemmnu li ħadd m'għandu jibqa' lura, wisq anqas uliedna.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Nifhem li hawn ftehim biex issa mmorru għall-Aġġorament?

(Onor. Membri: Iva) Insejjaħ lill-Onor.

Fis-6.51 p.m. id-diskussjoni ġiet interrotta u baqgħet aġġornata.

PERMESS TAL-KAMRA

EDWARD ZAMMIT LEWIS: Sur President, nitlob il-permess tal-Kamra biex nippreżenta l-minuti kkonfermati tal-laqgħat tal-Kumitat Permanenti dwar il-Ħatriet Pubbliċi.

L-ISPEAKER: Hawn permess?

Il-permess ingħata.

EDWARD ZAMMIT LEWIS (President tal-Kumitat Permanenti dwar il-Ħatriet Pubbliċi): Sur President, f'għeluq is-sena mit-twaqqif tal-Kumitat Permanenti dwar il-Ħatriet Pubbliċi nippreżenta l-minuti kkonfermati tal-laqgħat ta' dan il-Kumitat minn numri 1 sa 7 li nżammu bejn l-20 ta' Marzu u t-28 ta' Novembru 2018.

Jekk tippermettili, nixtieq inżid li din kienet esperjenza ġdida għal kulħadd.

Il-ħatriet pubbliċi, salv għal tnejn minnhom, għaddew kollha b'vot unanimu u minn hawn nirringrazzja l-Membri kollha ta' dan il-Kumitat, inkluż il-Membri tal-Oppożizzjoni.

Ħdimna tajjeb u ħdimna wkoll b'mod spedit bħala Kumitat biex nipproċessaw il-ħatriet kollha, tant li sal-lum m'għandniex ħatriet li ġew riferuti lilna li għadhom pendenti.

Nixtieq ukoll nifraħ lill-Uffiċċju tal-Prim Ministru li reċentement, permezz ta' avviż legali, chairperson ta' entità ġdida li waqqaf il-Gvern u li ma kienx fil-lista skont il-Public Administration Act, li huwa ċ-chairperson inkarigat mill-innovazzjoni diġitali, ġie inkluż bħala wieħed miċ-chairpersons li jgħaddi mill-iskrutinju ta' dan il-Kumitat Permanenti.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Ningħaqad miegħek u nirringrazzja wkoll lill-istaff tal-Parlament li jaħdem biex dan il-Kumitat jirnexxi.

Issa nsejjaħ lill-Ministru Michael Falzon biex, jekk jogħġbu, iressaq l-Aġġornament tal-Kamra.

AĠĠORNAMENT

MICHAEL FALZON: Sur President, nipproponi l-aġġornament tal-Kamra għal għada l-Erbgħa, 6 ta' Frar 2019, fl-4.00 p.m. b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi li Jimplimenta Miżuri tal-Estimi – Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar Żoni Ħielsa f'Malta – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Awtorità għall-Iżvilupp Reġjonali ta' Għawdex – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi tal-2019 li jemenda l-Kodiċi tal-Liġijiet tal-Pulizija – Tieni Qari;

Abbozz ta' liġi dwar il-Protezzjoni tal-Minuri (Ħarsien Alternattiv) – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Awtorità għas-Servizzi Finanzjarji ta' Malta (Emenda Nru 2) – Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Swieq Finanzjarji – Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar it-Trademarks – Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Amministrazzjoni Pubblika – Tielet Qari; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda Diversi Liġijiet dwar il-Ħarsien Soċjali – Tielet Qari.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili u l-Kodiċi Kriminali – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Professjoni Medika u l-Professjonijiet li għandhom x'jaqsmu magħha u l-Ordinanza dwar Mediċini Perikolużi – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi biex jemenda l-Att dwar il-Patrimonju Kulturali – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi tal-2018 li jemenda l-Kodiċi dwar il-Liġijiet tal-Pulizija – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Impjiegi u r-Relazzjonijiet Industrijali – Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi biex jemenda Diversi Liġijiet (Riforma dwar il-Pensjonijiet) – Kumitat Permanenti.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

EDWARD ZAMMIT LEWIS: Sur President, għalkemm ħafna drabi l-ħin tal-Aġġornament nużawh biex nitkellmu dwar xi kwestjoni speċifika li tolqot lill-kostitwenza tagħna bħala Membri Parlamentari, illum ħassejt li għandi nitkellem dwar suġġett importanti ħafna, suġġett li għal mumenti rajnieh mill-bogħod.

F'dawn l-aħħar sentejn konna nħarsu lejn ir-Renju Unit mill-bogħod imma f'daqqa waħda qed nintebħu li dak li konna naraw 'il bogħod se jaffettwa lis-setturi tagħna, se jaffettwa l-mod kif iċ-ċittadini tagħna jgħixu, kemm f'Malta kif ukoll fir-Renju Unit, se jaffettwa l-kummerċ, se jaffettwa n-neogzji, se jaffettwa t-turiżmu, se jaffettwa s-settur tas-saħħa u se jaffettwa wkoll l-edukazzjoni.

Dawn is-setturi kollha se jiġu affettwati minn avveniment li seħħ b'deċiżjoni sovrana ta' poplu li ttieħdet f'Ġunju tal-2016, deċiżjoni li demokratikament għandha tiġi rispettata, ċjoè d-deċiżjoni li r-Renju Unit jitlaq mill-Unjoni Ewropea wara 40 sena bħala membru.

Ir-Renju Unit kien l-ewwel membru tat-Three Communities, imbagħad tal-Komunità Ewropea u llum tal-Unjoni Ewropea.

Ir-Renju Unit huwa player importanti mhux biss għal pajjiżna mill-aspett storiku u kulturali, ta' negozju u ta' amministrazzjoni, anke bħala eks kolonja tal-Imperu Brittaniku, però huwa wkoll player importanti internazzjonali f'ambiti differenti u player importanti ħafna fl-Unjoni Ewropea.

M'hemmx dubju li din il-ġrajja li seħħet f'Ġunju tal-2016 rajnieha 'l bogħod però llum nistgħu ngħidu li għandna erba' xenarji plawsibbli li wieħed jista' jħares lejhom.

L-ewwel nett id-data ffissata għall-ħruġ tar-Renju Unit mill-Unjoni Ewropea hija d-29 ta' Marzu 2019.

Forsi did-data tidher 'il bogħod imma fir-realtà kulma hija tmien ġimgħat 'il bogħod mil-lum.

It-tieni, fuq naħa għandna r-Renju Unit, bil-Prim Ministru u l-House of Commons, u fuq in-naħa l-oħra għandna l-Kummissjoni Ewropea li nnegozjat għan-nom tas-27 stat membru u għan-nom tal-Unjoni Ewropea u llum għandna sitwazzjoni konfużjonali li skont l-interpretazzjoni tiegħi ta' dak li qed jiġri tista' tittraduċi ruħa f'erba' xenarji plawsibbli.

L-ewwel xenarju plawsibbli huwa li l-Withdrawal Agreement li ġie approvat mill-Kunsill Ewropew, jiġifieri mill-Heads of State tal-istati membri kollha tal-Unjoni Ewropea salv ir-Renju Unit, u li sar minn Michel Barnier f'isem il-Kummissjoni Ewropea, però li ġie riġettat mill-House of Commons li hija l-assemblea demokratika tar-Renju Unit.

Mela l-ewwel xenarju plawsibbli huwa li jiġi aċċettat dan il-Withdrawal Agreement u wieħed jimxi 'l quddiem.

It-tieni xenarju, fl-opinjoni tiegħi, huwa xenarju traġiku, tant li ngħidulu n-no deal.

Forsi t-telespettaturi jaħsbu f'dak il-programm Deal or No deal.

Jien ktibt artiklu li ngħidu jew naħa jew oħra u s-sitwazzjoni ta' no deal illum hija sitwazzjoni plawsibbli.

Hemm min dan ix-xenarju qed isejjaħlu cliff edge li mhux biss se jaqbeż minnu r-Renju Unit għax ma jafx fejn sejjer, imma se jniżżel miegħu lil ħafna stati membri tal-Unjoni Ewroepa li għandhom relazzjonijiet mill-qrib mar-Renju Unit, fosthom Malta.

Skont osservaturi politiċi t-tielet xenarju huwa li jsir referendum ieħor għax forsi l-poplu tar-Renju Unit induna li f'Ġunju tal-2016 kien tfixkel f'saqajh f'dak li għandu x'jaqsam ma' din il-kwestjoni partikolari, u dan qed ngħidu b'rispett lejn l-istess poplu tar-Renju Unit.

Forsi issa li għadda ż-żmien irrealizzaw li ġejna f'sitwazzjoni ta' inċertezza aktar milli konna qabel, kemm aħna kif ukoll il-poplu tar-Renju Unit.

Hemm xenarju ieħor plawsibbli li saret referenza għalih fl-istqarrija li għamel il-Prim Ministru f'din il-Kamra u dan hu li jiġi estiż il-perjodu tad-29 ta' Marzu.

Din hija ipoteżi li tista' tiġri imma b'dan il-mod tkun qed tipposponi l-problema għax fl-aħħar mill-aħħar trid tittieħed deċiżjoni.

L-argument li ħafna drabi ressqet fil-House of Commons il-Prim Ministru May għall-mistoqsijiet li sarulha fil-question time kien li huwa ħażin ukoll li nipposponu d-data biex ma neħdux deċiżjoni.

Bħala persuna li nosserva dan is-settur mill-qrib, naħseb li l-fatt li ma teħux deċiżjoni jagħmel aktar ħsara mill-Brexit innifsu.

Illum l-inċertezza qed tagħmel aktar ħsara mill-Brexit innifsu u nħolqot sitwazzjoni bla preċedent; fuq naħa għandna d-deal li nnegozja l-Gvern tar-Renju Unit u li ġie riġettat mill-House of Commons, li hija l-aktar istituzzjoni demokratika u importanti fir-Renju Unit, u fuq in-naħa l-oħra għandna lill-Unjoni Ewropea li qed tgħid lir-Renju Unit: Dan hu l-pakkett li nnegozjajna, terġax tiġi lura bih għax wara kollox id-deċiżjoni li titlaq ħadtha int. Nifhem lill-Kummissjoni Ewropea li tieħu din il-pożizzjoni.

Għandek il-House of Commons li għalkemm irriġettat il-proposta tal-Prim Ministru May, taf ben tajjeb li no deal hija ipoteżi aktar kerha milli jkun hemm ftehim li għall-inqas wieħed jaf fejn qiegħed.

Madanakollu l-House of Commons qed tiġġieled magħha nnifisha biex issib ftehim li tista' taċċettah.

