DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

It-Tnejn, 3 ta' Diċembru 2018

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

It-Tnejn, 3 ta' Diċembru 2018

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fis-Sala tal-Parlament,

il-Belt Valletta, fis-6.03 p.m.

It-Tnejn, 3 ta' Diċembru 2018

L-ISPEAKER (Onor. Anġlu Farrugia): Hemm korrezzjonijiet għall-Minuti?

L-Onor.

GODFREY FARRUGIA: Sur President, nitlob il-permess tas-Sedja biex naġġornaw id-dibattitu tal-lum ħalli niddiskutu r-rapport tal-NAO.

L-ISPEAKER: Ħu paċenzja, qiegħed out of order.

Dak narawh xħin niġu għall-Mozzjonijiet.

GODFREY FARRUGIA: Qiegħed ngħarraf lill-Membri kollha tal-Kamra li nixtieq …

Hemm xi korrezzjonijiet għall-Minuti?

(Onor. Membri: Le) Il-Minuti qed jiġu kkonfermati.

Il-Minuti tas-Seduta Nru 174, li saret fit-28 ta' Novembru 2018, ġew ikkonfermati.

L-ISPEAKER: L-Onor.

(Interruzzjonijiet) Tajtek il-kelma, Onor. Farrugia.

MARLENE FARRUGIA: Waqqafni l-Ministru.

(Interruzzjonijiet) Għal min qed tirreferi?

GODFREY FARRUGIA: Qiegħed jgħid: Ġejja tiegħek!

L-ISPEAKER: Għal min qed tirreferi?

GODFREY FARRUGIA: Għall-Ministru Cardona.

L-ISPEAKER: Ministru Cardona, inti għidt xi diskors f'dan is-sens?

CHRIS CARDONA (Ministru għall-Ekonomija, l-Investiment u n-Negozji ż-Żgħar): Politikament ġejja tagħha żgur.

Mhux ovvja?

Grazzi.

M'hemmx theddid f'dak li qal.

(Interruzzjonijiet)

L-ISPEAKER: Jekk jogħġobkom!

L-Onor.

GODFREY FARRUGIA: Sur President, irrid nagħmel point of personal explanation.

Nitolbok tiskużani għax forsi kont daqsxejn emozzjonat u nitlob skuża lill-kumplament tal-Membri tal-Kamra.

Però rrid ngħid li aħna t-tnejn diġà ġejna mhedda fuq ħajjitna u l-kliem "ġejja tiegħek" li qed juża l-Ministru Cardona f'dan il-Parlament mhuwiex xieraq għal din il-Kamra!

Mhux veru li dan huwa biss kumment politiku għax hemm affarijiet oħrajn.

Nirringrazzjak, Sur President.

L-ISPEAKER: Onor. Godfrey Farrugia, ħadt nota ta' dak li għedt inti, u lill-Ministru Cardona smajtu wkoll.

Hu qed jgħid li fl-ebda mument ma qal dak li qal bħala theddida.

Għalhekk l-istorja tieqaf hemmhekk.

Inti taf x'jgħidu l-Ordnijiet Permanenti.

Issa ngħaddu għall-Mistoqsijiet Parlamentari.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

MINISTERU GĦAT-TRASPORT, INFRASTRUTTURA U PROĠETTI KAPITALI – KONSULENTI INGAĠĠATI – ISMIJIET U ĦLASIJIET

L-ONOR.

Jason Azzopardi) staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jelenka l-ismijiet u l-ħlasijiet rispettivi ta' kull konsulent ingaġġat minn kull entità li għaliha hu responsabbli?

CHRIS AGIUS (Segretarju Parlamentari għall-Ippjanar u s-Suq tal-Proprjetà) (f'isem il-Ministru għat-Trasport, Infrastuttura u Proġetti Kapitali): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li informazzjoni mitluba qiegħda hawn taħt:

L-ISPEAKER: L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Sur President, fid-dawl ta' dak li qed iwieġeb is-Segretarju Parlamentari Chris Agius, nixtieq nagħmillu mistoqsija supplimentari fuq il-Kottonera, għax naf li hu ġej mill-Kottonera, u għaldaqstant hija għal qalbu.

Dan l-aħħar ħarġet l-istrateġija għall-Kottonera fejn qed jiġi propost tibdil li għandu jsir fil-Kottonera.

Huwa tajjeb li ngħidu li mill-2013 'l hawn sar ħafna progress fil-Kottonera.

Jista' s-Segretarju Parlamentari jispjega x'sar?

CHRIS AGIUS: Sur President, naħseb li aħna li twelidna u trabbejna fil-Kottonera, meta jsiru mistoqsijiet ta' dan it-tip nieħdu pjaċir nitkellmu fuqhom.

Kif qal l-Onor.

Interpellant, ftit tal-ġimgħat ilu ġiet varata għall-konsultazzjoni pubblika l-istrateġija għall-Kottonera, li jien kont preżenti għaliha flimkien mal-Onor.

Glenn Bedingfield, li huwa l-kordinatur eżekuttiv ta' din l-istrateġija, il-Ministru Owen Bonnici u l-Ministru Ian Borg.

Varajna għall-konsultazzjoni l-istrateġija għall-Kottonera bil-għan li nsebbħu din iż-żona ta' Malta – f'din l-istrateġija qed norbtu wkoll il-Kalkara – li għal għexieren ta' snin, biex ma ngħidx mijiet ta' snin, għaddiet minn ħafna diffikultajiet.

Kif jaf kulħadd, din hija l-aktar parti ta' Malta li ntlaqtet matul il-gwerra u sfortunatament, minħabba t-tkissir li sofriet, wara l-gwerra ħafna mid-djar ma baqgħux ta' ċertu livell bil-konsegwenza li kien hemm residenzi fejn il-kera kienet baxxa u għalhekk bdiet tiġbed lejha nies li ma kenux joqogħdu hemm qabel il-gwerra.

Illum, għall-grazzja t'Alla, in-naħat tal-Kottonera saru fost l-aktar imfittxija, għax qed jingħata qawmien mill-ġdid lil dawn l-inħawi u allura l-valur tal-proprjetà telgħin mhux ħażin.

Ħafna nies li qabel qatt ma resqu lejn il-Kottonera, illum qed imorru hemmhekk mhux biss biex iżuruha iżda wkoll biex jagħmluha r-residenza tagħhom.

Għalhekk iva, f'dawn in-naħat qed naraw qawmien mill-ġdid, però ma nistax ngħid li dan huwa biżżejjed.

Jien ngħid li minkejja dak li sar tul is-snin - għax naħseb li jkun tajjeb li ngħid li x-xemx għal dawn in-naħat ma telgħetx mal-bidla fil-Gvern - dawn in-naħat raw ħafna żvilupp li però dejjem kien sparpaljat.

Huwa veru li saret il-marina u fetħu r-ristoranti però l-aktar ħaġa li kienu jitolbu, dik li jkun hemm parkeġġ, baqgħet ma saritx.

Għalhekk minkejja li l-marina u r-ristoranti taw ħajja ġdida lill-Kottonera sfortunatament dawn ħolqu problema ġdida mhux biss għal min iżur dawn in-naħat iżda wkoll għar-residenti.

Taħt Gvern Nazzjonalista nfetħet ukoll residenza għall-anzjani, li dak iż-żmien naħseb li kienet waħda mill-isbaħ li kien hawn.

Sar ukoll il-Kumpless Sportiv tal-Kottonera, li bħala Gvern se nkomplu ninvestu sabiex ikollu l-aqwa faċilitajiet.

Fil-fatt is-Segretarju Parlamentari Clifton Grima, fiż-żmien li ġej se jibda x-xogħlijiet fuq l-ewwel indoor pool ta' daqs olimpiku f'pajjiżna.

Kien sar ukoll ix-xogħol fuq il-Baċir Nru 1 u d-dawra tiegħu.

Niftakar lil missieri l-ewwel wieħed dejjem joħlom li dan il-Baċir xi darba jingħalaq u jinbidel f'post li jista' jitgawda min-nies ta' dawn in-naħat.

Dan il-proġett li kien sar fis-sena 2011 sfortunatament tħalla fi stat ta' telqa għal numru ta' snin u ħafna min-negozji li hemm hemmhekk għaddew minn żmenijiet diffiċli minħabba f'hekk, u addirittura kien hemm mara li tilfet ħajjitha.

Mal-bidla fil-gvern, il-Ministru Joe Mizzi li dak iż-żmien kien responsabbli mid-Dipartiment tax-Xogħlijiet u l-Infrastruttura, mill-ewwel ġurnata ra li li dawn in-nies titneħħilhom it-tbatija li kienu għaddejjin minnha.

Illum naħseb li għandna waħda mill-isbaħ mixjiet mad-dawra tal-baħar li jeżistu f'Malta, fejn titlaq mill-ponta tal-Isla, tgħaddi minn Bormla u tibqa' sejjer sal-Birgu.

Sur President, naf li qed tagħmilli sinjal, imma jekk naqbad nitkellem fuq il-Kottonera, kif għidt, ma nkunx nista' nieqaf.

Iva, f'dawn in-naħat sar ħafna investiment.

L-Onor.

Glenn Bedingfield qalli li l-konsultazzjoni għalqet fis-16 ta' Novembru u issa qed tinġabar l-informazzjoni li daħlet biex titressaq fil-Kabinett ħalli nimxu 'l quddiem sabiex din l-istrateġija, li fl-aħħar mill-aħħar fiha x-xewqat tan-nies li jgħixu f'dawn in-naħat, tkun tista' titpoġġa fil-prattika.

Fil-Kottonera saru aktar affarijiet, fosthom il-ferry li jieħdok il-Belt, l-università l-ġdida u r-restawr tal-Forti Sant'Anġlu b'investiment kbir mill-Gvern permezz ta' fondi Ewropej.

Fiż-żona tal-Kalkara nista' nsemmi Smart City u l-film facilities li għal numru ta' snin tħallew abbandunati.

Naħseb li lkoll naqblu li dawn in-naħat jistħoqqilhom attenzjoni speċjali, u kien għalhekk li dan il-Gvern vara din l-istrateġija bl-għajnuna tal-Onor.

Glenn Bedingfield; biex fiż-żmien li ġej ikomplu jgawdu mill-ġid li qed igawdi minnu pajjiżna.

L-ISPEAKER: L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Sur President, se nsemmi xi ħaġa li taqa' direttament taħt is-Segretarju Parlamentari.

Dan l-aħħar l-Awtorità tal-Ippjanar ħabbret skema ta' għajnuna finanzjarja lil dawk il-familji jew persuni li huma sidien ta' djar f'Marsamxett, il-Belt li għandhom il-gallariji.

Għaldaqstant, permezz ta' fondi, din l-iskema qiegħda tgħin lil min jixtieq jirranġa dawn il-galleriji kif għamlu sidien ta' residenzi li qegħdin faċċata ta' dan il-Parlament.

Naħseb li din tkun xi ħaġa ideali fl-inħawi tal-Kottonera li hija karatterizzata b'bini Malti, b'galleriji Maltin u b'bibien Maltin.

Jista' s-Segretarju Parlamentari jgħid jekk hemmx xi pjanijiet f'dan ir-rigward mill-Awtorità tal-Ippjanar?

CHRIS AGIUS: Sur President, ftit tal-ġimgħat ilu, flimkien mas-Segretarju Parlamentari Aaron Farrugia, varajna skema għar-restawr tal-galleriji, li din id-darba hija riżervata għall-parti t'isfel tal-Belt, in-naħa ta' Marsamxett.

Din l-iskema hija mmirata biex din ix-xaqliba tal-Belt, li sfortunatament ma gawdietx żvilupp daqs il-partijiet l-oħra tal-Belt, tkun tista' tiġi riġenerata wkoll.

Għalhekk, permezz ta' 80% ta' fondi ġejjin mill-Unjoni Ewropea għall-iżvilupp reġjonali flimkien ma' 20% ta' fondi ġejjin mill-Awtorità tal-Ippjanar - hawnhekk qed nitkellmu fuq fond ta' €2 miljun - in-nies se jkunu jistgħu jibbenefikaw minn din l-iskema biex jirranġaw il-galleriji.

Huwa tajjeb li ngħid li din l-iskema tgħodd ukoll għal spejjeż relatati, ħlief għall-permessi li jista' jkun hemm bżonn mill-Awtorità tal-Ippjanar.

Allura jekk biex tirranġa l-gallerija jkun hemm bżonn li jintrama scaffolding, l-ispejjeż se jkunu inklużi f'din l-iskema.

L-Onor.

Interpellant staqsa jekk għandniex il-ħsieb li fil-futur qarib din l-iskema tkun mifruxa f'partijiet oħra ta' Malta.

Hawn irrid infakkar li matul l-aħħar sentejn l-Awtorità tal-Ippjanar ħarġet żewġ skemi simili.

L-ewwel skema li ħarġet fl-2017 kienet Irrestawra Darek, b'fond ta' €8 miljun, li mhijiex riservata għall-galleriji biss, iżda hija intiża biex min joqgħod f'urban conservation areas ikun jista' jibbenefika minn din l-għajnuna biex jirranġa l-faċċata tar-residenza tiegħu.

Ovvjament, meta tkun qed tirranġa l-faċċata tar-residenza tiegħek, tista' tibbenefika wkoll biex tirranġa l-gallerija kif ukoll l-aperturi.

Fi Frar tal-2018 l-Awtorità tal-Ippjanar reġgħet varat l-iskema Irrestawra Darek, fejn din id-darba l-fondi allokati għaliha, minn €8 miljun telgħu għal €10 miljun u din id-darba qed ngħidu li jistgħu jibbenefikaw minnha mhux residenzi biss iżda hemm parti mis-somma riżervata għall-NGOs, hemm parti riżervata għall-familji li fid-dar ikollhom lil xi ħadd bi bżonnijiet speċjali u hemm parti riżervata għal dawk il-persuni li għandhom 65 sena jew aktar.

Din l-iskema nbelgħet fi ftit ġimgħat u qed inħarsu 'l quddiem biex meta l-Awtorità tal-Ippjanar tiġbor fondi minn skemi differenti li toħroġ minn żmien għal żmien, tkun tista' tiddedika l-flus għal dawn it-tip ta' skemi, li l-maġġoranza tagħhom jiġu mill-iskema ta' regolarizzazzjoni.

Ħarġet skema oħra interessanti ħafna għall-kunsilli lokali, l-iskema Sebbaħ il-Lokal.

Minkejja li hemm miljuni ta' ewro riżervati fil-fond għall-kunsilli lokali, hemm numru ta' kunsilli lokali li għandhom inqas minn €100,000 fid-Development Planning Fund.

Għalhekk nappella lill-kunsilli lokali biex jersqu 'l quddiem ħalli l-fondi li hemm riżervati biex insebbħu l-ambjent u ntejbu l-ħajja tan-nies fil-lokalitajiet fejn jgħixu, jagħmlu użu minnhom.

L-ISPEAKER: L-Onor.

Edward Zammit Lewis, mistoqsija supplimentari.

EDWARD ZAMMIT LEWIS: Sur President, is-Segretarju Parlamentari ħa xi inizjattivi f'dawk li huma r-riżorsi umani tal-Awtorità tal-Ippjanar?

Din hija xi ħaġa li hija importanti ħafna għax awtorità ma tistax tiffunzjona tajjeb jekk il-ħaddiema ma jkollhomx il-motivazzjoni rikjesta biex jagħmlu x-xogħol u jkun hemm investiment fil-kapital uman.

Jista' s-Segretarju Parlamentari jgħid x'inhuma dawn l-inizjattivi?

CHRIS AGIUS: Sur President, naħseb li meta jkollok entità li tittratta lill-ħaddiema kif wieħed jixtieq li jiġi ttrattat, naħseb li jkollha l-aqwa riżultat.

Għalhekk trid toħloq ambjent fejn il-ħaddiema li jkunu qed jagħtuk servizz jiġu rispettati u tipprova toħloq l-aħjar ambjent biex il-ħaddiema mhux biss ikollhom ambjent fiżiku mill-aqwa fil-post fejn jaħdmu iżda jkollhom kondizzjonijiet tax-xogħol aktar favorevoli.

Naħseb li l-Awtorità tal-Ippjanar, matul l-aħħar xhur u snin, ħolqot ħafna inizjattivi biex il-ħaddiema possibbilment ikollhom trattament aħjar milli kellhom.

Fost dawn insemmi l-ispecial leave għal dawk il-ħaddiema li jixtiequ jieħdu ħsieb uliedhom li jkunu għadhom żgħar, għal min ikollu l-ġenituri anzjani u jrid jieħu ħsiebhom kif ukoll għal xi koppji li sfortunatament ma jkollhomx tfal u jiddeċiedu li jaddottaw u allura f'dak il-perjodu jkollhom bżonn aktar leave.

Qed jingħata wkoll leave speċjali għal dawk il-ħaddiema li jridu javvanzaw fil-karriera tagħhom u jkollhom bżonn aktar ħin sabiex jistudjaw.

Hemm ukoll it-teleworking, ir-reduced hours u l-flexi time ħalli l-ħaddiema jingħataw il-possibilità li jkollhom bilanċ bejn il-post tax-xogħol u l-familja.

Ftit tax-xhur ilu sar esperiment għall-ħaddiema tal-Awtorità tal-Ippjanar, li skont it-tmexxija tal-Awtorità rnexxa, u ninsab ċert li fiż-żmien li ġej se jkollna entitajiet oħra li jagħmlu bħalu.

Dan huwa l-hot desking, fejn ikollok skrivaniji armati b'dak kollu li hemm bżonn.

Peress li l-iskrivanija ma tkunx ta' xi ħadd personali, tkun tista' taħdem minn liema skrivanija trid, jew saħansitra tista' taħdem mill-kumdità tad-dar tiegħek.

Permezz ta' dawn l-inizjattivi qed ikollna inqas karozzi fit-toroq bis-saħħa ta' dawk li jagħżlu li jaħdmu mill-kumdità ta' darhom u jagħtu l-istess servizz daqslikieku qegħdin l-uffiċċju anzi jien ngħid li kultant jagħtu ħafna aktar mill-kumdità ta' darhom milli mill-uffiċċju.

L-Awtorità tal-Ippjanar ħarġet ukoll skema ta' green transport, fejn lill-ħaddiema tagħha qiegħda toffrilhom trasport b'xejn u minflok ma joqgħodu jiġu bil-karozza tagħhom, qed ikun hemm mini van idur maż-żoni li jmissu ma' xulxin, jiġbor lin-nies u jwassalhom fuq il-post tax-xogħol.

Ovvjament titħalla karozza għad-dispożizzjoni tal-ħaddiema li jużaw it-trasport tal-Awtorità, biex jekk allaħares qatt xi ħaddiem jinqalagħlu bżonn li jmur id-dar malajr, ikunu jistgħu jwassluh biha.

Qed jingħataw ukoll għajnuniet finanzjarji lil min jagħmel użu mis-servizz tal-ferry, li llum sar popolari ħafna kemm mill-Kottonera u anke minn Tas-Sliema.

Dawn huma ftit mill-inizjattivi li qed twettaq l-Awtorità tal-Ippjanar.

Kif għedt, trid tagħmel l-aħjar użu mir-riżorsi umani u din l-Awtorità hekk qed tagħmel.

Qed tagħti l-possibilità lill-ħaddiema tagħha li jagħtu l-aqwa servizz, però wieħed jista' jagħmel dan permezz tar-reduced hours, permezz tal-flexible hours u permezz tax-xogħol mid-dar.

Naħseb li b'dan il-mod, fiż-żmien li ġej lill-ħaddiema se nagħtuhom kull possibilità li jaħdmu bl-aħjar mod li jistgħu u fl-istess ħin ikunu qed jagħtu l-aqwa servizz lil min jiġi bżonn is-servizzi tagħhom.

L-ISPEAKER: L-Onor.

MARLENE FARRUGIA: Jista' s-Segretarju Parlamentari jispjega lil din il-Kamra x'inhuma l-parametri biex membru tal-Bord tal-Awtorità tal-Ippjanar jitwassal Malta fuq private jet minn fejn ikun fuq vaganza minħabba xi applikazzjoni partikolari?

CHRIS AGIUS: Sur President, naħseb li diġà ngħatat spjegazzjoni mill-Kap Eżekuttiv tal-Awtorità tal-Ippjanar dwar dak li seħħ dakinhar.

L-ISPEAKER: L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Is-Segretarju Parlamentari semma l-iskema Irrestawra Darek, li għenet ħafna familji fl-urban conservation areas jirrestawraw darhom.

Jista' s-Segretarju Parlamentari jgħidilna minn fejn ġejjin il-fondi għal din l-iskema; jekk humiex allokati lill-Awtorità tal-Ippjanar jew humiex ġejjin minn dħul ieħor?

Interpellant matul l-aħħar sentejn l-Awtorità tal-Ippjanar kellha għad-dispożizzjoni tan-nies €18-il miljun permezz tal-iskema Irrestawra Darek.

Imbagħad fl-2017 kellha €8 miljun u fl-2018 kellha €10 miljun.

Kif għedt, l-€10 miljun ta' din is-sena nbellgħu fi ftit ġimgħat wara li ġiet varata l-iskema.

Issa ħalli nispjega minn fejn ġejjin dawn il-flus.

L-Awtorità tal-Ippjanar ħarġet skema ta' regolarizzazzjoni għal min kellu xi ħaġa li ma saritx kif suppost u ħolqitlu diffikultà.

Pereżempju, tixtri dar li mingħalik kollox ikun sar skont il-permessi, imbagħad meta tiġi biex tbigħ id-dar, jew biex tieħu loan mill-bank, issib li għandek xi ħaġa li mhijiex skont il-permess oriġinali.

Għalhekk l-Awtorità tal-Ippjanar ħarġet din l-iskema biex dak li jkun ikun jista' jirregolarizza dak li ma sarx skont il-permess.

L-ammont ta' fondi li nġabru matul l-aħħar snin kien konsiderevoli u l-Awtorità tal-Ippjanar, minħabba l-effiċjenza li għandha, użat dawn il-flus biex jerġgħu jingħataw lura lin-nies.

Barra minn hekk, din l-Awtorità għandha Development Planning Fund li l-flus tiegħu jiġu meta jingħata permess għall-bini u jkun hemm nuqqas ta' parkeġġ.

Huwa tajjeb li ngħid li kull meta jingħata permess għal xi binja jew għal blokka appartamenti, irid jiġi pprovdut parkeġġ għall-ammont ta' appartamenti li jkunu qed jinbnew u min ma jipprovdix dan il-parkeġġ, irid iħallas, imbagħad dawk il-flus ikunu disponibbli għall-kunsill lokali ta' fejn tkun saret il-binja.

Għalhekk minbarra l-iskema Irrestawra Darek, l-Awtorità tal-Ippjanar għandha aktar minn €20 miljun riżervati għall-kunsilli lokali.

Dawn huma flus li daħlu mid-Development Planning Fund u hemm uħud mill-kunsilli lokali li għandhom ammonti kbar ta' flus riżervati biex fil-lokalità tagħhom isir it-titjib li hemm bżonn sabiex itejbu l-ambjent tan-nies li jgħixu hemmhekk.

Sur President, l-appell tagħna huwa li l-kunsilli lokali jersqu 'l quddiem għax dawn il-flus qegħdin hemmhekk għad-dispożizzjoni tagħhom.

Lil dawk il-kunsilli lokali li sal-aħħar tal-2017 kellhom inqas minn €100,000 fid-Development Planning Fund, aħna għidnielhom li fejn m'hemmx bżonn żvilupp mhux tort tagħhom.

Għalhekk se noħolqu fond ta' €50,000 għal dawk il-kunsilli lokali li għandhom inqas minn €100,000, biex ikunu jistgħu jsebbħu ġonna u żoni oħra ħalli dawn ikunu jistgħu jitgawdew min-nies tal-lokalità tagħhom.

Mhux hekk biss, iżda jekk il-proġett li jressqu quddiem l-Awtorità tal-Ippjanar, skont l-Awtorità, ikun proġett li jkun se joħloq ħafna ġid lil-lokalità, din tkun tista' żżid il-fondi biex il-proġett ikun jista' jsir.

Fl-aħħar xhur rajna numru ta' proġetti f'lokalitajiet differenti li saru permezz ta' dan il-fond.

Pereżempju l-ġnien li hemm faċċata tal-Isptar Boffa fil-Furjana se jiġi restawrat biex ikun jista' jitgawda aktar min-nies.

Peress li dan il-Gvern iddeċieda li jagħmel it-toroq kollha, il-fond li qabel kienu japplikaw għalih biex jagħmlu toroq bit-tarmak fil-lokalità tagħhom, illum jista' jintuża għal affarijiet oħra.

Għalhekk naħseb li l-kunsilli lokali jistgħu japprezzaw li l-flus li hemm riżervati fil-fond tagħhom, se jkunu jistgħu jużawhom biex itejbu l-lokalità tagħhom.

L-ISPEAKER: L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Sur President, fuq il-midja tħabbar li l-Awtorità tal-Ippjanar kienet qed taħdem biex ikollha uffiċċju f'Għawdex biex il-ħaddiema Għawdxin ikunu jistgħu jaħdmu minn hemmhekk.

Jista' s-Segretarju Parlamentari jgħid fiex wasal dan il-proġett?

CHRIS AGIUS: L-Awtorità tal-Ippjanar ħasset li l-uffiċini li għandha f'Għawdex hemm bżonn li jingħataw attenzjoni speċjali u f'Awwissu li għadda ħarġet il-permessi biex il-binja li llum tintuża għal din l-Awtorità kważi tinbena mill-ġdid.

Irrid ngħid li meta dan l-uffiċċju jkun lest, fiż-żmien li ġej ikun jista' jservi mhux biss il-bżonnijiet tal-Awtorità tal-Ippjanar iżda wkoll tal-Awtorità għall-Ambjent u r-Riżorsi.

Naħseb li din il-binja se tkun l-ewwel eżempju ta' binja li se jkollha kollox maħdum biex ikollna l-aqwa effiċjenza fl-enerġija.

Fil-fatt din se tkun l-ewwel binja nearly zero-energy u dak kollu li se jsir hemmhekk, bħal pannelli u twieqi, se jsir biex tiġi ffrankata l-enerġija u ssir inqas ħsara lill-ambjent.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet issa għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti u nsejjaħ lill-Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

JOSEPH MUSCAT (Prim Ministru): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar xogħol mogħti lil kumpanija partikolari mill-Malta Information Technology Agency (MITA) minn wara l-2013, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 6465.

L-ISPEAKER: Grazzi.

CHRIS FEARNE (Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar direct orders mogħtija mid-dekasteru li għalih hu responsabbli d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa matul l-2017, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 6520.

L-ISPEAKER: Grazzi.

EVARIST BARTOLO (Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Ir-rapport annwali u l-istqarrijiet finanzjarji tal-Arkivji Nazzjonali ta' Malta għas-sena 2017; u

L-estimi finanzjarji tal-Arkivji Nazzjonali ta' Malta għas-sena 2019.

L-ISPEAKER: Grazzi.

MICHAEL FARRUGIA (Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar l-għadd u n-nazzjonalità tal-persuni miżmuma f'kull post ta' detenzjoni minn wara l-2013, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7539; u

Tagħrif dwar l-għadd u t-tip ta' każini reġistrati mal-Pulizija, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7540.

L-ISPEAKER: Grazzi.

JUSTYNE CARUANA (Ministru għal Għawdex): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar xiri ta' vetturi u makkinarju mid-dekasteru li għalih hi responsabbli l-Ministru għal Għawdex, minn wara Marzu 2013, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8035;

Tagħrif dwar użu ta' concrete mesh u rods mill-Construction and Maintenance Unit u d-Direttorat għall-Proġetti u Żvilupp fil-Ministeru għal Għawdex matul l-2018, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8037;

f'isem il-Ministru għall-Finanzi nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 402 tal2018 – Regolamenti tal-2018 dwar Stocks tal-Gvern ta' Malta;

Avviż Legali Nru 404 tal2018 – Regolamenti tal-2018 dwar il-Fatturazzjoni elettronika fl-Akkwist Pubbliku;

Tagħrif dwar Initial Public Offerings (IPOs) li saru fil-Borża ta' Malta fil-perjodu bejn l-2008 u l-2018, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7970;

Tagħrif dwar bond issues li saru fil-Borża ta' Malta fil-perjodu bejn l-2008 u l-2018, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7971; u

f'isem il-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Numru 403 tal-2018 – Regolamenti tal-2018 li jemendaw ir-Regolamenti dwar il-Kunsilli Lokali (Finanzi); u

Kopja tal-pjanti ta' latrina u Tourist Information Office li l-Kunsill Lokali ta' Tas-Sliema kien beħsiebu jibni fil-parti ta' Triq ix-Xatt bejn Triq Santa Rita u Triq Ċensu Xerri, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8032.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Ngħaddu issa għall-Kondoljanzi tat-Tabib Vincent Moran li ħalliena fl-20 ta' Novembru 2018.

Ilkoll għandkom il-ktejjeb maħruġ apposta li fih l-ewwel diskors li għamel il-mibki Ċensu Moran fil-leġiżlatura tal-1962.

CHRIS FEARNE: Sur President, kieku kelli memorja ta' tarbija, kieku lit-Tabib Ċensu Moran ilni nafu minn mindu kont tarbija.

Dan għaliex Ċensu Moran kien it-tabib tal-familja tagħna.

Apparti minn hekk, meta kont tifel konna noqogħdu Żabbar Road u huwa kien joqgħod kantuniera 'l bogħod minna, proprju fi Triq Schreiber, fejn il-Prim Ministru kellu l-uffiċċju li eventwalment kien iservi minnu bħala Membru Parlamentari Ewropew.

Ċensu Moran kien it-tabib ta' Raħal Ġdid.

Huwa kien iservi mid-dar tiegħu u niftakarni nidħol m'ommi fl-intrata tiegħu li dejjem kienet tkun invażata bin-nies.

Fil-fatt is-salott tad-dar kienet il-klinika tiegħu.

Apparti li kien it-tabib ta' Raħal Ġdid kien ukoll parti minn kull familja ta' Raħal Ġdid.

Huwa kien maħbub u rispettat ħafna, u bir-raġun għax kien tabib tajjeb ħafna u kien tabib tal-qalb.

Huwa mhux biss kien ifejqek mill-marda li jkollok - xi ħaġa li kien kapaċi ħafna jagħmilha - imma kien iħares lejk ukoll bħala individwu u kważi kważi bħala parti mill-familja tiegħu.

Din il-karatteristika tiegħu n-nies ta' Raħal Ġdid kienu japprezzawha ħafna.

L-ewwel memorja li għandi ta' Dr Moran hija ta' meta kelli madwar sitt snin.

Niftakar li konna fil-klinika tiegħu u kien hemm ċertu għagħa għax kien għadu kemm ħareġ wieħed mingħandu u n-nies bdew jgħidu li dan kien imur spiss u Dr Moran qatt ma kien iżommlu flus.

Hawnhekk qed nitkellem fuq xi 50 sena ilu, meta kien għad hemm nies li verament ma kenux jaffordjaw vista ta' tabib.

Ċensu Moran lil dawn in-nies ma kienx jgħidilhom li se jarahom darba u daqshekk imma kien jarahom u jerġa' jarahom, anzi jekk ikun hemm bżonn kien saħansitra jgħidilhom biex jerġgħu jmorru l-għada allavolja ma kienx iżommilhom flus.

Din il-ħaġa kien magħruf għaliha.

Għalkemm lil Ċensu Moran nafu l-ewwel bħala tabib, meta twelidt jien huwa diġà kien Membru Parlamentari.

Fil-fatt kien ilu Membru Parlamentari minn Frar tal-1962 u baqa' Membru sal-1996, sakemm waslet l-elezzjoni u ma kienx ikkontesta.

Dan ifisser li kull darba li kkontesta, Ċensu Moran dejjem tela', u tela' bl-unuri u kien għażla normali għan-nies ta' Raħal Ġdid u għan-nies tar-Raba' Distrett għax ġieli kkontesta distretti oħrajn ukoll.

Minbarra li Ċensu Moran kien it-tabib tiegħi u tal-familja tiegħi kont nafu wkoll għax kien Ministru tas-Saħħa meta jien kont student tal-Mediċina u meta eventwalment ilħaqt tabib.

Ma nistax ngħid li ma kenux żmenijiet ta' kontroversja meta huwa kien Ministru tas-Saħħa però kull min ikun qiegħed iwettaq l-affarijiet u kull min ikun qiegħed ibiddel bilfors ikollu l-kontroversja.

Jekk issemmili politiku li ma kellux kontroversja fit-terminu tiegħu ngħidlek li dak huwa politiku li m'għamel xejn u Ċensu Moran ċertament ma nistgħux ngħidu li kien politiku li m'għamel xejn, anzi għamel ħafna.

Dak iż-żmien kien hemm kontroversji u kien hemm ukoll l-istrajk tal-1977 li baqa' jkarkar għal għaxar snin sħaħ però Ċensu Moran kien biddel is-sistema tas-saħħa ta' taħt fuq.

