DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

It-Tnejn, 12 ta' Novembru 2018

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

It-Tnejn, 12 ta' Novembru 2018

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fis-Sala tal-Parlament,

il-Belt Valletta, fis-6.02 p.m.

It-Tnejn, 12 ta' Novembru 2018

Il-Minuti tas-Seduta Nru 165, li saret fis-7 ta' Novembru 2018, ġew ikkonfermati.

L-ISPEAKER (Onor. Anġlu Farrugia): Se nagħti Ruling:

Is-Sedja qiegħda tagħmel referenza għal talba għal ruling magħmula mill-Onor.

Claudio Grech fis-Seduta 162 tat-Tlieta filgħodu tas-6 ta' Novembru 2018, fir-rigward tar-rimarki li saru mill-Onor.

Glenn Bedingfield fis-Seduti 156 u 158 tat-2 ta' Novembru 2018.

CLAUDIO GRECH: Sinjura President, nixtieq nitlob ruling mis-Sedja skont il-provvedimenti tal-Ordni Permanenti 60 ta' din il-Kamra.

Din hija l-ewwel opportunità li għandi biex nagħmilha għax, kif taf is-Sedja, anke jien wasalt minn barra kmieni dalgħodu.

Fis-Seduta Nru 156 ta' nhar il-Ġimgħa, l-Onor.

Glenn Bedingfield qal, fost affarijiet oħra – u se nikkwota testwalment biex ma nkunx żbaljat – is-segwenti:

Il-kelliem tal-politika soċjali tal-Partit Nazzjonalista, tal-Oppożizzjoni, illum qed jgħidilna fi kliemu li n-nies ta' kulur differenti, biex ma ngħidx suwed, huma xadini.",

u rrefera għal intervista li kienet ixxandret fuq NET Television lejlet il-Ħamis filgħaxija, li se nkun qed ngħaddi wkoll link tagħha lis-Sedja.

Din l-intervista kienet uploaded ukoll fuq l-Internet fl-10.00 p.m. u fil-11.00 p.m. Qed ngħid dan biex is-Sedja tkun tista' tikkonstata li, kieku ried, qabel ma ġie f'din il-Kamra u għamel dawk il-kummenti, l-Onor.

Bedingfield seta' u kellu l-fakultà kollha li jiċċekkja u jivverifika preċiżament u testwalment dak li jien għidt.

Wara li ġie ppubblikat dak l-artiklu li kkwota l-Onor.

Bedingfield, jien ippubblikajt żewġ stqarrijiet fejn, fl-ewwel lok, ikkjarifikajt li dak li kont qed nitkellem dwaru kien proprjament il-kondizzjonijiet inaċċettabbli li huma kostretti jgħixu fihom l-immigranti fl-open centres.

Barra minn hekk, madanakollu, tlabt apoloġija għall-fatt li l-analoġija li jien użajt setgħet tagħti lok għal miżinterpretazzjoni jekk il-kliem jinqala' 'l barra mill-kontest ta' dak kollu li kont qed nispjega.

Però, oltre dan, fis-Seduta Nru 158 ta' nhar il-Ġimgħa filgħaxija, l-Onor.

Bedingfield mhux talli ma rtirax dak li qal filgħodu, iżda kompla jżid u qal dan, fost ħafna affarijiet oħrajn:

"Qed nirreferi għad-dikjarazzjoni li għamel l-Onor.

Claudio Grech li diġà tkellimt fuqha dalgħodu, u anke poġġejt ir-rapport li kien hemm fil-midja tal-MaltaToday fuq il-Mejda tal-Kamra: dikjarazzjoni xokkanti u diżgustanti li tqabbel in-nies max-xadini sempliċement għax għandhom kulur tal-ġilda skura, kulur tal-ġilda differenti minn tagħna.

Dan huwa l-aktar kumment razzist li smajt minn politiku f'dawn l-aħħar snin.

Ħadd qatt l-ebda politiku li niftakar jien ma qabbel persuni ta' kuluri differenti max-xadini."

Sinjura President, fl-aħħar tad-diskors tiegħi se nkun qed inqiegħed ukoll fuq il-Mejda tal-Kamra transcript tal-parti sħiħa relevanti ta' dak il-programm, li s-Sedja ovvjament tista' tivverifika kelma b'kelma mal-link tal-filmat, fejn jien tkellimt dwar din il-materja u, bla ebda dubju, is-Sedja se tkun tista' tikkonstata li mhux biss dak li għedt jien inqala' kompletament 'il barra mill-kontest li kien qed jingħad fih, iżda talli – u hawnhekk fejn norbot mal-Ordni Permanenti – ġie mmanipulat mill-Onor.

Bedingfield biex jiġu attribwiti lili intenzjonijiet ħżiena, preċiżament kif jgħid l-Ordni Permanenti 60, u jiġi jinftiehem eżattament bil-maqlub."

L-Onor.

Grech imbagħad qiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra s-segwenti dokumenti:

Kopja tal-artiklu tal-Onor.

Claudio Grech li deher taħt 'Talking point' fuq il-ġurnal The Times of Malta tat-12 ta' Settembru 2017, intitolat "Common-sense immigration policy";

Kopja ta' żewġ stqarrijiet li l-Onor.

Claudio Grech ippubblika fuq il-paġna politika tiegħu fit-2 ta' Novembru 2018; u

Traskrizzjoni tal-parti relevanti tal-intervista li l-Onor.

Claudio Grech ta fuq il-programm "10q" fuq NET Television il-Ħamis, 1 ta' Novembru 2018, flimkien mal-link tal-istess programm.

Fi tmiem l-intervent tal-Onor.

Grech, id-Deputy Speaker talbitu jekk huwa kienx qed jitlob ruling jew kienx qed iressaq ksur ta' privileġġ, u l-Onor.

Grech wieġeb li f'dan l-istadju kien qed jitlob ruling tas-Sedja.

Is-Sedja mbagħad rat dak li qal l-Onor.

Bedingfield aktar tard matul l-istess Seduta tat-Tlieta filgħodu tas-6 ta' Novembru 2018, u nikkwota:

"ONOR GLENN BEDINGFIELD: Hawn irrid nieħu spunt minn dak li qal dalgħodu u attribwixxa lili affarijiet, li ma kienu l-ebda intenzjoni tiegħi li nagħmilhom, id-deputat tal-Oppożizzjoni, l-Onor.

Hu kkwota minn dak li għidt jien.

Ikkwota fejn jaqbillu, bħalma għamel dikjarazzjonijiet kif jaqbillu meta bl-analoġija li ried jagħmel qabbel lin-nies ta' kulur differenti minn tagħna max-xadini!

Jien ħadt konjizzjoni li l-Onor.

Claudio Grech għamel apoloġija … Ara din ma qalhiex fit-talba li għamel!

Ma qalx li jien ħadt konjizzjoni tal-apoloġija li għamel!

Jien għidt ukoll li mhux biżżejjed!

Analoġija kemm hija analoġija, li tqabbel in-nies max-xadini hija ħażina minnha nnifisha!

Anke jekk ma ridtx tfisser li n-nies huma xadini!

Però, li tqabbel, li tuża n-nies max-xadini, għax ikollhom ġilda skura, għalija hija ħażina!

Hu attribwixxa lili affarijiet – kif diġà għidt – li jien qatt ma kienet l-intenzjoni tiegħi li nattribwixxi jew li nimmanipula xi affarijiet, għax jien qgħadt fuq rapport ta' ġurnal, li poġġejtu fuq il-Mejda tal-Kamra, ikkwotajt minn dak il-ġurnal.

Ikkwotajt ukoll silta oħra, u din irridu narawha wkoll, li dak id-diskors qalu … issa qal li qalu out of context, ok, imma qalu f'sensiela ta' dikjarazzjonijiet li l-kelliema tal-Oppożizzjoni, mill-Kap tal-Oppożizzjoni 'l isfel, qegħdin jagħmlu kontra l-barranin li jiġu jaħdmu u jgħixu f'Malta!

Hu lanqas ma kkwota li jien ikkwotajt lill-MaltaToday tirrapportah jgħid li n-nies ġol-Ħamrun huma mbeżża' mill-barranin li hemm fit-toroq tal-Ħamrun!

Jien mhux se noqgħod nitlob ruling dwar l-affarijiet li qal, talli kkwotani ħażin, talli pprova jattribwixxi lili affarijiet li qatt ma kienu l-intenzjoni li nagħmel.

Fuq xiex?

Fuq li jien jew xi membru tal-Kamra tad-Deputati ma nistgħux nesprimu opinjoni politika fuq dikjarazzjonijet politiċi li għamlu n-naħa tal-Oppożizzjoni?

Jien x'għamilt?

Jien għamilt rassenja tal-fatti fuq persuna politika li għamel kumment politiku, moqżież kemm huwa moqżież, analoġija kemm hija analoġija, però li tqabbel lin-nies max-xadini, għalija lanqas f'analoġija ma hija aċċettabbli!

Jekk ma nistgħux nitkellmu fuq id-dikjarazzjonijiet li jsiru mill-politiċi, mela allura x'niġu nagħmlu f'dan il-Parlament?

X'niġu nagħmlu hawn?

Biex noqogħdu nieħdu b'idejn xulxin u noqgħodu ngħidu kemm naqblu ma' xulxin?"

Is-Sedja bdiet tikkonsidra l-materja mqajma mill-Onor.

Claudio Grech billi rat it-traskrizzjoni taż-żewġ interventi tal-Onor.

Grech għamel referenza għalihom fit-talba tiegħu, u ċjoè dawk tas-seduti 156 u 158 tat-2 ta' Novembru 2018.

Is-Sedja rat l-intervent tal-Onor Bedingfield fis-Seduta 156, meta għamel referenza għal artiklu li deher fuq is-sit elettroniku www.maltatoday.com.mt fit-2 ta' Novembru 2018 intitolat "Nationalist MP's Freudian slip compares Marsa migrant centre to the 'Planet of the Apes'" u li sussegwentement qiegħdu fuq il-Mejda tal-Kamra.

Fl-intervent tiegħu l-Onor.

"U ddisgustajt ruħi b'kumment li għadda – mhux soltu tiegħu – l-Onor.

Claudio Grech fejn qabbel il-Marsa mal-pjaneta tax-xadini.

Se naqra minnu għaliex huwa diżgustanti li nqabblu nies ta' kulur differenti max-xadini.

U x'qal meta kien qiegħed jitkellem fuq Net TV:

Però mbagħad x'qal aktar tard?

U dan insibuh ukoll irrapportat fil-MaltaToday.

Qal li fil-Ħamrun hemm ħafna nies li, minn dak li qrajt hawnhekk, issa qed iqisuhom bħala xadini n-nies ta' kulur differenti u li n-nies qed jibżgħu joħorġu minn djarhom minħabba li fil-Ħamrun hemm nies ta' kulur differenti:

U "because of this situation" qiegħda within inverted commas, jiġifieri hija quote diretta minn dak li qal l-Onor.

Huwa kompla hekk:

Il-kelliem tal-politika soċjali tal-Partit Nazzjonalista, tal-Oppożizzjoni, illum qed jgħidilna fi kliemu li n-nies ta' kulur differenti, biex ma ngħidx suwed, huma xadini."

Is-Sedja rat ukoll l-intervent li l-Onor.

Bedingfield għamel fis-Seduta 158 tal-Ġimgħa filgħaxija tat-2 ta' Novembru 2018, u nikkwota:

"ONOR.GLENN BEDINGFIELD: Illum, apparti din li għadni kemm tkellimt dwarha, dan is-suġġett, kien hawn dikjarazzjoni xokkanti oħra min-naħa ta' Membru tal-Oppożizzjoni.

Qed nirreferi għad-dikjarazzjoni li għamel l-Onor.

Claudio Grech, li diġà tkellimt fuqha dalgħodu u anke poġġejt ir-rapport li kien hemm fil-midja tal-MaltaToday fuq il-Mejda tal-Kamra, dikjarazzjoni xokkanti u diżgustanti li tqabbel in-nies max-xadini sempliċement għax għandhom kulur tal-ġilda skura, kulur tal-ġilda differenti minn tagħna.

Jekk ma tridx, dan huwa x-shadow minister tal-familja u tal-politika soċjali li għada pitgħada jista' jkun qiegħed jieħu ħsieb dan is-settur.

IĊ-CHAIRPERSON: Ippermettili, Onor. Bedingfield.

L-Onor.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Sinjura President, bil-permess tal-kollega, irridu nkunu ġusti mal-Onor.

Claudio Grech li skuża ruħu fuq din il-ħaġa.

GLENN BEDINGFIELD: Kont se nasal għaliha.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Imma inti qed iddum wisq biex tasal għaliha.

Allura aħna rridu nħaffuk biex tgħidha malajr!

Ċerti drabi wieħed jgħid … Is-sitwazzjoni hija ċċarata.

GLENN BEDINGFIELD: Fil-fatt, dak li kont se ngħid jien.

Ippreċedejtni: però, mhux apoloġija, kont nistenniek li tikkundanna.

Kont nistenna lill-Partit Nazzjonalista li jikkundanna dak id-diskors.

Dak huwa l-aktar kumment razzist li smajt minn politiku f'dawn l-aħħar snin.

Ħadd qatt l-ebda politiku li niftakar jien ma qabbel persuni ta' kulur differenti max-xadini.

Imbagħad, nagħmlu apoloġija u jgħaddi kollox!

Dak kien ħaqqu kundanna mill-Partit Nazzjonalista u kien ħaqqu li l-Partit Nazzjonalista jiddisassoċja ruħu ma' dak il-kumment.

Kummenti li ma naħsibx li jirriflettu kif jaħsibha l-pajjiż.

Mela le, hawn elementi razzisti.

Hawn elementi li huma kontra n-nies barranin u, sfortunatament, illum għandna Oppożizzjoni li qed tkompli tiffomenta dan id-dibattitu kontra persuni barranin li dawn qegħdin jiġu Malta għax qed jaraw f'pajjiżna art tal-opportunitajiet.

Qegħdin jiġu hawnhekk biex isibu xogħol li ħafna minnhom, kif kelli diġà l-okkażjoni li ngħid, huma xogħlijiet li ħafna mill-Maltin ma jridux jagħmluhom."

Fil-konsiderazzjoni tagħha, is-Sedja rat l-Ordni Permanenti 60, li abbażi tiegħu saret it-talba għal dan ir-ruling mill-Onor Claudio Grech, u se nikkwotah:

Ebda membru ma għandu juża kliem offensiv jew mhux xieraq kontra l-karattru jew il-proċeduri tal-Kamra jew b'riferenza għal xi membru tagħha.

Ebda intenzjoni ħażina ma għandha tiġi attribwita lil xi membru."

Is-Sedja rreferiet ukoll għal dak li jgħid l-Erskine May Parliamentary Practice (24 edizzjoni) f'paġna 444, u nikkwota:

Għamlet ukoll referenza għal rulings preċedenti, senjatament dak mogħti riċentement fis-Seduta 144 tal-15 ta' Ottubru 2018, fejn ġie kkonsidrat x'jista' jiġi meqjus bħala kumment politiku u liema kliem jista' jitqies bħala li jmur kontra l-Ordnijiet Permanenti tal-Kamra, u nikkwota parti minn dan ir-ruling:

"Is-Sedja tinnota li spiss id-distinzjoni bejn jekk kliem li jkun ingħad għandux jitqies bħala attribuzzjoni ta' intenzjoni ħażina jew kumment politiku ma tkunx waħda ċara.

Dan kien ħareġ ukoll b'mod ċar f'ruling mogħti mill-Ispeaker Myriam Spiteri Debono fis-seduta tal-31 ta' Ottubru 1997, u se nikkwota:

"Is-Sedja tirrikonoxxi li f'ħafna stanzi jeżisti fil irqiq ħafna bejn x'jista' jikkostitwixxi ksur ta' privileġġ u kliem li jiġi kkwalifikat bħala kumment politiku.

Sabiex tasal għall-ġudizzju tagħha, is-Sedja trid dejjem iżżomm quddiem għajnejha li l-privileġġi li kull Membru għandu f'din il-Kamra għandhom jitqiesu fl-ambitu tal-privileġġi tal-Kamra kollha.

Is-suġġett tal-iskambju tal-kliem li nqala' … kien jirreferi għal inċident li seħħ sitt xhur ilu, inċident li tista' tgħid wasal biex jiddominana tul dawn l-aħħar sitt xhur, inċident li kważi sar issue politiku fih innifsu, li r-reazzjonijiet għalih affettwaw ix-xogħol ta' din il-Kamra u l-interpretazzjoni differenti minn kull naħa tal-Kamra ta' x'ġara kienet il-bażi ta' nuqqas ta' qbil u kummenti kemm-il darba f'din il-Kamra, fil-Kumitat Permanenti dwar ix-Xogħol tal Kamra, u anke f'fora 'l barra minn din il-Kamra.

Għaldaqstant, kieku dak li ġara … kellu jittieħed iżolatament waħdu b'mod skjett, seta' jagħti l-każ li jikkwalifika ta' offiża li setgħet tersaq għal ksur ta' privileġġ, iżda fid-dawl ta' dak kollu li ġara … minn meta nqala' l-inċident sal-lum is-Sedja jidhrilha li dak li okkorra … kien każ ta' political bickering, dak li fil-House of Commons jissejjaħ 'general political abuse,' ping pong politiku."

Filwaqt li s-Sedja tiddikjara li l-argumenti magħmula mill-Onor.

Simon Busuttil fil-konfront tal-Onor.

Prim Ministru fil-parti l-kbira tagħhom jesprimu opinjoni tiegħu personali – li xorta tista' tkun meqjusa bħala oġġezzjonabbli – min-naħa l-oħra ma jistax Membru jkollu l-libertà li saħansitra jakkuża b'fatti li ma jirriżultawx, u li jpoġġu lil xi Membru ta' din il-Kamra, f'dan il-każ il-Prim Ministru, f'dawl li saħansitra huwa kkommetta reat."

Is-Sedja rat ukoll li l-artiklu li għamel referenza għalih l-Onor.

Glenn Bedingfield fuq is-sit elettroniku www.maltatoday.com.mt, kif ippubblikat fit-2 ta' Novembru 2018, u tinnota li t-titolu "Nationalist MP's Freudian slip compares Marsa migrant centre to the 'Planet of the Apes'" jista' jinftiehem fil-kontest li tkellem dwaru l-Onor.

Però, tinnota wkoll li l-istess artiklu qiegħed jikkwota lill-Onor.

Grech li fil-programm qal dan il-kliem:

liema kliem ġie kkwotat ukoll mill-Onor.

Bedingfield fis-Seduta 156 tat-2 ta' Novembru 2018.

Is-Sedja tinnota wkoll li fl-istess artiklu li saret referenza għalih mill-Onor.

Bedingfield, insibu dan li ġej:

Is-Sedja rat ukoll l-ewwel stqarrija maħruġa mill-Onor.

Grech fit-2 ta' Novembru 2018 fit-8.36 ta' filgħodu, liema stqarrija tqiegħdet fuq il-Mejda tal-Kamra mill-istess Onor. Grech, u nikkwota minnha:

Is-Sedja rat ukoll it-tieni stqarrija ppubblikata mill-Onor.

Claudio Grech fit-2 ta' Novembru 2018 fid-9.57 ta' filgħodu, liema dikjarazzjoni tqiegħdet ukoll fuq il-Mejda tal-Kamra mill-Onor.

Grech, u nikkwota wkoll parti minnha:

Wara li rat u qieset dan kollu, is-Sedja tixtieq tgħaddi dawn l-osservazzjonijiet:

Is-Sedja tibda billi tosserva li għalkemm l-Onor.

Bedingfield irrikonoxxa l-apoloġija ppubblikata f'żewġ stqarrijiet mill-Onor.

Grech fit-2 ta' Novembru 2018, xorta waħda għażel li jikkummenta u jagħmel enfasi b'mod ripetut fuq dak li deher fit-titolu tal-artiklu hawn fuq ċitat, b'tali mod li ddeskriva l-kliem li ntqal mill-Onor.

Grech bħala degradanti lejn nies ta' karnaġġjon differenti.

Is-Sedja tinnota li l-Onor.

Bedingfield għamel din l-enfasi minkejja li l-istess artiklu tal-Malta Today jikkwota lill-Onor.

Grech jgħid li:

Madankollu, is-Sedja tinnota li fl-intervent tiegħu fis-Seduta 162 tas-6 ta' Novembru 2018, l-Onor.

Bedingfield qal li jirrikonoxxi l-apoloġija tal-Onor.

Grech, u żied li ma kellu l-ebda intenzjoni li jattribwixxilu xi motivi ulterjuri.

It-tieni osservazzjoni li tixtieq tagħmel is-Sedja hija li, għalkemm tirrikonoxxi li l-Onor.

Grech spjega l-pożizzjoni tiegħu ripetutament, kemm fl-istqarrijiet li huwa ppubblika, kif ukoll fil-Kamra, u ċjoè li huwa kien qed jattribwixxi l-kliem "Planet of the Apes" għall-kondizzjonijiet li jgħixu fihom ir-residenti u l-immigranti li jgħixu qrib l-open centres tal-Marsa, is-Sedja tara li l-użu ta' dan l-istess kliem fil-kontest tal-materja li kienet qed tiġi ttrattata kien wieħed infeliċi kif ukoll sfortunat, u dan kif fil-fatt jintqal kemm fl-artiklu li għamel referenza għalih l-Onor.

Bedingfield, kemm fit-tieni dikjarazzjoni tal-Onor.

Grech għamel it-talba għal dan ir-ruling.

Is-Sedja tħeġġeġ lill-Membri kollha ta' din il-Kamra sabiex meta jagħmlu l-kritika politika tal-kollegi tagħhom - kemm f'din il-Kamra u anke barra - ikunu ġusti, billi dejjem jaraw li jieħdu konjizzjoni tal-fatti kollha u mhux biss joqogħdu fuq kif setgħu ġew irrapportati jew interpretati dawn il-fatti minn terzi persuni.

Għaldaqstant, is-Sedja se titlob lill-Onor.

Bedingfield sabiex, fid-dawl tal-interventi tiegħu fejn huwa stess qal li ħa konjizzjoni tal-kjarifika li għamel l-Onor.

Claudio Grech, jagħmel kjarifika issa min-naħa tiegħu li huwa ma riedx jimputa li l-Onor.

Grech kellu l-intenzjoni li juri xi disprezz fil-konfront ta' persuni b'karnaġġjon differenti.

L-Onor.

GLENN BEDINGFIELD: Sur President, din in-naħa tal-Kamra dejjem toqgħod għal dak li tgħid is-Sedja u għal dak li jgħidu l-awtoritajiet ta' pajjiżna, u għalhekk nikkonkorri ma' dak li qiegħed tgħid int, anke għaliex naf li l-Onor.

Claudio Grech jaqbel miegħi li l-analoġiji bħalma nġiebu f'dan il-każ huma ħżiena.

L-ISPEAKER: Onor. Bedingfield, is-Sedja qed tifhem li qed taċċetta dak li talbet mingħandek.

Fuq dan, wara li s-Sedja semgħet lill-Onor.

Bedingfield, li għamel il-kjarifikazzjoni, qed tara li issa l-kwestjoni mqajma mill-Onor.

Claudio Grech tieqaf hemmhekk, u ma tinkwadrax taħt l-Ordni Permanenti 60, u qed tqis li r-rimarki tal-Onor.

Bedingfield fid-dawl tal-kjarifiki li saru, jikkostitwixxu dak li aktar 'il fuq ġie deskritt bħala kumment politiku (political bickering), u allura qed tqis li dan ir-ruling li qiegħda tagħti għandu jkun suffiċjenti bħala rimedju fih innifsu.

Is-Sedja se terġa' tagħmel l-appell li għamlet kemm-il darba fir-rigward tal-importanza li l-Membri tal-Kamra għandhom dejjem juru l-akbar rispett fil-konfront ta' xulxin anke fl-interventi tagħhom, għaliex b'dan il-mod ikunu qed juru rispett lejn l-istituzzjoni tal-Parlament.

L-ISPEAKER: Inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Ir-rapport tal-parteċipazzjoni tas-Sedja bħala Chairperson tal-Fergħat iż-Żgħar tal-Commonwealth Parliamentary Association (CPA), fil-Laqgħa tal-Co-ordinating Committee and Executive Committee tas-CPA, li nżammet f'Londra bejn il-5 u d-9 ta' Novembru 2018.

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI

SPTAR SAN LUQA – PARKEĠĠ

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid f'idejn min hu l-parkeġġ li hemm biswit l-Isptar San Luqa fi G'Mangia u li għal ħafna żmien kien amministrat mill-Kunsill Lokali tal-Pietà?

Jista' jassigura lir-residenti tal-lokalità li kienu jagħmlu użu minn dan il-car park jekk hux se jibqa' jkollhom aċċess bħalma kellhom s'issa biex ipoġġu l-karrozzi tagħhom minħabba l-problema kbira tal-parkeġġ fl-inħawi?

SILVIO PARNIS (Segretarju Parlamentari għall-Gvern Lokali u Komunitajiet) (f'isem il-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali): Ninsab informat li l-parkeġġ biswit l-Isptar San Luqa li qed jirreferi għalih l-Onor.

Interpellant m'għadux f'idejn il-Kunsill Lokali tal-Pietà.

Id-devoluzzjoni minn idejn il-Kunsill intemmet fl-aħħar ta' Novembru 2015.

Għaldaqstant nitolbu jirreferi din il-mistoqsija tiegħu lill-Ministeru konċernat.

Għandna wkoll informazzjoni addizzjonali li l-car park kien mgħoddi b'devulozzjoni lill-Kunsill Lokali tal-Pietà fl-2014.

Il-Kunsill kien ħareġ sejħa għall-offerti għall-management ta' dan il-car park dak iż-żmien.

Fost il-kondizzjonijiet tal-Kunsill, il-management tal-car park kien li jirriżerva 50 parkeġġ għar-residenti tal-inħawi.

Id-devoluzzjoni minn idejn il-Kunsill intemmet fl-aħħar ta' Novembru 2015, bir-risponsabilità tgħaddi f'idejn il-Vitals Global Health Care.

Madanakollu, il-Kunsill Lokali baqa' jgawdi minn l-istess kondizzjonijiet imsemmija sa ftit ilu.

Il-Kuntratt tal-Kunsill kien mal-Vitals Global Health Care.

Fid-dawl tal-iżviluppi li seħħew dan l-aħħar fl-imminniġġjar tal-Isptar, il-Kunsill issa jagħmel kuntatt mal-Ministru għas-Saħħa meta jkollu xi diffikultà.

L-ISPEAKER: L-Onor.

Jason Azzopardi, mistoqsija supplimentari.

JASON AZZOPARDI: Ħadt nota ta' dak li l-Ministru qal fir-risposta.

Is-Sedja għandha raġun: kif għandu kull dritt, il-Ministru ta informazzjoni addizzjonali mar-risposta mitluba.

Qed nieħu nota ta' dan u nirringrazzjah.

L-ISPEAKER: L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Sur President, fl-aħħar rajna l-ftuħ tal-mużew Muża.

Jien personalment ma kellix iċ-ċans li nżur dan il-mużew.

Però, minn dak li qrajt fuq il-ġurnali, jidher li ta' min iżuru.

Jista' l-Ministru jgħid fiex jikkonsisti l-mużew Muża?

OWEN BONNICI (Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali): Bħalma tajna l-kelma li fl-2018 se niftħu mużew nazzjonali għall-arti ġdid, hekk għamilna!

Bħalma wettaqna l-wegħdi li nirrrestawraw il-Forti Sant' Anġlu, il-Forti Sant'Iermu, nerġgħu nagħtu l-ħajja lill-Katakombi ta' San Pawl, Ħal Saflieni u t-Tempji ta' Ħal Tarxien, tajna l-kelma wkoll li se niftħu dan il-mużew fis-sena 2018.

Dan huwa mużew uniku – nażżarda ngħid fid-dinja – għaliex huwa l-uniku mużew nazzjonali tal-arti li huwa mużew komunitarju, fejn għandu n-nies fiċ-ċentru tiegħu.

Aħna rridu li dan il-mużew ikun il-post fejn kwalunkwe persuna tmur u tgawdi mill-affarijiet sbieħ li fih.

Essenzjalment, dan il-mużew għandu sezzjonijiet li huma ta' wirjiet permanenti – bħall-Gallerija ta' Sciortino, li fiha hemm uħud mix-xogħlijiet li għandha Heritage Malta – għall-wiri b'mod permanenti, kif ukoll hemm xogħlijiet oħrajn, bħal ta' Turner, li huma ta' valur straordinarju.

Hemm ukoll sistemi interattivi biex, b'mod speċjali t-tfal, jieħdu gost jaraw il-Belt Valletta kif kienet snin ilu.

Fi ftit kliem, hemm xi ħaġa għal kulħadd!

Għalhekk, inħeġġeġ lin-nies biex iżuru dan il-mużew u b'hekk japprezzaw dan ix-xogħol kbir li sar minn diversi ħaddiema, u li m'għandix kliem biex nirringrazzjahom talli għal darb'oħra, they delivered on time u għamlu biċċa xogħol li għamlet lil kull Malti u Għawdxi kburi bil-patrimonju storiku li għandna.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti.

Insejjaħ lid-Deputat Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

CHRIS FEARNE (Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 373 tal-2018 – Regolamenti tal-2018 li jemendaw ir-Regolamenti dwar Solventi Estrattivi fi Ħwejjeġ tal-Ikel.

L-ISPEAKER: Grazzi.

EVARIST BARTOLO (Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 369 tal-2018 – Ordinamenti tal-2018 skont ir-Regolamenti Ġenerali għar-Rikonoxximenti Universitarji sal-Ewwel Grad, 2004, għas-Certificate for Graduates of Non-EU/EEA Nursing Programmes taħt il-patroċinju tal-Fakultà tax-Xjenzi tas-Saħħa;

Avviż Legali Nru 370 tal-2018 – Ordinamenti tal-2018 skont ir-Regolamenti Ġenerali tal-2008 għar-Rikonoxximenti Universitarji ta' wara l-Ewwel Grad għall-Grad ta' Master of Arts in Media and Communications – M.A.,taħt il-patroċinju tal-Fakultà tal-Midja u x-Xjenzi tal-Għarfien;

Avviż Legali Nru 371 tal-2018 – Regolamenti tal-2018 biex jemendaw ir-Regolamenti tal-Kors għall-Grad ta' Doctor of Medicine and Surgery – M.D.; u

Avviż Legali Nru 372 tal-2018 – Ordinamenti tal-2018 skont ir-Regolamenti Ġenerali tal-2012 għar-Rikonoxximenti Universitarji ta' wara l-Ewwel Grad għall-Grad ta' Master of Fine Arts (M.F.A.) in Digital Arts, taħt il-patroċinju tal-Fakultà tal-Midja u x-Xjenzi tal-Għarfien.

L-ISPEAKER: Grazzi.

JUSTYNE CARUANA (Ministru għal Għawdex): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar impjegati f'substantive grade b'kuntratt, liema kuntratt ma ġiex imġedded, fid-dekasteru li għalih hi responsabbli l-Ministru għal Għawdex minn wara Marzu 2013, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7668;

Tagħrif dwar l-għadd u x-xogħol tal-impjegati fil-gradi ta' direttur ġeneral, direttur, assistent direttur, senior manager u manager fid-dekasteru li għalih hi responsabbli l-Ministru għal Għawdex, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7670; u

Id-dokumentazzjoni b'rabta mal-mandat maħruġ fir-rigward tat-Triq il-Ġorf fix-Xagħra Għawdex, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7692.

L-ISPEAKER: Ninforma lill-Kamra li, skont paragrafu (4) tal-artikolu 120B tal-Ordnijiet Permanenti tal-Kamra, fil-laqgħa tal-Erbgħa, 21 ta' Novembru 2018, tal-Kumitat Permanenti dwar l-Ambjent u l-Ippjanar tal-Iżvilupp, l-Onor.

Marthese Portelli se tkun qed tissostitwixxi lill-Onor.

L-Onor.

EDWARD ZAMMIT LEWIS (President tal-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Barranin u Ewropej): Sur President, nirrapporta li fil-laqgħa ta' nhar it-Tlieta, 6 ta' Novembru 2018, tal-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Barranin u Ewropej, ġew ikkonsidrati ż-żewġ proposti leġiżlattivi indikati hawn taħt għall-fini ta' Protokoll 2 tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea u tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u rriżulta li dawn huma konformi mal-prinċipju tas-sussidjarjetà u proporzjonalità:

Il-Kumitat għamel ukoll skrutinju u għadda 21 proposta leġiżlattiva u dokumenti oħra maħruġa mill-Kummissjoni u minn istituzzjonijiet oħra tal-Unjoni Ewropea, kif ġej:

L-ISPEAKER: Grazzi.

Ngħaddu għall-kondoljanzi tas-Sur George Gatt, li ħalliena nhar is-27 ta' Ottubru 2018.

Insejjaħ lid-Deputat Prim Ministru.

CHRIS FEARNE: Sur President, George Gatt kien, għal ħafna snin, protagonist ta' dan il-Parlament.

Naturalment, mhux ta' din il-Kamra li qegħdin fiha llum għax dak iż-żmien konna fil-binja l-oħra, imma kien protagonist ta' din l-istituzzjoni li tirrappreżenta lill-poplu.

Fil-fatt, George kien Membru Parlamentari fi tliet leġiżlaturi differenti: l-ewwel fil-leġiżlatura ta' bejn l-1981 u l-1987 taħt Gvern Laburista, u mbagħad f'żewġ leġiżlaturi mmexxijin minn Gvern Nazzjonalista bejn l-1987 u l-1992, u bejn l-1992 u l-1996.

Lil George nafu bħala bniedem umli, bħala bniedem ta' qalb kbira, bħala bniedem li dejjem żamm saqajh mal-art minkejja li kellu suċċessi kbar, kemm bħala politiku kif ukoll fil-ħajja personali u professjonali tiegħu, u nafu bħala bniedem li dejjem jaħseb f'ħaddieħor qabel ma jaħseb fih innifsu.

