DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

L-Erbgħa, 6 ta' Ġunju 2018

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

L-Erbgħa, 6 ta' Ġunju, 2018

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fis-Sala tal-Parlament,

L-Erbgħa, 6 ta' Ġunju 2018

IlMinuti tasSeduta Nru 126, li saret fil-5 ta' Ġunju 2018, ġew ikkonfermati.

INFORMAZZJONI MILL-ISPEAKER

L-ISPEAKER (Onor. Anġlu Farrugia): Inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Ir-rapport dwar il-parteċipazzjoni tal-Onor.

Emanuel Mallia fil-laqgħa tal-Kumitat Permanenti tal-Assemblea Parlamentari tal-Kunsill tal-Ewropa li nżammet fl-1 ta' Ġunju 2018 ġewwa Zagreb, il-Kroazja; u

Kopja ta' sentenza tal-Qorti bin-numru tar-referenza 43/2014JPG (Kawża Nru 4) tal-Qorti Ċivili, Prim' Awla (Ġurisdizzjoni Kostituzzjonali) F u M konjugi Z vs il-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali u l-Avukat Ġenerali datata 23 ta' April 2018 u mogħtija mill-Onor.

Imħallef Jacqueline Padovani Grima, liema sentenza ġiet mgħoddija lis-Sedja dakinhar is-6 ta' Ġunju 2018.

FTEHIM TAL-KAMRA

L-ISPEAKER: Skont il-ftehim milħuq fis-seduta 126 tat-Tlieta, 5 ta' Ġunju 2018, issa se nkunu qed ngħaddu għall-Ordnijiet tal-Ġurnata.

Fis-2.30 p.m. id-diskussjoni tiġi interrotta biex isiru l-mistoqsijiet parlamentari sat-3.00 p.m., meta mbagħad ngħaddu għat-Tqegħid ta' Karti.

Immedjatament wara, il-Kamra tgħaddi biex tikkonsidra l-Mozzjoni Nru 115 dwar l-approvazzjoni tal-estimi ta' dħul u nfiq tal-Awtorità għall-Ambjent u r-Riżorsi għas-sena 2018.

Il-ħin tal-Aġġornament ma jitteħidx.

Għall-fini tal-Att dwar il-Protezzjoni tal-Ambjent, id-diskussjoni għandha titqies li tissodisfa r-rekwiżiti ta' artiklu 25 ta' dan l-Att.

Ngħaddu issa għall-Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR

L-ARRANĠAMENT U SERVIZZI

TAT-TEKNOLOĠIJA INNOVATTIVA

L-ISPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari għas-Servizzi Finanzjarji, Ekonomija Diġitali u Innovazzjoni.

SILVIO SCHEMBRI (Segretarju Parlamentari għas-Servizzi Finanzjarji, Ekonomija Diġitali u Innovazzjoni): Sur President, nipproponi t-Tieni Qari tal-Abbozz ta' Liġi dwar l-Arranġamenti u Servizzi tat-Teknoloġija Innovattiva.

L-ISPEAKER: Min jissekonda?

L-ISPEAKER: Rimarki?

Is-Segretarju Parlamentari Silvio Schembri.

SILVIO SCHEMBRI: Sur President, naħseb li għal pajjiżna u speċjalment għas-settur ekonomiku, din hija ġurnata storika.

Qed ngħid hekk għall-fatt li qegħdin niddiskutu l-Abbozz ta' Liġi dwar Arranġamenti u Servizzi ta' Teknoloġija Innovattiva, li nista' ngħid li se jkun qed joħloq ekonomija ġdida f'pajjiżna, u apparti minn hekk se jkun qed iġib sigurtà legali.

Kif tkellimt mal-Oppożizzjoni, fil-verità hawnhekk qegħdin nitkellmu dwar liġi ħolistika li bħala Gvern qsamnieha fi tliet abbozzi.

Ovvjament, il-proċedura parlamentari ma tippermettix li ngħaddu tliet abbozzi ta' liġi f'daqqa.

Però l-ftehim hu li peress li dawn it-tliet abbozzi jittrattaw tista' tgħid l-istess suġġett u huma interlinked ma' xulxin – qed ngħid dan biex min qed jismagħna jifhem aħjar dak li qegħdin nipproponu – se nkunu qegħdin nagħmlu diskussjoni ħolistika fuq it-tliet abbozzi waqt dan it-Tieni Qari, imbagħad id-diskussjoni fuq it-tieni u t-tielet Abbozz tkun waħda iktar ta' proċedura, għax inkella d-diskussjoni tkun waħda repetittiva.

L-Abbozzi ta' Liġi li qed nirreferi għalihom huma l-Abbozz ta' Liġi dwar Arranġamenti u Servizzi ta' Teknoloġija Innovattiva li qegħdin niddiskutu llum, l-Abbozz ta' Liġi dwar l-Attiv Finanzjarju Virtwali, u l-Abbozz ta' Liġi dwar l-Awtorità tal-Innovazzjoni Diġitali ta' Malta, fejn se nkunu qed inwaqqfu l-Awtorità li se tkun qed tirregola dan is-suq.

Nixtieq nibda din id-diskussjoni billi nkompli bil-vena li qbadna li nħabbru kumpaniji ġodda li se jkunu qegħdin joperaw minn Malta.

Nista' ngħid li ftit tal-minuti ilu kellna laqgħa oħra, fost id-diversi laqgħat li kellna.

Din il-kumpanija li tipprogramma s-software tat-teknoloġija blockchain, tispeċjalizza iktar fejn tidħol il-komunikazzjoni.

Fil-fatt, din diġà topera ma' networks ta' komunikazzjoni fuq 130 pajjiż, u fis-sena li ġejja dawn mistennija jitilgħu għal 200 pajjiż.

Il-headquarters ta' din il-kumpanija jinsabu f'Londra, però bi pjaċir inħabbar li din il-kumpanija avżatna, u se tkun qed toħroġ call b'mod uffiċjali, li wara li analizzat id-diversi leġiżlazzjonijiet li qegħdin jagħmlu f'diversi pajjiżi, se tkun qiegħda tirriloka l-headquarters f'pajjiżna b'investiment ta' €20 miljun u b'team inizjali ta' 30 persuna li se jibdew joperaw minn pajjiżna.

Naħseb li kien mod idoneju li nibdew billi nħabbru kumpanija oħra, għax minn qabel ma dawn il-liġijiet jiġu fis-seħħ, diġà qegħdin naraw il-benefiċċju u l-frott ta' dak li qegħdin nagħmlu.

Nixtieq nibda billi nagħti daqsxejn stampa ta' minn fejn bdejna u kif irnexxielna naslu s'hawn.

F'April mill-bidu nett varajna d-diskussjoni għall-konsultazzjoni pubblika, imbagħad eventwalment għamilna task force fuq dan is-settur.

Però nixtieq immur pass aktar lura minn hekk.

Niftakar li meta ġejt elett Membru Parlamentari fl-2013, jekk m'iniex sejjer żball fit-tieni jew fit-tielet diskors li għamilt fil-Parlament, kont ħeġġiġt lill-Gvern biex jibda jħares lejn industriji ġodda, fosthom Fintech, RecTech u industriji oħrajn relatati.

Dak iż-żmien bdejna ħidma f'dan is-settur u eventwalment kont ġejt maħtur President tal-Kumitat dwar l-Affarijiet Ekonomiċi u Finanzjarji.

Sur President, naħseb li inti tiftakar tajjeb li, tista' tgħid ftit xhur qabel l-aħħar elezzjoni ġenerali, konna organizzajna konferenza bħala kumitat parlamentari, fejn bdejna nanalizzaw industriji ġodda li l-pajjiż irid iħares lejhom għat-tkabbir, u fost oħrajn kien hemm b'mod partikolari l-blockchains, il-cryptocurrencies, l-exchanges, il-wallets u l-brokers.

Imbagħad kien hemm ukoll il-kwestjoni ta' artificial intelligence, internet of things, wearable technologies, eċċetra.

Il-Prim Ministru kien fetaħ din il-konferenza, u wara l-konferenza ressaqna numru ta' punti u miżuri li kienu ntlaqgħu mill-Gvern u eventwalment sabu ruħhom fil-programm elettorali.

Ftit ġimgħat wara ssejħet l-elezzjoni ġenerali, jien kont erġajt ġejt elett fil-Parlament u l-Prim Ministru kien fdali dan il-portafoll fejn bażikament qalli li la ressaqna dawn il-proposti rrid nara li jiġu implimentati.

U għalhekk ninsabu hawnhekk llum.

Bdejna proċess immedjatament u rajna li niftħu s-suġġett kemm jista' jkun għall-konsultazzjoni.

Huwa tajjeb li nifhmu li dak li qegħdin nipproponu hawnhekk ma jeżisti mkien fid-dinja u allura ma stajniex naraw pajjiżi oħrajn x'qegħdin jagħmlu biex forsi nimitaw lilhom, bħalma kien il-każ fis-settur tas-servizzi finanzjarji u s-settur tal-gaming li għalkemm fih konna innovattivi wkoll, kien hemm bażi 'l fejn tħares.

Dan huwa settur li prinċipalment qegħdin nibdewh aħna, jiġifieri fejn jidħol l-aspett leġiżlattiv ma kien hemm l-ebda eżempju lejn xiex wieħed iħares.

Kellna l-isfida li ridna naraw li nkunu innovattivi u filwaqt li nipproteġu l-integrità tas-suq, ridna nagħtu dik il-flessibilità lill-industrija biex tkun tista' tiffjorixxi.

Ma kenitx xi ħaġa faċli, però bir-rieda politika u bil-kapaċitajiet kbar li għandu dan il-pajjiż, nista' ngħid li jekk ma wasalniex – għax aħna qatt ma ngħidu li wasalna – qegħdin viċin ħafna li nkunu fuq quddiem nett f'din l-industrija ħalli nibdew nattiraw kumpaniji f'dan is-settur u noħolqu industriji ġodda.

Eventwalment, waqqafna task force li l-għan prinċipali tagħha kien li nidentifikaw kif se nkunu qegħdin naħdmu f'dan is-settur.

Wara li sar ċertu ristrutturar fil-Malta Financial Services Authority ħriġna b'konsultazzjoni pubblika u llum il-ġurnata għandna unit speċjalizzat li qed jaħdem fuq dan is-settur biss, fejn qegħdin inħarsu lejn il-futur biex naraw kif nistgħu nespandu u nkomplu nsaħħu dan is-settur.

Ħriġna l-viżjoni tagħna li hi 'Malta - a leader in Distributed Ledger Technology (DLT) Regulation' u qegħdin nirreferu, fost l-oħrajn, għall-blockchain.

Però qegħdin inħarsu anke lil hinn minn hekk.

Fassalna l-Abbozz ta' Liġi li se jwaqqaf din l-Awtorità li se nsemmuha Malta Digital Innovation Authority għax ir-remit tagħha mhux se jkun limitat biss għall-blockchain, iżda immedjatament kif ngħaddu dawn il-liġijiet se nkunu qegħdin inħarsu lejn setturi ġodda oħrajn u se nkunu iktar innovattivi.

Dawn huma kollha industriji li għadhom at embryo stage, ngħid jien, però huwa importanti li bħala pajjiż inħarsu 'l quddiem biex we tap into them ħalli niddiversifikaw kemm jista' jkun l-ekonomija tagħna, li mbagħad tkun iktar resilient against external shocks.

Ħalli nispjega għalfejn hemm il-bżonn li nirregolaw dan is-settur, jew iktar milli nirregolaw irridu noffru qafas regolatorju fejn dan is-settur ikun jista' jopera.

Meta ngħidu li rridu nirregolaw settur li hu disruptive u decentralised, inkunu qegħdin nużaw kelma daqsxejn goffa, għax l-iskop ta' din l-industrija huwa proprju li tkun decentralised.

L-innovazzjoni ġiet – u forsi pajjiżi oħrajn ma rnexxielhomx – għax konna flessibbli u bilgħaqal biżżejjed u ħsibna b'moħħna kif nistgħu noffru qafas regolatorju biex nagħmlu din l-industrija li hija decentralised u m'għandekx a central authority li tieħu ħsiebha.

Illum il-ġurnata għandna settur li mhuwiex illegali, però mhuwiex regolat, għalhekk hemm il-bżonn urġenti li wieħed jara li dawn il-liġijiet jidħlu fis-seħħ illum qabel għada, għax illum il-ġurnata, peress li mkien ma jeżisti qafas regolatorju jew ta' liċenzjar, jew il-ftit li jeżistu huma primittivi ħafna u ma joffrux il-protezzjoni fis-suq, kwalunkwe kumpanija li topera f'dan is-settur tista' topera b'mod liberu u aħna bħala pajjiż ma nistgħu nagħmlu xejn.