Fil-fatt wieħed jista' jgħid li huwa l-missier tal-kura primarja f'pajjiżna.

Huwa fetaħ ċentru tas-saħħa wieħed wara l-ieħor, kemm f'Malta kif ukoll f'Għawdex, u daħħal il-konċett li t-tabib tal-familja mhux neċessarjament ikun tabib privat imma wieħed jista' jinqeda wkoll mis-sistema tal-kura tal-Gvern, mhux biss fl-isptarijiet, imma anke fil-komunità.

Ċensu Moran kien ukoll il-persuna li għarfet il-ħtieġa li fl-isptarijiet ikollna l-ispeċjalizzazzjoni fit-tfal u l-maternità.

Fil-fatt l-Isptar Karin Grech oriġinarjament kien sptar tat-tfal u tal-maternità.

Huwa kien ukoll il-persuna li magħha għal snin twal assoċjajna l-kura tas-saħħa fil-qasam politiku mediku.

Jiġifieri għal snin twal, meta konna nsemmu l-ministeru tas-saħħa jew il-ministru tas-saħħa, f'moħħna kien jiġina Ċensu Moran.

Mela Ċensu Moran, minbarra li għamel suċċess bħala tabib, għamel ukoll suċċess kbir bħala politiku.

Kif għedt, huwa ġie elett f'kull elezzjoni li kkontesta u dejjem tela' bl-unuri.

Aktar minn hekk, ħalla legat kbir warajh.

Eventwalment erġajt bdejt niltaqa' ma' Ċensu Moran meta, ftit wara l-elezzjoni tal-2008, kont iddeċidejt li nikkontesta l-elezzjoni sussegwenti.

Peress li huwa kien fl-istess distrett tiegħi kien jagħtini ħafna pariri u ideat siewja u bħalma hu dejjem kien il-persuna li nħares lejha fil-karriera tiegħi ta' tabib, sar ukoll il-persuna li kont u għadni nħares lejha fil-karriera politika tiegħi.

Nista' ngħid li meta bdejt indur id-djar f'Raħal Ġdid, f'Ħal Tarxien u fil-madwar, għand kull min kont immur kulħadd kien isemmilek lil Ċensu Moran.

Dan juri kemm kien maħbub, mhux biss bħala tabib imma anke bħala politiku, u naħseb li din l-imħabba li kellu għan-nies u li n-nies irreċiprokaw lejh hija l-aħjar ħaġa li tista' ssib f'politiku.

Ara kemm nagħmlu affarijiet bħala politiċi u ara kemm nieħdu pjaċir bil-voti li nġibu jew bir-riżultati li jkollna fl-ekonomija u fl-affarijiet kollha li nagħmlu, naħseb li l-isbaħ ħaġa li jista' jkollu politiku huwa r-rispett għax dak la tista' tixtrih u lanqas tista' ġġibu bil-poter imma ġġibu biss għax in-nies jifhmu li dak li tkun qed tagħmel, tkun qed tagħmlu għall-ġid tagħhom, tkun qed tagħmlu b'imħabba u tkun qed tagħmlu għall-ġid tal-pajjiż.

Naħseb li l-imħabba li wera Ċensu Moran lejn il-poplu u lejn il-pazjenti tiegħu ġiet irreċiprokata lilu tul ħajtu.

Sakemm kien għadu jinżel il-Pjazza ta' Raħal Ġdid sa ftit tax-xhur ilu, dejjem kont tara n-nies jinġemgħu miegħu.

Sa sentejn ilu huwa kien għadu attiv bħala tabib.

Imma jekk qatt kien hemm bżonn xhieda ta' kemm kellu rispett lejh il-poplu tan-naħa ta' isfel ta' Malta, biex ma ngħidx ta' Malta kollha, żgur li huwa l-fatt li fil-funeral tiegħu kien hemm knisja mimlija nies.

Issa l-Knisja ta' Raħal Ġdid mhijiex knisja żgħira, però kienet imballata bin-nies u kien hemm saħansitra nies bilwieqfa u barra fuq iz-zuntier.

Naħseb li din hija xhieda tajba ta' kemm ħabbewh u għadhom iħobbuh il-klijenti tiegħu.

Sur President, ma nistax ma ngħidx li kif bdiet tinxtered l-aħbar tat-telfa ta' Ċensu Moran mill-ewwel bdew jasluli messaġġi li jkun xieraq li ċ-ċentru tas-saħħa kbir u ġdid li se niftħu f'Raħal Ġdid insemmuh għalih u llum nista' ngħid li bħala Gvern, din it-talba tal-poplu, speċjalment tal-poplu ta' Raħal Ġdid, qed nilqgħuha u jekk Alla jrid ikollna Ċentru tas-Saħħa Ċensu Moran f'Raħal Ġdid!

Nixtieq insellem lill-familjari tiegħu, fosthom lil Rose u lil Mary, kif ukoll lill-ħbieb u l-qraba kollha tiegħu.

Nagħtihom il-kondoljanzi però ngħidilhom li l-memorja ta' Ċensu Moran se tibqa' ħajja mhux biss fiċ-ċentru tas-saħħa li se jkollna msemmi għalih, imma aktar u aktar fil-qlub tal-Maltin u l-Għawdxin kollha.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

STEPHEN SPITERI: Sur President, f'isem l-Oppożizzjoni ningħaqad mad-Deputat Prim Ministru biex inwassal il-kondoljanzi lill-familjari tat-Tabib Vincent Moran, aktar magħruf bħala Ċensu Moran, tabib li kelli l-opportunità li niltaqa' miegħu diversi drabi.

Fid-dinja tal-politika ma lħaqtux iżda fil-ħajja medika ltqajt miegħu diversi drabi, kemm f'konferenzi kif ukoll f'okkażjonijiet oħrajn.

Kif spjega tajjeb id-Deputat Prim Ministru, Ċensu Moran kien tabib dedikat, maħbub u b'kuxjenza soċjali.

Huwa kien iħares il-batut u mhux biss kien jagħti l-kura iżda kien jagħti wkoll fejqan soċjali lil dawk li verament kellhom bżonn.

Fil-fatt naħseb li meta titkellem dwar Ċensu Moran tkun qed titkellem dwar tabib tal-familja li verament kien jaqdi d-dmir tiegħu kemm mill-aspett mediku kif ukoll mill-aspett soċjali.

Għalija Ċensu Moran kien ta' eżempju.

Jien ukoll tabib tal-familja u jien ukoll qiegħed fil-politika u allura għandi ż-żewġ faċċati li kellu hu u jkolli ngħid li meta jgħiduli li qisni t-Tabib Moran nieħu gost!

Naturalment jien m'iniex mir-Raba' Distrett imma mit-Tieni Distrett però tassew nieħu gost li jqabbluni miegħu għax kien tabib li tassew jidħol fil-familja u jħares dawk il-bżonnijiet speċjali.

Kif qal id-Deputat Prim Ministru, it-Tabib Ċensu Moran kien ukoll involut fl-iżvilupp taċ-ċentri tas-saħħa, li żgur taw spinta f'dik li hija kura primarja.

Qabel ma kien hawn dawn iċ-ċentri tas-saħħa, it-tabib tal-familja privat kellu piż kbir għaliex ma kienx hemm aktar kliniċi fejn wieħed jista' jmur jekk jinqalagħlu xi ħaġa.

Illum il-ġurnata nafu kemm qegħdin jagħmlu xogħol dawn iċ-ċentri tas-saħħa f'dak li huwa servizz ta' emerġenza u f'dik li hija kura wara l-ħin tal-uffiċċju u għalhekk ix-xogħol li għamel Ċensu Moran naħseb li kien żvilupp kbir f'dik li hija sistema tal-kura tas-saħħa primarja.

Irrid ngħid li Ċensu Moran kellu wkoll karattru simpatiku u ċajtier.

Kont tieħu pjaċir titkellem miegħu u nista' ngħid li kien tabib rispettat ħafna.

Meta tiltaqa' ma' xi pazjenti minn tiegħu lkoll jitkellmu b'ton pożittiv dwaru.

Barra minn hekk, naħseb li kien ukoll bniedem eżemplari bil-mod kif kien jaġixxi fil-ħajja professjonali tiegħu.

Sur President, f'isem l-Oppożizzjoni nagħti l-kondoljanzi lill-familjari ta' Ċensu Moran, fosthom lil ħutu Mary u Rose, li żgur li wara l-mewt tal-mara tiegħu tawh l-għajnuna u l-appoġġ meħtieġa.

Infakkar ukoll li Ċensu Moran kien ħabib kbir tal-Eks Membru Parlamentari Karl Chircop, li wkoll ħalliena.

Huma t-tnejn kienu viċin ħafna ta' xulxin u Karl kien ħabib ħafna tiegħi.

Għalhekk naħseb li jkun tajjeb li llum infakkru l-memorja ta' dawn iż-żewġ tobba li ħadmu f'dan il-Parlament għall-ġid komuni u jalla lkoll kemm aħna naħdmu fuq l-istess passi tagħhom.

Grazzi.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

GODFREY FARRUGIA: Sur President, lil Dr Moran jien nafu bħala l-Ministru tiegħi meta kont tabib inservi mal-Gvern.

Nafu wkoll bħala kollega fuq diversi bordijiet, bħala dak it-tabib li tani diversi pariri meta kont Ministru għas-Saħħa u bħala dak it-tabib li kien ikellimni ras imb ras meta kont Membru Parlamentari fil-leġiżlatura preċedenti.

Jien mhux biss għandi rispett kbir lejn Dr Moran imma għalija huwa kien għalliem għax għallimni biex inqiegħed id-dinjità tal-pazjent l-ewwel u nġib il-pazjent qabli.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Insejjaħ issa lill-Onor.

Silvio Grixti li għalkemm huwa Membru Parlamentari, huwa wkoll membru tal-familja Moran.

SILVIO GRIXTI: Sur President, nibda billi għan-nom tal-familja taz-Ziju Vince, jew kif kien u għadu magħruf, it-Tabib Moran, nirringrazzja lil kull min bagħat jew kien preżenti biex jagħtih l-aħħar tislima nhar il-Ħamis, 22 ta' Novembru 2018, fil-Knisja ta' Kristu Re, Raħal Ġdid.

Nirringrazzja lilek, Sur President, lill-President tar-Repubblika, lill-Prim Ministru, lid-Deputat Prim Ministru, lil diversi Ministri, Membri Parlamentari u Eks Membri Parlamentari li bosta minnhom ħadmu qrib maz-Ziju Vince.

Ma nistax ma nirringrazzjax ukoll lil diversi ċittadini li attendew għall-aħħar tislima u bosta oħrajn li bagħtu l-kondoljanzi tagħhom iżda ma setgħux jingħaqdu magħna minħabba età jew kondizzjonijiet fiżiċi u mard.

Sur President, mingħajr ma nieħu ħafna mill-ħin prezzjuż ta' din il-Kamra, nemmen li nkun qed nonqos jekk ma nsellimx il-memorja tat-Tabib Ċensu Moran.

Irrid nieħu wkoll l-opportunità u nsellem persuna li kienet dejjem warajh fil-ħidma politika tiegħu.

Kif jgħid l-Ingliż, behind every successful man there is a strong woman, u minn hawnhekk insellem lil wisq maħbuba ziti, Maggy Moran, li issa nemmen li se tkun qed tgawdi mill-ġdid lir-raġel li ħadem għall-interess ta' pajjiżna sabiex illum Malta għadha tgawdi minn tant benefiċċji fil-qasam tas-saħħa.

Nirringrazzja wkoll lil ħutu, iz-Zija Mary u z-Zija Rose, li fl-assenza ta' ziti għal 25 sena, dejjem kienu ta' sostenn għaz-Ziju Vince.

Sur President, jien se nagħlaq dan id-diskors bi frażi żgħira li dejjem kien jgħidli z-Ziju Vince: "Aħna l-politiċi qegħdin hemm biex inservu u biex ngħinu lill-proxxmu".

Għalhekk iddeċidejt li hu jkun dejjem il-punt ta' referenza tiegħi u b'hekk wasalt fejn ninsab illum.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Ningħaqad mal-kelliema ta' qabli u nagħti l-kondoljanzi lill-familjari ta' Ċensu Moran.

Meta kont għadni żgħir niftakar lil Maggy Moran iċċempel u tgħidilna bil-problemi li kien ikun hemm.

Hija kienet attiva ħafna biex tara li r-raġel dejjem jirnexxi fix-xogħol tiegħu.

L-ewwel darba li ltqajt ma' Ċensu Moran kont għadni tifel u kont ma' missieri, Alla jaħfirlu, li kellu spiżerija l-Imġarr.

Niftakar li konna morna għandu ftit wara l-elezzjoni tal-1962 u niftakar li lil missieri qallu: "George, jien wieħed mis-16"!

Dak iż-żmien Mintoff kien tella' 16-il Membru għaliex ovvjament kien hemm il-kwestjoni politika reliġjuża, meta jekk kont tivvota lill-Partit Laburista u tmut dak il-ħin, kont tmur l-infern!

Nifakru jidħak u jgħidilna wkoll li dawn l-affarijiet jinbidlu.

It-Tabib Ċensu Moran kien raġel twajjeb ħafna.

Fil-fatt huwa mhux biss kien maħbub imma jien kont narah bħala raġel li diffiċli ħafna jkollok xi tgħid miegħu.

Naħseb li l-aktar li ddeskrivieh tajjeb lil Ċensu Moran kien Victor Camilleri, l-editur tal-ġurnal Il-Mument.

Nhar il-Ħadd li għadda dan kiteb artiklu fuqu u rrakkonta dwar meta kien iltaqa' miegħu u bil-mod kif spjega dak l-inkontru, ħareġ il-karattru dejjem korrett u l-mod kawtel li kien jimxi bih.

Ovvjament Ċensu Moran kien baqa' attiv sal-aħħar.

Fil-fatt sa ftit ilu kien għadu jattendi għal-laqgħat tal-Assoċjazzjoni tal-Eks Membri Parlamentari u kien jieħu interess biex jara li l-kondizzjonijiet dejjem jitjiebu.

Għaldaqstant jien ningħaqad maż-żewġ naħat tal-Kamra u nagħti l-kondoljanzi lill-familjari kollha tal-maħbub Tabib Ċensu Moran.

Huwa ħalla legat kbir mhux biss fil-politika Maltija, imma anke fis-soċjetà Maltija.

Nirringrazzjakom.

L-ISPEAKER: L-Onor.

ETIENNE GRECH (President tal-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Soċjali): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Rapport tal-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Soċjali dwar il-possibilità ta' kremazzjoni f'pajjiżna, datat Mejju 2018.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

L-Onor.

FTEHIM TAL-KAMRA

BYRON CAMILLERI: Fl-aħħar seduta li saret nhar l-Erbgħa li għadda, inti Sur President, qegħidt fuq il-Mejda tal-Kamra r-Rapport tal-Awditur Ġenerali rigward il-proġett tal-enerġija tal-Electrogas u f'dik is-seduta l-Kap tal-Oppożizzjoni talab li jkun hawn stqarrija ministerjali, minkejja li r-rapport kien ilu biss ftit minuti fuq il-Mejda tal-Kamra u għaldaqstant kien umanament impossibbli li xi ħadd jagħti risposta dwar rapport ta' 500 paġna fi ftit minuti.

Illum hija s-seduta li kien imiss wara dik is-seduta u nifhem li kull Membru kellu ċ-ċans li jaqra dak ir-rapport.

Għalhekk minn din in-naħa tal-Kamra qegħdin nipproponu li l-aġenda tal-lum tiġi mħassra u jkun hawn diskussjoni bla vot fuq ir-Rapport tal-Awditur Ġenerali, bil-ftuħ u l-għeluq għan-naħa tal-Gvern.

Ovvjament ma nistgħux ninvokaw artiklu 13 għax ma japplikax, madanakollu nifhem li jekk ikun hawn ftehim fil-Kamra, dan ikun jista' jsir.

Għaldaqstant qed nistaqsi jekk hawnx ftehim biex f'din il-Kamra jsir dak li għedt jien.

L-ISPEAKER: Il-Kap tal-Oppożizzjoni.

ADRIAN DELIA (Kap tal-Oppożizzjoni): Sur President, ovvjament jien kont diġà ppreparajt il-mozzjoni li trid tiġi ppreżentata taħt l-Ordni Permanenti Nru 13 imma jekk hemm qbil bejn iż-żewġ naħat tal-Kamra, nilqa' din l-opportunità li nidħlu fid-dettall ta' dan ir-rapport tal-Awditur Ġenerali.

L-ISPEAKER: L-Onor.

GODFREY FARRUGIA: Sur President, jien ukoll naqbel li din għandha tkun materja ta' diskussjoni urġenti u qed nieħu pjaċir bin-knee-jerk reaction kemm min-naħa tal-Gvern kif ukoll mill-Kap tal-Oppożizzjoni.

L-ISPEAKER: Nifhem li hawn ftehim biex ngħaddu għal din id-diskussjoni, bil-ħin tad-diskussjoni jkun sad-9.00 p.m., li jinqasam indaqs bejn iż-żewġ naħat, bil-ftuħ u l-għeluq ikun għall-kelliema tal-Gvern.

L-Onor.

DAVID AGIUS: Din in-naħa tipproponi li naħa tiftaħ id-diskussjoni u naħa tagħlaqha.

Jiddeċiedi l-Gvern, m'għandniex problema, imma fil-każ inressqu l-mozzjoni, ma ġara xejn.

L-ISPEAKER: Jekk jogħġobkom, ħalli nimxu skont il-proċedura.

It-talba kienet min-naħa tal-Gvern u kien hawn ftehim biex ngħaddu għad-diskussjoni.

Ovvjament, dejjem hekk kienet il-proċedura u hekk għandha tkun, għax huwa skont l-Ordnijiet Permanenti tal-Kamra li nimxu hekk.

Id-diskussjoni tinfetaħ min-naħa tal-Gvern u tiġi konkluża min-naħa tal-Gvern però l-ħin jinqasam indaqs.

Il-Prim Ministru.

JOSEPH MUSCAT: M'għandna l-ebda problema li jiftħu d-diskussjoni n-naħa tal-Oppożizzjoni u nagħlqu aħna.

L-ISPEAKER: Hawn ftehim dwar dan?

(Onor. Membri: Iva) Mela l-ftuħ ikun għan-naħa tal-Oppożizzjoni u l-għeluq isir min-naħa tal-Gvern.

DISKUSSJONI MINGĦAJR VOT DWAR IR-RAPPORT MAĦRUĠ

MILL-AWDITUR ĠENERALI "AN INVESTIGATION OF MATTERS RELATING TO THE CONTRACTS AWARDED TO ELECTROGAS MALTA LTD BY ENEMALTA CORPORATION"

L-ISPEAKER: Il-Kap tal-Oppożizzjoni.

ADRIAN DELIA: Sur President, jien se nibda nitkellem fuq numru ta' punti li qed jirriżultaw minn dan ir-rapport dettaljat ta' 593 paġna rigward dak li għandu x'jaqsam mal-proċess mill-bidu nett, jiġifieri minn meta ssejħu l-expressions of interest.

Biex jifhimna kulħadd, meta toħroġ expression of interest il-Gvern jgħid li jixtieq jagħmel proġett u min ikollu interess fih, ikun jista' jgħidlu.

F'dan il-każ kien hemm 19-il kumpanija li wrew interess.

Sussegwentement raw min minnhom jista' jitfa' l-offerta b'mod aktar materjali u naqsu għal 11-il kumpanija.

Is-sistema f'dak li huwa l-provvediment u l-proviżjoni ta' dak li għandu bżonn il-Gvern, sija jekk huma servizzi, sija jekk huma power stations u sija jekk huma prodotti, hu li l-proċess kollu jrid ikun trasparenti.

Għandna r-Regolamenti dwar l-Akkwist Pubbliku u liġi li tirregola kif irid isir il-proċediment f'dawk li huma kuntratti.

Meta jidħlu ċerti kuntratti partikolari, il-Gvern jista' jagħżel skont avviżi legali differenti li jaddotta proċeduri ad hoc, u l-Awditur Ġenerali kkummenta fuq dan ukoll.

Matul il-proċess tal-għażla, l-interess tal-Gvern għandu jkun li lilna l-Maltin u l-Għawdxin jagħżlilna l-aqwa li għandna bżonn, idealment bl-aqwa prezz.

Mela l-ewwel irridu nħarsu lejn dawk li jissejħu t-technicial specifications - meta nkunu qegħdin nitħaddtu dwar xi ħaġa teknika, irridu naraw li l-ispeċifikazzjonijiet tekniċi huma dawk li għandna bżonn għall-ħteġijiet tal-pajjiż - imbagħad irridu naraw il-prezz li jkun se jiswa lill-poplu Malti u Għawdxi kollu.

Il-Gvern iqabbad nies biex jaraw dan il-proċess u jassiguraw li min ikun qed jiddeċiedi u jevalwa - l-evaluation committees - jiddeċiedi fl-aqwa interess tal-pajjiż ħalli nipproduċu kemm jista' jkun enerġija bl-aqwa mod u bl-irħas prezz.

B'hekk il-poplu Malti u Għawdxi kollu jkollu l-irħas prezz possibbli fuq medda ta' żmien.

Mill-ewwel ġurnata dehret ċara l-intenzjoni ta' dan il-Gvern għax in-nies li ntgħażlu biex imexxu dan il-kumitat ma kienu ħadd għajr in-nies tan-Nexia BT, fosthom Brian Tonna.

Ħalli nfakkar ftit min hu Brian Tonna biex lin-nies inġeddilhom il-memorja.

Dan huwa l-istess accountant jew awditur li l-Ministru Konrad Mizzi ddelega biex jagħmillu kumpanija barra minn xtutna, fil-Panama, u biex jiddeċiedi min se jieħu, jibni u jagħti s-supply tal-enerġija fil-power station.

Infakkar li dan sar 48 siegħa biss wara r-riżultat elettorali.

Dawn l-għażliet, dan is-sejbien, dak li qal l-Awditur Ġenerali u mhux jien, insibuhom f'paragrafi 3.6.60, 3.6.46, 3.6.83 u 3.7.32.

Dan huwa fatt. Id-ditta Olandiża DNV KEMA kienet il-konsulenta tal-Partit Laburista dwar il-proposta ewlenija tal-istess Partit dwar il-power station tal-gass u b'mod partikolari tal-Onor.

Konrad Mizzi qabel l-elezzjoni ġenerali tal-2013.

Fil-fatt waħda mill-wegħdiet elettorali prinċipali, jekk mhux dik ewlenija, kienet proprju li l-Onor.

Konrad Mizzi se jibnielna din il-power station meta kien Ministru responsabbli mill-enerġija, biex jieħu sehem ewlieni fil-proċess tal-għażla li fi tmiemu ntgħażel il-konsorzju Electrogas.

Dan wassal għall-konklużjoni tal-NAO li tgħid hekk:

Ħalli nfiehem x'ifissru dawn il-kliem kollha.

Qabel l-elezzjoni tal-2013 il-konsulent ewlieni tal-Ministru Konrad Mizzi ngħata rwol … Dak li kienu qed jissuġġerixxu jew inkella l-għażla eventwali tal-power station kienet tixbah immens, kienet kważi identika, għal dak li l-Gvern Laburista kien ħabbar u pprometta, qisu għamel profezija li xi ħadd se jitfa' offerta ta' dak it-tip.

Dan ma jgħidux il-Kap tal-Oppożizzjoni imma jgħidu l-Awditur Ġenerali f'paragrafi 3.6.46, 2.21, 3.6.20, 3.6.62, 3.7.26, 384 u 14.2.68.

Dan, għal darb'oħra, huwa fatt.

Sur President, fil-bidu nett tal-proċess kien hemm bidder li kien għamilha ċara li l-proġett ma seta' qatt ikun vijabbli mingħajr garanzija bankarja kbira mingħand il-Gvern għax meta tkun qed tipprepara x-xogħol, meta tkun qed tħejji l-offerta, meta tkun qed tippjana kif se tagħmel proġett ta' din il-portata, irid ikollok is-saħħa finanzjarja, irid ikollok fuqiex iddur u trid tagħti garanziji idonei.

Kien hemm xi ħadd li kien interessat u ried jixħet l-offerta li qal li din ma tistax tinħadem għax il-kuntratturi li se jibnuha ma jistgħux ikunu serji jekk il-Gvern ma jagħmilx il-garanzija hu stess.

L-Enemalta kienet ċaħdet dan l-argument u qalet li jista' jkun li jkun hemm xi ħadd li jidħol għal dan il-proġett u jwettqu mingħajr l-għajnuna tal-garanzija tal-Gvern.

Imma xi rriżulta, Sur President?

Irriżulta li wara li dak li kien ċar u ovvju għal min qiegħed fin-negozju, għal min ried joffri s-servizz imma nduna li ma setax jagħmel dan mingħajr garanzija tal-Gvern, il-Gvern ħareġ garanzija bankarja ta' €360 miljun.

Dan inkwieta bil-kbir lill-Awditur Ġenerali.

Dan mhux qed jgħidu l-Kap tal-Oppożizzjoni imma qed jgħidu r-rapport f'paragrafi 3.2.24, 6.3.8, 10.1.2, 10.1.5, 10.2.3, 14.2.40, 3.5.14.

Dawn mhumiex siltiet minn xi vanġeli imma qegħdin ikkwotati bil-kapitlu, vers u klawsola fil-konklużjonijiet tal-Awditur.

(Onor. Membri: Hear, hear) Allura għal darb'oħra dan huwa fatt.

Huwa interessanti li ftit wara li ġie mħabbar dan il-proġett, minbarra l-ftit minuti li l-Onor.

Mizzi kien qalilna li qed jifraħ li dawn il-593 paġna ta' kundanna huma ċ-ċertifikat ta' best practice, il-Ministru Mizzi staħba għal ftit u minfloku ħarġu l-Onor.

Mizzi biex jgħidulna li xi ħaġa importanti li ħarġet f'dan id-dokument kienet li ma kienx hemm two weights two measures, li kulħadd ġie trattat l-istess, li mxew ma' wieħed kif imxew mal-ieħor u li ma kienx hemm dak li jissejjaħ a dislevel playingfield.

Però l-Awditur Ġeneral mhux hekk sab.

Sur President, il-Gvern ħareġ bis-saħħa fuqha din għax qisha għall-inqas salvathom b'xi mod jew ieħor imma n-nies għandhom jisimgħu kemm dan il-Gvern mhux qed jgħid il-verità, kemm dan il-Gvern qed jinjora dak li hemm miktub kelma b'kelma fir-rapport.

Fis-sommarju 2.9 jingħad hekk:

- dan ifisser li l-ebda wieħed minn dawk li tefgħu t-tender ma kellu kollox sew -

- jiġifieri ta' ċerta portata -

Din il-klawsola waħedha qed tgħid li kien hemm min kien trattat mod u kien hemm min kien trattat mod ieħor.

Kien hemm min kellu l-istess nuqqasijiet imma lil wieħed warrbuh u lill-ieħor żammewh.

Kien hemm fejn applikaw il-liġi tal-annimali u kien hemm fejn applikaw il-liġi tal-allat.

(Onor. Membri: Hear, hear) Kien hemm min ma kellux miegħu lill-Gvern u kien hemm min kellu l-għajnuna kollha possibbli.

Eżatt wara din il-klawsola – din ma setgħetx ħarbitlu lill-Gvern għax wara t-2.9 tiġi t-2.10 – hemm klawsola oħra li tgħid hekk:

Illejla nixtieq nisma' mqar persuna waħda min-naħa tal-Gvern li forsi b'xi traduzzjoni ta' barra minn din id-dinja tfehemna kif dan il-kliem ċar daqs il-kristall jista' qatt ifisser li kulħadd ġie trattat l-istess.

Għax hawnhekk qed jingħad li lil wieħed ittrattawh mod u lill-ieħor ittrattawh mod ieħor, lil wieħed għalqulu l-bieb u lill-ieħor għaddewh mit-tieqa.

(Onor. Membri: Hear, hear) Dan hu li qed jgħid l-Awditur Ġenerali u dan huwa fatt.

Paragrafu 2.13 - ma morniex 'il bogħod wisq - jgħid hekk:

Hawnhekk qed jingħad li użaw riga differenti għall-istess żbalji u nuqqasijiet u għandna eżempju ħalli min ma jridx jifhem, jifhem b'dan l-eżempju:

Jiġifieri kien hemm tlieta li ma kellhomx x'juru kif kienu se jaħdmu u ma kellhomx l-abilità li jirreferu għall-proġetti li kienu għamlu qabel.

- jiġifieri qalulu li ladarba m'għandux esperjenza, mela għal barra -

Hawnhekk irrid nistieden lil xi ħadd min-naħa tal-Gvern ifehemni kif jekk kien hemm tlieta li kellhom nuqqas ta' esperjenza, lil wieħed keċċewh u lit-tnejn l-oħra le.

Dan, għal darb'oħra, huwa fatt. Mhux eżempju wieħed hemm fuq dak li l-Gvern qed jarah bħala ċertifikat tal-korrettezza fejn qed jgħid li mxew l-istess ma' kulħadd imma paragrafu 2.15 tal-konklużjonijiet tal-Awditur jgħid eżattament bil-maqlub:

L-Awditur Ġenerali qed jgħid li waħda mill-aktar affarijiet li nkwetatu hi li kien hemm inkonsistenza fil-mod kif imxew ma' dawk in-nies li ssottomettew it-tender meta kienu qed jevalwawha.

- filwaqt li huwa tajjeb li kien hemm min tneħħa għax ma kellux kollox sew -

Għal darb'oħra dan huwa fatt u għal darb'oħra nistieden lil xi ħadd min-naħa tal-Gvern biex ifehemni kif qed jibqgħu jinsistu li kulħadd ġie ttrattat bl-istess mod.

Issa dan fuq dak il-punt biss ta' kif ġew ittrattati b'mod differenti dawk li ssottomettew it-tenders.

Fil-liġi tagħna, fil-ġurisprudenza tagħna, f'dak li titlob l-Unjoni Ewropea għall-mod kif isiru t-tenders, fuq hekk biss hemm ċertifikat li l-Gvern mexa ħażin.

L-NAO jesprimi tħassib kbir dwar €20 miljun li kienu nieqsa fil-kalkolu tal-finanzjament fit-tul tal-proġett, xi ħaġa li turi kemm is-serjetà kienet titlob li l-għażla li saret ma kenitx korretta.

Qed nirreferi għal paragrafu 3.7.11.

Meta niġu għall-abilità tal-finanzjament instab li kien hemm nuqqas ta' €20 miljun biex juru li setgħu jissodisfaw ir-rekwiżiti.

L-Awditur qed jgħid li minkejja li kien hemm dan in-nuqqas u din id-diskrepanza fil-kalkolu, xorta tħallew jipproċedu.

Dan mhux qed ngħidu jien imma qed jgħidu l-Awditur Ġenerali u dan huwa fatt.

L-NAO jesprimi tħassib serju għall-inklużjoni tas-SOCAR.

Min hi, minn fejn ġiet u kif ġiet is-SOCAR?

Din hija ditta minn pajjiż magħruf bħala li huwa l-ewwel fid-dinja f'dik li hija korruzzjoni u hawn qed nirreferi għall-Azerbaijan.

Minn dawn il-kumpaniji kollha fid-dinja li huma lesti li joffru s-servizz - peress li ridna li nkunu l-aqwa fid-dinja u mhux biss fl-Ewropa - morna l-Azerbaijan, l-aktar pajjiż korrott fid-dinja, u għażilna s-SOCAR!

Din kienet tifforma parti mill-konsorzju Electrogas meta kien ovvju li ma kellhiex qagħda finanzjarja tajba, u dan mhux qed ngħidu jien, Sur President.

Tant ma kellhiex qagħda finanzjarja tajba li ħarġet mill-konsorzju ftit wara li ffirmaw il-kuntratt finali mal-Enemalta!

Taf x'qal l-NAO?

L-ewwel nett, qal li kienet kontra n-norma li min jissupplixxi l-fuel ikun lead partner.

Meta tkun qed issir il-power station il-Gvern jitlob li jkun hemm wieħed li jkun hu li jmexxi l-grupp ta' kumpaniji, u l-NAO qed jgħid li mhijiex in-norma li jkun dak li jissupplixxi l-fuel, imma mbagħad qal li sfortunatament jew fortunatament, dan ma tantx kien se jkollu effett.

Mela jekk ma kienx se jkollu effett, għalfejn intgħażel biex ikun il-lead partner?

Jekk bit-tluq tas-SOCAR ma nbidel xejn, għalfejn daħħluha bħala lead partner?

(Interruzzjonijiet) Skużawni, il-Gasol ridt ngħid.

Issa ħalli niġi għal affarijiet oħrajn li joħorġu minn dan ir-rapport.