Ftit tal-ġimgħat ilu, meta George kien diġà marid serjament u kien dieħel u ħiereġ l-isptar, kien talabni biex jiġi jkellimni.

Jien għedt li probabbilment kien se jitlobni xi pjaċir personali, bħal pereżempju, biex insiblu xi kamra għalih, jew biex ikollu xi trattament aħjar minn ħaddieħor.

Għedtlu li niltaqa' miegħu bi pjaċir, anke għaliex kont qed nittama li jirrakkontali xi stejjer ta' meta kien Membru Parlamentari u nkun nista' nitgħallem mingħandu.

Madanakollu, George ma ġiex biex jitlobni xi ħaġa personali, imma ġie biex bħala pazjent jirrakkontali xi ftit mill-esperjenzi li għadda minnhom.

Huwa faħħar ħafna lill-istaff, li kienu għamlu ħafna miegħu, mill-infermiera sat-tobba.

Ried iwassal dan is-sentiment li kien qiegħed jgħinu fil-ġlieda li kellu mal-mard.

Qalli wkoll xi ħaġa li jekk ma tkunx pazjent u ma tgħaddix minnha, lanqas tiġik f'moħħok.

Xi ħaġa żgħira u kważi kważi tista' tinstema' redikola, imma għall-pazjenti tfisser ħafna.

Qalli li s-servizz fis-swali tal-isptar huwa impekkabbli, u li l-infermiera huma anġli u t-tobba huma ddedikati immens.

Qalli li s-servizz kien tajjeb ħafna u ma seta' jgorr fuq xejn, però, kienet iddejqu ħafna dik li fil-5.00 a.m. kien jgħaddi t-trolley tal-ikel u, peress li kellu r-rota żżaqżaq, kien iqajjem lilu u lil kulħadd!

Qagħad jagħmel appuntament miegħi biex jgħidli dan, u kellu raġun!

Fil-fatt għedtilhom biex jagħmlulha daqsxejn żejt dik ir-rota.

Xi ħaġa bħal din ma kellux għalfejn jgħidha lili bħala Ministru, imma ħass li ried jgħidha lili u ġie u qalhieli!

Issa, minħabba l-altruwiżmu ta' George, nawgura li hemm ħafna iżjed pazjenti li minflok ma jqumu fil-5.00 a.m. qed iqumu naqra iżjed bi kwiethom għax ma jisimgħux ir-rota żżaqżaq fil-kurituri!

George minn dejjem kien bniedem viċin in-nies, speċjalment tal-11-il Distrett u t-12-il Distrett Elettorali, b'mod partikolari l-Mosta, il-Mellieħa, in-Naxxar u l-Għargħur.

Però huwa mhux biss kien viċin in-nies, imma kien ukoll viċin is-soċjetajiet kulturali u sportivi, li kien jgħinhom kemm bil-ħin kif ukoll bir-riżorsi tiegħu.

Kien ukoll bniedem li għamel suċċess kbir fil-ħajja politika u fil-ħajja professjonali tiegħu.

Barra minn hekk, kien bniedem li ta ħafna lis-settur tal-kostruzzjoni u mhux biss kellu f'moħħu l-iżvilupp, imma kellu wkoll f'moħħu l-iżvilupp b'mod sostenibbli.

Fil-fatt, huwa magħruf għall-proġett li għamel f'Ħal Ferħ ġewwa Għajn Tuffieħa - proġett li għal ħafna snin kien wieħed eżemplari - kif ukoll għall-iżvilupp tal-lukanda li hemm f'Selmun.

Sur President, qed nara hawnhekk xi familjari ta' George Gatt.

F'ismi, f'isem il-Gvern, f'isem din il-Kamra u f'isem ħafna nies li serva, nagħtihom il-kondoljanzi.

Nawgura minn qalbi li l-memorja ta' George tibqa' ħajja fosthom u fost in-nies tal-11 u t-12-il Distrett.

Nawgura wkoll li jkun hawn ħafna aktar Membri Parlamentari li jkollhom l-animu altruwista li kellu George Gatt.

Grazzi.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onorevoli Kap tal-Oppożizzjoni.

ADRIAN DELIA (Kap Tal-Oppożizzjoni): Sur President, mhux se nitkellem dwar George Gatt il-politiku, imma dwar George Gatt il-persuna.

Dan għaliex kelli l-privileġġ li għal dawn l-aħħar 20 sena nkun nafu personalment.

Fil-fatt, kont niltaqa' miegħu ta' sikwit fl-uffiċċju tiegħu, suppost biex nagħtih il-pariri jien, imma ħafna drabi kien jispiċċa jagħtina l-pariri hu fuq il-ħajja!

Nixtieq nikkwota silta mill-ewwel diskors ta' George Gatt f'dan il-Parlament:

"Dan il-Gvern, mhux biss bil-kliem iżda bil-fatti, jaħdem għall-bidwi, u dan sar fl-interess tal-bidwi kif ukoll tal-mara tad-dar, u tal-ekonomija tal-pajjiż."

Silta oħra importanti hija din:

"Iż-żgħażagħ ikunu jafu wkoll li Malta m'għandhiex biedja biżżejjed.

Għalkemm qed nirriklamaw ħafna artijiet, ikollna nimpurtaw ħafna qamħ u ikel ieħor, u biex inpattu rridu nagħmlu xogħol ta' servizz lill-barranin."

George kien iħobb il-familja, kien iħobb il-biedja, kien iħobb il-bidwi u kien iħobb il-prodott Malti.

Ta' spiss kien idewwaqni xi prodotti minn tiegħu, fosthom iż-żejt, li mhux biss kien jagħtihuli, imma mbagħad kien jinsisti li nagħtih il-ġudizzju tiegħi dwaru.

L-aktar tagħlima importanti li ħadt mingħand George Gatt hija li l-familja għandha tiġi l-ewwel u qabel kollox.

Fil-fatt, lejn l-għeluq tad-diskors tiegħu huwa jgħid, "Malta l-ewwel u qabel kollox"!

Dan il-kliem juri li għalih il-pajjiż, u dak kollu li jagħmilna Maltin, jiġi l-ewwel u qabel kollox.

Sur President, ningħaqad mal-Ministru Chris Fearne u nagħti l-kondoljanzi tiegħi lill-familja ta' George Gatt.

Nixtieq li niftakru f'dawk li telqu minn dak li kienu qed jagħmlu u forsi anke telqu lill-familja u x-xogħol tagħhom biex jaħdmu u jagħtu servizz lil pajjiżna.

Ta' dan, għandna nkunu eternament grati lejn dawn il-persuni.

Grazzi.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

ALEX MUSCAT: Sur President, xtaqt ngħid kelmtejn fuq George għaliex, apparti li kien ġar tiegħi, kien ukoll ħabib personali tiegħi u kien l-ewwel persuna li lili qarrbitni lejn il-politika.

Fil-fatt illum il-ġurnata għadek issib nies minn kull sfera politika li jgħidulek kemm għenhom George u kemm kien bniedem onest.

George kien ukoll raġel li jħobb ħafna l-familja.

Kif taf int ukoll, Sur President, erħilu nhar ta' Ħadd jiġbor lill-familja kollha flimkien.

L-għors tiegħu kien li jara l-familja u n-neputijiet miġburin għandu.

George kien baqa' jsegwi u baqa' joħlom sal-aħħar fuq pajjiżna.

Fil-fatt, l-aħħar li żortu ppropona diversi proġetti dwar kif nistgħu nkomplu ntejbu lil pajjiżna.

Hemmhekk stajt nara fih sens ċiviku kbir.

Sal-aħħar minuta ta' ħajtu xtaq li jibqa' jkun ta' kontribut għal pajjiżna u jibqa' jara lil pajjiżna miexi 'l quddiem.

Sur President, nieħu l-okkażjoni biex, bħall-bqija tal-Kamra, nagħti l-kondoljanzi lill-familja tiegħu.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Nirringrazzja lid-Deputat Prim Ministru, lill-Kap tal-Oppożizzjoni u lill-Onor.

Jien lil George Gatt kont ilni snin twal nafu.

Missieri, Alla jaħfirlu, u George kienu ħbieb kbar.

Tant hu hekk li missieri kien l-ewwel segretarju tal-Każin Laburista tal-Mosta bejn l-1961 u l-1962, u meta George ħareġ għall-elezzjoni, missieri kien l-ewwel segretarju tal-klabb li kellu ġewwa l-Mosta.

Irrid insellem lis-Sur Jason Micallef, hawnhekk preżenti, u nirringrazzjah talli bagħatli messaġġ biex jgħidli li George kien qiegħed ħażin għax hekk kelli x-xorti li tal-inqas narah ftit sigħat qabel ma miet.

George qatt ma ra kbir.

Kull min jafu, Laburisti u Nazzjonalisti, jaf li George qatt ma ra kbir, anzi dejjem kien benefattur fis-skiet.

Fil-fatt, tmur fejn tmur, kulħadd jgħidlek kemm għenu George.

U din il-ħaġa semmieha wkoll Fr Michael Borg fl-omelija.

George kien bniedem ta' qalb kbira li dejjem ħadem fis-skiet.

Huwa beda bħala emigrant fil-Kanada, u kien biss meta ġie lura li bena l-imperu tiegħu, u dan għamlu bix-xogħol u l-kapaċità tiegħu flimkien mas-solidarjetà u l-kolleġjalità qawwija tal-familja tiegħu.

Aħna, meta nirreferu għalihom bħala l-Familja Gatt tal-Gżejri tal-Mosta, inkunu qed nirreferu għal familja li dejjem għamlet ġieħ lis-soċjetà.

Jien niftakar li anke Mintoff kellu rispett lejn George u qatt ma ċaħdu mill-kelma li tah.

George kien bniedem li jagħti kelma u jżommha.

L-aħħar li rajtu – u kien mhux ħażin – kien fil-festa ta' Santa Marija ta' xi sentejn ilu, fil-Każin ta' Nicolò Isouard, u niftakar li kien beda jifraħ miegħu kulħadd.

Ningħaqad maż-żewġ naħat tal-Kamra u nsellem lill-familjari ta' George Gatt; kif nagħmlu s-soltu, għaddejnielkom ktejjeb bl-ewwel diskors tiegħu fil-Parlament.

Nitlob lill-Iskrivan tal-Kamra biex iwassal dawn il-kondoljanzi lill-familja tas-Sur George Gatt bil-miktub.

Nirringrazzjakom.

AĠĠORNAMENT TAL-KAMRA TAĦT L-ORDNI PERMANENTI NRU 13

L-ISPEAKER: L-Onor.

ADRIAN DELIA: Sur President, taħt l-Ordni Permanenti 13 irressaq mozzjoni rigward l-iżviluppi li seħħew f'dawn l-aħħar ġranet.

L-ISPEAKER: Trid tgħaddili d-dikjarazzjoni ffirmata mill-ewwel.

ADRIAN DELIA: Qed irressaq talba skont l-Ordni Permanenti 13 sabiex il-Kamra taġġorna biex tiddiskuti ħaġa definita ta' importanza pubblika urġenti.

Il-ħaġa definita li qed nitlob lill-Kamra taġġorna biex tiddiskuti hija l-aħbar żvelata minn Reuters, l-akbar aġenzija tal-aħbarijiet fid-dinja, u mit-Times of Malta nhar il-Ġimgħa li għadda, li s-sid tal-kumpanija 17 Black huwa Yorgen Fenech, CEO ta' Tumas Group.

Infakkar li 17 Black hija kumpanija reġistrata ġewwa d-Dubaj u li minnha, skont dokumenti li jifformaw parti mill-Panama Papers, kellhom jingħataw €150,000 kull xahar lill-kumpaniji sigrieti taċ-Chief of Staff tal-Prim Ministru Keith Schembri, Tillgate, u tal-Ministru Konrad Mizzi, Hearnville.

Dawn iż-żewġ kumpaniji huma reġistrati ġewwa l-Panama.

Fenech, apparti li huwa s-CEO ta' Tumas Group, huwa wkoll direttur tal-kumpanija Electrogas Malta Ltd.

Mill-istess informazzjoni jirriżulta li l-kumpanija 17 Black, reġistrata f'Dubaj, diġà rċeviet £1,400,000 minn persuna mill-Ażerbajġan u £200,000 mingħand il-kumpanija Orion Engineering Group Ltd., li hija l-aġent f'Malta tat-tanker tal-LNG li tforni lill-power station il-ġdida.

Din hija kwestjoni ta' importanza pubblika urġenti peress li l-kumpanija Electrogas Malta Ltd hija l-kumpanija li rebħet il-kuntratt tal-bini tal-power station il-ġdida u li mingħandha l-Gvern Malti ntrabat li jixtri l-elettriku għal 18-il sena sħaħ.

Din hija kwestjoni ta' importanza pubblika urġenti wkoll peress li, kuntrarju għal dak li qiegħed jgħid pubblikament il-Prim Ministru, sal-lum għad ma hemm l-ebda inkjesta għaddejja mill-Maġistratura ta' Malta dwar il-kumpanija 17 Black u l-Panama Papers, u dan minħabba li l-istess Prim Ministru, iċ-Chief of Staff tiegħu Keith Schembri, il-Ministru Konrad Mizzi, Brian Tonna, Karl Cini ta' Nexia BT u numru ta' persuni oħra qegħdin joġġezzjonaw li ssir inkjesta dwar dan kollu.

Ma' kull ġurnata li tgħaddi qed tiżdied il-ħsara għar-reputazzjoni ta' pajjiżna u qed jiżdied il-periklu għas-settur tas-servizzi finanzjarji ta' pajjiżna u l-istabilità ekonomika ta' pajjiżna, bi ħsara għal għexieren ta' eluf ta' familji Maltin u Għawdxin.

Għalhekk, qed irressaq din il-mozzjoni skont l-Ordni Permanenti 13 għall-aġġornament tal-Kamra sabiex niddiskutu din il-ħaġa definita ta' importanza pubblika urġenti, kif għadni kif spjegajt.

Sur President, qed ngħaddilek din id-dikjarazzjoni miktuba dwar is-suġġett li għandu jiġi diskuss skont kif għadni kif stqarrejt.

L-ISPEAKER: Grazzi.

CHRIS FEARNE: Sur President, jien il-mozzjoni ma rajthiex.

Smajt lill-Kap tal-Oppożizzjoni jaqraha issa u forsi wieħed ikun irid jagħtiha daqqa t'għajn, però a prima facie m'iniex konvint li dak li qal il-Kap tal-Oppożizzjoni jissodisfa r-rekwiżiti tal-Ordni Permanenti 13.

Jiġifieri, m'iniex konvint li dak li qed jgħid il-Kap tal-Oppożizzjoni, u allura l-mozzjoni kif ressaqha hu, hija xi ħaġa li wieħed irid jiddiskutiha b'urġenza llum.

Madanakollu, jien nifhem li meta jkun hemm allegazzjonijiet fuq Membri ta' din il-Kamra, dan il-Parlament m'għandux jiddejjaq milli jiddiskutihom.

Ovvjament, dawn iridu jkunu allegazzjonijiet ta' ċerta portata, għax allaħares kull meta wieħed jgħid xi ħaġa fuq ħaddieħor fuq Facebook jew Twitter, irridu bilfors niddiskutuha!

Però, meta jkunu allegazzjonijiet ta' ċertu portata, naħseb li huwa d-dmir ta' din il-Kamra li tiddiskutihom.

Insemmi wkoll li dalgħodu ħtarna l-Kummissarju għall-iStandards Pubbliċi, li parti minn xogħlu se jkun proprju li jiskrutinizza l-membri pubbliċi.

Jien, wara li smajt lill-Kap tal-Oppożizzjoni, qed nipproponi li llum stess niddiskutu l-allegazzjonijiet kollha li saru kontra Membri ta' din il-Kamra, inkluż kontra l-Kap tal-Oppożizzjoni nnifsu - saru allegazzjonijiet fuqu anke f'dawn l-aħħar xhur - u l-allegazzjonijiet li saru kontra Membri tal-Parlament Ewropew li huma rappreżentanti tal-Partit Nazzjonalista.

M'għandix problema li niddiskutu l-allegazzjonijiet.

Għalhekk jien, f'isem il-Gvern, qed nipproponi li jkollna sospensjoni tal-aġenda biex nagħmlu diskussjoni, mhux neċċessarjament fuq il-Mozzjoni tal-Kap tal-Oppożizzjoni, imma fuq l-allegazzjonijiet ta' ċerta portata li saru fuq Membri ta' din il-Kamra, inkluż dawk li semma l-Kap tal-Oppożizzjoni u fuq Membri Parlamentari Ewropej.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-Kap tal-Oppożizzjoni.

ADRIAN DELIA: Sur President, qed nieħu nota li l-Ministru Fearne mhuwiex konvint minn din il-Mozzjoni.

Din in-naħa tal-Kamra hija konvinta li din hija materja ta' natura pubblika, nazzjonali u urġenti.

(Onor. Membri: Hear, hear) Din in-naħa hija konvinta li dawn mhumiex allegazzjonijiet jew qlajjiet fuq Facebook.

Jekk il-Gvern qed jipprova jqabbel aħbar li toħroġ fuq Reuters, li hija l-akbar aġenzija tal-aħbarijiet fid-dinja, ma' qlajjiet fuq Facebook, naħseb li qed nagħmlu disservizz lill-poplu Malti u Għawdxi.

L-ISPEAKER: Onor. Kap tal-Oppożizzjoni, fil-qosor, għax it-talba għamiltha.

Qed niġbidlek l-attenzjoni, minħabba l-proċedura.

Proċeduralment …

L-ISPEAKER: Jekk jogħġbok, jien niggwida lill-Kamra, dwar kif timxi l-proċedura.

ADRIAN DELIA: Ħa nkun fil-qosor.

L-ISPEAKER: Nerġa' ngħidlek li dwar il-proċedura ngħidlek jien!

ADRIAN DELIA: Proċeduralment, skont l-Ordni Permanenti 13, mozzjoni trid tkun definita.

Il-mozzjoni li ppreżentajna aħna hija definita, bil-miktub u speċifika.

Il-kontroproposta li qed jagħmel il-Ministru Fearne ma tirriżulta minn imkien u ma tista' qatt tintlaqa'.

L-ISPEAKER: Jien qed nifhem li hawn il-qbil.

Hemm diversi rulings fuq hekk.

Id-Deputat Prim Ministru, fil-qosor, sabiex immexxu.

CHRIS FEARNE: Jien nerġa' nirrepeti li din in-naħa tal-Gvern m'għandha l-ebda diffikultà li niddiskutu allegazzjonijiet.

Jidher li l-Kap tal-Oppożizzjoni jrid ikejjel għal ħaddieħor b'riga li ma jridx ikejjel lilu nnifsu!

(Onor. Membri: Hear, hear) Ejja niddiskutu l-allegazzjonijiet kontra l-Membri Parlamentari kollha, inklużi kontrik!

Taċċetta li niddiskutu?

(Interruzzjonijiet)

L-ISPEAKER: Jekk jogħġobkom!

(Interruzzjonijiet) Onor. Kap tal-Oppożizzjoni, jien diġà tajtek il-kelma u issa qed jitkellem l-Onor.

Jekk jogħġbok, nisimgħuh u nimxu minn hemmhekk.

CHRIS FEARNE: Nerġa' ngħid li m'għandi l-ebda problema li niddiskutu, anzi naħseb li huwa dmir ta' dan il-Parlament li niddiskutu allegazzjonijiet kontra l-Membri Parlamentari li għandna f'din il-Kamra.

L-Oppożizzjoni tista' tiftaħ id-dibattitu u nagħlquh din in-naħa.

(Interruzzjonijiet)

L-ISPEAKER: Wara li smajt lill-Onor.

Deputat Prim Ministru, jien qed nifhem li hawn qbil li jkun hawn id-diskussjoni.

Skont l-Ordni Permanenti 13, is-Sedja xorta trid tagħti deċiżjoni fuq it-talba.

Is-Sedja qed tagħti deċiżjoni li l-aġġornament ikun fuq din il-Mozzjoni li għadha kif ġiet ippreżentata mill-Onor.

(Onor. Membri: Hear, hear) Dan wara li hawn qbil fil-Kamra.

(Interruzzjonijiet) Jekk jogħġobkom, nevitaw kummenti kapriċċużi!

CHRIS FEARNE: Jien qed nifhem li l-Kap tal-Oppożizzjoni qed jibża' li niddiskutu allegazzjoni fuqu.

Din in-naħa tal-Gvern m'għandha l-ebda problema li niddiskutu l-mozzjoni kif ippreżentata minnu.

Nagħmlu dibattitu sħiħ illum.

Din in-naħa m'għandna xejn minn xiex nibżgħu.

Onor. Kap tal-Oppożizzjoni, inti għandek minn xiex tibża'!

L-ISPEAKER: Id-deċiżjoni hija li l-mozzjoni se tiġi diskussa issa.

Il-ħin allokat għad-diskussjoni se jkun sad-9.00 p.m. Il-ħin jinqasam indaqs bejn il-kelliema tal-Gvern u l-kelliema tal-Oppożizzjoni, bil-ftuħ u l-għeluq ikun għall-Oppożizzjoni peress li din hija Mozzjoni tal-Oppożizzjoni.

L-Onor.

Kap tal-Oppożizzjoni.

ADRIAN DELIA: Sur President, irrid nibda billi nispjega eżattament fuq xiex qed nitkellmu f'din il-Mozzjoni.

Bħala stat ta' fatt, ftit tax-xhur ilu, il-Gvern rabat kampanja elettorali sħiħa dwar din il-materja, li kienet tifforma parti mill-manifest elettorali tiegħu.

Din il-materja kienet il-bażi ta' dak li l-Gvern biegħ lill-poplu u kellha tkun is-soluzzjoni għall-kontijiet tad-dawl u l-ilma, kif ukoll għall-bżonnijiet u l-ħtieġa tal-pajjiż.

Hawn qed nitkellmu dwar il-bini ta' power station ġdida biex inneħħu l-fabbriki tal-kanċer u sabiex dan il-pajjiż ikollu sors ta' enerġija nadifa.

Jekk minn dak li qed naraw irriżulta oġġett wieħed ċar, dan huwa li m'hemm xejn nadif dwar il-kuntratt u n-negozjati għal din il-power station!

Ejja niftakru li din kienet il-materja ta' kampanja elettorali!

Il-Prim Ministru Joseph Muscat, għal xhur sħaħ, rabat id-destin politiku tiegħu mal-karru tas-sid o meno tal-kumpanija Egrant!

Għal tant drabi, il-Prim Ministru aċċerta lill-poplu Malti u Għawdxi kollu li jekk jirriżulta li l-kumpanija Egrant tkun tiegħu, tal-mara, jew ta' xi qraba minn tiegħu, hu jirriżenja minnufih!

Fl-istess ħin, bl-istess kejl u bl-istess riga, bħala stat ta' fatt u mhux allegazzjonijiet u xnigħat fuq Facebook, jirriżulta li hemm żewġ kumpaniji oħra reġistrati bl-ismijiet ta' Tillgate u Hearnville, li nafu min huma s-sidien tagħhom.

Fuq hekk biss, bil-kejl tal-Prim Ministru nnifsu u b'ebda kejl ieħor, il-Ministru Konrad Mizzi u ċ-Chief of Staff Keith Schembri kellhom jirriżenjaw minnufih!

Saret inkjesta, fejn il-poplu Malti u Għawdxi ħallas mijiet ta' eluf, biex il-Prim Ministru jiġi quddiemna u f'mument ta' glorja jgħid li l-kumpanija Egrant mhijiex tiegħu!

Ma qalx ta' min hi, imma qal li mhijiex tiegħu!

F'dak il-mument ukoll, kien qed jikkundanna b'mod ċar li s-sidien taż-żewġ kumpaniji l-oħra kellhom jirriżenjaw minnufih!

Ejja nispjegaw x'inhuma dawn il-kumpaniji, sabiex in-nies jifhmu u ma jaħsbux li kulħadd jista' jkollu kumpaniji bħal dawn.

Ejja nispjegaw jekk tagħmilx differenza fejn ikollok kumpanija, jekk hux Malta jew barra!

Fejn kienu dawn il-kumpaniji?

Sur President, dawn il-kumpaniji kienu rreġistrati f'pajjiż li hu rinomat mad-dinja kollha għall-ħasil tal-flus!

Intgħażel dan il-pajjiż mhux għax huwa pajjiż qrib tagħna, mhux għall-konvenjenza jew għax huwa irħas biex tiftaħ kumpanija hemmhekk, imma għax f'dak il-pajjiż, li qiegħed fuq in-naħa l-oħra tad-dinja, issib service providers li jipprovdu għall-ħasil tal-flus!

Skont dak li ġie żvelat u huwa fid-dominju pubbliku, ġie ddikjarat xi flus se jidħlu f'dawn il-kumpaniji.

Mela hawn qed ngħidu li hemm żewġ kumpaniji, bl-isem ta' Tillgate u Hearnville, li s-sidien tagħhom qed imexxu pajjiżna u qed jgħidu li l-flus li se jidħlu f'dawn il-kumpaniji se jkunu ġejjin minn kumpanija li jisimha 17 Black!

Sa tlett ijiem ilu, ma konniex nafu ta' min hija din il-kumpanija, imma kien biżżejjed biex tintrefa' r-responsabilità politika!

Però l-Prim Ministru pprova jfixkel ir-responsabilità kriminali ma' dik politika!

Il-Prim Ministru qal li hemm inkjesti, meta jaf li m'hemmx għax huwa stess qed iżommhom milli jsiru.

Il-Prim Ministru ma jridx li ssir ġustizzja, għax jaf li hemm attività kriminali fl-ogħla istituzzjoni ta' pajjiżna!

Però, imbagħad rajna żviluppi ġodda meta sirna nafu ta' min hi l-kumpaija 17 Black.

S'issa, ma kien hemm ebda ċaħda min-naħa tal-Gvern dwar din l-informazzjoni li s-sid ta' 17 Black huwa involut fil-power station ta' Delimara!

Mela, għandek Ministru u ċ-Chief of Staff tal-Gvern li għandhom żewġ kumpaniji, u qed jgħidu huma stess li se jirċievu l-flus mingħand xi ħadd li huma stess tawh kuntratt ta' miljuni kbar għal 18-il sena minn flus il-poplu Malti u Għawdxi!

Dan ifisser li min qed jieħu d-deċiżjonijiet f'pajjiżna mhux qed jaħdem għall-aqwa interess ta' pajjiżna, imma qed jaħdem għall-aqwa interess personali tiegħu stess!

Min qed imexxi lil dan il-pajjiż mhux qed jara kif se jagħmel biex iġib l-aqwa negozju lejn pajjiżna jew l-aqwa prezzijiet għas-servizz tad-dawl f'pajjiżna, imma ppjana minn qabel biex jagħmel strutturi sabiex jirċievi flus ġol-kontijiet tiegħu mingħand dawk li ħadu l-kuntratt tal-power station!

X'inkjesta għandu bżonn il-poplu Malti u Għawdxi li jħallas it-taxxi, biex jirrealizza li dan mhux sew?!

X'inkjesta hemm bżonn biex nirrealizzaw li dan mhux biss huwa ħażin, imma huwa abbuż sfaċċat ta' poter li ħareġ fid-deher?!

Fl-ebda pajjiż demokratiku fil-Punent ma jista' jiġri mqar nofs dak li qed jiġri f'pajjiżna u ma tintrefax ir-responsabilità politika!

F'pajjiżi oħrajn isiru l-inkjesti u sakemm isir dak il-proċess tintrefa' r-responsabilità politika minnufih!

F'dan il-Parlament illum qbilna li din hija xi ħaġa ta' interess pubbliku u għalhekk hemm l-urġenza li tiġi diskussa.

Dan għaliex din hija xi ħaġa li tinteressa lil kulħadd għax taffettwa lil kull Malti u Għawdxi!

Taffettwa lil dawk li qegħdin fin-negozju!

Taffettwa lil dawk li jħallsu l-kontijiet tad-dawl u l-ilma!

Taffettwa lil dawk li qed jipprovaw juru x'servizzi joffri pajjiżna!

Taffettwa lir-reputazzjoni ta' pajjiżna!

Fuq kollox, taffettwa min aħna bħala Maltin!

Meta mmorru barra minn xtutna, qed nuru min aħna bħala poplu!

Sal-lum, ħafna kienu qed jistaqsu x'qed jiġri f'Malta u għalfejn mhux qed jittieħdu passi jew ikun hemm riżenji.

Wara llum, mhux se jibqgħu jistaqsuna dawn il-mistoqsijiet.

Dan għaliex, għalkemm il-Prim Ministru qed iwaqqaf milli ssir ġustizzja ġewwa l-Qorti, fl-Ewropa u madwar id-dinja, il-pajjiżi diġà fformaw l-opinjoni tagħhom dwar Malta!

Fiha nnifisha din hija kundanna politika għall-pajjiż!

Sur President, qegħdin f'dan il-Parlament biex inrendu servizz, jew biex nabbużaw mis-sistema politika Maltija?

Hawn iqumu diversi mistoqsijiet: Għalfejn Gvern bl-akbar mandat elettorali qed jibqa' jippersisti li flok jiddefendi isem pajjiżna, akkost ta' kollox ma jridx ineħħi lil żewġ persuni?

Lil min jixtieq li jibqa' jiddefendi l-Prim Ministru?

X'inhuma r-raġunijiet li l-Prim Ministru kapaċi jiddeċiedi fuq kollox, saħansitra jitlob riżenji ta' Ministri, imma fuq din il-materja għandu jdejh marbutin?

X'hemm li jżomm lill-Prim Ministru milli jieħu deċiżjoni fuq din il-materja meta m'għandux problemi ta' siġġijiet parlamentari u ta' mandat elettorali u, kif iħobb jgħid hu, għandu l-grupp parlamentari tiegħu kollu warajh?

Għalfejn il-Prim Ministru ma jistax jagħmel dak li huwa ta' ġid għall-poplu Malti u Għawdxi kollu?

Illum, quddiemna għandna deċiżjoni importanti li rridu nieħdu.

Ejjew niftakru li l-Parlament qiegħed hawn biex jirrappreżenta l-interessi tal-Maltin u l-Għawdxin kollha!

Il-Parlament huwa magħmul mir-rappreżentanti eletti mill-poplu biex iħarsu l-isem ta' pajjiżna u l-ġid komuni!

Jista' xi ħadd min-naħa tal-Gvern ifehemni x'ġid qed jieħu l-poplu minn strutturi magħmula apposta biex jirċievu flejjes mingħand xi ħadd li id waħda qed tagħtih kuntratt u l-id l-oħra se tirċievi l-flus mingħandu?

Naħseb li qatt ma kien hawn każ li remotament jixbah lil dan il-każ li għandna quddiemna llum!

Jekk f'pajjiżna m'aħniex lesti li nieħdu responsabilità ta' dak li qed naraw isir f'dan il-każ, mela verament qed nuru li armejna l-valuri tad-demokrazija, it-trasparenza, is-sewwa u l-interess u l-ġid komuni.

Qed nuru li armejna l-għodod prinċipali biex inħarsu d-drittijiet taċ-ċittadini komuni.

L-ammonti li qed nitkellmu dwarhom mhumiex żgħar, għax qed nisimgħu ċifri ta' €200,000, €1,400,000 u €150,000 fix-xahar!

Dan huwa Gvern tan-numri, taċ-ċifri u tal-figuri kbar!

Però hawnhekk m'aħniex qed nitkellmu fuq numri u ċifri, imma qed nitkellmu fuq il-prinċipji bażiċi ta' x'inhu tajjeb u ħażin!

Hawnhekk qed nitkellmu fuq il-good governance u fuq dak li hu ġust!

Huwa sew li bħala Gvern fil-poter jagħti kuntratt lil xi ħadd, li mbagħad qed jgħid hu stess li qed jistenna li dan ix-xi ħadd iħallsu lura?

Dan huwa aġir abbużiv, kriminali u illegali!

Naħseb li jekk verament irridu nibdew ninġabru u nsewwu l-ħsara tremenda li għamel dan il-Gvern lil pajjiżna barra xtutna, irridu naġixxu immedjatament.

Irridu nibdew billi nagħrfu dak li hu sew minn dak li hu ħażin.

Jidher li l-Ministru Fearne mhux konvint minn dan li qed ngħid, imma din in-naħa tal-Kamra konvinti mija fil-mija li dan li qed jiġri quddiemna f'pajjiżna qed jikkalpesta dak li hu tajjeb u qed imur kontra kull sens ta' dak li huwa ġust.

Dak li qed jiġri f'pajjiżna huwa abbużiv, illeċitu u qed ikisser bl-aktar mod ċar dak kollu li bnejna fl-aħħar 25 sena f'pajjiżna.

Nixtieq li f'dan id-dibattitu nisma' mqar raġuni waħda għalfejn il-Ministru Konrad Mizzi u ċ-Chief of Staff Keith Schembri m'għandhomx jagħtu r-riżenja tagħhom.

Forsi għax m'għandhomx l-istess riga tal-Prim Ministru?

Forsi għax ma jħaddnux l-istess prinċipji?

Forsi għax ma josservawx l-istess regolamenti?

Forsi għax ma jaqgħux taħt l-istess liġijiet?

Dan l-aħħar tkellimna ħafna dwar is-saltna tad-dritt u, meta titkellem man-nies fit-toroq u d-djar tagħhom, jistaqsuk xi tfisser din is-saltna tad-dritt.

Din hija xi ħaġa sempliċi ħafna li l-liġi tgħodd għal kulħadd l-istess, kemm jekk tkun l-iċken wieħed fis-soċjetà, kif ukoll jekk tinsab fuq nett tal-poter.

Min jikser il-liġi u l-etika jrid iħallas il-konsegwenzi ta' għemilu.

Min jiżbalja politikament irid jerfa' r-responsabilità politika tiegħu.

Il-Gvern qed jipprova jitfa' l-għamad quddiem għajnejn kulħadd.

Però ma baqa' ebda dubju f'moħħ ħadd dwar dak li qed jiġri quddiemna f'pajjiżna.