Aħna, peress li konna innovattivi, ġbidna l-attenzjoni tad-dinja kollha b'mod pożittiv.

Fil-fatt, meta tħares lejn ċerti artikli ta' prominenza, issib li Malta tikklassifika kullimkien bħala waħda mit-top three countries in the world fejn jidħol dan is-settur.

Illum il-ġurnata f'dan is-settur qegħdin naqbżu pajjiżi bħall-Amerika, il-Ġermanja, Franza, iċ-Ċina u l-Indja.

Huwa settur enormi u joffri potenzjal anke għall-ekonomija ta' pajjiżna.

Però ejja nagħmluha ċara: ir-riskji f'dan is-settur qegħdin hemm.

Kieku m'hemmx riskji, ma konniex noħorġu b'liġi li tippermetti lil dan il-pajjiż li jkollu awtorità ħalli jekk ikun hemm kumpanija li ma tgħaddix mid-due diligence process kif suppost, ikollna l-fakultà u d-dritt li ma nħalluhiex topera, nimmultawha u nkeċċuha mill-pajjiż biex ma tkunx ta' riskju għas-servizzi finanzjarji, għas-settur tal-gaming u għas-servizzi l-oħrajn.

Aħna dak li qegħdin nagħmlu, u għalhekk hemm l-urġenza biex tgħaddi din il-liġi kemm jista' jkun malajr.

Nappella lill-Oppożizzjoni li jgħidulna eżatt fejn qegħdin fid-deċiżjoni u fil-prinċipju, ħalli mmorru flimkien kemm jista' jkun malajr.

Din mhijiex kwestjoni ta' għaġġla, biex nagħmluha ċara, għax bdejt nisma' ċerti argumenti li qisna bħala Gvern irridu ngħaġġlu biex nipprovaw indaħħlu l-korruzzjoni f'pajjiżna.

Dan l-argument assolutament ma nistax nifhmu jien.

Jien qed nipprova ndaħħal liġi biex nimponi liġijiet anti-money laundering u ta' Know Your Customer (KYC), kif ukoll liġijiet biex min jikser direttivi Ewropej jew ma jimxix magħhom, nimmultawh u ma nħalluhx jopera minn pajjiżna.

Għalhekk ma nistax nifhem kif qed niġi kkritikat bil-maqlub!

Għalhekk qed ngħid li hawn il-bżonn urġenti li jidħlu dawn il-liġijiet.

Jien nifhem il-bżonn ta' konsultazzjoni, però aħna għamilna erba' konsultazzjonijiet pubbliċi f'dan is-settur, allura naħseb li ż-żmien tal-konsultazzjoni għadda.

Kellna 'l fuq minn sitt xhur ta' konsultazzjoni miftuħa li naħseb li kienet l-iktar konsultazzjoni miftuħa li qatt kellna fil-pajjiż, għax kulħadd kellu ċans jikkontribwixxi u nbidlu ħafna affarijiet.

Pereżempju l-ewwel nett kien hemm biss abbozz wieħed imma wara li rċevejna kritika ġustifikata, qsamnieh fi tlieta.

Din il-ħaġa kienet tinvolvi xahrejn aktar xogħol, ħalli naraw li kull liġi tkun tirrifletti l-cross notification u l-cross references għal liġijiet oħrajn, però kienet kritika ġustifikata u aħna ħadnieha on board.

Nista' ngħid li f'pajjiżna addottajna l-Fourth Anti-Money Laundering Directive (AML) u qegħdin fil-proċess għall-ħames waħda.

Biss, biss, ngħidilkom li f'dawn l-abbozzi we transposed il-Fourth AML, rajna li l-liġi tirrifletti l-obbligi tal-Fifth AML u morna oltre minn hekk, speċjalment fejn jidħlu cryptocurrencies li forsi iktar ikun hemm kritika fuqhom milli fuq it-teknoloġija.

Sur President, nista' ngħidlek li jekk tħares lejn il-liġijiet tista' tara li l-onus fuq l-applikanti serji li jridu jġibu liċenzja Maltija - il-liċenzja mhijiex dritt, iżda trid tkun onorat li jkollok liċenzja Maltija – qiegħed iktar mill-Fifth AML.

Aħna qegħdin nagħmlu dan, għax filwaqt li rridu nattiraw kumpaniji ġodda f'dan is-settur, irridu naraw li nosservaw il-bażi tal-liġijiet proposti, li huma tlieta: Li jkollok l-integrità fis-suq, il-protezzjoni tal-investitur u tal-konsumatur.

Din bħalissa ma teżistix, imma f'din il-liġi qegħdin indaħħluha, ħalli nipproteġu lill-konsumatur li jidħol f'dawn l-investimenti u l-istabilità tas-suq.

Nafu li din it-teknoloġija se tkun qiegħda tifrex fuq diversi setturi oħrajn, għax nistgħu ngħidu li din hija industrija li tolqot kważi kull settur ieħor, allura rridu nassiguraw li filwaqt li ndaħħlu teknoloġiji u industriji ġodda, nipproteġu lil dawk li diġà għandna.

Ma nistgħux inpoġġu riskji ġodda fuq is-settur finanzjarju.

Aħna nafu li din it-teknoloġija, b'mod partikolari l-cryptocurrencies, se jkunu integrati f'din l-industrija tas-servizzi finanzjarji, u bħala Gvern irridu nagħmlu minn kollox biex naraw li din l-integrità tiġi protetta.

Kif diġà semmejt, bħala pajjiż għandna settur finanzjarju b'saħħtu, settur tal-gaming b'saħħtu u l-infrastruttura tat-teknoloġija hija waħda tajba ħafna.

Fejn tidħol coverage of connectivity u data centres, m'ilux ftaħna wieħed mill-ikbar data centres internazzjonali b'investiment dirett barrani f'pajjiżna li jilħaq il-miljuni kbar ta' ewro, u fil-jiem li ġejjin se nkomplu nħabbru aktar l-investiment f'dan is-settur, però rajna li issa rridu niddiversifikaw l-ekonomija biex, kif jgħidu, we don't put all our eggs in one basket!

Irridu naraw li jkollna iktar setturi biex wieħed ikun jista' jimraħ f'dan is-settur.

Il-konsultazzjoni kienet miftuħa mal-istakeholders kollha, fosthom awtoritajiet, practitioners u diversi kumpaniji minn madwar id-dinja.

Nista' ngħid li apparti li b'mod personali żort pajjiżi oħrajn u morna direttament fuq l-ikbar kumpaniji biex nattirawhom lejn pajjiżna u rnexxielna, rajna wkoll ir-ripple effect tal-kumpaniji li qegħdin jiġu jkellmuna f'pajjiżna.

Ovvjament, bħalissa fin-nuqqas tal-liġi, mhux qed isir KYC jew due diligence fuqhom, għax il-liġi għadha ma teżistix.

L-awtorità ma tistax tagħmel due diligence jekk għadha ma teżistix.

Għalhekk hemm l-għaġġla li nfittxu nagħmlu dawn il-liġijiet, għax irnexxielna nżommu r-riħ li jimbotta l-vapur 'il quddiem fil-poppa tagħna u rnexxielna niksbu l-ikbar kumpaniji fid-dinja.

Fil-fatt, l-ikbar ħames exchanges fid-dinja diġà ħabbru li se jirrilokaw f'pajjiżna.

Illum għadni kemm ħabbart kumpanija oħra fejn jidħol software, u hemm numru kbir ta' kumpaniji oħra li kellmuna u li qegħdin jippjanaw li jiġu hawnhekk.

Issa għandna l-bżonn immedjat li filwaqt li nibdew nilqgħu lil dawn il-kumpaniji, għax il-policy direction hija dik li mmorru f'dan is-settur, irridu naraw li immedjatament jibda jsir id-due diligence fuq dawn il-kumpaniji, ħalli dawk il-kumpaniji li mhumiex serji, li għandhom intenzjonijiet oħra, jew li ma jilħqux mal-istandard li aħna qegħdin nissettjaw, ma jkunux jistgħu joperaw minn pajjiżna.

Għalhekk hemm l-urġenza biex kemm jista' jkun malajr ngħaddu dawn l-Abbozzi ta' Liġi.

Fit-23 t'Ottubru għamilna konsultazzjoni pubblika fuq il-virtual currencies direttament.

Fit-3 ta' Novembru saret konsultazzjoni pubblika oħra fuq l-Initial Coin Offerings (ICOs).

Saret ukoll konsultazzjoni interna u nista' ngħidilkom li qattajt diversi ġranet u ljieli flimkien mal-istaff tajjeb li għandi fi ħdan il-Ministeru, kif ukoll mal-konsulenti li qabbadna fuq dan is-settur.

Fis-16 ta' Frar saret konsultazzjoni pubblika oħra u nista' ngħid li rċevejna numru sabiħ ta' proposti u kritika kostruttiva tajba li kont verament ferħan u kuntent li rċevejtha, sabiex illum għandna bażi soda ħafna li tilqa' għal ħafna attakki li jistgħu jsiru.

Kellna wkoll policy guidelines u fit-13 t'April saret konsultazzjoni oħra.

Iddiskutejna mill-bidu nett ma' awtoritajiet regolatorji li se jkollhom x'jaqsmu direttament ma' din l-industrija, fosthom l-MFSA, li minn hawnhekk nirringrazzjahom tal-kontribut kbir li taw u l-koperazzjoni li sibna mingħandhom.

Nirringrazzja liċ-Chairperson preċedenti Prof. Bannister, lis-CEO il-ġdid Joe Cuschieri, liċ-Chairperson il-ġdid Prof. Mamo, lil Dr Chris Buttigieg li kien strumentali biex jgħinna f'dan is-settur u lil ħafna nies oħra, għax ma nixtieq li ninsa lil ħadd.

Il-Malta Gaming Authroity, il-Malta Communications Authority, l-FIAU, il-MITA, il-Pulizija, it-Task Force, il-Ministru għall-Finanzi, Blockchain Malta Association, BitMalta Association, ditti legali lokali bħal Ganado Advocates li kienu qed jaħdmu flimkien mal-Gvern, kif ukoll ditti legali internazzjonali, fosthom mill-Amerika u mill-Ingilterra, u top notch lawyers speċjalizzati f'dan is-settur.

Dawn kollha taw il-kontribut tagħhom biex illum qegħdin nippreżentaw dawn l-abbozzi li se jkunu qegħdin joffru qafas leġiżlattiv.

Dan il-qafas mhux se jkun biss għat-teknoloġija per se, u dan hu li jagħmilna differenti, għax filwaqt li wħud mill-pajjiżi raw sempliċiment ix-short term gain u bbażaw fuq l-exchanges, l-ICOs, jew il-virtual currencies, aħna rajna li noffru qafas regolatorju b'mod ħolistiku.

Ovvjament ħarisna lejn it-teknoloġija, għax ma tistax tipproponi prodott finanzjarju bħalma huwa l-ICO, li l-bażi tiegħu hija t-teknoloġija, u tiċċertifika biss dak li għandek miktub fuq il-karta, meta jekk ma jkollokx it-teknoloġija ċertifikata, dak li hemm fuq il-karta ma jistax iseħħ.

Din hi l-innovazzjoni, il-ħsieb li ħriġna bih ta' kif se nipproteġu lis-suq.

Ħaġa li tista' tgħid li kulħadd kien pożittiv fuqha hi li rajna li mhux sempliċement inħarsu lejn ix-short-term, imma li jkollna viżjoni soda fit-tul.

Dak hu li se nkunu qegħdin nagħmlu permezz tal-Awtorità, u aktar 'il quddiem se nispjega kif se nkunu qegħdin noperaw.

Bażikament, rajna wkoll mudelli li kienu ta' suċċess f'pajjiżna, fosthom il-Malta Gaming Authority, biex naraw kif tkun tista' toħroġ liċenzjar għal kumpaniji li l-bażi tagħhom hi t-teknoloġija iżda l-prodott ikun daqsxejn differenti.

Rajna li fejn li nistgħu nġibu prodott ta' suċċess, nimplimentaw proċedura li ħadmet u jekk jista' jkun intejbu fuqha wkoll.

Dawn l-Abbozzi se jkunu qed iġibu ċertezza legali li bħalissa ma teżistix.