L-NAO sab li l-Ministru Konrad Mizzi awtorizza lill-Enemalta - u rabat ukoll idejn il-Gvernijiet preċedenti u futuri - biex tixtri 85% tal-gass u l-elettriku kull sena mingħand l-Electrogas, irrespective of requirements, ħaġa li żgur li mhijiex aċċettabbli u li tmur kontra kull loġika.

Jiġifieri dawn qed jipproduċu l-enerġija - u hemm power stations oħrajn kif ukoll l-interconnector - imma kemm jekk ikollna bżonnha u kemm jekk ma jkollniex bżonnha, aħna se nkunu mġegħlin inħallsu l-prezz ta' 85% tal-produzzjoni mill-Electrogas.

Meta niġu għall-kalkolu – u hawn irrid ngħid li ħadt pjaċir ħafna li l-Prim Ministru qabel miegħi fil-kalkollu għax meta ġejna l-Parlament il-ġimgħa li għaddiet qisu ma kienx laħaq ikkalkola, imbagħad ħa ftit żmien u kkalkola u ħadem is-somma bin-numri li ħdimt jien – insibu li qed inħallsu €50 u fuqhom żejda għal kull siegħa Megawatt.

Fil-fatt dan jingħad fir-rapport ukoll.

Il-Prim Ministru qabad dik iċ-ċifra u għamilha għal 24 siegħa - u anke aħna hekk ħdimnieha, għal 24 siegħa - imbagħad għamilnieha għal 365 ġurnata u jien semmejt il-figura ta' €200 miljun.

Il-Prim Ministru tana s-serħan tal-moħħ, tana l-konfort, ħareġ jifraħ u qalilna: Maltin u Għawdxin, mhux €200 miljun fis-sena qed nisirqukom imma €200 miljun kull sentejn.

Hekk qalilna l-Prim Ministru, u naħseb li stenna li l-Maltin u l-Għawdxin kollha jqumu bilwieqfa u jċapċpulu talli minflok fuq sena qed jeħdulna €200 miljun fuq sentejn!

Bis-serjetà?!

Aħna mhux m'għandniex l-istess kalkolu matematiku imma aħna qed nikkalkolaw il-capienza sħiħa u l-Prim Ministru qed jikkalkola dak li joħroġ minn dik il-power station.

Għalhekk irridu naraw l-arranġamenti l-oħra, b'kemm qegħdin jinxtraw, għax aħna ma nemmnux il-kalkoli li għamel il-Gvern meta anke hawnhekk hawn diskrepanza ta' €200 miljun!

Aħna ma nemmnux il-kalkoli tal-Gvern meta 80% tal-konsumaturi tagħna qed jinsterqu fil-kontijiet tad-dawl u l-ilma!

Mela l-ewwel €100 miljun il-Prim Ministru diġà ammettihom, issa t-tieni €100 miljun irridu naraw minn fejn se nsolvuhom.

Sur President, differenza waħda hemm; li nistgħu noqogħdu hawn niddibattu jekk humiex €200 miljun kull sena jew kull sentejn.

Jekk nieħu żball matematiku jien nista' nirranġah imma issa l-Gvern irid jgħidilna dawk il-€100 miljun minn fejn se jġibhom lura għax hawn mhux fuq żball tal-matematika qegħdin nitkellmu imma qegħdin nitkellmu fuq serqa minn dak li ħiereġ mill-bwiet tal-poplu Malti u Għawdxi kollu!

L-NAO kellu tħassib serju dwar in-nuqqas tad-due diligence.

Issa nispjega xi tfisser id-due diligence għax kullimkien qegħdin insibuha.

F'kull settur li l-Gvern qed jieħu deċiżjonijiet kbar qegħdin neħlu fuq din id-due diligence.

L-NAO kellu tħassib serju dwar in-nuqqas ta' due diligence suret in-nies sa mill-bidu nett tal-proċess, tant li kkritika bis-saħħa l-fatt li ċertu skrutinju sar permezz ta' sempliċi Google search fuq l-internet.

Mela qegħdin nitħaddtu fuq kuntratt ta' mijiet ta' miljuni ta' ewro u l-Gvern qed iserrħilna moħħna li ċċekkja l-affarijiet fuq il-Google.

Dan mhux qed ngħidu jien imma jgħiduh klawsoli 3.7.10, 3.7.15, 14.2.9, 2.3.4, 2.4.4, 2.4.8, 2.4.16, 3.7.8 u 3.7.3.

Due diligence huwa meta jkollok Ministru għall-Finanzi li jaċċetta li f'pajjiżna jiġi l-Pilatus Bank u ma jiċċekkjax jekk il-flus tiegħu kenux maħmuġin, jekk il-kapital tiegħu kienx maħmuġ!

Dak ifisser li r-reputazzjoni ta' pajjiżna herrewha, kissruha, ġarrfuha u żebilħuha.

Due diligence ifisser ir-rapporti li għamlet l-Awtorità Bankarja Ewropea (EBA) li qed tgħid li fis-sistema bankarja x-xogħol mhux qed isir sew.

Allura la d-due diligence tas-Satabank ma sarx sew eventwalment qed ibatu n-nies, il-klijenti, dawk li għandhom id-depożiti.

Din mhijiex konklużjoni tiegħi imma tinsab fir-rapport u għal darb'oħra dan huwa fatt.

L-istess Programme Review Board li għalih kien jattendi l-Ministru Konrad Mizzi u ċ-Chief of Staff tiegħu, irrikonoxxa li l-għażla tat-tanker tal-gass ma kenitx l-aħjar għażla u l-istess esperti tekniċi tal-Enemalta qalu li l-għażla ta' power station fuq l-art kienet tkun ferm aħjar!

Dan mhux qed ngħidu jien imma qed jgħidu l-Awditur Ġenerali fi klawsoli 3.10.7, 3.8.7 u 3.8.6.

Fi klawsola partikolari sibna xi ħaġa interessanti ħafna u se naqra linja waħda biss li naħseb lanqas hemm għalfejn nispjegaha.

Naħseb li m'hemmx għalfejn tkun espert, inġinier, matematiku jew professur biex tifhimha.

Klawsola 2.4.3 tgħid li l-Electrogas ma kellha l-ebda esperjenza fis-settur tal-LNG.

Għandi għalfejn inżid aktar ma' din?

Issa ejja nifhmu x'sar mill-bidu nett.

Mela kellna lill-Ministru Konrad Mizzi li qabbad lil Brian Tonna biex jagħżel min se jagħmel il-power station.

Fl-istess ħin qabbad lil Brian Tonna biex jiftaħ kont għalih, għal sieħbu Keith Schembri u kumpanija oħra li l-Prim Ministru qalilna li mhijiex tiegħu.

Brian Tonna li kellu jiddeċiedi min se jagħmel il-power station qalilna li hija tiegħu u bdew jagħmlu dawn l-istrutturi.

Mela ejja nimmaġinaw ftit.

Qed nitkellmu fuq tlieta min-nies - Keith Schembri, Brian Tonna u l-Onor.

Konrad Mizzi - li Brian Tonna għamlilhom tliet kumpaniji.

Il-Ministru qal lil Brian Tonna biex jiddeċiedi min se jibni din il-power station.

U minn fejn se jiġu €150,000 fix-xahar?

Dawn se jiġu minn kumpanija li jisimha 17 Black.

Ta' min hi din il-kumpanija, Sur President?

Din il-kumpanija hija ta' wieħed mis-sidien tal-power station.

Din se nerġa' nirrepetiha ħalli dawk li qed jisimgħuna mid-dar ikunu jafu dawn il-fatti u mhux allegazzjonijiet.

Dan huwa fatt, iswed fuq l-abjad, ta' tlieta min-nies li għandhom tliet kumpaniji, u wieħed minnhom, li għandu s-saħħa li jagħmel power station, qabbad lil sieħbu jiddeċiedi min jagħmilha.

Dawn ifformaw tliet kumpaniji, kumpanija kellha tieħu l-power station u tiġi fformata kumpanija bl-isem ta' 17 Black.

U dawn it-tliet kumpaniji kellhom jirċievu l-flus mill-kumpanija 17 Black.

Mela tlieta fuq, il-power station fin-nofs u tliet accounts isfel.

Dawn it-tlieta jiftħu l-vitien, il-power station tikkonverti l-gass f'enerġija jew inkella tieħu l-flus biex tgħaddihom għand ħaddieħor u l-€100 miljun jew €200 miljun fis-sena jħallsu għalihom dawk li qegħdin id-dar, dawk li qegħdin jisimgħuna, dawk li għandhom il-kontijiet għoljin u dawk li jridu jiddeċiedu min qed jgħid il-verità f'pajjiżna!

Sur President, il-Gvern ma jistax jibqa' jitwemmen jekk il-ħażin jibqa' jgħidlu tajjeb.

Il-Gvern ma jistax jitwemmen meta jgħidilna li €100 miljun fis-sena jisraqhom imma €200 miljun ma jisraqhomx!

Naħseb li n-nies qed jindunaw, naħseb li n-nies qed jisimgħu, naħseb li n-nies qed jirrealizzaw li din il-power station ma kienet xejn ħlief magna li taħsel il-flus ħalli tnaddaf dak li l-Gvern ried jeħdilna minn bwietna.

L-isbaħ u l-aħjar hija li dan ir-rapport, li huwa miktub bl-Ingliż, dakinhar kellna nofs siegħa biex naqrawh u ma laħaqx qrah kulħadd.

Però issa kien hemm ftit ġranet.

Il-Prim Ministru qrah u pprova jara kif iqis kliemu.

Pereżempju qal li hemm xi nuqqasijiet mhux m'hemmx, hemm xi diskrepanzi mhux m'hemmx, hemm fejn seta' kien aħjar mhux m'hemmx, imma l-Ministru Konrad Mizzi qabad dan ir-rapport - issa jien m'għandix iċ-ċans u l-ħin biex naqralkom 593 paġna - u sejjaħlu ċertifikat ta' best practice!

Jiġifieri dan qed jgħidilna li l-affarijiet ma setgħux saru aħjar.

Qed jgħidilna li jekk serqu €200 miljun f'sentejn, fil-kuntratti li se jibqa' jagħmel se jerġa' jagħmel l-istess.

Mela jekk hu naqas hawnhekk, se jerġa' jagħmel l-istess!

(Onor. Membri: Hear, hear) U biex ikun żgur, il-Ministru Mizzi dan il-kuntratt iffirmah meta kien Ministru għat-Turiżmu, u biex jaċċerta li ma tinbidillux xi klawsola, minkejja li kien Ministru għat-Turiżmu, mar jiffirma dan il-kuntratt hu għax ħadd ma ried jeħodha r-responsabilità.

Ħadd ma ried jerfagħha din.

Ħadd min-naħa tal-Gvern ma ried jitfa' ismu fuq dan il-kuntratt moqżież.

Sur President, jien se nagħlaq bi stedina.

Min-naħa tal-Gvern dan ir-rapport qrawh u jien ċert li min-naħa tal-Gvern hemm nies serji wkoll u hemm min ma jaċċettax li l-affarijiet isiru b'dan il-mod.

Ma nistgħux nibqgħu nħassru r-reputazzjoni ta' pajjiżna.

Ma jistax ikun li dak li hu ħażin nibqgħu ngħidulu tajjeb.

Ma nistgħux nibqgħu ngħarrqu settur wara settur; is-settur tal-banek, is-settur tas-saħħa, is-settur tas-servizzi finanzjarji, is-settur tal-enerġija, is-settur tal-edukazzjoni, kuntratt wara l-ieħor intiżi biss biex jisirqu lill-Maltin u l-Għawdxin.

Jien naħseb li fuq dan il-kuntratt id-dibattitu tal-lum m'għandux ikun l-għeluq imma naħseb li għandu jkun il-bidu ta' skrutinju veru, analisi vera u realizzazzjoni vera mill-poplu Malti u Għawdxi kollu, ta' fejn jista' jasal dan il-Gvern, għax meta taqra dan id-dokument u ssejjaħlu best practice, allura verament huwa l-każ li l-Ministru Konrad Mizzi għandu jerfa' r-responsabilità politika minnufih u ma jibqax jagħmel ħsara lil pajjiżna.

Il-Ministru Konrad Mizzi għandu jirriżenja minnufih u ma jibqax jgħarraq lil Malta, lill-Maltin u lill-Għawdxin.

Nirringrazzjak, Sur President.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-Prim Ministru.

JOSEPH MUSCAT: Sur President, il-Kap tal-Oppożizzjoni għadu kemm għamlilna priedka dwar il-ħasil tal-flus.

Ma naħsibx li hawn persuna aktar addattata f'dan il-Parlament biex titkellem dwar il-ħasil ta' flus mill-persuna li qed tiġi investigata dwar ħasil tal-flus!

L-ISPEAKER: L-Onor.

ADRIAN DELIA: Sur President, il-Prim Ministru għadu kemm iddikjara li jien qiegħed taħt investigazzjoni fuq ħasil ta' flus.

Din għandu jissostanzjaha issa jew jirtiraha!

L-ISPEAKER: Kollox sew.

Il-Prim Ministru.

JOSEPH MUSCAT: Jien qed nikkwota l-mezzi tax-xandir tal-lbieraħ.

Jekk irid jagħmel libell lill-ġurnal Times of Malta.

(Interruzzjonijiet)

JOSEPH MUSCAT: Jiddispjaċini imma jien irrid inkun naf il-point of order fuqiex inhu bbażat.

L-ISPEAKER: L-Onor.

ADRIAN DELIA: Il-Prim Ministru ma qalx x'qalet il-gazzetta u jekk hemm bżonn nisimgħu r-recording.

Il-Prim Ministru verbatim qal li hemm investigazzjoni fuqi.

Għalhekk din jew jissostanzjaha issa jew jirtiraha minnufih.

L-ISPEAKER: Ippermettili, il-Prim Ministru, wara li s-Sedja talbitu biex jara x'se jgħid, qal li qed jikkwota mill-gazzetta.

Point of order huwa meta jkollna problema bil-proċedura fejn ikun hemm regolament li ma jkunx qed jiġi segwit.

(Interruzzjonijiet) Le, mhux point of order.

L-ispjegazzjoni saret lis-Sedja u s-Sedja hija kuntenta b'dak li qal il-Prim Ministru, li qed jikkwota minn gazzetta.

JOSEPH MUSCAT: Sur President, irrid niċċara li qabel ma intervjena l-Kap tal-Oppożizzjoni, jien mill-ewwel għedt li kont qed nikkwota l-mezzi tax-xandir.

(Interruzzjonijiet)

L-ISPEAKER: Jekk jogħġobkom!

JOSEPH MUSCAT: Jekk tridu noqogħdu nisimgħu, noqogħdu nisimgħu.

Jien nistieden lill-Kap tal-Oppożizzjoni biex jekk tbaqbaq daqshekk jagħmel libell lis-Sunday Times of Malta imbagħad naraw min qed jgħid il-verità!

(Onor. Membri: Hear, hear) Jien m'għandix informazzjoni f'dan ir-rigward imma qed nikkwota l-mezzi tax-xandir.

(Interruzzjonijiet) (Għajjat)

L-ISPEAKER: Le, ħu paċenzja, m'għandekx il-kelma.

Jekk jogħġobkom, hawnhekk min irid jgħajjat joħroġ 'il barra!

Onor. David Agius, jekk jogħġbok, m'hemmx għajjat.

Il-Kap tal-Oppożizzjoni.

ADRIAN DELIA: Sur President, jekk irid il-Prim Ministru jagħmilha hu dik id-dikjarazzjoni u l-libell nagħmlu lilu.

L-ISPEAKER: Grazzi.

JOSEPH MUSCAT: Sur President, nerġa' nirrepeti li skont dak li qed jgħidu l-mezzi tax-xandir, il-Kap tal-Oppożizzjoni huwa investigat fuq ħasil ta' flus!

Tana prietka dwar il-ħasil ta' flus!

Kredibilità żero għandu l-Kap tal-Oppożizzjoni biex jitkellem fuq ħafna affarijiet, speċjalment fuq issue bħal din u speċjalment f'qasam bħalma hu dak tal-enerġija!

Il-Kap tal-Oppożizzjoni wiret partit bla kredibilità ta' xejn fuq il-qasam tal-enerġija, aktar u aktar meta bir-reazzjoni għal dan ir-rapport min-naħa tal-NAO, l-Oppożizzjoni qed terġa' tegħreq fil-kredibilità dwar il-politika tal-enerġija.

Hawn qegħdin nitkellmu dwar ir-rapport tal-Awditur Ġenerali fuq l-akbar proġett infrastrutturali b'innovazzjoni li sar f'pajjiżna sal-lum il-ġurnata u li sar fi żmien qasir ħafna.

X'kienet il-kritika li konna ffaċċjati biha bħala Gvern f'dan ir-rigward, anke minn żmien meta konna għadna fl-Oppożizzjoni?

L-ewwel nett, kienu jgħidulna li ma jistax ikun li jorħsu l-kontijiet.

Meta konna ngħidu li se nraħħsu l-kontijiet kienu jgħidulna li ma jistax ikun li jorħsu!

(Onor. Membri: Hear, hear) Anzi kienu jgħidulna li l-kontijiet irridu nidrawhom bil-għoli!

Meta bdejna nitkellmu dwar il-qalba għall-gass qalulna li ma jistax ikun li naqilbu għall-gass anzi jekk naqilbu għall-gass niġu f'sitwazzjoni fejn jogħlew il-kontijiet.

Imbagħad xħin bdejna nagħtu d-dettalji dwar il-proposta tagħna wasalna għal dawn ir-riżultati.

Aħna ma ħlejniex ħames snin fl-Oppożizzjoni noqogħdu ngħidu fuq dak u fuq l-ieħor u nkunu distruttivi fuq dak u fuq l-ieħor imma l-ħin tagħna fl-Oppożizzjoni investejnieh biex ikollna proposta kredibbli.

Illum nista' nfakkar kif kien hemm żmien kważi surreali li meta bdejna nagħtu d-dettalji tal-proposta tagħna kienu jiġu jgħidulna li m'hemmx vapuri biżżejjed jew li ma jeżistux vapuri li jistgħu jġorru dan it-tip ta' gass.

Joħorġu esperti minn kullimkien, minn postijiet li ma niftakarhomx, jgħidulek li dan il-vapur ma jeżistix u l-vapur l-ieħor ma jeżistix.

Mela filli kien impossibbli li ħaġa bħal din issir, filli issa qed jgħidulna li kollox kien miftiehem minn qabel.

Tista' timmaġina!

U hawnhekk tibda l-ewwel kontradizzjoni min-naħa tal-Oppożizzjoni u allura dawn għandhom ifehmuna ftit x'inhi l-issue, x'inhi l-kritika tagħkom, għax storikament kienu jgħidulna li din il-ħaġa ma tistax issir u issa qed jgħidulna li konna miftehmin minn qabel!

U issa l-Kap tal-Oppożizzjoni qatta' l-ewwel parti tad-diskors tiegħu jgħid li l-ftehim, il-kuntratt u l-proċess kien ivvizzjat, fil-fehma tiegħu …

L-ISPEAKER: L-Onor.

MARLENE FARRUGIA: Mhux qed jitkellem fuq l-NAO Report!

(Interruzzjonijiet) Hemm ruling fuq hekk.

Ma se nħalli lil ħadd jgħolli jdejh biex jagħmel point of order biex jgħid xi ħaġa.

JOSEPH MUSCAT: Sur President, nieħu pjaċir nisma' lill-Onor.

Farrugia li meta kien qed jitkellem il-Kap tal-Oppożizzjoni fuq affarijiet li assolutament m'għandhomx x'jaqsmu, ma qalet xejn, imma ma ġara xejn!

L-ewwel parti tal-kritika tal-Kap tal-Oppożizzjoni kienet fuq dak li sejjaħ inkonsistenzi, fejn qalilna, Alla jbierek, li l-proċess biddilnieh matul il-proċess kollu.

Jiġifieri dak li bdejna bih ma spiċċajniex bih imma biddilnieh on the way.

It-tieni parti tal-kritika tiegħu kienet li konna miftehmin minn qabel.

Skużi, Sur Kap tal-Oppożizzjoni, kieku konna miftehmin minn qabel, ma jkunx hemm lanqas bidla waħda fil-proċess kollu kemm hu.

Din hija loġika ċara ħafna.

Fil-verità, kif isir f'kull proċess simili u tant komplikat, ikun hemm evoluzzjoni matul iż-żmien.

Il-Kap tal-Oppożizzjoni kien qisu qed jilgħab it-tombla u beda jagħtina ħafna numri.

Jien nerġa' ngħid li iva, kien hemm inkonsistenzi, u l-NAO jgħid li kien hemm l-inkonsistenzi.

Taf x'ma kkwotax il-Kap tal-Oppożizzjoni?

Ma kkwotax paragrafu partikolari minn dak kollu li qal l-NAO, li jgħid hekk:

Jiġifieri minkejja dawn l-inkonsistenzi kollha - m'hemmx dubju li sħabi se jispjegawhom dawn, inkluż il-Ministru għall-Enerġija li dalwaqt ikun magħna għax qiegħed fuq impenji oħra tal-Gvern b'konnessjoni mal-interconnector - li ġew innotati min-naħa tal-NAO, l-ebda waħda minnhom ma kienet tbiddel ir-riżultat finali tal-proċess kollu kemm hu.

(Onor. Membri: Hear, hear) Allura ma tistax tikkwota l-inkonsistenzi waħda waħda, imbagħad l-istatement li għamel l-NAO, li minkejja dan kollu ma kien jinbidel xejn, tħallih barra, għax fil-fehma tiegħi b'hekk tkun qed turi li jew ma fhimtx ir-rapport jew ma tridx li n-nies ikunu a konoxxenza ta' dan kollu!

Ir-rapport tal-NAO jgħid li kien hemm koperazzjoni mill-Ministeri kollha kkonċernati, xi ħaġa li ma nistgħux ngħidu li kien ikun hemm qabel, u jien kburi li l-Ministeri u l-entitajiet kollha kkonċernati taw l-għajnuna tagħhom u wrew koperazzjoni għax kien proċess miftuħ fejn kien hemm livelli differenti.

Il-Kap tal-Oppożizzjoni qalilna li d-due diligence saret bil-Google search, li mhu veru xejn.

Fil-fatt hemm miktub ċar u tond li l-ewwel parti tad-due diligence fl-ewwel fażi kienet open source, imbagħad intalbu l-financials u l-affarijiet kollha ta' kif issir.

Hu qal li sibnieha fuq Google.

Żgur mhux minn fuq il-Yellow Pages sibnieha din il-power station!

(Onor. Membri: Hear, hear) Dak li hu żgur hu li jrid ikollna miżura ta' konsistenza.

Sar attakk għax wieħed mill-partners huwa kumpanija fl-Ażerbajan.

Kif inkun l-Ewropa l-ġimgħa d-dieħla u jkun hemm hu ukoll, għandu jgħid lil sħabu l-Kanċillier Merkel u lil ħafna Prim Ministri tal-EPP biex iwaqqfu lill-Kummissjoni Ewropea … Anzi jgħidilhom biex iħollu l-ftehim li ftiehmu mal-Ażerbajġan!

Għax l-Unjoni Ewropea għamlet ftehim ta' koperazzjoni strateġika mal-Ażerbajġan!

Għidilhom li ma rriduhomx!

Issa agħmel dikjarazzjoni li jekk tkun fil-gvern, tkun trid li l-Unjoni Ewropea tinħall minn dan il-ftehim!

Hekk niġu għas-si u n-no, mhux billi nitkellmu hawnhekk.

Mela sewwa, il-pajjiżi kollha tal-Unjoni Ewropea għandhom ftehim ma' dan il-pajjiż, u aħna le Alla jbierek, għax hekk fettillu il-Kap tal-Oppożizjoni!

Mhux hu fettillu hekk imma ġabuh li jgħid hekk illum.

Il-Kap tal-Oppożizzjoni qalilna wkoll li l-Prim Ministru ammetta li mhux €200 miljun kien hemm imma €100 miljun.

L-ewwel nett lill-Kap tal-Oppożizzjoni ngħidlu li fil-kalkolu li għamilt, kulma għamilt huwa li użajt calculator.

Nieħu pjaċir li llum qal li ħa żball imma d-differenza mhux €100 miljun kienet imma €110 miljun jiġifieri nesa €10 miljun barra imma mhux dak hu l-punt.

L-argument tiegħu mhuwiex korrett assolutament.

Hawnhekk nidħlu għal dak li min-naħa tal-NAO – u dan ngħiduh b'mod rispettuż – hemm konklużjonijiet fuq il-parti tal-paragun mal-interconnector li fil-fehma tagħna mhumiex korretti.

Biex nagħmlu l-affarijiet mill-aktar sempliċi, se nsemmi tliet punti bażiċi.

Sar paragun tal-ispiża tal-power station ma' kemm jiġi jiswa l-prezz tal-elettriku bl-interconnector però ma ssemmietx il-Capex u l-ispiża kapitali tal-interconnector.

Kif tista' tħalli €300 miljun barra?

Ma jidhirlix li l-Partit Nazzjonalista fil-gvern għamel l-interconnector b'xejn.

Ma jidhirlix li t-Taljani tawhulna b'xejn, imma ħallasna għalih, u allura kif tista' ma ddaħħalhomx fil-kalkolu?

Anke kieku naċċettaw il-punt li nkunu sempliċement dipendenti minn sors wieħed ta' enerġija … Allaħares inkunu dipendenti fuq sors wieħed, għax fil-każ tal-interconnector niġu f'sitwazzjoni bħal dik li kellna ftit tal-ġimgħat ilu – issa dan hu kliem tal-politiċi, imma kliem jibqgħu, u ntqalu – meta d-Deputat Prim Ministru Taljan qalilna li jekk il-Maltin jitkessħu, jitfulna l-interconnector!

Hekk irridu nġibuh il-pajjiż, dipendenti fuq ħaddieħor?!

(Onor. Membri: Hear, hear) Aħna qed ngħidu li l-mix tal-enerġija li għandna llum hija bejn żewġ sorsi ewlenin, b'sorsi oħra sekondarji li jagħmlu lil pajjiżna t-tieni l-aktar pajjiż fl-Unjoni Ewropea kollha li mill-2013 sal-lum raħħas il-prezz tad-dawl u minn pajjiż li kellna t-tieni l-ogħla rata ta' prezz domestiku tad-dawl fl-Unjoni Ewropea, illum ġejna għall-medja Ewropea.

Sur President, barra minn hekk, l-ammonti li semma l-NAO huma għall-perjodu inizjali li matulu l-power station kienet qed taħdem fuq open cycle jiġifieri ma kenitx taħdem b'mod effiċjenti għax kienet qisha qed taħdem bir-running in ta' magna.

Irrid ngħid ukoll li l-prezzijiet ikkwotati ma jagħmlux differenza – sfortunatament dik il-parti tal-analisi aħna ma nistgħux naqblu magħha – bejn il-prezzijiet li jiġu ċċarġjati fl-4.00 a.m. u fit-8.00 p.m. Huwa inutli għalina li noqogħdu nixtru d-dawl fl-4.00 a.m. jekk in-nies ma jużawhx dak il-ħin.

In-nies jixegħlu t-television, jixegħlu t-tubu biex ikunu jistgħu joqogħdu fil-kċina, jixegħlu l-forn elettriku, imma ma jixegħluhomx fit-3.00 a.m. u fl-4.00 a.m. Jixegħluhom fit-8.00 p.m., fil-ħinijiet li jinġabru d-dar.

Għalxejn toqgħod tipparaguna li tista' tixtri d-dawl bl-irħis fl-4.00 a.m. Mela d-dawl se nqegħduh f'kaxxa?!

Fil-fehma tagħna, dan huwa n-nuqqas li hemm f'dan ir-rapport.

Barra minn hekk ma jagħtix konsiderazzjoni biżżejjed għad-direttivi Ewropej dwar redundancy.

Fl-aħħar mill-aħħar irid ikollna fallback position.

Aħna nemmnu li dak li qegħdin nagħmlu permezz ta' din il-power station kien l-aħjar għażla għax l-għażla l-oħra kienet li nżommu l-power station ta' Delimara, li taħdem bil-heavy fuel oil, miftuħa.

Però aħna ma naċċettawx li f'pajjiżna nżommu power station li taħdem biż-żejt!

Sur President, jien ngħid li dak kollu li smajna llum huwa sinjal li min-naħa tal-Oppożizzjoni għadhom qed jilagħbu mal-qasam tal-enerġija, fil-fehma tiegħi, b'mod dilettantesk, fejn qegħdin jissograw li jekk il-poplu xi darba jagħtihom il-fiduċja, jerġgħu jibdew jgħollu l-kontijiet.

Għalhekk aħna kburin li tajna trasparenza sħiħa f'dak kollu li għamilna; biex ikun skrutinizzat.

Nemmnu li hemm fejn nistgħu ntejbu imma nerġgħu ngħidu li r-rapport tal-Awditur jgħid li minkejja d-diskrepanzi kollha, fl-aħħar mill-aħħar l-għażla li saret mill-kumitat kienet l-għażla li kellha ssir.

Nirringrazzjak, Sur President.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

MARTHESE PORTELLI: Sur President, fis-seba' minuti li għandi għad-dispożizzjoni tiegħi se niffoka biss fuq aspett wieħed; l-aspett tal-procurement, u se nirrelatah vis-à-vis t-tender process ta' dan il-proġett li jridu jgħaddu minnu n-negozjanti kollha, kemm dak in-negozjanti li jitfa' tender ta' €40,000 kif ukoll dak in-negozjant li jitfa' tender ta' €100,000 jiġifieri mhux biss dak in-negozjant li jitfa' tender ta' miljuni ta' ewro.

Qabel ma nibda nispjega l-punti li rrid nagħmel, nixtieq infakkar lin-nies u neħodhom lura għas-sena 2013, meta l-Partit Laburista kien għadu fl-Oppożizzjoni, u fir-run-up tal-elezzjoni għamel il-kampanja tiegħu l-istess bħal tal-Partit Nazzjonalista.

Dak iż-żmien il-Partit Laburista, bil-Kap tal-Oppożizzjoni Joseph Muscat, għażel lill-kandidat ġdid tiegħu Konrad Mizzi, li sa dakinhar la qatt kien ministru u lanqas deputat, biex fi kliem il-Prim Ministru stess, imexxi l-akbar proġett infrastrutturali tal-pajjiż.

U tefa' lil Konrad Mizzi fuq quddiem; inċidentalment mhumiex hawn, la hu u lanqas il-Prim Ministru.

Però fl-2013 il-Kap tal-Oppożizzjoni ta' dak iż-żmien għażel li ssir preżentazzjoni minn grupp ta' nies.

Dak iż-żmien il-Partit Laburista ħejja din il-preżentazzjoni.

Kulħadd jista' jarah il-logo tal-Partit Laburista, m'iniex qed nigdeb.

Jekk wieħed jara din il-preżentazzjoni, isib li tissemma l-Kumpanija DNV KEMA.

Dak iż-żmien, waqt il-kampanja elettorali tiegħu, il-Partit Laburista kiteb hekk:

Mela dak iż-żmien, DNV KEMA kienu konsulenti tal-Partit Laburista dakinhar fl-Oppożizzjoni u ħadmu fuq l-għażla li qegħdin naraw illum.

Issa ħalli mmorru aktar 'il quddiem.

Ir-rapport tal-Awditur Ġenerali jgħidilna li wieħed mill-aġġudikanti li kien hemm biex jiġġudika dan il-proċess, kumbinazzjoni kien ukoll il-konsulent ta' DNV KEMA u kumbinazzjoni dan il-konsulent kien responsabbli mill-aspett kummerċjali tagħha.

Kumbinazzjoni oħra hi li l-istess DNV KEMA ngħatat numru sabiħ f'valur ta' direct orders mill-Ministeru responsabbli mill-enerġija.

Allura jien nistaqsi lil dak in-negozjant hemm barra li kuljum jara l-eWebsite ħalli jara x'tenders ħerġin u jħallas lill-impjegati tiegħu biex jagħmlu l-offerti għat-tenders: Inti għandek min jipproteġik fuq dawn l-evaluation committees?

U nieqaf hemm.

Ir-risposta jagħtuha n-negozjanti li ta' kull ġimgħa jagħmlu l-offerti għat-tenders.

Issa se nagħmel punt pertinenti.

L-elezzjoni għaddiet u marret, il-Ministri tal-Gvern ħadu l-ġurament, min kellu jiftaħ il-kontijiet fetaħhom ukoll, però taf x'inhu interessanti wkoll?

Li fi żmien xahar mid-data tal-elezzjoni bdejna noħorġu t-tenders għal din il-famuża power station.

Kemm hu effiċjenti dan il-Gvern fejn irid!

Mela t-tender konna kapaċi noħorġuh f'xahar imma mbagħad fl-2015, minflok għamilna pressure fuq il-consortium ħalli jiddeliverja, kif miftiehem, ħallejnieh għaddej sal-2017.

Però biex niffoka ftit fuq il-proċess tat-tendering ngħid li mhu minnu xejn li l-NAO jagħti ċertifikat.