Hawn qed nitkellmu dwar strutturi li kienu maħsubin minn qabel biex tinkiser il-liġi, u issa nafu għalfejn!

M'hemm l-ebda raġuni għalfejn m'għandhiex tintrefa' r-responsabilità politika.

Kif diġà għedt fil-jiem li għaddew, l-Oppożizzjoni se tibqa' tinsisti li tintrefa' r-responsabbiltà politika għall-ġid ta' pajjiżna.

Ma nistgħux inħallu lil dan il-Gvern jibqa' jagħmel ħsara lil pajjiżna.

Ma baqax għażla oħra!

F'pajjiżi demokratiċi oħrajn, quddiem każijiet ta' natura ferm inqas gravi, ikun hemm riżenji u tintrefa' r-responsabilità politika.

Jekk il-Ministru Konrad Mizzi ma jirriżenjax, ikollu jerfa' r-responsabilità l-Prim Ministru Joseph Muscat!

Jekk iċ-Chief of Staff Keith Schembri ma jitlaqx, ikollu jerfa' r-responsabilità l-Prim Ministru Joseph Muscat!

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-Viċi Prim Ministru Chris Fearne.

CHRIS FEARNE: Sur President, il-Kap tal-Oppożizzjoni għoġbu jagħmel messa in scena fejn qal li dak li hu ħażin għandna nsejħulu ħażin, u s-sewwa ngħidu li hu sewwa.

Ħalli ngħid lill-Kap tal-Oppożizzjoni x'inhu sewwa u x'inhu ħażin.

Quddiemi għandi kopja ta' email, li se npoġġiha fuq il-Mejda tal-Kamra, mibgħuta mill-Partit Nazzjonalista minn fuq l-email address communications.pn.org.mt ftit tal-minuti qabel ma dħalna għal din is-seduta, illum, 12 ta' Novembru 2018, fil-5.22 p.m. Is-suġġett ta' din l-email huwa PN press call.

L-email qed tgħid hekk:

"Data: Illum, 12 ta' Novembru.

Ħin: 7.00 p.m."

- meta kien qed jitkellem il-Kap tal-Oppożizzjoni ftit tal-minuti ilu -

"Post: Kamra tal-Oppożizzjoni fil-Parlament.

Il-Kap tal-Partit Nazzjonalista, Dr Adrian Delia, jindirizza konferenza tal-aħbarijiet.

L-attività tkun imxandra fuq Net TV u Facebook ta' Adrian Delia."

Sur President, l-Oppożizzjoni ressqet mozzjoni b'urġenza biex niddiskutuha llum stess, meta huma stess lanqas riedu li jsir dan id-dibattitu!

Tant ma riduhx li kienu ppreparati li joħorġu barra l-Kamra u jagħmlu konferenza stampa indirizzata mill-Kap tal-Oppożizzjoni.

Din il-mozzjoni hija messa in scena!

L-Oppożizzjoni titlob għal dibattitu urġenti għax huwa ta' portata nazzjonali u, fl-istess ħin li suppost qed jitkellem il-Kap tal-Oppożizzjoni f'din il-Kamra, jgħajtu lill-press għax il-Kap tal-Oppożizzjoni se jindirizza konferenza stampa barra l-Parlament.

Ma jistax ikollok messa in scena akbar minn din!

Sur President, il-Kap tal-Oppożizzjoni semma l-allegazzjonijiet fuq membri ta' din il-Kamra; però, fl-għoxrin minuta li ħa għad-diskors tiegħu, nesa jsemmi l-allegazzjoni li hemm fil-konfront tiegħu!

Matul dan id-dibattitu, il-membri fuq din in-naħa tal-Kamra se jfakkru lill-Kap tal-Oppożizzjoni dak li nesa jsemmi hu dwar dak li hemm allegat fuqu.

Jien nitolbu juża l-istess riga li qiegħed ikejjel biha hu biex ikejjel lilu nnifsu!

Huwa minnu li l-allegazzjonijiet kontra membri tal-Kamra jdejqu lil kulħadd u għalhekk huwa importanti li niddiskutuhom.

Hawn se nagħmel referenza għal dak li kiteb l-istess Kap tal-Oppożizzjoni fuq il-Facebook page tiegħu meta, ftit tal-ġranet ilu, għamel konferenza stampa – dakinhar irnexxielu jagħmilha mhux bħal-lum!

Forsi l-Kap tal-Oppożizzjoni nesa jew se jmeri dak li kiteb, għalhekk se nikkwota:

"Jien qatt ma nieħu vanġelu xejn ħlief meta jkun hemm proċess li jkun aħħari."

Dawn huma l-kliem tal-Kap tal-Oppożizzjoni erbat ijiem ilu, meta mistoqsi fuq dawn l-allegazzjonijiet li qiegħed jagħmel referenza għalihom.

Nerġa' ngħid li l-allegazzjonijiet idejqu lil kulħadd, imma, kif qal il-Kap tal-Oppożizzjoni stess, sal-lum f'dan l-istadju dawn għadhom allegazzjonijiet.

Kif nafu, hemm proċess ġudizzjarju għaddej.

Hawn irrid nagħmel żewġ osservazzjonijiet.

L-ewwel nett, Malta hija pajjiż Ewropew fejn nemmnu fis-saltna tad-dritt, li jfisser li meta jkun hemm proċessi ġudizzjarji, irridu nistennew l-eżitu tagħhom.

Dan hu dak li jiġri f'pajjiż Ewropew.

It-tieni nett, f'pajjiżna hemm is-separazzjoni tal-poter, jiġifieri l-Qrati jiddeċiedu x'għandu jsir, u l-Eżekuttiv ma jindaħalx fid-deċiżjonijiet tal-Qrati.

Bħalissa hemm proċess ġudizzjarju għaddej u għalhekk, ejja nistennew l-eżitu ta' dak il-proċess ġudizzjarju!

Xi jridna nagħmlu l-Kap tal-Oppożizzjoni?

Forsi li aħna l-politiċi nindaħlu lill-maġistrati kif għandhom jiddeċiedu?

Niddeċiedu aħna bħala Gvern?

Jiddeċiedi l-Prim Ministru?

Jiddeċiedi l-Kap tal-Oppożizzjoni?

Hekk qed titlob l-Oppożizzjoni?

Fejn hi s-saltna tad-dritt għall-Oppożizzjoni?

Sur President, se nsemmi xi ħaġa li l-Kap tal-Oppożizzjoni nesa jsemmi.

Ftit tal-ġimgħat ilu, kien il-Ħadd filgħodu u fuq waħda mill-gazzetti bl-Ingliż ħarġet storja, li mbagħad ġiet elaborata l-Ħadd ta' wara, fuq il-Membru Parlamentari Ewropew Nazzjonalista David Casa.

Din l-allegazzjoni saret minn eks membru tal-istaff tiegħu li allega li David Casa jagħmel użu mill-kokaina personalment, kif ukoll jixtri l-kokaina u jqassamha waqt il-parties, li huwa traffikar ta' droga.

Il-ġimgħa ta' wara, din l-istess persuna li kienet viċin ħafna u impjegata ta' David Casa qalet li David Casa kien qiegħed iqarraq bil-fondi Ewropej u jiffroda lill-Kummissjoni Ewropea.

Dakinhar stess li ħarġet din l-istorja f'gazzetta lokali, jien mort fuq it-televiżjoni tal-Partit Laburista u għedt li aħna ngħixu f'pajjiż fejn hawn is-saltna tad-dritt u fejn il-Qorti u l-istituzzjonijiet huma b'saħħithom u jagħmlu xogħolhom sew, u għalhekk għandna nħalluhom jaħdmu, anke f'dan il-każ ta' David Casa.

Dakinhar li ħarġu dawn l-allegazzjonijiet fil-gazzetta, m'għamilthiex tal-prosekutur, tal-ġudikant u tal-bojja, kif irid jagħmel il-Kap tal-Oppożizzjoni!

Din hi s-saltna tad-dritt li, meta jkun hemm xi ħadd li jagħmel allegazzjoni, serja kemm hi serja, trid tħalli l-proċess ġudizzjarju jieħu l-kors tiegħu.

Il-proċess ġudizzjarju fil-konfront ta' numru ta' allegazzjonijiet kontra membri ta' din in-naħa tal-Kamra jinsabu għaddejjin.

L-uniku membru ta' din il-Kamra li hemm allegazzjonijiet fuqu u m'hemmx proċess ġudizzjarju dwaru huwa l-Kap tal-Oppożizzjoni Adrian Delia, għax kien hemm proċess u waqqfu!

Issa jekk inti daqshekk gwapp, erġa' mur għada filgħodu u iftħu!

Inkella jmur sieħbek!

(Interruzzjonijiet)

L-ISPEAKER: Onor. Fearne, ippermettili.

Mhux se nħalli cross debates.

Onor. Fearne, għandek il-kelma, imma mhux se nħallik tagħmel kummenti.

Tista' tkompli.

CHRIS FEARNE: Jekk il-Kap tal-Oppożizzjoni, ma jridx imur hu stess, jista' jistieden lill-membru li kien il-kelliem għal governanza tajba u li hu stess neħħieh u riedu jirriżenja mill-grupp parlamentari tiegħu, biex imur jiftaħ il-kawża hu, bħalma għamel kontra ħaddieħor.

Għax ma tagħmilx dan?

Għax qed tibża mill-kawżi?

Għax għandek il-faħam miblul?

L-ISPEAKER: Onor. Fearne, jekk jogħġbok, indirizza lis-Sedja.

CHRIS FEARNE: Jekk m'għandekx faħam miblul, m'għandekx għalfejn tibża!

L-istess kif aħna rridu nistennew li l-allegazzjonijiet li hemm fil-konfront ta' David Casa jiġu pproċessati, għandna nistennew l-allegazzjonijiet kollha li jiġu pproċessati.

Il-proċess ġudizzjarju huwa għaddej, allavolja kien hemm min ipprova jwaqqfu billi jbiddel il-ġudikanti għax m'għoġbuhx.

Ejja nistennew l-eżitu tal-proċess ġudizzjarju u naġixxu skont l-eżitu.

Nerġa' ngħid li ħadd ma jieħu pjaċir bl-allegazzjonijiet, ikunu fuq liema membru ta' din il-Kamra jkunu.

Ħaġa li tinkwieta lin-nies hija l-fatt li l-Oppożizzjoni xebgħet tgħid, anke fil-midja internazzjonali, li l-istituzzjonijiet Maltin mhumiex jieħdu dawn l-allegazzjonijiet bis-serjetà.

Dan l-aħħar, jien kelli l-okkażjoni li l-ewwel niltaqa' ma' delegazzjoni tal-Parlament Ewropew, u mbagħad niltaqa' mal-Venice Commission li tlabnieha aħna biex tiġi Malta.

Meta ltqajt ma' dawn id-delegazzjonijiet, qaluli li qed jisimgħu barra l-pajjiż li l-istituzzjonijiet Maltin mhux qed jagħtu kas tal-allegazzjonijiet li jsiru.

Dan ifisser li jkun hemm xi ħadd li jippreżenta evidenza u l-istituzzjonijiet Maltin jitfgħuha taħt it-tapit u ma jagħtux kasha.

Xi ħaġa li ħarġet mill-istorja ta' Reuters u The Times tal-ġimgħa l-oħra, li l-Kap tal-Oppożizzjoni qiegħed jagħmel referenza għaliha, ixxejjen l-argumenti kollha tal-Oppożizzjoni.

Reuters u The Times qegħdin jikkwotaw rapport tal-FIAU li jgħid li qed issir investigazzjoni li minnha ħerġin ċerti affarijiet.

Dan ifisser li Reuters u The Times qegħdin jikkonfermaw, jekk qatt kien hemm bżonn ta' konferma, li l-istituzzjonijiet Maltin qed jagħmlu xogħolhom sew.

Dan ifisser li l-bużżieqa li nefħet l-Oppożizzjoni, infaqgħet f'wiċċha!

Sur President, huwa minnu li hemm allegazzjonijiet u hemm proċess ġudizzjarju għaddej.

L-appell tiegħi hu li għandna nħallu l-istituzzjonijiet jagħmlu xogħolhom!

Aħna ngħixu f'pajjiż Ewropew fejn għandna s-saltna tad-dritt.

Meta l-proċess ġudizzjarju jkun lest, jekk ikun hemm il-bżonn, nerġgħu nagħmlu dibattitu ieħor.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Aktar rimarki?

L-Onor.

OWEN BONNICI: Sur President, kemm hu ironiku li llejla l-Oppożizzjoni ħasbet li bħala membri tal-Gvern se niddejqu milli nagħmlu dan id-dibattitu.

Kif qal id-Deputat Prim Ministru, l-Oppożizzjoni sejħet lill-ġurnalisti fis-7.00 p.m. għax ħasbet li bħala Gvern ma nkunux irridu li niddiskutu.

Il-ġurnalisti ġew, imma lill-Onor.

Ftit tal-minuti ilu, l-Onor.

Adrian Delia tkellem f'din il-Kamra u s'issa għadu f'din il-Kamra.

Adrian Delia beda d-diskors tiegħu billi semma l-Baġit.

Forsi wieħed jgħidli x'għandu x'jaqsam il-Baġit ma' dan id-dibattitu?

Sur President, forsi nistgħu nistaqsu lilu, għax l-ewwel ħaġa li semma kien proprju l-Baġit.

L-Onor.

Adrian Delia ddeskriva l-Baġit bl-aġġettiv 'riċiklat'.

Bla ma trid tibda titbissem, għax il-kelma 'riċiklat' hija kelma li verament toqgħod lill-Kap tal-Oppożizzjoni.

Dan għaliex id-diskors li għadu kif għamel huwa diskors riċiklat ta' dak li kien jagħmel il-predeċessur tiegħu.

L-Onor.

Adrian Delia qal litteralment dak li kien ilu jgħid qablu l-Onor.

Seta' faċilment qal li qed jirreferi għal dak li kien jgħid l-Onor.

Il-kelma 'riċiklat', b'mod ironiku, toqgħod ferm lill-Kap tal-Oppożizzjoni; jekk hemm allegazzjoni fil-konfront tal-Onor.

Adrian Delia, hija proprju allegazzjoni ta' riċiklaġġ!

Il-fatt li l-Onor.

Adrian Delia jitlob jisforza lil din il-Kamra għal dan id-dibattitu u mbagħad jibda d-diskors tiegħu bil-kelma "riċiklat", verament hija xi ħaġa ironika!

Sur President, jien avukat bħalek, bħall-Kap tal-Oppożizzjoni u diversi membri f'din il-Kamra, u jekk hemm xi ħaġa li titgħallem meta tkun avukat hija li essenzjalment, il-proċess ġudizzjarju huwa t-tiftix tal-verità.

Il-Qorti hija eżerċizzju fejn wieħed jipprova jistabbilixxi l-fatti biex toħroġ il-verità.

Tant hu hekk li meta xhud jitla' jixhed fil-Qorti, il-Qorti ma tgħidlux: Bonġu, tista' tibda tixhed.

Il-Qorti tgħidlu: Aħlef li tgħid is-sewwa, is-sewwa kollu, u xejn inqas mis-sewwa.

Dan għaliex xogħol il-Qorti hu li tistabbilixxi l-fatti u l-verità.

L-istess meta pulizija jidħol għall-kors ta' ingaġġ, l-ewwel ħaġa li jgħidulu hi li għalkemm xogħlu huwa li jġib il-provi kontra l-akkużat, jekk hemm provi li jistgħu jintużaw favur l-akkużat, għandu l-obbligu li jressaqhom ukoll.

Jekk hawn xi ħadd li għandu obbligu li jiddefendi parti huwa proprju l-avukat: però, kif tgħallimni inti, Sur President, avukat ma jistax joskura l-verità biex il-klijent tiegħu jidher aħjar.

Jekk jagħmel hekk, ikun qed jagħmel xi ħaġa serjissima li tmur kontra l-Qorti li xogħolha hu li tiskopri l-verità.

Kif nafu, hemm proċess li jwassal għall-iskoperta tal-verità.

Għalhekk, meta jkun hemm allegazzjoni, il-forum adattat biex niskopru l-verità huwa l-Qorti.

Aħna nafu x'ġara fl-aħħar xhur fejn, meta saret allegazzjoni serjissima kontra l-Prim Ministru, dan mar minn jeddu l-Qorti biex isir proċess ta' tiftix għall-verità dwaru.

F'Malta għandna s-saltna tad-dritt, u għalhekk kull allegazzjoni serja tiġi investigata.

L-Oppożizzjoni nnifisha għamlet diversi talbiet biex ikun hemm investigazzjoni.

Malta hija wieħed mill-ftit pajjiżi fejn kull persuna, għandha jew m'għandhiex interess f'xi ħaġa, tista' tmur għand maġistrat inkwerenti u titlob għal investigazzjoni.

Meta jkun hemm allegazzjoni serja, hemm proċess ġudizzjarju li jrid jitħalla jsir, inkluż dwar dawn l-allegazzjonijiet li qed issemmi l-Oppożizzjoni.

Għalhekk, ma tistax l-Oppożizzjoni tiġi tgħid li l-Prim Ministru qed jipprova jostakola milli ssir investigazzjoni.

Il-Prim Ministru qed jagħmel użu mid-drittijiet li tagħtih il-proċedura nnifisha.

Kull min hu avukat u kull min għandu bażi ta' liġi jaf li meta jkun hemm inkjesti, il-proċedura tagħti drittijiet lill-persuni li jiġu msemmija f'talba biex issir l-inkjesta.

Mela mhux minnu li xi ħadd qed jipprova jostakola l-proċess ġudizzjarju.

Mela għax tuża d-drittijiet li tagħtik il-liġi, jiġifieri qed tostakola?

B'dan ir-raġunar, l-Oppożizzjoni ilha tostakola, għax qed tuża d-dritt li tagħtiha l-liġi – u qed tagħmel sew jekk tħoss li għandha tuża dan id-dritt.

Però, hemm din id-differenza bejn iż-żewġ naħat tal-Kamra.

Min-naħa tagħna, kull allegazzjoni serja tiġi investigata.

Min-naħa tal-Oppożizzjoni, lanqas biss għandhom id-diċenza li jpoġġu lilhom infushom taħt investigazzjoni!

Sur President, fir-rigward tas-saltna tad-dritt, huwa faċli ħafna li tikkummenta, imma huwa aktar diffiċli li taġixxi.

Dan il-Gvern, bit-tajjeb u l-ħażin tiegħu – għax aħna qatt m'għedna li aħna Gvern perfett – dejjem ra li kull meta jkun hemm allegazzjoni, din tiġi investigata mis-sistema ġudizzjarja tagħna li għandna fiduċja fiha.

Aħna ma noqogħdux ngħidu li t-tali imħallef ma jogħġobniex, għax jiġi minn dak jew mill-ieħor.

Aħna la qatt għamilna dan id-diskors u lanqas se nagħmluh, għax aħna għandna fiduċja fil-ġudikanti kollha tagħna.

Bħala Gvern, irridu nsaħħu s-saltna tad-dritt.

Kif qal id-Deputat Prim Ministru, bħala Gvern, tlabna lill-Venice Commission tiġi f'pajjiżna u tgħarbel is-sistemi tagħna u fejn tħoss li għandna ntejbu, aħna nkunu lesti li nagħmlu dan.

M'hemm xejn ħażin li wieħed jipprova jtejjeb l-affarijiet!

Jien kburi bis-sistema legali li għandna u ma nagħmilx bħal tan-naħa l-oħra li jmorru barra minn Malta u jgħidu kontra pajjiżhom.

Barra minn Malta, jien infaħħar lil pajjiżi u s-sistema legali tagħna u ngħid li hija sistema robusta, b'saħħitha u li dejjem servietna tajjeb.

Però, jekk hemm fejn inbiddlu, lesti li nagħmlu dan.

Sur President, il-messaġġ tiegħi huwa wieħed: jekk verament nemmnu fis-saltna tad-dritt, għandna nħallu l-proċessi ġudizzjarji jsiru u l-awtoritajiet jaħdmu, sabiex verament nuru, bil-fatti u mhux bit-tpaċpiċ, li lesti li nbaxxu rasna għas-saltna tad-dritt.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Aktar rimarki?

L-Onor.

SIMON BUSUTTIL: Sur President, iż-żejt tela' f'wiċċ l-ilma!

F'dan id-dibattitu, diġà smajna żewġ esponenti ewlenin min-naħa tal-Gvern jipprovaw iwieġbu għal dak li ħareġ nhar il-Ġimgħa li għaddiet li, permezz tiegħu, sirna nafu l-verità, liema verità l-Gvern kien ilu jaf biha, imma m'għamel xejn dwarha.

Il-membri tal-Gvern ma wieġbu assolutament xejn fuq dak li ħareġ nhar il-Ġimgħa!

L-aktar ħaġa li inkwetathom kienet li l-Partit Nazzjonalista għamel press call għas-7.00 pm!

Fuq is-sustanza tal-gravità ta' dak li ġara, ma qalu assolutament xejn!

Ejja ma ndurux mal-lewża!

Quddiemna għandna l-akbar każ ta' korruzzjoni fl-istorja politika ta' pajjiżna, għaliex jinvolvi l-ogħla uffiċjali tal-Gvern li nqabdu f'każi ta' korruzzjoni.

Issa, il-kwestjoni hi jekk pajjiżna u l-istituzzjonijiet tagħna humiex kapaċi jieħdu azzjoni, sabiex il-liġi f'pajjiżna tassew tkun tgħodd ugwali għal kulħadd.

Dak hu t-test li għandu pajjiżna quddiemu.

Dan huwa test għall-Prim Ministru u għall-istituzzjonijiet f'pajjiżna.

Ejja nifhmu eżatt x'ġara u naraw f'hiex inqabdu dawn il-membri tal-Gvern.

Biex inkunu ċari, iċ-ċirku issa ngħalaq.

Hemm rabta ċara ta' korruzzjoni bejn il-proġett tal-power station u nies li hemm f'Kastilja, speċifikament iċ-Chief of Staff tal-Prim Ministru u l-Ministru Konrad Mizzi, li huma l-aktar tnejn min-nies viċin tal-Prim Ministru nnifsu li, kif nafu, ilu jiddefendihom għal sentejn u nofs sħaħ.

Sur President, x'inhuma l-fatti li għandna quddiemna?

Hawn tliet fatti li qegħdin nistrieħu fuqhom.

L-ewwel fatt ħarġitu Daphne Caruana Galizia fi Frar 2016, meta rrapportat li l-konsulent tal-Prim Ministru Brian Tonna rreġistra tliet kumpaniji sigrieti fil-Panama, li tnejn minnhom nafu li huma taċ-Chief of Staff Keith Schembri u tal-Ministru Konrad Mizzi.

Dan huwa fatt, għax ammettew it-tnejn li huma.

It-tieni fatt: f'April 2018, sirna nafu li l-kumpaniji nfetħu biex jirċievu 150,000 dollaru fix-xahar.

It-tielet fatt, biex ngħaqqdu l-istampa kollha: nhar il-Ġimgħa sirna nafu minn fejn ġejjin il-flus.

Dan huwa dak li ħareġ ġdid nhar il-Ġimgħa!

Il-flus ġejjin mingħand bniedem li huwa s-sid tal-power station li kien l-akbar proġett politiku li bih il-Partit Laburista daħal fil-gvern fl-2013.

Dawn huma tliet fatti li llum ma jista' jirribattihom ħadd!

Sur President, dan ifisser li l-Partit Laburista wiegħed li se jraħħas il-kontijiet tad-dawl u l-ilma, waqt li membri tiegħu kienu qegħdin jippjanaw biex parti minn dak ir-roħs idaħħluh fil-but tagħhom stess!

Sur President, dawn huma fatti ċari u mhux allegazzjonijiet.

Bil-permess tal-Kamra, qed inpoġġi dawn il-fatti fuq il-Mejda tal-Kamra, fejn spjegajt b'mod ċar li l-Gvern ma jistax jiċħad dawn il-fatti.

Iċ-Chief of Staff tal-Prim Ministru u l-Ministru Mizzi, li kien responsabbli mill-bini tal-power station, bil-moħbi kienu qed iħejju biex idaħħlu 150,000 dollaru fix-xahar.

Dan l-aġir tista' ssejjaħlu biss b'ismu – korruzzjoni!

Hawn qed nirreferu għall-kumpanija 17 Black.

Ta' min hi Macbridge?

Issa, nafu li 17 Black hija ta' ċertu Yorgen Fenech, li hu s-sid tal-power station.

M'għandix dubju li għad insiru nafu wkoll ta' min hi Macbridge!

Sur President, irrid insostni li l-fatt li dawn inqabdu qabel ma għaddew il-flus, ma jfissirx li m'għamlu xejn ħażin.

Dawn għamlu ħafna ħażin, għaliex attentat ta' reat kriminali huwa reat kriminali fih innifsu.

Jekk inti għamilt attentat ta' ħasil ta' flus, dak hu reat kriminali, anke jekk m'għaddew l-ebda flus.

Sur President, hawn irrid insostni punt ieħor.

Jekk dawn inqabdu li minn 17 Black kienu se jdaħħlu 150,000 dollaru fix-xahar, hawn xi ħadd minna f'din il-Kamra li jista' jagħti garanzija li jekk m'għaddewx mill-bieb, mhumiex se jgħaddu mit-tieqa?

Bħala Oppożizzjoni, qed nitolbu li tintrefa' r-responsabbiltà politika.

Aħna m'aħniex il-Qorti, li rridu nħalluha tagħmel xogħolha.

Hawnhekk qegħdin fl-arena politika u għandna mhux biss id-dritt, imma anke d-dmir, li ngħaddu ġudizzju politiku.

Abbażi ta' dawn it-tliet fatti biss, għandna kull dritt u dmir li nitolbu li tintrefa' r-responsabbiltà politika.

Iż-żewġ kelliema tal-Gvern li tkellmu s'issa, konvenjentement, ma semmewx id-differenza bejn responsabbiltà politika u responsabbiltà legali jew kriminali.

Sinċerament, kont nistenna aħjar mill-Ministru għall-Ġustizzja!

Wieħed jista' jkollu jerfa' responsabbiltà politika, għax l-aġir tiegħu kien ħażin, anke jekk ma kienx illegali.

Biss, jidher li l-membri tal-Gvern qed jinsew dan il-fatt u qed jitkellmu biss fuq ir-responsabbiltà legali li għad trid toħroġ, kemm-il darba l-Gvern iħalli lill-Qrati jaslu għal deċiżjoni.

Inutli li l-membri tal-Gvern jgħidulna li għandna nistennew id-deċiżjoni tal-Qorti, jekk imbagħad huma stess qegħdin joġġezzjonaw milli tibda inkjesta fil-Qorti.

Ejja nkunu ċari: bħala Oppożizzjoni qed nitolbu li tintrefa' r-responsabbiltà politika.

Jekk hemmx jew le responsabbiltà legali, inħallu f'idejn il-Qrati.

Sur President, se nitkellem speċifikament fuq ir-responsabbiltà tal-Prim Ministru.

Insostni li l-Prim Ministru kien jaf, jew messu kien jaf, ta' min hi din il-kumpanija.

Kulma kellu jagħmel kien li jistaqsi liċ-Chief of Staff tiegħu.

Biss, il-Prim Ministru għażel li jżomm liċ-Chief of Staff u lill-Ministru Mizzi fil-kariga tagħhom għal sentejn u nofs sħaħ, u għalhekk jien qed ngħid li l-Prim Ministru huwa politikament responsabbli, jekk mhux ukoll kompliċi magħhom, għax għattielhom.

Meta nkixfu l-kumpaniji fi Frar 2016, il-Prim Ministru kien imissu għajtilhom mill-ewwel u qalilhom li se jkeċċikom.

Però qabel messu staqsiehom ukoll għaliex fetħu dawn il-kumpaniji.

Din il-mistoqsija messha saret sentejn u nofs ilu!

Meta mbagħad, f'April 2018, ħarġet l-aħbar li dawn kienu qed jistennew li jdaħħlu 150,000 dollaru fil-kumpaniji tagħhom, il-Prim Ministru messu reġa' għajtilhom u staqsiehom minn fejn kienu ġejjin dawn il-150,000 dollaru, għax din l-aħbar kienet qed toħloqlu l-inkwiet.

Ladarba ma staqsihomx, dan huwa nuqqas gravi min-naħa tiegħu!

Kif jista' llum il-Prim Ministru jiġi jgħid li sar jaf min hu s-sid ta' 17 Black nhar il-Ġimgħa, jew meta staqsewh Reuters ix-xahar li għadda?!

Kif jista' l-Prim Ministru jittieħed bis-serjetà?!

Qed ngħidu li f'April 2018 ħarġet l-aħbar li l-flus kienu ġejjin minn ċerta kumpanija rreġistrata f'Dubaj li jisimha 17 Black u l-Prim Ministru ma sejħilhomx biex jistaqsihom ta' min hi!

Sur President, kif taf, jien kont għamilt mistoqsija parlamentari f'dan ir-rigward, anke jekk is-Sedja żammitni milli nagħmel dan, fejn kont staqsejt lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħidilna jekk staqsiex liċ-Chief of Staff tiegħu ta' min hi l-kumpanija 17 Black f'April li għadda?

Xi ħadd jaħseb li ma staqsihx?

Dażgur li staqsih!

Jaħseb il-Prim Ministru li l-Oppożizzjoni u n-nies hemm barra huma imbeċilli?

In-nies jafu eżattament x'qiegħed jiġri u jafu li dak li hawn quddiemna jinten!

Biss, l-agħar ħaġa hi li jiġi l-Prim Ministru u jgħid li mhuwiex se jieħu passi qabel il-Qorti tasal għad-deċiżjoni tagħha.

Kif jista' l-Prim Ministru jgħid dan il-kliem, jekk fil-Qorti hu stess qiegħed joġġezzjona għall-inkjesta li qiegħed nitlob jien sabiex ikun hemm investigazzjoni?

Kif jista' l-Prim Ministru jitwemmen?

Fil-Qorti qalgħalna l-fwied biex nibdew inkjesta, tant li għaddiet sena u nofs u l-inkjesta għadha ma bdietx.

Il-verità hi li l-Prim Ministru ma jridx jieħu passi kontra dawn it-tnejn min-nies u, ladarba l-Prim Ministru qiegħed jirrifjuta li jieħu passi, għandu jerfa' r-responsabbiltà politika hu personalment.

Sur President, nagħlaq billi ndur fuq l-awtoritajiet ta' pajjiżna u nitlobhom biex, f'isem l-Oppożizzjoni, jagħmlu dmirhom.

L-appell tiegħi huwa indirizzzat lejn il-Pulizija, l-FIAU u l-Avukat Ġenerali li, skont il-liġi, għandhom id-dmir u r-responsabbiltà li jaġixxu u ma jibqgħux għodda f'idejn il-Prim Ministru.

Tħallux lill-Prim Ministru jużakom biex jiddefendi u jkun tarka għal Keith Schembri, għal Konrad Mizzi u għalih innifsu!

Hawn irrid indur ukoll fuq id-deputati tan-naħa tal-Gvern u ngħidilhom: Possibbli m'hawnx imqar deputat wieħed minn 39 li kapaċi jqum u jgħid li dan huwa ħmieġ u li ma jridx ikollu x'jaqsam miegħu?!

Possibbli li se jħallu dan kollu għaddej bħallikieku mhu qed jiġri xejn?

Possibbli li l-Prim Ministru għalqilhom ħalqhom b'tali mod li se jibqgħu jiddefendu dak li huwa indifensibbli?

Il-Prim Ministru forsi għandu r-raġunijiet tiegħu li ma jeħux azzjoni għaliex huwa wisq viċin ta' dawn it-tnejn min-nies.

Però l-membri tal-Gvern, inkluż il-Ministru għall-Ġustizzja li suppost jirrappreżenta l-ġustizzja, se jibqgħu jiddefendu dan il-ħmieġ kollu?

Sur President, il-ħsara li qed issir lil pajjiżna hija irreparabbli.

Għandna ċans wieħed biex il-ħsara li saret b'dan l-akbar skandlu fl-istorja politika ta' pajjiżna tissewwa.

Dan jista' jsir biss jekk il-Prim Ministru jerfa' r-responsabbiltà politika, ineħħi lill-Ministru Konrad Mizzi, ineħħi lil Keith Schembri u jirriżenja hu wkoll ta' dak li naqas li jagħmel għal sentejn u nofs sħaħ.

Nirringrazzjak.

L-ISPAEKER: Aktar rimarki?

CHRIS CARDONA (Ministru għallEkonomija, Investiment u Negozji Żgħar): Sur President, nixtieq nirreaġixxi ftit għal dak li għadu kemm qal l-eks Kap tal-Oppożizzjoni, l-Onor.

Simon Busuttil, li pprova jagħti l-pariri lil din in-naħa tal-Gvern.

Jien ngħidlu li aħna m'aħniex se noqogħdu fuq il-parir tiegħu, għaliex li kieku qgħadna fuq il-parir tiegħu, konna nemmnuh ukoll fuq l-Egrant, fejn ħareġ biċ-ċar li ma kellniex nemmnuh.

L-Onor.

Busuttil tilef il-kredibilità tiegħu mhux biss mal-poplu Malti u Għawdxi, imma saħansitra mal-Kap tiegħu stess li żvestieh mir-responsabbiltà politika meta neħħieh minn kelliem għall-governanza tajba.

L-Onor.

Busuttil qalilna li l-iktar ħaġa li inkwetat lil din in-naħa tal-Kamra hija l-press call li semma d-Deputat Prim Ministru, liema konferenza stampa ma saritx u ma naħsibx li se ssir, għax il-Kap tal-Oppożizzjoni għadu preżenti f'din il-Kamra.

L-aktar ħaġa li tinkwetana hija li jkun hemm persuni pubbliċi f'dan il-Parlament li jagħmlu kruċjata, kif għamel l-Onor.

Simon Busuttil fuq l-Egrant, saret elezzjoni minħabba l-Egrant, u llum jiġi f'din il-Kamra u l-Egrant ma jsemmihiex!