Hija ħasra li relazzjoni daqshekk twila bejn ir-Renju Unit u l-Unjoni Ewropea li, jgħidu x'jgħidu l-Ewroxettiċi Ingliżi, kienet relazzjoni li ħalliet il-frott tagħha kemm għar-Renju Unit kif ukoll għall-Unjoni Ewropea, ma tispiċċax permezz ta' an orderly withdrawal.

Jien dan huwa l-messaġġ personali tiegħi.

Irid ikun hemm l-irtirar tar-Renju Unit għax kulħadd irid jirrispetta deċiżjoni sovrana li ħa l-poplu tar-Renju Unit imma hija ħasra li ma nkunux kapaċi li naslu għal ftehim dwar kif jistgħu joħorġu.

Sur President, huwa tajjeb li nsemmu wkoll il-pożizzjoni ta' pajjiżna.

Jien nokkupa l-kariga ta' President tal-Kumitat Permanenti għall-Affarijiet Barranin u Ewropej u minn hawn nirringrazzja lill-Ministru Helena Dalli li dejjem kienet pronta biex tiġi quddiem dan il-Kumitat, li huwa lunga manus ta' din il-Kamra, biex tirrapporta dwar dak li tista' tirrapporta rigward din il-kwestjoni.

Forsi sakemm qed nitkellem illejla jkun hemm żvilupp ieħor, jiġifieri kollox irid jittieħed f'kuntest, però reċentement għamilna mill-inqas tliet laqgħat fi żmien qasir u l-Ministru Dalli, f'isem il-Gvern, mill-ewwel uriet li hija disponibbli li tibqa' tiltaqa' magħna sabiex taġġornana bl-aħħar żviluppi.

Minn hawn nirringrazzjaha għax nisimgħu ħafna dwar iċ-checks and balances, u nisimgħu ħafna f'din il-Kamra minn sħabna tal-Oppożizzjoni li l-Gvern huwa inċert u ma jirrapportax dwar dak li qed jagħmel, imma dan huwa eżempju fejn il-Gvern f'din iċ-ċirkostanza partikolari żamm lill-Parlament informat.

Minn hawn nirringrazzja wkoll lill-membri kollha ta' dan il-Kumitat, inkluż lill-Onor.

Glenn Bedingfield li qegħdin preżenti hawnhekk, u lill-Membri tal-Oppożizzjoni ta' dan il-Kumitat li mhumiex qegħdin hawn imma li dejjem ħadmu biex f'din is-sitwazzjoni kollha tal-Brexit jaraw l-interess taċ-ċittadini tagħna, tan-negozjanti tagħna, tal-ismall and medium enterprises u tal-micro-enterprises għax huwa lil dawn li l-aktar se tagħmel differenza.

Inutli nibqgħu nitkellmu fuq livell għoli jekk ma nidħlux f'dawn il-punti importanti.

Irridu nitkellmu settorjalment għax hemm diversi setturi li se jkunu affettwati, fosthom is-setturi tat-turiżmu, tad-dwana, tal-connectivity area, tal-avjazzjoni, tas-saħħa, tas-sigurtà soċjali, tad-drittijiet taċ-ċittadini Ingliżi f'Malta, li hija l-akbar komunità li għandna, tal-expats, tal-Maltin li qegħdin fir-Renju Unit, u tal-edukazzjoni b'mod partikolari l-Erasmus+ Programme li minn meta dħalna fl-Unjoni Ewropea għamel ħafna ġid lil ħafna studenti Maltin li ħadu exsposure edukattiv barra minn pajjiżna.

Is-settur tas-servizzi finanzjarji wkoll huwa settur li jista' jintlaqat.

Imma ħa nibda mill-kwestjoni tad-dwana.

Illum stess l-Ingliżi tkellmu dwar id-dwana għax hija xi ħaġa li tinkwetahom minħabba l-piż amministrattiv li tista' ġġib magħha.

Dan għaliex jekk ir-Renju Unit jiġi meqjus bħala a third country, ma jgawdix minn customs union.

Dan huwa argument loġiku.

Jekk m'hemmx unjoni doganali allura jerġgħu jidħlu l-piżijiet amministrattivi li kien hemm daqslikieku, pereżempju, Malti minflok qed jesporta lejn ir-Renju Unit qed jesporta lejn is-Serbja, li hija a third country, jew lejn iċ-Ċina jew lejn il-Ġappun.

Illum deher li l-Ingilterra qed tinduna bil-possibbiltà ta' no deal.

Għaldaqstant nerġa' ngħid u nħambaq messaġġ ċar: L-istati membri kollha għandna nagħmlu sforz biex nevitaw dan ix-xenarju ta' no deal għax ikun l-agħar xenarju li jista' jkollhom ir-Renju Unit, l-Unjoni Ewropea u l-istati membri kollha.

Nerġa' ngħid, ir-Renju Unit huwa player kbir u għandna ħafna relazzjonijiet miegħu u ma jaqbel lil ħadd li nispiċċaw b'din is-sitwazzjoni.

Sa ċertu punt il-Prim Ministru fl-istqarrija tiegħu pprova jserraħ ras il-pubbliku fuq kwestjonijiet li jinteressawh, fosthom is-saħħa, l-edukazzjoni u dak li għandu x'jaqsam ma' kontribuzzjonijiet tas-sigurtà soċjali u jekk jibqgħux japplikaw u jekk jitteħdux fil-komputazzjoni tal-pensjonijiet.

Dawn huma affarijiet li qegħdin jistaqsu n-nies.

Fil-fatt, naf li l-Ministeru mmexxi mill-Ministru Helena Dalli qed jagħmel sforz kbir biex jagħmel outreach fir-Renju Unit anke għall-Maltin li jgħixu hemm biex jispjegalhom il-possibilitajiet li hemm.

Illum ħarġet stqarrija fuq iċ-Channel Tunnel li jwassal għal postijiet bħal Dover, li huwa l-eqreb post lejn il-kontinent Ewropew għax minn hemmhekk tgħaddi għal Franza.

Dawn issa jridu jaċċertaw ruħhom li t-traffiku li kien jgħaddi jibqa' jgħaddi mingħajr burokrazija amministrattiva.

L-Ingliżi, sal-lum stess, ipprovaw jagħtu serħan il-moħħ billi jgħidu li sa xahar wara li ddaħħal il-prodotti tista' tiddikjarahom elettronikament permezz ta' email billi tirreġistra bl-Ingliż.

Dawn huma kollha sforzi pożittivi imma f'ambitu li huwa diffiċli.

M'hemmx dubju li t-turiżmu tagħna se jintlaqat.

Ma rridux ninsew li bejn wieħed u ieħor 35% tat-turiżmu fix-xitwa ġej mis-source market tar-Renju Unit.

Fis-sajf hemm aktar diversifikazzjoni fit-turiżmu u fil-fatt it-turiżmu li jiġi mir-Renju Unit huwa bejn 25% u 27% tat-turiżmu kollu.

M'hemmx dubju li t-turiżmu jintlaqat mid-daqqiet li tieħu l-Isterlina mal-Ewro u m'hemmx dubju li jintlaqat ukoll mill-inċertezza li qed tinħoloq.

Hawn nerġa' ngħid li aktar milli l-Brexit, hija l-inċertezza li rnexxielhom joħolqu fir-Renju Unit stess li qed tagħmel l-akbar ħsara.

Jien ma qed nagħti tort lil ħadd, imma minn Ġunju 2016 sal-lum kellna sitwazzjoni li kienet mismanaged min-naħa tar-Renju Unit, fis-sens li għadda ż-żmien u bqajna bħall-Erbgħa fost il-ġimgħa.

Ħadd mhu ċert minn xejn u l-inċertezza żdiedet u mhux naqset.

Ovvjament it-turiżmu jintlaqat fis-sens li f'sitwazzjonijiet bħal dawn dak li jkun joqgħod lura jew forsi jieħu btala fir-Renju Unit stess biex lanqas jiċċaqlaq minn hemmhekk.

Imbagħad għandek is-sitwazzjoni tal-konnettività.

Illum jidhirli li għandna seba' airlines, apparti mill-Air Malta, li jtiru minn postijiet differenti fir-Renju Unit u li qed igawdu mis-Single European Sky policy tal-Unjoni Ewropea, li ħalliet frott kbir.

Għandek suq liberalizzat fejn l-ajruplani fl-Unjoni Ewropea jistgħu jtiru mingħajr ma jkun hemm għalfejn isiru l-air services agreements bejn pajjiż u ieħor.

Din il-politika wasslet għal aktar ivvjaġġar, għal air fares irħas u għal kompetizzjoni reali fejn jidħol is-settur tal-airlines u tal-avjazzjoni.

Allura wieħed irid jara x'se tkun is-sitwazzjoni fir-Renju Unit u anke f'dan ir-rigward se jintlaqtu t-turiżmu, il-kummerċ u n-negozji tagħna wkoll.

Niġi issa għas-settur tas-saħħa.

Xi ġimagħtejn ilu l-Prim Ministru serraħ moħħ in-nies dwar is-saħħa li għalina hija importanti.

Illum f'gazzetta partikolari kien hemm stħarriġ li minnu rriżulta li minn kważi 200 pajjiż, aħna qegħdin fid-disa' post fis-settur tas-saħħa.

Aħna mdorrijin b'dan is-servizz u b'dan il-livell u r-Renju Unit kien komponent importanti f'dak li konna qed nagħmlu.

Il-Prim Ministru serraħ moħħ in-nies li dawk il-ftehimiet fuq livell bilaterali li kellna, anke pre-accession, jiġifieri qabel l-2004, se jibqgħu hemm.

Għal dak li għandu x'jaqsam mal-kontribuzzjonijiet tas-sigurtà soċjali se nagħti xi eżempji prattiċi.

Se nagħti eżempju ta' persuna li għamlet parti kbira minn ħajjitha taħdem fir-Renju Unit, ħallset il-kontribuzzjonijiet tagħha hemmhekk imma l-aħħar għaxar snin ġiet taħdimhom f'pajjiżna biex ikollha soft landing u tissettilja f'pajjiżna.

Is-sitwazzjoni kif inhi llum, mingħajr il-Brexit, hija li dawk il-kontribuzzjonijiet li tkun ħallset fir-Renju Unit japplikaw meta tiġi biex tkun maħduma l-pensjoni tagħha.

L-istess japplika viċi versa.

Għal ħafna minna u forsi anke għat-telespettaturi li qed jarawna, dan ma jagħmilx differenza kbira però min ħadem barra minn Malta jaf li din hija kruċjali.