Ir-realtà hi li dawn il-kumpaniji qegħdin jiġu f'pajjiżna għax meta jipprovaw joperaw fi kwalunkwe pajjiż ieħor, meta titkellem mal-awtoritajiet jgħidulek li jafu li t-teknoloġija hija kbira u tajba, però jkunu għadhom ma waslux biex joffru qafas legali.

Jiġifieri dawn ma jistgħux jgħidulek jekk dak li qed tagħmel huwiex legali jew le, però jafu li tista' jiġi ġurnata fejn jgħidulek li għandek xi ħaġa li mhijiex skont il-liġi.

Jekk il-liġi ma teżistix, kif tista' tkun skont il-liġi?

Dawn qed jgħidu li jridu jiġu f'pajjiżna għax b'din il-liġi se nkunu qed noffru qafas legali biex ikollhom serħan il-moħħ li għada pitgħada jkunu konformi mal-liġi u ma tistax tiġi kwalunkwe awtorità internazzjonali u tgħidilhom li qed jiksru l-liġi.

Kien hemm min ipprova jħammeġ din l-industrija u beda jgħid li dawn qegħdin jiġu hawnhekk wara li keċċewhom pajjiżi oħrajn, għax iridu jagħmlu l-ħasil ta' flus hawn Malta.

Iridu l-ħasil ta' flus meta qed jiġu hawnhekk biex jirregolaw ruħhom?

Dawn m'għandhomx bżonn lil Malta biex joperaw, imma jistgħu joperaw minn kullimkien fid-dinja għax f'pajjiżi oħra dawn mhumiex illegali, sempliċiment mhumiex regolati.

Jiġifieri dawn bħalissa jistgħu jmorru joperaw fi kwalunkwe pajjiż, anke f'Malta, għax fin-nuqqas ta' din il-liġi ħadd ma jista' jwaqqafhom lil dawn il-kumpaniji; m'hemmx qafas legali li jagħtik is-saħħa li twaqqafhom milli joperaw, u dak hu li qegħdin nagħmlu llum.

Se nsemmi eżempju wieħed biss.

Din il-ġimgħa l-kumpanija BitBay, li hija l-ikbar kumpanija ta' exchange fil-Polonja, minħabba n-nuqqas ta' legal certainty ma setgħetx tkompli topera fil-Polonja, u ħabbret li se tkun qed topera minn Malta.

Mill-ewwel stajna nsegwu wħud mill-kritiċi li jħobbu ħafna lill-pajjiż u li jipprovaw irewħu madwar id-dinja kollha, jgħidu li dawn tkeċċew minn pajjiżhom, li aħna nilqgħu l-imbarazz u r-raċanċ, li għax pajjiżi bħall-Polonja keċċewhom se nilqgħuhom aħna biex naraw kif se naħslu l-flus u kif se nkunu korrotti, għax aħna 'mafia state' u l-kantaliena tas-soltu!

Dawn l-erba' min-nies li tant iħobbu lill-pajjiż qed jagħmlu minn kollox biex jipprovaw ikissru dak li qed nibnu aħna.

L-għada, fil-ġurnal CoinTelegraph stajna naqraw hekk:

Dan wara li din kienet kostretta li titlaq u wara li rat li aħna konna proattivi u ħabbret li se tiġi topera hawn Malta.

Dawk l-istess kritiċi, qalbiena ta' Malta, li mill-ewwel ħassew id-dispjaċir u lanqas ħallew il-linka tinxef minn fuq il-karta li ma bdewx jikkritikaw, issa x'se jgħidu, li l-Polonja terġa' trid ir-raċanċ?

Għax issa din il-kumpanija rċeviet ittra - se nikkwota minnha u aktar tard se nqiegħed kopja tagħha fuq il-Mejda tal-Kamra; din ippubblikawha huma stess u mhux ġiet mogħtija lili b'mod sigriet, għalhekk se nqegħedha fuq il-Mejda tal-Kamra – mingħand l-istituzzjoni li tirregola s-settur finanzjarju fil-Polonja, ekwivalenti għall-Malta Financial Services Authority fejn BitBay ġiet mistiedna terġa' tikkonsidra l-pożizzjoni tagħha u topera f'dak is-settur.

Però BitBay qalet ċar u tond li:

Allura rridu naraw li kemm jista' jkun inkomplu nkunu proattivi f'dan is-sens.

Hemm numru ta' affarijiet oħra li rridu nħarsu lejhom, però se nsemmihom aktar 'il quddiem, għax għalissa nixtieq niffoka aktar fuq il-kontenut, imbagħad jekk Alla jrid ikollna okkażjonijiet fejn inkunu nistgħu nagħmlu l-punti politiċi.

Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja ta' ittra bil-Pollakk datata 28 ta' Mejju 2018 mibgħuta minn Marek Chrzanowski, Kap tal-Polish Financial Supervision Authority (KNF), traduzzjoni mill-Pollakk ta' tweet, u kopja ta' dokument datat 31 ta' Mejju 2018 li deher fuq is-sit https://cointelegraph.com, kollha b'rabta mas-suġġett: Polish Gov't Invites BitBay to Join Working Group as Exchange Forced to Leave Country.

Illum qed nipproponi li titwaqqaf il-Malta Digital Innovation Authority li se tkun qed tirregola technology arrangements, DLT u smart contracts.

Kif għedt, dan huwa r-remit inizjali, għax ħallejna l-liġi miftuħa sabiex tippermetti li kif titwaqqaf din l-Awtorità, tibda tħares ukoll lejn industriji ġodda tal-artificial intelligence u l-internet of things, li huwa settur forsi aktar miftuħ u daqsxejn aktar komplikat, però qegħdin naħsbu għalih ukoll.

Jekk wieħed jara l-mod kif waqqafna din l-Awtorità, isib li waqqafna żewġ units partikolari fl-Awtorità, fosthom il-Joint Efficiency Regulatory Board.

Dan il-bord jinkludi rappreżentanza mill-awtoritajiet regolatorji l-oħra tal-pajjiż, biex fejn ikun hemm xi issue teknika li fil-liġi ma tkunx ċara fejn għandha toqgħod, naraw liema se tkun l-awtorità regolatorja tagħha u ma noqogħdux nintilfu fil-burokrazija.

Tajna s-saħħa tal-liġi lil dan il-bord li jitwaqqaf skont kif ikun hemm bżonn, ħalli skont l-issue partikolari jiddeċiedi liema awtorità trid tkun qed tirregola prodott partikolari.

Hawn qed naraw li l-liġi mhux biss tipprovdi għal-lum, iżda qed tkun future proof ukoll, ħalli jekk ikun hemm bżonn inbiddlu l-liġi, ma noqogħdux nerġgħu ngħaddu mill-proċess burokratiku kollu.

Din hija industirja mgħaġġla li tevolvi mill-ewwel u hija dinamika, allura mhux se toqgħod tistenna lill-gvernijiet jieħdu l-ħin tagħhom.

Jekk aħna mhux se nkunu effiċjenti aktar mill-industrija, nistgħu ninsew li din l-industrija nġibuha hawnhekk.

Apparti minn hekk, ħriġna wkoll bin-National Ethics Committee, konċett innovattiv li se jkun qed jara l-affarijiet etiċi.

Aħna ma ħarisniex biss lejn l-aspett legali, lejn l-aspett ekonomiku, u lejn l-aspett soċjali, imma ħarisna wkoll lejn l-aspett etiku.

L-etika tidħol speċjalment fejn tidħol l-artificial intelligence, u se nagħti eżempju wieħed li kull meta nagħtih ninftiehem ħafna.

Ejja ngħidu li għandek self-driving car – dawn huma karozzi li jsuqu waħedhom bl-artificial intelligence, bil-komunikazzjoni, u eventwlament bil-5G li qed naħdmu fuqha wkoll, għax id-dinja 'l hemmhekk miexja u diġà bdew it-tests inizjali - ipprogrammata fuq safety, u hemm tifel jew tifla li qed jaqsmu t-triq fejn mhux suppost.

Ovvjament l-artificial intelligence ikollu processor li jkun jista' jagħmel different combinations u jkun jaf l-għażliet li jkollu quddiemu, jiġifieri jista' ma jibqax fir-rotta tiegħu, imma jdawwar u jsalvaw it-tnejn.

Però ejja ngħidu li tiġi sitwazzjoni fejn l-unika għażla tkun li jew iddawwar it-triq u jkollok inċident ieħor bil-probabilità kbira li jweġġa' jew imut id-driver, jew inkella tibqa' miexi dritt u ttajjar lil dik il-persuna.

Dawn huma għażliet li meta ma jkunux f'idejn il-magni u jkunu f'idejn il-persuna, tkun tista' ddur fuq il-persuna.

Għalhekk irridu naħsbu fit-tul għal dawn l-affarijiet.

Issa dan il-kumitat se jkun qed jara kif ifassal ċerti policies f'dan ir-rigward, u għalhekk issejjaħ The National Ethics Committee.

Din ma kenitx xi ħaġa li ħsibnieha mil-lum għal għada.

Kien hemm ħsieb fit-tul li kien jinvolvi numru kbir ta' esperti, li jien m'għandi xejn ħlief kliem ta' tifħir għalihom.

Din l-industrija qiegħda fl-istadju inizjali tagħha u hemm ftit esperti fiha, imma kif semmejt se tkun qed tolqot awtoritajiet oħra, għax mhux se nkunu qegħdin nistennew li kull awtorità tibni l-unit ta' expertise tagħha fuq id-Distributed Ledger Technology anke minħabba r-riżorsi limitati li għandna bħala pajjiż.

Allua din l-Awtorità se tkun qed isservi bħala l-unika awtorità li tista' tissejjaħ esperta biex tagħti pariri u opinjonijiet lill-awtoritajiet l-oħrajn, kull fejn ikun hemm bżonn.

Għalhekk mhux se jkollna bżonn li noqogħdu nimpjegaw lil nies ġodda f'kull awtorità, għax se jkollna awtorità waħda li tkun interlinked mal-awtoritajiet l-oħrajn u kulħadd jirreferi għaliha.

Dan ir-regime li din l-Awtorità se tkun qed topera fuqu se jippermetti ċ-ċertifikazzjoni ta' pjattaformi, bħal meta ngħidu ethereum, jew meta nitkellmu fuq pjattaformi oħrajn ta' blockchains u DLT platforms li prodotti u apps oħra joperaw fuqhom.

Forsi għax din l-industrija hija waħda ġdida u daqsxejn teknika, kull meta nsemmu blockchain ħafna nies jirreferu għall-bitcoin, imma rrid nagħmilha ċara li din hija misconception kbira li xtaqt niċċaraha mill-ewwel.

Il-bitcoin jew il-cryptocurrencies huma app importanti, però b'użu limitat ħafna tat-teknoloġija blockchain.

Jiġifieri l-app taħdem fuq il-blockchain, qisek għandek il-YouTube jaħdem fuq l-internet.

Issa aħna ma ħarisniex lejn il-YouTube, għax bħalu għandek miljuni oħra ta' apps, imma ħarisna lejn l-internet.

Il-blockchain huwa l-internet il-ġdid li fi ftit snin oħra se jkun qed jeħodlu postu.

Bħalma kienu pajjiżi kbar bħall-Amerika li mbottaw 'il quddiem it-teknoloġija tal-internet, issa qed nagħmluha aħna, din il-gżira żgħira f'nofs il-Mediterran ta' ftit aktar minn 400,000 ruħ, iżda b'intellettwal u viżjoni li trid timxi 'l quddiem.

Din hi d-differenza li tefgħetna fuq quddiem ħdejn pajjiżi oħra fejn tidħol din it-teknoloġija, allura se nkunu qegħdin naraw kif noħorġu b'ċertifikazzjoni ta' pjattaformi, reġistrazzjoni ta' system auditors u technical administrators.

Peress li nafu kemm hu diffiċli li tirregola dan is-settur, rajna kif noħorġu kunċett li filwaqt li jkollok operaturi teknoloġiċi li ma jkunux lesti li jaqsmu l-coding jew il-moħħ wara dik it-teknoloġija ma' awtorità governattiva, rajna li noħolqu third parties ta' system auditors li l-ewwel jiġu ċertifikati u reġistrati mill-Awtorità fejn isirilhom il-fit and proper test biex naraw li huma nies serji, li jifhmu fis-suġġett u li għandhom il-kwalifiki neċessarji.

Għaldaqstant ikollok lista ta' operaturi li jkunu ċertifikati bħala system auditors, li eventwalment ikunu jistgħu jiċċertifikaw it-teknoloġija wara dak il-prodott.