Kapitlu 2 huwa damning mill-bidu sal-aħħar.

Ħalli ngħid x'qal l-Awditur Ġenerali fuq il-prinċipji tal-good governance.

Fi klawsola 2.9 jgħidilna li ma kienx hemm uniformity of approach u ma' min kienu lenient u ma' min ma kenux.

Klawsola 2.10 - din għandhom jisimgħuha n-negozjanti li ta' kull ġimgħa joffru t-tenders - tgħid hekk:

Tajjeb!

Mela kien hemm lista ta' 19-il bidder li kollha kellhom in-nuqqasijiet imma dawn kellhom in-nuqqasijiet u ħallejniehom jgħaddu filwaqt li oħrajn kellhom l-istess nuqqasijiet u ma ħallejniehomx jgħaddu.

Nitlobhom jispjegawli wkoll kif l-evaluation committee stess qal li t-technical proposal ma kenitx korretta imma xorta ddeċidew li jħalluh jibqa' għaddej.

Sur President, il-Prim Ministru qal li l-Uffiċċju tal-Awditur qal li dan huwa proċess ta' ċertifikat tajjeb għall-Gvern.

Jien ngħidlu biex jaqra klawsola 12.6.5 għax l-Awditur qallu hekk:

Għalija din is-sentenza tgħid kollox u twaqqa' dak kollu li għadu kif qal il-Prim Ministru.

Nirringrazzjak, Sur President.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Konrad Mizzi.

KONRAD MIZZI (Ministru għat-Turiżmu): Sur President, fl-2013 il-Prim Ministru nieda l-viżjoni tal-pajjiż għall-ekonomija, għall-ġustizzja soċjali u għat-tibdil li kien hemm bżonn li jsir fl-ekonomija.

Dak iż-żmien il-bidla fis-settur tal-enerġija kienet parti mill-katina ta' tibdiliet li kellhom iseħħu fil-ħames snin ta' wara.

Infakkar li l-poplu Malti u Għawdxi ta mandat b'saħħtu lil din il-viżjoni tal-enerġija, u nerġa' nikkontendi li t-trasformazzjoni tas-settur tal-enerġija kienet l-akbar trasformazzjoni li qatt saret fil-Gvern f'dak li għandu x'jaqsam ma' state owned enterprises, meta minn kontijiet li kienu għolew b'70% fil-ħames snin ta' qabel, il-kontijiet ġew it-tieni l-orħos fl-Ewropa, u llum il-ġurnata huma 60% inqas minn dawk tal-medja Ewropea.

Hawn ikun tajjeb li ngħid li mill-heavy fuel oil maħmuġ u l-mard li jikkaġuna, morna għal gass nadif; mill-power station tal-Marsa li tħammeġ illum morna għall-power station tal-Marsa li hija magħluqa u qegħdin nirriġenerawha; iċ-ċumnija li tħammeġ f'Delimara m'għadhiex hemm; minn Enemalta li tiswa €1, ta' terz tal-Enemalta ġibna €360 miljun investiment; filwaqt li d-Diviżjoni tal-Enemalta kienet titlef €100 miljun fis-sena, wara li raħħasna l-kontijiet bi €80 miljun, l-Enemalta ġiet taqla' €40 miljun; meta minn interconnector li lanqas kellu l-permessi, mhux biss ġibna l-permessi għalih, imma bnejnieh u filwaqt li qabel l-Enemalta kienet mażżra m'għonq il-poplu, illum hija mutur ekonomiku.

Infakkar li f'Diċembru tal-2014 l-Enemalta ħallset €170 miljun dovuti f'sisa lill-Gvern, flus li ntnefqu f'aktar learning support assistants, f'aktar għalliema, f'aktar tobba, f'aktar infermiera u f'aktar public services li huma front line.

Infakkar li minn country specific recommendations b'falliment wara l-ieħor mill-Partit Nazzjonalista ġejna għal credit rating upgrades wieħed wara ieħor mill-credit rating agencies.

Infakkar li ġibna clearance tal-istate aid mill-Kummissjoni Ewropea.

Il-Kummissjoni Ewropea qalet li s-settur tal-enerġija ġie trasformat, li minn renewable energy li kien zero – kien hemm kuntratt biss wara l-elezzjoni li kien kważi ffirmat u li waqqafnieh aħna, ta' €0.23c, biex jixtru unit tal-elettriku – illum għandna settur vibranti.

Hawn nistaqsi: X'żamm lill-Partit Nazzjonalista milli jraħħas il-kontijiet tad-dawl u l-ilma?

X'żamm lill-Partit Nazzjonalista milli jagħlaq il-power station tal-Marsa?

X'żamm lill-Partit Nazzjonalista milli jagħlaq Dellimara 1?

X'żamm lill-Partit Nazzjonalista milli jibni l-interconnector?

(Onor. Membri: Hear, hear) X'żamm lill-Partit Nazzjonalista milli jagħmel it-trasformazzjoni tas-settur tal-enerġija u ma jattirax l-investiment fl-Enemalta?

Dawn huma mistoqsijiet pertinenti, Sur President.

Ikun tajjeb li nfakkar ukoll li f'din il-Kamra l-Viċi President tal-Kummissjoni Ewropea responsabbli mill-Energy Union, Sefcovic, iddeskriva dan il-proġett bħala best practice u mudell biex pajjiżi oħra jaddottawh.

L-ISPEAKER: Ippermettili, Ministru.

Ħudu paċenzja, imma jekk se jkun hawn l-istorbju se nieħu l-passi meħtieġa.

Onor. Mizzi, kompli bid-diskors tiegħek b'mod seren.

KONRAD MIZZI: Infakkar ukoll li l-Kummissarju Ewropew Margrethe Vestager ġiet hawn Malta u qalet li dan huwa proġett siewi għall-pajjiż.

Qalet ukoll li wara li sar review mill-Ewropa dan il-proġett ta legal certainty li ħadd ma jista' jisfidah fl-Ewropa.

Jien b'sodisfazzjon nilqa' review oħra mingħand l-NAO li wkoll inqisha pożittiva.

Sur President, dan kien proġett kumpless li kien jinvolvi ppjanar, kompetizzjoni, ambjent, permessi, kuntratti, kostruzzjoni, finanzjament ta' 11-il bank u ovvjament il-kwestjonijiet mal-Kummissjoni Ewropea.

Jien nifhem li l-Awditur irrimarka fuq ċerti shortcomings bħalma jkun hemm f'kull proċess però nfakkar ukoll li fid-dokument tiegħu l-Awditur għamilha ċara għal darba, darbtejn, tliet darbiet, li dawn l-affarijiet ma kellhom l-ebda influwenza materjali fuq l-għażla finali tal-Electrogas.

Jiġifieri finalment xorta kienet se tintgħażel l-Electrogas.

Umilment ngħid li f'kull tender, anke tenders żgħar, ikun hemm ċerti kwestjonijiet.

Infakkar ukoll li l-Awditur għamilha ċara li man-Nexia BT – kulħadd jaf kemm kienu jsemmuha din - ma kienx hemm konflitt ta' interess għax saru awdituri tal-GEM wara li ntemm il-proċess t'evalwazzjoni.

X'differenza mill-conflicts of interest fi żmien il-BWSC meta l-avukati legali li kienu ilhom avukati tal-Enemalta għal 20 sena marru jassistu lir-rappreżentant Malti tal-BWSC!

Sur President, semmew id-DNV KEMA li kienu konsulenti tal-Enemalta qabel l-elezzjoni tal-2013.

Irrid infakkar li dan mhuwiex l-ewwel skrutinju ta' dan il-proġett imma t-tieni skrutinju.

L-ewwel skrutinju kbir ta' dan il-proġett kien sar mill-Kummissjoni Ewropea u l-Kummissarju Vestager qalet:

Infakkar ukoll li l-istess qal Maros Sefcovic u l-istess qal Jerzy Buzek, l-Eks Prim Ministru tal-Polonja li kien ġabu l-Onor.

Simon Busuttil għall-EPP Conference f'Malta.

Dan kien ġie hemmhekk u faħħarna.

Naħseb li d-due diligence li ma saritx kienet dik fuq l-Onor.

Adrian Delia qabel ma sar mexxej tal-Oppożizzjoni!

Infakkar ukoll li l-Awditur Ġenerali għamilha ċara li l-power station kellna bżonnha.

Din hija xi ħaġa importanti ħafna.

Il-Partit Nazzjonalista dejjem saħaq li ma kellniex bżonn power station imma l-Awditur qalilna hekk, u nikkwota:

L-Awditur qalilna li l-power station kellna bżonnha, inkella konna nibqgħu ndawru l-magni bil-heavy fuel oil tal-Marsa u Delimara.

Dik hija r-realtà!

Tkellimna fuq il-garanzija u s-security of supply.

Il-garanzija kienet miżura temporanja li stajna għaddejna mingħajrha imma kien ikollna nistennew li l-Kummissjoni Ewropea tapprova l-proġett.

Il-garanzija ħriġna minnha bla riskji u l-Electrogas ħallset €11-il miljun għaliha.

Dan ifisser li b'dik il-garanzija bankarja ffinanzjajna skola ġdida oħra.

Dik hija d-differenza, Sur President.

Infakkar ukoll fl-argumenti dwar l-interconnector, fejn l-Awditur Ġenerali għamilha ċara li l-interconnector joffri riskji kbar għall-pajjiż jekk inkunu niddependu minnu biss, fosthom riskji ta' congestion fi Sqallija, restrizzjonijiet mill-Gvern Taljan, tiswijiet meta jkollna ħsarat fil-cable, u agħar minn hekk, kwestjonijiet politiċi jekk niġu f'sitwazzjoni fejn ikollna diżgwid mal-Italja.

Immaġinaw jekk ikollna Gvern Taljan futur li jgħidilna: Isma', jew tagħmlu dak li ngħidilkom jien f'dak li għandu x'jaqsam mal-immigrazzjoni jew naqta' l-power supply!

Ovvjament pajjiż ma jistax jaċċetta dawn it-tip ta' affarijiet għax il-pajjiż dejjem jiġi l-ewwel.

Għalhekk jien intenni l-punti li qajjem il-Prim Ministru dwar l-interconnector u li fil-paragun bejn il-prezz tal-interconnector, id-Delimara 4 u l-impjanti tal-gass, l-Awditur ma ħarisx lejn il-fatt li għal perjodu kbir il-magni kienu qed iduru open cycle jiġifieri kien għadu ineffiċjenti, kif isir fil-fażi inizjali ta' kull proġett, imma llum il-ġurnata l-proġett huwa effiċjenti.

Apparti minn dan kollu minn Awwissu sal-ġurnata tal-lum il-prezzijiet tad-dawl mill-interconnector żdiedu b'40%.

It-tielet punt huwa li l-prezzijiet tal-interconnector ma qabbilhomx ma' dawk tas-suq imma ma' dawk li xtrat l-Enemalta.

Huwa ovvju li l-Enemalta xtrat meta l-prezzijiet kienu rħas u mhux meta l-prezzijiet kienu għoljin.

Ir-raba' punt fundamentali hu li ma nkludiex it-€300 miljun investiment li sar għall-cable u l-magni tad-distribuzzjoni tal-interconnector.

Għalhekk huwa importanti li ngħid illi kieku ma nvestejniex f'dan il-proġett kieku llum il-ġurnata qegħdin niddibattu biex nerġgħu ngħollu l-kontijiet tad-dawl u l-ilma meta r-realtà hi li l-kontijiet tad-dawl u l-ilma huma fost l-orħos fl-Ewropa!

Sur President, il-bużżieqa tal-Partit Nazzjonalista nfaqgħet meta qalu li l-Electrogas kien a pre-electoral deal li mhu veru xejn.

L-Awditur qal li ma kien hemm l-ebda evidenza ta' dan.

L-Awditur semma li kien hemm diskussjonijiet mill-Partit Laburista ma' consortium ieħor li lanqas intgħażel, biex taraw kemm kien proċess trasparenti.

X'differenza bejn il-proċess ta' Delimara 4 u t-tbażwir li kien hemm fl-impjant tal-BWSC meta saħansitra l-Awditur kien qal li kien hemm smoke ta' korruzzjoni!

Din hija r-realtà u din hija d-differenza.

Nirringrazzjak, Sur President.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Infakkar li n-naħa tal-Gvern fadlilha 37 minuta u n-naħa tal-Oppożizzjoni fadlilha 15-il minuta.

L-Onor.

CHRIS FEARNE: Sur President, fit-30 ta' Lulju 2015, l-Uffiċċju Nazzjonali tal-Verifika (NAO) intalab jagħmel rapport dwar il-power station il-ġdida tal-gass.

Fit-28 ta' Novembru 2018, tliet snin wara, dan ir-rapport tlesta u tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra.

Jien se nikkwota kelma b'kelma mill-press release li ħareġ l-NAO ma' dan ir-rapport li tgħid hekk:

"Minkejja li l-Uffiċċju identifika punti ta' diverġenza fl-allokazzjoni tal-marki, dawn ma kellhom l-ebda effett fuq ir-riżultat finali."

Jiġifieri minkejja li l-NAO, wara li għamel investigazzjoni ta' tliet snin, sab li kien hemm xi difetti fil-proċess tal-għażla tat-tenders għal min kien se jibni l-power station il-ġdida, dawn id-difetti ma kellhomx konsegwenza fuq ir-riżultat aħħari.

F'kelma waħda dak li sar fil-proċess tat-tendering kien skont ir-regoli tal-procurement Ewropew.

Irrid ngħid li aħna bħala pajjiż għandna l-istituzzjonijiet u nimxu magħhom.

Għalhekk għandna l-istituzzjonijiet.

Ikun hawn ħafna allegazzjonijiet u l-allegazzjonijiet ħadd ma jieħu pjaċir bihom.

U meta jkun hemm l-allegazzjonjiet, tajjeb li wieħed jinvestigahom, però dawn għandhom jiġu investigati minn min hu inkarigat.

Jiġifieri f'dan il-każ kienet ħaġa tajba li l-NAO investiga l-allegazzjoni, imma issa la ħareġ ir-rapport, wieħed irid joqgħod fuq dak li sab ir-rapport.

Ir-rapport jgħid li minkejja li kien hemm xi diskrepanzi fl-allokazzjoni tal-marki, dawn ma kellhom l-ebda effett fuq ir-riżultat finali.

Dan mhux qed ngħidu jien imma qed jgħidu l-NAO.

Il-Partit Nazzjonalista jħobb jagħmilha din; l-ewwel joqgħod jinċita li ssir il-logħba, biex kulħadd jilgħab, imbagħad meta jitlifha jgħid li l-logħba ma ntlagħbitx skont ir-regoli!

Jekk hemm proċess li huwa maqbul minn kulħadd, dak tal-NAO, u l-NAO issa ħareġ b'riżultat li lill-Kap tal-Oppożizzjoni u lill-Oppożizzjoni mhux qed jogħġobhom ma noqogħdux nikkritikaw lill-NAO u ngħidu li l-proċess ma sarx kif suppost!

Jekk sar, sar, u tridu tisimgħu … (Interruzzjonijiet) Ħalli ngħidilkom, għax l-Oppożizzjoni qed tgħid li mhux qed tieħu pjaċir b'dan il-kliem.

Din hija kwestjoni ta' kredibilità.

(Interruzzjonijiet) Ma jimpurtax, nieħu pjaċir.

ID-DEPUTY SPEAKER: Jekk jogħġobkom, m'hemmx interruzzjonijiet.

L-Onor.

CHRIS FEARNE: Ħalli nispjega għalfejn qed ngħid li din hija kwestjoni ta' kredibilità.

Xi ħmistax ilu - jalla jekk hux bħal-lum ħmistax - il-Kap tal-Oppożizzjoni talab li niddiskutu xi allegazzjonijiet u jien ilqajt dik it-talba u għidtlu biex ma niddiskutux biss l-allegazzjonijiet li qed isiru fuq naħa waħda tal-Kamra, imma niddiskutu l-allegazzjonijiet fuq iż-żewġ naħat, għax jekk trid tkun kredibbili, meta tkejjel lil ħaddieħor trid tuża l-istess riga biex tkejjel lilek innifsek.

Dakinhar il-Kap tal-Oppożizzjoni ma riedx u qalli biex niddiskutu biss l-affarijiet li għandhom x'jaqsmu mal-Gvern u ma niddiskutux l-affarijiet li għandhom x'jaqsmu mal-Oppożizzjoni u miegħu.

Il-kliem tiegħi donnu kien xi profezija għax ilbieraħ fil-ġurnal The Sunday Times of Malta kien hemm rapport fejn dan il-ġurnal kien qed jgħid, jew jinsinwa, jew jallega - fl-opinjoni tiegħi jgħid - li l-Kap tal-Oppożizzjoni qiegħed jiġi mistħarreġ fuq ħasil ta' flus.

Jien nisfida lill-Kap tal-Oppożizzjoni, li ftit tal-minuti ilu għamel fuss fuqha din, biex jgħidilna jekk huwiex lest li jekk huwa veru li hu qiegħed jiġi investigat fuq ħasil ta' flus, jirriżenja, kif hu talab li jagħmel ħaddieħor.

Jekk jgħid li huwa lest li jirriżenja jekk verament huwa l-każ li qed jiġi investigat fuq ħasil ta' flus, jibda jkun kredibbli.

Jekk ma jgħidhiex mhuwiex kredibbli għax ma tistax titlob lil ħaddieħor jirriżenja talli qed ikun investigat, imbagħad inti ma tkunx lest li tirriżenja.

La hu talab lil ħaddieħor jirriżenja - jien mhux qed ngħid li sar sew, la fuq naħa u lanqas fuq oħra, imma jekk isiru affarijiet ħżiena u jkun hemm l-allegazzjonijiet, ninvestigawhom dejjem - jgħidilna jekk hu jirriżenjax jekk jirriżulta li jkun qed jiġi investigat.

S'issa ma jridx jgħidilna li hu lest li jirriżenja jekk l-investigazzjoni tkun fuqu.

Jien kważi naraha ħasra li l-Onor.

Simon Busuttil tneħħa minn kelliem tal-governanza mill-Kap tal-Oppożizzjoni għax kieku llum għadu kelliem tal-governanza kien ikollu ħafna fuqiex jitkellem u x'jinvestiga fil-bankijiet tiegħu stess!

Sinjura President, fuq dan il-punt, bħall-allegazzjonijiet tal-ħasil tal-flus, dak li jgħodd għal naħa jrid jgħodd għan-naħa l-oħra, u l-istess meta niġu biex nikkwotaw mir-rapporti tal-NAO.

Dan ma kienx l-ewwel rapport li ħareġ l-NAO fuq xogħol li sar minn xi ministeru jew minn xi ministru f'din il-Kamra.

Nixtieq infakkar fir-rapport li ħareġ l-NAO fuq il-Bajja ta' Spinola.

Għax jekk trid tkun kredibbili trid issemmi dak li ħareġ fuq din in-naħa tal-Kamra, u dak li ħareġ – qed nara lill-Onor.

Azzopardi jitbissem għax jaf x'inhu ġej - fuq in-naħa l-oħra tal-Kamra.

Ħalli nikkwota xi ntqal fuq il-Bajja ta' Spinola, għax huma qishom iridu jikkwotaw:

Onor. Azzopardi, min hu Minister MFCC?

Huwa inti, Jason Azzopardi.

Ara dik ma qalhiex il-Kap tal-Oppożizzjoni.

Kieku ried ikun kredibbili kien jgħidilna fuq naħa u fuq oħra.

(Onor. Membri: Hear, hear) Għoġbitu lill-Onor.

Mela ħalli ngħidlu oħra.

Ħalli ngħidlu x'qalu fuq l-art tal-Fekruna:

Ara dik ma qalhilniex.

Hemm oħra fuq l-encroachment u se nikkwotaha wkoll.

Sur President, qed jgħiduli li sar il-ħin.

Jien għandi ħafna iżjed xi ngħid fuq dan is-suġġett però l-punt hu li jekk trid tkun kredibbli, dak li tkejjel lil ħaddieħor bih, trid tkejjel lilek innifsek bih ukoll.

Meta l-Kap tal-Oppożizzjoni jgħidilna li huwa lest li jirriżenja jekk ikun qed jiġi investigat, aħna nibdew nemmnu dak li jgħid fuq ħaddieħor.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Infakkar li l-Oppożizzjoni fadlilha 15-il minuta u l-Gvern fadallu 28 minuta.

L-Onor.

GODFREY FARRUGIA: Sur President, aħna naqblu mal-proġett iżda li nisirqu lill-poplu le.

Ir-rapport tal-NAO iqanqal dubju dwar kemm il-kuntratt tal-bini u l-operat tal-power station tal-gass f'Delimara huwa nadif u kemm ingħata proċess trasparenti u għalhekk jixhed inkompetenza grassa.

Ir-rapport jitlob li tintrefa' r-responsabilità politika minn din il-Kamra għal serious gross shortcomings.

Iva, qegħdin naraw min-naħa tal-Gvern min qiegħed iħares lejn dan il-proċess bil-maqlub.

Qabelxejn ninnota li fit-terms of reference tal-Awditur kien hemm żewġ punti importanti; li ma jkoprix l-investigazzjoni ta' xi ftehim li seta' sar bejn il-Partit Laburista u l-Electrogas qabel ma dan seħħ u li ma jkoprix ukoll l-investigazzjoni li l-Ministru Konrad Mizzi kellu ktieb offshore jew inkella kien hemm il-konnessjoni ta' 17 Black minħabba s-CEO tal-Electrogas.

Għalhekk l-Awditur Ġenerali ma kellux remit biex jistħarreġ dwar korruzzjoni imma dwar l-inkompetenza tal-proċess innifsu.

Ir-rapport juri li kien hemm inkonsistenza grassa fil-proċedura ta' kif saret l-għażla fl-expression of interest, kif saret id-due diligence b'mod partikolari fit-tieni stadju tal-evaluation process, min kienu n-nies li evalwaw il-proġett, u fuq kollox, is-sagrileġġ tal-għotja bankarja ta' garanzija ta' €432 miljun li kienet waħda riskjuża.

Dawn huma flus il-poplu li l-Gvern uża daqslikieku wirithom hu biex ikopri self bankarju, issa mhux ta' kumpanija parastatali imma ta' kumpanija privata, ċjoè l-Electrogas.

F'paragrafu 10.9.3 l-NAO qal li dan mhuwiex skont il-prassi.

Qal ukoll li ħafna nuqqasijiet li saru fil-proċedura setgħu taw vantaġġ lill-Electrogas u għalhekk il-poplu ma ħax l-aħjar offerta.

Dan semmieh l-NAO u dan ukoll huwa punt fattwali.

Min qed iħallas għal dawn il-flus żejda?

L-Onor.

Konrad Mizzi għall-inkompetenza li kellu biex jara li dan il-kuntratt isir kif suppost, b'governanza tajba, jew il-poplu Malti u Għawdxi?

Infakkar ukoll li jien, wara kollox, naqbel ma' dan il-proġett.

Il-Partit Demokratiku jaqbel ma' dan il-proġett għax huwa tajjeb li jkollna Plan B u mhux l-interconnector biss iżda hemm differenza li għadu ħadd ma semmieha f'din il-Kamra; li l-interconnector huwa tal-poplu u l-Electrogas huwa tal-privat.

Dik hija d-differenza!

Għalhekk bid-differenza fil-prezz jagħmel sens li nużaw l-interconnector aktar mill-kumpanija Electrogas innifisha.

Dan huwa l-punt kruċjali dwar l-investiment, biex ma nsemmux ukoll li għall-interconnector kellna wkoll il-fondi tal-Unjoni Ewropea, u dik tagħmel differenza, imma għandna Gvern li sallab lill-Maltin u lill-Għawdxin kollha b'tariffi fissi li huma marbutin għal ħames snin sħaħ.

Infakkar li qatt ma kien hemm offerta għat-tank tal-gass.

Dan kien rigal ieħor li joħroġ minn klawsola oħra tal-istess kuntratt.

Hemmhekk seta' kien hemm offerta oħra biex ikun hemm it-trasparenza, imma le, ma saritx.

Għalhekk għandna nħarsu lejn l-affarijiet b'mod aktar ċar.

Il-kuntratt ma jħarisx l-interessi komuni ta' Malta għax il-prezz tal-elettriku mill-interconnector huwa orħos minn dak tal-Electrogas.

Huwa importanti li nħarsu dan l-aspett.

Dan kollu juri inkompetenza grassa u bad governance.

Mhux hekk biss; dan huwa Gvern li ma żammx mal-wegħda tal-manifest elettorali tal-2013 li kien qal u ftaħar - anke bija stess daħaq - li se jħares il-kontabilità, it-trasparenza u l-governanza tajba.

Għalhekk għandha tintrefa' r-responsabilità politika min-naħa tal-Ministru Mizzi.

Shame, ngħidlu jien.

Din id-darba qed jismagħha minn din in-naħa tal-Kamra u mhux hu jgħidha lil din in-naħa.

Shame talli daħaq bina, u daħaq bija wkoll.

Tal-mistħija!

Dan hu li jrid il-Gvern.

Irid aktar mill-istess.

Irid jgħid li hu Gvern kredibbli meta mhuwiex.

L-Awditur tah ċertifikat dwar il-kredibilità u qallu li l-proċedura hija waħda inkompetenti grassa.

L-ISPEAKER: Nirringrazzjak.

Infakkar li l-Oppożizzjoni fadlilha disa' minuti u l-Gvern fadallu 28 minuta.

L-Onor.

ROBERT ABELA: Sur President, għadni ma nafx jekk għandix nidħaq jew nibki wara li smajt id-diskors tal-Kap tal-Oppożizzjoni għax f'madwar 30 minuta tad-diskors tiegħu wriena li għadu lanqas biss jaf li l-power station tagħna qiegħda fuq l-art!

Fil-fatt jien ktibt dak li qal ħalli żgur ma niżbaljax.

Il-Kap tal-Oppożizzjoni qal li l-Awditur qal li l-għażla tal-power station fuq l-art kienet tkun l-aħjar għażla.

Sur President, dawn huma affarijiet li tidħak meta tismagħhom!

Irid jikkummenta u jikkritika mingħalih, u jaqleb ta' taħt fuq dak li qal l-Awditur Ġenerali, meta għadu lanqas kapaċi jagħmel id-distinzjoni bejn floating storage unit u power station.

Għadu mingħalih – b'mod ċar ħafna dan – li l-floating storage unit hija l-power station.

Ara naqra, Sur President, min irid li jittieħed bis-serjetà!

Il-Kap tal-Oppożizzjoni f'diskors ta' kważi tliet kwarti ma qalilna xejn dwar il-konklużjoni aħħarija, li hija l-konklużjoni prinċipali tal-Awditur Ġenerali, li f'dan il-każ, f'dan it-tender, f'dan l-RFP (Request for Proposal), intgħażel il-bidder li kien ħaqqu.

Dik il-konklużjoni ħarab milli jgħidha għax iġġib fix-xejn diskors ta' tliet kwarti li meta tagħsru ma toħroġ l-ebda sustanza minnu.

L-istess Awditur Ġenerali, fil-konklużjoni tiegħu, iġib fix-xejn dak kollu li spjega llum il-Kap tal-Oppożizzjoni.

Il-Kap tal-Oppożizzjoni ma jgħidx ukoll li l-Awditur Ġenerali jikkonferma u jġib fix-xejn l-allegazzjoni prinċipali tal-Oppożizzjoni, li f'dan il-każ kien hemm xi forma ta' korruzzjoni.

Din jaħrab milli jgħidha l-Kap tal-Oppożizzjoni għax jaf li ġġib xhur ta' kritika tal-Oppożizzjoni fix-xejn.

Ma jgħidx lanqas li l-konklużjoni tal-Awditur Ġenerali kienet li dan kien proċess trasparenti, li kien proċess ġust, u skont kliem l-Awditur Ġenerali kien proċess well structured u well documented.

Dan mhux soltu nsibuh quddiem il-Kumitat Permanenti dwar il-Kontijiet Pubbliċi li jien nagħmel parti minnu, u nfakkar li din kienet investigazzjoni mitluba mill-istess Kumitat fl-2015.

Anzi s-soltu nsibu bil-kontra.

F'każijiet bħal dawk ta' Spinola, tal-Löwenbrau u tal-Fekruna, fil-konklużjonijiet tal-Awditur Ġenerali dejjem insibu fattur konsistenti f'kull każ, li huwa n-nuqqas ta' dokumentazzjoni.

F'investigazzjonijiet li jirreferu għal każijiet li saru u li ġew indagati fi żmien l-Amministrazzjoni tal-Partit Nazzjonalista wieħed kien isib nuqqas ta' dokumentazzjoni u dan ma kienx isir b'kumbinazzjoni imma kien isir bl-iskop li wieħed ma jkunx jista' jagħmel audit trail, li wieħed ma jkunx jista' jsib dak li ġara u li wieħed ma jaqbadx irkaptu meta jiġi biex jinvestiga dak li jkun ġara.

Sur President, f'dan il-każ ma ġarax l-istess għax l-Awditur Ġenerali tant sab fuqiex jikteb u tant jikkonferma kemm dan kien każ well documented, li saħansitra għamel rapport ta' 600 faċċata u kkummenta b'mod speċifiku li kien proċess well documented.

F'każijiet bħal ta' Spinola, tal-Löwenbrau u tal-Fekruna, l-Awditur Ġenerali jasal għall-konklużjoni li ma kienx hemm governanza tajba imma f'dan il-każ bil-kontra.

F'dan il-każ qed ifaħħar lill-Ministeri tal-koperazzjoni li wrew miegħu matul dan il-proċess.

X'differenza minn dak li ġara fil-każ tal-BWSC, fejn rajna li waqt il-proċess tat-tender, il-Gvern ta' dakinhar ħass li kellu jibdel il-liġi billi jdaħħal avviż legali!

Dakinhar il-Gvern kien daħħal l-avviż legali biex jippermetti l-użu tal-heavy fuel oil!

Dak hu meta gvern verament jiġbed it-tapit minn taħt saqajn it-tenderers!

Dak kien iż-żmien meta wieħed kien jibdel il-kondizzjonijiet tat-tender u meta mit-tieqa kien idaħħal avviż legali u jibdel il-kondizzjoni prinċipali tal-proċess, Sur President.

Dan bħalma ġara fil-proċess li fih kien hemm parametri li jibdew mod, bħal fil-każ tal-BWSC, u jispiċċaw jinqalbu ta' taħt fuq b'liġi differenti.

Fil-każ ta' dak li qed niddiskutu llum ukoll saret bidla fil-liġi waqt il-proċess imma din saret biex iddaħħal rimedju speċifiku ta' Bord tal-Appell biex kull wieħed minn dawk id-19-il tenderer ikollu d-dritt li jappella minn kull deċiżjoni tal-Kumitat ta' Evalwazzjoni.

Ħadd ma semmieha din.

Ħadd ma semma li daħal Avviż Legali 155 tal-2013 li ta d-dritt lil kull tenderer li jappella quddiem bord.

Mhux hekk biss, imma din il-liġi mhux biss tagħti dritt ta' appell quddiem bord imma tagħti dritt ta' appell quddiem l-ogħla qorti, il-Qorti tal-Appell, magħmula minn tliet imħallfin.

Din ħadd ma semmieha lanqas; illi kull fażi ta' dan il-proċess, kull fażi tal-expression of interest, kull fażi tar-request for proposals, kull fażi tal-aġġudikazzjoni, kienet soġġetta għall-iskrutinju ta' tliet imħallfin.

Ħadd ma qalha din.

Sur President, l-aqwa konferma li ġġib fix-xejn kull kritika tal-Oppożizzjoni u turi li dan kien proċess ġust u trasparenti hija li ħadd minn dawk id-19-il tenderer ma ħass li kellu jmur jappella quddiem il-qorti.

Ħadd m'appella minnhom jiġifieri minn 19-il tenderer - mela allura 19-il konsorzju u 19-il joint venture - li kellhom interess li jekk kien hemm xi ħaġa minn dak li qed jgħid l-Onor.

Adrian Delia jappellaw quddiem il-Bord jew quddiem il-Qorti tal-Appell, ħadd m'għamel hekk.

Konsorzju wieħed kien hemm li ħass li kellu jmur quddiem il-Bord tal-Appell u dan ċaħad l-appell tiegħu, u l-Awditur Ġenerali qabel mad-deċiżjoni tal-Bord tal-Appell.

Dak huwa l-mod reali, dak huwa l-mod korrett, dak huwa l-mod veru ta' kif seħħew l-affarijiet.

Sur President, imbagħad komplew jinxteħtu l-allegazzjonijiet fuq Brian Tonna.

Taf x'ma tgħidx in-naħa l-oħra?

Ma tgħidx li f'dan il-proċess, f'din l-expression of interest u f'dan l-RFP, il-livell ta' skrutinju kien bla preċedent.