Jien dejjem nibqa' ngħid li l-aktar ħaġa importanti hija li jinstab ftehim dwar dan bejn l-istati membri tal-Unjoni Ewropea u r-Renju Unit għax dik hi l-aħjar triq 'il quddiem, però jiġri x'jiġri, aħna xorta ngħatajna l-aċċertazzjoni li din is-sitwazzjoni se tibqa'.

Il-Maltin li qegħdin fir-Renju Unit s'issa kienu meqjusa bħala ċittadini tal-Unjoni Ewropea u kellhom id-drittijiet tal-free movement of persons, tal-free movement of workers, tal-free movement to provide services u tal-freedom of establishment, ċjoè li tmur ir-Renju Unit u tagħmel negozju hemmhekk.

Dawk huma drittijiet komunitarji li joħorġu mill-Unjoni Ewropea.

Min-naħa l-oħra hemm l-Ingliżi li ġew hawn Malta u li bil-prinċipju tar-reċiproċità, dawn għandhom l-istess drittijiet kif għandhom il-Maltin fir-Renju Unit.

Għalkemm is-sitwazzjoni mhux se tibqa' l-istess jekk ir-Renju Unit joħroġ, ingħatajna ċerti garanziji dwar dawn il-persuni.

Niġi issa għas-settur tas-servizzi finanzjarji.

Is-settur tas-servizzi finanzjarji huwa settur kruċjali għal pajjiżna.

Hawn nirringrazzja lis-Segretarju Parlamentari Silvio Schembri, lis-Sur Joe Cuschieri u lill-Prof.

Mamo għall-viżjoni ġdida dwar fejn irridu li mmorru fis-settur tas-servizzi finanzjarji.

Dan hwa settur kruċjali għal pajjiżna għax joħloq valur miżjud enormi u joħloq ripple effect fuq l-ekonomija tagħna f'dak li għandu x'jaqsam mas-settur tal-kirjiet u tal-ospitalità.

Is-City of London tal-Ingilterra huwa ċentru tas-servizzi finanzjarji importanti ħafna fuq livell internazzjonali u bir-Renju Unit barra mill-Unjoni Ewropea, se nkunu tlifna alleat importanti ħafna.

Is-sitwazzjoni tagħna hija ċara.

Il-Prim Ministru Joseph Muscat għamilha ċara li fejn jidħlu miżuri biex jipprovaw joħonqu s-servizzi finanzjarji tagħna se nibqgħu b'saħħitna.

Niġi issa għas-settur tal-edukazzjoni u b'mod speċifiku rrid insemmi l-Erasmus+.

Biex nuri kemm huwa importanti l-Erasmus+ biżżejjed ngħid li għandna 15,000 student tal-Unjoni Ewropea li marru jkomplu jistudjaw f'universitajiet fir-Renju Unit.

Għandna wkoll 7,000 student mir-Renju Unit li marru fi stati membri oħra jistudjaw.

Mela l-importanza li għandu dan il-programm fl-edukazzjoni u fl-investiment tal-kapital uman għall-Unjoni Ewropa huwa straordidnarju.

Hawnhekk tajjeb ngħid li b'regoli u b'atti leġiżlattivi li għaddew fit-30 ta' Jannar, l-Unjoni Ewropea qed tgħid li dan l-Erasmus+ Programme huwa programm li se jibqa' salvagwardat anke jekk ikollna sitwazzjoni ta' no deal, jiġifieri ta' disorderly withdrawal.

Dawn huma affarijiet importanti.

Irrid infaħħar ukoll il-pożizzjoni li ħa l-Prim Ministru u l-Gvern kollu.

Tul dan iż-żmien kollu ħadna approċċ wieħed u ma waqajniex fin-nassa li ninnegozjaw waħedna.

Għandna ninnegozjaw din is-sitwazzjoni storika bla preċedent flimkien.

Din hija xi ħaġa fundamentali għax kieku kien ikollna babilonja!

Kieku kien ikollna stati membri li jagħmlu ftehim bilaterali waqt in-negozjati li qed isiru mal-Unjoni Ewropea.

Punt ieħor li xtaqt nagħmel – u dan aktar fuq livell personali – huwa li għalkemm m'hemmx data biex ikun hemm Kunsill Ewropew ieħor biex jiddiskuti l-Brexit, il-Kummissjoni Ewropea u l-istati membri għandhom jeżawrixxu r-rimedji kollha biex ikun hemm an orderly withdrawal.

Din hija aktar opinjoni pesonali tiegħi, u qed nesprimiha għax nemmen li nistgħu nissalvagwardaw mhux biss is-sitwazzjoni tar-Renju Unit imma anke liċ-ċittadin Maltin, in-negozji u s-setturi tas-saħħa, tal-edukazzjoni u tat-turiżmu tagħna biss jekk ikun hemm an orderly withdrawal.

Permezz ta' orderly withdrawal wieħed ikun jaf fejn hu u jkun hemm perjodu tranżitorju fejn nirrispettaw id-deċiżjoni sovrana tar-Renju Unit però min-naħa l-oħra, nkunu qed nagħtu żvog lis-setturi differenti biex jabitwaw ruħhom bil-mod għal din is-sitwazzjoni.

It-tielet appell – dan l-appell qed jagħmlu wkoll il-Ministeru mmexxi mill-Ministru Dalli u anke Ministeri oħra – hu li l-Gvern għandu jibqa' jinforma lin-nies bl-iżviluppi u dwar kif se jintlaqtu ċ-ċittadini Maltin li qegħdin fir-Renju Unit.

Irridu nibqgħu għaddejjin b'kampanja assidwa u aggressiva ta' informazzjoni biex kemm jista' jkun intaffu l-impatt li qatt mhu se jkun tajjeb.

Jien ngħid li meta jkun hemm separazzjoni wara ż-żwieġ ma tantx tisa' tgħid li tista' tkun xi ħaġa pożittiva.

Sur President, inti ħdimt għal snin twal fil-qrati u taf x'qed ngħid.

Meta jkun hemm separazzjoni bejn il-miżżewġin l-aktar li tista' tagħmel hu li tillimita d-danni.

Ħadd ma jista' joħorġ kuntent imma tal-inqas tillimita d-danni.

L-istess hawnhekk.

Irridu ninformaw lin-nies biex id-danni jkunu mill-inqas.

Sur President, żgur li issa rridu nieqfu u nibdew kapitlu ġdid mar-Renju Unit, li hu pajjiż ħabib tagħna u pajjiż li għandna ħafna kummerċ miegħu.

Waqt il-ħakma li għamel fuqna, ħakma li ħriġna minnha b'mod gradwali u bil-progress li sar fl-1964, fl-1974 u fl-1979, dan il-pajjiż tana ħafna f'aspetti differenti, inkluż fl-aspett edukattiv u fl-aspett amministrattiv.

Dan il-pajjiż huwa player importanti u aħna rridu nibqgħu viċin tiegħu u rridu nibqgħu ninnegozjaw miegħu u nkunu ħbieb tiegħu.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada l-Erbgħa, 6 ta' Frar 2019, fl-4.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Ministru.

Fis-7.25 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

BORD INDIPENDENTI GĦALL-ILMENTI DWAR IL-PULIZIJA – DEĊIŻJONIJIET

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid mis-sena 2017 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari, kemm-il deċiżjoni ħa l-Bord Indipendenti għall-Ilmenti dwar il-Pulizija?

Jista' l-Ministru jgħid x'kienu dawn id-deċiżjonijiet?

MICHAEL FARRUGIA: Minn kemm ilu mwaqqaf (12/5/2017) il-Bord Indipendenti għall-Ilmenti dwar il-Pulizija ġew ippreżentati 40 rapport.

Dawn id-deċiżjonijiet kienu jkopru lmenti dwar promozzjonijiet f'diversi kategoriji fil-Korp tal-Pulizija, nuqqas ta' ġbir ta' informazzjoni fil-ħin minn pulizija u mġiba mhux adattata fil-konfront ta' membru tal-pubbliku minn membru tal-Korp.

BORD INDIPENDENTI GĦALL-ILMENTI DWAR IL-PULIZIJA – INVESTIGAZZJONIJIET

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid mis-sena 2017 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari, kemm-il investigazzjoni beda fuq inizjattiva tiegħu stess il-Bord Indipendenti għall-Ilmenti dwar il-Pulizija?

Jista' l-Ministru jgħid dwar xiex kienu dawn l-investigazzjonijiet?

MICHAEL FARRUGIA: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li fil-perjodu indikat, il-Bord Indipendenti għall-Ilmenti dwar il-Pulizija ma beda ebda investigazzjoni fuq inizjattiva tiegħu stess.

BORD INDIPENDENTI GĦALL-ILMENTI DWAR IL-PULIZIJA – KONKLUŻJONIJIET

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid mis-sena 2017 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari, kemm-il materja ġiet riferuta minnu bħala Ministru lill-Bord Indipendenti għall-Ilmenti dwar il-Pulizija?

Jista' l-Ministru jgħid x'kienu l-materji li ġew riferuti minnu u x'kienu l-konklużjonijiet tal-Bord Indipendenti għall-Ilmenti dwar il-Pulizija dwarhom?

MICHAEL FARRUGIA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fil-perjodu indikat, il-Ministru ma rrefera ebda materja lill-Bord Indipendenti għall-Ilmenti dwar il-Pulizija.

BORD INDIPENDENTI GĦALL-ILMENTI DWAR IL-PULIZIJA – FUNZJONIJIET TAL-BORD

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid mis-sena 2017 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari, x'istruzzjonijiet speċifiċi bil-miktub ta dwar funzjonijiet li għandhom jitwettqu mill-Bord Indipendenti għall-Ilmenti dwar il-Pulizija?

MICHAEL FARRUGIA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fil-perjodu indikat il-Ministru ma ta ebda struzzjonijiet speċifiċi bil-miktub dwar xi funzjonijiet li għandhom jitwettqu mill-Bord Indipendenti għall-Ilmenti dwar il-Pulizija.

REKLMAR DWAR IL-BAĠIT – NEFQA

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jagħti rendikont tan-nefqa li saret għal reklamar dwar il-Baġit għas-sena 2019, inkluż nefqa għal reklami f'gazzetti, f'siti soċjali bħal Facebook, Twitter u permezz ta' Google kif ukoll fuq l-istazzjonijiet lokali tat-televiżjoni u tar-radju?

Jista' l-Prim Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja ta' kwalunkwe fattura, rendikont u/jew talba għal ħlas dwar l-imsemmija reklami?