Dan il-proċess jintuża wkoll fil-Malta Gaming Authority u fi Transport Malta meta tqabbad surveyor privat li jkun reġistrat fuq il-lista ta' Transport Malta biex jiġi jara d-dgħajsa tiegħek u joħroġlok ċertifikat li mingħajru Transport Malta ma toħroġlokx ċertifikat tad-dgħajsa.

Dik hija l-bażi tal-konċett, imbagħad ftaħnieh b'mod daqsxejn aktar ikkomplikat biex jiġi applikat għal din it-teknoloġija partikolari.

Apparti minn hekk, rwol ieħor ta' din l-Awtorità hu li se jkompli jkun hemm continuous ongoing compliance and due diligence biex naraw li dawk li jkunu ġew reġistrati u ċertifikati mill-Awtorità jibqgħu jaderixxu ma' dawk l-obbligi b'mod kontinwu.

Dak huwa r-rwol l-ieħor ta' din l-Awtorità.

Huwa tajjeb li ngħidu li r-regime tad-DLT u tal-blockchain tal-gaming għalissa ftaħnieh in a send box environment, jiġifieri f'ambjent limitat, fejn ma tistax tinvesti ammont kbir ta' flus biex wieħed jara kif imur, ħalli jekk ikun hemm xi żbalji jkunu contained u ma taffettwax lill-industrija, imbagħad wara li jgħaddi perjodu ta' żmien, jekk naraw li dak it-test ħadem, inkunu nistgħu niftħuh b'mod aktar ampju.

Allura jekk eventwlament tkun trid topera xi prodott li hu disruptive jew topera fuq blockchain ma' dawn l-awtoritajiet, l-ewwel trid iġġib ċertifikat mis-system auditors li jkunu reġistrati mal-Awtorità biex eventwalment dik l-awtorità regolatorja l-oħra bħall-MFSA tkun tista' tkompli bil-proċess tagħha tal-liċenzjar.

Dan huwa regime li se jkun qed jirregola l-attiv finanzjarju virtwali fuq bażi mandatorja.

Biex nagħmluha ċara, il-kumpaniji li qed joperaw bħalissa minn Malta, appena dawn il-liġijiet jiġu enacted, ikollhom obbligu li japplikaw għal-liċenzja tal-prodott tagħhom.

Jekk jonqsu milli jagħmlu dan, bħala pajjiż ikollna s-saħħa li nimmultawhom, nagħlqulhom l-operat tagħhom minn pajjiżna u nwaqqfuhom milli jużaw isem pajjiżna, għax il-fatt li issa ħadna t-titlu ta' the blockchain island qed nisimgħu uħud min-nies li lanqas biss inkunu nafu bihom jikkwotaw lil Malta bħala blockchain island u esperti internazzjonali jikkwotaw li qegħdin jipparteċipaw f'Malta.

Ovvjament, fin-nuqqas ta' dawn ir-regoli, ma jkollniex viżibilità ta' kollox.

Jien ġieli naqra artikli fejn ikun hemm li se nkun qiegħed nitkellem f'konferenzi li qatt ma nkun smajt bihom, u ovvjament ma nkunx se nattendi.

Ġieli nisimgħu kumpaniji jgħidu li qegħdin jiddiskutu mal-Gvern Malti fuq dan is-settur, meta aħna qatt ma nkunu kellimniehom, ovvjament biex jibbenefikaw għax aħna rnexxielna nibnu isem.

Meta jkun hemm isem kbir u pretiġjuż, tipprova tagħmel minn kollox biex tallaċċja miegħu, u dan hu li qed isir.

Għalhekk hemm l-urġenza għal din l-Awtorità, biex dik il-kumpanija li ssemmi isem Malta u ma tkunx verament qiegħda timxi kif suppost, ikollna d-dritt u s-saħħa li nwaqqfuha.

Fin-nuqqas ta' din l-Awtorità ma nistgħux.

Għalhekk, bħala Gvern inħoss li b'dan l-Abbozz li qed nipproponu se nkunu qegħdin naċċertaw it-tliet prinċipji li tkellimt fuqhom, il-market integrity, l-investor protection u market stability.

Hawnhekk qed niftħu opportunitajiet ġodda fejn jidħlu intermedjarji li għandhom x'jaqsmu mal-virtual currencies, fosthom ICOs, exchanges, wallet providers, brokers u numru ta' attivitajiet oħra, però mbagħad qed insemmu attivitajiet li m'għandhomx x'jaqsmu mal-virtual currencies, bħat-teknoloġija.

Din hija liġi li se tkun ferm b'saħħitha, b'mod partikolari fejn jidħol il-ħasil tal-flus u l-infurzar ta' KYC.

Kif diġà semmejt qabel, dawn huma importanti ħafna minħabba li bħala pajjiż għandna l-obbligu internazzjonali li nsegwu dawn id-direttivi.

Bħala pajjiż, b'dawn l-abbozzi se nkunu qegħdin immorru 'l hinn minn hekk, għax kif diġà semmejt, il-Fifth AML Directive ma tħarisx lejn setturi bħal cryptofiat, iżda tħares lejn settur partikolari.

Aħna, għax se nkunu qed noffru regolamentazzjoni ġdida, rajna li mmorru lil hinn minn dak li qed titlob u nkunu iktar sodi u b'saħħitna ħalli nkunu aktar trasparenti f'dan is-settur.

Fl-aħħar minuti li għandi, nasal biex nikkonkludi fuq l-impatt ekonomiku.

Bħalissa, fost l-ikbar kumpaniji tad-dinja f'dan is-settur ħabbru li qed jirrilokaw ġo pajjiżna u lil dawn il-kumpaniji qegħdin nilqgħuhom.

Ovvjament, mhux qed ngħid li diġà għandhom il-liċenzja, għax il-liċenzja għadha ma teżistix, imma aħna ninsabu fuq x-xwiek biex tgħaddi din il-liġi ħalli dawn il-kumpaniji jibdew dan il-proċess u jgħaddu.

Nagħmilha ċara li ma jfissirx li l-kumpaniji li lqajna kollha se jieħdu l-liċenzja.

Jien m'għandi l-ebda dubju li wħud minn dawn il-kumpaniji jistgħu ma jgħaddux mit-test, imma aħna fid-dover li jekk nibnu xi ħaġa rridu nkabbruha.

Ma nistax niżra' żerriegħa u nsaqqiha l-pitrolju minflok l-ilma!

Insaqqiha l-ilma, tibda tikber, tagħmel il-friegħi, imbagħad jekk jibda jkolli l-mard fuq fergħa minnhom naqtagħha u narmiha biex ma tmarradlix is-siġra.

Dan hu li qed nagħmlu hawnhekk.

Qegħdin nilqgħu l-kumpaniji ħalli nkabbru l-ekonomija, ħalli jkollna r-ripple effect.

Semmejna kumpaniji kbar bħal Binance u OKEx.

Binance, kumpanija partikolari minnhom, tagħmel $1.6 billion transactions a day.

Aħna bħala pajjiż, fis-setturi kollha nipproduċu bejn wieħed u ieħor prodott gross domestiku ta' bejn €11-il biljun u €12-il biljun.

Din il-kumpanija waħedha, f'ġimgħa tagħmel transazzjonijiet daqs kemm aħna nipproduċu f'sena!

Jekk m'iniex sejjer żball, għamlet xi €200 miljun fi profitti.

Issa din kumpanija waħda biss.

It-tieni l-ikbar kumpanija fid-dinja, l-OKEx, din il-ġimgħa qabżet it-transazzjonijiet ta' Binance, jiġifieri hija saħansitra akbar.

Nistgħu nimmaġinaw l-effett ta' dawn il-kumpaniji kollha fuq il-pajjiż.

Immaġinaw it-taxxa li se jkunu qegħdin iħallsu lejn il-pajjiż u l-intellettwal li se jkunu qegħdin iġibu f'dan il-pajjiż, għax ngħiduha kif inhi, dawn ma jistgħux jimpjegaw Maltin biss għax bħalissa m'hemmx dawk il-ħiliet kollha.

Dawn se jġibu ħaddiema minn barra li jkunu jistgħu jkomplu jaħdmu hawnhekk, allura se jħallsu fejn joqogħdu, se jħallsu l-income tax, se jmorru jieklu barra, u se jattendu għal attivitajiet.

Allura dan mhux kollu introjtu għall-Gvern?

Mela jekk il-kejk tal-Gvern ikompli jissaħħaħ u l-introjtu jkompli jikber, aħna nkunu nistgħu nkomplu nsaħħu l-pensjonijiet, inkomplu nnaqqsu t-taxxi, inkomplu ninvestu fil-housing soċjali u fl-edukazzjoni, fejn fil-jiem li ġejjin se nkunu qegħdin inħabbru proġetti ġodda.

Qegħdin naraw li noħolqu industriji ġodda relatati mal-IT, fejn se naraw kif nattiraw studenti li jiġu jistudjaw f'pajjiżna f'dan is-settur, anke fl-Università ta' Malta.

Jien infurmat li minn Ottubru li ġej se jibdew korsijiet fil-livell ta' degree u ta' Masters speċjalizzati fuq blockchain, biex tliet snin jew erba' snin oħra, meta din l-industrija tkun fil-quċċata tagħha f'pajjiżna, l-istudenti Maltin jibdew jibbenefikaw minn dik iż-żerriegħa li qegħdin niżirgħu llum.

B'hekk nibdew naraw li noħolqu eko-sistema għall-industriji l-oħra, ħalli ma jkunx hemm raġuni waħda għalfejn kumpanija topera f'dan il-pajjiż.

Jekk nieħdu l-każ ta' Londra, li huwa ċ-ċentru ta' eċċellenza tas-servizzi finanzjarji, minkejja l-Brexit, ħafna mill-kumpaniji l-kbar xorta se jibqgħu joperaw minn hemm.

Jiftħu fergħat oħrajn, jagħmlu arranġamenti oħrajn, imma jibqgħu hemm, għax hemm eko-sistema.

Dak hu li rridu nagħmlu f'pajjiżna, noħolqu eko-sistema ħalli jekk ikun hemm min jattakkana fuq is-settur tal-gaming, jew ikun hemm min jattakkana fuq is-servizzi finanzjarji, jew ikun hemm min jipprova jbiddel il-qafas legali jew tat-taxxa ta' dan il-pajjiż, dawn il-kumpaniji xorta jibqgħu hawn għax ikollhom eko-sistema fejn ikollhom transfer of skills minn azjenda għall-oħra, u jekk kumpanija tkun se tispiċċa jafu li se tassorbiha kumpanija oħra, u jafu li hemm potenzjal ta' kobor, anke għall-fatt li dawn huma servizzi.

Din hija ekonomija tas-servizzi u mhux ekonomija li trid artijiet kbar, bħall-fabbriki, xi ħaġa li aħna m'għandniex.

L-effett fuq l-ambjent huwa minimu jew mill-inqas u l-externalities huma mill-inqas.

Din hi l-viżjoni li rridu nkomplu naraw li nkabbru.

Wieħed jista' jara li bħala pajjiż qegħdin nibnu l-fortifikazzjonijiet tagħna biex meta jiġu l-attakki fl-ekonomija - dawk li ngħidulhom external shocks - inkunu sodi u cushioned biżżejjed biex nilqgħu għalihom.

Meta jiġri dan, se jkollna prodotti oħra lejn xiex inħarsu għax, kif diġà semmejt, din it-teknoloġija għandha l-użu wiesa' tagħha.

Bħala Gvern ninsabu kommessi.

Kif diġà semmejt, aħna konna l-ewwel gvern fid-dinja li wħud mill-istudenti tat-tliet istituzzjonijiet prinċipali ta' pajjiżna qed jirċievu ċ-ċertifikat tagħhom fuq il-blockchain.

Dan is-servizz qed jiġi offrut minn kumpanija Amerikana, flimkien mal-Ministeru tal-Edukazzjoni.

Qegħdin naraw li ninvestu wkoll fuq servizzi oħra tar-registry of companies, fosthom ir-reġistru pubbliku u s-settur tad-data, fil-ħsieb tar-regoli l-ġodda tal-General Data Protection Regulation u tas-supply chain, fejn ikollok prodott li jiġi manifatturat u trid tittraċċah sal-aħħar, mis-sit sal-klijent.

Il-kwestjoni tal-medical cannabis u l-kwestjoni tal-loġistika, b'din it-teknoloġija tista' tassigura transazzjoni li ma tistax timmanipulaha.

Jiġifieri s-sabiħ ta' din it-teknoloġija hu li filwaqt li l-individwu jkollu s-saħħa tad-data, ma jistax ibagħbas magħha.

L-iktar ħaġa pożittiva se tkun li se naqtgħu ħafna transazzjonijiet milli jiġu mibdula.