Kien hemm l-evalwazzjoni fl-istadju tal-expression of interest fejn id-19-il bidder tniżżlu għal 12 imma mbagħad kien hemm livell ta' skrutinju bla preċedent fl-istadju tal-RFP, fejn mhux Kumitat wieħed ta' Evalwazzjoni kien hemm - għax in-naħa l-oħra qed tipprova titfa' l-imbekkata li kien hemm Kumitat ta' Evalwazzjoni wieħed immexxi minn Brian Tonna, li mhu minnu xejn – imma kien hemm ħames Kumitati ta' Evalwazzjoni u Brian Tonna kien fuq wieħed minnhom.

L-Awditur Ġenerali jgħid ukoll li ma sab xejn x'jiċċensura fil-mod kif Brian Tonna mexxa l-eżerċizzju tiegħu.

Mela Brian Tonna jmexxi stage 4 tal-evalwazzjoni u l-Awditur Ġenerali ma jsib xejn x'jiċċensura fil-mod kif ħadem Brian Tonna.

Mela kellna ħames kumitat differenti, f'ħames stadji ta' evalwazzjoni, li fl-istadju tal-RFP m'appella ħadd minnhom!

Għalhekk jien, bħala persuna li naħdem fil-qasam tal-public procurement, kif jaħdem ukoll l-Onor.

Adrian Delia, ma naċċettax li dan kien proċess b'shortcomings u se nispjega għalfejn.

F'kull proċess ta' public procurement se jkollok kumitat tal-għażla magħmul minn nies tekniċi, minn nies ta' ħila fil-qasam tagħhom, li se jaslu għal ċerti konklużjonijiet u min ma jaqbilx magħhom jista' jappella, jista' jikkontestahom.

Dawn huma elementi ta' soġġettività li wieħed isib f'kull proċess, kif isir fil-qorti.

Fil-fatt ħafna drabi l-ewwel qorti tiddeċiedi mod, imbagħad tmur quddiem il-Qorti tal-Appell u din tiddeċiedi b'mod differenti, għax fl-aħħar mill-aħħar dawn huma bnedmin li jista' jkollhom elementi ta' soġġettività differenti.

Però huwa żgur li f'kull deċiżjoni, f'kull waqt, f'kull ħin u f'kull mument ta' kull deċiżjoni li ttieħdet mill-kumitati tal-għażla ma kien hemm l-ebda forma ta' nuqqas u l-ebda forma ta' skorrettezza.

Għalija dan huwa tabilħaqq ċertifikat ieħor ta' korrettezza, ta' skrutinju u tal-aqwa livell f'dan il-proċess flimkien maċ-ċertifikati li tat il-Kummissjoni Ewropea.

Nirringrazzjak, Sur President.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

JASON AZZOPARDI: Sur President, f'dan id-dibattitu l-Membri tan-naħa l-oħra ma semmewx ħafna affarijiet ta' importanza strateġika li ħarġu minn dan ir-rapport li għandu jħammar wiċċ il-Gvern dwar dan il-kuntratt ta' mijiet ta' miljuni ta' ewro, fosthom li l-Awditur Ġenerali jgħid li ma kienx hemm due diligence.

L-Awditur Ġenerali jgħid:

Kif twieġeb in-naħa l-oħra għal dan il-fatt?

Hemm ukoll dan il-kumment:

Kif twieġeb in-naħa l-oħra għal dan?

Diversi drabi nsib dik il-frażi fejn l-Awditur Ġenerali effettivament jgħid - għax din hija importanti li nindirizzawha head-on – … Il-Prim Ministru kien qed iqarraq meta qal li l-Awditur Ġenerali qal li bejn l-Electrogas u min ġie t-tieni, l-Electrogas kienet l-aħjar u ntgħażlet l-aħjar!

Li ma qalx il-Prim Ministru hu li mill-inqas hemm tliet darbiet fir-rapport – f'paġna 107, f'paġna 151 u f'paġna 469 - fejn l-Awditur Ġenerali jgħid li ma kienx hemm proċess kompetittiv biżżejjed peress li l-lasti ċċaqalqu biex jiġi aġevolat l-Electrogas.

L-Electrogas kellu n-nuqqasijiet, bħal ħaddieħor li ġie eliminat, imma hu ma ġiex eliminat.

L-Awditur Ġenerali jgħid:

L-Awditur Ġenerali tliet darbiet jgħid din il-frażi jew kliem f'dan is-sens.

Pereżempju, jgħid li fil-bidu kien hemm bidder li qal li dan il-proġett ma jistax isir jekk ma jkunx hemm garanzija bankarja suret in-nies, u l-Enemalta qaltlu li le, però matul il-proċess ċaqalqu l-lasta u lill-Electrogas ħarġulha garanzija bankarja ta' €360 miljun!

Ma ninsewx, għax din ma qaluhiex tan-naħa l-oħra, li kumbinazzjoni – m'għandix dubju li hija kumbinazzjoni! – il-credit officer tal-business development tal-Bank of Valletta, Albert Frendo, li approva l-garanzija bankarja ta' €360 miljun – unheard of f'Malta – kien l-istess wieħed li approva r-referenza biex il-Ministru Konrad Mizzi jiftaħ kont bankarju fil-Panama.

Kumbinazzjoni ovvjament!

Sur President, peress li l-ħin hu li hu, u ma nistax intawwal iżżejjed, naħseb li huwa importanti ħafna li dan ir-rapport neħduh f'kontest.

Dan ir-rapport ma tistax tieħdu b'mod iżolat minn dak li sirna nafu fuq 17 Black, grazzi għal Daphne Caruana Galizia.

L-istorja ta' 17 Black għal Daphne Caruana Galizia kienet l-akbar storja ġurnalistika investigattiva li għamlet fil-karriera tagħha, ċertament fl-aħħar sentejn.

Fl-istess kontest għandek kumpanija li fetħet f'Dubai għax il-Ministru Mizzi u ċ-Chief of Staff tal-Prim Ministru kienu qed jippjanaw, jew jikkonfoffaw, biex jixxaħħmu b'€5,000 kuljum, jiġifieri €150,000 fix-xahar.

Fejn hija r-responsabilità politika?

Hawn se nżid element ieħor.

Dan ir-rapport ma nistgħux neħduh iżolat mill-fatt – which is in the public domain – li f'Marzu tal-2017 ġew leaked lil Daphne Caruana Galizia għexieren ta' eluf ta' emails tal-Electrogas, aktar minn 60,000 email, li meta jiġu eżaminati, wieħed isib li huwa ferm possibbli li fi ħdan dawk l-emails, min kien qiegħed jibbenefika finanzjarjament mill-korruzzjoni tal-kuntratt tal-Electrogas seta' possibilment, però mhux possibbiltà żgħira, kellu raġuni biex ikollu motiv li tiġi maqtula din il-ġurnalista għax din kienet l-akbar storja tagħha!

Ħalli nagħti eżempju żgħir.

Hawn qed niżvela email, minn dawn is-60,000 email u aktar li ġew leaked mis-servers tal-Electrogas lil Daphne Caruana Galizia, mibgħuta minn Catherine Halpin.

Din tissemma f'artiklu ta' Jacob Borg fil-ġurnal Times of Malta ta' Mejju 2018 fejn emails konfidenzjali ta' Transport Malta ġew leaked lill-Electrogas mill-Ministru Konrad Mizzi, kontra kull proċedura ta' etika.

Fl-aħħar ta' din l-email ta' Catherine Halpin mibgħuta lil Turab Musayev mill-Ażerbajġan - aktar tard se nqegħedha fuq il-Mejda tal-Kamra - kien hemm il-pjan li bl-extra capacity tal-power station jagħmlu l-mining tal-Bitcoins.

Tal-mistħija!

Se naqra l-aħħar paragrafu u nieqaf hawn għax ma rridx nieħu ħin lill-Viċi Kap. Dan jgħid hekk:

Din hija waħda mill-eluf kbar ta' emails li ġew leaked f'Marzu tal-2017 lil Daphne Caruana Galizia.

Altru li l-persuni li kienu qed jibbenefikaw il-miljuni fil-but mit-tixħim kull sena bil-korruzzjoni kellhom il-motiv li jeliminaw lil dak il-ġurnalist li kien se jikxfilhom għawarhom b'dawn l-emails!

Sur President, qabel nagħlaq irrid nitlob il-permess biex inqiegħed dawn id-dokumenti fuq il-Mejda tal-Kamra.

L-ISPEAKER: Hawn permess?

Il-permess ingħata.

JASON AZZOPARDI: Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja ta' żewġ emails li Turab Musayev ta' SOCAR Trading u Catherine Halpin tal-Electrogas bagħtu lil xulxin fil-25 ta' Awwissu 2017 u t-2 ta' Settembru 2017 fuq is-suġġett Bitcoin Mining Malta.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

ALEX MUSCAT: Sur President, qed nitkellmu fuq rapport li ġie ppreżentat ftit tal-ġranet ilu mill-Awditur Ġenerali rigward il-mod kif pajjiżna għamel il-qalba għall-gass.

Irridu niftakru - u inti taf tajjeb, Sur President, bħalma jafu l-Membri kollha ta' din il-Kamra - fiex kien pajjiżna ħames snin ilu.

Ma rridux immorru ħafna snin 'il bogħod imma rridu mmorru lura biss ħames snin.

Fl-2013 il-ġenerazzjoni tal-elettriku f'pajjiżna kienet dipendenti għalkollox miż-żejt li jniġġes, il-heavy fuel oil.

L-Enemalta, li minnha kienu jiddependu eluf ta' familji Maltin u Għawdxin, mhux se ngħid li kienet f'xifer il-falliment għax fil-verità kienet falluta!

Dik hija s-sitwazzjoni li sibna f'pajjiżna.

Niftakru lkoll li fl-2013 il-Partit Laburista kien għamilha ċara u tonda mal-poplu Malti li eleġġieh, li kellu programm u pjan differenti għall-mod kif niġġeneraw l-elettriku f'pajjiżna.

Il-poplu Malti dik il-politika għażilha bi ħġaru u ftit aktar minn sena ilu reġa' kkonfermaha.

Illum hemm politika ċara ta' dan il-Gvern u jekk wieħed jara r-rapport isib li din saħansitra qiegħda dokumentata hemmhekk.

L-NAO kiteb li l-Enemalta, fil-kuntratt il-ġdid li permezz tiegħu nbniet il-power station li taħdem bil-gass, l-oġġettivi kienu erbgħa; li jitraħħsu l-kontijiet tal-enerġija għal kulħadd b'25%; li nilħqu stabbiltà fil-prezzijiet tal-kontijiet, u kulħadd jiftakar meta f'pajjiżna, prattikament kull xahar, il-kontijiet kienu jogħlew mentri issa ilna snin bil-kontijiet irħas u stabbli; li jkollna energy mix u ma nibqgħux niddependu minn sors wieħed ta' enerġija - ta' qabilna kienu jiddependu għalkollox mill-heavy fuel oil - kif ukoll, u għalija dan huwa punt importantissimu, li jitnaqqsu l-emissjonijiet.

L-Awditur semmiehom dawn u kkonferma li dawn kienu l-oġġettivi.

Jiġifieri r-rapport tal-Awditur Ġenerali jikkonferma b'mod ċar il-politika li qed jaħdem fuqha dan il-Gvern.

Allura għandna konferma, anke mill-Awditur, li l-fatt li llum qed niġġeneraw l-elettriku kollu permezz ta' energy mix aħjar u li qed nużaw il-gass mhux il-heavy fuel oil, ġab benefiċċji kbar għall-ambjent tagħna lkoll.

Dik hija l-verità!

Sur President, illum minbarra l-flus li ffrankaw il-familji Maltin u Għawdxin kollha, madwar €80 miljun fis-sena qed imorru lura fil-bwiet tan-nies.

Il-Partit Nazzjonalista fil-gvern, Sur President, dawk it-€80 miljun lill-familji Maltin u Għawdxin kien se jeħodhomlhom u aħna tajniehomlhom lura.

Illum, f'temp ta' ħames snin, il-familji Maltin daħħlu madwar €400 miljun, u apparti minn hekk, naqqasna l-emissjonijiet b'mod drastiku.

L-emissjonijiet mill-power stations tagħna naqsu b'50% u t-trab fl-ajru naqas b'90%.

Sur President, se nuri żewġ ritratti - aktar tard dawn se nqegħedhom fuq il-Mejda tal-Kamra – li juru fejn kienet Malta ħames snin ilu biss.

Dawn juru ċmieni li llum m'għadhomx jeżistu u li effettivament kienu fabbrika tal-kanċer.

Illum dawn huma xi ħaġa tal-passat però jidher li l-Partit Nazzjonalista hemmhekk irid jerġa' jeħodna.

Imma l-poplu Malti ma jridx jerġa' jmur lura f'dawk iż-żmenijiet.

Dawk il-power stations li tan-naħa l-oħra ħallewhom miftuħin għal 25 sena, aħna konna kapaċi nagħlquhom.

Sur President, aħna m'aħniex se nħallu lill-Partit Nazzjonalista jreġġa' l-arloġġ lura.

Jien nistaqsi: X'inhi l-politika tal-Partit Nazzjonalista?

X'inhu dan l-interess kbir li nerġgħu mmorru lura biex nużaw iż-żejt?

Għalfejn il-Partit Nazzjonalista jrid li nibqgħu nużaw il-heavy fuel oil?

X'inhu dan l-interess kbir li ndawru l-arloġġ lura ħames snin u mmorru għaż-żmenijiet meta l-kontijiet kienu għoljin u meta fl-inħawi tal-Fgura u fin-naħa ta' isfel ta' pajjiżna kellhom il-problema tat-trab iswed?

Ħdejja għandi l-Eks Sindku tal-Fgura, l-Onor.

Byron Camilleri, li minjaf kemm-il familja ċemplitlu biex tgħidlu bil-problema tat-trab iswed.

Illum din il-problema m'għadhiex teżisti.

Sur President, il-ġimgħa li għaddiet kellna l-aktar konferenza importanti fuq l-ambjent f'dawn l-aħħar snin imma l-Oppożizzjoni rrifjutat li tipparteċipa.

Mela dawn, li taħraqhom tant qalbhom għall-ambjent, lanqas biss indenjaw jipparteċipaw fl-iktar konferenza importanti fuq l-ambjent f'pajjiżna f'dawn l-aħħar snin!

Jien se nsemmi rapport li llum ma ssemmiex u hawn qed nirreferi għall-iState of the Environment Report.

Dan ir-rapport ħa seba' snin studji biex sar u l-ERA damet taħdem fuqu minn meta twaqqfet.

Ħalli ngħid x'ħareġ minn dan ir-rapport.

Dan ir-rapport tal-ERA jagħmilha ċara li dak li qabel kien jinkwieta lill-ERA fuq il-kwalità tal-arja minħabba l-power stations li kellna, dik tal-Marsa u Delimara 1 li dan il-Gvern għalaqhom, illum spiċċa.

Sur President, nixtieq nirreferi għal paġna 19 ta' dan ir-rapport, il-parti marbuta mal-kwalità tal-arja, fejn hemm riferenza ċara għat-trabijiet li kienu jtiru fl-arja mill-power stations l-antiki illi kieku kien għall-Oppożizzjoni dawn għadhom jaħdmu sal-lum.

Dan ir-rapport jgħid ċar u tond li bis-saħħa tat-teknoloġija l-ġdida li qed nużaw bil-gass, illum dawn it-trabijiet spiċċaw u l-familji kollha, mhux biss tal-Fgura imma ta' kullimkien, qed igawdu minn kwalità ta' arja aħjar.

Dan bis-saħħa ta' dan il-proġett, li sal-lum l-Oppożizzjoni għadha ma tridux u għadha sal-lum titkellem kontrih!

(Onor. Membri: Hear, hear) L-Oppożizzjoni ma tridx li jkollna kwalità ta' arja aħjar għalina, għal uliedna u għal ulied uliedna.

X'interess hemm li akkost ta' kollox iridu jdawru l-arloġġ lura?

Għalfejn iridu jmorru lura għall-heavy fuel oil?

Għandhom jgħidulna għalfejn dan l-interess kollu.

Sur President, issa se mmur lura għal paġna 24 ta' dan ir-rapport li titkellem fuq il-qabża ta' kwalità li għamel pajjiżna, fejn jingħad li l-qabża mill-użu tal-fossil fuel għal-liquified natural gas - l-LNG li qed nużaw illum - kienet qabża kbira ta' kwalità fl-arja ta' pajjiżna, però dan, konvenjentement l-Oppożizzjoni Nazzjonalista llum ma titkellimx fuqu.

Dik hija d-differenza netta li teżisti bejn dawn iż-żewġ partiti.

Mela għandek il-Partit Nazzjonalista li huwa ffissat - m'hemmx kelma oħra - biex nibqgħu niddependu miż-żejt – u jidher li hemm interess kbir li l-Partit Nazzjonalista jibqa' juża ż-żejt – u lil dan il-Gvern li l-poplu għażel b'mod ċar ħafna, li qed jaħdem b'enerġija nadifa li fissret kontijiet orħos għall-poplu Malti kollu kemm hu u għan-negozji kollha, kwalità ta' arja aħjar u prezzijiet stabbli li ma jilagħbux ta' kull xahar.

Dan huwa Gvern li qed jiggarantixxi li bis-saħħa ta' din it-teknoloġija li qegħdin nużaw f'pajjiżna qed ngħixu kwalità ta' ħajja aħjar.

Sur President, il-poplu jaf fejn qiegħed ma' dan il-Gvern.

Jaf li aħna tlajna b'mandat ċar u tond li rridu power station li taħdem bil-gass.

Illum il-Ministru Joe Mizzi qed jaħdem mal-Italja biex nibnu pipeline tal-gass, sabiex inkomplu niggarantixxu aktar stabbiltà fil-prezzijiet mhux biss tal-gass imma anke tal-enerġija.

Allura jien nistaqsi: X'inhu l-pjan tal-Partit Nazzjonalista u għalfejn akkost ta' kollox hemm dan l-interess li mmorru lura għaż-żmenijiet tat-trabijiet fl-arja u tal-heavy fuel oil?

Qabel nagħlaq irrid nitlob il-permess biex inqiegħed dokument fuq il-Mejda tal-Kamra.

L-ISPEAKER: Hawn permess?

Il-permess ingħata.

ALEX MUSCAT: Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Żewġ ritratti li juru duħħan ħiereġ mill-power station tal-Marsa.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Infakkar li l-Oppożizzjoni fadlilha tliet minuti u l-Gvern fadallu għaxar minuti.

L-Onor.

DAVID AGIUS: Sur President, naħseb li dan ir-rapport huwa verament ċertifikat li l-Gvern li għandna quddiemna llum huwa l-aktar Gvern korrott fl-istorja ta' pajjiżna għax hemm min minflok ikun raġel u juri l-viżjoni li għandu għall-futur, jiddefendi l-indifensibbli.

Jien jiddispjaċini għall-politiċi l-ġodda li qed jitkellmu b'dan il-mod għax dan huwa rapport li meta tarah issib li dawn fallew f'kull pass li għamlu.

Pereżempju fid-due diligence m'għaddewx, fil-mod kif ittrattaw lill-kuntratturi m'għaddewx u fil-mod kif kellhom jibnu l-power station m'għaddewx.

Dawn fallew f'kollox, imbagħad jiġu hawn jipprovaw jiddefendu l-indifensibbli.

Issa dan ir-rapport ma jinkludix l-€14-il miljun – dwar dan l-Awditur Ġenerali għamel rapport ieħor - taż-żejt li xtraw mill-Ażerbajġan u l-€40 miljun xiri ta' gass.

Ta' min jgħid li €153 miljun fis-sena mill-flus tal-kontijiet tad-dawl u l-ilma tagħna jmorru mingħand l-ARMS għal għand l-Enemalta għal għand l-Electrogas, imma Alla jbierek l-Electrogas tagħżel lis-SOCAR tal-Azerbaijan biex tmur għand ix-Shell u tixtri bil-€113-il miljun, €40 miljun differenza.

Lil dawk li qegħdin jarawna nitlobhom jaraw x'kien jiġri mill-kontijiet tad-dawl tagħhom kieku dan il-Gvern raħħas il-kontijiet b'€40 miljun u b'€100 miljun oħra fis-sena f'dan il-kuntratt li għandna quddiemna.

Quddiemi hawn il-Ministru Joe Mizzi li beħsiebu jagħlaq dan id-dibattitu.

Jien nitħassru lill-Ministru Mizzi talli ddefenda lil sħabu għax lanqas biss kien hu, il-Ministru responsabbli mill-Enerġija, li ffirma dan il-kuntratt.

Kellu jiffirmah l-istess Ministru Konrad Mizzi għax sħabu qalulu li hu jrid jiffirmah u mhux il-Ministru Joe Mizzi.

Huwa veru li t-tnejn kunjomhom Mizzi imma lill-Ministru Joe Mizzi qalulu: Ersaq min-nofs li ma tmurx tħawdilna xi ħaġa u n-Nexia BT jitħawduk ma' xi ħaddieħor u jkollna d-diffikultajiet!

Qalulu wkoll: Isma', tgħaġġilx fuq il-pipeline tal-gass, ħudha bil-mod, għax kuljum qed indaħħlu €5,000 għalina u €5,000 għal ħaddieħor.

Din hija d-diffikultà li għandna llum, Sur President.

Le, ma rridux immorru lejn il-passat imma rridu li jkollna arja nadifa.

Imma aħna rridu arja nadifa mhux bil-korruzzjoni!

Dawn naqsu f'każ wara każ, kif qalilhom l-Awditur Ġenerali f'600 paġna u f'paragrafu wara ieħor.

Dawn naqsu meta daħħlu lin-Nexia BT, naqsu fil-proċeduri, naqsu fl-expression of interest, naqsu fil-garanzija bankarja u naqsu fit-trattament differenti bejn il-persuni.

Fake government intom, dak li intom, imbagħad tiġu tbeżżgħuna li t-Taljani se jaqbdu u jitfulna s-switch!

Fejn hi l-ħbiberija li għandkom mat-Taljani?

Fejn hi l-ħbiberija li għandkom mal-Gvern Taljan?

Fejn hi r-relazzjoni li għandna barra minn Malta?

L-ISPEAKER: Skada l-ħin.

DAVID AGIUS: Sur President, naf li l-ħin huwa limitat u se nagħlaq id-diskors tiegħi imma nwiegħed li l-Partit Nazzjonalista se jibqa' jiddibatti.

Dan tal-lum huwa biss il-bidu għax hemm ħafna affarijiet oħrajn x'joħorġu minn dan id-dokument u nwiegħdek, Sur President, li se ninvestigaw dokumenti oħrajn mal-poplu Malti u Għawdxi, għax aħna dak li hu tajjeb ngħidulu tajjeb, imma dak li hu ħażin ngħidulu ħażin u nibqgħu niġġieldu sakemm il-ħażin isir tajjeb.

Nirringrazzjak, Sur President.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Issa fadal għaxar minuti għall-Gvern.

Il-Ministru Joe Mizzi.

JOE MIZZI (Ministru għall-Enerġija u Immaniġġar tal-Ilma): Sur President, għandu jkun ħasibni Joe Mizzi tal-BWSC biex qal li warrbuni u staqsa fejn qiegħed.

Il-Kap tal-Oppożizzjoni wkoll staqsa fejn hu l-Ministru Joe Mizzi.

Joe Mizzi kien qed jagħmel xogħlu fl-interess tal-pajjiż barra minn Malta filwaqt li l-Kap tal-Oppożizzjoni kien qiegħed hawn Malta jipprova jagħmel ħsara lill-pajjiż.

Bħal dak li qallu, jien kont naf meta r-Rapport tal-Awditur se jitpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra biex inkun hawn!

Il-Membri tal-Oppożizzjoni qalu ċertu diskors biex ikunu qalu ħaġa, imma skużi, jien dejjem tkellimt b'mod fattwali hawnhekk u meta akkużajt lil xi ħadd fuq xi ħaġa, dejjem ġibt il-provi.

Jien l-uniku membru parlamentari li ġejt f'dan il-Parlament bil-provi fuq korruzzjoni li kienet qed issir.

Jiġifieri lili żgur li ħadd ma jista' jakkużani imma ma nistax ma nitkellimx meta qed jagħtu x'wieħed jifhem li dan il-Gvern ma raħħasx il-kontijiet, meta fil-fatt huwa l-kontra, u bil-provi.

Jien dejjem kont fattwali u anke llum se nkun fattwali.

Illum il-familji Maltin u Għawdxin għandhom ir-raba' l-orħos kontijiet fost il-pajjiżi tal-Unjoni Ewropea u t-tieni l-orħos fiż-Żona Ewro.

Fl-ewwel nofs ta' din is-sena l-prezz tal-elettriku għall-familji Maltin kien 60% inqas mill-medja tal-familji fiż-Żona Ewro.

(Interruzzjonijiet) Dan mhux jien qed ngħidu, Sur President, imma l-Eurostat qed jikkonferma kemm naqas il-piż tal-kontijiet tal-elettriku.

Dan huwa fattwali u m'iniex qed nivvinta biex nipprova nimpressjona b'affarijiet li ma jkunux veri, kif qed jagħmlu l-Membri tal-Oppożizzjoni meta qed jgħidu li l-kontijiet għolew.

Insew li l-Gvern preċedenti kien għolla l-kontijiet tad-dawl kważi tliet darbiet aktar mill-medja Ewropea!

(Interruzzjonijiet)

L-ISPEAKER: Onorevoli, jekk jogħġbokom!

Kulħadd tħalla jitkellem bil-kwiet.

JOE MIZZI: L-istatistika turi li l-Gvern preżenti raħħas l-elettriku għall-familji b'medja ta' 23% meta fil-bqija tal-Unjoni Ewropea, fl-aħħar ħames snin, għola bi 2.5%.

Huwa tajjeb li ngħid li b'dan ir-roħs pajjiżna rebaħ disa' postijiet fil-klassifika tal-orħos prezzijiet tal-elettriku fl-Ewropa.

Dawn huma fatti, m'iniex qed nivvintahom jien.

Jien hawn qiegħed nitkellem b'mod fattwali.

Ara jekk ġiex xi ħadd min-naħa tal-Oppożizzjoni jitkellem b'mod fattwali hawnhekk!

Dawn iċ-ċifri juru l-bidla pożittiva li qed isseħħ f'pajjiżna, Sur President.

Id-differenza fil-politika tal-enerġija qed tħalli impatt qawwi fuq l-ekonomija ta' pajjiżna.

Ir-roħs fil-prezz tal-elettriku huwa wieħed mill-kawżi ewlenin tat-tnaqqis tar-rata tal-inflazzjoni f'pajjiżna.

Għalhekk huwa tajjeb li ngħid li wara li matul l-aħħar snin sar investiment kbir u għadu jsir, illum l-Enemalta għandha għad-dispożizzjoni tagħha taħlita tajba ta' sorsi ta' enerġija nadifa biex tlaħħaq mad-domanda tal-elettriku li dejjem qed tiżdied.

Irrid ngħid ukoll li minħabba ż-żieda fid-domanda, li fl-aħħar sentejn meħudin flimkien żdiedet b'madwar 10%, il-kontribut ta' kull sors għad-dispożizzjoni tal-Enemalta huwa essenzjali.

Sur President, filwaqt li għal raġunijiet ovvji m'għandhiex kontroll fuq il-ġenerazzjoni mill-pannelli fotovoltajiċi, l-Enemalta tixtri l-enerġija minn Delimara, u hawn se nispjega bil-fatti kemm huwa żbaljat min qed jgħid li qed nisirqu lill-poplu għax mill-interconnector jiġi irħas.

L-Enemalta tixtri l-enerġija minn Delimara 4, minn Delimara 3 u mill-interconnector b'mod li kemm jista' jkun iżżomm l-ispiża globali tal-enerġija li tixtri baxxa.

Issa filwaqt li l-prezz tal-enerġija minn Delimara 4 u Delimara 3 bejn wieħed u ieħor huwa stabbli, il-prezz tal-enerġija li tiġi importata mill-interconnector huwa varjabbli għax ġeneralment ikun relattivament baxx matul il-lejl u kmieni wara nofsinhar, imbagħad ikun relattivament għoli filgħodu u filgħaxija.

Din ix-xejra tal-prezzijiet tal-interconnector hija simili għall-profile tad-domanda għall-elettriku ta' pajjiżna jiġifieri domanda baxxa bil-lejl u kmieni wara nofsinhar u domanda għolja filgħodu u filgħaxija.

Għaldaqstant l-opportunità għall-Enemalta li timporta enerġija mill-interconnector bi prezz relattivament baxx hija limitata għax meta l-aktar li jkollha bżonn timporta mill-interconnector, jiġifieri filgħodu u filgħaxija, il-prezzijiet tal-interconnector ikunu l-aktar għoljin.

Jiġifieri huwa ċar li meta jkollna domanda għolja l-prezzijiet tal-interconnector ikunu iktar għoljin filwaqt li meta d-domanda ma tkunx daqstant għolja jkunu irħas.

Ħalli nagħti xi eżempji.

Sur President, mill-bidu tas-sajf li għadda l-Enemalta rat żieda qawwija fil-prezzijiet tad-dawl tal-interconnector, liema prezzijiet f'ħafna ġranet kienu madwar id-doppju tal-prezz tal-enerġija minn Delimara 4.

Kien hemm numru ta' fatturi internazzjonali li wasslu għal din iż-żieda fil-prezzijiet tal-interconnector, fosthom iż-żieda fid-domanda fl-Ewropa, it-twaqqif fit-tul aktar milli mistenni ta' stazzjonijiet nukleari, żieda qawwija fil-prezzijiet tal-carbon credits, livell baxx ta' ħażna tal-gass naturali, livelli baxxi ta' xmajjar li jaffettwaw ħażin l-operat tal-istazzjonijiet idroelettriċi, nuqqas ta' ġenerazzjoni mir-riħ u nuqqas ta' ġenerazzjoni mill-panelli fotovoltajiċi.

Dawn il-fatturi kollha u oħrajn wasslu għal żieda drammatika fil-prezz tal-enerġija mill-interconnector.

Dan li qed ngħid huwa fattwali u jixhduh il-figuri li għandha l-Enemalta.

Pereżempju matul il-ġurnata tal-5 ta' Awwissu 2018, biex insemmi d-data eżatt, il-prezz tal-interconnector kien ilaħħaq sa €137 per Megawatt hour li jiġi kważi d-doppju tal-prezz tal-enerġija minn Delimara 4.

F'sitwazzjonijiet bħal dawn, li kienu frekwenti matul is-sajf li għadda, l-Enemalta kien ikollha tirrikorri għall-impjant t'emerġenza Delimara 2, li għalkemm huwa inqas effiċjenti, jiġġenera l-enerġija bi prezz inqas minn tal-interconnector.

Il-prezzijiet għoljin tal-interconnector issoktaw anke wara s-sajf.

Fil-fatt l-Enemalta ġiet informata minn sorsi internazzjonali li ta' min joqgħod fuqhom li l-prezz tal-enerġija mill-interconnector se jibqa' għoli.

Waħda mir-raġunijiet prinċipali hi li l-prezz tal-carbon credits li l-kumpaniji tal-enerġija Ewropej iridu jħallsu għal kull tunnellata ta' carbon iġġenerat tela' minn madwar €5 kull tunnellata kif kien sal-aħħar tal-2017 għal madwar €20 kull tunnellata fil-preżent.

Dawn l-ispejjeż ikunu riflessi direttament fil-prezz tal-ġenerazzjoni ta' kumpaniji tal-enerġija Ewropej u għaldaqstant fil-prezzijiet tal-interconnector.

Fil-fatt, mill-figuri li għandha l-Enemalta, il-medja tal-prezzijiet tal- interconnector is-Sibt l-1 ta' Diċembru, jiġifieri jumejn ilu, kienet ta' €87 per Megawatt hour li hija ogħla mill-prezz tal-enerġiija minn Delimara 4.

Filgħaxija, meta l-Enemalta l-aktar li jkollha bżonn timporta mill-interconnector minħabba d-domanda għolja f'dawn il-ħinijiet, il-prezzijiet ta' interconnector jitla' għal €107 per Megawatt hour, jiġifieri ferm ogħla mill-prezz tal-enerġija minn Delimara.

Nista' ngħid li matul din is-sena l-Ministeru qed ikompli jaħdem bis-sħiħ biex pajjiżna jilħaq il-livell meħtieġ biex mhux biss inkomplu s-suċċess imma nkunu mudell eżemplari fl-Ewropa.

Huwa ta' unur kbir li ngħid li d-diversi miżuri li antiċipajna fuq livell Ewropew, illum intlaħqu, filwaqt li għaddejjin b'ħidma sħiħa biex jintlaħqu l-miżuri li se jiġu implimentati.

Dan kollu filwaqt li qed infasslu miżuri u pjanijiet ġodda għaż-żmien li ġej.

Sur President, se ngħaddi biex ngħid kif kienet il-kontribuzzjoni ta' kull sors ta' enerġija għas-sena 2018.