JOSEPH MUSCAT (Prim Ministru): L-informazzjoni mitluba hija kif pej:

Gazzetti: €4,170

Televiżjoni: €15,250

UFFIĊĊJU TAL-PRIM MINISTRU – SEGRETARJAT PARLAMENTARI GĦAS-SERVIZZI FINANZJARJI, EKONOMIJA DIĠITALI U INNOVAZZJONI – ATTENDENZA GĦAL FESTINI/RIĊEVIMENTI/IKLIET/PARTIES

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru, permezz tas-Segretarju Parlamentari għas-Servizzi Finanzjarji, Ekonomija Diġitali u Innovazzjoni, jgħid jekk kienx mistieden, u jekk iva, jekk attendiex u f'liema data, għal festini/riċevimenti/ikliet/parties eċċ. fi kwalunkwe residenza privata jew proprjetà privata, inkluż fil-limiti tas-Siġġiewi u/jew Ħaż-Żebbuġ iżda mhux biss, ta' xi membru tal-Ġudikatura matul ix-xahar ta' Diċembru 2018?

Jista' jgħid jekk dan japplikax ukoll għal kwalunkwe Kap ta' Dipartiment jew Chief Executive jew Chairman ta' kull entità li taqa' taħtu?

JOSEPH MUSCAT (Prim Ministru): Ngħarraf lill-Onor.

UFFIĊĊJU TAL-PRIM MINISTRU – SEGRETARJAT PARLAMENTARI GĦAR-RIFORMI, ĊITTADINANZA U SIMPLIFIKAZZJONI TAL-PROĊESSI – ATTENDENZA GĦAL FESTINI/RIĊEVIMENTI/IKLIET

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru, permezz tas-Segretarju Parlamentari għar-Riformi, Ċittadinanza u Simplifikazzjoni tal-Proċessi, jgħid jekk kinitx mistidna, u jekk iva, jekk attendietx u f'liema data, għal festini/riċevimenti/ikliet/parties eċċ. fi kwalunkw residenza privata jew proprjetà privata, inkluż fil-limiti tas-Siġġiewi u/jew Ħaż-Żebbuġ iżda mhux biss, ta' xi membru tal-Ġudikatura matul ix-xahar ta' Diċembru 2018?

Jista' jgħid jekk dan japplikax ukoll għal kwalunkwe Kap ta' Dipartiment jew Chief Executive jew Chairman ta' kull entità li taqa' taħtha?

JOSEPH MUSCAT: Ngħarraf lill-Onor Interpellant li l-kontenut ta' din l-interpellanza jmur kontra r-regoli stabbiliti dwar l-interpellanzi mill-Ordni Permanenti 27 peress li l-interpellanza fiha imputazzjoni (u ċjoè li s-sottoskritt jew persuni li jmexxu dipartimenti jew entitajiet li jaqgħu taħt il-Ministeru tiegħu ġew ospitati privatament minn 'xi membru tal-ġudikatura') u wkoll peress li tirrelata għall-kondotta ta' persuna mhux fil-kariga uffiċjali jew pubblika tagħha.

MINISTERU GĦALL-EKONOMIJA, INVESTIMENT U NEGOZJI ŻGĦAR – ATTENDENZA GĦAL FESTINI/RIĊEVIMENTI/IKLIET

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Ekonomija, l-Investiment u n-Negozji Żgħar: Jista' l-Ministru jgħid jekk kienx mistieden, u jekk iva, jekk attendiex u f'liema data, għal festini/riċevimenti/ikliet/parties eċċ. fi kwalunkwe residenza privata jew proprjetà privata, inkluż fil-limiti tas-Siġġiewi u/jew Ħaż-Żebbuġ iżda mhux biss, ta' xi membru tal-Ġudikatura matul ix-xahar ta' Diċembru 2018?

CHRIS CARDONA (Ministru għall-Ekonomija, l-Investiment u n-Negozji Żgħar): Ngħarraf lill-Onor.

MINISTERU GĦALL-EDUKAZZJONI U X-XOGĦOL – ATTENDENZA GĦAL FESTINI/RIĊEVIMENTI/IKLIET

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid jekk kienx mistieden, u jekk iva, jekk attendiex u f'liema data, għal festini/riċevimenti/ikliet/parties eċċ. fi kwalunkwe residenza privata jew proprjetà privata, inkluż fil-limiti tas-Siġġiewi u/jew Ħaż-Żebbuġ iżda mhux biss, ta' xi membru tal-Ġudikatura matul ix-xahar ta' Diċembru 2018?

EVARIST BARTOLO (Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol): Ngħarraf lill-Onor. interpellant li l-kontenut ta' din l-interpellanza jmur kontra r-regoli stabbiliti dwar l-interpellanzi mill-Ordni Permanenti 27 peress li l-interpellanza fiha imputazzjoni (u ċjoè li s-sottoskritt jew persuni li jmexxu dipartimenti jew entitajiet li jaqgħu taħt il-Ministeru tiegħu ġew ospitati privatament minn 'xi membru tal-ġudikatura') u wkoll peress li tirrelata għall-kondotta ta' persuna mhux fil-kariga uffiċjali jew pubblika tagħha.

MINISTERU GĦALL-EDUKAZZJONI U X-XOGĦOL – SEGRETARJAT PARLAMENTARI GĦAŻ-ŻGĦAŻAGĦ, SPORTS U GĦAQDIET VOLONTARJI – ATTENDENZA GĦAL FESTINI/RIĊEVIMENTI/IKLIET

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol: Jista' l-Ministru, permezz tas-Segretarju Parlamentari għaż-Żgħażagħ, Sports u Għaqdiet Volontarji, jgħid jekk kienx mistieden, u jekk iva jekk attendiex u f'liema data, għal festini/riċevimenti/ikliet/parties eċċ. fi kwalunkwe residenza privata jew proprjetà privata, inkluż fil-limiti tas-Siġġiewi u/jew Ħaż-Żebbuġ iżda mhux biss, ta' xi membru tal-Ġudikatura matul ix-xahar ta' Diċembru 2018?

EVARIST BARTOLO: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-kontenut ta' din l-interpellanza jmur kontra r-regoli stabbiliti dwar l-interpellanzi mill-Ordni Permanenti 27 peress li l-interpellanza fiha imputazzjoni (u ċjoè li s-sottoskritt u s-Segretarju Parlamentari jew persuni li jmexxu dipartimenti jew entitajiet li jaqgħu taħt il-Ministeru tiegħu ġew ospitati privatament minn 'xi membru tal-ġudikatura') u wkoll peress li tirrelata għall-kondotta ta' persuna mhux fil-kariga uffiċjali jew pubblika tagħha.

MINISTERU GĦALL-ENERĠIJA U L-IMMANIĠĠAR TAL-ILMA – ATTENDENZA GĦAL FESTINI/RIĊEVIMENTI/IKLIET

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Enerġija u l-Immaniġġar tal-Ilma: Jista' l-Ministru jgħid jekk kienx mistieden, u jekk iva, jekk attendiex u f'liema data, għal festini/riċevimenti/ikliet/parties eċċ. fi kwalunkwe residenza privata jew proprjetà privata, inkluż fil-limiti tas-Siġġiewi u/jew Ħaż-Żebbuġ iżda mhux biss, ta' xi membru tal-Ġudikatura matul ix-xahar ta' Diċembru 2018?

Jista' jgħid jekk dan japplikax ukoll għal kwalunkwe Kap ta' Dipartiment jew Chief Executive jew Chairman ta' kull entità li taqa' taħtu?

JOE MIZZI (Ministru għall-Enerġija u l-Immaniġġar tal-Ilma): Ngħarraf lill-Onor.

L-ONOR.

HERMANN SCHIAVONE staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid meta l-Port Ħieles se jistalla x-shore to vessel supply?

KONRAD MIZZI (Ministru għat-Turiżmu): Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 8168.

PORT ĦIELES – INVESTIMENT GĦAL TNAQQIS TA' ĦSEJJES

L-ONOR.

HERMANN SCHIAVONE staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jagħti dettalji ta' kemm mill-€31 miljun li se jkunu investiti fil-Port Ħieles huma intiżi biex jitnaqqsu l-ħsejjes li qed jiġu ġġenerati mill-istess kumpanija?

KONRAD MIZZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li minn informazzjoni mgħoddija mill-Malta Freeport Terminals hu previst li 90% ta' dan l-investiment huwa relatat ma' makkinarju u titjib infrastrutturali li jnaqqsu l-istorbju ġġenerat mill-Port Ħieles.

Dan l-investiment jinkludi:

L-RTGs il-ġodda huma mgħammra bl-aħħar teknologija.

Fost oħrajn huma mgħammra b'white noise alarms li ma' nżul ix-xemx awtomatikament inaqqsu l-ħoss tagħhom għall-benefiċċju tar-residenti ta' Birżebbuġa.

Huma mgħammra wkoll b'teknoloġija ta' stacked profiling li permezz ta' sistema ta' lasers se jiġi evitat impatt ma' kontejners oħra.

L-RTGs iħaddnu wkoll sistema ta' automatic steering.

· Madwar 67 tractor u trailor li ġew ordnati din is-sena.

Ta' min jinnota li apparti minn dan l-investiment, bħala corporate social responsibility il-Malta Freeport Terminals se tkun qiegħda tiffinanzja ġnien ġdid li se jsir f'Birżebbuġa maġenb Triq San Patrizju.

Dan se jieħu inkonsiderazzjoni ppjanar biex jitnaqqsu l-ħsejjes iġġenerati mill-Freeport.

PORT ĦIELES – TNAQQIS TA' ĦSEJJES – TIMELINE U MIŻURI

L-ONOR.

HERMANN SCHIAVONE staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jagħti lista ta' miżuri konkreti, u t-timeline tagħhom, li se jnaqqsu l-ħsejjes mill-Port Ħieles?

KONRAD MIZZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-Gvern u l-Ministeru għat-Turiżmu, permezz tal-Malta Freeport Corporation u l-ERA, b'mod kostanti baqgħu jagħmlu monitoraġġ fuq il-Malta Freeport Terminal.

Saru studji u rapporti li minnhom ħareġ x'miżuri trid taddotta l-Malta Freeport Terminals sabiex tiġi mitigata din il-problema.

Dawn il-miżuri qed jitwettqu skont ir-rapport li kien ġiet preżentat fl-Environmental Monitoring Committee fejn fih kien hemm proposti fuq bażi short, medium u long term.

Tajjeb li l-Onor.

Interpellant ikun jaf li:

· tnaqqas il-ħoss tas-sistemi tal-alarms mal-krejnijiet li jimxu bir-roti (RTG's) skont l-istandard EN I20 7731;

· ġiet istallata s-sistema crane slow down feature s'issa f'65% tal-Quay Cranes biex ma jkunx hemm tisbita finali meta l-kontejner jitniżżel fuq it-trakk;

· din is-sena nġabu 15-il krejn RTG ġdid li għandhom sistema ta' white noise biex b'hekk jonqsu l-ħsejjes waqt li jkunu qed jgħabbu jew iħottu l-kontejners;

· saru xogħlijiet fuq 107,000sqm ta' toroq fiż-żona tal-Freeport;

· għadu għaddej tibdil ta' wċuħ tat-toroq li kienu magħmula minn cobbled blocks u li issa qed jingħataw it-tarmak.