Jiġifieri illum, jekk nibgħat email lilek, ma nkunx naf inti lil min bgħattha wara, x'għamilt biha, jew jekk għadx għandek kopja tagħha.

Issa, grazzi għal din it-teknoloġija, jien nista' nibgħat email lilek biss u tkun taf li l-email rajtha u m'għadhiex għandi.

Pereżempju, jekk jien għidt li se nagħmel kuntratt ta' xiri ta' proprjetà mingħandek, inkun ċert li dik il-proprjetà inti m'għamiltx erba' konvenji oħra fuqha, għax kien hemm iż-żmien ta' transazzjoni sakemm tirreġistra l-konvenju, għax hija instantaneous u ma tistax titbagħbas.

Din hija l-effiċjenza li se tkun qed toffri din is-sistema.

L-użu tat-teknoloġija huwa wiesa' u dan huwa dak li ra li jagħmel dan il-Gvern.

F'kelma waħda, impatt pożittiv kbir fuq l-ekonomija, mifrux mas-setturi kollha.

Sur President, se nieqaf hawn.

Nixtieq nirringrazzja lix-Shadow Minister tiegħi l-Onor.

Kristy Debono, li min-naħa tagħna għamilnielhom preżentazzjoni u kkonsultajniehom fuq dan is-settur.

Milli nista' nifhem hemm qbil fuq ħafna prinċipji.

Ovvjament, aħna qegħdin niddiskutu sabiex inkomplu nilqgħu l-kritika, minkejja li kien hemm konsultazzjoni pubblika fejn min ried seta' pparteċipa.

Finalment, ejja ħalli naraw li dawn il-liġijiet jidħlu fis-seħħ kemm jista' jkun malajr, kif diġà semmejt, għall-protezzjoni.

Nittama bil-ħerqa li jerġa' jkun hemm qbil bejn Gvern u Oppożizzjoni, bħalma kien hemm fuq setturi oħra meta aħna konna fl-Oppożizzjoni, ħalli għall-futur ta' wliedna u ta' dan il-pajjiż, bħalma llum qegħdin nitkellmu fuq il-gaming u fuq is-servizzi finanzjarji u niftaħru kemm kibru dawn is-setturi u kemm jimpjegaw nies, niġu ħames snin oħra u ngħidu li f'Malta Gvern u Oppożizzjoni reġgħu bnew l-istorja, għax flimkien qablu fuq settur ġdid li se jkun qed irendi ħafna lil dan il-pajjiż.

Nirringrazzjak, Sur President.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

KRISTY DEBONO: Sur President, illum qegħdin niddiskutu settur importanti għall-futur, li jekk pajjiżna jindokrah b'mod ħolistiku, jiġifieri f'dak li għandu x'jaqsam mal-qafas legali, l-implimentazzjoni tal-proċeduri, il-moniteraġġ mill-awtoritajiet kompetenti u l-investiment fir-riżors uman, ikollna tassew opportunità tad-deheb li permezz tagħha f'pajjiżna jitkattar dak il-valur miżjud tant kruċjali u li hu tant mistenni minn dan il-Gvern li mhux biss jistrieħ fuq is-suċċess ta' gvernijiet Nazzjonalista, iżda joħloq setturi li għandhom potenzjal massiċċ ta' valur addizzjonali.

Dan is-settur, kif spjega tajjeb l-Onor.

Silvio Schembri, huwa dak ta' distributed ledger techonologies (DLTs) li jinkorporaw din it-teknologija finanzjarja li tant nisimgħu dwarha, il-blockchains u l-ismart contracts.

Din se tkun qed toffri servizzi ta' virtual currencies, initial coin offerings u cryptocurrencies li tant nisimgħu dwarhom.

Żgur li dan huwa suġġett li bħalissa huwa fuq fomm kulħadd.

Bosta minna semgħu bil-blockchain li nassoċjawh ma' settur futuristiku, innovattiv u teknoloġiku, iżda l-għarfien tiegħu huwa tant limitat.

Sur President, jien bħall-Onor.

Schembri fl-aħħar leġiżlatura kemm-il darba tkellimt u sħaqt li jeħtieġ li pajjiżna jibda janalizza fid-dettall avenues ġodda fis-settur finanzjarju bħall-artificial intelligence, il-blockchain u l-Fintech.

F'Mejju tas-sena li għaddiet, fil-manifest elettorali tal-Partit Nazzjonalista, proposta 169 kienet tgħid li jekk jingħata l-mandat tal-elettorat, il-Partit Nazzjonalista jkompli jkun il-katalist għas-settur tas-servizzi finanzjarji u flimkien mal-esperti u l-practitioners ta' dan is-settur infasslu qafas regolatorju dinamiku f'oqsma ġodda fjamanti bħall-blockchain u crowdfunding, u permezz tar-riċerka nesploraw oqsma oħra bħal robotics, biotechnology, genomics u cyber security.

Allura, żgur li bħala prinċipju aħna nappoġġjaw din il-liġi li tista' tagħtina dak il-first mover advantage għal pajjiżna, kif tawna setturi oħrajn, b'mod partikolari dak tar-remote gaming.

Mill-feedback li nieħu mingħand il-practioners fis-servizzi finanzjarji u fl-IT, mingħand l-akkademiċi fl-Università u mid-diversi artikli u studji li saru, bosta naqblu li minkejja li wieħed għandu jħares lejn dan is-settur b'kawtela kbira dwar l-iżvilupp tiegħu, xorta waħda nemmen li hemm potenzjal ta' investiment kbir jekk jiġi regolat b'mod robust, flessibbli u kompetittiv.

Bla dubju li l-blockchains u l-cryptocurrencies huma realtajiet importanti li se jaffettwaw il-ħajja u d-dinja li qed ngħixu fiha llum minn diversi aspetti.

Il-core technology, il-blockchain, jekk regolata b'mod tajjeb, tista' ġġib magħha tibdil pożittiv kbir fil-mod kif isir in-negozju fis-settur tal-manifattura, fis-settur tar-retail, fis-settur tal-infrastruttura u fit-titli tal-proprjetà.

Tista' tintuża wkoll biex jitnaqqsu l-voter frauds f'elezzjonijiet globali, u saħansitra diversi studji juru li kapaċi tkun il-fattur li verament jista' jeqred il-faqar f'pajjiżi tat-tielet dinja.

Allura, bħala Oppożizzjoni, aħna kommessi li dan is-suġġett inħalluh 'il bogħod minn kull kontroversja politika, però nisħqu li jiġu implimentati s-safeguards neċessarji, filwaqt li nassiguraw li nipproteġu lil dan is-settur innovattiv.

Il-benefiċċji tal-blockchain, li kif spjega l-Onor.

Schembri hija l-pjattaforma diġitali li permezz tagħha jiġu pprovduti servizzi ta' cryptocurrencies, ta' ICOs, ta' exchanges u oħrajn, huma massiċċi u sal-lum huwa diffiċli li nifhmuhom, u aktar diffiċli li nispjegawhom, minħabba l-abbiltajiet virtwali tagħhom.

Kif għidt, il-blockchain għadha f'embryo stage, però jekk wieħed jiftakar meta 30 sena ilu smajna bil-kelma "internet", kien hemm min ħadu lightly minħabba n-nuqqas t'għarfien dwaru u kien hemm min beża' minnu u pprotesta kontrih, però fil-verità llum ma nikkontemplawx ħajjitna mingħajru.

Id-drone technology kienet ikkunsidrata bħala expensive, stravaganti u li m'għandniex bżonnha, filwaqt li issa qed narawha bħala lifesaver f' ċerti kwestjonijiet madwar id-dinja.

Jien nifhem li n-nuqqas t'għarfien, flimkien mal-overhype dwar il-blockchain, jista' jagħti lok għal ħafna inċertezzi, però qabel ma nidħol fit-teknikalitajiet, se nagħti żewġ eżempji dettaljati li mhuma relatati assolutament xejn ma' xulxin ta' kif blockchain tista' tkun a game changer għalihom.

Huwa diffiċli li wieħed jimmaġina kif it-teknoloġija tal-blockchain tista' tkun katalista rivoluzzjonarja biex teradika jew tnaqqas sostanzjalment il-faqar f'pajjiżi tat-tielet dinja.

Dan għax din it-teknoloġija, speċjalment f'dan il-każ il-cryptocurrencies, tista' tiffaċilita l-integrazzjoni ekonomika, u se ngħid għalfejn.

Wieħed mill-akbar ostakli biex tiġi mnaqqsa l-gap bejn is-sinjur u l-fqir huwa l-aċċess għas-sistema bankarja.

Fil-fatt, l-inklużjoni finanzjarja hija kkonsidrata bħala fattur ewlieni biex tnaqqas il-faqar estrem.

Bħalissa persentaġġ kbir tal-popolazzjoni dinjija għadhom ma jaffordjawx jużaw servizzi bankarji.

Skont studju li sar mill-Bank Dinji, hemm madwar 2.5 biljun adulti li ma jużawx servizzi bankarji għax ma jaffordjawx, però biljun minnhom għandhom mobile phone u madwar 480 miljun għandhom aċċess għall-internet.

Dawn iċ-ċifri għandhom implikazzjonijiet kbar, meta narawhom fil-kontest tal-potenzjal tal-blockchain.

Cherie Blair, il-mara tal-eks Prim Ministru Ingliz Tony Blair, li hija l-fundatur ta' Cherie Blair Foundation for Women, qalet, u rightly so, li:

Ovvjament, għall-fqir!

Allura f'dan il-kontest, il-blockchain imżewweġ mat-teknoloġija ċellulari jista' jkun ta' għajnuna kbira għal dawk li m'għandhomx kont bankarju, peress li bit-teknoloġija tal-blockchain m'hemmx il-ħtieġa ta' transazzjonijiet u spejjeż bankarji.

Dan għax il-blockchain tneħħi l-intermedjarju u tipprovdi d-deċentralizzazzjoni.

Dan ifisser li bil-blockchain jistgħu jinfetħu sezzjonijiet fl-ekonomija globali li qatt ma kienu attivi qabel, peress li din tagħti l-opportunità għal microtransactions, meta teżisti realtà li bank kummerċjali ma jsarrafx cheque u ma jiftaħx kont bankarju ta' ewro jew ta' dollaru, meta għal dawn in-nies, ewro jew dollaru wieħed huwa dak li jkollhom bżonn.

Allura dan it-tip ta' microtransaction jagħti l-opportunità lil dawk li bħalissa m'għandhomx aċċess bankarju biex jipparteċipaw fil-kummerċ globali.

Dan bħalissa mhuwiex profitabbli għas-sistema bankarja kummerċjali tradizzjonali biex tagħti servizz lil konsumaturi bi threshold baxxa ħafna, però dan hu possibbli permezz tal-cryptocurrency.

Vantaġġ ieħor marbut ma' dan l-aspett huwa proprju l-abbiltà tal-blockchain li żżomm rekord tal-iżgħar tranżazzjonijiet, allura tagħti lok biex isir il-microlending, li hu self ta' ftit flus.

F'każijiet fejn ikun hemm faqar estrem, l-aċċess għal self ta' ftit flus jista' jagħmel id-differenza kollha f'ħajjithom.

Normalment, il-microlending nassoċjawh ma' attività negattiva minnħabba r-rati ta' interess għoljin, il-loan sharks, eċċetra, però permezz tal-blockchain dawn qed jiġu eliminati.

Il-blockchain accounting inaqqas drastikament l-ispejjeż tal-amministrazzjoni tas-self saħansitra b'madwar 90% jew aktar, allura permezz ta' dan, tiftaħ opportunitajiet għall-microlenders biex jamministraw ħafna aktar kontijiet, jiċċarġjawhom inqas u jestendu s-servizzi tagħhom lil numru akbar ta' klijenti.

Ovvjament, dan isir meta kollox ikun regolat kif suppost.

Il-microtrading jiftaħ dinja ta' opportunitajiet għal dawk il-persuni li jgħixu fil-faqar, speċjalment fis-settur tal-agrikoltura.

Dan għax permezz tal-blockchain technology, l-individual sellers jistgħu jfittxu u jsibu swieq u jinnegozjaw bi prezz ġust mingħajr mark-ups eżaġerati li mhumiex neċessarji u mingħajr intermedjarji.

Din it-teknoloġija tista' toħloq rivoluzzjoni tal-faqar biex issalva l-miljuni ta' dollari li jintefqu f'international aids.

Huwa fatt li l-aid distribution jeħtieġlu metodu finanzjarju li huwa ferm aktar trasparenti u accountable.