Fil-fatt kien hemm 0.6% mit-total minn Delimara 2, 15.6% minn Delimara 3, 52.3% mid-Delimara 4, 24.4% mill-interconnector u 7% mill-pannelli fotovoltajċi.

Mela lil dawk li qalu li aħjar qegħdin bl-interconnector, ngħidilhom li meta qed nużaw l-enerġija minn Delimara, speċjalment minn Delimara 4, qed nuru kemm l-interconnector huwa għali.

Għalhekk huwa żbaljat min qed jgħid li l-interconnector huwa irħas u li aħna qed nisirqu n-nies.

Dawn huma fatti li ma jista' jmerihom ħadd.

Irrid ngħid li aħna qegħdin naħsbu għaż-żmien li ġej.

Peress li d-domanda fil-peak hours qed tiżdied, biex inlaħħqu, sa ħames snin oħra bilfors irridu nkunu għamilna xi ħaġa.

Nirringrazzjak, Sur President.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Fid-9.00 p.m. id-diskussjoni ġiet konkluża.

L-ISPEAKER: L-Onor.

STEFAN ZRINZO AZZOPARDI (President tal-Kumitat Permanenti għall- Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi): Sur President, bil-permess tal-Kamra nixtieq nirrapporta li l-Abbozz ta' Liġi li jemenda Diversi Liġijiet (Rilokazzjoni ta' Uffiċċju u Notifika b'mezzi Elettroniċi) – Abbozz Nru 61 - għadda mill-istadju ta' Kumitat b'emendi.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Nitlob lill-Ministru Mizzi biex, jekk jogħġbu, iressaq l-Aġġornament.

AĠĠORNAMENT

JOE MIZZI: Sur President, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal għada, it-Tlieta 4 ta' Diċembru, 2018 fl-4.00 p.m. b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi li jemenda Liġijiet Kriminali dwar it-Terroriżmu - Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar l-Amministrazzjoni Pubblika - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda Diversi Liġijiet dwar is-Servizzi Finanzjarji (Emenda Nru 2) - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Logħob – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi biex jemenda l-Att dwar il-Patrimonju Kulturali - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda Diversi Liġijiet dwar il-Ħarsien Soċjali - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi dwar il-Liġijiet tal-Pulizija – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Professjoni Medika u l-Professjonijiet li għandhom x'jaqsmu magħha u l-Ordinanza dwar Mediċini Perikolużi - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Impiegi u r-Relazzjonijiet Industrijali - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li Jimplimenta Miżuri tal-Estimi - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar Żoni Ħielsa f'Malta – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Awtorità għall-Iżvilupp Reġjonali ta' Għawdex – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Awtorità għas-Servizzi Finanzjarji ta' Malta (Emenda Nru 2) – Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Swieq Finanzjarji – Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda Diversi Liġijiet (Rilokazzjoni ta' Uffiċċji u Notifika b'mezzi Elettroniċi) - Tielet Qari; u

Estimi Ġenerali 2019 - Kumitat ta' Provvista:

Votazzjonijiet fuq l-emendi u l-voti mressqa taħt kull Ministeru;

Approprjazzjoni għas-sena 2019 u Tieni Approprjazzjoni għas-sena 2018.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili u l-Kodiċi Kriminali - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar it-Trademarks - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Iżvilupp Sostenibbli - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi biex jemenda Diversi Liġijiet (Riforma dwar il-Pensjonijiet) - Kumitat Permanenti.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

IVAN BARTOLO: Sur President, illejla nixtieq nitkellem ftit fuq ir-rispett u l-integrità ta' bnedmin li huma magħrufin mas-soċjetà tagħna, huma min huma u ġejjin minn fejn ġejjin.

Lejn il-bnedmin li qegħdin fl-awtorità, huma min huma, anke jekk l-awtorità tagħhom hija mtappna jew imċappsa, għandu jkun hemm rispett fil-mod kif wieħed jaġixxi ma' dak li jkun.

Sur President, jien dejjem tgħallimt li biex tħobb lil ħaddieħor l-ewwel trid tħobb lilek innifsek u allura llejla se nuża dan l-Aġġornament biex qabel il-punti li nixtieq inwassal nagħmel osservazzjoni.

Jien inħoss li xi drabi jkun hemm kampanja fuq nies min-naħa tal-Oppożizzjoni li ma jixirqilhomx dak li jingħad fuqhom fuq mezzi tal-midja, b'mod speċjali minn dawk li jappoġġaw lill-Partit Laburista kif ukoll mill-ġurnal lokali li jippreżenta lilu nnifsu bħala ġurnal indipendenti ta' kuljum.

Qed ngħid dan għaliex ċerti artikli li jkun hemm ikunu ffokati biex jattakkaw nies mill-Oppożizzjoni.

Jien dan ma narahx ġust speċjalment meta tkun qed tagħmel xogħlok bl-aħjar mod li tista'.

Ħadd ma twieled stilla, u f'din il-Kamra tar-Rappreżentanti kien hawn minn kollox, Sur President.

Kien hawn għorrief, kien hawn stilel, kien hawn bnedmin kapaċissimi imma kien hawn ukoll nies tax-xogħol tal-idejn, kien hawn bajjada, u nsellmu lil kull wieħed u waħda minnhom.

Allura meta jkun hemm stazzjon, ġurnal – din id-darba qed nirreferi għall-ġurnal u l-istazzjonijiet One tal-Partit Laburista – u anke preżentaturi li qishom qegħdin f'kampanja biex imaqdru u jżebilħu lil dak li jkun, din hija xi ħaġa li lili personalment iddejjaqni.

Issa jien ma neħux għalija, xejn minn dan.

Fil-fatt bħalissa qabdu mal-mistoqsijiet parlamentari tiegħi għax jien qed nistaqsi l-mistoqsijiet; lili n-nies iriduni nistaqsi u għalhekk dawn qegħdin jgħiru u jinħarqu daqshekk.

Hemm ukoll il-mistoqsijiet tal-membri parlamentari l-oħrajn imma fit-tweġibiet li jagħtuna donnhom li jridu jgħidulna li ċerti affarijiet mhumiex affari tagħna.

Bil-mod kif jiġu mwieġba ċerti mistoqsijiet parlamentari, naħseb li għada pitgħada dawn se jgħidulna biex ma nibqgħux nistaqsu għax mhux affari tagħna.

X'jippretendu tal-One u n-nies li ġejjin mill-kamp tal-Partit Laburista, li jpinġuh bħala partit pożittiv?

Mela ara kieku dan il-partit kien negattiv x'kien jagħmlilna għax qegħdin nagħmlu dmirna u qegħdin nistaqsu l-mistoqsijiet li qegħdin jistaqsu n-nies!

Allaħares ikunu jafu s-sors minn fejn ġejjin dawn il-mistoqsijiet il-membri tal-Partit Laburista!

Allura lil dawn in-nies ma nweġibhomx?

Ma nressaqx il-mistoqsijiet li jagħmluli f'din il-Kamra, Sur President?

Pereżempju, fost affarijiet oħrajn, is-Sur Manuel Cuschieri mar jgħid li biex tela' Ivan Bartolo jitla' kulħadd.

Dan mhux jien smajtu għax jien ma nismax lil Manuel Cuschieri - għandi gosti aħjar - imma ċempluli nies u anzjani, anke Laburisti, biex jgħiduli.

Niftakar li kien hemm żmien meta Manuel Cuschieri kien ġie pprojbit milli jagħmel il-programmi tiegħu fuq il-One Radio; issa mid-dehra qed jerġa' jagħmilhom u l-intenzjoni tiegħu hi li joskura lilna.

Sur President, jien bniedem ta' integrità u għalhekk qed nagħmel dan il-punt, għax ma nħossx li għandna nipprovaw inżebilħu lil dak li jkun għax jitla' fil-Parlament.

Il-poplu jagħżel.

Allaħares tellagħni Manuel Cuschieri jew kull min jippreżenta xi programm fuq il-One!

Il-poplu tellagħana, u jien meta ħadt il-ġurament, ħlift li se nkun tal-Maltin u l-Għawdxin kollha; m'għamiltx bħal ħaddieħor li bies dak il-kurċifiss u ġabu trietaq!

Jien bistu biex inkun ta' ġid għall-Maltin u l-Għawdxin kollha, Nazzjonalisti u Laburisti, anke għal min iħaddan twemmin differenti minn tiegħi jew minn tal-Partit Laburista.

Sur President, tista' tistaqsi fid-distrett tiegħi u lil Malta kollha.

Kull min jiġi għandi, nieħu dak il-każ u dik it-telefonata daqslikieku hija d-dinja, u hekk għandu jkun kull rappreżentant f'din il-Kamra.

In-nies taf x'ma jridux, Sur President?

In-nies ma jridux min jittradihom u mhux min jistaqsi mistoqsija parlamentari - skont tan-naħa l-oħra - banali!

In-nies ma jridux min iwegħedhom dar jumejn qabel l-elezzjoni u jgħidulu: Nhar il-Ħadd se nirbħu u t-Tnejn ikollok dar tal-Housing.

Dak li ma jridux in-nies hemm barra.

In-nies taf x'ma jridux, Sur President?

Ma jridux li min jitla' fil-Parlament mal-ewwel jibdel in-numru tal-mowbajl.

In-nies taf x'ma jridux, Sur President?

Ma jridux lil min juża l-politika biex jimla butu.

Xi darba, Sur President, staqsini fejn tmur l-onorarja tiegħi, u ngħidlek fejn tmur.

In-nies taf x'ma jridux, Sur President?

Ma jridux lil min jidgħi bl-Imqaddes Alla f'din il-Kamra tar-Rappreżentanti!

Dak hu li ma jridux in-nies hemm barra.

Fuq dak għandhom jinkwetaw, mela fuq mistoqsija parlamentari, skont huma, banali u jibqgħu jattakkawni ġimgħa wara ġimgħa bħallikieku jien xi imbeċilli!

Sur President, nerġa' ngħid li x-xejn aħjar minni, imma jien qiegħed hawn għax tellagħni l-poplu, u l-poplu jiġġudika, jekk Alla jrid, erba' snin oħra, tliet snin oħra, jew ma nafx kemm.

Il-poplu jiddeċiedi u jiġġudika l-imġiba tiegħi u l-ħidma tiegħi.

Sur President, jien qatt ma ħdimt biex niġi elett.

Hemm pampaluni, avukati u x'naf jien, li ħarġu għall-elezzjoni darba, darbtejn, tlieta, erbgħa.

Jien għamilt seba' xhur sindku u wara seba' xhur tlajt membru parlamentari mill-ewwel għax il-poplu emmen fija.

In-nies ma jridux min jgħidilhom li se jaqdihom u jinjorahom.

In-nies hemm barra ma jridux min jgħaddihom biż-żmien.

In-nies ma jridux min jiċċappas fil-korruzzjoni.

Fuq kollox, jistgħu jgħidu li jien injorant imma dwar korruzzjoni ma jistgħu jgħidu xejn fuqi għax jien subgħajja dritt.

In-nies ma jridux min iħares lejn il-kuluri u min jaqdik għax inti ma' partit jew ma' ieħor.

In-nies dak li ma jridux.

In-nies iħarsu lejna bħala spalla, u jien dmiri nagħmlu.

In-nies ma jridux li aħna nkunu moħħna fil-poter.

Jekk tliet snin oħra, erba' snin oħra n-nies ma jagħżlunix, b'daqshekk xi jkun ġara?

Jien nippreferi ġimgħa bilwieqfa milli għomri għarkuptejja.

Jekk ma nkunx fil-Parlament nagħmel xi ħaġa oħra ta' ġid fis-soċjetà.

Daqskemm hawn x'tista' tagħmel fis-soċjetà, hemm bżonn tkun fil-Parlament?!

Is-Sur Cuschieri qal: Ma nafx, biex tela' Ivan Bartolo jitla' kulħadd.

Però ma telax kulħadd, fosthom hu.

Donnu li bl-imġiba tagħhom u b'din il-kampanja tagħhom, iridu jikkundizzjonawk.

Jien qatt ma bsart x'kien se jiġri.

Fl-2003 jien kont l-uniku wieħed li tkellimt fuq l-Unjoni Ewropea, minkejja li kont fil-Partit Laburista, għax jien dejjem għedt il-verità.

Kien hemm sitt pampaluni fil-Partit Laburista li setgħu jqumu u jgħidu li konna favur l-Unjoni Ewropea imma ħadd minnhom ma qam għax beżgħu għas-siġġu.

Xi wħud minnhom għadhom hawn fil-Kamra.

Jien qatt ma bżajt, Sur President.

Jien kull meta tkellimt, anke hawn fil-Parlament, fejn kien iswed għedt li hu iswed u fejn kien abjad għedt li hu abjad.

Sal-ġimgħa l-oħra stess faħħart lill-Onor.

Alfred Sant fuq xi ħaġa li kien qal u li kien għamel, u nerġa' ngħidha llum, għax lili ħadd ma jagħlaqli ħalqi.

Meta kont fil-Partit Laburista u kont nippreżenta programm tar-radju, meta semmejt lil Duminku Mintoff u s-servizzi soċjali, bagħtu għalija u qaluli biex ma nerġax insemmi lil Duminku Mintoff.

Fil-Partit Nazzjonalista dan ma sibtux s'issa u jekk insibu naf x'għandi nagħmel u naf x'għandi ngħid.

Mela jiġi s-Sur Manuel Cuschieri jgħid li jien ħażin?

Xeba' jiġri warajja fl-1998 u fl-2003 biex noħroġ magħhom fl-elezzjonijiet tal-kunsill lokali?

Jien ħriġt magħhom u tlajt bl-unuri kollha, u għamilt il-ħidma tiegħi fil-Kunsill Lokali tal-Mosta.

Kien President tal-Partit Laburista dak iż-żmien.

Sur President, jattakkawk għax jaraw dik ix-xi ħaġa fik li jridu jneżżgħuk minnha però jien naf x'qed nagħmel u qiegħed hawnhekk biex naħdem għall-ġid tal-poplu Malti u Għawdxi kollu.

Jien għamilt mistoqsija parlamentari dwar Ġnien l-Għarusa tal-Mosta, fost oħrajn, għaliex in-nies bdew jistaqsu x'inhu jsir u kif għadhom f'dak id-diżastru ladarba qiegħed isir ix-xogħol.

Issa forsi jqum xi ħadd u jgħidli li Ġnien l-Għarusa tal-Mosta jaqa' taħt ir-responsabbiltà tal-kunsill lokali imma ma naħsibx.

Jien kont sindku meta saret il-konferenza stampa lejliet l-elezzjoni ġenerali li għaliha kien mistieden il-Ministru Josè Herrera, kif għandu jkun, u xi pampaluni u esponenti tal-Partit Laburista, però jien li kont sindku lanqas biss kont naf li saret il-konferenza stampa.

Mela ma naħsibx li l-kunsill lokali għandu x'jaqsam!

Jien ngħid li huwa l-poplu li jagħżel u jiġġudika.

Hawn nixtieq insemmi wkoll dak li qegħdin iwasslu fil-ġurnali ċerti nies negattivi.

Pereżempju, kull nhar ta' Ġimgħa fil-ġurnal indipendenti ta' kuljum l-orizzont, Alla jbierek, il-mistoqsijiet parlamentari li jsiru min-naħa tagħna huma kollha ħżiena u l-mistoqsijiet parlamentari li jsiru min-naħa l-oħra huma kollha tajbin.

Allura meta tara dawn il-mutetti - hekk insejħilhom jien - tibda tgħid li dawn m'għadhomx kredibbli.

Pereżempju fil-programmi tas-Sur Manuel Cuschieri tisma' ħafna negattività meta dan suppost qiegħed fl-aqwa żmien.

Imissu jifraħ mal-Partit Laburista fuq l-istazzjon tal-Partit għall-"ġid" li qiegħed jara.

Din il-ġimgħa ċempluli żewġ anzjani, wieħed minnhom Laburist u l-ieħor ħabib tiegħi mill-Mosta, u nsellimlu għax naf li jsegwi dan l-istazzjon, biex ikellmuni fuq dak li qiegħed isir.

Sur President, jien kuntent li qiegħed f'Partit li qatt ma pprova jiddemoralizzani, u għidt x'għidt qatt ma bagħat għalija u qalli: Hemmhek x'għedt, jew x'inti tagħmel?

Jien kuntent li qiegħed f'partit li jimpurtah verament mill-membri tas-soċjetà.

Nerġa' ngħid jien kont naf x'qiegħed nagħmel meta bist il-Kurċifiss f'Ġunju 2017.

Fit-tieni parti tal-Aġġornament xtaqt nagħmel osservazzjoni fuq dak li xtaqt nitkellem dwaru, mhux fuq is-sitwazzjoni tiegħi biss, imma anke ta' xi wħud minn sħabi, għax ħafna drabi jġibuk bħallikieku ma tistax titkellem, imma jien ma nibżax minnhom u llejla ridt nuża dan l-aġġornament biex inwassal il-messaġġ tiegħi fuq is-saħħa mentali.

Sur President, fis-snin 90 kont naqra l-ġurnali lokali għax kont ninteressa ruħi.

Niftakar li kien joħroġ magazine interessanti ħafna Il-Ġens li kien jittratta suġġetti soċjali varji, fosthom is-saħħa mentali, il-vjolenza domestika, u l-faqar.

Dawn il-magazines kienu verament interessanti u jien kont mhux biss kont naqrahom, imma kont inżommhom u ngħożżhom.

Fost oħrajn, kien hemm suġġett marbut mas-saħħa mentali, fejn wieħed seta' jirrealizza li dan il-magazine ta' xi 20 paġna, mhux biss kien utli, imma kien fih patafjun ta' informazzjoni ġejja mingħand l-esperti u mingħand nies li jkunu għaddew minn xi esperjenza ta' saħħa mentali, biex dak li jkun jifhem is-suġġett aħjar.

Niftakar li dak iż-żmien kont ixxukjajt ruħi u baqgħet esperjenza ttimbrata f'moħħi, għall-fatt li meta bdejt naqraha ndunajt li għas-soċjetà Maltija, is-saħħa mentali kienet taboo.

Fis-snin 90 jien kont żagħżugħ fl-aqwa tiegħi, bil-futur quddiemi u dejjem kelli f'moħħi l-aspett soċjali.

Dak iż-żmien kelli l-ħsieb li nsir saċerdot, imma l-aspett soċjali kien xi ħaġa li kont tant inħobb.

Aktar ma beda jgħaddi ż-żmien u aktar ma bdejt nikber, aktar irrealizzajt kemm Il-Ġens fis-sena 1990 verament kellu raġun f'dak li qal fuq is-saħħa mentali.

Allura huwa tajjeb li mbuttajna dan is-suġġett il quddiem, anke min-naħa tal-Oppożizzjoni.

Però ħafna drabi abbandunajna ħafna mill-problemi serji f'dan is-settur.

Ħa nsemmi każ ta' single mother li rrakkontatli l-esperjenza iebsa li kienet għaddejja minnha.

Din l-omm kienet tieħu ħsieb lil binha bi problema severa ta' saħħa mentali li ma kien jikkomunika ma' ħadd u kienet iġġorr dan il-piż waħedha.

Xi ġimagħtejn ilu kellli l-opportunità nżur din id-dar u tkellimt ma' din l-omm u peress li għandi ftit esperjenza ta' persuni b'diżabilità, stajt nara li dan it-tifel verament għandu diżabilità severa, tant li ma jikkomunika ma' ħadd.

Dan ma joħroġ imkien, dejjem id-dar u allura m'għandux idea ta' flus.

Hu jsofri minn ansjetà u kondizzjonijiet oħra b'mod esaġerat, Sur President.

F'kelma waħda dan jiddependi biss mill-omm u allura bla dubju din l-omm trid tħalli ħajjitha fil-ġenb u tiffoka fuq binha.

Fil-fatt lanqas biss tista' toħroġ taħdem bil-konsegwenza li ħafna drabi l-familja trid tkarkar saqajha biex titla' t-telgħa iebsa tal-ħajja.

Kienu bosta l-ġenituri - din nismagħha fil-house visits u meta niltaqa' man-nies - li ferħu meta semgħu lill-Prim Ministru jgħid li se jagħti għajnuna lill-persuni b'diżabilità biex itaffu xi ftit mill-effetti tal-għoli tal-ħajja li qegħdin jiffaċċjaw.

Però għal diversi ġenituri – dan huwa l-punt li xtaqt nagħmel fit-tieni parti ta' dan l-Aġġornament – din l-aħbar kienet ferħa bla temma għax wara li applikaw u mxew mal-proċeduri kollha, marru quddiem il-bord u f'żewġ minuti kellhom joqogħdu għall-ġudizzju tal-membri tiegħu.

Jista' jkun li l-assessment li bagħtu lill-bord it-tabib jew il-psikjatra m'għoġobx biżżejjed lill-membri tal-bord għax f'żewġ minuti wieħed x'jista' jinnota fuq każijiet daqshekk sensittivi?

Jien m'iniex se nibża' u mhux se niddejjaq nagħmel il-mistoqsijiet parlamentari.

Mhux se niddejjaq jekk jipprovaw jiddemoralizzawna u sakemm inkun hawnhekk, sakemm idum il-mandat tiegħi u sakemm il-poplu jaċċettani, se nibqa' nagħmel id-domandi li jistaqsi l-poplu hemm barra.

Jien ma se niddejjaq minn ħadd.

F'isem dik l-omm jien se nistaqsi ċerti domandi.

Jekk jistaqsuha binha huwiex kapaċi jitla' t-taraġ u tgħidilhom iva, dan ifisser li binha huwa tajjeb għax-xogħol u b'daqqa ta' pinna ma jeħux il-kumpens u s-servizz li jieħu ħaddieħor?

Jien li nsegwi dawn il-każijiet, naf li kull każ huwa partikolari għax hemm min jgħix fuq siġġu tar-roti u kapaċi jmur jaħdem.

Irridu naraw it-taqtigħ il-qalb ta' dawn il-ġenituri meta ma jingħataw l-ebda appoġġ u mhux billi noqogħdu npinġu li x-xemx telgħet fuq pajjiżna fl-2013 u mhux billi noqogħdu npinġu li qegħdin nagħmlu kollox għall-persuni b'diżabilità.

Meta japplikaw għat-tieni darba għax ikunu semgħu li se tingħata miżura lil dawk l-individwi li għandhom diżabilità intellettwali jkunu jridu jimlew formola mill-ġdid u saħansitra jispiċċaw quddiem il-psikjatra b'ħafna ġiri 'l hemm u 'l hawn - trid tistaqsi lill-ġenituri biex jgħidulek dawn l-affarijiet - biex imbagħad wara xahar jistennew, isibu lill-istess membri tal-bord, l-istess xena ta' qabel u f'żewġ minuti, b'daqqa ta' pinna, iwaqqfu l-proċess ta' dawn il-ġenituri jew tas-single parents.

Jien nixtieq nistaqsi jekk il-membri tal-bord humiex daqshekk intiżi fis-suġġett jew jekk jitpoġġewx nies fuq il-bordijiet biex l-id partiġjana tkun tista' tmexxihom minn imneħirhom.

Lanqas biss jagħtuk ċans tispjegalhom u tgħaddilhom il-karti u l-assessment process għax ħafna drabi jeħilsu minnek wara żewġ minuti.

Sur President, nisimgħu ħafna kliem sabiħ fuq it-televiżjoni, li din hija soċjetà inklużiva, imma mbagħad wara ħafna taqtigħ ta' qalb, ħafna ġenituri jibqgħu b'xiber imnieħer.

Mela x'inhi din il-miżura tad-diżabilità severa?

Min għandu dritt jeħodha?

Din hija inġustizzja u allura jeħtieġ li nagħmlu dixxerniment dwar dan.

Din l-inġustizzja qed tifni lil bosta ġenituri li għaddejjin minn taqtigħ ta' qalb kontinwu minħabba sitwazzjoni doloruża f'tant djar u aħna li suppost qegħdin inservu ta' spalla għal dawk is-single parents li Alla biss jaf minn xiex ikunu għaddejjin, il-Gvern iwarrabhom u ma jagħtix kashom.

Sur President, irridu nagħmlu ħilitna biex noqtlu l-kultura tal-"ewwel jien", u naħdmu aktar fuq kultura solidali.

Inħoss li f'dan is-settur bqajna lura, u mhux biss, imma warrabna fil-ġenb is-suġġett tas-saħħa mentali.

Il-kultura tal-"ewwel jien" tibdilna f'Maltin bla ruħ u bla karattru, kultura li toqtol in-natural sabiħ li xi darba kellha Malta, il-kultura ta' Malta ħanina, għax l-egoiżmu jirrovinana, imarradna u joqtolna.

Jekk illum tlifna dik il-libsa sabiħa li xi darba kellha Malta, aħseb u ara x'ġenerazzjoni iebsa u frustrata se jkollhom jaffaċċjaw uliedna u ulied uliedna, għax biex uliedna jagħmlu l-pass tagħhom, iridu jsegwu l-eżempju tal-kbar u l-eżempju tal-awtoritajiet u l-istituzzjonijiet konċernati.

Jien ma qed ngħid xejn ġdid għax fil-ġurnal Times of Malta tat-Tnejn, 6 ta' Novembru 2017 f'rapport intitolat Mental health patients need better environment - dan mhux qed ngħidu jien għax forsi Ivan Bartolo għal xi wħud ma jfisser xejn - il-Kummissarju tas-Saħħa, is-Sur John Cachia qal li f'Malta hawn individwi b'saħħa mentali li ma jistgħux jibqgħu jiddependu mill-motivazzjoni u d-dedikazzjoni tal-ħaddiema u jbatu minħabba n-nuqqas t'investiment f'uħud mill-faċilitajiet.

Qabelxejn għandna informazzjoni li hemm nuqqas ta' staff professjonali biex jgħinu lill-persuni b'nuqqas ta' saħħa mentali fl-isptarijiet u b'mod speċjali fil-komunitajiet.

Dan l-aħħar din il-kwestjoni qamet waqt laqgħa tal-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Soċjali quddiem is-Sur John Cachia stess.

X'qegħdin nagħmlu biex inħajru aktar infermiera biex jaħdmu f'dan il-qasam?

Il-Kummissarju Cachia għamel sejħa biex issir bidla radikali fis-settur li qed insemmi jien, fejn saħaq dwar l-importanza taż-żamma tal-bnedmin bi sfida mentali fil-komunità.

Il-kura fil-komunità tgħin ukoll biex innaqqsu l-uġigħ u s-swied ta' qalb ta' dawk l-individwi li jridu jibnu ġejjieni aħjar, wara kollox.

Hawn irrid nifraħ lis-Sur Cachia għall-impenn tiegħu favur is-saħħa mentali f'pajjiżna u nappella lill-awtoritajiet, b'mod speċjali fl-Isptar Monte Carmeli, għat-tisħiħ tal-miżura tas-saħħa u s-sigurtà f'uħud mill-faċilitajiet.

Naf li dejjem jibqa' xi jsir u qatt mhu biżżejjed u kif għidt fil-bidu, dan huwa settur delikat ħafna fejn inħoss li għandna ħafna x'nixtarru.

Bosta individwi jżommu ġo fihom swied ta' qalb li ma jkunux jafu minn fejn ġej u jibqgħu jbatu fis-skiet.

Sur President, irridu naraw eżattament x'qed isir biex dawn il-każijiet jiġu għall-attenzjoni tal-professjonisti.

L-istigma fuq persuni li għandhom problemi ta' saħħa mentali għandha tkun diskussa fuq livell nazzjonali biex aktar bnedmin u aktar tfal, meta jfittxu l-għajnuna, isibu dik l-ispalla, isibu dik l-id tal-ħbiberija, u jgħidu: Din Malta solidali verament tatni wens.

Kif hemm fl-Iskrittura, jgħidu: Il-Maltin u n-nies tal-gżira ġabu ruħhom magħna b'ospitalità liema bħalha.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada t-Tlieta, 4 ta' Diċembru 2018, fl-4.00 p.m. bl-aġenda kif ġiet ikkomunikata mill-Ministru.

Il-lejl it-tajjeb lil kulħadd.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

MITJAR INTERNAZZJONALI TA' ĦAL-LUQA – NEAR MISSES BEJN DRONES U AJRUPLANI

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il near miss kien hemm bejn drones u ajruplani li kienu qed jagħmlu inżul jew take-off fil-mitjar internazzjonali ta' Ħal-Luqa f'dawn l-aħħar sentejn?

IAN BORG (Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fl-aħħar sentejn ġew irrapportati lill-pulizija żewġ każijiet ta' near miss min-naħa ta' Malta Air Traffic Services (MATS).

Nitlob ukoll lill-Onor.

Interpellant biex jirreferi għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 6666 li ngħatat fis-seduta 142.

MITA - XOGĦOL MOGĦTI MINN KUMPANIJA

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid x'inhu x-xogħol jew servizz li l-kumpanija li d-dettalji dwarha qed jingħataw separatament tat lil MITA mill-2013 sal-jum li fih tkun imwieġba din l-interpellanza?

X'kien il-valur tax-xogħol jew servizz u jekk ingħatax wara direct order jew le?

JOSEPH MUSCAT: It-tagħrif mitlub tpoġġa fuq l-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin tat-Tqegħid ta' Karti.

MINISTERU GĦALL-EKONOMIJA, INVESTIMENT U INTRAPRIŻI ŻGĦAR – IMPJEGATI LI KIENU IMPJEGATI MA' BANK

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Ekonomija, Investiment u Negozji Żgħar: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il entità fi ħdanu għandhom impjegati li fl-aħħar tliet snin kienu impjegati mal-bank li d-dettalji dwaru qed jingħataw separatament u x'inhu x-xogħol tagħhom illum?

CHRIS CARDONA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-ebda entità fi ħdan il-Ministeru tiegħi m'għandha impjegati li fl-aħħar tliet snin kienu impjegati mal-bank li d-dettalji dwaru qed jingħataw separatament.

UFFIĊĊJU TAL-PRIM MINISTRU - IMPJEGATI LI KIENU IMPJEGATI MA' BANK

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm-il entità fi ħdanu, inkluż l-Awtorità ta' Malta dwar il-Logħob (MGA), għandhom impjegati li fl-aħħar tliet snin kienu impjegati mal-bank li d-dettalji dwaru qed jingħataw separatament u x'inhu x-xogħol tagħhom illum?

JOSEPH MUSCAT: Tweġiba tingħata f'seduta oħra.

MINISTERU GĦAS-SAĦĦA - DIRECT ORDERS

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 3085 u ċjoè: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jelenka liema direct orders ingħataw u l-ħlas rispettiv għalihom minn kull entità li għaliha huwa responsabbli matul l-2017, xahar b'xahar separatament?

CHRIS FEARNE: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 533 u addizzjonalment, l-informazzjoni ta' entitajiet u dipartimenti oħrajn kif mitluba minnu tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin tat-Tqegħid ta' Karti.

TAS-SLIEMA – AMERY STREET – PROPOSTA GĦAL TIBDIL FL-ISEM TAT-TRIQ

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 3100 li oriġinarjament saret lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali u li issa ġiet riferuta lilu u jgħid jekk il-Gvern għamilx jew irċeviex rakkmandazzjoni biex Amery Street f'Tas-Sliema tissemma għall-ġurnalista maqtula li d-dettalji dwarha qed jingħataw separatament?

Din hija t-triq li fiha trabbiet u għexet il-ġurnalista.

JOSEPH MUSCAT: Ninsab informat li l-Kumitat għat-Tismija ta' Toroq ma rċieva l-ebda proposta għal tibdil fl-isem tat-triq imsemmija f'Tas-Sliema.

POSTIJIET TA' DETENZJONI – PERSUNI DETENUTI

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid, sena b'sena mis-sena 2013 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari, kemm-il persuna kienet jew għadha tinżamm detenuta f'kull wieħed mill-postijiet ta' detenzjoni li huma mniżżla fl-Iskeda tal-Ordni dwar Dikjarazzjoni ta' Postijiet ta' Detenzjoni (Leġiżlazzjoni Sussidjarja 217.03)?

Jista' jgħid ta' liema nazzjonalità kienu jew huma l-imsemmija persuni u jindika r-raġuni għad-detenzjoni tagħhom?

MICHAEL FARRUGIA: Ninsab informat li l-ammont ta' persuni li nżammu detenuti fil-postijiet ta' detenzjoni mniżżla fl-Iskeda tal-Ordni dwar Dikjarazzjoni ta' Postijiet ta' Detenzjoni sena b'sena mill-2013 sa Ottubru 2018 kien kif jidher fit-tabella li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin tat-Tqegħid ta' Karti.

L-istess tabella turi liema kienu ċ-ċentri li ntużaw f'dan il-perjodu kif ukoll tabelli li jindikaw in-nazzjonalitajiet tal-istess persuna.

Informat li f'dan il-perjodu diversi minn dawn iċ-ċentri ma kenux intużaw jew waqfu milli jibqgħu jintużaw.