Inbidlet ukoll art li kienet miksija bil-pjanċi tal-ħadid fejn flokhom ingħata l-konkrit;

· saret konsultazzjoni bejn Transport Malta u l-Malta Freeport Terminal dwar attività ta' refuelling ta' vapuri sabiex ma jsirx daqq ta' ħornijiet mill-vapuri;

· saret konsultazzjoni bejn Transport Malta, Infrastructure Malta u l-Korporazzjoni sabiex is-South Road tingħata t-tarmak.

Din it-triq jgħaddu madwar 310 vetturi kuljum;

· il-Malta Freeport Terminal kontinwament tagħmel upgrades fl-apparat li tuża sabiex tnaqqas l-istorbju;

· il-Malta Freeport Terminal intrabtet ukoll li tagħmel tisbiħ tal-ġnien ta' Birżebbuġa maġenb Triq San Patrizju.

Dan se jieħu inkonsiderazzjoni ppjanar biex jitnaqqsu l-ħsejjes iġġenerati mill-Freeport.

Ninforma lill-Onor.

Interpellant li jonqos xi jsir u l-implimentazzjoni tal-miżuri tkompli.

L-ONOR.

HERMANN SCHIAVONE staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid x'persentaġġ ta' ħsejjes s'issa naqqas il-Port Ħieles minn wara r-rapport tal-ħsejjes ikkummissjonat mill-istess kumpanija fl-2016?

KONRAD MIZZI: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 8532.

L-ONOR.

HERMANN SCHIAVONE staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid x'persentaġġ ta' ħsejjes se jitnaqqas wara li jkunu investiti l-€31 miljun li ħabbar l-istess Ministru ftit ġimgħat ilu?

KONRAD MIZZI: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 8531.

ENEMALTA – SIT FIL-QAJJENZA

L-ONOR.

HERMANN SCHIAVONE staqsa lill-Ministru għall-Enerġija u l-Immaniġġar tal-Ilma: B'referenza għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 8425, jista' l-Ministru jgħid x'inhuma l-pjani short term u long term għal dan is-sit fil-Qajjenza?

JOE MIZZI: Ninsab infurmat li preżentement l-Enemalta qed tikkunsidra l-istokk kollu tal-proprjetajiet tagħha u qed jiġi studjat mod strateġiku biex jiġi massimizzat l-użu ta' faċilitajiet bħal dawn.

MINISTERU GĦAL GĦAWDEX – ĦADDIEDA IMPJEGATI

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid kemm kien hemm ħaddiema jagħmlu xogħol ta' ħaddied fi ħdan il-Ministeru għal Għawdex sena b'sena u xahar b'xahar minn Marzu 2013 sal-lum?

X'inhu l-grad tagħhom?

X'tip ta' xogħol jagħmlu u x'responsabbiltajiet għandhom, u kemm ilhom jaħdmu kull wieħed u waħda minn dawn il-ħaddiema fiċ-Ċivil u x'inhuma l-ħinijiet tax-xogħol tagħhom?

Xi kwalifiki għandhom u x'korsijiet intbagħtu jagħmlu minn meta daħlu maċ-Ċivil u x'korsijiet hemm ippjanati li jsirulhom matul is-sena 2019?

Interpellant li l-informazzjoni mitluba hija kif murija fit-tabella li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

SPTAR ĠENERALI TA' GĦAWDEX – CANTEEN GĦALL-ĦADDIEMA U QRABA TAL-PAZJENTI

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jgħid meta hu ppjanat li jkun hemm canteen għall-ħaddiema u l-qraba tal-pazjenti ġewwa l-Isptar Ġenerali ta' Għawdex peress li l-canteen li kien hemm qabel twaqqa' aktar minn sena u nofs ilu biex minfloku tinbena l-iskola ta' Barts u sal-lum l-Isptar ta' Għawdex għadu bla canteen?

CHRIS FEARNE (Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-iżvilupp li hu ppjanat li jsir ġewwa l-isptar jinkludi wkoll canteen għall-ħaddiema u l-qraba tal-pazjenti ġewwa l-istess sptar.

Sakemm dan iseħħ, saru arranġamenti provisorji biex il-ħaddiema u qraba tal-pazjenti ġewwa l-isptar ikunu moqdija b'mod temporanju, filwaqt li diversi ħaddiema tal-isptar huma wkoll intitolati u jistgħu jagħmlu użu mis-servizz ta' catering li jipprovdi l-istess sptar.

FIBRE OPTIC CABLE – PROĊESS TAT-TENDERING

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għall-Ekonomija, l-Investiment u n-Negozji Żgħar: Jista' l-Ministru jgħid fiex wasal il-proċess tat-tendering u meta hu ppjanat li jitlesta x-xogħol infrastrutturali fuq it-tieni fibre optic cable bejn Malta u Għawdex?

CHRIS CARDONA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-proċess tat-tender ingħalaq u kien aġġudikat u ntgħażel il-kuntrattur.

Bħalissa d-Dipartiment tal-Kuntratti qiegħed fil-proċess biex jagħlaq ix-xogħol amministrattiv biex ikun jista' jiġi ffirmat il-kuntratt.

Malli dan isir, jibdew il-preparamenti (mobilisation) biex jibda x-xogħol.

GĦAWDEX - INVESTIGAZZJONI DWAR KORRUZZJONI JEW NUQQASIJIET FIL-BINI TAT-TOROQ

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid jekk l-investigazzjonijiet tal-Pulizija dwar allegazzjonijiet li ħarġu f'Lulju 2017 dwar korruzzjoni jew nuqqasijiet oħra fil-bini ta' toroq f'Għawdex ġietx konkluża?

Jekk ġiet konkluża x'passi ttieħdu?

MICHAEL FARRUGIA: Ninsab infurmat illi dan il-każ huwa suġġett ta' inkjesta Maġisterjali li l-investigazzjonijiet dwaru għadhom għaddejjin.

GĦAWDEX – IR-RABAT – BINI TAT-TRIQ TA' WARA S-SUR

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid jekk hemmx pjan li t-Triq ta' Wara s-Sur, ġewwa Victoria Għawdex, tinbena mill-ġdid matul is-sena 2019 peress li din tinsab fi stat ħażin ħafna?

Interpellant li t-tender għax-xogħlijiet f'din it-triq se jiġi ppubblikat dalwaqt.

MINISTERU GĦAT-TURIŻMU – NISA F'POŻIZZJONI TA' TEĦID TA' DEĊIŻJONIJIET

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm nisa f'pożizzjoni ta' teħid ta' deċiżjonijiet fil-Ministeru tiegħu u fl-entitajiet u dipartimenti li jaqgħu taħtu li jaħdmu bħalissa, mill-grad ta' Prinċipal 'il fuq?

KONRAD MIZZI: It-tagħrif għadu qed jinġabar.

MINISTERU GĦALL-INTERN U SIGURTÀ NAZZJONALI – NISA F'POŻIZZJONI TA' TEĦID TA' DEĊIŻJONIJIET

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm nisa f'pożizzjoni ta' teħid ta' deċiżjonijiet fil-Ministeru tiegħu u fl-entitajiet u dipartimenti li jaqgħu taħtu li jaħdmu bħalissa, mill-grad ta' Prinċipal 'il fuq?

MICHAEL FARRUGIA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar u għaldaqstant it-tweġiba tingħata f'seduta oħra.

MINISTERU GĦALL-ĠUSTIZZJA, KULTURA U GVERN LOKALI – NISA F'POŻIZZJONI TA' TEĦID TA' DEĊIŻJONIJIET

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm nisa f'pożizzjoni ta' teħid ta' deċiżjonijiet fil-Ministeru tiegħu u fl-entitajiet u dipartimenti li jaqgħu taħtu li jaħdmu bħalissa, mill-grad ta' Prinċipal 'il fuq?

OWEN BONNICI (Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali): It-tagħrif għadu qed jinġabar.

MINISTERU GĦALL-AMBJENT, ŻVILUPP SOSTENIBBLI U TIBDIL FIL-KLIMA – NISA F'POŻIZZJONI TA' TEĦID TA' DEĊIŻJONIJIET

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm nisa f'pożizzjoni ta' teħid ta' deċiżjonijiet fil-Ministeru tiegħu u fl-entitajiet u dipartimenti li jaqgħu taħtu li jaħdmu bħalissa, mill-grad ta' Prinċipal 'il fuq?

JOSÈ HERRERA (Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima): Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni qed tinġabar.

MINISTERU GĦAS-SAĦĦA – NISA F'POŻIZZJONI TA' TEĦID TA' DEĊIŻJONIJIET

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jgħid kemm hemm nisa f'pożizzjoni ta' teħid ta' deċiżjonijiet fil-Ministeru tiegħu u fl-entitajiet u dipartimenti li jaqgħu taħtu li jaħdmu bħalissa, mill-grad ta' Prinċipal 'il fuq?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li t-tagħrif għadu qed jinġabar.

MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET BARRANIN U PROMOZZJONI TAL-KUMMERĊ – NISA F'POŻIZZJONI TA' TEĦID TA' DEĊIŻJONIJIET

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm nisa f'pożizzjoni ta' teħid ta' deċiżjonijiet fil-Ministeru tiegħu u fl-entitajiet u dipartimenti li jaqgħu taħtu li jaħdmu bħalissa, mill-grad ta' Prinċipal 'il fuq?

CARMELO ABELA (Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ): Ninforma lill-Onor.

MINISTERU GĦAT-TURIŻMU – ASSISTENTI PARLAMENTARI

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-Ministeru tiegħu kellux Assistenti Parlamentari fil-leġiżlatura ta' bejn is-sena 2008 u s-sena 2013?

Jista' jgħid x'kienu l-kundizzjonijiet marbuta ma' tali rwol, kemm dawk finanzjarji kif ukoll perkaċċi oħra?

KONRAD MIZZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li ma kien hemm l-ebda Assistent Parlamentari taħt dan id-dekasteru bejn l-2008 u l-2013.

MINISTERU GĦALL-INTERN U S-SIGURTÀ NAZZJONALI – ASSISTENTI PARLAMENTARI

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-Ministeru tiegħu kellux Assistenti Parlamentari fil-leġiżlatura ta' bejn is-sena 2008 u s-sena 2013?