Qalilna li min ried jagħmel il-korruzzjoni forsi se jipprova jgħaddi mit-tieqa.

L-unika persuna li għaddiet minn ġot-tieqa kien hu meta l-poplu Malti tefgħu 'l barra mix-xena politika darba għal dejjem!

Onor. Busuttil, l-Egrant ma ssemmihiex, avolja ħriġt in-nies fit-toroq, ħloqt pogrom fil-pajjiż u qajjimt kjass politiku fuq xi ħaġa li inti kont taf li ma teżistix!

Bħala membri ta' din il-Kamra għandna obbligu li mhux biss nitkellmu fuq is-17 Black f'kontest, imma li nitkellmu wkoll dwar dak li ġara u għadu frisk f'moħħ il-poplu kollu fir-rigward tal-Egrant.

"Mitt suspett ma jagħmlux prova waħda."

Dan mhux kliem tal-membri tal-Gvern, imma kliem il-Maġistrat inkwerenti Aaron Bugeja, fil-konklużjonijiet tiegħu tal-inkjesta Egrant.

Sur President, l-allegazzjonijiet huma suppożizzjonijiet li setgħet ġrat xi ħaġa jew li xi ħadd seta' wettaq xi ħaġa.

Però jekk l-allegazzjonijiet ma jkunux issostanzjati bl-evidenza, l-allegazzjonijiet jibqgħu allegazzjonijiet.

Għal dawn l-aħħar snin, il-kelma 'allegazzjoni' donnha ħadet tifsira ġdida u saret tintuża ħafna biex tgħatti kelma aktar adattata fin-narattiva politika meta wieħed ma jkunx qiegħed jgħid il-verità, jiġifieri jkun qiegħed jigdeb.

Irridu ngħidu li kien hemm min, intenzjonalment, ried iwassal messaġġi giddieba, li mhumiex veritieri.

L-agħar xenarju li jista' jkollok hu meta l-verità tkun magħrufa, min ikun qiegħed jagħmel l-allegazzjonijiet ikun jaf li qed jgħid kelma b'oħra, iżda jibqa' jirrepetihom għax verament ikun irid jagħmel il-ħsara.

L-akbar każ ċelebri fil-politika skandaluża li mexxa l-Partit Nazzjonalista taħt it-tmexxija tal-eks Kap Simon Busuttil huwa l-każ Egrant, li kien każ ta' frame-up, kalunja, gidba ċċertifikata u ħadma mill-bidu sal-aħħar ta' persuni politiċi li riedu jqarrqu.

Aħna se nibqgħu nsemmu dan il-każ, anke għal elf darba kuljum, kif qalet li qed nagħmlu Oppożizzjoni.

Nagħmlu dan mhux biex issir ġustizzja mal-Prim Ministru u mal-familja tiegħu, imma biex infakkru li llum, l-istess nies li waslu biex ħarġu b'din il-ħadma għadhom fuq il-bankijiet tal-Oppożizzjoni u, mingħajr l-ebda rimors għal dak li għamlu, għadhom iterrqu bla mistħija fil-bini tal-Parlament.

Il-problema f'kalunja bħall-Egrant hija li ma tista' ssir qatt ġustizzja b'mod xieraq mal-familja tal-Prim Ministru Joseph Muscat.

Il-każ Egrant espona bl-aktar mod ċar kif f'pajjiżna hawn nies li għall-poter lesti li jagħmlu kollox.

Fil-Partit Nazzjonalista ma nbidel xejn, u l-istess kejl li pprovaw japplikaw fil-każ Egrant, issa qed jipprovaw japplikawh fil-każ 17 Black.

Però meta l-poplu jħares lura, kapaċi jagħmel ġudizzju fuq min mexa tajjeb fuq din il-kwestjoni.

Filwaqt li wieħed għandu jagħti attenzjoni għal dak li jkun qed jiġi ppubblikat fil-mezzi soċjali u fil-media, ikun żball li nieħdu dak li jiġi rrapportat bħala vanġelu.

Sal-lum, l-uniku vanġelu li nistgħu nieħdu huwa biss il-konklużjonijiet tal-investigazzjoni Egrant, li jinsabu iswed fuq l-abjad.

Trid jew ma tridx l-Oppożizzjoni, aħna se nibqgħu nitkellmu fuq dawn il-konklużjonijiet u mhux fuq il-fantasiji li toħroġ bihom l-Oppożizzjoni.

(Interruzzjonijiet)

L-Oppożizzjoni ma ssemmix li l-inkjesta Egrant uriet li f'pajjiżna hawn min lest li jsallab familja intortament, meta kien jaf li qed jirkeb fuq gidba, sempliċement għall-qrusa politika.

L-Oppożizzjoni ma ssemmix kif fixklet l-istabilità ta' pajjiż sħiħ u li, minkejja li l-pajjiż kien u għadu miexi tajjeb, kellha tissejjaħ elezzjoni ġenerali.

Ejja niftakru li f'pajjiżna hawn min hu lest li jpoġġi fil-periklu l-impjieg ta' eluf ta' ħaddiema Maltin u Għawdxin billi mar lil hinn minn xtutna, fuq stazzjonijiet u ġurnali barranin, biex iwassal messaġġ kontra pajjiżna.

Il-Partit Nazzjonalista ma jridx jitgħallem mill-iżbalji li għamel.

Ejja niftakru li l-Oppożizzjoni Nazzjonalista niżżlet in-nies fit-toroq, għamlu billboards bil-Prim Ministru u l-mara tiegħu wara l-iżbarra, marru jiġru f'istituzzjonijiet Ewropej jirrepetu dawn l-allegazzjonijiet, riedu li l-President ta' Malta xxolji l-Parlament u pprovaw ikissru pajjiż u l-familja tal-Prim Ministru.

Jidher li l-Oppożizzjoni trid tibqa' tippersisti b'din it-tip ta' politika moqżieża billi titfa' t-tajn biex forsi xi darba xi ftit tajn jeħel ma' xi ħadd min-naħa tal-Gvern.

L-Oppożizzjoni trid tibqa' tibbaża l-politika tagħha fuq l-allegazzjonjiet biex tipprova tiskorja punti politiċi.

Persważ li bħalma l-poplu ddeċieda li jwarrab il-politika ta' attakki bla bażi u assassinju tal-karattru fl-2013 u fl-2017, se jibqa' jagħmel hekk fiż-żmien li ġej.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Aktar rimarki?

ROSIANNE CUTAJAR: Sur President, rajna kemm huwa ironiku li l-eks Kap tal-Oppożizzjoni, jew aħjar il-Kap tal-Oppożizzjoni de facto, illum għoġbu jiġi f'din il-Kamra jitkellem dwar responsabbiltà politika, wara li lanqas biss kellu d-diċenza jwarrab meta nqabad bil-fatti li gideb fuq il-Prim Ministru.

Busuttil jiġi jitkellem fuq il-verità, meta hu ried jirbaħ elezzjoni fuq il-gideb.

Agħmlilna pjaċir, tiġix hawnhekk u tipprova … (Interruzzjonijiet)

L-ISPEAKER: Onor. Rosianne Cutajar, ippermettili ftit.

L-Onor.

ROBERT CUTAJAR: Sur President, nixtieq nistaqsi lis-Sedja jekk il-kelma 'giddieb' hijiex aċċettabbli f'dan il-Parlament.

L-ISPEAKER: Onor. Rosianne Cutajar, tista' tkompli bid-diskors.

ROSIANNE CUTAJAR: Onor. Simon Busuttil, kif tista' tiġi f'din il-Kamra tippontifika meta int se tibqa' mniżżel fl-istorja politika ta' pajjiżna għall-ikbar gidba politika li qatt saret.

Dik tinten żgur, Onor. Simon Busuttil!

Dan il-Gvern qatt ma beża' jieħu d-deċiżjonijiet u jerfa' r-responsabbiltajiet tiegħu.

Dan huwa Gvern li jibbaża d-deċiżjonijiet tiegħu fuq il-fatti u mhux fuq allegazzjonijiet, jew addirittura fuq x'tixtieq l-Oppożizzjoni.

Dan il-Gvern ma jibbażax ruħu fuq il-gideb tal-Oppożizzjoni, iżda fuq il-verità.

Wieħed jinnota d-dagħdigħa negattiva li llum għaddejja biha l-Oppożizzjoni, forsi għal raġunijiet differenti.

Qabel, l-Oppożizzjoni kienet tkun negattiva għaliex ma kellhiex x'toffri lil dan il-pajjiż, u llum qed tkun negattiva biex tipprova tibqa' Oppożizzjoni waħda u magħquda.

L-Oppożizzjoni qed tipprova tpinġi stampa kerha ta' pajjiżna li ma teżistix, però l-familji Maltin u Għawdxin li jinsabu fil-kwiet ta' djarhom jafu li din l-istampa mhijiex reali.

Tant hu hekk li fi stħarriġ wara l-ieħor il-poplu qiegħed ikompli jagħti ċertifikat pożittiv ta' fiduċja fil-konfront tal-Prim Ministru.

Il-familji, il-ħaddiema, in-negozji, l-anzjani u t-tfal kollha qed iħossu d-differenza fil-ħajja li jgħixu ta' kuljum.

Fl-istess waqt, l-Oppożizzjoni tinstab medhija tipprova tiġġieled battalja biex tibqa' tim wieħed u mhux frammentazzjonijiet 'l hemm u 'l hawn, billi tipprova tpinġi sitwazzjoni f'pajjiżna fejn tibża' toħroġ mid-dar, jew addirittura li għandna xi pajjiż li miexi lura u mifni bir-rigress.

Illum, kulħadd jaf li l-unika ħaġa li sejra lura f'dan il-pajjiż hija l-istess Oppożizzjoni.

Mill-bqija, il-Gvern jinstab miexi fit-triq it-tajba u pajjiżna jinstab jiġri 'l quddiem, f'setturi fejn ħaddieħor għadu biss lanqas telaq jimxi.

Pajjiżna qed jesperjenza rekord fit-turiżmu, fil-qasam tal-enerġija, fis-saħħa, fl-ekonomija u fix-xogħol, fost l-oħrajn.

Din hija l-vera stampa ta' pajjiżna!

L-Oppożizzjoni qiegħda tgħid li hija inkwetata bir-reputazzjoni ta' pajjiżna.

Però l-uniku inkwiet tal-Oppożizzjoni huwa li ħadd ma qed jemminhom!

Qed imorru quddiem l-Unjoni Ewropea u din qed tgħidilhom li Malta hija l-aqwa fl-Ewropa.

Il-Kummissjoni Ewropea qalet li mit-tbassir tagħha għax-xitwa, jidher li pajjiżna se jkun l-aktar pajjiż Ewropew li l-ekonomija tiegħu se tikber fl-2019.

Il-Kummissjoni Ewropea qalet li l-pagi tagħna se jikbru tliet darbiet aktar minn dawk tal-pajjiżi tal-Unjoni Ewropea.

Lill-Oppożizzjoni qaltilhom li Malta verament qed tgħix is-suċċess bit-tkabbir record fl-impjiegi u żidiet fil-pagi, fost l-oħrajn.

Sur President, irrid insemmi wkoll il-Baġit għal din is-sena, fejn pajjiżna mistenni jkompli jqawwi r-ritmu ekonomiku tiegħu.

Filwaqt li se tiżdied l-ispiża soċjali, se nnaqqsu l-piżijiet tat-taxxi biex il-ġid ikompli jinqasam bl-aħjar mod bejn kulħadd.

Din il-ġimgħa ġie rrapportat ukoll li Malta għandha d-disa' l-aqwa sistema tas-saħħa fid-dinja.

Dan mhux kliem li qed ngħidu jien bħal Membru Parlamentari tal-Gvern, imma qed jgħidu l-ġurnal mediku The Lancet.

Tajjeb li nfakkru lill-Oppożizzjoni, li tridna nibbażaw ruħna mill-ġdid fuq l-allegazzjonijiet, x'kienu l-fatti ta' pajjiżna sal-2012.

Infakkar li kellna pajjiż fil-proċedura tad-defiċit eċċessiv, kellna l-Air Malta u l-power station falluti, kellna problema tal-qgħad, u kellna sitwazzjoni fejn l-Unjoni Ewropea ordnat lil pajjiżna sabiex jaqta' €40 miljun minn fuq is-setturi tas-saħħa u l-edukazzjoni.

(Onor. Membri: Hear, hear) Kellna pajjiż bl-ogħla kontijiet tad-dawl u l-ilma, meta, fil-frattemp, Gvern Nazzjonalista ried idaħħal f'but id-deputati tiegħu żieda ta' €500 fil-ġimgħa.

Din kienet il-vera stampa ta' pajjiżna taħt Gvern Nazzjonalista.

Kellna bolla ogħla, VAT ogħla, taxxa ogħla u pajjiż b'dejn nazzjonali li kien 70% tal-Prodott Gross Domestiku.

(Interruzzjonijiet) Dawn huma l-veri fatti.

Issa naf li l-fatti qed iweġġgħu lill-membri tal-Oppożizzjoni, però din kienet il-vera stampa ta' pajjiżna taħt Gvern Nazzjonalista.

Illum reġa' għandna l-fiduċja fil-pajjiż, il-kuntentizza, ekonomija vibranti u opportunitajiet għal uliedna u għaż-żgħażagħ tagħna.

L-Oppożizzjoni tgħidilna li Malta mhux pajjiż normali.

Veru mhux normali għax, fejn pajjiżi oħrajn qed jimxu, aħna qegħdin niġru u, fejn ħaddieħor iwiegħed biss, aħna nwettqu bil-provi.

Ħaddieħor joħlom u aħna qed niksbu r-riżultati.

Għalhekk nistaqsi: Min mhuwiex normali?

L-Oppożizzjoni mhijiex normali!

Bħala Gvern, sena wara l-oħra, qed nagħtu lill-familji tagħna tnaqqis fl-income tax, żieda fil-paga minima, żieda fil-pensjonijiet, żieda fil-benefiċċji għall-persuni b'diżabilità, żieda fl-istipendji, stipendji għal min qed jirrepeti, kontijiet orħos, childcare b'xejn, ċekkijiet lil min sofra xi inġustizzja, trasport b'xejn għall-iskejjel, €700 miljun għall-infrastruttura, għajnuna għall-first time u s-second time buyers, għajnuna għal min qed jagħmel Masters u Ph.D, tablets għat-tfal, u żieda fil-ġranet tal-leave.

Dawn huma biss ftit mill-miżuri li qed iwettaq dan il-Gvern, u għalhekk wieħed jibda jifhem għalfejn dan id-dwejjaq min-naħa tal-Oppożizzjoni.

L-Onor.

Adrian Delia qalilna li dan il-Gvern m'għandux pjan u li pajjiżna huwa l-agħar fl-Ewropa.

Jien ngħidlu li t-titlu tal-agħar se jmur għandu stess li qed imexxi – jew aħjar, jipprova jmexxi – l-agħar Oppożizzjoni fl-istorja reċenti ta' pajjiżna.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

DAVID STELLINI: Sur President, proverbju Latin jgħid li silence means consent, jiġifieri min jibqa' silenzjuż ikun qed jaqbel mal-ħaġa.

Dan mhuwiex pajjiż normali!

Issa, lili kulħadd jafni bħala Deputat moderat ħafna fi kliemi; però, wara din l-aħbar, qed nikkonkludi li huwa minnu li dan il-pajjiż mhuwiex normali.

Qed ngħid dan, għax is-saltna tad-dritt qed togħsfor fix-xejn.

Meta l-eks Kap tal-Oppożizzjoni, l-Onor.

Simon Busuttil, talabni biex noħroġ għal din l-elezzjoni, ħallejt il-ħajja li kelli fi Brussell, fejn kont naħdem u kelli l-familja miegħi bit-tfal imorru l-iskola hemmhekk.

Parti mir-raġuni li għażilt li niġi lura Malta hija proprju l-problema ta' korruzzjoni fil-pajjiż.

Quddiem din is-sitwazzjoni, ma stajtx nibqa' b'ħalqi magħluq.

Ma ġejtx hawn bl-intenzjoni li nitla' bħala deputat f'din il-Kamra, imma l-importanti għalija kien li nagħti kontribut mhux biss lill-Partit Nazzjonalista, imma lis-soċjetà Maltija.

Sur President, kif jista' wieħed jibqa' silenzjuż quddiem il-fatti li għandna quddiemna?

Bħala Oppożizzjoni, ressaqna mozzjoni għal dan id-dibattitu, fejn qegħdin naraw il-Grupp Parlamentari Laburista jitkellem dwar kollox, però ma jagħmilx reazzjoni għal dawn it-tliet fatti – mhux allegazzjonijiet – li ħarġu fil-pubbliku.

L-Onor.

Rosianne Cutajar għadha kif għamlitilna diskors tal-Baġit, però waqfet hemm.

X'inhuma dawn il-fatti li għandna quddiemna?

L-ewwel fatt hu li l-Ministru Konrad Mizzi u l-kap tal-Uffiċċju tal-Prim Ministru Keith Schembri ammettew huma stess li huma s-sidien ta' kumpaniji fil-Panama.

It-tieni fatt hu li l-Ministru Konrad Mizzi u l-kap tal-Uffiċċju tal-Prim Ministru Keith Schembri stennew li jirċievu commission ta' €150,000 fix-xahar kull wieħed għal 18-il sena, b'total ta' €1 miljun kull wieħed.

It-tielet fatt hu li s-sid ta' 17 Black m'huwa ħadd ħlief id-Direttur tal-Power Station, liema proġett dak iż-żmien kien qed jitmexxa mill-Ministru Konrad Mizzi.

Dawn huma fatti u mhumiex allegazzjonijiet!

Kif jista' l-Grupp Parlamentari Laburista jibqa' sieket?

Kif nista' jien niġi hawn u ma nitkellimx dwar dawn il-fatti?

Sur President, jien trabbejt f'Ta' Sannat, Għawdex, fejn il-ġenituri u dawk kollha ta' madwari, inkluż il-coach tal-football, dejjem għallmuni li biex tirnexxi fil-ħajja, m'hemmx għalfejn tirrikorri għall-korruzzjoni.

Tista' tirnexxi xorta jekk tkun onest!

Jekk tkun korrott, tista' forsi ssir sinjur, imma ma jkollokx is-serħan tal-moħħ.

Biss, jekk inti onest, jista' jkollok kollox fil-ħajja.

Dak huwa prinċipju importanti ħafna għalija u għalhekk qed ngħid li parti mir-raġuni li niġi hawn Malta kienet proprju din il-problema tal-korruzzjoni.

Jien ma nistax ngħix f'soċjetà fejn il-Prim Ministru, bl-imġieba tiegħu, qed jgħaddi l-messaġġ li huwa aċċettabbli li wieħed jagħmel xi forma ta' ħasil ta' flus.

Kif qal l-Onor.

Simon Busuttil, din mhijiex kwestjoni ta' Qorti jew tal-prinċipju innocent until proven guilty.

Aħna m'aħniex il-Qorti!

F'dan il-Parlament, bħala politiċi, nimxu mal-prinċipju tal-kontabilità.

Issa meta l-Prim Ministru qed iħalli lil dawn it-tnejn min-nies fil-karigi rispettivi tagħhom, qed jibgħat il-messaġġ li jekk trid tirnexxi, tista' tirrikorri għall-ħasil ta' flus.

Sur President, hawn mhux qed nitkellem dwar prinċipji fl-arja, qisni lecturer tal-università.

Fis-snin 90, il-pajjiżi Baltiċi, jiġifieri l-Latvja, l-Estonja u l-Litwanja, għaddew minn każ simili bħal dan, li spiċċa tellef ħafna impjiegi f'dawn il-pajjiżi.

Kien hemm mument meta, fis-snin disgħin, kien hemm evidenza li fil-banek ta' dawn il-pajjiżi Baltiċi, kien hemm ħafna ħafna ħasil ta' flus.

Ġara li n-negozjanti u ċ-ċittadini onesti beżgħu li dawn il-banek se jiġu taħt investigazzjoni.

Dan wassal biex kien hemm dak li bl-Ingliż jissejjaħ capital flight, jiġfieri li n-negozjanti u ċittadini onesti marru jiġru jiġbdu d-depożiti tagħhom, bir-riżultat li l-banek fallew, is-settur finanzjarju kkrolla u kien hemm kriżi ekonomika.

Forsi wieħed jistaqsi: Se jiġri l-istess f'Malta?

Nispera li le, għax naf li hawn nies f'Malta li qegħdin igawdu minn ekonomija li dejjem qed tikber.

Aħna qed nitkellmu biex nipproteġu l-interessi f'pajjiżna.

Aħna rridu nibagħtu messaġġ lill-investituri Maltin u barranin li hawn xi ħadd b'daqsxejn sens komun, li qed jipprova jżomm il-brejkijiet.

Aħna qed nitkellmu mhux biss biex niddefendu isem u ġieħ Malta, imma anke l-impjiegi tal-Maltin u l-Għawdxin.

Huwa proprju għalhekk li rridu niddefendu r-reputazzjoni ta' Malta.

Hawnhekk għandna każ klassiku ta' ħasil tal-flus, dak li l-esperti jsejħulu textbook case.

Il-Gvern jaf sew li l-fatt li jkollok struttura, b'kumpaniji fil-Panama u f'pajjiżi oħrajn mad-dinja, huwa każ ta' ħasil ta' flus.

Għażilt li nitkellem f'dan id-dibattitu għax importanti li nifhmu s-serjetà ta' dan il-każ, li mhux biss hu inkwetanti, għax jistgħu jintilfu l-impjiegi, imma għax qed juri li m'hawnx ġustizzja f'dan il-pajjiż.

F'Diċembru tal-2017, bħala Oppożizzjoni, konna ressaqna mozzjoni fil-Parlament biex titwaqqaf kummissjoni li tinvestiga l-allegazzjonijiet kollha tal-ġurnalista Daphne Caruana Galizia.

Daqshekk nibżgħu mill-investigazzjonijiet!

Però l-Gvern għażel li jivvota kontra din il-mozzjoni.

(Onor. Membri: Hear, hear) Bħala Oppożizzjoni, nemmnu li f'dan il-pajjiż m'hawnx ġustizzja għax il-Pulizija m'aġixxietx, u għax l-inkjesta li kellha ssir mill-Qrati qed tiġi imblokkata mill-Prim Ministru u sħabu.

Kif nafu, s'issa, din l-inkjesta għadha ma bdietx.

Ladarba l-Ministru Konrad Mizzi u l-Kap tal-Uffiċċju tal-Prim Ministru Keith Schembri għadhom fuq is-siġġu tal-poter, ma jistax ikollna xi forma ta' ġustizzja!

X'messaġġ qed nibagħtu bħala pajjiż lill-investituri barranin?

X'messaġġ qed nibagħtu liż-żgħażagħ li se jidħlu fid-dinja tax-xogħol?

Minn naħa qed ngħidu liż-żgħażagħ li qed nafdawhom għax tajniehom id-dritt tal-vot ta' 16-il sena, u min-naħa l-oħra qed ngħidulhom li jekk tkun korrott, jaqbillek u tista' tirnexxi.

Dan hu l-eżempju li rridu nagħtu liż-żgħażagħ?

Dan hu l-pajjiż li fih rridu rrabbu t-tfal tagħna?

Sur President, jien nixtieq nara Gvern aktar kontabbli, imma s'issa għadna 'l bogħod minn dan.

Nixtieq ukoll li l-Gvern jirrispondi għal dawn it-tliet fatti – u mhux allegazzjonijiet! – li għandna quddiemna.

Bħala Oppożizzjoni, żgur li mhux se naqtgħu qalbna, imma se nibqgħu niġġieldu għall-ġustizzja u se nibqgħu niddefendu l-impjiegi fis-settur tas-servizzi finanzjarji f'pajjiżna.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

ALEX MUSCAT: Sur President, illum qed nitkellmu fuq is-settur tal-enerġija f'pajjiżna.

Il-Partit Nazzjonalista kien, għadu u jibqa' kontra dan il-proġett tal-enerġija, li minnu ggwadanjaw tant familji u negozji Maltin u Għawdxin.

Il-mod kif l-Oppożizzjoni qed tipprova ttappan dan il-proġett huwa simbolu ċar li l-Partit Nazzjonalista baqa' partit negattiv u ma nbidilx.

Ilkoll niftakru meta l-Oppożizzjoni, dakinhar fil-gvern, kienu jirreferu għal dan il-proġett bħala Alice in Wonderland.

L-eks Kap tal-Oppożizzjoni kien saħansitra sejjaħ dan il-proġett bħala l-gimmick tal-millennju u li ma jiswiex il-karta li nkiteb fuqha.

Dan id-diskors kien isir biex jipprovaw jingannaw lin-nies.

Iżda, in-nies jifhmu li, grazzi għall-fiduċja li l-poplu wera lil din in-naħa tal-Kamra b'ammont record, illum qed igawdu minn roħs ta' 25% fil-kontijiet tad-dawl u tal-ilma, kemm tal-familji kif ukoll tan-negozji.

Sitt snin ilu, il-pjan tal-Partit Nazzjonalista kieku reġa' tela' fil-gvern kien li jerġa' jgħolli l-kontijiet tad-dawl u l-ilma.

Għall-kuntrarju, dan il-Gvern ta kelma li l-kontijiet se jorħsu, u hekk ġara.

In-nies jafu li sitt snin ilu, taħt Gvern Nazzjonalista li issa qed jerġa' jattakka dan il-proġett tal-enerġija, kienu jħallsu aktar milli jħallsu llum.

In-nies fehmu li dan il-Gvern kellu viżjoni għas-settur tal-enerġija li ġiet mwettqa.

Niftakru li l-Partit Nazzjonalista riedna naħslu l-ħwejjeġ fil-washing machine billejl biex minflok nistrieħu, nispiċċaw nagħmlu l-faċendi tad-dar billejl.

Il-famijlji u n-negozji tagħna hemm barra jafu li taħt dan il-Gvern ingħataw lura €80 miljun fil-but tagħhom ta' kull sena.

Dan ifisser li f'ħames snin Gvern Laburista radd lura f'€400 miljun fil-bwiet tal-familji u n-negozji Maltin u Għawdxin, liema flus taw nifs kemm lill-familji u lin-negozji, u reġgħu ċaqalqu l-ekonomija ta' pajjiżna.

Dawn il-flus ħolqu ċiklu pożittiv f'pajjiżna għax żdied il-konsum privat, żdiedu l-impjiegi, żdied l-investiment mill-kumpaniji u sirna aktar kompetittivi biex nattiraw aktar investiment.

Partit Nazzjonalista fil-gvern kien jibqa' jieħu dawn il-flus ta' kull sena.

Il-probabilità kienet li kien se jerġa' jgħolli l-kontijiet tal-enerġija.

X'differenza llum minn kif konna taħt Gvern Nazzjonalista!

Illum għandna s-seba' l-orħos kontijiet tal-enerġija fil-pajjiżi kollha tal-Unjoni Ewropea.

Apparti minn aktar flus fil-bwiet tan-nies, qed ingawdu wkoll minn kwalità ta' arja aħjar.

Ejja niftakru li l-Partit Nazzjonalista fil-gvern ried li nibqgħu nużaw il-heavy fuel oil.

Aħna neħħejna l-użu ta' dan iż-żejt għalkollox u ħattejna l-power stations kemm tal-Marsa kif ukoll ta' Delimara.

Il-Partit Nazzjonalista tant kien jirrispetta lin-nies tan-naħa t'isfel ta' Malta li ried ikompli jbellgħalhom l-aktar żejt li jniġġes fl-arja.

Il-proġett tal-enerġija li l-Oppożizzjoni tant maqdret qabel l-elezzjoni tal-2013 – u anke wara f'kull stadju possibbli – naqqas l-emissjonijiet b'50% u naqqaas it-trabijiet fl-arja b'90%.

Il-Partit Nazzjonalista jipprova jġib ruħu ta' xi paladin tal-ambjent, imma dan hu l-istess partit li ried ikompli juża l-heavy fuel oil.

Dan il-proġett tal-enerġija fisser li Malta ħelset minn mażra li kienet marbuta mal-ekonomija Maltija, jiġifieri l-falliment tal-Enemalta.

Dan il-Gvern mexxa 'l quddiem trasformazzjoni sħiħa fl-Enemalta fejn, minn korporazzjoni pubblika falluta, illum għandna kumpanija pubblika moderna li minn falliment qed tagħmel surplus.

Minn kumpanija li Gvern Nazzjonalista kien lest li jbigħha għal €1 biss, rajna l-akbar investiment dirett barrani li sar f'pajjiżna, ta' aktar minn €320 miljun.

Minn telf ta' €100 miljun fis-sena, illum l-Enemalta qed tirreġistra profitt ta' iżjed minn €40 miljun fis-sena.

Dan ifisser upgrade anke mill-credit rating agencies lil din il-kumpanija.

Quddiem dan kollu, il-Partit Nazzjonalista pprova jostakola dan il-proġett f'kull stadju tiegħu, anke mal-Unjoni Ewropea.

Il-Partit Nazzjonalista ried iwaqqaf dan il-proġett biex il-Maltin u l-Għawdxin ma jkollhomx kontijiet tad-dawl u tal-ilma irħas kif inhuma llum.

Biss, minkejja dawn l-ostakli, ma rnexxilhomx, għax wara skrutinju elaborat fuq dan il-proġett tal-enerġija, illum huwa approvat anke mill-Kummissjoni Ewropea.

Il-Kummisjoni Ewropea tat green light lil dan il-proġett, u llum l-uniċi bozoz ħomor li qed jixgħelu huma fi ħdan il-Partit Nazzjonalista.

Kemm kien inħaraq l-Onor.

Simon Busuttil meta ġie f'dan il-Parlament u pprova jgħajjar lill-President tal-Kummissjoni Ewropea Jean-Claude Juncker li ma ddejjaqx jiksru f'din il-Kamra.

Niftakru wkoll lill-Partit Nazzjonalista jbeżża' lin-nies bit-tanker tal-LNG li huwa gass sigur u li ma jniġġisx.

Kienu qalulna li se jkollna tanker kbir daqs il-koppla tal-knisja tal-Mosta!

Wara kienu ġabu l-iskuża li l-proġett għandu garanzija bankarja mill-istat, liema garanzija tneħħiet għalkollox sabiex ġabet financial closure ta' dan il-proġett.

Ipprovaw jaqbdu ma' kollox biex ikissru dan il-proġett.

Nistaqsi lill-Oppożizjoni: Jekk ma tridux dan il-proġett, x'inhu l-pjan tagħkom għall-enerġija f'pajjiżna?

Kif aħna, qabel l-elezzjoni tal-2013, konna spjegajna fid-dettall il-pjan tal-enerġija għal pajjiżna, nistennew li l-Oppożijoni tagħmel l-istess.

Biss, ħadd mill-membri tal-Oppożizzjoni ma lissen kelma waħda fuq il-viżjoni tagħhom għas-settur tal-enerġija f'pajjiżna.

Dan il-każ li qed niddiskutu jdur mas-settur tal-enerġija.

Irrid nistaqsi: X'inhu l-mod ġdid tal-Partit Nazzjonalista għas-settur tal-enerġija f'pajjiżna?

Forsi l-mod ġdid huwa li nerġgħu mmorru lura għall-heavy fuel oil, meta kellna l-agħar skandlu li qatt rat il-politika Maltija, jew li nerġgħu lura għaż-żmien meta l-Awditur Ġenerali investiga l-proġett tal-BWSC, fejn sab id-duħħan, imma ma setax isib in-nar?

Forsi l-pjan tal-Oppożizzjoni huwa li niddependu mill-interconnector biex, kif jgħidu huma, inkunu at the mercy tat-Taljani, fejn, jekk il-Viċi Prim Ministru Taljan Di Maio jerġa' jqum b'burdata ħażina, jerġa' jheddidna – kif diġà għamel – li jaqtgħalna d-dawl mill-Italja?

Bħala Gvern, irridu li jkollna energy mix tajjeb, biex pajjiżna jkollu l-għażla li jixtri d-dawl minn fejn irid.

Din hija d-differenza bejn il-Gvern u l-Oppożizzjoni.

Għandna Gvern li wettaq il-wegħda elettorali tiegħu, raħħas il-kontijiet, tejjeb il-kwalità tal-arja u salva lill-Enemalta.

Min-naħa l-oħra, l-Oppożizzjoni m'għandha l-ebda kredibilità u l-ebda kredenzjali fil-qasam tal-enerġija.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

GLENN BEDINGFIELD: Sur President, irrid inserraħ ras l-Onor.

David Stellini u l-kumplament tan-naħa tal-Oppożizzjoni li aħna mhux se nibqgħu siekta.

Aħna ma niddejqux nitkellmu, u għalhekk ilqajna t-talba li nagħmlu dan id-dibattitu llejla, li huwa prova ċara ta' dan.

Però, kif nistgħu nieħdu l-allegazzjonijiet tal-Oppożizzjoni bis-serjetà, meta s'issa kull allegazzjoni li għamlu kienet jew gidba, jew ġiet skreditata mill-Qorti, jew inkella tefgħathom ġol-ħajt.

Illum tisma' lill-Onor.

Adrian Delia u tistħajlek li qed tisma' lill-Onor.

Simon Busuttil jirrepeti allegazzjoni waħda wara l-oħra, u jieħdu l-allegazzjonijiet bħala stat ta' fatt. Mela ejja nitkellmu fuq fatti oħrajn, għax jekk l-allegazzjonijiet fil-konfront ta' din in-naħa huma provi, allura l-allegazzjonijiet fil-konfront tal-Membri tal-Oppożizzjoni huma stat ta' fatt ukoll.

Bir-raġunar tal-Oppożizzjoni, l-Onor.

David Casa huwa ħati ta' embezzlement, però ħadd mill-Oppożizzjoni ma kkundannah, avolja bħalissa qed ikun investigat mill-OLAF għall-mod kif qed juża l-fondi Ewropej.

L-Onor.

Casa qed jiġi investigat fuq allegazzjonijiet ġuramentati u mhux fuq email li ma nafux minn fejn ġiet.