Għal dak li jirrigwarda l-post ta' detenzjoni fid-Depot tal-Pulizija n-nazzjonalità ta' dawk involuti huma prattikament l-istess bħal dawk imsemmija fit-tabella li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin tat-Tqegħid ta' Karti.

Kull każ ta' detenzjoni fil-postijiet imsemmija kien għal skopijiet ta' dak provdut fl-Att tal-Immigrazzjoni kif hu indikat ċar fl-artikolu 2 tal-istess Leġiżlazzjoni Sussidjarja.

KAŻINI RREĠISTRATI MAL-PULIZIJA

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Intern u Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid, sena b'sena mis-sena 2013 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari, kemm kien hemm każini reġistrati fl-uffiċċju tal-Kummissarju tal-Pulizija?

Jista' jgħid f'liema lokalità kienu jinsabu l-imsemmija każini u għal liema skop (tal-banda, politiċi, sportivi eċċ) huma l-imsemmija każini?

MICHAEL FARRUGIA: Ninsab informat li l-figuri miżmuma mill-Pulizija dwar każini reġistrati huma dawk tas-sena kurrenti anke peress li l-ammonti ftit ivarjaw matul is-snin.

Fil-fatt fl-aħħar ta' Ottubru 2018 kien hemm total ta' 404 każini rreġistrati mal-pulizija għal skopijiet diversi u fid-distretti diversi kif jidher fit-tabella li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin tat-Tqegħid ta' Karti.

KAŻINI MHUX IRREĠISTRATI MAL-PULIZIJA

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid, mis-sena 2013 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari, jekk kienx hemm każijiet li dwarhom il-Kummissarju tal-Pulizija ma rreġistrax każini għal xi waħda jew aktar mir-raġunijiet imniżżla fir-regolament 5 tar-Regolamenti dwar ir-Reġistrazzjoni ta' Każini (Leġiżlazzjoni Sussidjarja 10.21)?

Jista' l-Ministru jindika x'kienet ir-raġuni jew raġunijiet għal kull darba li l-Kummissarju tal-Pulizija ma rreġistrax każin?

MICHAEL FARRUGIA: Ninsab informat li ma kienx hemm istanzi fejn fil-perjodu indikat mill-Onor.

Interpellant kien hemm każijiet fejn il-Kummissarju tal-Pulizija ma rreġistrax każini minħabba xi raġunijiet imniżżla fir-regolament 5 tar-Regolamenti dwar ir-Reġistrazzjoni ta' Każini, Leġiżlazzjoni Sussidjarja 10.21.

KAŻINI LI NGĦALQU MILL -PULIZIJA

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid, mis-sena 2013 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari, jekk kienx hemm każini li l-Kummissarju tal-Pulizija, bl-approvazzjoni tiegħu bħala Ministru, ordna l-għeluq ta' xi każin skont dak li jipprovdi r-regolament 9 tar-Regolamenti dwar ir-Reġistrazzjoni ta' Każini (Leġislazzjoni Sussidjarja 10.21)?

Jista' l-Ministru jindika f'liema lokalità kienu jinsabu kull wieħed mill-każini li ġew ordnati jagħlqu u x'kienet ir-raġuni jew raġunijiet għall-ordni biex jingħalqu?

Interpellant kien hemm każijiet fejn il-Kummissarju tal-Pulizija, bl-approvazzjoni tal-Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali, ordna l-għeluq ta' xi każin skont il-provvedimenti tar-regolament 9, tar-Regolamenti dwar ir-Reġistrazzjoni ta' Każini, Leġiżlazzjoni Sussidjarja 10.21.

KAŻINI LI NGĦALQU TEMPORANJAMENT MILL-PULIZIJA

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid, sena b'sena mis-sena 2013 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari, kemm-il ordni ħareġ il-Kummissarju tal-Pulizija sabiex minħabba raġunijiet ta' ordni pubbliku jingħalaq każin għal xi żmien skont dak li jipprovdi r-regolament 11 tar-Regolamenti dwar ir-Reġistrazzjoni ta' Każini (Leġislazzjoni Sussidjarja 10.21)?

Jista' l-Ministru jindika f'liema lokalità kien jinsab kull wieħed mill-każini li ġew ordnati jagħlqu u x'kienet ir-raġuni jew raġunijiet għall-ordni biex jingħalaq?

Interpellant, kien hemm każijiet fejn il-Kummissarju tal-Pulizija ħareġ ordni sabiex minħabba raġunijiet ta' ordni pubbliku jingħalaq każin għal xi żmien skont il-provvedimenti tar-regolament 11 tar-Regolamenti dwar ir-Reġistrazzjoni ta' Każini, Leġiżlazzjoni Sussidjarja 10.21.

KAŻINI – RESTRIZZJONIJIET FUQ ĦINIJIET TAL-FTUĦ

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid, mis-sena 2013 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari, kemm-il darba l-Kummissarju tal-Pulizija rrestrinġa s-sigħat li matulhom każin jista' jinżamm miftuħ sabiex jiġi evitat inkonvenjent għall-ġirien skont dak li jipprovdi r-regolament 12 tar-Regolamenti dwar ir-Reġistrazzjoni ta' Każini (Leġiżlazzjoni Sussidjarja 10.21)?

Jista' l-Ministru jindika f'liema lokalità kien jinsab kull wieħed mill-każini li dwarhom il-Kummissarju tal-Pulizija rrestrinġa s-sigħat li matulhom jista' jinżamm miftuħ?

Interpellant, kien hemm każijiet fejn il-Kummissarju tal-Pulizija rrestrinġa s-sigħat li matulhom każin jista' jinżamm miftuħ sakemm dan ma jkunx skont il-liġi.

L-ONOR.

TONI BEZZINA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid jekk hux qed jittieħdu topographical surveys tat-toroq li jkun se jsir xogħol fuqhom qabel ma jibda x-xogħol u jekk hux qegħdin jinħadmu l-formation levels ħalli t-toroq ma jiġux iżommu ilma tax-xita u jkollhom pendil adegwat biex l-ilma tax-xita ma jidħolx ġo proprjetajiet privati?

IAN BORG: Meta tkun qed tippjana żviluppi infrastrutturali fit-toroq, Infrastruttura Malta twettaq l-istudji u t-tħejjijiet tekniċi kollha meħtieġa sabiex jiġi adottat l-aħjar disinn u pjanijiet għax-xogħol li jkun se jitwettaq.

Minbarra l-aġġustamenti sabiex jevitaw diffikultajiet minħabba l-ilma tax-xita, il-proċess tal-ippjanar tekniku qabel il-bini ta' toroq ikun irid iqis il-kondizzjonijiet, bini u servizzi li jkun hemm taħt u madwar l-istess triq kif ukoll miżuri ta' ħarsien tas-saħħa u s-sigurtà ta' dawk kollha li jużaw it-toroq jew jgħixu u jaħdmu madwarhom.

Il-livelli tat-toroq jiġu stabbiliti mill-Awtorità tal-Ippjanar qabel ma jinbnew għall-ewwel darba.

Dawn il-livelli jinkludu wkoll obbligi tekniċi fuq l-iżviluppaturi li jkunu se jibnu proprjetajiet mal-ġnub tal-istess toroq.

L-ONOR.

TONI BEZZINA staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid kemm daħlu impjegati fil-Foundation for Tourism Development Zones minn Lulju 2017 sa meta tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari?

Jista' jgħid mil-liema lokalitajiet ġejjin dawn l-impjegati?

Jista' jgħid xi proċess ta' għażla ntuża biex ġew impjegati dawn il-persuni?

KONRAD MIZZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li minn Lulju 2017 'l hawn ġew impjegati erba' persuni mal-Fondazzjoni fuq kuntratt definit.

Dawn ġejjin mil-lokalitajiet ta' Ħal Qormi, Marsaskala, Santa Luċija u Tas-Sliema.

MTA – KAP EŻEKUTTIV

L-ONOR.

TONI BEZZINA staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid meta se jinħatar il-Kap Eżekuttiv tal-Awtorità Maltija għat-Turiżmu?

KONRAD MIZZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li bħalissa r-responsabbiltà qed tkun assunta minn żewġ Deputy CEOs flimkien ma' Chairman.

ĦAŻ-ŻABBAR - TRIQ HOMPESCH - ASFALTAR

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jara li jsir xogħol ta' asfaltar neċessarju viċin ir-roundabout fi Triq Hompesch, kantuniera ma' Triq is-Sur, il-Fgura, wara li parti mill-asfalt jidher li ċeda?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-entità kompetenti responsabbli mit-tiswijiet u l-manutenzjoni ta' din it-triq hija l-kunsill lokali tal-lokalità konċernata.

Infrastruttura Malta informat lill-kunsill lokali konċernat sabiex iqisu dan l-ilment u jwettqu t-tiswijiet meħtieġa.

Sadanittant Infrastruttura Malta, l-aġenzija nazzjonali inkarigata mill-impenn tal-Gvern li jtejjeb il-kwalità tal-infrastruttura tat-toroq f'Malta, qed taħdem fuq investiment bla preċedent ta' €700 miljun sabiex fis-snin li ġejjin gradwalment tirranġa u tibni mill-ġdid it-toroq f'kull lokalità.

Fil-fatt diġà tħabbru l-ewwel 120 mil-lista ta' toroq li se jkunu qed jinbnew mill-ġdid fl-2019.

Aktar toroq li se jitranġaw fl-istess sena jitħabbru fiż-żmien li ġej.

IL-FGURA - TRIQ IL-LIEDNA - PARTI TAT-TRIQ LI SFRONDAT

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid jekk ġiex investigat u x'passi se jittieħdu wara li jidher li sfrondat parti minn Triq il-Liedna kantuniera ma' Triq il-Ġiżi ġewwa l-Fgura, biswit sit li qed jinbena, u konsegwenza t'hekk anke intilfu diversi parkeġġi f'din it-triq?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Infrastruttura Malta informat lill-kunsill lokali konċernat sabiex iqisu dan l-ilment u jieħdu l-passi għat-tiswijiet meħtieġa.

Sadanittant, Infrastruttura Malta, l-aġenzija nazzjonali inkarigata mill-impenn tal-Gvern li jtejjeb il-kwalità tal-infrastruttura tat-toroq f'Malta, qed taħdem fuq investiment bla preċedent ta' €700 miljun sabiex fis-snin li ġejjin gradwalment tirranġa u tibni mill-ġdid it-toroq f'kull lokalità.

AĠENZIJA APPOĠĠ – COMPLEMENT TA' ĦADDIEMA

L-ONOR.

CLAUDIO GRECH staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-complement tal-ħaddiema kollha tal-Aġenzija Appoġġ u jaqsam l-informazzjoni skont kull grad kif ukoll bejn full-time u part-time?

MICHAEL FALZON (Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali): Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li t-tagħrif mitlub minnu huwa kif ġej:

AĠENZIJA SEDQA – COMPLEMENT TA' ĦADDIEMA

L-ONOR.

CLAUDIO GRECH staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-complement tal-ħaddiema kollha tal-Aġenzija Sedqa u jaqsam l-informazzjoni skont kull grad kif ukoll bejn full-time u part-time?

MICHAEL FALZON: Ngħarraf lill-Onor.

PENSJONIJIET MILL-ISTAT

L-ONOR.

CLAUDIO GRECH staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra tabella li turi kemm hawn pensjonanti li jirċievu xi forma ta' pensjoni mill-Istat u jaqsam tali informazzjoni fi brackets kif ġej:

- Anqas minn €400 fix-xahar;

- Bejn €401 u €500 fix-xahar;

- Bejn €501 u €600 fix-xahar;

- Bejn €601 u €700 fix-xahar;

- Bejn €701 u €800 fix-xahar;

- Bejn €801 u €900 fix-xahar;

- Bejn €901 u €1,000 fix-xahar;

- Bejn €1,001 u €1,100 fix-xahar; u

- Aktar minn €1,101 fix-xahar?

MICHAEL FALZON: Ġentilment ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar.

REMUNERAZZJONI, ALLOWANCES U BENEFIĊĊJI MARBUTIN MA' ĊERTI KARIGI

L-ONOR.

CLAUDIO GRECH staqsa lill-Ministru għall-Finanzi: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra r-remunerazzjoni, allowances u l-benefiċċji li huma marbutin mal-karigi li ġejjin:

- Awditur Ġenerali

- Segretarju Parlamentari

- Segretarju Permanenti Ewlieni

- Segretarju Permanenti?

EDWARD SCICLUNA (Ministru għall-Finanzi): Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel il-mistoqsija tiegħu lill-Ministru kkonċernat.

L-ONOR.

CLAUDIO GRECH staqsa lill-Ministru għall-Finanzi: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra lista sħiħa ta' IPOs li saru fil-Borża ta' Malta fl-aħħar għaxar snin u f'kull każ jgħid:

- id-data tal-ħruġ;

- kemm kien l-ammont ta' ishma maħruġa; u

- min kien/u l-istockbroker/s imqabbda?

EDWARD SCICLUNA: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin tat-Tqegħid ta' Karti.

L-ONOR.

CLAUDIO GRECH staqsa lill-Ministru għall-Finanzi: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra lista sħiħa ta' bond issues li saru fil-Borża ta' Malta fl-aħħar għaxar snin u f'kull każ jgħid:

- id-data tal-ħruġ;

- kemm kien il-valur tal-bonds maħruġa; u

- min kien/u l-istockbroker/s imqabbda?

EDWARD SCICLUNA: Ngħarraf lill-Onor.

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Peress li fil-Baġit li tħabbar għas-sena 2019, il-Gvern semma li €200 oħra se jiġu mnaqqsa fil-kalkoli tal-pensjonijiet tas-Servizzi u li dan it-tnaqqis ta' €200 kien ġie oriġinarjament introdott fis-sena 2008, u, bl-eċċezzjoni tal-2010, kull Baġit annwali mill-2008 lil hawn inkluda dan it-tnaqqis,fuq it-tnaqqis tas-snin preċedenti u peress li fil-passat il-€200 kienu jiġu mnaqqsa fil-kalkoli f'każijiet fejn il-pensjonant kien jirċievi żewġ pensjonijiet, bħal pereżempju pensjoni tat-Teżor u pensjoni normali, jista' l-Ministru jgħid jekk dan hux se jkun il-każ fl-2019 ukoll?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-miżura tat-tnaqqis ta' €200 oħra mill-pensjoni tas-servizz kif imħabbra fil-Baġit għas-sena 2019 se tkun qiegħda tiġi implimentata fir-reviżjonijiet li se jsiru fl-2019 bl-istess mod li ġiet implimentata fis-snin l-imgħoddija.

Ikun tajjeb li nippreċiża għall-fini ta' korrettezza li din il-miżura ma kenitx introdotta fl-2008 iżda f'dik is-sena kien tkompla l-proċess li kien ilu wieqaf għal 11-il sena, wara l-miżura estensiva li kienet tħabbret għall-pensjonanti tas-servizz f'Ottubru 1997 minn Gvern Laburista.

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Finanzi: Peress li fil-Baġit li tħabbar għas-sena 2019, il-Gvern semma li €200 oħra se jiġu mnaqqsa fil-kalkoli tal-pensjonijiet tas-Servizzi u li dan it-tnaqqis ta' €200 kien ġie oriġinarjament introdott fis-sena 2008, u, bl-eċċezzjoni tal-2010, kull Baġit annwali mill-2008 'l hawn inkluda dan it-tnaqqis fuq it-tnaqqis tas-snin preċedenti u peress li fil-passat il-€200 kienu jiġu mnaqqsa fil-kalkoli f'każijiet fejn il-pensjonant kien jirċievi żewġ pensjonijiet, bħal pereżempju pensjoni tat-Teżor u pensjoni normali, jista' l-Ministru jgħid jekk dan hux se jkun il-każ fl-2019 ukoll?

EDWARD SCICLUNA: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferi l-mistoqsija lill-Ministru kkonċernat.

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Peress li fil-Baġit li tħabbar għas-sena 2019, il-Gvern ħabbar li t-tnaqqis ta' €200 oħra fil-kalkoli tal-pensjonijiet tas-Servizzi se jwassal għal żieda ta' €11 fil-ġimgħa lil madwar 2,000 pensjonant, jista' l-Ministru jgħid kemm hemm pensjonanti li jirċievu pensjoni tas-servizz, tat-Teżor jew pensjoni addizzjonali u li mhux se jaraw żieda vera fil-pensjoni?

Jidhirlu l-Ministru li żieda ta' €11 fil-ġimgħa hija adegwata fl-isfond tat-tkabbir ekonomiku mistenni għal pajjiżna?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li skont id-Diskors tal-Baġit, iż-żieda ta' €11 fil-ġimgħa ma tirreferix għal miżura tal-€200.

Fil-fatt din tirreferi għal miżura oħra, li bis-saħħa tagħha, ir-reviżjoni li ssir kull sena lil dawk li jilħqu l-età ta' 72 sena, minflok se tiġi injorata 50% tas-somma li kienu kkommutaw mill-ammont dovut lilhom bħala pensjoni oriġinali tas-servizz, issa se jibda jiġi injorat 75%.

Bejn wieħed u ieħor madwar 7,500 pensjonant jirċievu pensjoni tas-Servizz minbarra l-pensjoni tas-Sigurtà Soċjali.

Huwa stmat li bejn dawk li se jieħdu żieda bis-saħħa tal-€200 tnaqqis u dawk li se jkunu qed jibbenefikaw mill-miżura tal-75%, se jkunu qed jibbenefikaw madwar 5,500 pensjonant.

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Finanzi: Peress li fil-Baġit li tħabbar għas-sena 2019 il-Gvern ħabbar li t-tnaqqis ta' €200 oħra fil-kalkoli tal-pensjonijiet tas-Servizzi se jwassal għal żieda ta' €11 fil-ġimgħa lil madwar 2,000 pensjonant, jista' l-Ministru jgħid kemm hemm pensjonanti li jirċievu pensjoni tas-Servizz, tat-Teżor jew pensjoni addizzjonali u li mhux se jaraw żieda vera fil-pensjoni?

EDWARD SCICLUNA: Nitlob lill-Onor.

PENSJONIJIET

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Peress li fil-Baġit li tħabbar għas-sena 2019 il-Gvern ħabbar tnaqqis ta' €200 fil-kalkoli tal-pensjonijiet bil-għan li dawk li qed jaqilgħu fost l-iċken pensjonijiet tiżdidilhom il-pensjoni bi ftit; peress li dan it-tnaqqis ta' €200 ġie introdott fis-sena 2008, u, bl-eċċezzjoni tal-2010, kull Baġit annwali mill-2008 'l hawn inkluda tnaqqis ta' €200 fuq it-tnaqqis tas-snin preċedenti u peress li hemm eluf ta' pensjonanti li kienu jaħdmu maċ-Ċivil li minħabba li jikkwalifikaw għal aktar minn pensjoni waħda, qed jirċievu aktar mill-pensjoni massima tal-bolla, jiġifieri €12,185 fis-sena u dawk li jirċievu pensjonijiet annwali ta' inqas minn din iċ-ċifra raw aġġustament tal-pensjoni tagħhom bil-mod il-mod iżda dawk li bid-dritt għandhom jieħdu pensjonijiet li huma aktar mill-massimu jridu jistennew is-snin qabel ma jibdew jaraw il-frott ta' proposti bħal dawn, jista' l-Ministru jgħid x'miżuri short-term għandu l-Gvern biex issir ġustizzja ma' dawn il-pensjonanti?

MICHAEL FALZON: Nitlob lill-Onor.

Interpellant sabiex jispjega aħjar x'inhu l-punt li qed jipprova jagħmel b'din il-mistoqsija għaliex il-mistoqsija mhijiex ċara.

Sadanittant kif diġà weġibt għall-mistoqsija parlamentari 7973, għall-fini ta' korrettezza, il-miżura tal-pensjonanti tas-Servizz li tirrigwarda l-€200 ma kenitx introdotta fl-2008 iżda f'dik is-sena kien tkompla l-proċess li kien ilu wieqaf għal 11-il sena wara l-miżura estensiva li kienet tħabbret għall-pensjonanti tas-servizz f'Ottubru tal-1997 minn Gvern Laburista.

PENSJONIJIET

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Finanzi: Peress li fil-Baġit li tħabbar għas-sena 2019 il-Gvern ħabbar tnaqqis ta' €200 fil-kalkoli tal-pensjonijiet bil-għan li dawk li qed jaqilgħu fost l-iċken pensjonijiet tiżdidilhom il-pensjoni bi ftit; peress li dan it-tnaqqis ta' €200 ġie introdott fis-sena 2008, u, bl-eċċezzjoni tal-2010, kull Baġit annwali mill-2008 inkluda tnaqqis ta' €200 fuq it-tnaqqis tas-snin preċedenti u peress li hemm eluf ta' pensjonanti li kienu jaħdmu maċ-Ċivil li minħabba li jikkwalifikaw għal aktar minn pensjoni waħda, qed jirċievu aktar mill-pensjoni massima tal-bolla, jiġifieri €12,185 fis-sena u dawk li jirċievu pensjonijiet annwali ta' inqas minn din iċ-ċifra, raw aġġustament tal-pensjoni tagħhom bil-mod il-mod iżda dawk li bid-dritt għandhom jieħdu pensjonijiet li huma aktar mill-massimu jridu jistennew is-snin qabel ma jibdew jaraw il-frott ta' proposti bħal dawn, jista' l-Ministru jgħid x'miżuri short-term għandu l-Gvern biex issir ġustizzja ma' dawn il-pensjonanti?

EDWARD SCICLUNA: Nitlob lill-Onor.

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm nies jaħdmu fi ħdan il-Justice Unit, u x'inhu l-grad jew pożizzjoni ta' kull persuna?

OWEN BONNICI (Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali): Ninsab informat li fi ħdan il-Justice Unit hemm jaħdmu total ta' seba' persuni.

Il-gradi tagħhom huma hekk kif ġej:

PJAN NAZZJONALI DWAR L-ENERĠIJA U L-KLIMA

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Enerġija u l-Immaniġġar tal-Ilma: Jista' l-Ministru jgħid f'liema stadju wasal il-Pjan Nazzjonali dwar l-Enerġija u l-Klima li l-Gvern irid jippreżenta l-abbozz tiegħu lill-Kummisjoni Ewropea sal-aħħar ta' din is-sena?

Jista' jagħti d-data meta se jippreżentah quddiem il-Parlament għad-diskussjoni?

Jista' jpoġġi kopja fuq il-Mejda tal-Kamra jew jagħti kopja tiegħu lill-Oppożizzjoni fil-ġurnata li jirrispondi din il-mistoqsija?

JOE MIZZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-Pjan Nazzjonali dwar l-Enerġija u l-Klima għandu jiġi ppreżentat lill-Kummissjoni Ewropea sal-aħħar tal-2019.

Abbozz ta' dan il-pjan jinstab fi stadju avvanzat sabiex jiġi ppreżentat lill-Kummissjoni Ewropea sal-aħħar tas-sena 2018 wara li jkun ġie approvat mill- Kabinett.

Matul l-2019, wara li jiġi diskuss l-abbozz mal-Kummissjoni Ewropea, u jittieħed kont ta' konsultazzjoni pubblika u aktar informazzjoni minn studji kurrenti, jitqiegħed il-pjan fuq il-Mejda tal- Kamra.

ENERĠIJA RINOVABBLI

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Enerġija u l-Immaniġġar tal-Ilma: Jista' l-Ministru jgħid x'qed jagħmel il-Gvern fejn tidħol l-enerġija rinovabbli, biex nilħqu l-miri mfassla għall-2020?

Jista' jgħid kemm huwa persważ il-Ministru li dawn il-miri se tilħaqhom Malta?

JOE MIZZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li sabiex jintlaħqu l-miri mfassla għall-2020 fejn tidħol l-enerġija rinovabbli, il-Gvern qiegħed jimplimenta bis-sħiħ in-National Renewable Energy Action Plan li ġie ppubblikat fl-2017 u li fost oħrajn jinkludi numru ta' inċentivi għall-istallazzjoni ta' sistemi fotovoltajiċi ta' daqs zgħir, medju u kbar (solar farms) kif ukoll għajnuna għal min jinvesti f'solar water heaters.

Qiegħed jiġi wkoll assigurat li persentaġġ dejjem akbar mill-fuel ikun ġej minn sorsi rinovabbli.

Il-Gvern huwa kommess li jkompli jimplimenta dawk il-miżuri kollha li jwasslu sabiex jintlaħqu l-miri tal-2020 bl-aktar mod effettiv.

BAĠIT 2019 – ALLOKAZZJONI INQAS GĦALL-ENERĠIJA

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Enerġija u l-Immaniġġjar tal-Ilma: Jista' l-Ministru jispjega għalfejn il-Gvern qed jalloka 40% inqas għall-enerġija fil-Baġit għas-sena d-dieħla?

Jista' jgħid kif dan it-tnaqqis jaqbel mal-miri tal-Gvern u ma' dak li qed jippjana li jimplimenta f'dan il-qasam matul is-sena d-dieħla?

JOE MIZZI: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jindika l-voti speċifiċi fejn qiegħed jara li l-Gvern qed jalloka 40% inqas għall-enerġija fil-Baġit għas-sena d-dieħla u fl-istess ħin jirrelata l-mistoqsija tiegħu mal-fatt li semma l-miri tal-Gvern u dak li qed jippjana li jimplimenta f'dan il-qasam matul is-sena d-dieħla.

BAĠIT 2019 - PROVISION OF SPARE CAPACITY ELECTRICITY

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Enerġija u l-Immaniġġar tal-Ilma: Jista' l-Ministru jispjega x'inhi l-partita baġitarja numru 5789 imsejħa Provision of spare capacity electricity?

Jista' jgħid l-allokazzjoni ta' €14-il miljun għal reserve capacity għalxiex intużat fil-passat jew se tintuża?

JOE MIZZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-parti baġitarja numru 5789 imsejħa "Provision of Spare Capacity Electricty" hija provvediment tal-Public Service Obligation (PSO), iffirmat bejn il-Gvern Malti u Enemalta plc fit-2 t'Ottubru 2014 bħala kumpens għal Enemalta plc b'risq iż-żamma ta' spare capacity fejn għandha x'taqsam il-ġenerazzjoni tal-elettriku.

Din l-ispare capacity hija essenzjali sabiex l-Enemalta tkun tista' tkopri t-telf tas-sistemi ta' ġenerazzjoni li normalment ikunu qed joperaw kif ukoll hija neċessarja f'sitwazzjonijiet bħal total shutdown, sabiex il-provvista tal-elettriku tkun tista' terġa' tiġi stabbilita fl-iqsar żmien possibbli.

ARMS - INVESTIGAZZJONI DWAR KONTIJIET TAD-DAWL U L-ILMA

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Enerġija u l-Immaniġġar tal-Ilma: Fejn jidħlu l-anomaliji li hemm fil-kontijiet tad-dawl u l-ilma, issa li l-Prim Ministru ammetta u ġie fi kliem l-Oppożizzjoni, u fuq ix-xandir nazzjonali ħabbar li s-sena d-dieħla din se tissolva, jista' l-Ministru jgħid f'liema stadju waslet l-investigazzjoni li qed jagħmlu f'dan ir-rigward?

Jista' jinformana jekk il-familji u n-negozji li qed jinsterqu humiex se jiġu kkumpensati?

Jekk iva, kif, kemm u meta?

Jista' jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tar-rapport li sar dwar il-kontijiet tad-dawl u l-ilma?

JOE MIZZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li din is-sistema li qed tintuża mill-ARMS ilha tintuża minn żmien l-Aministrazzjoni Nazzjonalista.

Jekk l-Onor.

Interpellant qed jallega li l-konsumaturi nsterqu, allura bl-istess argument tiegħu stess, fiż-żmien meta kien hemm Amministrazzjoni Nazzjonalista, li huwa stess kien jagħmel parti minnha, kien qed jassumi li l-konsumatrui kienu qed jinsterqu u baqa' ma tkellimx.

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Enerġija u l-Immaniġġar tal-Ilma: Jista' l-Ministru jispjega l-ARMS x'qed jifhmu bi cumulative consumption per annum hekk kif miktuba fil-legal notice?

Jista' jgħid ukoll meta tibda u tispiċċa s-sena, għal skop ta' kontijiet tad-dawl u l-ilma, skont kif jikkalkulawha l-ARMS, jekk hux minn Jannar sa Diċembru, minn Jannar sa Jannar ta' wara, jew sempliċement 12-il xahar konsekuttiv?

Jista' jgħid kif?

JOE MIZZI: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferi għat-tweġiba li ta r-Regolatur dwar l-ilment imressaq mill-Oppożizzjoni f'dan ir-rigward.

GĦAWDEX – SMEs PARK

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru għal Għawdex: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari 7433, tista' l-Ministru tpoġġi kopja tas-site plan u kopja tal-pjanti ppreżentati mal-applikazzjoni li saret mill-Awtorità tal-Ippjanar?

Interpellant li se ssir preżentazzjoni pubblika tal-proġett skont kif skedat fil-pjan ta' ħidma tal-Ministeru.

PROĠETTI TA' TWESSIGĦ TA' TOROQ

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 7436 u ċjoè: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari 7209, jista' l-Ministru jgħid, fil-proġett ta' twessigħ ta' toroq fejn tali proġetti bdew mill-Ministeru rispettiv (mill-aħħar elezzjoni ġenerali sal-lum);

a. kemm-il biċċa raba' ġiet mittiefsa bħala numru f'kull triq li qed tiġi mwessgħa minn dan il-Ministeru;

b. ma' min ikkonsulta għal kull biċċa art jew raba' li qed tiġi mittiefsa;

c. x'kontribut finanzjarju Transport Malta jew il-Ministeru spiċċa ħallas bħala kumpens għal kull biċċa art li qed tiġi mittiefsa u meħuda bil-proġett ta' twessigħ ta' toroq li qed jagħmel dan il-Ministeru?

IAN BORG: Il-ħidma sabiex titjieb il-kwalità, l-effiċjenza, is-sostenibilità u s-sigurtà tat-toroq tiġi ppjanata bir-reqqa sabiex l-impatti fuq l-ambjent tal-inħawi jkunu mnaqqsa kemm jista' jkun.

It-teħid ta' aktar art għall-użu tat-toroq jitqies biss meta d-disinn tat-triq eżistenti jkun jeħtiġilha tinbidel jew titwessa' sabiex tiżdied il-kapaċità u tilħaq il-ħteġijiet tal-lum u tal-futur, sabiex jonqsu r-riskji ta' aċċidenti jew sabiex jonqsu l-emissjonijiet tal-arja u l-istorbju kkawżati meta xi arterja ma tibqax tlaħħaq mad-domanda u jkun hemm problemi ta' konġestjoni.

F'sitwazzjonijiet bħal dawn, Infrastruttura Malta tikkonsulta l-awtoritajiet tal-ippjanar, tal-artijiet u tal-ambjent konċernati kif ukoll is-sidien tal-art meħtieġa jew l-inkwilini f'każ ta' artijiet tal-Gvern mikrija.

Id-deċiżjoni dwar il-ħlas li jitħallas f'każ ta' esproprjazzjoni ta' art privata tittieħed mill-Awtorità tal-Artijiet.

Fil-perjodu indikat, Transport Malta u Infrastruttura Malta kienu jeħtieġu li jiġu esproprjati xi artijiet jew li jiġu terminati kirjiet ta' artijiet diġà tal-Gvern u li seta' kellhom użu agrikolu f'dawn it-toroq li ġejjin.

Tagħrif dwar kemm Transport Malta u Infrastruttura Malta se jħallsu għall-artijiet esproprijati jkun magħruf meta jintemmu l-proċeduri applikabbli mill-Awtorità tal-Artijiet.

IL-MOSTA - ŻONA TAŻ-ŻOKRIJA - TRIQ IL-BIEDJA U TRIQ MONS.

EDGAR SALAMONE - BINI TA' ĦITAN

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jieħu l-passi meħtieġa sabiex fi Triq il-Biedja u fi Triq Mons. Edgar Salamone fil-Mosta, fiż-żona magħrufa bħala Ta' Żokrija, jara li jinbnew il-ħitan man-naħa tal-għelieqi?

Dan għaliex meta nbnew dawn it-toroq qatt ma kienu nbnew il-ħitan li qed nitlob li jinbnew u r-residenti tat-toroq rispettivi qed iħossu l-ħtieġa li dawn il-ħitan ikunu fformati u jinżammu nodfa.

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-entità kompetenti responsabbli mit-tiswijiet u l-manutenzjoni ta' din it-triq hija l-kunsill lokali tal-lokalità konċernata.

Infrastruttura Malta informat lill-kunsill lokali konċernat sabiex iqisu dan l-ilment u jikkonsidraw l-interventi meħtieġa.

Sadanittant, Infrastruttura Malta, l-aġenzija nazzjonali inkarigata mill-impenn tal-Gvern li jtejjeb il-kwalità tal-infrastruttura tat-toroq f'Malta, qed taħdem fuq investiment bla preċedent ta' €700 miljun sabiex fis-snin li ġejjin gradwalment tirranġa u tibni mill-ġdid it-toroq f'kull lokalità.