MICHAEL FARRUGIA: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li fil-leġiżlatura ta' bejn is-sena 2008 u s-sena 2013 fil-Ministeru għall-Ġustizzja u l-Intern kien hemm Assistent Parlamentari, li kien l-Onor.

Għall-kundizzjonijiet nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferi għall-Papers Laid 7378 tal-11-il Leġiżlatura li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra mill-Ispeaker fl-10 ta' Ġunju 2011.

Fit-tweġiba, li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti, hemm indikat li l-Assistenti Parlamentari bejn l-2008 u l-2013 kienu jitħallsu 65% ta' Skala 1 tas-Servizz Pubbliku (ekwivalenti għal €29,577.60, skont il-grad tal-lum), flimkien ma' servizzi ta' linja fissa tat-telefon u mowbajl.

MINISTERU GĦALL-ĠUSTIZZJA, KULTURA U GVERN LOKALI – ASSISTENTI PARLAMENTARI

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-Ministeru tiegħu kellux Assistenti Parlamentari fil-leġiżlatura ta' bejn is-sena 2008 u s-sena 2013?

OWEN BONNICI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li fil-leġiżlatura ta' bejn is-sena 2008 u s-sena 2013 fil-Ministeru għall-Ġustizzja u l-Intern kien hemm Assistent Parlamentari, li kien Beppe Fenech Adami.

Għall-kundizzjonijiet nitlob lill-Onor.

MINISTERU GĦALL-AMBJENT, ŻVILUPP SOSTENIBBLI U TIBDIL FIL-KLIMA – ASSISTENTI PARLAMENTARI

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-Ministeru tiegħu kellux Assistenti Parlamentari fil-leġiżlatura ta' bejn is-sena 2008 u s-sena 2013?

JOSÈ HERRERA: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li fil-leġiżlatura ta' bejn is-sena 2008 u s-sena 2013 fil-Ministeru għar-Riżorsi u Affarijiet Rurali kien hemm Assistent Parlamentari, li kien Philip Mifsud.

Għall-kundizzjonijiet nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferi għat-tweġiba li ngħatat mill-Ispeaker fl-10 ta' Ġunju 2011 għall-Mistoqsija Parlamentari numru 7378 tal-11-il Leġiżlatura.

MINISTERU GĦAS-SAĦĦA – ASSISTENTI PARLAMENTARI

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jgħid jekk il-Ministeru tiegħu kellux Assistenti Parlamentari fil-leġiżlatura ta' bejn is-sena 2008 u s-sena 2013?

CHRIS FEARNE: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li fil-leġiżlatura ta' bejn is-sena 2008 u s-sena 2013 fil-Ministeru għas-Saħħa kien hemm Assistent Parlamentari, li kien Peter Micallef.

Għall-kundizzjonijiet nitlob lill-Onor.

MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET BARRANIN U PROMOZZJONI TAL-KUMMERĊ – ASSISTENTI PARLAMENTARI

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-Ministeru tiegħu kellux Assistenti Parlamentari fil-leġiżlatura ta' bejn is-sena 2008 u s-sena 2013?

Jista' jgħid x'kienu l-kundizzjonijiet marbuta ma' tali rwol, kemm dawk finanzjarji kif ukoll perkaċċi oħra?

CARMELO ABELA: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li fil-leġiżlatura ta' bejn is-sena 2008 u s-sena 2013 fil-Ministeru għall-Affarijiet Barranin kien hemm Assistent Parlamentari, li kien David Agius.

Għall-kundizzjonijiet nitlob lill-Onor.

GĦAWDEX – PROĠETT TA' HOUSING

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jagħti dettalji dwar il-proġett tal-housing f'Għawdex li ssemma fil-Parlament mill-Ministru għal Għawdex?

Dan il-proġett fiex jikkonsisti?

Jista' l-Ministru jgħid ukoll jekk dan il-proġett jaqax taħt il-Ministeru tal-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali u jew/l-Awtorità tad-Djar?

MICHAEL FALZON: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 8507.

GĦAWDEX – SME PARK

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru għal Għawdex: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari 7433 dwar l-SME Park, tista' l-Ministru tpoġġi kopja tas-site plan u kopja tal-pjanta ppreżentata mal-applikazzjoni li saret lill-Awtorità tal-Ippjanar li l-istess Ministru fir-risposta tal-mistoqsija parlamentari 7433 qed tirreferi għalija?

Interpellant jagħmel referenza għad-dokument uffiċjali u pubbliku tal-Awtorità tal-Ippjanar 2780/16.

BEJJIEGĦA TAL-MONTI TAL-BELT VALLETTA U TAR-RABAT GĦAWDEX – KUMPENS

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru għall-Ekonomija, l-Investiment u n-Negozji Żgħar: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 5672 li saret fl-10 ta' Mejju 2018 dwar kumpens lill-bejjiegħa tal-Monti tal-Belt Valletta u tar-Rabat Għawdex?

CHRIS CARDONA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li r-risposta tingħata f'xi seduta oħra.

APPLIKAZZJONIJIET GĦALL-FONDI

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Ewropej u l-Ugwaljanza: Tista' l-Ministru twieġeb il-mistoqsija parlamentari 8370 li saret fil-15 ta' Jannar 2019 dwar applikazzjonijiet għall-fondi li damu ma ġew trattati?

HELENA DALLI (Ministru għall-Affarijiet Ewropej u l-Ugwaljanza): Il-proċess tal-għażla huwa wieħed metikoluż kif jitolbu r-regolamenti Ewropej.

Għalhekk il-proċess jista' jtawwal minħabba diversi raġunijiet, fosthom in-numru ta' applikazzjonijiet għall-proġetti sottomessi, il-kwalità tal-applikazzjoni u l-kjarifikazzjonijiet li jkunu jridu jiġu indirizzati mill-applikanti.

Il-proċess tal-evalwazzjoni jiddependi wkoll kemm il-proġett propost jindirizza l-għanijiet tas-sejħa u l-obbligazzjonijiet tal-Kummissjoni Ewropea.

Il-Gvern daħħal ukoll pakkett finanzjarju aktar attraenti għall-ħaddiema li jaħdmu fl-Awtoritajiet ta' Ġestjoni biex b'hekk ikunu aktar kompetittivi fl-isfond tas-sitwazzjoni pożittiva fil-qasam tal-impjiegi li għandna f'pajjiżna.

SAJJIEDA – FONDI EWROPEJ

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Ewropej u l-Ugwaljanza: Tista' l-Ministru twieġeb il-mistoqsija parlamentari 8373 li saret fil-15 ta' Jannar 2019 dwar fondi dovuti lis-sajjieda?

HELENA DALLI: Fil-Programm Operattiv tal-Fond Ewropew għall-Affarijiet Marittimi u Sajd (FEMS) 2014 - 2020 hemm 'il fuq minn €25 miljun allokati.

Dawn il-fondi kienu u għadhom mistennija li jkunu impenjati skont il-miżuri li hemm adottati fil-Programm.

Għalhekk ma sar l-ebda tibdil ta' allokazzjoni tal-fondi mmirati għas-sajjieda għal prijoritajiet oħra.

Apparti madwar €1 miljun allokati f'miżuri diretti għas-sajjieda (Artiklu 33, Artiklu 41.1, Artiklu 41.2 u Artiklu 30 tar-Regolament tal-UE (No. 508/2014)), hemm madwar €24 miljun għall-proġetti, fosthom il-proġetti tal-Breakwater tal-Qrejten, l-immodernizzar ta' faċilitajiet għas-sajjieda fil-portijiet tal-Imġarr u x-Xlendi, taħriġ ipprovdut għas-sajjieda mid-Dipartiment tas-Sajd u Akwakultura u proġetti simili oħra bħal ta' titjib f'skali.

BDIEWA U RAĦĦALA – FONDI EWROPEJ

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Ewropej u l-Ugwaljanza: Tista' l-Ministru twieġeb il-mistoqsija parlamentari 8372 li saret fil-15 ta' Jannar 2019 dwar fondi dovuti lill-bdiewa u raħħala?

HELENA DALLI: Il-fondi li ntużaw għat-toroq kienu flus allokati apposta mill-bidu tal-Programm tal-Iżvilupp Rurali 2014-2020.

Dawn l-interventi f'toroq rurali kienu mitluba mill-bdiewa stess sabiex itejbu l-aċċess għall-għelieqi u l-irziezet tagħhom u b'hekk itejbu l-kompetittività.

Sal-lum minn dan il-Programm ġew kommessi €79 miljun għall-benefiċċju tal-bdiewa u r-raħħala li minnhom se jibbenefikaw 'il fuq minn 5,500 ruħ.

AWTORITÀ TAL-IPPJANAR – BDIL U RESTAWR TAL-GALLERIJI TAL-INJAM

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru għat-Trasport, l-Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid jekk l-Awtorità tal-Ippjanar għadhiex toffri s-sussidju fuq il-bdil u restawr tal-galleriji tal-injam?

IAN BORG (Ministru għat-Trasport, l-Infrastruttura u Proġetti Kapitali): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li bħalissa l-Awtorità għandha skema biex jiġu restawrati jew fejn ikun il-bżonn, jinbidlu l-galleriji tal-injam fil-Belt Valletta in-naħa ta' Marsamxett.

Hemm ħsieb li din l-iskema tiġi estiża għax-xhur li ġejjin.

Sadanittant tajjeb wieħed jinnota li dawn l-aħħar sentejn l-Awtorità nediet żewġ skemi ta' "Irrestawra Darek" li kienu japplikaw fuq skala nazzjonali, fejn fost l-oħrajn dawn kienu jkopru wkoll ir-restawr ta' elementi bħal galleriji tal-injam.

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jgħid jekk kienx hemm pjan mill-Ministeru dwar kif il-Health Campus għandu jkollu faċilitajiet aħjar għal parkeġġ privat li jkun aktar adegwat u jlaħħaq mad-domanda?

Meta se jiġi mniedi dan il-pjan u kif?

CHRIS FEARNE: Nitlob lill-Onor.

Interpellant sabiex jispeċifika għal fejn eżattament qed jirreferi.

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: B'referenza għall-multi-level car park preżenti tal-viżitaturi fl-Isptar Mater Dei, u peress li t-tariffa raħset, jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jgħid jekk hux possibbli li jsiru parking sensors fuq kull livell, biex jindikaw fejn hemm postijiet tal-parkeġġ battala, u b'hekk jiġi ffrankat is-sewqan bla bżonn fid-diversi livelli tal-multi-story parking?