Ejja niftakru li kien hemm min kien kapaċi jiffalsifika dokumenti u firem!

Missna ħadna l-parir tagħkom dak iż-żmien u rriżenja l-Prim Ministru!

Il-Prim Ministru Joseph Muscat qiegħed hawn biex jibqa' sakemm jidhirlu hu u mhux sakemm tgħidulu intom, Sinjuri Membri tal-Oppożizzjoni.

Allaħares nieħdu l-parir tagħkom fejn jidħlu l-allegazzjonijiet!

Bir-riga li qed tuża l-Oppożizzjoni, il-Kap tal-Oppożizzjoni huwa ħati wkoll, għax hu qed jiffaċċja allegazzjonijiet serjissimi li saru minn dik li, fl-opinjoni tiegħu, kienet biċċa blogger.

Daphne Caruana Galizia kienet għamlet sensiela ta' allegazzjonijiet li l-Kap tal-Oppożizzjoni kellu kontijiet barra minn Malta u li kien idaħħal flus minn attivitajiet illeċiti marbuta mal-prostituzzjoni.

Kien ġie allegat ukoll li l-Onor.

Adrian Delia kien juża l-kont tal-bank f'Barclays International f'Jersey biex jirċievi l-kirjiet ta' proprjetà li tinsab f'52, Greek Street.

Onor. Membri tal-Oppożizzjoni, ikkundanawh lill-Kap tagħkom!

Dawn huma allegazzjonijiet serji li rċieva flus f'kont barra minn Malta f'ġurisdizzjoni li għalikom huma meqjusa perikolużi.

Skont dawn l-allegazzjonijiet li saru, il-Kap tal-Oppożizzjoni kien jirċievi £20,000 kull xahar għal kirja f'Soho.

Hemm implikazzjonijiet oħrajn, imma l-Kap tal-Oppożizzjoni ma kellux id-diċenza li jitlob investigazzjoni fuqu nnifsu.

Ara aħna ta' din in-naħa tal-Kamra, ma nibżgħux mill-investigazzjonijiet għax m'għandniex faħam miblul.

L-ebda Membru ta' din in-naħa ma jiddejjaq jitkellem jew ikun investigat.

Ħadd mill-Oppożizzjoni ma lissen nofs ta' kelma fuq l-allegazzjonijiet li hemm fil-konfront tal-Kap tagħhom.

Jidher li ma jriduhx jirriżenja, kif ma rriduhx jirriżenja lanqas aħna.

Però rridu ngħidu li l-allegazzjonijiet li saru s'issa kienu kollha gideb jew ġew skreditati fil-Qorti.

Insemmi, pereżempju, l-allegazzjoni li saret fil-konfront ta' Keith Schembri li allaħares ħa l-parir tal-Oppożizzjoni u rriżenja, għax meta ħa l-każ quddiem il-Qorti, f'sentenza tal-Maġistrat Francesco Debasquale, irriżulta li l-allegazzjonijiet kienu għal darb'oħra foloz.

Bil-permess tal-Kamra, nista' npoġġi s-sentenza fuq il-Mejda tal-Kamra, li qiegħda wkoll online u kulħadd jista' jaraha, inkluż il-ħafna avukati membri tal-Oppożizzjoni.

Insemmi wkoll l-allegazzjoni falza li saret fuq il-Ministru Konrad Mizzi meta ntqal li ma kienx iddikjara li huwa a politically exposed person.

Il-Ministru Mizzi għamel libell fil-Qorti li rebħu wkoll.

Mela dik kienet allegazzjoni oħra falza.

Għalhekk, kif l-Oppożizzjoni tridna nemmnuha u neħduha bis-serjetà fuq din l-allegazzjoni li qed issir?

Jien ngħid li għandna nħallu l-investigazzjonijiet jieħdu l-kors taghom, anke jekk x'aktarx l-investigazzjonijiet jieħdu fit-tul, għax l-Oppożizzjoni trid tagħżel lill-maġistrati wkoll!

Jidher li l-Kap tal-Oppożizjzoni ħareġ minn dan il-Parlament.

Forsi sejjer jagħmel il-konferenza stampa li suppost kellu jagħmel fis-7 p.m u li għadu m'għamilx.

Jekk jagħmilha bħalissa, tkun prime time!

L-ISPEAKER: Onor. Bedingfield, tgħaddix kummenti.

Jekk jogħġbok, kompli bid-diskors tiegħek.

GLENN BEDINGFIELD: Fit-8.30 p.m. huwa prime time, però huwa siegħa tard minn meta l-Kap tal-Oppożizzjoni suppost kellu jindirizza l-konferenza stampa, għax kien mingħalih li din in-naħa tal-Gvern se nibżgħu nagħmlu dan id-dibattitu.

Sur President, din in-naħa tal-Kamra ma nibżgħux niddibattu u ma nibżgħux mill-allegazzjonijiet.

Però, aħna nitkellmu biss fuq fatti, u s'issa l-fatti juru li l-allegazzjonijiet li saru kienu kollha gideb u xejn aktar minn gideb.

Nirringrazzjak.

Sur President, nitlob il-permess tal-Kamra biex inqiegħed dan id-dokument fuq il-Mejda tal-Kamra.

L-ISPEAKER: Hawn permess?

Il-permess ingħata.

GLENN BEDINGFIELD: Sur President, inqiegħed fuq il-mejda tal-Kamra:

Kopja ta' Sentenza tal-Qorti tal-Maġistrati ta' Malta, fl-ismijiet Keith Schembri u Malcolm Scerri vs Pierre Portelli, David Lindsay u Stephen Calleja bħala edituri tal-gazzetta The Malta Independent on Sunday u The Malta Independent Online (Rikors Numru 96/2016, datat 25 ta' Ottubru 2018).

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

MARLENE FARRUGIA: Sur President, il-fatti juru li dan il-Gvern ma jridx jara investigazzjoni serja dwar dak li nħareġ meta faqqa' l-iskandlu tal-Panama u l-istejjer kollha li segwewh.

Gvernijiet oħra bħal, pereżempju, fid-Danimarka fejn kien hemm każ ta' ħasil ta' flus mid-Danske Bank, saret investigazzjoni, tressqu n-nies u weħlu għal dak li għamlu.

Għall-kuntrarju, f'Malta kollox baqa' għaddej qisu xejn!

Għal dan il-Gvern, kien biżżejjed li jibdel ħames Kummissarji biex ir-rapporti li saru mill-FIAU ma jiġux investigati mill-Pulizija.

Meta mbagħad Membru ta' din il-Kamra jitlob investigazzjoni, il-Gvern tal-Onor.

Joseph Muscat jagħmel minn kollox biex jostakola tali investigazzjoni.

Mela hawnhekk jiena naqbel perfettament mad-Deputat Prim Ministru li min ma jridx investigazzjoni serja, huwa kompliċi huwa wkoll.

Din id-diskussjoni qed issir wara li nkixfu l-Panama papers.

Kif nafu, ftit wara li l-Partit Laburista tela' fil-Gvern fl-2013, seħħet fula f'qargħa u feġġ l-iskandlu tal-Panama.

Ovvjament, ħadd qatt ma stenna li tnejn min-nies fil-quċċata tat-tmexxija tal-Gvern Laburista kellhom kumpaniji fil-Panama, li ma tiftaħhomx biex taħbi l-bubuni u ż-żibeġ, imma biex taħbi flus li inti ma tridx turi.

Però, dak ma kienx biżżejjed.

Il-Prim Ministru seta' ġegħelhom jirriżenjaw mill-karigi rispettivi tagħhom, iżda għażel li ma jagħmilx dan.

Konrad Mizzi tneħħa minn Deputat Kap tal-Partit Laburista għax il-Prim Ministru ma riedx li joskura l-Partit Laburista, imma fl-istess ħin ħallieh Ministru tal-ikbar proġetti li qed iseħħu fil-pajjiż, għax ġie jaqa' u jqum mir-reputazzjoni ta' Malta.

Mhux talli hekk, talli bqajna għaddejjin b'serje ta' kuntratti li jinħbew mill-poplu, fosthom il-kuntratti tal-bejgħ tal-Enemalta, il-bejgħ tal-isptarijiet li seħħ darbtejn, l-Electrogas u l-għoti ta' artijiet li jingħataw ferm taħt il-prezz reali fis-suq, fost tant oħrajn.

Insemmi wkoll ils-CEO tal-Awtorità tal-Artijiet li għandu shares fil-Fortina.

Bħala Oppożizzjoni, kemm-il darba tlabna spjegazzjoni quddiem dawn l-iskandli kollha, speċjalment meta rajna li dawn il-kuntratti kienu redacted, jiġifieri kellhom paġni neqsin.

B'dan jidher ċar li l-Gvern ried jaħbi l-informazzjoni.

Dan apparti d-diversi żjarat fl-Azerbajġan mingħajr uffiċjali u preżenza tal-midja.

Dan kollu jindika li flus il-poplu mhumiex imorru kollha għand il-poplu, kif inhu d-dover tagħna li naraw li jsir.

Bħala Oppożizzjoni, irridu li flus il-poplu jmorru kollha għand il-poplu, għax il-Gvern jaf daqsi li l-ġid li tqassam fil-Baġit jista' jkun ħafna aktar jekk il-flus iġġenerati min-nies permezz tax-xogħol u n-negozju tagħhom jerġa' jmur lura għandhom.

Kif nafu, f'dan il-pajjiż hawn bżonnijiet kbar, fosthom fil-qasam tal-edukazzjoni, fl-isptarijiet u fil-qasam infrastrutturali.

Issa kieku mhux għax għandna nies fl-ogħla karigi fil-pajjiż li jidhrilhom li jistgħu jobormu flus tal-poplu, kieku dawn l-oqsma jistgħu jingħataw ħafna aktar għajnuna, biex jagħmlu d-differenza fil-ħajja tan-nies.

Nagħlaq b'punt ċkejken fuq l-Egrant.

Sal-lum, ir-rapport għadu ma ġiex ippubblikat.

Inħallikom b'dan il-ħsieb.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

EDWARD ZAMMIT LEWIS: Sur President, pajjiż jimxi bil-proċessi u mhux bil-konġetturi.

Kemm huwa importanti li fil-pajjiż ikun hemm proċessi għaddejjin li jwasslu għall-konklużjonijiet.

Lil hinn mill-kliem tal-avukati, se nagħti eżempju ipotetiku fuq inkjesta li ġiet konkluża, għall-benefiċċju ta' min qed isegwina.

Illum mhux qegħdin niddibattu l-każ Egrant, però tajjeb naħsbu fuq x'kien jiġri kieku, meta nqalgħet il-qlajja' Egrant, li sussegwentement ġiet ipprovata li hija gidba, qgħadna fuq dak li talbet l-Oppożizzjoni dakinhar.

Ilkoll niftakru li kif din il-qlajja' dehret fuq l-internet, il-Kap tal-Oppożizzjoni ta' dak iż-żmien kien eżalta ruħu u għamilha tiegħu.

Rajnieh imur għand il-President u ried bidla fil-Gvern.

Kif nafu, ftit wara, kellha tissejjaħ elezzjoni ġenerali.

Issa hawn ta' min jirrifletti x'kien jiġri fil-pajjiż kieku l-Onor.

Simon Busutttil tela' fil-gvern fuq din il-qlajja'.

Kif nafu, għaddew ix-xhur u, bl-aktar mod xjentifikament possibbli, b'inkjesta mill-maġistrat inkwerenti u bil-ħatra ta' esperti forensiċi barranin, wasalna għall-konklużjoni li din il-qlajja' kienet gidba.

Però x'kien jiġri kieku l-poplu qagħad fuq l-allegazzjonijiet li saru – hawn qed noqgħod attent kif inpoġġi l-kliem preċiżament – fejn, fost l-oħrajn, kien hemm dokumenti li ġew falsifikati u xhieda li kienu kontradittorji għal xulxin?

Kien ikollna sitwazzjoni fejn il-Partit Nazzjonalista jkun tela' fil-gvern għax rikeb karru ta' xi ħaġa li wara ġiet iċċertifikata bħala gidba.

Ara kieku l-poplu kif kien jirreaġixxi u kif is-sistema demokratika tagħna kienet tikkollassa!

X'għamilna bħala Gvern dakinhar b'għaqal?

B'għaqal, kif għedt, issejħet elezzjoni.

L-Oppożizzjoni tħobb titkellem fuq responsabilità politika.

Però huwa wkoll proċess politiku meta l-Oppożizzjoni għamlet kampanja elettorali fuq karru partikolari u l-poplu, b'mod skjaċċanti, qal li mhux qed jemminha, imma qed jemmen lill-Prim Ministru Joseph Muscat.

S'hemmhekk naħseb li għandna naqblu li dak li ġara fl-elezzjoni ta' Ġunju tal-2017, għall-inqas politikament, ikkonstata l-fiduċja tal-poplu fil-Prim Ministru.

Legalment, xhur wara, kellna l-konklużjoni tal-maġistrat inkwerenti li sabet li l-qlajja' Egrant kienet gidba u kien hemm dokumenti ffalsifikati.

Wara kulħadd jaf jgħid li ma kienx hu, imma li straħ fuq dak li sema'!

Issa nistennew lill-Oppożizzjoni li tiġi tgħid li dik il-qlajja' kienet hearsay, però basta jkunu qalu l-affarijiet!

Tajt dan l-eżempju biex nuri li mhux veru li f'pajjiżna m'hawnx ġustizzja.

Weġġajt nisma' lill-Onor.

Stellini jgħid li m'hawnx ġustizzja fil-pajjiż.

M'hawnx ġustizzja meta fil-leġiżlatura li għaddiet il-Qorti Kostituzzjonali ddikjarat li l-Oppożizzjoni għandha tieħu aktar siġġijiet fil-Parlament?

M'hawnx ġustizzja fil-pajjiż meta kellna sitwazzjoni fejn l-istess eks-Kap tal-Oppożizzjoni sfida dispożizzjoni tal-liġi, kif għandu kull dritt jagħmel, fir-rigward tal-Kummissarju Elettorali u l-Kummisjoni Elettorali?

Busuttil tilef il-kawża fl-ewwel istanza u mbagħad rebaħha.

L-Onor.

Busuttil seta' jagħmel dan għax kien hemm liġi tal-finanzjament tal-partiti.

Meta l-Partit Nazzjonalista kien fil-gvern, l-Onor.

Busuttil ma kienx ġdid fil-politika għax, kif nafu, kien MEP, special envoy u Viċi Kap, imma qatt ma smajtu jgħid li l-GRECO kienet qed iċċanfarna bħala pajjiż fuq il-liġi tal-finanzjament tal-partiti.

Għalhekk, kif nistgħu noqogħdu fuq l-Oppożizzjoni għal dawk li huma proċessi?

Quddiem dan kollu, il-Prim Ministru qed jgħid li għaddejja inkjesta.

Hawn wieħed jara wkoll id-differenza tal-imġieba mill-Kapijiet tal-Partiti.

Il-Mozzjoni mressqa mill-Oppożizzjoni tgħid, u nikkwota:

"U numri ta' persuni oħra qegħdin joġġezzjonaw li ssir inkjesta dwar dan kollu."

Sar rapport u hemm inkjesta għaddejja quddiem il-maġistrat inkwerenti.

Hawn nistaqsu: Mela l-indagat m'għandux id-drittijiet tiegħu wkoll?

Mela s-saltna tad-dritt tapplika għal min jagħmel ir-rapport biss?

Mela s-saltna tad-dritt qisna qegħdin f'restorant fejn tgħid għall-primo nieħu hekk u għall-antipasto nixtieq hekk?!

Is-saltna tad-dritt titlob li l-indagat f'inkjesta għandu d-dritt li joġġezzjona.

Però kif tista' l-Oppożizzjoni tiġi tgħid li m'hemmx inkjesta?

M'hemmx inkjesta kieku l-maġistrat qal li r-rapport li sar huwa frivolu u ma jistax jieħu konjizzjoni tiegħu.

Le, hemm inkjesta għaddejja bi proċessi, li jagħtu d-dritt ukoll tal-appell.

Mela l-Oppożizzjoni tista' tappella fil-każ tal-fattur li wassal għall-investigazzjoni mill-Kummissjoni Elettorali, imma l-Gvern u l-membri tiegħu ma jistgħux jappellaw!

Dan x'raġunar hu!

L-isbaħ waħda hija li fuq il-Kap tal-Oppożizzjoni għad m'hemmx inkjesta fuqu, anke jekk hemm allegazzjonijiet xokkanti.

(Onor. Membri: Hear, Hear) Hawn qed niftakar fi kwotazzjoni partikolari li għandha ħafna piż u li s'issa m'hawnx inkjesta dwarha.

Din il-kwotazzjoni, li mhijiex opinjoni tiegħi, imma opinjoni ta' min kitibha, tgħid hekk:

Inħalli għall-immaġinazzjoni tagħkom għal min qed jirreferu.

Għalija bħala ċittadin, din hija allegazzjoni serja ħafna.

Però fuq din m'hawn l-ebda inkjesta!

Mela kien hemm inkjesta fuq il-Prim Ministru li llum kellna r-riżultanzi tagħha, hemm inkjesta fuq dak li qed niddibattu llum, għax hemm rapport quddiem il-maġistrat inkwerenti, imma inkjesta fuq il-Kap tal-Oppożizzjoni m'hawnx!

Għalhekk, jien ninkwieta meta nisma' lill-Onor.

Stellini bl-aktar mod irresponsabbli jiġi jgħid li m'hawnx ġustizzja fil-pajjiż.

M'hawnx ġustizzja fil-pajjiż meta għandek Qrati li jaħdmu b'mod tajjeb u Parlament li jgħaddi l-liġijiet?

Eżempju ta' kemm hawn ġustizzja huwa dan l-istess fatt, li qegħdin niddiskutu mozzjoni li l-Oppożizzjoni ppreżentat fis-6.30 p.m!

Din mhijiex demokrazija għall-Oppożizzjoni?

Nerġa' ngħid li għandna Qrati effiċjenti, b'imħallfin u maġistrati tajbin.

Issa tajjeb li nirrimarka li l-Oppożizzjoni kasbret ftit nomini ta' nies għax inzertaw ma kenux affiljati mal-Partit Nazzjonalista!

Bħal donnu tal-Partit Nazzjonalista biss huma bravi!

L-avukati fuq din in-naħa ma nafu xejn!

Għedt kemm-il darba li huwa ħażin li l-Oppożizzjoni tattakka n-nomini ta' avukati li għada pitgħada se jkunu qed jiġġudikaw lin-nies, għax in-nies jibqgħu jiftakru xi nkunu għedna f'din il-Kamra.

Proprju għalhekk li għandna naġixxu b'responsabilità.

Sur President, ma nistgħux nieħdu lezzjonijiet mill-Oppożizzjoni.

Kif nistgħu nieħdu lezzjonijiet minn membru tal-Oppożizzjoni li meta kien Ministru, is-segretarju tiegħu ġie akkużat u ngħatat sentenza konrih għax ħa l-flus taħt Gvern Nazzjonalista?

Hawn mhux qed ngħid x'qalet Reuters li l-Oppożizzjoni qaltilna li hija l-ikbar aġenzija tal-aħbarijiet, imma hawn qed nitkellem fuq sentenza li ngħatat.

Apparti l-Kap tal-Oppożizzjoni li hu ġdid fil-politika, hawn xi ħadd mill-membri tal-Oppożizzjoni li meta seħħ dan il-każ kienu hawn ukoll, li kkundannah jew talab lill-Ministru jirriżenja?

Jien niftakar li kont skandalizzajt ruħi bil-każ.

L-istess fil-każ tal-iskandlu taż-żejt; min mill-membri tal-Oppożizzjoni refa' r-responsabilità politika?

Mhux hekk, imma mmorru fil-Public Accounts Committee u l-membri tal-Oppożizzjoni jagħmlu l-ostakli biex ma toħroġx il-verità.

Sur President, nagħlaq billi ngħid li l-Prim Ministru kien ċar meta qal li hu jieħu d-deċiżjonijiet fl-interess tal-pajjiż.

Aħna ngħixu f'pajjiż demokratiku tal-Punent, kif irrefera għalih il-Kap tal-Oppożizzjoni, fejn għandna Qrati u istituzzjonijiet li jaħdmu u proċessi għaddejjin.

Il-Prim Ministru jieħu d-deċiżjonijiet ta' kuljum.

Taf x'ma jagħmilx il-Prim Ministru?

Li jagħtuh inkjesta ta' xi 90 faċċata, jaqraha f'għaxar minuti, b'kapaċità letterarja kbira, jieħu deċiżjoni u jmur lura minnha fl-istess ġurnata jew l-għada, kif għamel il-Kap tal-Oppożizzjoni!

Ejja nibqgħu nagħmlu dibattiti serji u nibqgħu nkunu kburin li pajjiżna jinsab miexi 'l quddiem, kemm ekonomikament kif ukoll fl-istrutturi istituzzjonali tiegħu.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Nfakkar li fadal 14-il minuta li huma kollha għad-dispożizzjoni tal-Oppożizzjoni.

L-Onor.

JASON AZZOPARDI: Sur President, smajna l-kliem min-naħa tal-membri tal-Gvern li ma jiddejqux jitkellmu.

Smajna lill-Ministru Chris Cardona jitkellem, u l-kelma 17 Black ma semmihiex!

Smajna lill-Onor.

Edward Zammit Lewis jitkellem, u l-kelma 17 Black ma semmihiex!

X'hemm daqshekk ħażin li qed jinkwetakom biex lanqas biss tridu tlissnu l-kelma 17 Black?

Sur President, il-fatti u s-sewwa magħruf ma jista' jmerihom ħadd!

Illejla il-Laburisti hemm barra li huma tal-affari tagħhom, bieżla u ħawtiela, speċjalment il-ħaddiema tal-id li jbatu biex jaqilgħu l-għajxien tagħhom, għadhom kemm semgħu lir-rappreżentanti tagħhom jitkellmu f'dan il-Parlament, imma l-ebda wieħed minnhom ma kien kapaċi jiċħad il-verità li l-Onor.

Konrad Mizzi u Keith Schembri waqqfu kumpaniji sigrieti fil-Panama!

Hawn irrid nindirizza lil dawk li qed jisimgħuna: Smajtu lil xi membru tal-Gvern imeri dak li sirna nafu, li l-Ministru Konrad Mizzi u Keith Schembri kellhom pjan bil-miktub, maqbul u ppjanat biex idaħħlu €150,000 fix-xahar?

Taf xi jfisser, ħabib tiegħi, li qed tisma' dan id-dibattitu?

Ifisser li dawn it-tnejn min-nies kienu se jdaħħlu €5,000 kuljum!

Alla jaf kemm trid iddum taħdem biex taqlagħhom!

Il-Ministru Konrad Mizzi u ċ-Chief of Staff Keith Schembri kellhom pjan bil-miktub biex mar-radd tas-salib kuljum jgħidu: €5,000 ġewwa bil-korruzzjoni u bit-tixħim'.

Smajtu lil xi membru tal-Gvern imeri dawn il-fatti?

Smajtu lil xi membru tal-Gvern illejla jmeri li l-kumpanija 17 Black kienet u hi proprjetà ta' Yorgen Fenech, kif sirna nafu l-ġimgħa li għaddiet?

Dan huwa fatt u mhux allegazzjoni.

Sur President, se nagħti ftit kronoloġija.

Fi Frar 2014, Daphne Caruana Galizia – li rrid insellem il-memorja tagħha – kienet diġà kitbet fuq 17 Black.

Seba' xhur wara l-elezzjoni tal-2013, Daphne Caruana Galizia kienet diġà qiegħda xxomm il-korruzzjoni, tant li fil-blog tagħha semmiet l-isem ta' Yorgen Fenech u l-energy deal.

Daphne Caruana Galizia kienet tara fil-bogħod – mhux ta' b'xejn li kontu tobogħduha u ridtu lin-nies jobogħduha!

Ftit tal-ġranet wara li ħarġet din l-istorja, l-isem 17 Black inbidel għal Wings Development.

X'ġara daqshekk ħażin li kellu jinbidel l-isem?

Fatt ieħor u mhux allegazzjoni huwa li joħroġ rapport tal-FIAU li minnu sirna nafu li f'din il-kumpanija sigrieta f'Dubaj daħlu €1.4 miljun mill-Ażerbajġan.

Ilkoll niftakru lill-Prim Ministru, ftit wara l-elezzjoni tal-2013, imur ma' Keith Schembri, il-Ministru Konrad Mizzi u Kurt Farrugia l-Ażerbajġan mingħajr ma jieħu miegħu l-ebda ħaddiem taċ-Ċivil, rappreżentant tal-Enemalta jew xi ħadd mill-midja.

Grazzi għal dan ir-rapport tal-FIAU, sirna nafu li l-Ministru Konrad Mizzi kemm-il darba mar fis-sigriet l-Ażerbajġan.

Apparti l-€1,400,000, daħlu wkoll €200,000!

B'kumbinazzjoni, dawn il-flus ġew mill-kumpanija li hija proprjetarja ta' dak it-tanker mostru f'Marsaxlokk, li hu monument tal-korruzzjoni, kif kien jirreferi għalih l-Onor.

Tajjeb ngħidu wkoll li dawn il-flus ma daħlux fil-kont tad-Dar tal-Provvidenza imma daħlu fil-kumpanija 17 Black!

U ta' min hi s-17 Black?

Sirna nafu li hija tar-ras prinċipali tal-proġett tal-power station.

Smajtu lil xi ħadd illejla jmeri li f'Ġunju 2015 infetaħ kont għal 17 Black f'bank f'Dubaj?

Ta' min ngħid li sirna nafu dan kollu grazzi għax-xogħol tal-ġurnalisti li qed jaħdmu fuq id-Daphne Project, avolja n-naħa tal-Gvern tipprova tirredikola x-xogħol tagħhom.

Sa ftit ilu stess, editorjal fl-Orrizont staqsa: "X'sar minnu d-Daphne Project?"

Malajr ħaduha r-risposta!

Skont rapport tal-FIAU, sirna nafu li l-Ministru Mizzi nqabad imur Dubaj fis-sigriet.

Għall-benefiċċju ta' min qed isegwina, l-FIAU hija dik l-aġenzija li xogħolha hu li tiġġieled il-ħasil tal-flus, jiġifieri flus li ġejjin mill-korruzzjoni jew mill-kriminalità jingħataw libsa li ma tibqax tidher maħmuġa.

Dan ir-reat ta' ħasil ta' flus iġib miegħu 18-il sena ħabs, sija jekk twettqu u sija jekk tipprova twettqu.

Bħat-traffikar tad-droga, kemm jekk tittraffika kif ukoll jekk tipprova tittraffika, il-piena hija l-istess.

Il-ħasil ta' flus u t-traffikar tad-droga huma l-uniċi żewġ eċċezzjonijiet li għandna fil-liġi, tant kemm huma reati serji.

Fatt ieħor: b'kumbinazzjoni, il-persuna li kienet fuq il-Bord li għażlet l-Electrogas biex tmexxi l-power station ma kienet ħadd ħlief Brian Tonna ta' Nexia BT.

Xi ħadd semma jew mera dan il-fatt illejla?

Nerġa' ngħid li l-ġimgħa li għaddiet, sirna nafu li Yorgen Fenech, is-sid tal-Electrogas, huwa s-sid ta' 17 Black.

Dan huwa fatt ukoll!

Niġi issa għan-Nexia BT li, kif nafu, jifhmu fil-public conveniences fil-pjazez tagħna, tant li ngħataw direct order ta' eluf ta' ewro u kienu wkoll fuq il-bord li għażel il-power station għax għandhom doni partikolari!

F'Diċembru 2015, Nexia BT bagħat email lil Mossack Fonseca fil-Panama biex jinfurmawhom li se jdaħħlu €150,000 fix-xahar.

Però l-Partit Laburista mhux se jgħaddilek din l-informazzjoni, imma qed jgħid li din hija allegazzjoni.

Hawn qed ngħidu li Keith Schembri u Konrad Mizzi kienu se jdaħħlu €150,000 fix-xahar għal 18-il sena sħaħ, li jiġu bejn wieħed u ieħor €34 miljun fuq 18-il sena.

Issa, biex inkunu ċari, hawn qed nitkellmu biss dwar 17 Black, għax ma ninsewx li hemm kumpanija sigrieta oħra li nfetħet f'Dubaj bl-isem ta' MacBridge.

Pass pass, insiru nafu liema flus ta' korruzzjoni kienu deħlin f'dan il-kont, kif wasalna għal 17 Black, grazzi għal Daphne Caruana Galizia u d-Daphne Project.

Ma ninsewx is-600,000 file tal-Electrogas li ġew leaked lil Daphne Caruana Galizia ftit xhur qabel ma mietet.

Wara l-qtil tagħha, kien hemm min ħaseb li l-istorja se tmut, imma, kif rajna, dawn il-files baqgħu jiġu investigati mid-Daphne Project.

Intom qatt smajtu lil xi ħadd li jħallas €9,000 biex jiftaħ kont il-bank?

Hemm iswed fuq l-abjad li Keith Schembri u l-Onor.

Konrad Mizzi kienu lesti jħallsu €9,000 biex jiftħu kont.

F'Malta, wieħed jiftaħ kont mingħajr ħlas.

Ir-rapport tal-FIAU jgħid ukoll li huwa stramb li l-Ministru Konrad Mizzi hemm insista biex jiffirma hu personalment il-kuntratt bejn il-Gvern Malti u s-Socar, li hija kumpanija fl-Ażerbajġan, li hu wieħed mill-aktar pajjiżi korrotti fid-dinja.

Dan il-kuntratt ġie ffirmat f'April 2015 mill-Ministru Mizzi nnifsu, li hija xi ħaġa kontra l-prassi.

Xahrejn wara, il-Ministru Mizzi mar inkiss inkiss f'Dubaj fejn fetaħ il-kont għall-kumpanija 17 Black.

Dawn huma fatti, mhux gideb!

Kemm tiflaħ tigdeb, Prim Ministru!

Kemm taħseb li n-nies huma ċwieċ u mzazen!

Qed tgħid li hemm inkjesta pendenti, meta int u sitta min-nies oħra bħalek qegħdin tagħmlu minn kollox biex twaqqfu l-inkjesta fuq il-Panama Papers li ntalbet mill-Onor.

Simon Busuttil f'Lulju 2017, liema talba ntlaqgħet mill-Qorti.

L-istess sar dwar l-inkjesta mitluba f'Mejju 2018 mill-Onor.

David Casa – li nsellem ix-xogħol li għamel fuq dan il-każ, b'riskju kbir għal ħajtu; naf x'qiegħed ngħid.

Il-maġistrat laqa' din it-talba, però int, Prim Ministru, flimkien ma' sitta min-nies oħra, fosthom Keith Schembri, l-Onor.

Konrad Mizzi, Brian Tonna u Karl Cini qegħdin tagħmlu minn kollox biex din l-inkjesta ma tibdiex.

Mela meta tiġi tgħid li hawn inkjesta għaddejja, qed tigdeb!

Ġib rispett lejn l-Uffiċċju tiegħek u rrispetta l-intelliġenza tan-nies.

Kemm għandu raġun il-Kap tal-Oppożizzjoni li nhar is-Sibt li għadda beda l-konferenza stampa li għamel bil-kliem: "Il-Prim Ministru jeħtieġ jiddeċiedi jekk jibdiex jiddefendi l-interessi ta' Malta jew ikomplix jiddefendi l-interessi ta' dawn iż-żewġ persuni."

Hemm bżonn li n-nies hemm barra jistaqsu wkoll din il-mistoqsija: X'qiegħed iżomm lill-Prim Ministru milli jieħu passi?

Il-membri tal-Gvern semmew l-Egrant.

Se nagħmel parentesi żgħira billi ngħid żewġ affarijiet biss.

Wara erba' xhur minn meta suppost ġiet ippubblikata din l-inkjesta, dan għadu ma sarx.

Kif nafu, il-Kap tal-Oppożizzjoni kellu jmur il-Qorti kontra kull oġġezzjoni mill-Avukat Ġenerali, biex dik l-inkjesta tkun ippubblikata.

X'qed iżomm mill-pubblikazzjoni ta' din l-inkjesta?

Jaħbi min għandu x'jaħbi, mhux hekk?!

Ħa neħodkom ftit lura, Sinjuri li qegħdin tisimgħuna.

Tiftakru meta qabel l-elezzjoni tal-2013, l-Onor.

Joseph Muscat taħt it-tinda fl-Imqabba kien qal li ma ħariġx għall-politika għall-flus.

Hawn indur fuq sħabi u ngħidilhom: Allaħares xi ħadd minnkom qiegħed hawn għall-flus, għax fil-każ, ħabbtu bieb ieħor!

Tafu li dakinhar, waqt li l-Onor.

Joseph Muscat kien qiegħed jgħid dak il-kliem, kellhom diġà pjan lest kif se jisirqu l-miljuni mill-kaxxa ta' Malta?!

Temmnu li meta Konrad Mizzi qal lil Simon Busuttil il-kliem 'shame on you' kellu diġà l-kumpanija sigrieta 17 Black miftuħa li kienet qed topera?

Temmnu li meta nqala' l-famuż skandlu taż-żejt fejn ir-rapport tal-Awditur ikkonferma li ma kien hemm l-ebda politiku involut fih, dawn kellhom kollox ippjanat u, fl-istess ħin, kienu qed jgħajtu bl-arloġġ tal-lira?!

Tista' tkun aktar koċċut minn hekk?!

L-Oppożizzjoni Laburista dakinhar ħolqot storja ta' skandlu fuq arloġġ tal-lira li kien jiswa €400, meta kellhom pjan ta' korruzzjoni biex idaħħlu €5,000 kuljum, li jiġu €150,000 fix-xahar, mill-korruzzjoni!

(Onor. Membri: Hear, hear) Lill-Maltin li jmorru l-bank biex isarrfu ċ-ċekk ta' Joseph, li jammonta għal €40, ngħidlhom: Sinjuri, sarrfu dak iċ-ċekk, però ftakru li hu qed idaħħal €5,000 kuljum!