Skont studju li sar dwar dan fl-Istati Uniti, l-aid distribution permezz tal-blockchain jista' jelimina $2 triljuni li l-Istati Uniti tonfoq fuq korruzzjoni madwar id-dinja, u tinvesti il-$143 biljun iddedikati għall-iżvilupp globali b'mod aktar effiċjenti u effettiv.

B'mudell aktar trasparenti ta' ledger pubbliku, fejn kulħadd jista' jivvalida t-transazzjoni, il-blockchain tista' serjament titfa' d-dawl fuq is-side deals li jsiru permezz tal-korruzzjoni.

Qed nagħti dan l-eżempju biex ikollna idea bażika ta' x'inhuma l-vantaġġi ta' din it-teknoloġija, mingħajr ma nkun teknika ż-żejjed.

It-tieni eżempju prattiku huwa proprju s-settur tar-retail, ħalli nkun ħadt żewġ eżempji estremi, għax forsi wieħed jistaqsi kif jista' l-blockchain jgħin lil dan is-settur.

L-ewwel nett, din it-teknoloġija toffri aktar fiduċja u trasparenza lill-klijent u lin-negozjant fl-istess ħin, peress li permezz tat-teknoloġija kemm il-klijent kif ukoll in-negozjant jista' jsegwi pass, pass, kull stadju tal-prodott.

Ħalli nieħu l-eżempju tas-settur tar-retail fejn jidħol il-bejgħ tal-ħwejjeġ tad-ditta.

Din it-teknoloġija tiżvela l-validità tal-brand innifisha.

Huwa fatt li l-konsumatur huwa brand conscious, allura joqgħod attent jekk il-prodott li jkun xtara huwiex oriġinali jew kopja.

Permezz ta' din it-teknoloġija, il-klijent jista' jagħmel tracking tad-data u jiggarantixxi jekk hux qiegħed jixtri prodott ġenwin jew le.

Min-naħa l-oħra, il-blockchain tgħin biex tiżvela s-serq ta' prodotti lussużi u l-bejgħ ta' prodotti misruqa permezz tat-tracking tal-owner u tal-oġġetti.

Il-blockchain tista' timmaniġġja aħjar is-supply chain u l-inventory management tan-negozjanti.

Din it-teknoloġija għandha l-abbiltà li timmaniġġja records twal ta' sekwenza ta' avvenimenti, biex in-negozjant ikun jista' jżomm track tal-prodotti mid-dispatching, għax-shipment, għad-delivery.

Ovvjament, permezz tal-cryptocurrency hemm il-benefiċċji tal-pagamenti, il-wallets u l-ecommerce.

Studju li sar mid-ditta tal-konsultazzjoni internazzjonali Cognizant juri li 87% ta' dawk li pparteċipaw jemmnu li l-blockchain hija neċessarja għall-futur tal-industrija tar-retail, filwaqt li 82% tal-parteċipanti bassru li se jiffrankaw l-ispejjeż permezz ta' operat aktar streamlined u li se jitnaqqsu t-tasks manwali.

L-istess stħarrig juri li 53% ta' dawk li pparteċipaw jemmnu li l-akbar ostaklu biex jaddottaw din it-teknoloġija huwa proprju n-nuqqas ta' għarfien dwarha.

Skont dan l-istħarriġ, waqt li l-banek u s-servizzi finanzjarji issa ilhom jaħdmu fuq applikazzjonijiet tal-blockchain, il-potenzjal ta' din it-teknoloġija li tbiddel numru ta' business processes qiegħed ikun aktar viżibbli, però jeħtieġ ferm aktar awareness.

Fuq kollox, l-akbar benefiċċju tal-blockchain u l-ledger pubbliku hija proprju t-trasparenza.

Permezz tat-teknoloġija tal-blockchain, kull transazzjoni fil-ledger hija trasparenti u viżibbli għall-partijiet kollha kkonċernati, allura din it-teknoloġija tista' tassigura kontabilità f'kull ħolqa tal-katina tal-proċess tat-transazzjoni.

Dan għax l-ebda transazzjoni ma tista' tinbidel, titħassar, tiġi kkopjata jew frodata.

Dan mhux biss jelimina ċertu livell ta' korruzzjoni u tixħim, iżda jassigura li n-negozjant individwali jkun ikkumpensat b'mod ġust, filwaqt li jnaqqas ħafna l-ispejjeż tal-end user.

Il-fatt li kull interaction tiġi rrekordjata f'ledger pubbliku jfisser li kull transazzjoni tħalli l-footprint.

B'hekk l-ismart contracts ma jeħtiġilhomx l-involviment uman u kull pagament ikun irriversibbli u tamper-proof.

Minkejja li dan il-kunċett huwa far from perfect minħabba li għadna fi stadju bikri u għal darb'oħra ntenni li l-għarfien dwaru huwa limitat ferm, il-blockchain jista' jkun katalist rivoluzzjonarju fil-ġlieda kontra l-korruzzjoni u favur it-trasparenza.

Sur President, qed ngħid dan kollu għax fil-prinċipju verament nemmen li din hi opportunità għal pajjiżna li b'għaqal u b'kawtela tista' tissarraf f'valur kbir għal pajjiżna, filwaqt li tagħmilna leaders f'dan is-settur innovattiv.

Dawn it-tliet liġijiet tressqu quddiemna wara ammont ragonevoli ta' konsultazzjoni mal-pubbliku, b'mod partikolari mal-esperti fis-settur finanzjarju u dak teknologiku.

Naf li numru ta' emendi li tressqu mill-practitioners ittieħdu on board proprju f'dawn l-Abbozzi.

Nemmen li l-liġi biex tistabbilixxi l-Awtorità tal-Innovazzjoni Diġitali ta' Malta, li se tkun responsabbli għal dan is-settur, huwa pass importanti.

Sinċerament ngħid li huwa milestone leġiżlattiv fir-rivoluzzjoni globali tal-blockchain.

Din l-Awtorità li se tingħata diversi poteri, fosthom il-promozzjoni u l-iżvilupp ta' dan is-settur teknoloġiku innovattiv, u se tkun responsabbli wkoll għaċ-ċertifikazzjoni tal-innovative technology arrangements and services (ITAS) li jkopru s-service providers tad-DLTs u s-smart contracts.

Għaldaqstant, din l-Awtorità se jingħatalha r-rikonoxximent meħtieġ permezz ta' regolamentazzjoni relevanti, sabiex ikollha l-poteri meħtieġa biex tippromwovi u tiżviluppa dan is-settur f'pajjiżna.

Il-kriterji essenzjali għaċ-ċertifikazzjoni tad-DLTs, tal-ismart contracts, kif ukoll għal-liċenzjar neċessarju tal-virtual financial assets, qed ikunu mfasslin f'żewġ pilastri oħra ta' dan ir-regime legali.

L-Abbozz ta' Liġi dwar Arranġamenti u Servizzi ta' Teknoloġija Innovattiva se jirregola l-pjattaforma tad-DLTs u smart contracts, allura l-blockchain innifisha, filwaqt li l-Abbozz ta' Liġi dwar l-Attiv Finanzjarju Virtwali se jirregola l-initial virtual asset offering u l-virtual financial assets (VFA) exchanges.

Il-Liġi dwar l-Attiv Finanzjarju Virtwali ġiet ippreżentata fi żmien kritiku, ngħid jien, meta hemm numru ta' VFA exchanges li qegħdin juru interess li jistabbilixxu jew jirrilokaw in-negozju tagħhom f'pajjiżna.

Huwa żgur li din il-liġi hija antiċipata ferm, għax tintroduċi wkoll il-qafas regolatorju tal-initial virtual financial assets, dawk magħrufin bħala ICOs.

Permezz ta' din il-liġi se jiġi stabbilit il-qafas legali għar-regolamentazzjoni tal-VFA exchanges, allura jekk il-proċeduri jiġu implimentati sew u skont il-liġi, għandna nistennew li aktar kumpaniji juru interess li jinvestu f'pajjiżna.

Din il-liġi tirregola speċifikament il-VFA exchanges li joperaw f'Malta jew minn Malta, għalhekk tipprovdi aktar ċarezzi għal dawk l-investituri li jikkonsidraw lil pajjiżna bħala l-ġurisdizzjoni b'potenzjal li tkun l-għażla tagħom li jinvestu fiha.

Din il-liġi tintroduċi qafas legali robust, però prattiku, b'mod partikolari f'dak li għandu x'jaqsam mal-VFA exchanges.

Nemmen li din il-liġi hija in line mat-tir ambizzjuż li dejjem kellu pajjiżna biex ikun leader fir-regolamentazzjoni tal-blockchains u l-VFAs.

F'industrija li għadha highly unregulated madwar id-dinja u li għad hemm reżistenza kbira għaliha f'pajjiżi oħra, dawn l-abbozzi żgur jeħtieġu struttura legali b'saħħitha, imfassla b'mod li tagħti l-leġittimità lil din l-industrija ekonomika diġitali li għadha fl-embryo stage tagħha u li ftit li xejn għad hemm għarfien dwarha.

Jeħtieġ li permezz ta' dawn l-abbozzi nkunu ambizzjużi ferm, anke fl-isforzi tagħna li nikkonsolidaw is-salvagwardji kollha meħtieġa kontra l-abbuż fi żmien fejn l-industrija f'pajjiżna u madwar id-dinja hija vulnerabbli u għatxana għal regolametazzjoni globali.

Għalhekk huwa importanti ferm li din il-liġi, minnbarra li tkun il-prime mover u l-main enforcer tar-regolamentazzjoni tal-blockchain, tkun responsabbli ukoll għall-ħolqien ta' policies ġodda u regolamentazzjoni b'saħħitha li tikkomplementa l-iskeleton framework li qegħdin niddiskutu llum.

Bla dubju ta' xejn, kif dejjem għamel il-Partit Nazzjonalista fil-gvern, li kien katalist fit-tnedija tas-setturi innovattivi f'pajjiżna, tistgħu sserrħu raskom li mill-Oppożizzjoni se nkomplu nkunu ta' spalla għal din l-industrija.

Għaldaqstant, il-Gvern se jsib l-appoġġ tagħna kollu biex nassiguraw li neċċellaw fis-settur tat-tekonoloġija, dak finanzjarju, dak tal-innovazzjoni u l-Fintech, kif għamilna f'tant setturi oħrajn, fosthom fis-settur tal-gaming u tas-servizzi finanzjarji, fis-settur marittimu, dak tal-avjazzjoni u tat-teknoloġija fis-snin li għaddew.

Issa se nagħti ħarsa lejn l-abbozzi li għandna quddiemna llum.

Aktar kmieni, semmejt il-benefiċċji infiniti tal-blockchain, però milli stajt nifhem l-approach tal-Gvern dwar it-tliet strumenti leġiżlattivi huwa proprju li jistabbilixxi lil pajjiżna bħala ġurisdizzjoni li, aktar minn kollox, tappoġġja l-cryptocurrencies.

Jidher li l-mira tal-Gvern hi li jattira players kbar tal-cryptocurrencies lejn pajjiżna.

Fil-fatt, wieħed għad irid jara jekk il-qafas leġiżlattiv propost u l-prerekwiżiti pjuttost estensivi tal-VFA fattwalment jistabilixxux lil Malta bħala ġurisdizzjoni kompetittiva għal dan l-operat.

Għalissa huwa a wait and see approach, però li huwa żgur hu li dawn l-abbozzi ma jipprovdu l-ebda assistenza jew direzzjoni għall-innovatur żgħir tal-Fintech.

Qed ngħid dan għax l-iżvilupp tal-Fintech, li mhuwiex relatat mal-blockchain, mhuwiex inkluż fl-Abbozz ta' Liġi dwar Arranġamenti u Servizzi ta' Teknoloġija Innovattiva, jista' jkun li din hija opportunità mitlufa, li setgħet tkun utli biex tinkoraġixxi innovazzjoni tal-Fintech aktar wiesgħa, bħalma hu l-iżvilupp ta' derivatives aktar kumplessi.

Nifhem li għal dan jeħtieġ regolamentazzjoni sussidjarja, li dan l-Abbozz jipprovdi għaliha, però f'dan il-każ nħoss li l-Abbozz huwa xi ftit jew wisq restrittiv, għalhekk qiegħda nsejjaħlu skeleton framework.

Kif semmejt aktar kmieni, it-twaqqif tal-Awtorità tal-Innovazzjoni Diġitali ta' Malta huwa milestone leġiżlattiv fir-rivoluzzjoni globali tal-blockchain technology, però nħossni fid-dmir li ngħaddi xi rimarki.