Qatt saru testijiet dwar il-livell ta' kontaminazzjoni fl-arja f'dan il-parkeġġ?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-kundizzjonijiet tat-tender il-ġdid tal-management tal-parkeġġ fl-isptar, li anke wassal biex jorħsu t-tariffi tal-parkeġġ għall-pubbliku, jorbtu lill-operatur biex jinvesti f'sistemi ġodda li jiffaċilitaw l-użu tal-parkeġġ mill-pubbliku.

Dan fl-istess waqt li jiggarantixxi li t-taxpayer Malti ma jissussidjax il-ħidma kummerċjali ta' dan l-operatur privat kif kien isir qabel.

F'dawn l-aħħar sitt xhur rajna tibdil b'saħħtu fl-infrastruttura tal-parkeġġ u dan it-tibdil se jkompli għaddej.

Uħud mill-miżuri li ttieħdu huma:

- Investiment f'magni ġodda u iżjed robusti għal pagament tal-biljetti tal-parkeġġ.

Rajna wkoll żieda ta' dawn il-magni f'postijiet strateġiċi biex nevitaw bottlenecks ta' nies li kien ikollhom jistennew biex iħallsu l-biljett tal-parkeġġ.

Naqqasna l-ħin li dawn il-magni kienu jkunu rreġistrati bil-ħsara b'madwar 95%.

- Sistema ġdida ta' 'scan and go' xħin toħroġ mill-parkeġġ li naqqset il-ħin tal-proċess bin-nofs, b'benefiċċju dirett għal min juża s-servizz u min ikun qed jistenna warajh.

- Daħħalna sistema ta' tidal lanes li tara li t-tliet karreġġjati fil-parkeġġ pubbliku jkollhom żewġ entrati fil-ħin ta' filgħodu, u exit waħda u bil-maqlub fil-ħin marbut mal-ħruġ mill-parkeġġ.

Din it-tidal lane system hija kkontrollata awtomatikament u tirreaġixxi għad-domanda skont il-bżonn.

- Daħħalna parking availability monitor marbut mas-sistema tal-ħruġ u dħul fil-parkeġġ li turi biċ-ċar id-disponibbiltà tal-parkeġġ qabel wieħed jidħol fl-area.

Se nkomplu nsaħħu din is-sistema b'miżuri oħrajn li jeżistu fis-suq wara li nkunu għamilna l-investimenti neċessarji.

Iż-żona ta' parkeġġi mgħottija fl-isptar hija kkontrollata b'sistema intelliġenti ta' monoxide sensors direttament konessi mal-BMS tal-isptar.

SPTAR MATER DEI – TARIFFA TAL-CLAMPING

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jgħid x'kienet ir-raġuni li żdiedet it-tariffa tal-clamping minn €34 għal €60?

Din kienet mossa biex tagħmel tajjeb għar-roħs ta' tariffa tal-parkeġġ fil-multi-story parking?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-concession tender tal-immaniġġjar tal-parkeġġ ta' Mater Dei indika rata ta' clamping ta' €60 li hija simili għal dik f'parkeġġi pubbliċi oħrajn, fosthom tal-airport u tal-parkeġġ tal-Imġarr Għawdex.

Fuq inizjattiva tal-Ministeru nfetħu negozjati mal-kuntrattur u dan ġentilment qabel li din ir-rata tiġi riveduta għal €40 b'effett mill-1 ta' Jannar 2019.

Ma teżisti l-ebda konnessjoni bejn it-traħħis ta' bejn 15 u 20% fir-rati tal-parkeġġ u din iż-żieda minima fil-clamping rate. (€34.95 għal €40) It-traħħis fir-rati jibbenefikaw minnu eluf ta' nies li jużaw il-faċilitajiet ta' parkeġġ, filwaqt li l-impatt tal-clamping jinħass minn ftit għexieren li jabbużaw u juru nuqqas ta' rispett għal ħaddieħor.

KUNDIZZJONIJIET GĦAS-SUSSIDJU TAL-KERA

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: B'referenza għas-sussidju tal-kera mill-Gvern għal din is-sena, jista' l-Ministru jgħid x'inhuma l-kundizzjonijiet biex wieħed japplika?

Meta se jibdew jingħataw?

Minn meta wieħed japplika sakemm tiġi pproċessata l-applikazzjoni, kemm hu l-massimu ta' żmien li d-dipartiment jieħu?

Is-sussidju jibda jingħata bl-arretrati minn meta wieħed japplika?

MICHAEL FALZON: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 8200.

KIRI MINGĦAND IL-PRIVAT – RATA TA' KONSUM

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Enerġija u l-Immaniġġar tal-Ilma: B'referenza għall-Maltin li ma għandhomx dar u li jikru mingħand il-privat, jista' l-Ministru jgħid jekk ir-rata tal-konsum tad-dawl hijiex kummerċjali jew residenzjali?

Jekk hi residenzjali x'għandu jagħmel wieħed biex jaċċerta li l-kerrej ma jżommx b'rata kummerċjali?

JOE MIZZI: Ninsab infurmat li għal kull konsumatur li jikri mingħand il-privat, ir-rata tal-konsum applikabbli hija waħda residenzjali b'dan li jkunu ddikjarati n-numru tal-persuni li jirrisjedu fil-fond.

Sabiex wieħed jaċċerta liema rata hija applikabbli fuq il-kont tiegħu, jista' faċilment jara l-kont innifsu fejn ikun hemm it-tariffa indikata.

L-IMQABBA – TOROQ GĦALL-KMAMAR TAN-NAR TAL-ĠILJU U SANTA MARIJA

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, l-Infrastruttura u Proġetti Kapitali: B'referenza għall-uċuħ ġodda li ngħataw lit-toroq tal-Kmamar tan-Nar tal-Ġilju u Santa Marija fl-Imqabba, peress li wara ftit ġimgħat it-triq inqalgħet u bdiet timtela ħofor għax il-materjal tat-tarmak kien inferjuri u x-xogħol ma sarx skont is-sengħa u bħala rimedju f'ċerti bnadi qed isir patchwork tat-triq imma żoni oħra tħallew barra, jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li t-toroq ma reġgħux inqalgħu u saru mill-ġdid?

X'azzjoni se jieħu l-Ministeru f'dan ir-rigward?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li Infrastructure Malta qed taħdem sabiex pajjiżna jieħu l-aħjar valur għall-investiment bla preċedent li l-Gvern qed jagħmel fl-infrastruttura tal-pajjiż.

Kull xogħol li jsir jiġi ttestjat minn tekniċi indipendenti u fejn ma jintlaħqux il-livelli ta' kwalità mitluba minn Infrastructure Malta, il-kuntratturi jintalbu jwettqu x-xogħol mill-ġdid bi spejjeż tagħhom.

Fit-toroq indikati, wara spezzjoni inizjali, il-kuntratturi kkonċernati ntalbu jieħdu diversi miżuri sabiex il-partijiet fejn kien hemm l-aktar ħsarat jitranġaw minnufih.

Hekk kif jiġu konklużi t-testijiet tekniċi biex jiddeterminaw in-nuqqasijiet li seta' kien hemm fix-xogħol li sar, ikun jista' jiġi kkonfermat jekk hux meħtieġa interventi oħra ħalli jiġi żgurat li dawn it-toroq jilħqu l-livelli mitluba minn Infrastructure Malta.

MINISTERU GĦAL GĦAWDEX – ĦADDIEMA LI GĦANDHOM KUNDIZZJONIJIET U PAGI DIFFERENTI

L-ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid jekk fost id-dipartimenti li jaqgħu taħt ir-responsabbiltà tal-Ministeru għal Għawdex hemmx dipartimenti minnhom li magħhom hemm impjegati li għandhom pagi u kundizzjonijiet ta' xogħol differenti minn impjegati Maltin li jaħdmu fl-istess dipartiment li hemm f'Malta?

Jekk fl-affermattiv, tista' tgħid jekk hux se jittieħdu passi biex din l-anomalija tiġi rranġata?

Interpellant li kull uffiċjal pubbliku qiegħed fuq skala skont kif stabbilit fl-estimi finanzjari, mingħajr distinzjoni kemm jekk jaħdem f'Ministeru ġo Malta kif ukoll jekk jaħdem fil-Ministeru għal Għawdex.

IL-MELLIEĦA, SAN PAWL IL-BAĦAR U N-NAXXAR – ĊITAZZJONIJIET MILL-UFFIĊJALI TAL-KOMUNITÀ FUQ ĠBIR U SEPARAZZJONI TAL-ISKART

L-ONOR.

ROBERT CUTAJAR staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm ingħataw ċitazzjonijiet minn Uffiċjali tal-Komunità (wardens) bejn Novembru 2018 u l-aħħar ta' Jannar 2019 fil-lokalitajiet tal-Mellieħa, San Pawl il-Baħar u n-Naxxar (lokalità b'lokalità b'mod separat) b'rabta ma' allegati nuqqasijiet ta' ġbir/separazzjoni tal-iskart?

OWEN BONNICI: Hawn taħt hawn tabella bl-informazzjoni mitluba.

Ninforma lill-Onor.

Interpellant illi fil-każ tan-Naxxar u San Pawl il-Baħar ma nagħtawx ċitazzjonijiet relatati ma' ġbir jew separazzjoni ta' skart.

L-ONOR.

ROBERT CUTAJAR staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid f'liema toroq u kemm ingħataw ċitazzjonijiet mill-Uffiċjali tal-Komunità (wardens) triq bi triq b'mod separat, dwar allegati nuqqasijiet b'rabta mal-ġbir u s-separazzjoni tal-iskart fil-lokalitajiet tal-Mellieħa, San Pawl il-Baħar u n-Naxxar bejn Novembru 2018 u l-aħħar ta' Jannar 2019?

OWEN BONNICI: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt fil-mistoqsija parlamentari 8614.

EŻAMIJIET GĦALL-POST TA' SENIOR PRINCIPAL

L-ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI staqsa lill-Prim Ministru: B'referenza għall-aħħar eżami għall-post ta' Senior Principal jista' l-Prim Ministru jgħid kemm:

a. kien in-numru ta' Senior Principals li għaddew minn dan l-eżami u li ġew impjegati sa Marzu 2018; u

b. kemm ġew impjegati wara din id-data?

Jista' jgħid jekk kienx hemm dipartimenti li għamlu talba biex jimlew postijiet li għandhom f'dan il-grad u dawn il-postijiet għadhom ma mtlewx?

Jekk fl-affermattiv jista' jgħid liema huma dawk id-dipartiment li għamlu din it-talba?

JOSEPH MUSCAT: Ninsab informat li mill-aħħar eżami għall-post ta' Senior Principal għaddew 126.

Ninforma lill-Onor.

Interpellant li tweġiba għat-tieni parti tal-ewwel mistoqsija (a) tiegħu ingħatat f'mistoqsija parlamentari 7808.