Sur President, biex nagħlaq, irrid ngħid li l-Prim Ministru Joseph Muscat huwa jew kompliċi jew ostaġġ ta' Keith Schembri u l-Onor.

Konrad Mizzi.

Din hija xi ħaġa serja li hemm bżonn li nispjegawha lin-nies.

Bilfors li hemm xi ħaġa, li jekk jinżlu huma, jinżel hu wkoll.

M'hemmx spjega oħra għall-aġir tiegħu.

Jekk il-Prim Ministru hu innoċenti, għalfejn qed iġib din l-oġġezzjoni kollha biex ma ssirx l-inkjesta li ntalbet mill-Onor Simon Busuttil u l-Onor.

David Casa fuq 17 Black?

Minn xiex qed jibża'?

Nerġa' ngħid li jaħbi min għandu x'jaħbi!

Ħalli nagħti eżempju żgħir ta' ħasil ta' flus.

Is-sena li għaddiet, fil-Qorti tagħna ngħatat sentenza wara li impjegat tal-Kentucky Fried Chicken instab ħati ta' ħasil tal-flus ta' €60,000; ġie kkundannat għal erba' snin ħabs.

Immaġinaw kemm hija aktar serja li tieħu flus b'korruzzjoni u tixħim b'konġura kriminali li jammontaw għal €5,000 kuljum jew €150,000 fix-xahar, li jfissru €2 miljun fis-sena u €35 miljun kull wieħed għal 18-il sena!

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Id-diskussjoni hija konkluża.

Fid-9.00 p.m. intemmet id-diskussjoni.

PERMESS TAL-KAMRA

L-ISPEAKER: L-Onor.

STEFAN ZRINZO AZZOPARDI: Nitlob il-permess tal-Kamra sabiex nirrapporta Abbozz ta' Liġi mgħoddi mill-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi.

L-ISPEAKER: Hawn permess?

Il-permess ingħata.

L-ISPEAKER: L-Onor.

STEFAN ZRINZO AZZOPARDI: Sur President, bħala President tal-Kumitat għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi, nixtieq nirrapporta li l-Abbozz ta' Liġi dwar is-Servizzi ta' Impjiegi u Taħriġ, Abbozz Nru 52, għadda mill-istadju ta' Kumitat b'emenda.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Jekk jogħġbu, id-Deputat Prim Ministru jressaq l-Aġġornament.

AĠĠORNAMENT

CHRIS FEARNE: Sur President, nipproponi l-aġġornament tal-Kamra għat-Tlieta, 13 ta' Novembru 2018, fl-4.00 pm b'din l-aġenda:

Mozzjonijiet

L-Ewwel Qari tal-Abbozz ta' Liġi dwar Żoni Ħielsa f'Malta.

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Awtorità għas-Servizzi Finanzjarji ta' Malta (Emenda Nru 2) – Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Swieq Finanzjarji – Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Kunsilli Lokali – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar it-Trademarks – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda Diversi Liġijiet (Rilokazzjoni ta' Uffiċċji u Notifika b'mezzi Elettroniċi) – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Iżvilupp Sostenibbli – Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda Diversi Liġijiet dwar is-Servizzi Finanzjarji (Emenda Nru 2) – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Impiegi u r-Relazzjonijiet Industrijali – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Amministrazzjoni Pubblika –Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda Liġijiet Kriminali dwar it-Terroriżmu – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jimplimenta l-Miżuri tal-Estimi – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Professjoni Medika u l-Professjonijiet li għandhom x'jaqsmu magħha u l-Ordinanza dwar Mediċini Perikolużi – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi dwar il-Liġijiet tal-Pulizija – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda Diversi Liġijiet dwar il-Ħarsien Soċjali – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi biex jemenda l-Att dwar il-Patrimonju Kulturali – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar is-Servizzi ta' Impjieg u Taħriġ – Tielet Qari; u

Estimi Ġenerali 2019 – Kumitat ta' Provvista:

Votazzjonijiet fuq l-emendi u l-voti mressqa taħt kull Ministeru;

Approprjazzjoni għas-sena 2019 u Tieni Approprjazzjoni għas-sena 2018.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili u l-Kodiċi Kriminali – Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi biex jemenda Diversi Liġijiet (Riforma dwar il-Pensjonijiet) – Kumitat Permanenti.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

GLENN BEDINFIELD: Sur President, illejla suppost ġejna f'dan il-Parlament biex niddiskutu l-emendi fil-liġi tal-kunsilli lokali biex nagħtu l-possibilità lil żgħażagħ ta' 16-il sena – li bħala Gvern, diġà tajniehom id-dritt tal-vot – li jservu bħala assistenti kummissjonarji elettorali.

Minflok, biddilna l-aġenda biex niddiskutu mozzjoni mressqa mill-Oppożizzjoni, anke jekk ma naħsbux li din hija xi kwestjoni ta' natura urġenti għall-pajjiż.

Ngħiduha kif inhi, allaħares kellna noqogħdu niddiskutu l-allegazzjonijiet kollha li jsiru, għaliex kieku f'dan il-Parlament niddiskutu biss lilhom.

Illejla stess, reġgħet saret allegazzjoni serjissima mid-Deputat tal-Oppożizzjoni, l-Onor.

Jason Azzopardi, li b'mod patronizzanti qal: Mur, Sinjura, sarraf dak iċ-ċekk li tak Joseph u ftakar li hu qed idaħħal €5,000 kuljum!

Minn fejn ġab din l-invenzjoni li l-Prim Ministru qiegħed idaħħal €5,000 kuljum?

Minn fejn tirriżulta?

Sakemm m'għandhomx xi dokument falz ieħor, b'xi firma falza biex jerġgħu jibdew jigdbu fuq il-Prim Ministru!

Mhux biżżejjed gidbu fuqu u fuq uliedu sa din il-ġimgħa stess!

L-istess Onor. Jason Azzopardi għajjar lill-Prim Ministru korrott fuq gidba faħxija li qed jibgħat lit-tfal tiegħu fi skola fl-Ingilterra li għaliha trid tħallas mas-€70,000 kuljum.

Dik hija gidba faħxija oħra tal-Oppożizzjoni li sal-lum ma kellhomx id-diċenza li jagħmlu apoloġija lill-Prim Ministru u lil martu ta' kemm gidbu fuqhom.

Il-Prim Ministru qiegħed fil-politika, imma la martu u wisq anqas uliedu, li għandhom 11-il sena, m'huma fil-politika.

L-Oppożizzjoni nqdiet b'gidba fuqhom biex ikomplu jaqilgħu l-qlajjiet, mingħajr ma kellhom id-diċenza li jagħmlu apoloġija.

Lill-membri tal-Oppożizzjoni ngħidilhom li ħadd mhu qed jemminhom!

Daqstant ieħor ħadd mhu se jemminhom li l-Prim Ministru qiegħed jieħu €5,000 kuljum!

Aħna ma nitkellmux fl-arja.

Ir-riżultat tal-aħħar elezzjoni ġenerali wera biċ-ċar li l-poplu Malti reġa' għal darba oħra ta l-fiduċja lil dan il-Gvern fuq il-kelma tal-Prim Ministru.

Ara kemm hi b'saħħitha l-kelma tal-Prim Ministru!

Ejja niftakru li l-Prim Ministru kellu lil kulħadd kontrih, jipponta subgħajh lejh u jgħajru korrott.

Ma nafx x'ma għajruhx, saħansitra ġabu n-nies minn barra biex jipprovaw jinfluwenzaw lill-Maltin.

Però l-Maltin emmnu lill-Prim Ministru Joseph Muscat, kif għadhom jemmnuh sal-lum.

Qalb dawn l-allegazzjonijiet kollha min-naħa tal-Oppożizzjoni, kien hemm stħarriġ ieħor tal-opinjoni pubblika mill-Malta Today fejn, minkejja l-gideb kollu li qed tagħmel l-Oppożizzjoni, il-Prim Ministru, għax huwa Prim Ministru kredibbli li jmexxi Gvern kredibbli, li għandu relazzjoni onesta mal-poplu Malti, kompla jżid sostanzjalment il-fiduċja li jgawdi mill-poplu Malti.

Min-naħa l-oħra, il-Kap tal-Oppożizzjoni li niftakruh jgħid li ma jridx ikun fuq in-naħa tat-telliefa u għalhekk ried ibiddel ir-rotta, qabad l-istess kors li kien adotta l-Onor.

Simon Busuttil u kompla jnaqqas b'żewġ punti perċentwali, minn xahar ilu, f'dik li hija l-fiduċja li għandhom fih il-Maltin.

B'hekk, illum il-Kap tal-Oppożizzjoni jgawdi l-fiduċja ta' 17.8% tal-poplu Malti, li jfisser differenza ta' kważi 37% bejn il-Partit Laburista u l-Partit Nazzjonalista.

Il-Malta Today saħansitra żżid tgħid li l-Prim Ministru Joseph Muscat igawdi aktar fiduċja mill-Kap tal-Oppożizzjoni f'kull reġjun tal-gżejjer Maltin.

Dawn li kienu jgħidu li Għawdex huwa tagħhom illum qed jaraw li l-Għawdxin għandhom aktar fiduċja f'dan il-Gvern milli għandhom fl-Oppożizzjoni.

Ovvjament, ma tagħtihomx tort!

Xi kredibilità baqgħalha llum l-Oppożizzjoni?

Minn dak li rajna llejla, il-kredibilità tal-Oppożizzjoni se tkompli tieħu daqqa 'l isfel, għaliex għadhom għaddejjin b'allegazzjoni waħda wara l-oħra, mingħajr ma jġibu l-iċken prova ta' dak li qed jgħidu.

Qalu li l-membri tal-Gvern ma semmejniex is-17 Black u qed jieħdu dak li kien irrapportat fil-gazzetti bħala stat ta' fatt. Però hemm fatti oħrajn li ma ssemmewx min-naħa tal-Oppożizzjoni, bħal, pereżempju, il-każ tal-Egrant li kien gidba mill-bidu sal-aħħar.

L-Onor.

Azzopardi, li tana sensiela, skont hu, ta' fatti, spiċċa jigdeb – jidispjaċini li qed ikolli nuża din il-kelma – meta qal li l-Prim Ministru qed idaħħal €5,000 kuljum.

Jidher li b'dan l-aġir, l-Oppożizzjoni se tkompli tgħarraq il-pożizzjoni tagħha mal-elettorat.

Xi nbidel fil-Partit Nazzjonalista?

Tisma' llum lill-Kap tal-Oppożizzjoni jitkellem tkun qisek qed tisma' lill-Onor.

Jekk l-Onor.

Simon Busuttil kien jagħmel l-allegazzjonijiet, illum il-Kap tal-Oppożizzjoni għadu jagħmel l-allegazzjonijiet.

Jekk kien hemm Membri tal-Oppożizzjoni li qabel kienu jaqilgħu minn żniedhom, hekk għadhom jagħmlu llum ukoll, mingħajr ma jġibu prova waħda li hi waħda ta' dak li jkunu qed jallegaw.

Diġà semmejt kemm kien hemm kawżi li nfetħu minn Keith Schembri u l-Ministru Konrad Mizzi, fejn saru l-inkjesti u rriżulta li l-allegazzjonijiet kienu kollha foloz u gideb.

Minn din in-naħa għandna raġun ngħidu li qabel ma naraw l-iswed fuq l-abjad u titlesta l-investigazzjoni fuq 17 Black, ma nistgħux nemmnu lill-Oppożizzjoni Nazzjonalista.

L-Oppożizzjoni qed tipprova tħawwad l-imħuħ anke fuq l-irtirar tal-liċenzja tal-Bank Pilatus, meta qed tipprova tgħid li l-liċenzja tal-Bank Pilatus kienet irtirata minħabba xi ħaġa li ġrat f'Malta.

Il-liċenzja tal-Bank Pilatus kienet irtirata għaliex sid il-Bank ma jistax jibqa' jopera billi qed jiffaċċja akkużi fl-Istati Uniti.

Dan il-każ m'għandu x'jaqsam xejn ma' Malta, imma jidher li l-Oppożizzjoni qed jogħxew b'dawn l-affarijiet u qed jipprovaw jaqbdu ma' kull tibna biex ikomplu b'din il-kantaliena li qabdu.

Infakkarhom li dan l-aġir ma qed jiswiehom għal xejn!

Dan għaliex jidher li nsew x'inhu l-veru għan għaliex aħna qegħdin fil-politika, dak li ntejbu l-livell tal-għajxien tan-nies.

Ipprovaw fittxu meta kienet l-aħħar darba li l-Oppożizzjoni tkellmet dwar il-bread and butter issues!

Dan l-aġir qed ikompli jikkonferma kemm l-Oppożizzjoni m'għandhiex il-kredibilità tal-poplu, hekk kif qed joħroġ minn kull stħarriġ tal-opinjoni pubblika li qiegħed isir.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

OWEN BONNICI: Sur President, tlabt li nieħu dan l-aġġornament għaliex kelli l-intenzjoni li nitkellem dwar il-kultura, speċjalment dwar il-mużew MUŻA li ftaħna nhar is-Sibt u dwar ix-xogħol kulturali li qegħdin nagħmlu.

Però se jkolli nabbanduna dan is-suġġett, mhux għax mhux għal qalbi, imma ma jistax ikun li nisma' gidba bħal dik li għadu kif qal l-Onor.

Jason Azzopardi u nħalliha għaddejja mingħajr ma nikkummenta dwarha.

Illum smajt b'widnejja allegazzjoni serjissima mill-Onor.

Jason Azzopardi li hija gidba, fejn allega li l-Prim Ministru jieħu €5,000 kuljum.

Kif għadu kemm qal l-Onor.

Azzopardi qal: Sinjura, Joseph tak cheque ta' €40, sarrfu imma ftakar li Joseph għandu dħul illeċitu ta' €5,000 kuljum.

Ara huma mhux jagħtu ċ-ċekkijiet kienu, imma jieħdu mingħand in-nies.

Ejja niftakru li aħna għadna kemm ħriġna mis-saga tal-Egrant fejn kien hemm inkjesta, li swiet lil pajjiżna €1.5 miljun, mill-Maġistrat inkwerenti Aaron Buġeja li jgawdi r-rispett ta' kulħadd.

Għal min ma jafx min hu, il-Maġistrat Aaron Buġeja huwa maġistrat onest u serju li jgħallem il-Proċedura Kriminali fl-Università ta' Malta.

Wara sena u nofs, il-Maġistrat Bugeja kkonkluda li dak li kien intqal fil-konfront tal-Prim Ministru, martu u wliedu, ċjoè li l-Egrant hija kumpanija tal-mara tal-Prim Ministru biex jieħdu l-flus illeċiti, huwa gidba u sab li ntużaw dokumenti foloz.

Il-konklużjonijiet ġew ippubblikati mill-ewwel mill-Avukat Ġenerali.

Tajjeb ngħid li matul dak iż-żmien, il-Prim Ministru ffoka fuq ix-xogħol, ma kienx bitter, baqa' jaħdem aktar minn qabel u baqa' jġib ir-riżultati, tant li għadu kemm kellna Baġit li naħseb li huwa l-aqwa baġit li qatt kellna.

Fil-fehma tiegħi, kemm ilni nsegwi l-politika, qatt ma niftakar Baġit daqshekk pożittiv.

Dan għaliex il-Prim Ministru baqa' jaħdem għal pajjiżna.

Kif nafu, il-konklużjonijiet tal-inkjesta Egrant ġew ippubblikati f'Lulju.

Illum, li qegħdin f'Novembru, jiġi l-Onor.

Jason Azzopardi u jerġa' jispara gidba oħra.

Bla ma trid tibda tgħid: Possibbli l-Oppożizzjoni ma titgħallem qatt?

Azzopardi ma jafx jistħi?

Possibbli li l-Oppożizzjoni waqgħet f'dan il-livell daqshekk baxx?

Il-punt kardinali huwa li fir-rigward tal-każ li dwaru l-Oppożizzjoni ressqet din il-mozzjoni qed issir inkjesta maġisterjali.

L-Oppożizzjoni qed tibqa' tgħid li l-inkjesta għadha ma bdietx.

Ma bdietx meta hemm il-Qorti tal-Appell li se tiddeċiedi punt tekniku dwar din l-inkjesta?!

Ma bdietx kieku l-maġistrat qabad il-karti u tefagħhom fuq l-ixkaffa.

Dawn x'avukati huma?

L-inkjesta tant bdiet li għaddejjin il-proċeduri!

Għalfejn iridu jkomplu jigdbu akkost ta' kollox?

Għaliex għandhom dan l-odju kollu fil-konfront tal-Prim Ministru?

Ma jifilħux jaraw lill-Prim Ministru u lill-familja tiegħu!

Għaliex dan l-atteġġjament?

Mela l-politika mhijiex xi ħaġa tajba?

Sur President, kif taf sew inti li tant ħdimt fil-politika, aħna dħalna fil-politika biex nagħtu servizz.

Però mbagħad jiġi l-Onor.

Jason Azzopardi u joqgħod jigdeb u jivvinta fuq in-nies!

Ejja niftakru li l-Prim Ministru abbanduna x-xogħol ta' MEP – żgur li hemmhekk kellu kondizzjonijiet aħjar milli għandu bħala Prim Ministru – ġie Malta, rebbaħ elezzjoni lill-Partit Laburista, biddel lil Malta mill-qiegħ, u ħoloq tant ġid.

M'ilux rajt il-klassifika ta' kemm hawn tkabbir ekonomiku; Malta tinsab l-ewwel fl-Ewropa kollha!

Fejn qatt konna naħsbu li se niksbu dan is-suċċess?

Kieku qabel l-elezzjoni tal-2013, xi ħadd kien jgħidli jekk kontx inkun kuntent kieku Malta kellha tkun fit-tieni post bħala tkabbir ekonomiku, żgur li kont naraha bħala xi ħaġa kbira.

Ejja niftakru li taħt l-amministrazzjoni tal-Eks Prim Ministru Lawrence Gonzi kien hawn rota ġġammjata, kulħadd kien jgħidlek li ma kien qed ibigħ xejn, kellna kontijiet tad-dawl jogħlew, u kienu jgħidulna li m'hemmx triq oħra, tant li kważi kont tibda temmen li bilfors iridu jogħlew il-kontijiet.

Imbagħad tela' fil-gvern il-Prim Ministru Joseph Muscat, ħoloq dan il-ġid ekonomiku kollu bl-aqwa tkabbir ekonomiku, u jkollna parti mill-Oppożizzjoni – mhux kollha – li jippersistu fil-gideb u jattakkaw b'mod personali għax bilfors iridu jiskreditaw lil min qed jagħmel dan il-ġid kollu.

Kieku dan il-Gvern jew l-istituzzjonijiet tal-pajjiż injoraw dawn l-allegazzjonijiet, tasal tifhem il-kritika tal-Oppożizzjoni.

Imma, kif nafu, dan mhux il-każ.

Illejla, f'daqqa waħda, semmew rapport tal-FIAU.

Mela, filli jgħidu li l-FIAU ma qed tagħmel xejn, u filli jgħajru lill-Avukat Ġenerali – li nawguralu rikoveru mill-aħjar ħalli nerġgħu narawh fostna llum qabel għada – u llum il-ħin kollu jsemmu dan ir-rapport tal-FIAU.

L-Oppożizzjoni trid tiddeċiedi!

L-FIAU qed tagħmel xogħolha jew le?

Hawn irrid nibgħat messaġġ li l-istituzzjonijiet tagħna jaħdmu b'mod tajjeb ħafna.

Hawn irrid infakkar li hawn min, barra minn Malta, jara kif se jagħmel il-ħsara lill-pajjiż, għax m'għandux interess jara li Malta tkun suċċess ekonomiku.

Ftit ilu, ġew kelliema f'pajjiżna li, kif għandhom kull dritt jagħmlu, ikkritikaw lill-Gvern u kkritikaw lili personali, liema kritika jien naċċetta ladarba qiegħed fil-ħajja pubblika.

Ftit ilu, ġiet Malta attivista mill-Kanada, Naomi Klein, li waqt il-Fiera tal-Ktieb li jtella' kull sena l-Gvern, tkellmet dwar ħafna affarijiet, li wħud minnhom qbilt magħhom u oħrajn le.

Fost l-oħrajn, qaltilna biex noqogħdu attenti, għaliex jekk ninvestu fl-igaming u fl-IIP u jkollna rata ta' taxxa korporattiva preferenzjali, ikun hemm il-possibilità li jiġu f'pajjiżna anke nies ħżiena.

Milli jidher, din hi l-kritika kollha!

Issa x'għandha x'taqsam ir-rata ta' taxxa preferenzjali mas-saltna tad-dritt?

Jew forsi għandha x'taqsam għal min qed jagħmel din il-kritika?

Ħalli għal mument ninsew l-IIP; ir-rata tat-taxxa korporattiva u l-igaming ġew implimentati minn Gvern Nazzjonalista u aħna, bħala Gvern, komplejna nibnu fuq it-tajjeb li sibna, sabiex illum kabbarna dawn is-setturi f'livelli bla preċedent.

Dawn is-setturi kibru għaliex għandna regolaturi b'saħħithom, li kienu tajbin fi żmien gvernijiet Nazzjonalisti u għadhom tajbin sal-lum.

Għaliex hemm min imur spalla ma' spalla mal-barranin li jikkritikaw is-sistemi tagħna biex jagħtuhom kredibilità?

Ngħiduha kif inhi, meta barrani jara Malti jappoġġjah, bla ma jrid, jibda jgħid li għandu raġun.

Għaliex hemm min qed jinseġ din in-narrativa biex jagħmel ħsara lil pajjiżna, anke billi jigdeb u jivvinta fuq in-nies?

Hawn elementi fil-Partit Nazzjonalista li s-siġġijiet tal-Oppożizzjoni ma jinżlulhomx!

Agħar minn hekk, dawn kienu jaħsbu li fejn tidħol l-ekonomija, il-Partit Laburista qatt mhu se jaqbad art!

Hekk kienu jaħsbu.

Jien għandi ħbieb tiegħi Nazzjonalisti li ġenwinament kienu jgħiduli li l-Partit Laburista huwa tajjeb fil-politika soċjali, imma mhux tajjeb fejn tidħol l-ekonomija.

Biss, illum jgħiduli kemm dan il-Gvern hu tajjeb fil-qasam soċjali u anke fl-ekonomija.

Riżultat ta' dan, f'daqqa waħda, dan il-kredu li kienu jużaw il-membri tal-Oppożizzjoni sfaxxalhom!

Ġew f'sitwazzjoni fejn qegħdin fl-Oppożizzjoni, bit-telfiet qed ikomplu jikbru u dak li kienu jemmnu fih, f'daqqa waħda, ikkrollalhom!

Issa rrid ngħid ukoll li hemm membri fl-Oppożizzjoni li jipprovaw jagħmlu politika kostruttiva u diċenti u li nieħu gost nismagħhom, anke meta jikkritikawni.

Ħafna drabi navviċinhom u ngħidilhom li għamlu argument tajjeb.

Però mbagħad hemm membri tal-Oppożizzjoni oħrajn, kif rajna llejla, li l-motivazzjoni ewlenija tagħhom hija negattiva għall-aħħar, ifajru, jinsġu narrativa u jagħmluha tal-prosekutur u tal-maġistrat u jagħtu s-sentenza.

Għal kull allegazzjoni maġġuri, hemm maġistrat inkwerenti li qed jinvestiga.

L-eċċezzjoni hi fil-każ tal-Onor.

Adrian Delia li, mal-ewwel ċans li kellu, waqqa' l-każ.

L-appell tiegħi hu li għandna nistennew l-eżitu tal-maġistrat inkwerenti, u mbagħad wieħed ikun jista' jagħti l-opinjoni tiegħu.

Però, nappella wkoll għall-irġulija: mhux meta l-inkjesta ma ddoqqx għall-widnejn, ħadd ma jagħmel apoloġija u jitlob skuża!

Ftit ilu smajna lill-Onor.

Simon Busuttil jgħid li għadu jemmen li l-Egrant hija tal-familja Muscat.

Qed tara kemm hu bravu l-Onor.

Għalih l-inkjesta tal-maġistrat inkwerenti ma tiswa xejn?

Sur President, hemm investigazzjonijiet għaddejjin u għalhekk ejja nistennew l-eżitu tagħhom.

Fl-aħħar nett, nixtieq nibgħat dan messaġġ pożittiv lin-nies li semgħu dan id-dibattitu.

Pajjiżna għaddej minn perijodu sabiħ ħafna, ta' tkabbir ekonomiku bla preċedent, fejn ix-xogħol jiġri litteralment wara l-ħaddiem.

Kull fejn immur, anke meta mmur niekol xi ħaġa, sid ir-ristorant jgħidlek x'inkwiet għandu għax mhux qed isib ħaddiema biżżejjed.

Naħseb li bħalma jgħidu hekk lili, jgħidu wkoll lil kulħadd.

Għaddejjin minn dan il-perjodu pożittiv ta' tkabbir ekonomiku.

Hemm bżonn fejn nirranġaw?

Dażgur li hemm bżonn!

Għamilna affarijiet tajbin?

Għamilna ħafna tajjeb!

Għamilna affarijiet li stajna għamilniehom aħjar?

Però, meta titfa' kollox fil-miżien, issib li l-pajjiż sejjer 'il quddiem.

Dan hu l-messaġġ ta' ottimiżmu li rrid nibgħat illejla.

Għall-ewwel darba f'ħafna snin, pajjiżna għaddej minn perjodu mill-aqwa.

F'pajjiżna hawn dan is-sentiment li fl-aħħar nistgħu nagħmlu l-affarijiet bħal pajjiżi oħrajn u jekk mhux aħjar ukoll.

Sur President, nagħlaq b'dan il-messaġġ ta' tama, ottimiżmu u kuraġġ lill-poplu Malti u Għawdxi.

Ejja nkomplu nxammru l-kmiem u nagħmlu suċċess minn dan il-pajjiż, għax aħna verament nemmnu li jista' jkollna pajjiż aħjar għall-ġid tal-familji Maltin u Għawdxin, għal uliedna u għal ulied uliedna.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada t-Tlieta, 13 ta' Novembru 2018, fl-4.00 p.m. bl-aġenda kif ġiet ikkomunikata mid-Deputat Prim Ministru.

Fid-9.30 p.m., il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BILMIKTUB

SPTAR SAN LUQA – PARKEĠĠ

JASON AZZOPARDI staqsa lillMinistru għatTrasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' lMinistru jgħid f'idejn min hu lparkeġġ li hemm biswit lIsptar San Luqa fi G'Mangia u li għal ħafna żmien kien amministrat millKunsill Lokali talPietà?

Jista' jassigura lirresidenti tallokalità li kienu jagħmlu użu minn dan ilcar park jekk hux se jibqa' jkollhom aċċess, bħalma kellhom s'issa, biex ipoġġu lkarrozzi tagħhom minħabba lproblema kbira talparkeġġ flinħawi?

IAN BORG (Ministru għatTrasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali): Ninforma lillOnor.

Interpellant li lcar park imsemmi huwa amministrat millKunsill Lokali u nitolbu jitlob linformazzjoni meħtieġa lillMinisteru kkonċernat.

MINISTERU GĦALLĠUSTIZZJA, KULTURA U GVERN LOKALI – SEGRETARJAT PARLAMENTARI GĦALLPROTEZZJONI TALKONSUMATUR U VALLETTA 18 – KONSULENTI

JASON AZZOPARDI staqsa lillMinistru għallĠustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' lMinistru jwieġeb ilmistoqsija parlamentari 1087, u ċjoè: Jista' lMinistru, permezz tasSegretarjat Parlamentari għallProtezzjoni talKonsumatur u Valletta 18, jgħid min huma lkonsulenti li saljum li fih tkun imwieġba din linterpellanza, kull entità taħtu għandha, ilħlas u perkaċċi kollha li għandhom, rispettivament, u x'tip ta' konsulenza jipprovdu, rispettivament?

OWEN BONNICI: Qed nehmeż tabella blinformazzjoni mitluba:

MINISTERU GĦALLĠUSTIZZJA, KULTURA U GVERN LOKALI – SEGRETARJAT PARLAMENTARI GĦALLGVERN LOKALI U KOMUNITAJIET – KONSULENTI

JASON AZZOPARDI staqsa lillMinistru għallĠustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' lMinistru jwieġeb ilmistoqsija parlamentari 1086, u ċjoè: Jista' lMinistru, permezz tasSegretarjat Parlamentari għallGvern Lokali u Komunitajiet, jgħid min huma lkonsulenti li saljum li fih tkun imwieġba din linterpellanza, kull entità taħtu għandha, ilħlas u perkaċċi kollha li għandhom, rispettivament, u x'tip ta' konsulenza jipprovdu, rispettivament?

MINISTERU GĦALLĠUSTIZZJA, KULTURA U GVERN LOKALI – KONSULENTI

JASON AZZOPARDI staqsa lillMinistru għallĠustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' lMinistru jwieġeb ilmistoqsija parlamentari 1085, u ċjoè: Jista' lMinistru jgħid min huma lkonsulenti li saljum li fih tkun imwieġba din linterpellanza, kull entità taħtu għandha, ilħlas u perkaċċi kollha li għandhom, rispettivament, u x'tip ta' konsulenza jipprovdu, rispettivament?

OWEN BONNICI: Linformazzjoni qed tinġabar.

QORTI EWROPEA TADDRITTIJIET TALBNIEDEM – KSUR TA' DRITTIJIET MILLIĠIJIET TALKERA – DANNI

JASON AZZOPARDI staqsa lillMinistru għallĠustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' lMinistru jgħid kemmil eluf ta' ewro f'danni ġie kkundannat ilGvern Malti millQorti Ewropea tadDrittijiet talBniedem f'sentenzi ta' kundanna ta' ksur taddrittijiet talbniedem milliġijiet talkera, inkluż lAtt No. 23 tal1979, mill2013 salġurnata li fiha tiġi mwieġba din linterpellanza?

KAROL AQUILINA staqsa lillMinistru għallFinanzi: Jista' lMinistru jgħid missena 2017 saddata li tiġi mwieġba din ilmistoqsija parlamentari, u maqsuma xahar b'xahar, kemmil darba eżerċita ssetgħa mogħtija lilu, b'mod konġunt malMinistru għallEkonomija, lInvestiment u nNegozji żŻgħar, sabiex flimkien jaħfru xi nuqqas ta' konformità ma' xi waħda millkondizzjonijiet imniżżla fissubregolament 9 (1) tarRegolamenti dwar ilProgramm ta' Malta dwar Residenza u Visa (Leġislazzjoni Sussidjarja 217.18)?

Jista' jgħid, għal kull darba li eżerċita din issetgħa mogħtija lilu, x'kienet ilkondizzjoni li dwarha ġiet maħfura nnuqqas ta' konformità?

EDWARD SCICLUNA (Ministru għallFinanzi): Ninforma lillOnor.

Interpellant li missena 2017 saddata tallum, ma kien hemm ebda każ skont kif inhu mniżżel filkondizzjonijiet tassubregolament 9 (1), tarRegolamenti dwar ilProgramm ta' Malta dwar Residenza u Visa (Leġislazzjoni Sussidjarja 217.18).

KAROL AQUILINA staqsa lillMinistru għallEkonomija, Investiment u Negozji Żgħar: Jista' lMinistru jgħid missena 2017 saddata li tiġi mwieġba din ilmistoqsija parlamentari u maqsuma xahar b'xahar, kemmil darba eżerċita ssetgħa mogħtija lilu, b'mod konġunt malMinistru għallFinanzi, sabiex flimkien jaħfru xi nuqqas ta' konformità ma' xi waħda millkondizzjonijiet imniżżla fissubregolament 9 (1) tarRegolamenti dwar ilProgramm ta' Malta dwar Residenza u Visa (Leġislazzjoni Sussidjarja 217.18)?

Jista' jgħid għal kull darba li eżerċita din issetgħa mogħtija lilu, x'kienet ilkondizzjoni li dwarha ġiet maħfura nnuqqas ta' konformità?

CHRIS CARDONA: Ninforma lillOnor.

Interpellant li din issetgħa qatt ma ġiet eżerċitata.

AĠENZIJA DWAR VISA U RESIDENZA F'MALTA – TWAQQIF TA' BENEFIĊĊJI

KAROL AQUILINA staqsa lillPrim Ministru: Jista' lPrim Ministru jgħid kemmil individwu naqas milli jinnotifika lillAġenzija dwar Visa u Residenza f'Malta li jkun waqaf milli jibbenefika minn ċertifikat maħruġ skont irRegolamenti dwar ilProgramm ta' Malta dwar Residenza u Visa (Leġislazzjoni Sussidjarja 217.18) xahar b'xahar missena 2017 saddata li tiġi mwieġba din ilmistoqsija parlamentari?

Jista' jgħid kemm kien lammont li ġie mħallas lillAġenzija dwar Visa u Residenza f'Malta bħala penali amministrattivi għal dan innuqqas?

JOSEPH MUSCAT (Prim Ministru): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li ma kien hemm lebda individwu li naqas milli jinnotifika lillAġenzija dwar Visa u Residenza f'Malta li jkun waqaf milli jibbenefika minn ċertifikat maħruġ.

F'każ li benefiċċjarju jiddeċiedi li ma jixtieqx jibqa' jibbenefika minn ċertifikat maħruġ lilu / lilha skont irRegolamenti dwar ilProgramm, dan jinnotifika lillAġent Akkreditat rispettiv tiegħu / tagħha.

Hija irresponsabilità talAġent li jinforma lillAġenzija li lklijent tiegħu ma xtaqx jibqa' jibbenefika miċ-ċertifikat ta' residenza.

AĠENZIJA DWAR VISA U RESIDENZA F'MALTA – DELEGAZZJONI TALFUNZJONIJIET

KAROL AQUILINA staqsa lillPrim Ministru: Jista' lPrim Ministru jgħid liema millfunzjonijiet tagħha iddelegat lAġenzija dwar Visa u Residenza f'Malta lil xi awtorità oħra skont dak li jipprovdi ssubregolament 11 (2) tarRegolamenti dwar ilProgramm ta' Malta dwar Residenza u Visa (Leġislazzjoni Sussidjarja 217.18)?