Taqsima III tal-Abbozz ta' Liġi dwar l-Awtorità tal-Innovazzjoni Diġitali ta' Malta tittratta dwar twaqqif, funzjonijiet u tmexxija tal-Awtorità.

Nemmen li l-fatt li huwa l-Ministru li jagħżel iċ-Chairman u l-membri kollha tal-bord, li se jkun kompost minn minimu ta' erba' membri u massimu ta' tmien membri, qiegħed jagħti lok għal wisq poter lill-Ministru responsabbli, li f'dan il-każ nemmen li hu l-Prim Ministru.

Nifhem li dan hu l-format addottat minn istituzzjonijiet oħra bħall-MFSA, l-MGA u oħrajn, però la qegħdin nitkellmu dwar settur innovattiv li, kważi, kważi, hu ahead of our time, fejn nistgħu naħtfu l-first mover advantage, għandna nkunu innovattivi u prime movers għall-bidla, anke fejn jidħlu l-ħatriet ta' dan il-bord.

Allura mhux biss nesiġi li ċ-Chairman u s-CEO għandhom ikunu taħt skrutinju parlamentari, imma wkoll li l-bord għandu jkun ferm aktar rappreżentattiv tal-industrija.

Ma jistax ikun li jkollna Awtorità ġdida li tibda on the wrong footing f'settur fejn hemm kunsens politiku u fejn qiegħda niggarantixxi l-appoġġ tiegħi u tal-Oppożizzjoni, kif jista' jiġri jekk ma jintbagħatx messaġġ ċar li dan il-bord se jkun kompletament awtonomu, b'nies kompetenti u rappreżentattiv tal-industrija.

Għalhekk nappella bis-sħih biex naraw li jkun hemm numru ta' membri rappreżentattivi tal-industrija, li jiġu nominati minnhom stess.

Għalhekk, nappella bis-sħiħ lill-Gvern biex jikkonsidra din il-proposta.

Klawsola 6, subinċiż (4)(a) jgħid li:

"(4) (a) Il-Bord tal-Awtorità jista', wara konsultazzjoni mal-Ministru, jistabbilixxi kumitati tal-Bord".

Għal darb'oħra jidhirli li this is defeating the same purpose li jkollna Awtorità indipendenti u awtonoma, u ma nistax nifhem għalfejn jeħtieġ li jkun hemm l-involviment tal-Ministru, li nerġa' ngħid f'dan il-każ huwa l-Prim Ministru, sempliċiment biex jiġi stabbilit Kumitat.

Allura rrid nistaqsi jekk l-involviment ministerjali hux se jkun estiż fid-day to day administration u fil-policy coordination tal-istess Awtorità.

Klawsola 6, subinċiż (4)(b) jitkellem dwar il-possibbiltà li l-Bord jistabbilixxi Kumitat Nazzjonali tal-Etika fit-Teknoloġija, wara konsultazzjoni mal-Ministru.

Għal darb'oħra nemmen fermament li l-kompożizzjoni ta' dan il-Bord, aktar minn kollox, għandha tkun determinata b'mod aktar b'saħħtu fl-istess liġi li tassigura rappreżentazzjoni indipendenti f'dan il-Kumitat.

Irrid ngħid li anke hawn, il-liġi ma tobbligax it-twaqqif ta' dan il-bord iżda l-possibbiltà biss.

L-Unjoni Ewropea waqqfet bord simili fuq l-artificial intelligence, u anke hawn il-liġi għandha tinforza li dan il-kumitat ikun rappreżentattiv tas-settur u maħtur b'mod indipendenti.

Subklawsola 24(2) titkellem dwar il-possibbiltà li l-Awtorità tiskopri transazzjonijiet b'konnessjoni ma' money laundering jew iffinanzjar tat-terroriżmu u li għandha tiżvela dawk il-fatti lill-Korp għall-Analiżi ta' Informazzjoni Finanzjarja bla dewmien.

Meta tqis kemm hu neċessarju li permezz ta' din il-liġi jintbagħat messaġġ ċar kemm pajjiżna huwa ppreparat u diliġenti fil-ġlieda kontra l-money laundering, kif ukoll li ma nesponux lil pajjiżna u lil dan is-settur għal riskju bla bżonn, l-istatement "bla dewmien" ma nemminx li hu biżżejjed.

Għaldaqstant, nemmen li għandhom jiġu stabbiliti timelines ċari dwar dan.

Subklawsola 57(2) ta' dan l-istess Abbozz titkellem dwar il-Bord Konġunt dwar l-Effiċjenza Regolatorja.

Bħala prinċipju naqbel perfettament dwar dan il-Bord li se jkun rappreżentattiv tal-awtoritajiet kompetenti, jiġifieri l-MDIA, il-Bank Ċentrali, l-MFSA, l-MGA, l-MCA, l-MCCAA u l-MITA, taħt it-tmexxija tal-Ministru.

Jidher li dan il-Bord se jkun kompost minn mhux inqas minn ħames membri u mhux aktar minn ħdax-il membru.

Għal darb'oħra, filwaqt li nifhem il-bżonn tal-preżenza governattiva, nisħaq l-importanza li dan il-Bord ikollu rappreżentanza eletta mill-practitioners li ma jkunux handpicked mill-Ministru responsabbli.

Nemmen li dan hu kruċjali biex dan il-Bord, bħal dak tal-Etika u l-Awtorità per se, jirbaħ mill-ewwel il-kredibilità tas-settur privat, li wara kollox jixprunaw is-suċċess ta' din l-industrija.

Se nirreferi issa għall-Abbozz ta' Liġi dwar l-Attiv Finanzjarju Virtwali, li Taqsima VII tiegħu tittratta dwar Setgħat Regolatorji u Investigattivi, u tirreferi għas-setgħa tal-Ministru li jagħmel regolamenti.

Filwaqt li nħoss li anke hawn il-poteri tal-Ministru huma overpowering, nemmen li skont subklawsola 38 (j) li tgħid li l-Ministru għandu l-poter li:

"(j) jeżenta xi entità emittenti, aġent ta' VFA, detentur ta' liċenza jew xi persuna oħra, servizz ta' VFA, attiv ta' DLT, whitepaper jew reklam minn xi waħda, jew aktar",

il-poteri huma massivi u m'għandhomx ikunu f'idejn il-Ministru, speċjalment meta l-liġi ma tirreferi għall-ebda checks and balances.

Sur President, huwa imperattiv u kruċjali li dawn l-abbozzi, li nerġa' ngħid huma pożittivi, we get them right, għax żgur li ma naffordjawx li ma nibagħtux messaġġ hemm barra u lill-practitioners lokali fejn nikkonvinċu li dan is-settur se jkun immexxi b'mod awtonomu, b'mod trasparenti, u mingħajr indħil mill-Ministru, meta fil-liġi stess l-indħil tal-Ministru huwa pjuttost heavy.

Dawn l-abbozzi huma opportunità għal pajjiżna biex nassiguraw li l-innovazzjoni sostenibbli qiegħda fil-qalba tal-viżjoni ta' pajjiżna.

Dawn l-abbozzi jsegwu l-approach li ħadet l-Unjoni Ewropea biex tnaqqas l-inċertezza regolatorja tal-anti-money laundering u tal-innovazzjoni diġitali, b'mod partikolari l-użu tat-teknoloġija innovattiva fis-settur finanzjarju.

Schembri, il-Ħames Direttiva tal-AML Ewropea qed tipproponi li jiġu regolati żewġ entitajiet.

Dawn huma s-service providers li huma ngaġġati primarjament u professjonalment f'servizzi ta' exchange bejn virtual currencies u fiat currencies, u l-wallet providers li joffru custodial services għall-kredenzjali neċessarji biex jaċċessaw il-virtual currencies.

Din l-emenda fil-liġi Ewropea hija raġonevoli għax ma teradikax il-potenzjal kreattiv tal-blockchain, però tipprovdi ċarezzi fuq l-issue tant importanti tal-compliance.

Permezz ta' dan, il-blockchain sar aktar business friendly, orħos biex jaddottah l-intraprenditur u aktar sigur għall-users biex jużawh.

Għaldaqstant, l-approach ta' pajjiżna biex jirregola l-virtual currencies permezz tal-abbozzi msemmija, fid-dawl tal-approach addottat mill-Unjoni Ewropea, tista' tippożizzjona lil pajjiżna fil-forefront fost il-pajjiżi Ewropej.

Dan inaqqas l-arbitraġġ regolatorju li jista' jiġi abbużat mill-intraprendituri li jkunu mħajrin jinvestu f'dan is-settur.

Hawnhekk naqbel ferm mar-response document tal-Malta Information Technology Law Association (MITLA), fejn saħqu li wieħed għandu jagħti prijorità u attenzjoni li ma jkunx hemm overregulation fl-istruttura teknoloġika fundamentali, li kif aċċennejt għadha at embryo stage.

Jekk ikun hemm overregulation inkunu qegħdin nirriskjaw li nostakolaw l-effetti pożittivi li din l-industrija tista' tattira, filwaqt li nitilfu l-kompetittività ma' pajjiżi oħra li joffru liġijiet simili għal tagħna, min aktar laxki u min aktar restritti.

Jeħtieġ li permezz tal-liġi ma nidħlu fl-ebda straitjacket żejda, imma għall-kuntrarju nixprunaw il-konċett ta' technology neutral, kif wara kollox kien il-fattur ewlieni fir-regolamentazzjoni tar-remote gaming fl-2004.

Għalhekk, filwaqt li nemmen li dawn l-abbozzi huma bbilanċjati tajjeb, għax la huma laxki u lanqas huma restrittivi żżejjed, huwa kruċjali li nattiraw, nirregolaw u niċċertifikaw investiment serju li jġibilna ġieħ.

Żgur li ma nistgħux nieħdu l-fama li l-kumpaniji jiġu f'pajjiżna sempliċement għax huwa faċli biex tkun awtorizzat jew liċenzjat, jiddependi xi jkun il-prodott, mal-Malta Digital Innovation Authority (MDIA).

Għaldaqstant, Sur President, minn perpettiva aktar micro, nemmen li tħoll u torbot ħaġa waħda, u din hi l-implimentazzjoni ta' tali proċeduri u regolamentazzjoni.

L-implimentazzjoni hija kruċjali.

Huwa inutli li jkollna r-regoli mingħajr ma jkollna l-workforce adattat biex jimplimentahom.

Huwa inutli li jkollna l-proċeduri mingħajr ma jkollna r-riżors uman li jara li l-proċeduri are put in place.

Bl-istess mod, huwa inutli li jkollna ħafna teoriji fil-liġi jekk ma jkollniex in-nies ideali biex jagħmlu l-moniteraġġ.

Għaldaqstant huwa imperattiv li filwaqt li jkollna dawn l-abbozzi u nippromwovuhom, jinħatar team maniġerjali kompetenti bir-riżorsi adegwati skont kif qed jiġi propost fl-Abbozz tal-MDIA.

Jeħtieġ li jkollna riżors uman knowledgeable mhux biss fl-MDIA, iżda f'kull entità kompetenti, peress li dawn huma mistennija li jinteraġixxu ma' din l-Awtorità l-ġdida.

Fejn jidħol it-taħriġ, ħadt gost nisma' lill-Onor.

Schembri jgħid li se jibdew korsijiet ta' degrees u Masters, però hemm bżonn nagħmlu aktar enfasi fuq ir-riżorsi umani anċillari.

Jeħtieġ tal-inqas taħriġ minimu dwar il-blockchain mal-entitajiet kompetenti li se jkunu qegħdin jaħdmu flimkien mal-MDIA, inkluż id-dipartimenti tat-taxxi.

Ir-reklutaġġ tal-istaff kollu ta' din l-Awtorità hu imperattiv.

M'għandix dubju li se jkun hemm domanda kbira ta' persuni biex jiġu ngaġġati f'din l-Awtorità li se tkun il-wiċċ ta' din l-industrija, kemm meta l-investitur jiġi jżur xi uffiċċji f'din l-Awtorità, kif ukoll waqt il-korrispondenza.

Huwa neċessarju li din l-Awtorità ma tintużax bħala vejikolu politiku ieħor, iżda għandna nkunu responsabbli u nirreklutaw verament l-aħjar persuni.

Jeħtieġ li jiġu segwiti l-proċeduri tal-konformità u tal-infurzar biex naraw li dan is-settur ma jattirax investiment li we better do without.

Sur President, jekk kien hemm lezzjoni li għandna nitgħallmu minn settur oħra, bħal meta pajjiżna rregola s-settur tar-remote gaming, hija proprju dik tar-riżors uman.