Ma ġewx impjegati aktar uffiċjali fil-grad ta' Prinċipal Anzjan minn Marzu 2018.

Il-vakanzi fis-Servizz Pubbliku jimtlew skont il-vakanzi li jkun hemm.

RAĦAL ĠDID – LAPIDA TA' FTUĦ TA' ĠNIEN

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-lapida li kienet tqiegħdet mill-Onor.

Segretarju Parlamentari Stanley Zammit fl-1995 fl-okkażjoni tal-ftuħ tal-Ġnien Pawlu Boffa, Raħal Ġdid, hix se titqiegħed lura f'postha jew le?

OWEN BONNICI: It-tweġiba tingħata f'seduta oħra.

FGURA – TRASPORT TAL-ISKEJJEL – PICK UP U DROP OFF POINT

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol: B'referenza għall-informazzjoni addizzjonali mogħtija għall-mistoqsija parlamentari 7313, jista' l-Ministru jibgħat għall-ġenituri biex jispjega għalfejn ix-xufier qiegħed jiddetermina huwa fejn hija l -hekk imsejħa pickup u drop off point bi skuża ta' traffic management jew li qiegħed jieqaf fit-triq biex studenti jmorru jixtru?

EVARIST BARTOLO: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fil-ġranet li ġejjin uffiċjali tad-Dipartiment se jiltaqgħu mal-ġenituri kkonċernati.

MIŻURI GĦALL-KONFORMITÀ MA' REGOLAMENT UE 2016/1191 TAL-PARLAMENT EWROPEW

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid x'miżuri se jittieħdu biex Malta tiġi konformi ma' Regolament (UE) 2016/1191 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-6 ta' Lulju 2016 dwar il-promozzjoni tal-moviment liberu taċ-ċittadini permezz tas-simplifikazzjoni tar-rekwiżiti għall-preżentazzjoni ta' ċerti dokumenti pubbliċi fl-UE u li jibda japplika fl-intier tiegħu fis-16 ta' Frar 2019?

JOSEPH MUSCAT: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel il-mistoqsija lill-Ministru kkonċernat.

KUMMISSJONI ELETTORALI – ĠURAMENT GĦAL VOTAZZJONI KMIENI – PERSUNI

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk il-Kummissjoni Elettorali hux se taħtar persuni barra minn Malta li quddiemhom jista' jittieħed ġurament skont l-Art.

77(3A)(a) tal-Att dwar l-Elezzjonijiet Ġenerali (Kap. 354) biex elettur jivvota kmieni fl-elezzjonijiet Ewropej u lokali f'Mejju li ġej bħalma kien ġara fl-aħħar Elezzjoni Ġenerali?

Interpellant li l-Kummissjoni Elettorali hija entità Kostituzzjonali indipendenti u ma taqax taht il-ġuriżdizzjoni tal-Uffiċċju tal-Prim Ministru jew ta' xi Ministeru ieħor.

ĊENTRU TAS-SAĦĦA ŻEJTUN – PERSUNI LI JATTENDU U LI GĦANDHOM NUQQAS TA' SAĦĦA MENTALI

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: B'referenza għar-risposta tal-mistoqsija parlamentari 7791, jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jgħid kemm mill-24 persuna li għandhom nuqqas ta' saħħa mentali jattendu kull ġimgħa fiċ-Ċentru tas-Saħħa taż-Żejtun?

X'attivitajiet qegħdin jiġu organizzati lil dawn il-persuni matul il-ġimgħa?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-24 persuna li għandhom nuqqas ta' saħħa mentali jattendu regolarment kull ġimgħa fiċ-Ċentru taż-Żejtun.

Dawn il-persuni jsirilhom OT assessment, taħriġ tal-ADLs inklużi l-impjiegi, l-edukazzjoni, il-kura personali u l-ħiliet domestiċi, jagħtu s-setgħa lill-utenti tas-servizzi biex jimpenjaw ruħhom f'attivitajiet offruti mill-gruppi soċjali preferuti tagħhom kif ukoll carer programs.

PROĠETTI – FONDI LIS-SETTUR TAL-VOLONTARJAT

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Ewropej u l-Ugwaljanza: Tista' l-Ministru tgħid kemm ingħataw fondi lis-settur tal-volontarjat is-sena l-oħra biex isiru proġetti?

Xi proġetti twettqu mill-flus mogħtija u lil min ingħataw dawn il-fondi?

HELENA DALLI: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferi l-mistoqsija l-Ministeru konċernat.

SĦUBIJA SĦIĦA TAT-TURKIJA FL-UNJONI EWROPEA

L-ONOR.

DAVID STELLINI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ: Peress li dan l-aħħar fil-midja dehret dikjarazzjoni tal-President tar-Repubblika ta' Malta fejn qed tappoġġja s-sħubija sħiħa tat-Turkija fl-Unjoni Ewropea, jista' l-Ministru jgħid x'inhi l-pożizzjoni tal-Gvern Malti f'dan ir-rigward?

CARMELO ABELA: Il-President tar-Repubblika tenniet il-pożizzjoni storika ta' Malta sa mis-sħubija fl-UE, fejn bħala prinċipju dejjem tat l-appoġġ tagħha għat-tkabbir fl-istess Unjoni, kemm-il darba pajjiż ikun issodisfa l-kriterji kollha stabbiliti mill-istess Unjoni.

MINA BEJN MALTA U GĦAWDEX – NOLL

L-ONOR.

DAVID STELLINI staqsa lill-Ministru għat-Trasport, l-Infrastruttura u Proġetti Kapitali: B'referenza għaċ-ċertezza li l-mina bejn Malta u Għawdex se ssir, jista' l-Ministru jgħid kemm se jiswa n-noll biex wieħed jgħaddi mill-mina?

Dan il-prezz se jkun fiss għal numru ta' snin u garantit li ma jogħliex?

IAN BORG: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferi għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 7606 tas-Seduta 166.

MINA BEJN MALTA U GĦAWDEX – MONORAIL

L-ONOR.

DAVID STELLINI staqsa lill-Ministru għat-Trasport, l-Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-mina bejn Malta u Għawdex hux se tkun tista' tinbidel f'mina għall-monorail taħt l-art biex tgħaqqad iż-żewġ gżejjer fi ħdan proġett aktar wiesa' kif propost mill-Partit Nazzjonalista fl-aħħar elezzjoni?

IAN BORG: Nitlob lill-Onor.

MINA BEJN MALTA U GĦAWDEX – MATERJAL LI SE JINTREMA

L-ONOR.

DAVID STELLINI staqsa lill-Ministru għat-Trasport, l-Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid kemm se joħroġ materjal mill-mina ta' bejn Malta u Għawdex u fejn se jintrema?

IAN BORG: Nitlob lill-Onor.

MINA BEJN MALTA U GĦAWDEX – VENTILAZZJONI

L-ONOR.

DAVID STELLINI staqsa lill-Ministru għat-Trasport, l-Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid kif se tinħadem is-sistema ta' ventilazzjoni tal-mina ta' bejn Malta u Għawdex?

IAN BORG: Nitlob lill-Onor.

MINA TA' BEJN MALTA U GĦAWDEX - MANUTENZJONI

L-ONOR.

DAVID STELLINI staqsa lill-Ministru għat-Trasport, l-Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid kemm se jiswa l-manteniment tal-mina ta' bejn Malta u Għawdex kull sena?

IAN BORG: Nitlob lill-Onor.

AWTORITÀ TAL-IPPJANAR – APPLIKAZZJONIJIET GĦALL-BOUTIQUE HOTELS, GUESTHOUSES JEW AKKOMODAZZJONI TURISTIKA

L-ONOR.

ALEX MUSCAT staqsa lill-Ministru għat-Trasport, l-Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid kemm daħlu applikazzjonijiet matul is-sena 2018 għand l-Awtorità tal-Ippjanar għal boutique hotels, guesthouses jew forom oħra ta' akkomodazzjoni turistika?

Jista' jaqsam din l-informazzjoni fi skeda li tindika kemm daħlu tali applikazzjonijiet skont kull lokal f'Malta u Għawdex?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li skont ma jien infurmat mill-Awtorità tal-Ippjanar, it-tagħrif mitlub li hawn fit-tabella ta' hawn taħt li turi n-numru ta' applikazzjonijiet li ġew validati jew ippubblikati fl-2018 li jinvolvu l-bini mill-ġdid, tibdil jew estensjoni ta', jew bdil fl-użu għal, akkomodazzjoni turistika li taqa' fil-Klassi 3A tal-Ordni dwar il-Klassijiet ta' Użu fl-Ippjanar tal-Iżvilupp li tinkludi:

(b) palazzino;

Din il-klassi ta' żvilupp teskludi lukandi (Klassi 3B)

Tabella li turi l-informazzjoni maqsuma skont kull lokalità f'Malta u Għawdex

AWTORITÀ TAL-IPPJANAR – APPLIKAZZJONIJIET GĦAL MEDIUM U HIGH RISERS

L-ONOR.

ALEX MUSCAT staqsa lill-Ministru għat-Trasport, l-Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid kemm daħlu applikazzjonijiet matul is-sena 2018 għand l-Awtorità tal-Ippjanar għal medium u high risers?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li skont ma jien infurmat mill-Awtorità tal-Ippjanar, hawn taħt hawn tabella bid-dettalji mitluba ta' skeda li tindika l-applikazzjonijiet għal medium u high rise li daħlu matul is-sena 2018 għand l-Awtorità tal-Ippjanar.

**Ara t-tabella fl-aħħar tad-dokument

APPLIKAZZJONIJIET GĦALL-IŻVILUPP GĦALL-POMPI TAL-FUEL

L-ONOR.

ALEX MUSCAT staqsa lill-Ministru għat-Trasport, l-Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid kemm daħlu applikazzjonijiet għal permessi tal-iżvilupp għal pompi tal-fuel ġodda matul is-sena 2018?

Jista' jgħid kemm minn dawn l-applikazzjonijiet ġew approvati u/jew rifjutati?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li skont ma jien infurmat mill-Awtorità tal-Ippjanar, fl-2018 ġew validati jew ippubblikati seba' applikazzjonijiet għal żvilupp għall-bini ta' pompi tal-fuel ġodda, li erbgħa minnhom huma għal rilokazzjoni.

Waħda ġiet approvata, tnejn ġew rifjutati u erbgħa għadhom pendenti quddiem l-Awtorità tal-Ippjanar.

Din l-informazzjoni nġabret mis-sistema tal-informatika tal-Awtorità tal-Ippjanar fuq applikazzjonijiet validati jew ippublikati fis-sena 2018 u li fil-proposta tagħhom għandhom xi waħda mill-kelmiet segwenti:

** Tabella bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 8655