Jista' lPrim Ministru jgħid lisem talawtorità jew awtoritajiet li ġew delegati b'xi waħda jew aktar millfunzjonijiet talAġenzija dwar Visa u Residenza f'Malta?

JOSEPH MUSCAT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li laħħar parti talproċess, jiġifieri, wara lħruġ ta' ċertifikat ta' Residenza, lAġenzija dwar Visa u Residenza titlob lassistenza talAġenzija Identità Malta sabiex jinħarġu lcards tarResidenza lill-benefiċċjarju u ddipendenti tiegħu / tagħha.

AWTORITÀ TALIPPJANAR – BORD TALIPPJANAR – LAQGĦA

KAROL AQUILINA staqsa lillMinistru għatTrasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' lMinistru jgħid jekk kienx hemm xi membru talBord talIppjanar talAwtorità talIppjanar li żvela lillistess Bord xi interess li huwa għandu qabel saret illaqgħa talistess bord li kien skedat għal nhar ilĦamis, 20 ta' Settembru 2018, dwar lapplikazzjoni binnumru PA/03807/17?

Jekk iva, jista' lMinistru jgħid jekk iddettalji taddikjarazzjoni ġewx reġistrati filminuti talistess laqgħa talBord talIppjanar?

Jista' lMinistru jpoġġi fuq ilMejda talKamra kopja talminuti tallaqgħa talBord talIppjanar li saret nhar ilĦamis, 20 ta' Settembru 2018?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li, skont ma jien infurmat millAwtorità talIppjanar, ma kien hemm lebda dikjarazzjonijiet ta' interess f'din isseduta.

KAROL AQUILINA staqsa lillMinistru għatTrasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' lMinistru jgħid jekk kienx hemm xi membru talAwtorità talIppjanar, jew xi membru talpersunal talAwtorità, jew konsulent, persuna li tagħti parir jew xi persuna oħra ingaġġata millAwtorità talIppjanar li żvela lillKunsill Eżekuttiv jew lillBord talIppjanar xi interess li huwa għandu qabel saret illaqgħa talistess Bord talIppjanar ta' nhar ilĦamis, 20 ta' Settembru 2018, dwar lapplikazzjoni binnumru PA/03807/17?

Jekk iva, jista' lMinistru jgħid jekk iddettalji taddikjarazzjoni ġewx reġistrati filminuti tallaqgħa talKunsill Eżekuttiv jew talBord talIppjanar?

Jista' lMinistru jpoġġi fuq ilMejda talKamra kopja talminuti tallaqgħa talKumitat Eżekuttiv u / jew talBord talIppjanar fejn ġiet irreġistrata ddikjarazzjoni?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li, skont ma jien infurmat millAwtorità talIppjanar, ma kienx hemm dikjarazzjonijiet ta' interess f'din isseduta.

MINA BEJN MALTA U GĦAWDEX – SITE INVESTIGATION

TONI BEZZINA staqsa lillMinistru għatTrasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: B'referenza għassite investigation tarrotta għal mina proposta li tgħaqqad b'mod permanenti lil Malta ma' Għawdex, jista' lMinistru:

a. jgħid kemmil core saru;

b. jgħid kif ingħata dan ixxogħol ta' coring, b'tender jew b'direct order, u kemm sewa flus dan ixxogħol;

c.jgħid lil min ingħata dan ixxogħol;

d. jgħid x'riżultati ħarġu minn din issite investigation;

e. ipoġġi dan listudju fuq ilMejda talKamra;

f. jgħid x'tip ta' testijiet saru; u

g. jgħid x'tip ta' informazzjoni nġabret?

Jista' jassigura li dawn ittestijiet saru kif suppost?

IAN BORG: Ninforma lillOnor.

Interpellant li xxogħol ta' ppjanar u tħejjijiet għattħaffir u lbini talmina bejn Malta u Għawdex qed javvanza b'ritmu mgħaġġel, iżda b'attenzjoni sħiħa sabiex niksbu laħjar valur għal dan linvestiment kapitali kbir.

Fost oħrajn, f'dawn laħħar xahrejn tlesta lmudell ġeoloġiku tażżona taħt investigazzjoni, li minnha hu meqjus li titħaffer ilmina.

F'dawn laħħar ġimgħat, irriżultati ta' dan ilmudell ġew diskussi ma' diversi esperti u entitajiet u awtoritajiet konċernati, u issa qed jiġu mirquma u ffinalizzati.

Sabiex inġabar ittagħrif tekniku għal dan listudju saru disa' cores.

Wara li ġew analizzati permezz ta' studji differenti, fosthom soil testing, rock testing u water pressure tests, ittagħrif miksub qed jiġi integrat f'mudell ġeoloġiku u f'rapport li jiġbor fih issejbiet u ddettalji meħtieġa għallistadji li jmiss talproġett.

Ittħaffir talcores, b'valur ta' €751,645.60, sar millkumpanija GEOTEC spa, li rebħet sejħa għallofferti maħruġa għal dan ixxogħol.

Ixxogħol meħtieġ sar skont listandards u rrekwiżiti speċifikati filkuntratt ta' dan ixxogħol.

MINA BEJN MALTA U GĦAWDEX – SPEJJEŻ U FINANZJAMENT

TONI BEZZINA staqsa lillMinistru għatTrasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Fleventwalità li tiġi mħaffra lmina bejn Malta u Għawdex, jista' lMinistru jgħid:

a. kemm ġejja tiswa din ilmina;

b. x'tip ta' metodu ta' tħaffir se jintuża;

c. meta hemm ilħsieb li jibda dan ixxogħol;

d. kemm hu lħsieb li jdum għaddej dan ixxogħol;

e. kemm hu proġettat li jiġi jiswa dan ixxogħol; u

f. kif se jiġi ffinanzjat dan ixxogħol, minn fondi nazzjonali jew minn fondi talUnjoni Ewropea u b'liema proporzjon?

IAN BORG: Ninforma lillOnor.

Interpellant li xxogħol ta' ppjanar u tħejjijiet għattħaffir u lbini talmina bejn Malta u Għawdex ilu għaddej sentejn u nofs u qed javvanza b'ritmu mgħaġġel, iżda b'attenzjoni sħiħa sabiex niksbu laħjar valur għal dan linvestiment kapitali kbir.

Flistess waqt, tkomplew listudji tekniċi speċifiċi li jiffurmaw parti millIstudju għallImpatt Ambjentali (EIA) meħtieġ millproċess talpermessi taliżvilupp ta' proġetti kbar bħal dan.

Qed isiru wkoll issurveys topografiċi fiżżoni fejn qegħdin jiġu proposti lfetħiet (portals) talmina f'Malta u Għawdex.

Qed jitħejja wkoll ilconceptual design talmina nnifisha.

Flistess waqt, minbarra lkontinwazzjoni talippjanar tekniku talproġett, sabiex ma jintilifx ħin għaddejjin ukoll ittħejjijiet għaddokumentazzjoni meħtieġa sabiex joħorġu ssejħiet pubbliċi għallofferti għarriżorsi meħtieġa biex jitwettaq ilproġett, fosthom limmaniġġJar talimplimentazzjoni u lmonitoraġġ taxxogħol filpost, kif ukoll ixxogħol ta' tħaffir u bini talmina u sservizzi kollha relatati biex ilproġett jitlesta.

Għaddejjin ukoll studji oħra ekonomiċi li wkoll huma meħtieġa sabiex jiżguraw li din linfrastruttura ġdida tintuża blaktar mod sostenibbli.

Fi proġett ta' dan iddaqs, listadju talippjanar huwa parti integrali milproċess tattwettiq tiegħu.

Wara li jitlestew listadji talproġett li għaddejjin bħalissa, fosthom ilproċess talippjantar tekniku, ilproċeduri talistudji u levalwazzjoni għallpermessi ta' dan liżvilupp millawtoritajiet konċernati, kif ukoll lgħażla talkuntratturi meħtieġa permezz tassejħiet pubbliċi, ikun imiss li jibda xxogħol infrastrutturali fuq ilpost.

Aktar dettalji speċifiċi dwar dan ilproġett ikunu magħrufa wara li jiġu determinati skont listudji tekniċi, ekonomiċi u dawk talEIA, u wara li jkunu ħarġu u ġew evalwati ssejħiet għallofferti meħtieġa biex titħaffer ilmina u tinbena linfrastruttura kollha tagħha.

MINA BEJN MALTA U GĦAWDEX – BLAT

TONI BEZZINA staqsa lillMinistru għatTrasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' lMinistru jgħid x'tip ta' blat instab li hemm firrotta talmina bejn Malta u Għawdex?

Ġew identifikati faults filblat minn fejn se tgħaddi lmina?

Ittagħrif indikat ikun disponibbli wara li tintemm lanaliżi talistudji li saru f'dawn laħħar xhur, hekk kif indikat fittweġiba għallmistoqsija parlamentari 7606.

MINA BEJN MALTA U GĦAWDEX – TENDERS GĦAX-XOGĦLIJIET

TONI BEZZINA staqsa lillMinistru għatTrasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' lMinistru jgħid meta se joħorġu ttenders biex isir ittħaffir u bini talmina bejn Malta u Għawdex?

Jista' jgħid x'tip ta' tender se toħroġ?

Issejħiet għallofferti għattħaffir u bini talmina bejn Malta u Għawdex mistennija jiġu ppubblikati fl2019.

Dettalji dwar dawn issejħiet jingħataw dalwaqt.

MINA BEJN MALTA U GĦAWDEX – STUDJU DWAR ISSAĦĦA U SSIGURTÀ WAQT IXXOGĦLIJIET

TONI BEZZINA staqsa lillMinistru għatTrasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' lMinistru jgħid jekk sarux studji dwar issaħħa u ssigurtà waqt ixxogħlijiet fuq ilmina bejn Malta u Għawdex?

Mirrapporti li saru s'issa, jekk saru, ħareġ x'inċidenza ta' fatalitajiet jista' jkun hemm waqt li jkun għaddej ixxogħol u kif dawn jistgħu jiġu eleminati?

IAN BORG: Ninforma lillOnor.

Interpellant li xxogħol ta' ppjanar u tħejjijiet għattħaffir u lbini talmina bejn Malta u Għawdex ilu għaddej sentejn u nofs u qed javvanza b'ritmu mgħaġġel, iżda b'attenzjoni sħiħa sabiex niksbu laħjar valur għal dan linvestiment kapitali kbir.

Listudji dwar issaħħa u ssigurtà waqt ixxogħlijiet talmina bejn Malta u Għawdex se jsiru bħalma jsir għal kull proġett infrastrutturali infrastrutturali ieħor.

Dawn listudji, li jinkludu wkoll risk assessments, ikunu jistgħu jitwettqu kif meħtieġ meta jkunu magħrufa aħjar ilkundizzjonijiet ġeoloġiċi, kif ukoll irrotta talmina u lmetodu ta' tħaffir li jkun se jintuża.

TONI BEZZINA staqsa lillMinistru għatTrasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' lMinistru jgħid jekk hawn Malta għandniex National Geological Survey bħala organizzazzjoni permanenti li tagħti pariri lillGvern dwar ilġeoloġija talpajjiż?

Jekk le, għaliex hawn Malta bqajna luniku pajjiż flUnjoni Ewropea mingħajr dan isservizz?

IAN BORG: Nitlob lillOnor.

Interpellant biex jitlob linformazzjoni meħtieġa lillMinisteru kkonċernat.

MINISTERU GĦAL GĦAWDEX – ENTITAJIET U DIPARTIMENTI – IMPJEGATI F'SUBSTANTIVE GRADES

CHRIS SAID staqsa lillMinistru għal Għawdex: Tista' lMinistru tgħid kemm kien hemm impjegati f'substantive grade b'kuntratt u li lkuntratt tagħhom ma ġiex imġedded għal xi raġuni jew oħra, f'kull dipartiment u entità li taqa' taħt iddekasteru tagħha, missena 2013 sallum, maqsuma sena b'sena?

X'kien ilgrad ta' dawn limpjegati qabel u wara li lkuntratt tagħhom ma ġġeddidx?

F'liema uffiċċju kienu u qegħdin filpreżent?

X'inhu xxogħol tagħhom bħalissa u x'inhi ddata ta' meta lkuntratt tagħhom ma kienx imġedded?

Interpellant li linformazzjoni mitluba hija kif murija fittabella li tpoġġiet fuq ilMejda talKamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

MINISTERU GĦAL GĦAWDEX – ENTITAJIET U DIPARTIMENTI – PROMOZZJONIJIET

CHRIS SAID staqsa lillMinistru għal Għawdex: Tista' lMinistru tgħid kemm kien hemm impjegati li ngħataw promozzjoni f'kull dipartiment u entità li taqa' taħt iddekasteru tagħha missena 2013 sallum, maqsuma sena b'sena?

Tista' tagħti dan ittagħrif skont jekk ilpromozzjoni ngħatatx abbażi ta' eżami kompetittiv jew permezz ta' intervista quddiem Bord talGħażla?

Għal kull każ, tista' tgħid f'liema grad kienu u x'inhu lgrad li fih ġew promossi?

Tista' tgħid ukoll kemm kien hemm impjegati li ngħataw iktar minn promozzjoni waħda f' dan ilperijodu?

Interpellant li linformazzjoni mitluba għadha qed tinġabar u tingħata f'xi seduta oħra.

MINISTERU GĦAL GĦAWDEX – ENTITAJIET U DIPARTIMENTI – IMPJEGATI FI GRADI DIFFERENTI

CHRIS SAID staqsa lillMinistru għal Għawdex: Tista' lMinistru tgħid, preżentement f'kull uffiċċju jew sezzjoni ta' kull dipartiment li jaqa' fiddekasteru tagħha, kemm hemm impjegati filgrad ta' Direttur Ġenerali, Direttur, Assistent Direttur, Senior Manager u Manager?

X'inhu xxogħol ta' kull wieħed minnhom bħalissa?

GODFREY FARRUGIA staqsa lillMinistru għallĠustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Fil21 t'Ottubru ġew ippubblikati żewġ artikli intitolati "Witness admitted to police he lied about Cardona sighting with Degiorgio" u "Xhud jammetti malpulizija li gideb dwar Cardona" filmedia tal'Malta Today' u lOne News rispettivament u fit28 t'Ottubru ġie ppubblikat lartiklu "Ittliet esperti li qabbad ilMaġistrat Vella swew €136,654" fl'Illum' dwar tliet esperti talQorti li ħadmu fuq linkjesta talMaġistrat Vella dwar ilqtil ta' Daphne Caruana 'Galizia.

Flartikli ġie allegat li ttliet esperti tħallsu €136,654 bejniethom taxxogħol li għamlu fuq linkjesta.

Lartikli komplew jgħidu li lPulizija identifikat li wieħed minn dawn ittliet esperti kien leak li għadda informazzjoni lillmedia barranija u lilluffiċjali għolja talPN.

Skont dawn lartikli dan ġie kkonfermat wara li waħda millverżjonijiet li ġiet intenzjonalment mgħoddija lillesperti millPulizija, ġiet irrapportata millgazzetta La Repubblica.

Jista' lMinistru jikkonferma kemm tħallsu kull wieħed minn dawn ittliet esperti?

Jista' jgħid kemm tħallsu kull wieħed minn dawn ittliet esperti?

Jista' jgħid ukoll x'passi ttieħdu millPulizija fuq dak li ġie allegat?

OWEN BONNICI: Nirreferi lillOnor.

Interpellant għattweġiba li ngħatat għallmistoqsija parlamentari 7632.

Wieħed millesperti sallum ma ppreżenta lebda fattura.

Firrigward ta' x'passi ttieħdu millPulizija fuq dak allegat filmistoqsija parlamentari, lOnor.

Membru mitlub jirreferi lill-Ministru kkonċernat.

PROTEZZJONI ĊIVILI – VOLUNTIERA

GODFREY FARRUGIA staqsa lillMinistru għallIntern u Sigurtà Nazzjonali: Nirreferi għadDipartiment talProtezzjoni Ċivili.

Hu fatt li hemm nuqqas ta' riżors uman u dan innuqqas qed jagħmel tajjeb għalih ilvolontarjat.

F'Jannar ħarġet sejħa biex jiġu ingaġġati aktar impjegati talProtezzjoni Ċivili.

Għalkemm lapplikazzjonijiet għalqu fid9 ta' Frar, s'issa għadhom ma bagħtu għal ħadd.

Jista' lMinistru jgħid meta ser tittieħed azzjoni f'dan irrigward?

Jista' jgħid kemm hemm impjegati f'dan issettur?

Jista' jgħid kemm huma lvoluntiera li jieħdu sehem f'din iddixxiplina?

Jista' jgħid kemm hemm persuni jitħarrġu barra minn Malta biex jispeċjalizzaw f'dan ilqasam ta' salvataġġ?

MICHAEL FARRUGIA (Ministru għallIntern u Sigurtà Nazzjonali): Ninforma lillOnor.

Interpellant li bħalissa għaddej proċess ta' ingaġġ.

Irid jingħad li lvoluntiera mhux qed jagħmlu tajjeb għannuqqas ta' impjegati bħalma qed jallega lInterpellant.

Ilvoluntiera jintużaw għallattivitajiet talmassa, u meta jkun hemm emerġenzi kbar.

Rigward lapplikazzjonijiet talAssistant and Rescue Officers wieħed għandu jieħu inkonsiderazzjoni li lproċess kien twil minnu nnifsu, għax għallewwel darba saru eżamijiet fiżiċi u eżamijiet talkitba.

Filġimgħat li ġejjin dan ilproċess ser ikun konkluż biex tibda rraba' parti talproċess, cioè, li jibda ttaħriġ.

Bħalissa hemm 155 firefighter.

Voluntiera hemm reġistrati 60, biss huma madwar 45 li huma attivi u jiġu għattaħriġ fuq bażi regolari.

Barra minn Malta nibagħtu persuni fuq taħriġ speċjalizzat u huwa proċess kontinwu.

GODFREY FARRUGIA staqsa lillMinistru għallAffarijiet Barranin u Promozzjoni talKummerċ: Jista' lMinistru jgħid x'inhu lpjan ta' kontinġenza talMinisteru għal dawk ilbarranin li xtraw passaport u li issa huma Maltin, jekk iqum ilkaż li xi ħadd minnhom jinqabad fi kriżi u jitlob għajnuna diplomatika?

CARMELO ABELA (Ministru għallAffarijiet Barranin u Promozzjoni talKummerċ): Ninforma lillOnor.

Interpellant li kull persuna Maltija għandha dritt titlob għallassistenza meta din tinqabad fi kriżi barra minn xtutna.

GODFREY FARRUGIA staqsa lillMinistru għallFamilja, Drittijiet tatTfal u Solidarjetà Soċjali: B'referenza għaddirect orders li qed jinħarġu u għallkuntratti li rResidenza San Vinċenz de Paul għandhom malkumpanija, li ddettalji dwarha qed jingħataw separatament, jista' lMinistru jgħid kemmil darba ngħata direct order u meta ngħata lewwel direct order?

Jista' jgħid kemm din ilkumpanija ilha tagħti servizz lil din irresidenza?

Jista' jgħid kemm jiswa ddirect order preżenti?

MICHAEL FALZON (Ministru għallFamilja, Drittijiet tatTfal u Solidarjetà Soċjali): Ġentilment ninforma lillOnor.

Interpellant li lkuntratt malkumpanija li ddettalji dwarha qed jingħataw separatament, jimxi malproċeduri legali talprocurement.

Sassena 2015, ilFaċilità għal Kura fitTul San Vinċenz De Paul kellha kuntratt ma' kumpanija għasservizzi talindafa li ġiet magħżula b'tender.

Iżda din ilkumpanija eventwalment ġiet blacklisted skont iċċirkulari talkuntratti CT08/2014 u CT12/2014.

Dan ittender kellu jieqaf, għax dan hu gvern li bilfatti ma jaċċettax ilprekarjat.

Din issitwazzjoni wasslet biex intalbet stima ta' tliet kumpaniji u ntgħażlet lorħos waħda blapprovazzjoni talKumitat Ġenerali talKuntratti.

Dan ilkuntratt iġġedded bi proċedura negozjata, b'approvazzjoni talistess Kumitat Ġenerali talKuntratti, skont regolament 60 (d) tarRegolamenti tal2010 dwar ilKuntratti Pubbliċi (Avviż Legali 296/2010) u regolament 150 (c) tarRegolamenti tal2016 dwar lAkkwist Pubbliku (Avviż Legali 352/2016).

ĦAL QORMI – TRIQ SAN ĠWAKKIN – XOGĦOL

ROSIANNE CUTAJAR staqsiet lillMinistru għatTrasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Peress li Triq San Ġwakkin f'Ħal Qormi (ilparti li twasslek għallImrieħel Bypass) qatt ma ġiet asfaltata u tinsab fi stat ħażin ħafna, u peress li minnha jgħaddu għadd ta' persuni bilmixi u bilkarozza biex ta' kuljum imorru għaxxogħol fiżŻona Industrijali talImrieħel, jista' lMinistru jagħtiha prijorità u jinkludiha fillista ta' toroq li se jsiru fl2019 biex b'hekk tikkomplementa lproġett talbridge talBypass talImrieħel?

IAN BORG: Ilproġetti u lħidmiet talaġenzija ġdida 'Infrastructure Malta', bħala parti millinvestiment bla preċedent talGvern sabiex intejbu lkwalità, leffiċjenza u ssigurtà talinfrastruttura tattoroq f'pajjiżna, qed jiġu ppjanati b'mod gradwali sabiex nilħqu din ilmira millaktar fis.

Filfatt, din laġenzija li twaqqfet fissajf diġà ħabbret lewwel 120 millista tattoroq li ser tkun qed tibni millġdid issena ddieħla.

Sejħiet oħra għaxxogħol meħtieġ għallbini ta' aktar toroq madwar ilpajjiż ser jitħabbru fiżżmien li ġej.

Laġenzija ser tieħu ħsieb li, wara li jkunu saru lkonsultazzjonijiet meħtieġa, tgħarraf iddati ta' meta jkunu se jibdew xogħlijiet f'toroq speċifiċi lillpubbliku u lil dawk IKkonċernati direttament.

TRIQ LI TAGĦTI GĦAL GĦAR LAPSI – DAWL

ROSIANNE CUTAJAR staqsiet lillMinistru għallEnerġija u Immaniġġar talIlma: Peress li ttriq li tagħti għal Għar Lapsi hija mdallma u hija ffrekwentata minn bosta Maltin u turisti, jista' lMinistru jassigura li jkun hemm iddawl neċessarju matul listess triq?

JOE MIZZI: Nitlob lillOnor.

Interpellant biex tirreferi lmistoqsija tagħha lillMinistru kkonċernat.

ĠNIEN LGĦARUSA TALMOSTA – XOGĦOL

IVAN BARTOLO staqsa lillMinistru għallAmbjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil filKlima: Jista' lMinistru jgħid fiex wasal ixxogħol fi Ġnien lGħarusa talMosta, jew jekk bediex, liema xogħol ġew ivvutati għalih €100,000 u kienet saret press conference dwaru flistess ġnien qabel lelezzjoni ġenerali tal2017?

JOSÉ HERRERA (Ministru għallAmbjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil filKlima): Ninforma lillOnor.

Interpellant li, hekk kif jidher tajjeb jekk wieħed iżur issit referut, saru diversi xogħlijiet li jinkludu tħaffir ta' trinek tul ilġnien u tqegħid ta' preparamenti għasservizzi ta' dawl, irrigazzjoni u CCTV; tiswija u bini ta' ħitan; tiswija u bini ta' ħitan tassejjiegħ; tħaffir ta' ġiebja għal water feature u lbini tagħha; u tħejjija ta' formazzjoni ta' rampi biex jipprovdu aċċess għal kulħadd.

Inxtrat ukoll lgħamara talġnien li jinkludu bankijiet, bins, light poles u bollards.

Bħalissa qiegħda tiġi aġġudikata tender ta' tqegħid talpassaġġi talġnien kollu.

Dan ixxogħol mistenni jsir fl2019 sabiex wara tibda titqiegħed lgħamara talġnien u jsiru lfinishings li hemm bżonn.

KUMPANIJI LI MA JĦADDMUX PERSUNI B'DIŻABILITÀ – FLUS MIĠBURA

IVAN BARTOLO staqsa lillMinistru għallFamilja, Drittijiet tatTfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' lMinistru jgħid fejn qegħdin jintefqu lflus miġbura minn dawk ilkumpaniji li mhumiex iħaddmu lkwota ta' ħaddiema b'diżabilità (2% millħaddiema jkunu persuna b'diżabilità)?

MICHAEL FALZON: Ġentilment nitlob lillOnor.

Interpellant sabiex jirreferi din ilmistoqsija parlamentari lillMinistru kkonċernat.

IVAN BARTOLO staqsa lillMinistru għallFamilja, Drittijiet tatTfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' lMinistru jgħid x'kien ilbudget talLino Spiteri Foundation għassena 2018?

Kemmil persuna b'diżabilità nstabilha impjieg matul din issena?

IVAN BARTOLO staqsa lillMinistru għallFamilja, Drittijiet tatTfal u Solidarjetà Soċjali: Filbidu tassena 2017, ilFondazzjoni għal Servizzi ta' Ħarsien Soċjali (FSWS) ħadet over ilprogramm tasSupported Employment millMalta Association of Supported Employment (MASE).

Dan fisser li ħadet over il520 suċċessi ta' persuni vulnerabbli li kien instabilhom xogħol matul issena 2016 u li sa laħħar talistess sena kienu għadhom jaħdmu, u wkoll lFSWS kienet ħadet over ilmadwar 20 ħaddiem abbinat malprogramm.

Jista' lMinistru jgħid:

a) Kemm minn dawn il520 ħaddiema vulnerabbli għadhom flimpjieg?

b) Ilħaddiema li ġew ittrenjati u ġabu ċertifikazzjoni fisSupported Employment u li ttieħdu malprogramm millFSWS, lil kemmil persuna vulnerabbli sabu xogħol matul issena 2017 u matul issena 2018?

c) Illum x'inhu r-rwol ta' dawn ilpersuni li ġabu ċertifikazzjoni fisSupported Employment?

MICHAEL FALZON: Ġentilment ninforma lillOnor.

Interpellant li rrisposta se tingħata f'seduta oħra.

IVAN BARTOLO staqsa lillMinistru għallFamilja, Drittijiet tatTfal u Solidarjetà Soċjali: B'referenza għallJob Enhancing Skills Scheme (JESS), li huwa ffinanzjat minn fondi Ewropej u mmexxi millAġenzija Sapport, jista' lMinistru jgħid:

a) Kemm hija ssomma totali allokata għal din liskema?

Kemm huwa twil dan ilprogramm?

Fiex jikkonsisti dan ilprogramm?;

b) Meta bdiet din liskema u kemm-il parteċipant hemm f'din liskema s'issa?

Bħalissa f'liema stadju talproġett waslu dawn ilparteċipanti?

c) Skont ilproġett, kemm hu mistenni li jkun innumru ta' persuni li ser jibbenefikaw minn din liskema flgħeluq tiegħu?

PROĠETT INK

IVAN BARTOLO staqsa lillMinistru għallFamilja, Drittijiet tatTfal u Solidarjetà Soċjali: B'referenza għallINK Person-focused Inclusion Project, li huwa ffinanzjat minn fondi Ewropej u mmexxi millAġenzija Sapport, jista' lMinistru jgħid:

a) Kemm hija ssomma allokata għal dan ilprogramm u kemm huwa twil dan ilprogramm?

Fiex jikkonsisti dan ilprogramm?

b) Meta beda jitħaddem dan ilprogramm?

Bħalissa x'inhuwa nnumru ta' parteċipanti fi ħdan dan ilprogramm u skont lapplikazzjoni, kemm huwa nnumru ta' benefiċjarji li ser jibbenefikaw minn dan ilprogramm?

IRRABAT GĦAWDEX – ĊENTRU TAS-SAĦĦA ĠDID

CHRIS SAID staqsa lidDeputat Prim Ministru u Ministru għasSaħħa: Jista' dDeputat Prim Ministru u Ministru għasSaħħa jwieġeb ilmistoqsija parlamentari 6710 kollha, u ċjoè: Jista' dDeputat Prim Ministru u Ministru għasSaħħa jgħid x'tip ta' konsultazzjoni saret, ma' min saret u meta saret dwar irrilokazzjoni għal post ieħor għaċ-ċentru tas-saħħa tarRabat, Għawdex?

Jista' jgħid jekk saritx applikazzjoni malAwtorità talIppjanar biex issir din irrilokazzjoni u, jekk iva, meta saret u meta ħarġu lpermessi meħtieġa?

Jista' jagħti nnumru ta' din lapplikazzjoni?

CHRIS FEARNE: Ninforma lillOnor.

Interpellant li bħalissa għaddej xogħol fuq iddisinn u lmedical brief taċĊentru tasSaħħa lġdid firRabat, Għawdex.

Kif jitlesta dan ilproċess ilpjanti jkunu jistgħu jiġu sottomessi lillAwtorità talIppjanar.

XLENDI – RIĠENERAZZJONI TALBOATHOUSES

CHRIS SAID staqsa lillMinistru għal Għawdex: Tista' lMinistru tgħid fiex waslu lpreparamenti biex jibda xxogħol ta' Riġenerazzjoni talboathouses fixXlendi?

Ħarġu ttenders?

F'liema xahar u sena hu ppjanat li jibda xxogħol infrastrutturali u kemm hi stmata li tkun lispiża?

JUSTYNE CARUANA: Ninsab infurmata li ttender taxxogħlijiet għallboathouses inħarġet fl24 ta' Awwissu 2018.

Lofferenti kollha kienu 'l fuq millbaġit allokat u b'hekk lofferta ma setgħetx tingħata.

Jekk ma jkunx hemm appelli, ssejħa għallofferti tkun tista' terġa' tiġi ppubblikata, bixxoghol ippjanat li jitwettaq matul issena 2019.

F'dan listadju listima ma tistax tiġi kkomunikata lillpubbliku ġenerali billi lofferta għadha għaddejja.

Offerti għallfabbrikazzjoni u linstallazzjoni talbibien talinjam se jiġu ppubblikati dalwaqt, flimkien malofferta għassistema taddawl.

IX-XAGĦRA GĦAWDEX – TRIQ TA' ĠORF – XOGĦLIJIET

CHRIS SAID staqsa lillMinistru għal Għawdex: Tista' lMinistru tagħti aktar dettalji dwar ittweġiba għallmistoqsija parlamentari 6614 u tgħid fiex kien jikkonsisti dan ilmandat u fuq xiex sar rigward Triq ta' Ġorf ġewwa xXagħra?

X'sar millMinisteru għal Għawdex?

Jekk kien hemm deċiżjoni millQorti, tista' lMinistru tpoġġi kopja taddeċiżjoni fuq ilMejda talKamra?

Jekk le, tista' tgħid xi ftehim sar?

JUSTYNE CARUANA: Ilkopja talinkartament kollu talproċess tpoġġa fuq ilMejda talKamra waqt ilħin ta' Tqegħid ta' Karti.

Ninforma lillOnor.

Interpellant li hekk kif beda xxogħol ilġimgħa loħra, reġa' ġie ppreżentat mandat ta' inibizzjoni ieħor.

ELEZZJONIJIET – VOTAZZJONI MINN MALTIN LI JGĦIXU BARRA MINN MALTA

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lillMinistru għallĠustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' lMinistru jinforma lillKamra x'passi qed jittieħdu biex titwettaq ilwegħda elettorali li persuni Maltin li jgħixu barra minn Malta u li għandhom iddritt talvot, jivvutaw f'Ambaxxati Maltin?

Jista' jikkonferma jekk ilmiżura hix se tiddaħħal filħin biex tkun tapplika għallelezzjoni li jmiss talMembri talParlament Ewropew?

OWEN BONNICI: Nitlob lillOnor.

Interpellant jirreferi lmistoqsija tiegħu lillMinistru kkonċernat.

KUNSILL GĦALLMALTIN LI JGĦIXU BARRA MINN MALTA – ROADMAP

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lillMinistru għallAffarijiet Barranin u Promozzjoni talKummerċ: Jista' lMinistru jqiegħed fuq ilMejda talKamra kopja tarroadmap li saret referenza għaliha flaħħar rapport annwali talKunsill għallMaltin li jgħixu barra minn Malta?

CARMELO ABELA: Ninforma lillOnor.

Interpellant li rRoadmap hekk kif maqbula millmembri talKunsill talMaltin li Jgħixu Barra fillaqgħa talistess Kunsill, li saret nhar it13 u l14 ta' Ottubru 2017, hija hekk kif tidher hawn taħt:

Akkademiċi / Studenti / Riċerkaturi

Pensjonanti u Anzjani

Żgħażagħ

Gvern ta' Malta

**PENSJONANTI LI GĦANDHOM PENSJONI TA' INQAS MINN €600 FIXXAHAR

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lillMinistru għallFamilja, Drittijiet tatTfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' lMinistru jinforma lillKamra kemm huwa nnumru ta' pensjonanti preżentement f'pajjiżna u li ddħul talpensjoni tagħhom huwa inqas minn €600 fixxahar?

MICHAEL FALZON: Ġentilment ninforma lillOnor.

Interpellant illi linformazzjoni mitluba għadha qed tinġabar u rrisposta ser tingħata f'seduta oħra.

ĦAL TARXIEN – TRIQ ILFIERES – SPIŻA

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lillMinistru għatTrasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' lMinistru jinforma lillKamra kemm ġiet tiswa Triq ilFieres f'Ħal Tarxien u jista' jiddeskrivi x'xogħol sar?

IAN BORG: Nitlob lillOnor.

Interpellant biex jitlob linformazzjoni meħtiega lillMinisteru responsabbli millkunsilli lokali.

ĦAL TARXIEN – PENSJONANTI REĠISTRATI

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lillMinistru għallFamilja, Drittijiet tatTfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' lMinistru jgħid kemm huwa nnumru ta' pensjonanti reġistrati preżentement f'Ħal Tarxien, li ddħul talpensjoni tagħhom huwa inqas minn €600 fixxahar?