Fil-fatt diġà tħabbru l-ewwel 120 mil-lista ta' toroq li se jkunu qed jinbnew mill-ġdid fl-2019.

Aktar toroq li se jitranġaw fl-istess sena jitħabbru fiż-żmien li ġej.

EDGAR SALAMONE - BINI TA' ĦITAN

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jieħu l-passi meħtieġa sabiex fi Triq il-Biedja u fi Triq Mons. Edgar Salamone fil-Mosta fiż-żona magħrufa bħala Ta' Żokrija, jinbnew il-ħitan man-naħa tal-għelieqi f'toroq li meta twessgħu qatt ma kienu nbnew il-ħitan li kellhom?

IAN BORG: Nirreferi għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 8016 tal-istess seduta.

LAQGĦAT FIL-LIBJA MINN INDIVIDWU

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: B'referenza għal rapporti ġurnalistiċi fl-istampa Libjana u Maltija speċifikament fil-pubblikazzjoni Libyan Observer li jirreferu għaż-żjara tal-individwu li d-dettalji dwaru qed jingħataw separatament fi Tripli fejn introduċa lilu nnifsu bħala Projects Director fil-Ministeru għas-Saħħa, jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jikkonferma jekk dan l-individwu huwiex impjegat mal-Ministeru tas-Saħħa bħala Projects Director?

Jista' jgħid jekk dan l-individwu attendiex laqgħat fi Tripli mal-amministrazzjoni bbażata fil-Punent tal-Libja bħala Projects Co-Ordinator u jekk kenux diskussi temi ta' interess komuni bejn Malta u l-Libja waqt dawn il-laqgħat fis-settur tas-saħħa, hekk kif sostna dan l-istess individwu f'dawn l-istess rapporti li dehru fil-Libyan Observer?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-individwu msemmi minnu mhuwiex parti mis-segretarjat tal-Ministru għas-Saħħa u ma kienx qed jirrappreżenta l-Ministeru għas-Saħħa fi Tripli.

TFAL BI PROBLEMI PSIKOSOĊJALI LI JIĠU MINN BARRA XTUTNA

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: B'referenza għat-tfal li jbatu minn problemi psikosoċjali li jiġu minn barra xtutna taħt il-kustodja ta' diversi familji Maltin skont arranġamenti Ewropej, jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar din l-iskema?

Jsita' jgħid kemm hu n-numru ta' minuri li jiġu Malta?

Jista' jgħid fuq liema kriterji jintgħażlu l-familji kustodji?

Jista' jgħid x'moniteraġġ isir u minn min?

Xi kwalifiki għandhom il-professjonisti li jieħdu ħsieb?

Ġieli ġew tfal Malta taħt Article 56 Brussels 2 biss, mingħajr il-kunsens tal-Awtorità Maltija?

Kemm se joħroġ flus il-Gvern Malti apparti min-nefqa tal-Ewropa?

MICHAEL FALZON: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li dawn l-interventi jsiru taħt Artiklu 56 tar-Regolament Ewropew numru 2201/2003.

Tajjeb li wieħed isemmi li dawn it-tfal imsemmija ma jkunux taħt il-kustodja ta' familji Maltin iżda jkunu mqiegħda ma' persuni identifikati mill-pajjiż minn fejn ikunu ġejjin it-tfal.

Ta' min jinnota li jekk dawn il-kuraturi tat-tfal ikunu qed jaġixxu ta' foster carers, dawn iridu jkunu qed jimxu mal-Att tal-Fostering skont il-Liġijiet ta' Malta.

Filwaqt li jekk dawn se jkunu qed joperaw bħala providituri tas-servizz, jiġu regolati u monitorati mill-Awtorità ta' Standards ta' Ħarsien Soċjali.

Barra minn dan, sa mit-twaqqif tal-Awtorità ta' Standards ta' Ħarsien Soċjali kien hemm applikazzjoni waħda li ma ġietx aċċettata għax ma kenitx tissodisfa l-liġijiet lokali.

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: B'referenza għax-xogħol li qed jitwettaq fiċ-ċentru l-ġdid The Meeting Place tal-Marsa, jista' l-Ministru jgħid x'kienet l-istima tal-proġett?

Jista' jgħid kemm kienu l-fondi ERDF tiegħu?

Kemm fil-fatt se jintnefaq?

Jista' jgħid liema entità ħadet ħsieb ix-xogħol u min rebaħ din l-offerta?

Jista' jgħid meta se jitlesta?

Min se jieħu ħsieb l-operat ta' dan iċ-ċentru?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-istima tal-proġett skont l-applikazzjoni għall-fondi tal-ERDF kienet €846,186 (VAT eskluż).

Matul l-implimentazzjoni tal-istess proġett, is-somma allokata għal dan il-proġett żdiedet għal €1,121,358 (VAT eskluż).

Dan il-proġett jaqa' taħt il-Ministeru li jien responsabbli minnu.

Ix-xogħol fuq dan il-proġett sar minn BAVA Holdings Ltd wara li ħarġet sejħa għall-offerti skont ir-regolamenti tal-procurement.

Dan il-proġett qiegħed proprju fl-aħħar fażi tiegħu.

It-tmexxija ta' dan iċ-Ċentru, wara li jkun inawgurat, se jkun f'idejn kumitat appuntat mill-Ministeru responsabbli, skont kif kien imfassal u elenkat fl-applikazzjoni li biha ġew miksuba l-fondi tal-ERDF.

ĦAŻ-ŻEBBUĠ – TRIQ LURET CUTAJAR – OUTLINE DEVELOPMENT PERMIT

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: B'referenza għal-Outline Development Permit ta' Triq Luret Cutajar, Ħaż-Żebbuġ li ġie sottomess f'Ġunju 2018, liema sit hu madwar 5,294m kwadru li jidher li jikkonsisti f'disa' warehouses u li din iż-żona hija mifnija bi problemi soċjali u kummerċjali, jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra f'liema stadju waslet din l-applikazzjoni u jekk humiex qed isiru xi azzjonijiet min-naħa tal-Awtorità tal-Ippjanar meta nafu n-natura tal-art inkwistjoni u l-isfidi li għandha din iż-żona semi-industrijali?

IAN BORG: L-Onor.

Interpellant qiegħed jiġi informat li l-Outline Development Permit Application li qiegħed jagħmel referenza għaliha qiegħda fi stadju ta' konsultazzjoni.

L-art inkwistjoni tinsab barra ż-żona tal-iżvilupp u għalhekk il-policies li jirregolaw it-tali żoni japplikaw.

APPLIKAZZJONI GĦAL ŻVILUPP

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: B'referenza għall-applikazzjoni PA 09506/18 biex biċċa art protetta (għelieqi) magħrufa bħala Tal-Veċċa tiġi żviluppata f'garaxxijiet, fejn din l-art għandha karattru pittoresk li jikkumplimenta mas-sbuħija ambjentali tal-bajja, liema żvilupp se jirvina l-ambjent tal-kosta u jċaħħad lill-għadd ta' familji milli jgawdu l-bajja f'ambjent miftuħ, sigur u kwiet, kif ukoll għax din hija parti integrali mill-ambjent tal-bajja magħrufa bħala tal-Għar tal-Veċċa, li hija protetta bil-pjan lokali NWSP12, jista' l-Ministru jgħid x'passi ħadet l-Awtorità għall-Ambjent u r-Riżorsi (ERA) dwar dan il-każ?

Jista' jgħid jekk l-ERA oġġezzjonatx?

JOSÈ HERRERA (Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-Awtorità għall-Ambjent u r-Riżorsi (ERA) qed toġġezzjona għall-iżvilupp kif propost u qed tirrakkmanda li l-iżvilupp ikun limitat għall-parti tas-sit li hija diġà mibnija.

SERVIZZ TA' EMERĠENZA 112 - TALBIET

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali: B'referenza għar-risposta għall-mistoqsija parlamentari 7560, jista' l-Ministru jgħid għaliex it-talbiet għas-Servizz ta' Emerġenza 112 ma jiġux reġistrati tajjeb skont is-sejħa/talba tal-klijenti (eż: każijiet ta' suwiċidju, vjolenza domestika, eċċ) bħalma jsir fis-sejħiet li jsiru fis-Servizz tas-Supportline?

MICHAEL FARRUGIA: Ninsab informat li bħalissa minħabba restrizzjonijiet ta' klassifikazzjoni, skont it-tieni livell tal-unitajiet ta' Emerġenza (Protezzjoni Ċivili, Pulizija, Ambulanzi u l-Forzi Armati ta' Malta), is-Servizz ta' Emerġenza 112 ma jiġux reġistrati skont is-sejħa/talba tal-klijenti imma għal liema unità hija diretta.

Interpellant li qed isiru arranġamenti biex sistemi li huma taħt il-kompetenza ta' kull entità tat-tieni livell ikunu integrati mas-sistema preżenti.

DWEJRA GĦAWDEX – INLAND SEA - RIFJUT TA' PERMESSI GĦAL FTUĦ TA' ĦWIENET TAL-ARTIĠJANAT

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li għalkemm il-Kunsill Lokali tal-Munxar ma jsib l-ebda oġġezzjoni, l-Awtorità Maltija għat-Turiżmu (MTA) rrifjutat li tagħti permess lill-applikanti mal-Awtorità tal-Ippjanar għall-ftuħ ta' ħwienet li jbigħu oġġetti ta' artiġjanat Malti fl-imħażen li hemm l-Inland Sea fil-bajja tad-Dwejra, limiti ta' San Lawrenz, Għawdex u dan meta ngħataw permessi għal diversi attivitajiet kummerċjali fl-istess akkwati?

KONRAD MIZZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-Awtorità Maltija għat-Turiżmu ma toħroġx permessi għal ħwienet li jbigħu s-souvenirs iżda hija konsultata mill-Awtorità tal-Ipjannar fuq applikazzjonijiet ta' żvilupp bħal ħafna stakeholders oħra.

KUNSILL LOKALI TAS-SLIEMA – PJANIJIET GĦAL TRIQ IX-XATT

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid xi pjanijiet għandu l-Kunsill Lokali ta' Tas-Sliema għal Triq ix-Xatt fil-parti ta' bejn Triq Santa Rita u Triq Ċensu Xerri?

Jista' jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kwalunkwe pjanta relevanti li għandu fil-pussess tiegħu l-Kunsill Lokali ta' Tas-Sliema?

OWEN BONNICI: Ninsab informat mill-Kunsill Lokali ta' Tas-Sliema li fl-inħawi li qed jirreferi għalihom l-Onor.

Interpellant il-Kunsill Lokali għandu pjanijiet li tinbena latrina pubblika moderna, li magħha, jista' wkoll jiġi inkluż Tourist Information Office.

Il-Kunsill Lokali diġà applika għal din il-latrina mal-Awtorità tal-Ippjanar skont PA 5017/18.

Wara li jinħareg dan il-permess jinbeda l-proċess ta' akkwist ta' fondi u procurement.

Il-pjanti relevanti tpoġġew fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin tat-Tqegħid ta' Karti.

LAQGĦA KUNSILL EWROPEW – MULTIANNUAL FINANCIAL FRAMEWORK 2021-2027 - IMPATT FUQ MALTA U L-UNJONI EWROPEA

L-ONOR.

KRISTY DEBONO staqsiet lill-Prim Ministru: Wara l-Istqarrija Ministerjali li għamel il-Prim Ministru dwar il-laqgħa tal-Kunsill Ewropew li sar nhar il-Ħadd, 25 ta' Novembru 2018, jista' l-Prim Ministru jgħid x'inhu l-impatt li qiegħed jistenna li jitħalla fuq Malta u l-Unjoni Ewropea, hekk kif ir-Renju Unit mhijiex mistennija li tikkontribwixxi fil-Multiannual Financial Framework 2021-2027?

JOSEPH MUSCAT: Wara t-tluq tar-Renju Unit mill-Unjoni Ewropea, l-Unjoni Ewropea se titlef wieħed mill-akbar kontributuri għall-baġit Ewropew.

Dan se jkun qed iħalli effett fuq il-Multiannual Financial Framework tal-2021-2027, li jrid jiffinanzja aktar prijoritajiet politiċi b'inqas flus.

Madanakollu n-negozjati għadhom f'fażi bikrija u għalissa wieħed ma jistax jikkwantifika l-impatt eżatt li se jkun hemm fuq Malta.

Il-Gvern se jibqa' jinsisti li l-fondi li tul dawn l-aħħar snin kienu kruċjali, bħal dawk ta' koeżjoni, għandhom jibqgħu jingħataw prijorità.

IN-NADUR GĦAWDEX – TRIQ L-IMĠARR - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid għaliex ix-xogħol fi Triq l-Imġarr fin-Nadur għadu ma bediex u dan minkejja press conference li saret kważi tliet xhur ilu fejn tħabbar li kellu jibda x-xogħol?

Tista' tgħid jekk sadanittant wara dik il-press conference ċedietx parti mit-triq imsemmija peress li din hija magħluqa?

Meta huwa mistenni li din it-triq tinfetaħ għat-traffiku?

Interpellant li bħalissa għaddej ix-xogħol fuq ir-rerouting tas-servizzi flimkien ma' aktar analisi fuq it-terren tat-triq u tal-madwar minħabba sfidi ġeoloġiċi li rriżultaw wara li sar l-ewwel coring fit-triq.

Ix-xogħol ta' taħmil se jibda f'Diċembru.

Dan huwa xogħol maġġuri u mhux sempliċement tqaxxir tal-wiċċ u asfaltar.

Iridu jiġu indirizzati wkoll problemi li rriżultaw minħabba snin twal ta' nuqqas ta' azzjoni mill-aħħar Amministrazzjoni Nazzjonalista u xogħol maġġuri f'din it-triq.

MINISTERU GĦAL GĦAWDEX – XIRI TA' KAROZZI, VETTURI U MAKKINARJU ĠDID

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid kemm inxtraw karozzi ġodda, vetturi ġodda u makkinarju ieħor mid-dipartimenti u entitajiet li jaqgħu taħt id-dekasteru tagħha minn Marzu 2013 sal-lum?

Fil-każ ta' karozzi ġodda, x'kien il-mudell ta' kull karozza li nxtrat u kemm kienet tiswa kull karozza?

Minn min intużat jew qed tintuża kull karozza minn dawk li nxtraw wara Marzu 2013?

Interpellant li l-informazzjoni mitluba hija kif murija fit-tabella li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin tat- Tqegħid ta' Karti.

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru twieġeb il-mistoqsija parlamentari 5898 u ċjoè: Tista' l-Ministru tagħti rendikont tad-dħul u l-ħruġ tal-attività Gozo Alive li saret f'Għawdex bejn it-18 u l-20 ta' Mejju 2018?

Tista' tgħid kemm ingħataw direct orders għal din l-attività u lil min ingħataw kif ukoll kemm kien il-valur u għal xiex kienu dawn id-direct orders?

Tista' tgħid kemm xogħol jew servizzi f'din l-attività saru wara talba għall-quotations?

Tista' tgħid lil min ingħata dan ix-xogħol u x'tip ta' xogħol jew servizz ingħata wara talba għall-quotations?

Interpellant jirreferi għar-risposta tal-mistoqsija parlamentari 5898.

CONSTRUCTION AND MAINTENANCE UNIT U DIRETTORAT GĦALL-PROĠETTI U ŻVILUPP – UŻU TA CONCRETE MESH U RODS

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid kemm intużaw concrete mesh u rods mill-Construction and Maintenance Unit u mid-Direttorat għall-Proġetti u Żvilupp minn Jannar 2018 sal-lum?

Fuq liema proġetti ntużaw u kemm intużaw fuq kull proġett?

Tista' tgħid min kienet il-persuna li ordnat il-concrete mesh u rods fuq kull proġett u min kienet il-persuna li ċċertifikat li ntuża dan l-ammont?

Interpellant li l-informazzjoni mitluba hija kif murija fit-tabella li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin tat-Tqegħid ta' Karti.

GĦAWDEX - PULIZIJA

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm pulizija stazzjonati f'Għawdex, x'inhu l-grad tagħhom u f'liema taqsimiet huma stazzjonati?

Jista' jgħid kemm hemm għases tal-Pulizija f'Għawdex u f'kemm-il għassa hemm sistema ta' computer konnessa mas-Sistema Ċentrali tal-Korp?

MICHAEL FARRUGIA: Ninsab informat li ġewwa Għawdex l-ammont ta' pulizija stazzjonati f'dan id-distrett huwa ta' 129 membru li huma mqassmin kif jidher fit-tabella t'hawn taħt, li minbarra li turi x'inhu l-grad tagħhom turi wkoll it-taqsimiet fejn huma stazzjonati.

Fizzjali : 3

Maġġur : 1

Surġenti : 18

Kuntistabbli : 99

Kuntistabbli ta' Riserva : 8

Għawdex hemm 17-il għassa li huma fir-Rabat, l-Imġarr, ix-Xagħra, in-Nadur, Marsalforn, ix-Xewkija, l-Għarb, is-Sannat, ix-Xlendi, Kerċem, Għajnsielem, il-Qala, San Lawrenz, iż-Żebbuġ, Għasri, il-Munxar u waħda Kemmuna li tifforma parti minn dan id-distrett.

Informat li fl-għases tar-Rabat, in-Nadur u l-Imġarr kif ukoll fil-Marina hemm is-sistema ta' computer konnessa mas-Sistema Ċentrali tal-Korp (NPS).

Fir-Rabat is-sistema tinkludi l-uffiċini, il-garaxx tal-Pulizija u t-Taqsima Forensika.

Qabel it-tmiem ta' din is-sena se jkun hemm is-sistema fl-għases ta' Marsalforn, ix-Xagħra, ix-Xlendi u x-Xewkija.

Fil-bidu tas-sena 2019 se jkun hemm is-sistema fl-għassa ta' Kemmuna wkoll.

TWESSIGĦ TA' TOROQ

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid, mill-aħħar elezzjoni sal-lum, xi proġetti saru ta' twessigħ ta' toroq mill-Ministeru tiegħu?

Jista' jgħaddi l-informazzjoni dwar ix-xogħol li sar fi twessigħ ta' toroq f'Malta u f'Għawdex?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li t-tagħrif għadu qed jinġabar.

SIDIEN TA' DJAR RESIDENZJALI – ĊENS TEMPORANJU

L-ONOR.

STEFAN ZRINZO AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħarraf lill-Kamra jekk huwiex maħsub li jinħarġu skemi biex is-sidien ta' djar residenzjali soġġetti għal ċens temporanju favur il-Gvern jew l-Uffiċċju Konġunt ikunu jistgħu jifdu dan iċ-ċens?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-ħsieb tal-Gvern jibqa' dak li ngħinu kemm nistgħu persuni jsiru sidien ta' darhom.

Filwaqt li diġà ninsabu avvanzati ferm biex dawk li jgħixu fi djar b'ċens li skada jew se jiskadi jkollhom is-serħan il-moħħ meħtieġ permezz ta' ħruġ ta' skema li tindirizza dan, l-Awtorità tal-Artijiet tinsab impenjata li tevalwa l-possibiltajiet kollha, inkluż l-impatt anke fuq is-suq tal-proprjetà u l-istock tal-proprjetà tal-Gvern, ġaladarba jinħarġu skemi li jagħtu l-opportunità tal-fidi ta' ċnus temporanji residenzjali.

BIRŻEBBUĠA - TRIQ MONS.

L-ONOR.

STEFAN ZRINZO AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħarraf lill-Kamra jekk Triq Mons. Spiru Penza f'Birżebbuġa hux se tkun qed tingħata wiċċ bl-asfalt u hemmx pjan sabiex din it-triq li sal-lum hija maqsuma f'żewġ partijiet, titniffed billi tkompli tinfetaħ kif inhu mfassal?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li Infrastruttura Malta bdiet proġett biex tibni t-triq indikata, li partijiet minnha qatt ma kienu saru qabel, fil-ġimgħat li għaddew.

Ix-xogħol li għaddej bħalissa jinkludi t-tqegħid ta' sistemi tad-distribuzzjoni tas-servizzi tal-ilma, elettriku u telekomunikazzjoni taħt il-livell tat-triq, il-bini ta' bankini u t-tħaffir tal-materjal eżistenti sabiex jinbnew pedamenti ġodda u aktar b'saħħithom.

Finalment, fuq dawn il-pedamenti, jitqiegħed il-wiċċ ġdid tat-triq b'diversi saffi ta' asfalt.

Il-proġett jinkludi l-bini tal-partijiet tat-triq fejn diġà nbnew il-propjetajiet mal-ġnub tagħha.

Infrastruttura Malta tkun tista' tkompli l-bini ta' din it-triq biex tinfed min-naħa għall-oħra meta l-art li fuqha huwa ppjanat li ssir tiġi żviluppata mis-sidien tagħha.

Meta jsir dan l-iżvilupp is-sidien ikunu wkoll obbligati li jifformaw id-disinn tat-triq skont livelli u pjanti deċiżi mill-Awtorità tal-Ippjanar.

Infrastruttura Malta se tkompli għaddejja bil-ħidma tagħha sabiex gradwalment ittejjeb il-kwalità tal-infrastruttura tat-toroq f'pajjiżna.

Din is-sena din l-aġenzija diġà qed tibni mill-ġdid għadd ta' toroq arterjali, residenzjali u rurali.

Ftit tal-ġimgħat ilu tħabbru wkoll l-ewwel 120 mil-lista tat-toroq li se jinbnew mill-ġdid is-sena d-dieħla bħala parti mill-impenn tal-Gvern li fis-snin li ġejjin ikollna qabża kbira 'l fuq fil-kwalità tat-toroq ta' pajjiżna, b'investiment bla preċedent ta' €700 miljun.

BIRŻEBBUĠA – SISTEMA TAD-DRENAĠĠ - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

STEFAN ZRINZO AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Enerġija u l-Immaniġġar tal-Ilma: Jista' l-Ministru jgħarraf lill-Kamra jekk hemmx ippjanati xogħlijiet fis-sistema tad-drenaġġ f'Birżebbuġa u meta dawn ix-xogħlijiet huma maħsuba li jinbdew?

JOE MIZZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li hemm xogħlijiet ippjanati biex tittejjeb is-sistema tad-drenaġġ ġewwa Birżebbuġa, liema xogħlijiet diġà bdew fl-inħawi ta' Dawret il-Qalb Imqaddsa.

B'din l-inizjattiva mhux biss se tissaħħaħ is-sistema biex tlaħħaq aħjar mat-tkabbir fl-ekonomija u popolazzjoni imma wkoll se taċċerta li l-ibħra fil-viċinanzi jkunu ta' kwalità eċċellenti u jitnaqqas ukoll l-influss tal-ilma baħar fis-sistema tad-drenaġġ.

ĦAL KIRKOP – SISTEMA TAD-DRENAĠĠ - XOGĦLIJIET

L-ONOR.

STEFAN ZRINZO AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Enerġija u l-Immaniġġjar tal-Ilma: Jista' l-Ministru jgħarraf lill-Kamra meta huwa mistenni li jsir ix-xogħol ippjanat fuq is-sistema tad-drenaġġ fi Triq Valletta, Ħal Kirkop?

JOE MIZZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li x-xogħol huwa maħsub li jsir matul is-sena d-dieħla.

B'din l-inizjattiva se naċċertaw li s-sistema tad-drenaġġ se tkopri mat-tkabbir ekonomiku tal-pajjiż.

WIED FULIJA – TENDERS MAL-PROĠETT

L-ONOR.

STEFAN ZRINZO AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jgħarraf lill-Kamra fiex wasal il-proċess għall-għoti ta' tenders in konnessjoni mal-proġett ta' rijabilitazzjoni ta' Wied Fulija?

JOSÈ HERRERA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-proċess dwar l-għoti tat-tender għax-xogħlijiet ta' rijabilitazzjoni ta' Wied Fulija qiegħed jiġi konkluż.

It-tender ħareġ fuq is-suq fix-xhur li għaddew u l-evalwazzjoni tal-offerti ġiet konkluża.

Bħalissa d-Dipartiment tal-Kuntratti qiegħed jiffinalizza l-kuntratt tax-xogħol sabiex ikun jista' jiġi ffirmat fil-ġranet li ġejjin.

WIED FULIJA – PROĠETT TA' RIJABILITAZZJONI

L-ONOR.

STEFAN ZRINZO AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar dak li se jkun jikkonsisti fih il-proġett ta' rijabilitazzjoni ta' Wied Fulija?

JOSÈ HERRERA: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferi għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 6810.

IMMIGRANTI F'DETENTION CENTRE – SPIŻA TAL-GVERN

L-ONOR.

ETIENNE GRECH staqsa lill-Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm qed jiswa lill-Gvern kull immigrant irregolari li qiegħed f'detention centre?

Kemm huwa n-numru ta' immigranti irregolari f'dawn iċ-ċentri?

MICHAEL FARRUGIA: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-ispiża tal-Gvern għal kull immigrant irregolari li qiegħed f'detention centre hija kif tidher hawn taħt:

Ikel* (Kolazzjon, Ikla ta' nofsinhar u Pranzu) Total €6.20

Bżonnjiet sanitarji* (Sapun, karta iġenika eċċ) Total €2.24

Total Finali €8.44/kull persuna kuljum

Spejjeż oħra :

· Servizzi tat-telefon (permezz ta' tessera)

· Ilma u elettriku

· Televiżjoni

· Għamara (inklużi saqqijiet, imħaded, kutri, eċċ.)

· Xogħol ta' manutenzjoni

· Ħwejjeġ (inklużi deterġenti, eċċ…)

· Trasport (inkluż manutenzjoni u fjuwil)

· Impjegati (Uffiċjali biex jassistu u jeskortaw id-detenuti)

· Servizzi Mediċi

· Servizzi ta' infermieri

· Servizzi ta' tindif

· Tagħmir (CCTVs, Radju biex tikkomunika, boilers tal-ilma eċċ..)

Kalkulazzjoni*:

Ikel (Kolazzjon €1.48, Ikla ta' nofsinhar €1.83 u Pranzu €2.89) inkluż VAT

· It-tender rigward l-ikel inħareġ fl-2008 u l-kuntratt ġie ffirmat fl-2010.

· Bżonnijiet sanitarji (Sapun €0.60, Shampoo €1.50, Karta Iġenika €0.14) inkluż VAT

Bħalissa ġewwa ċ-Ċentru ta' Detenzjoni f'Ħal Safi għandna 12-il detenut.

SAĦĦA MENTALI – SERVIZZI FUQ BAŻI TA' ONE-STOP-SHOP

L-ONOR.

ETIENNE GRECH staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jgħid jekk il-persuni b'nuqqas ta' saħħa mentali u min jieħu ħsiebhom għandhomx is-servizz ta' one-stop-shop għas-servizzi kollha li jingħataw f'dan il-qasam?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li għalkemm m'għandniex servizz ta' one-stop-shop preżentement, dan is-servizz qed jingħata minn ġewwa l-kliniċi tas-saħħa mentali li Mental Health Malta għandha fil-komunità fejn is-service user jiġi moqdi ħolistikament, eżempju jimtlew l-applikazzjonijiet kollha għal servizzi li hemm bħonn bħal POYC, Rehab Day Centres, Befriending Scheme, servizzi tal-fiżjoterapija u Occupational Therapy u saħansitra tingħata informazzjoni fejn wieħed jista' jieħu servizz ta' NGOs li jkun relatat ma' saħħa mentali.

KUNSILLI LOKALI – APPLIKAZZJONI GĦAL FONDI EWROPEJ

L-ONOR.

ETIENNE GRECH staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-fuljett li ntbagħat lill-kunsilli lokali sabiex ikun aktar faċli għalihom li japplikaw għal fondi Ewropej?

Liema huma dawk il-kunsilli lokali li f'dawn l-aħħar tliet snin ibbenefikaw minn fondi Ewropej?

OWEN BONNICI: It-tagħrif għadu qed jinġabar.

PROĠETT LEAP - IMPJIEGI

L-ONOR.

ETIENNE GRECH staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm persuni li sabu impjieg bl-għajnuna tal-Proġett LEAP f'dawn l-aħħar tliet snin?

X'tip ta' xogħol instabilhom dawn il-persuni?

MICHAEL FALZON: Ġentilment ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar.

VJOLENZA DOMESTIKA – TAĦRIĠ LILL-PULIZIJA

L-ONOR.

ETIENNE GRECH staqsa lill-Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-linji gwida li qed josservaw il-pulizija f'każijiet ta' vjolenza domestika?

X'taħriġ qed jingħataw il-pulizija dwar il-vjolenza domestika?

MICHAEL FARRUGIA: Ninsab informat li l-linji gwida li qed josservaw il-pulizija f'każijiet ta' vjolenza domestika huma dawk li jingħataw lilhom minn żmien għal żmien permezz ta' ċirkolaritajiet interni.

Dan ilu jsir għal aktar minn għaxar snin, bl-aħħar waħda maħruga fid-9 ta' Ottubru 2018.

Minħabba s-sensittività ta' dawn il-każi u fl-interess tal-vittmi mhuwiex opportun li dawn ikunu ppubblikati.

Informat illi l-pulizija qed jingħataw taħriġ dwar il-vjolenza domestika waqt il-kors ta' reklutaġġ tagħhom kif ukoll permezz ta' taħriġ speċifiku għall-Pulizija li diġà stazzjonati fid-distretti u xi sezzjonijiet oħra tal-Korp.

It-taħriġ jinkludi struzzjonijiet minn uffiċjali tal-korp konxji ta' kif jittrattaw dawn ir-reati kif ukoll minn esperti fil-qasam relattiv mid-Dipartment tas-Saħħa.

Dan it-taħriġ iwassal biex l-uffiċjali konċernati jkunu konxji tan-neċessitajiet tal-vittmi ta' reati ta' vjolenza domestika biex jittrattaw dawn il-każijiet bl-aħjar mod u jingħataw tagħrif dwar fejn u xħin l-assistenza ta' aġenziji professjonali għandha tintalab, fost proċessi oħra.

ECO-TAX TAT-TURIŻMU

L-ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Finanzi: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 7248 li oriġinarjament saret lill-Ministru għat-Turiżmu u li issa ġiet riferuta lilu u jgħid kemm kien l-ammont ta' flus li daħlu mill-eco-tax tat-turiżmu?

Jista' jagħti breakdown tal-lokalitajiet minn fejn inġabret din it-taxxa u l-ammont li nġabar minn kull lokalità?

EDWARD SCICLUNA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li minn meta bdiet l-eco-tax tat-turiżmu s'issa nġabru €5,660,415.02.

Rigward it-tieni parti tal-mistoqsija, ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni ma tinġabarx kif mitluba, jiġifieri, skont il-lokalitajiet.

KUNSILLI LOKALI – SKEMA TA' RESTAWR MAĦRUĠA FL-2017

L-ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari 7552, fejn il-Ministru kien mitlub biex jagħti tagħrif dwar liema kienu l-kunsilli lokali li applikaw għall-iskema ta' restawr li ħarġet matul l-2017 u, kif ukoll kien mitlub, jgħid:

a. liema mit-talbiet li saru fil-fatt ġew approvati;

b. liema mill-proposti approvati fil-fatt saru; u

c. liema kienu dawk li ma sarux u r-raġuni għaliex ma sarux,

fejn fit-tweġiba tiegħu l-Ministru ta informazzjoni dwar liema proġetti kien għaddej xogħol fuqhom flimkien ma' lista tal-applikazzjonijiet sottomessi u lista oħra dwar l-applikazzjonijiet li ġew approvati, jista' l-Ministru jgħid:

1. jekk ix-xogħol fuq il-proposti, li fit-tweġiba ntqal li kien għaddej xogħol fuqhom, tlestiex; u

2. x'kienet ir-raġuni li wasslet biex it-18-il applikazzjoni l-oħra ma jiġux approvati?

OWEN BONNICI: It-tabella bl-informazzjoni mitluba li taġġorna anke l-informazzjoni li tajt fit-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 7552 tinsab hawn taħt.

F'konformità mal-programm ta' xogħlijiet oriġinali, ix-xogħol fuq il-proġetti ta' Ħal Safi, tas-Siġġiewi u ta' Ħal Għargħur għadu għaddej.

Mindu ngħatat it-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 7552 inbeda wkoll ix-xogħol ta' restawr fuq in-niċċa tal-Madonna tal-Karmnu f'Raħal Ġdid kif ukoll inħareġ il-permess tal-Awtorità tal-Ippjanar għar-restawr tal-Ħajt tal-Matla fl-Imqabba.

Dawn il-proġetti kollha huma mistennija li jitlestew fl-ewwel xhur tal-2019.

Intant, kif anke spjegat fil-linji gwida li nħarġu lill-Kunsilli Lokali mas-sejħa tal-applikazzjoni, in-numru ta' proġetti li jintgħażlu ta' kull sena huwa impost min-numru ta' proġetti li d-Direttorat tar-Restawr ikun jista' jwettaq bir-riżorsi umani tiegħu.