Jista' jindika wkoll kemm huma dawk ilpersuni li qabżu ssebgħin sena?

Jista' jindika kemm minnhom huma ta' sess femminil?

Interpellant li linformazzjoni mitluba għadha qed tinġabar u rrisposta se tingħata f'seduta oħra.

RAĦAL ILĠDID – ĠNIEN DOM MINTOFF – XOGĦOL

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lillMinistru għatTuriżmu: Jista' lMinistru jinforma lillKamra x'xogħol sar tul din issena fi Ġnien Dom Mintoff ġewwa Raħal ilĠdid?

KONRAD MIZZI: Ninforma lillOnor.

Interpellant li tul din issena sar numru sostanzjali ta' xogħlijiet fi Ġnien Duminku Mintoff:

· Saru passaġġi skont iddisinn ilġdid b'subbase li jinkludi fih isservizzi kollha neċessarji ta' dawl u ilma.

· Inbnew żewġ ġibjuni li flimkien jammontaw għal aktar minn 500 metru kubu ta' ilma, bilgħan li jinġabar lilma taxxita li jinġema' filwied.

· Ġiet mibnija ukoll pump room bilgħan li lilma li jinġabar filġibjuni jerġa' jintuża għattisqija talpjanti u siġar, u anke biex jitħaddmu żżewġ water features li saru.

· Saru żewġ water features – waħda naturali u oħra magħmula apposta għaddivertiment tattfal.

· Sar ammont konsiderevoli ta' xogħol ta' tisbiħ u landscaping.

· Inżabru ssiġar kollha talġnien, tpoġġiet ħamrija ġdida, kif ukoll 50 siġra u 2000 pjanti ġodda.

· Ġiet installata ukoll sistema totalment ġdida ta' irrigazzjoni, bankijiet, bike racks u kontenituri tarreċiklaġġ.

QORTI TA' MALTA – KAŻIJIET KRIMINALI U ĊIVILI LI ILHOM AKTAR MINN ĦAMES SNIN

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lillMinistru għallĠustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' lMinistru jwieġeb ilmistoqsijiet parlamentari 7636 u 7466 u jgħid kemm hemm każijiet:

b) ċivili

filQorti ta' Malta li ilhom għaddejjin għal aktar minn ħames snin?

Jista' jagħti din linformazzjoni fi statistika separata saddata li tiġi mwieġba din ilmistoqsija parlamentari?

OWEN BONNICI: Ninforma lillOnor.

Interpellant li, skont statistika miġbura salaħħar t'Ottubru 2018, filQorti ta' Malta lkawżi ċivili li ilhom pendenti bejn ħames u għaxar snin jammontaw għal 1,322 każ.

Ċifra li, meta wiehed jikkumparaha malistess statistika ta' Diċembru 2012 u għalhekk laħħar sena ta' amministrazzjoni preċedenti, tindika li sar progress, hekk kif fl2012 lammont ta' każijiet filQorti ta' Malta li kienu ilhom pendenti bejn ħames u għaxar snin kien ta' 1,434.

Firrigward talKawżi Kriminali quddiem ilQorti ta' Malta, ninforma lillOnor.

Interpellant li hemm pendenti 704 kawżi li ilhom aktar minn ħames snin.

QORTI TA' MALTA – KAŻIJIET KRIMINALI U ĊIVILI LI ILHOM AKTAR MINN GĦAXAR SNIN

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lillMinistru għallĠustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' lMinistru jwieġeb ilmistoqsijiet parlamentari 7637 u 7467 u jgħid kemm hemm każijiet:

b) ċivili

filQorti ta' Malta li ilhom għaddejjin għal aktar minn għaxar snin?

OWEN BONNICI: Ninforma lillOnor.

Interpellant li, skont statistika miġbura salaħħar t'Ottubru 2018, filQorti ta' Malta lkawżi ċivili li ilhom pendenti ghal aktar minn ghaxar snin jammontaw għal 429 każ.

Ċifra li, meta wieħed jikkumparaha malistess statistika ta' Diċembru 2012 u għalhekk laħħar sena ta' amministrazzjoni preċedenti, tindika li sar progress, hekk kif fl2012 lammont ta' każijiet filQorti ta' Malta li kienu ilhom pendenti għal aktar minn għaxar snin kien ta' 790.

Intant, firrigward talKawżi Kriminali quddiem ilQorti ta' Malta, hemm pendenti 308 kawża li ilhom aktar minn għaxar snin.

QORTI TA' GĦAWDEX – KAŻIJIET KRIMINALI U ĊIVILI LI ILHOM AKTAR MINN ĦAMES SNIN

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lillMinistru għallĠustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' lMinistru jwieġeb ilmistoqsijiet parlamentari 7638 u 7468 u jgħid kemm hemm każijiet:

b) ċivili

filQorti ta' Għawdex li ilhom għaddejjin għal aktar minn ħames snin?

OWEN BONNICI: Ninforma lillOnor.

Interpellant li, skont statistika migbura salaħħar t'Ottubru 2018, filQorti t'Ghawdex ilkawżi ċivili li ilhom pendenti bejn ħames u għaxar snin jammontaw għal 67 każ.

Ċifra li, meta wieħed jikkumparaha malistess statistika ta' Diċembru 2012 u għalhekk laħħar sena ta' amministrazzjoni preċedenti, tindika li sar progress, hekk kif fl2012 filQorti t'Għawdex lammont ta' każijiet li kienu ilhom pendenti bejn ħames u għaxar snin kien ta' 150.

Intant, firrigward ilKawżi Kriminali quddiem ilQorti ta' Għawdex, hemm pendenti 14il kawża li ilhom aktar minn ħames snin.

QORTI TA' GĦAWDEX – KAŻIJIET KRIMINALI U ĊIVILI LI ILHOM AKTAR MINN GĦAXAR SNIN

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lillMinistru għallĠustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' lMinistru jwieġeb ilmistoqsijiet parlamentari 7639 u 7469 u jgħid kemm hemm każijiet:

b) ċivili

filQorti ta' Għawdex li ilhom għaddejjin għal aktar minn għaxar snin?

Jista' jagħti din linformazzjoni fi statistika separata saddata li tiġi mwieġba din ilmistoqsija parlamentari?

OWEN BONNICI: Ninforma lillOnor.

Interpellant li, skont statistika miġbura salaħħar t'Ottubru 2018, filQorti t'Għawdex ilkawżi ċivili li ilhom pendenti ghal aktar minn għaxar snin jammontaw għal 125 każ.

Ċifra li, meta wiehed jikkumparaha malistess statistika ta' Dicembru 2012 u ghalhekk laħħar sena ta' amministrazzjoni preċedenti, tindika li sar progress, hekk kif fl2012 filQorti t'Għawdex lammont ta' każijiet li kienu ilhom pendenti għal aktar minn għaxar snin kien ta' 177 każ.

Intant, firrigward talKawżi Kriminali quddiem ilQorti ta' Għawdex, hemm pendenti 4 kawżi li ilhom aktar minn għaxar snin.

QRATI TA' MALTA U GĦAWDEX – KAŻIJIET LI IHOM PENDENTI AKTAR MINN 450 JUM

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lillMinistru għallĠustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' lMinistru jwieġeb ilmistoqsijiet parlamentari 7640 u 7470 u jgħid, globalment, kemm hemm każijiet filQrati ta' Malta u Għawdex li ilhom pendenti għal aktar minn 450 jum?

OWEN BONNICI: Ninforma lillOnor.

Interpellant li, skont statistika migbura salaħħar t'Ottubru 2018, ilkawżi ċivili li ilhom pendenti għal aktar minn 15il xahar jammontaw għal 6907 każ.

Ċifra li, meta wieħed jikkumparaha malistess statistika ta' Diċembru 2012 u għalhekk laħħar sena ta' amministrazzjoni preċedenti, tindika li sar progress, hekk kif fl2012 lammont ta' każijiet li kienu ilhom pendenti għal aktar minn 15il xahar kien ta' 7157 każ.

Intant, firrigward talKawżi Kriminali, quddiem ilQorti ta' Malta hemm pendenti 1563 kawża li ilhom aktar minn 450 jum, filwaqt li quddiem ilQorti ta' Għawdex hemm pendenti 56 kawża li ilhom aktar minn 450 jum.

ISSIĠĠIEWI – TRIQ SALVU CURSO U TREJQET LANĠLI – ĦAJT TA' LQUGĦ

RYAN CALLUS staqsa lillMinistru għatTrasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: B'referenza għattweġiba talmistoqsija parlamentari 6171, magħmula fl4 ta' Ġunju 2018, jista' lMinistru jaġġorna 'lKamra bittalba li kienet saret sabiex titwessa' ttriq bejn Trejqet lAnġli u Triq Salvu Curso, flimkien malintroduzzjoni ta' miżuri ta' sigurtà minħabba linċidenti li seħħew?

Interpellant li 'Infrastructure Malta' se tintroduċi miżuri ta' ħarsien u sigurtà ġodda fittriq indikata permezz ta' xogħol skedat għallġimgħat li ġejjin.

QAWRA – TRIQ ITTURISTI – TISWIJIET

CLAYTON BARTOLO staqsa lillMinistru għatTrasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' lMinistru jikkunsidra li jsiru ttiswijiet, bħal major patching, li hemm bżonn fi Triq itTuristi filQawra, li hija triq li minnha ta' kuljum jgħaddu għexieren ta' karozzi tallinja u mijiet ta' karozzi privati u li ilha minsija għal ħafna snin?

Interpellant li lproġetti u lħidmiet talaġenzija ġdida 'Infrastructure Malta', bħala parti millinvestiment bla preċedent talGvern sabiex intejbu lkwalità, leffiċjenza u ssigurtà talinfrastruttura tattoroq f'pajjiżna, qed jiġu ppjanati b'mod gradwali sabiex nilħqu din ilmira millaktar fis.

Filfatt, din laġenzija, li twaqqfet fissajf, diġa ħabbret lewwel 120 millista tattoroq li ser tkun qed tibni millġdid issena ddieħla.

Ittriq indikata hija filfatt waħda mittoroq inklużi f'din lewwel lista ta' xogħlijiet għassena ddieħla.

Sejħiet oħra għaxxogħol meħtieġ għallbini ta' aktar toroq madwar ilpajjiż ser jitħabbru fiżżmien li ġej.

Laġenzija se tieħu ħsieb li, wara li jkunu saru lkonsultazzjonijiet meħtieġa, tgħarraf iddati ta' meta jkunu se jibdew xogħlijiet f'toroq speċifiċi lillpubbliku u lil dawk konċernati direttament.

QAWRA – TRIQ LIMREJKBA – TISWIJIET

CLAYTON BARTOLO staqsa lillMinistru għatTrasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' lMinistru jikkunsidra li jsiru ttiswijiet, bħal major patching, li hemm bżonn fi Triq lImrejkba filQawra, li hija triq li minnha ta' kuljum jgħaddu mijiet ta' karozzi privati u li ilha minsija għal ħafna snin?

IAN BORG: Ninforma lillOnor.

Interpellant li lawtoritá kompetenti responsabbli mittiswijiet u lmanutenzjoni ta' din ittriq hija lkunsill lokali tallokalità konċernata.

Sadanittant, 'Infrastructure Malta', laġenzija nazzjonali inkarigata millimpenn talGvern li jtejjeb ilkwalità talinfrastruttura tattoroq f'Malta, qed taħdem fuq investiment bla preċedent ta' €700 miljun sabiex fissnin li ġejjin tirranġa u tibni millġdid ittoroq f'kull lokalità.

Filfatt, diġa tħabbru lewwel 120 fost ittoroq li se jkunu qed jinbnew millġdid fl2019.

Aktar toroq li se jitranġaw flistess sena jitħabbru fiżżmien li ġej.

DIPARTIMENT TALKUNSILLI LOKALI – ĦADDIEMA

ROBERT CUTAJAR staqsa lillMinistru għallĠustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' lMinistru jgħid preżentement kemm hemm ħaddiema jaħdmu fidDipartiment talKunsilli Lokali u jindika kemm minnhom huma ħaddiema impjegati malGvern u kemm ħaddiema impjegati malkuntrattur?

OWEN BONNICI: Ninforma lillOnor.

Interpellant li preżentement hemm 54 uffiċjal ħaddiema tadDiviżjoni u 6 talkuntrattur.

DIPARTIMENT TALKUNSILLI LOKALI – ĦADDIEMA LI QEGĦDIN BILFAMILY FRIENDLY MEASURES

ROBERT CUTAJAR staqsa lillMinistru għallĠustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' lMinistru jgħid kemm hemm ħaddiema jaħdmu fidDipartiment talKunsilli Lokali u li preżentement (saddata ta' meta qed titressaq din iddomanda) qegħdin bilfamily friendly measures, u flistess risposta jindika x'tip ta' family measures huma?

OWEN BONNICI: Ninforma lillOnor.

Interpellant li dDiviżjoni għallGvern Lokali għandha jaħdmu magħha 54 uffiċjal.

Luffiċjali bilfamily friendly measures jammontaw għal 29 persuna.

Ittip ta' family measures huma kif ġej: Flexitime – 15il uffiċjal; Telework – 4 uffiċjali; Telework u Flexitime – 10 uffiċjali.

ROBERT CUTAJAR staqsa lillMinistru għallĠustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' lMinistru jagħti lista (mingħajr ismijiet) ta' kemmil persuna u kif kienu approvati lfamily friendly measures bejn Jannar 2014 u Ottubru 2018 (sena sena)?

OWEN BONNICI: Linformazzjoni qed tinġabar.

EDWIN VASSALLO staqsa lillMinistru għallAmbjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil filKlima: Jista' lMinistru jgħid jekk ilPig Farm Cessation Scheme li, skont lestimi finanzjarji tal2019, qed juri ċċifra ta' miljun ewro humiex se jkunu miżjuda maliskema tażżewġ miljun ewro li kienet parti millvot talMinisteru għallAmbjent għassena 2018, jew jekk għall2019 għal dan ilvot se jkunx hemm biss miljun ewro?

Interpellant li dan huwa vot rikorrenti u li fih għassena 2018 ġew ivvutati żewġ miljun ewro.

Madanakollu, filwaqt li lMinisteru kellu bosta diskussjonijiet intensivi marrappreżentanti ta' dan issettur u ħejja proposti konkreti għattħejjija ta' din liskema matul l2018 sabiex jinstab kunsens sħiħ, hemm bżonn ta' aktar diskussjonijiet magħhom.

Peress li liskema li eventwalment titħejja għarristrutturar f'dassettur tiġi mplementata fuq medda ta' żmien ta' aktar minn 12il xahar, ilvot għall2019 ma jirriflettix ceiling massimu għal din liskema.

TRASPORT PUBBLIKU – PERSUNI B'DIŻABILITÀ

EDWIN VASSALLO staqsa lillMinistru għatTrasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' lMinistru jieħu lpassi meħtieġa sabiex persuni b'diżabilità fuq ilvetturi tattrasport pubbliku jkunu jistgħu jingħataw lopportunità li jkunu jistgħu jpoġġu bilqiegħda fejn suppost hemm postijiet ta' prijorità għallpersuni b'diżabilità?

IAN BORG: Nitlob lillOnor.

Interpellant jirreferi għattwegiba mogħtija għallmistoqsija parlamentari 31489 f'Seduta 488 tat12il leġislatura.

PONT TALBIDNIJA – IRRANĠAR TA' TRIQ

EDWIN VASSALLO staqsa lillMinistru għatTrasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' lMinistru jieħu lpassi meħtieġa sabiex jara li titranġa lħsara fi triq ta' fuq ilpont talBidnija li hemm parti mittriq li qed tisfronda?

IAN BORG: B'riferenza għallMistoqsija Parlamentari 7758, nixtieq ninforma lil Onor. Interpellant li lpont li jinsab fi Triq ilBidnija, Mosta [Bridge numru 59] ġie spezzjonat xi ftit ta' żmien ilu u ġew identifikati lħsarat.

Millbanda loħra, ġie ukoll konkluż li lpont, bħala struttura, ma huwiex fi stat ta' periklu.

Ittiswijiet li huma meħtieġa u li mistennija jibdew fi żmien qarib huma dawk li jenħtieġu fittriq u filguardrails talġenb.

ĦAL GĦARGĦUR – ART DEVOLUTA

KRISTY DEBONO staqsiet lillMinistru għatTrasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' lMinistru jgħid għalfejn ilbini, li ddettalji dwaru qed jingħataw separatament, ma ġiex devolut direttament lillKunsill Lokali ta' Ħal Għargħur biex isir librerija għallkomunità, skont ittalba unanima talKunsill kollu, imma minflok ħareġ għallofferta permezz ta' tender?

IAN BORG: Ninforma lillOnor.

Interpellant li ttalba talKunsill Lokali ta' Ħal Għargħur ġiet milqugħa u lproprjetà, li ddettalji dwarha qed jingħataw separatament, se tiġi allokata direttament lilhom.

AWTORITÀ TALARTIJIET – LISTA TA' KONSULENTI

RYAN CALLUS staqsa lillMinistru għatTrasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' lMinistru jpoġġi fuq ilMejda talKamra lista ta' konsulenti ngaġġati malAwtorità talArtijiet minn Jannar 2018 salġurnata li fiha tiġi mwieġba din ilmistoqsija parlamentari?

IAN BORG: Ninforma lillOnor.

Interpellant li ttagħrif mitlub qed jiġi anness fittabella t'hawn taħt:

AWTORITÀ TALARTIJIET – AVVIŻI F' ĠURNALI

RYAN CALLUS staqsa lillMinistru għatTrasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' lMinistru jpoġġi fuq ilMejda talKamra lista talavviżi maħruġa filgazzetti millAwtorità talArtijiet u jindika kemm inħarġu avviżi f'kull ġurnal rispettiv, minn Ġunju 2017 salġurnata li fiha tiġi mwieġba din ilmistoqsija parlamentari?

IAN BORG: Ninforma lillOnor.

Interpellant li ttagħrif mitlub qed jidher fittabella t'hawn taħt:

ROSIANNE CUTAJAR staqsiet lillMinistru għallĠustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' lMinistru jgħid kemm pitturi u ta' liema artisti nxtraw millGvern mill1980 sal2012?

OWEN BONNICI: Linformazzjoni qed tinġabar.

SIMON BUSUTTIL staqsa lillPrim Ministru: B'referenza għallħlas ta' €15,000 li sar lillartist miżżewweġ Ministru u li ddettalji dwaru qed jingħataw separatament, jista' lPrim Ministru:

a. jgħid ta' xiex sar dan ilħlas;

b. jippreżenta ritratt jew stampa taxxogħol li sar;

c. jgħid jekk saritx sejħa għallofferti qabel dan ixxogħol ġie assenjat lillartist in kwistjoni;

d. jippreżenta kopja talftehim jew kuntratt li sar malartist in kwistjoni; u

e. jgħid kemm saru ħlasijiet b'kollox lillartist imsemmi bejn Marzu 2013 u ddata ta' din ilmistoqsija parlamentari?

JOSEPH MUSCAT: Ngħarraf lillOnor.

Interpellant li lIstat Malti ilu għal snin sħaħ jixtri xogħlijiet talarti minn galleriji talarti u minn kollezzjonijiet privati.

Dawn ixxogħlijiet talarti, li jirrappreżentaw b'mod wiesa' ttalenti talkomunità artistika lokali, jinxtraw speċikament biex ikomplu jsaħħu lkollezzjoni nazzjonali talarti.

Tajjeb li lOnor.

Interpellant ikun jaf li fost oħrajn jeżistu anki fondi speċifiċi għal dan ilgħan, fosthom wieħed imsejjaħ Contemporary Art Fund, amministrat minn Heritage Malta.

Flaħħar tmien snin, permezz ta' dan ilfond biss inxtraw iktar minn 100 bicca xogħol talarti ta' iktar minn 40 artist, bi spiża ta' madwar €400,000.

Dawn ixxogħlijiet kollha llum jagħmlu parti millkollezzjoni nazzjonali talarti.

Tajjeb ukoll li lOnor.

Interpellant ikun jaf li, minħabba nnatura talakkwist innifsu, qatt ma kienet ilpolicy, taħt kull amministrazzjoni, li biċċiet talarti għallkollezzjoni nazzjonali jinkisbu b'sejħiet għallofferti.

Fatt ieħor li jidher li lOnor.

Interpellant mhux informat dwaru huwa li qabel ma tinxtara biċċa xogħol talarti, lesperti ta' Heritage Malta jagħtu lapprovazzjoni tagħhom kemm f'dik li hija kwalità u anki f'dak li huwa prezz.

Hekk sar filkaż talpittura li qed jagħmel riferenza għaliha filmistoqsija tiegħu.

Tajjeb li flistess ħin lOnor.

Intepellant ikun jaf li fl2010 listess artist kien magħżul minn Heritage Malta biex itella' wirja ta' xogħlijiet tiegħu filMużew Nazzjonali talArti.

Kif inhi lprassi, lartist dakinhar kien anki għadda pittura tiegħu għallkollezzjoni nazzjonali talarti.

BYRON CAMILLERI staqsa lillMinistru għallĠustizzja, Kultura u Gvern Lokali: B'referenza għattweġiba talmistoqsija parlamentari 7314, u fiddawl li flaħħar jiem jidher li sar boarding ġdid quddiem ilMonument talAssedju lKbir, jista' lMinistru jagħti rendikont taxxogħlijiet loħra li qed isiru fuq ilMonument talAssedju lKbir u lmadwar?

OWEN BONNICI: Ninforma lillOnor.

Interpellant li, hekk kif spjegat firrisposta mogħtija għallmistoqsija parlamentari 7314, issa ngħata bidu għattieni fażi taxxogħol fejn, wara li saru interventi fuq ilmonument innifsu, issa qed isir tisbiħ u manutenzjoni talpjazza madwar ilmonument.

Ixxogħol se jinkludi manutenzjoni talħadid kollu, tibdil tassistema tad-dawl, u rranġar talpaviment eżistenti.

Nirringrazzja lillentitajiet kollha li qed jgħinu f'din ilħidma.

Hu mistenni li xxogħlijiet jintemmu sattieni ġimgħa ta' Diċembru.

BYRON CAMILLERI staqsa lillMinistru għallĠustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' lMinistru jagħti rendikont ta' kemm persuni ngħataw warrant sabiex jipprattikaw ta' avukat, sena b'sena, missena 2000 sallum?

OWEN BONNICI: Linformazzjoni mitluba tinsab fit-tabella ta' hawn taħt.

Dan innumru ta' persuni li ngħataw ilwarrant sabiex jipprattikaw ta' avukat huwa skont irrecords li għandu dDipartiment talĠustizzja.

BYRON CAMILLERI staqsa lillMinistru għallĠustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' lMinistru jagħti rendikont ta' kemm persuni ngħataw warrant sabiex jipprattikaw ta' nutar, sena b'sena, missena 2000 sallum?

OWEN BONNICI: Ninsab infurmat li missena 2000 sassena 2018 ingħataw b'kollox 274 warrant.

Din hija l-lista talwarrants maħruġa sena b'sena missena 2000:

AVUKATI – WARRANT SOSPIŻ / IRTIRAT

BYRON CAMILLERI staqsa lillMinistru għallĠustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' lMinistru jagħti rendikont ta' kemm persuni kellhom il-warrant sabiex jipprattikaw ta' avukat sospiż/irtirat, sena b'sena, missena 2000 sallum?

OWEN BONNICI: Linformazzjoni qed tinġabar.

NUTARA – WARRANT SOSPIŻ / IRTIRAT

BYRON CAMILLERI staqsa lillMinistru għallĠustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' lMinistru jagħti rendikont ta' kemm persuni kellhom il-warrant sabiex jipprattikaw ta' nutar sospiż/ irtirat, sena b'sena, missena 2000 sallum?

OWEN BONNICI: Ninforma lillOnor.

Interpellant li nutar sospiż ma jitlifx ilwarrant iżda ma jistax jipprattika ta' nutar.

Nutar irtirat jirrinunzja għallwarrant u ukoll ma jistax jipprattika iktar.

Qed nagħti lista b'numri li jindikaw kemm nutara ġew inabiltati milli jeżerċitaw ilprofessjoni nutarili, kif ukoll dawk innutara li rtiraw ilwarrant wara li ġew sospiżi u għaldaqstant ma jistgħux jipprattikaw ta' nutar.

ĊIRKWIT TALKAROZZI

HERMANN SCHIAVONE staqsa lillMinistru għallEdukazzjoni u Xogħol: Jista' lMinistru jgħid meta u fejn hi maħsuba li ser issir iċċirkwit għattlielaq talkarozzi?

EVARIST BARTOLO: Ninforma lillOnor.

Interpellant li lawtoritajiet kompetenti jinsabu fi proċess avvanzat li jidentifikaw post li fuqu jsiru studji konkreti dwar ittrakka talmotorsport.

Irid jingħad iżda li ssit mhuwiex dak li ssemma minn xi wħud minflok ilġnien ħdejn ilFreeport.

Filwaqt li se jimxi dejjem b'mod bilanċjat bla ma jipprova jġelled 'ilambjentalisti u rresidenti malisportivi, ilGvern se jkun qed iħabbar iddettalji ladarba jingħalaq ilproċess imsemmi.

ĊIRKWIT TALKAROZZI – STUDJU TALIMPATT

HERMANN SCHIAVONE staqsa lillMinistru għallEdukazzjoni u Xogħol: Jista' lMinistru jgħid jekk hux qiegħed isir studju talimpatt, partikolarment talħsejjes ġenerati mittlielaq talkarozzi fuq lirħula filviċinanzi?

EVARIST BARTOLO: Ninforma lillOnor.

Interpellant li lproċess li qed isir bħalissa jinkludi assessjar ta' numru ta' oqsma li jinkludi limpatt talħoss.

PERSUNI BI BŻONNIJIET SPEĊJALI TAĦT IS16IL SENA

HERMANN SCHIAVONE staqsa lillMinistru għallFamilja, Drittijiet tatTfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' lMinistru jgħid preżentement kemm hawn tfal taħt is16il sena reġistrati bi bżonnijiet speċjali f'kull raħal u belt f'Malta u Għawdex separatament?

MICHAEL FALZON: Ninforma lillOnor.

Interpellant li lKummissjoni żżomm statistika fuq ilpersuni kollha li tinħarġilhom identifikazzjoni għallfinijiet taddiżabilità tagħhom (Special ID u European Disability Card) u tippubblika statistika nazzjonali f'dan irrigward kull sena firrapport annwali tagħha, li jitpoġġa wkoll fuq ilMejda talKamra.

Firrigward ta' statistika mqassma skont llokalità, in konsiderazzjoni taddaqs ta' Malta u lpossibilità ta' stigma li tista' titpoġġa fuq lokalità partikolari, ilKummissjoni hija talfehma li jekk tagħti tali statistika, hekk kif mitluba millOnor.

Interpellant, ikun qiegħed jinkiser Artiklu 5 talKonvenzjoni dwar idDrittijiet ta' Persuni b'Diżabilità (UN CRPD), illi jittratta lUgwaljanza u nNonDiskriminazzjoni.

Għal din irraġuni, ilKummissjoni mhix f'pożizzjoni li tagħti tali statistika kif mitluba millOnor.

HERMANN SCHIAVONE staqsa lillMinistru għallEnerġija u Immaniġġar talIlma: Jista' lMinistru jgħid jekk hux qed isir jew jekk dan laħħar sarx bunkering filport ta' Marsaxlokk?

JOE MIZZI (Ministru għallEnerġija u Immaniġġar talIlma): Nitlob lillOnor.

Interpellant biex jirreferi lmistoqsija tiegħu lillMinistru kkonċernat.

SKEJJEL – ĠENITURI LI MA BAGĦTUX ITTFAL LISKOLA

ETIENNE GRECH staqsa lillMinistru għallĠustizzja, Kultura u Gvern Lokali: B'referenza għarrisposta talmistoqsija parlamentari 7660, jista' lMinistru jgħid x'kienu ssentenzi mogħtija lil dawk l1,759 ġenitur li ġew akkużati li ma bagħtux lil uliedhom liskola mingħajr raġuni valida filperjodu 2016 – 2017?

OWEN BONNICI: Linformazzjoni qed tinġabar.

IŻŻEJTUN – ĊENTRU TA' MATUL ILJUM – PERSUNI B'NUQQAS TA' SAĦĦA MENTALI

ETIENNE GRECH staqsa lidDeputat Prim Ministru u Ministru għasSaħħa: B'referenza għarrisposta talmistoqsija parlamentari 7661, jista' dDeputat Prim Ministru u Ministru għasSaħħa jgħid minn liema lokalitajiet jattendu fiċĊentru ta' Matul ilJum tażŻejtun, u kemm hemm persuni li joqogħdu f'Wied ilGħajn li jattendu regolarment?

CHRIS FEARNE: Ninforma lillOnor.

Interpellant li l-persuni li jattendu fiċĊentru ta' Matul ilJum tażŻejtun huma millokalità tażŻejtun, Marsaxlokk, ilMarsa, Birżebbuġa u Wied ilGħajn; 24 persuna minn dawk li jattendu f'dan listess ċentru, joqogħdu Wied ilGħajn.

ETIENNE GRECH staqsa lillMinistru għallFamilja, Drittijiet tatTfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' lMinistru jgħid kemm kien hemm persuni li talbu lgħajnuna minħabba problemi ta' droga f'dawn laħħar tliet snin?

Bħalissa kemm hemm persuni li qed jagħmlu esperjenza residenzjali sabiex joħorġu minn din ilproblema serja?

Jista' lMinistru jgħid jekk hemmx xi waiting list sabiex persuni bilproblema ta' droga jingħataw isservizz residenzjali?

MICHAEL FALZON: Ngħarraf lillOnor.

Interpellant li nnumru ta' persuni li talbu lassistenza u bdew jiġu segwiti millprofessjonisti talAġenzija Sedqa minħabba problemi relatati maddroga, mill2016 sat8 ta' Ottubru 2018, kien jammonta għal 867.

Filpreżent, firresidenzi talAġenzija Sedqa, jiġifieri Dar lImpenn, lAssessment and Stabilisation Unit (ASU) u Komunità Santa Marija, hemm 14il persuna li qegħdin f'xi fażi jew oħra li joffru dawn ilprogrammi residenzjali.

Ilwaiting list abbinata ma' dawn isservizzi residenzjali bħalissa hija ta' 3 persuni.

SAĦĦA MENTALI - ĊENTRI TA' MATUL ILJUM

ETIENNE GRECH staqsa lidDeputat Prim Ministru u Ministru għasSaħħa: Jista' dDeputat Prim Ministru u Ministru għasSaħħa jgħid kemm hi lispiża ta' kuljum għal kull persuna b'nuqqas ta' saħħa mentali li qed tattendi f'xi Ċentru ta' Matul ilJum?

CHRIS FEARNE: Ninforma lillOnor.

Interpellant li lmedja talispiża ta' kuljum għal kull intervent mogħti lill-persuni b'nuqqas ta' saħħa mentali li attendiet f'wieħed millħames ċentri ta' matul iljum għassena 2017 kienet ta' €107.74.

PERSUNI BI PROBLEMI TA' DROGA U ALKOĦOL - BENEFIĊĊJI TALMARD

ETIENNE GRECH staqsa lillMinistru għallFamilja, Drittijiet tatTfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' lMinistru jgħid kemm kien lammont ta' flus li ħareġ ilGvern f'dawn laħħar tliet snin għallbenefiċċji talmard lillpersuni bi problemi taddroga u talalkoħol?

MICHAEL FALZON: Ninforma lillOnor.

Interpellant li dDipartiment tasSigurtà Soċjali ma jħallasx benefiċċju talmard lil persuni bi problema ta' droga u/jew lalkoħol.

Jekk lOnor.

Interpellant qiegħed jirreferi għallGħajnuna Soċjali li tingħata lil dawk li qegħdin fi programm ta' riabilitazzjoni mogħti millGvern jew millCaritas, lammont ta' flus li ħareġ ilGvern f'dawn ittliet snin kien kif ġej:

ILFGURA – TRIQ VALPERGA – DAĦLA GĦAL WIED BLANDUN

BYRON CAMILLERI staqsa lillMinistru għallAmbjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil filKlima: Jista' lMinistru jara li passaġġ li dejjem kien hemm f'Wied Blandun, li ddaħla tiegħu tinsab fi Triq Valperga faċċata ta' Triq ilĠiżi, ilFgura, li minħabba lmaltemp riċenti m'għadux aktar aċċessibbli, jerġa' jsir aċċessibbli?

Interpellant li filwaqt li naf u nifhem li hemm diversi xogħlijiet li jridu jsiru fissit referut, jien tajt direzzjoni biex ixxogħlijiet meħtieġa jitlestew salaħħar tassena.

GĦALLIEMA – LAPTOPS

RYAN CALLUS staqsa lillMinistru għallEdukazzjoni u Xogħol: Jista' lMinistru jgħid kemm hemm għalliema li għadhom mingħajr laptop minkejja li ssena skolastika ilha li bdiet numru ta' ġimgħat?

EVARIST BARTOLO: Infurmat li ttalba ta' 247 edukatur waslet quddiem ilUnit konċernat u se tkun diskussa f'kuntest usa' malMUT.

ĦADDIEMA TAĊĊIVIL – SKEMA BIEX JIĠU ASSENJATI MA' ASSOĊJAZZJONIJIET / KLABBS SPORTIVI

RYAN CALLUS staqsa lillMinistru għallEdukazzjoni u Xogħol: Jista' lMinistru jgħid jekk liskema sabiex ħaddiema taċĊivil ikunu assenjati ma' assoċjazzjonijiet jew klabbs sportivi għadhiex miftuħa u, jekk flaffermattiv, x'għandhom jagħmlu assoċjazzjoni jew klabb biex jibbenefikaw minnha?

EVARIST BARTOLO: Ġentilment nitlob lillOnor.

Interpellant jindirizza lmistoqsija tiegħu lillMinistru kkonċernat.