Huwa neċessarju li mil-lum nibdew ninvestu fit-taħriġ, mhux biss f'korsijiet li jwasslu għal Degree.

Għandu jkun hemm l-għarfien bażiku fl-edukazzjoni terzjarja u anke f'dik primarja, allura jeħtieġ ninvestu issa fir-riżors uman li mingħajru dan is-settur ma jkunx jista' jikber u jiġi ndukrat.

Fl-aħħar nett, jeħtieġ li nattiraw it-talent f'pajjiżna.

Nafu li f'setturi bħal dawk tal-IT, tal-gaming, tas-servizzi finanzjari u anke tal-accounting, l-akbar sfida hi li ssib l-impjegati.

Nafu bil-limitazzjonijiet ta' pajjiżna minħabba li aħna ckejknin, allura filwaqt li ninvestu bis-serjetà fit-taħriġ u l-edukazzjoni ħalli jkollna workforce li għandu t-talent u l-għarfien, irridu naraw li noffru inizjattivi vantaġġjużi għall-impjegati barranin, bħal high net worth individuals u oħrajn, biex naraw li t-talent jiġi importat f'pajjiżna, għax inkella se jkun l-akbar ostaklu għas-suċċess ta' dan is-settur.

Ejja nkunu ċari, huwa inutli li jkollna qafas legali kompetittiv, ikollna awtoritajiet kompetenti li jagħmlu l-almu tagħhom u nattiraw kumpaniji kbar, jekk dawn isibu diffikultajiet enormi biex isibu l-ħaddiema.

Dan is-settur għadu fl-aktar stadju bikri, allura bħala pajjiż qegħdin xi ftit jew wisq at par fejn tidħol il-kompetenza, però ejja ma ninqatgħux lura u nassiguraw li ma nirrealizzawx l-importanza li ninvestu fir-riżors uman meta jkun tard wisq, għax dak ikun il-punt meta verament inkunu qegħdin nitilfu l-competitive edge.

Sur President, biex nagħlaq nerġa' ngħid li l-abbozzi li għandna quddiemna huma pass pożittiv fid-direzzjoni t-tajba.

Hija opportunità li jekk tkun ġestita b'mod tajjeb mill-aspett regolatorju, mill-aspett tat-trasparenza, mill-aspett tal-konformità u mill- aspett ta' moniteraġġ, speċjalment b'mod li r-regolamenti u l-liġijiet sussidjarji jkunu relevanti, flessibbli u adattati, nemmen li għandna potenzjal ta' investiment f'settur li jista' verament ipoġġina leaders f'dan il-qasam.

Issa jeħtieg il-political will li l-proċeduri jiġu implimentati mingħajr riservi, u li verament naraw li nattiraw il-kwalità u mhux sempliċement il-kwantità.

Pajjiżna huwa vulnerabbli minħabba li ġejna esposti għal riskji bla bżonn għar-reputazzjoni tiegħu, b'mod partikolari fuq kemm nieħdu bis-serjetà l-każijiet ta' ħasil ta' flus, allura jeħtieġ li noqogħdu b'seba' għajnejn ħalli settur li jista' verament jagħtina mbottatura 'l fuq, ma jimbarazzaniex aktar billi nattiraw the wrong kind of business.

Għalhekk, għal darb'oħra nappella sabiex inħarsu lejn dan is-settur minn aspett ħolistiku bis-serjetà, però with a nimble approach minn din l-awtorità l-ġdida, mill-MFSA u mill-awtoritajiet kompetenti, biex verament jirnexxilna nibqgħu nżommu pass 'il quddiem f'din l-industrija li tevolvi kontinwament u b'rata mgħaġġla.

Fl-aħħar nett, biex nagħmel aċċenn għal dak li qal l-Onor.

Silvio Schembri, nittama li verament jinħoloq il-valur miżjud, it-tkabbir ekonomiku u l-ġid li jkattar dan is-settur, biex minnu jgawdi kulħadd.

Jekk Alla jrid, ikun hemm tkabbir ekonomiku sostanzjali li nittama li jintlaħaq miż-żgħir u ma jiqafx biss fil-livell tal-kbir.

Nirringrazzjak, Sur President.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Sinjura President, ovvjament ma nippretendix li fid-diskors tiegħi nissupera dak li għadha kif qalet l-Onor.

Kristy Debono f'dak li hu aspett tekniku, però se nitkellem mill-aspett ta' kif jien nara dan is-settur partikolari.

Dan huwa settur importanti ħafna fid-dinja, għax permezz tiegħu tista' sseħħ trasformazzjoni fl-istat tal-bniedem.

Il-faqar fid-dinja għandu numru ta' kawżi, però għandu numru ta' soluzzjonijiet li waħda minnhom hi dan is-settur partikolari.

Dan huwa settur li twieled u għandu jitħalla f'din id-direzzjoni, dik ta' strument ta' trasformazzjoni li bih il-klassijiet li qegħdin 'l isfel fis-soċjetajiet tagħna u mondjali jimxu 'l quddiem.

Jiena nirreżisti li din il-liġi b'xi mod tittrasforma ruħha f'liġi għas-setturi u l-kumpaniji l-kbar għad-detriment tal-abbiltà tal-bniedem iż-żgħir li jsib mekkaniżmu li bih ikollu l-vantaġġ li jimxi 'l quddiem fis-soċjetà.

Kif qalet tajjeb l-Onor.

Kristy Debono, huwa magħruf li fid-dinja hawn madwar 2 biljun persuna li m'għandhomx kont bankarju.

Għandek bżonn kont bankarju fid-dinja tal-lum?

B'din il-liġi partikolari m'għandekx bżonn kont bankarju u m'għandekx bżonn il-limitazzjonijiet kollha li s-settur bankarju jimponi fil-mekkaniżmi tiegħu.

Allura għalija din il-liġi għandha tirrispetta l-ġustizzja soċjali u tagħti l-abbiltà lil min hu taħt biex jitla' fuq.

M'għandhiex tiġi trasformata sempliċement fi struttura biex min għandu l-flus ikompli jagħmel iktar flus, imma għandha tibqa' b'din id-dimensjoni soċjali u b'direzzjoni ċara li fl-ebda mument ma tħalli lil min hu isfel isib l-ostakli biex jagħmel użu tajjeb minn din il-liġi u jitla' 'l fuq.

It-tieni punt li xtaqt nagħmel hu rigward jekk wieħed għandux jagħmel dawn il-liġijiet jew le.

Hemm il-vantaġġi u hemm l-iżvantaġġi.

Aħna qegħdin nagħżlu li nagħmlu liġi biex nipprovaw indaħħlu ġo flixkun dak li minnu nnifsu jrid itir fl-arja.

Dan huwa settur li qed jikber u tant kiber li kważi ssupera l-iżvilupp tal-internet fil-kapaċità tiegħu li jiġri, proprju għax huwa strument li jassisti lil ċerti setturi biex jitilgħu 'l fuq, allura hemm id-diffikultà enormi ta' kif wieħed jagħmel il-leġiżlazzjoni.

Smajt kemm lis-Segretarju Parlamentari kif ukoll lill-Onor.

Kristy Debono, jitkellmu fuq il-kwestjoni tal-internet marbut ma' ċerti partijiet minn dan is-settur.

Dan is-settur ma jiddependix fuq l-internet, però fil-maġġoranza jitħaddem permezz tal-internet.

Mela dan is-settur għandu l-istess problemi li għandu l-internet biex jiġi regolamentat u biex isiru liġijiet apposta għalih.

Diġà nafu li l-aspett tas-cyber huwa diffiċli ħafna biex tirregolamentah.

Wieħed irid jagħti kredtu kbir lil min ta l-parir lill-Gvern biex isiru dawn il-liġijiet u għall-mod ta' kif saru dawn il-liġijiet biex wieħed jipprova jimxi 'l quddiem fit-triq it-tajba fejn jirregolamenta mingħajr ma jorbot l-affarijiet.

Qed ngħid hekk, għax dan hu settur tipiku tas-suq isuq, però għandu l-vantaġġ li jsuq f'direzzjoni fejn in-nies li huma taħt jistgħu jimbottawh jew ma jimbottawhx.

Il-fiduċja o meno tiegħu tiddependi miż-żgħar li jintervjenu u jidħlu fih.

Niġi għall-munita.

Il-munita ilha fid-dinja għal ħafna żmien u ħafna drabi kienet tiġi wżata biex turi l-poter ta' min imexxi.

Ftit tal-jiem ilu fil-vanġelu qrajna l-kliem: Agħti lil Ċesare dak li hu ta' Ċesare.

Meta lil Sidna Ġesù Kristu staqsewh jekk għandhomx iħallsu t-taxxi, qalilhom biex iġibulu munita, staqsiehom ta' min hi, u meta qalulu li hi ta' Ċesare, qalilhom: Mela agħtu lil Ċesare dak li hu ta' Ċesare u agħtu lil Alla dak li hu ta' Alla.

Il-munita hija neċessarja u hemm nuqqas ta' volontarjetà fiha, fis-sens li ma tistax tgħix fis-soċjetà jekk ma tagħmilx użu minnha.

Aħna nqtajna mill-kunċett li npartu l-affarijiet.

Meta konna tfal tal-iskola konna npartu l-affarijiet ma' xulxin, però il-munita hija indispensabbli fis-soċjetà, u fl-indispensabilità tal-munita anke f'pajjiżna, aħna bħala Partit Nazzjonalista ħadna d-deċiżjoni strateġika li nidħlu fiż-Żona Ewro.

Hawnhekk wieħed għandu jsemmiha din il-ħaġa.

Ma jistax jestrapola din id-diskussjoni mingħajr ma jiddiskuti l-ideat li mexxewna għall-ewro, li ttieħdu biex nissodaw l-ekonomija, biex nagħtu saħħa lill-istabbilità tad-dinja tax-xogħol u biex nagħtu valur miżjud lin-nies ħalli jbatu inqas mill-effetti negattivi tal-inflazzjoni.

Dan suppost li hu strument kontra l-inflazzjoni.

Huwa veru li fin-natura tagħha din il-liġi hija mwielda biex tkun kontra l-inflazzjoni, però ma rajtx biżżejjed regolamentazzjoni biex tieħu ħsieb tassigura din il-ħaġa.

Allura l-ewro, li hi l-munita unika Ewropea, iddispensat mid-diversi muniti li kien hemm biex tmur għall-kunċett li oriġinarjament ivvinta Karlu Manju, dak li jagħmel munita waħda għall-imperu tiegħu biex ikollu valur f'ħaġa waħda.

Jiġifieri l-munita dejjem tiggarantixxi li jkun fiha ċertu ammont ta' fidda u ċertu ammont ta' deheb, u dik tagħti stabbilità fin-negozju u tagħti saħħa lil min jaħdem fid-dinja tiegħu.

Allura hawn m'għandniex inħarsu lejn din il-liġi fil-kontest uniku ta' kumpaniji kbar bl-idea li l-kultura llum fis-settur finanzjarju inevitabbilment qed tagħmel effett u influwenza biex tikkondizzjona l-mod ta' kif inħarsu lejn dawn il-liġijiet ġodda li qed joħorġu llum.

Għalkemm ġo fija għandi diskussjoni akkademika ta' jekk wieħed għandux jilleġiżla jew le, żgur mhux forsi hemm vantaġġi kbar fil-leġiżlazzjoni, u pajjiżna qiegħed jimxi f'din id-direzzjoni, u sewwa qiegħed jagħmel, però jrid joqgħod attent li ma jorbotx wisq lilu nnifsu.

Qed ngħid dan fil-parti tal-bidu.

Is-settur finanzjarju, tal-kumpaniji, tal-gaming u tat-trusts jitlob li jkun hemm regoli stabbli u permanenti li joħorġu ċ-ċertezza fis-suq, però hawn qegħdin immissu ma' settur volatili li qiegħed jiżviluppa f'żiemel tal-galopp ferm iktar milli naħsbu.

Li kieku xi ħadd ħames snin ilu ġie fil-Parlament b'dawn il-liġijiet, ma naħsibx li kien jiġi milqugħ kif se jiġi milqugħ illum is-Segretarju Parlamentari Silvio Schembri, għax f'dawn l-aħħar ħames snin kien hemm tibdil kbir u nbena mekkaniżmu ta' infrastruttura mondjali li qed tiggarantixxi l-affarijiet ferm iktar minn qabel.

Allura issa aħna qegħdin insegwu dak li forsi fi New York fl-Istati Uniti, bil-BIT licence ħarġet bħala l-ewwel direzzjoni jew l-ewwel triq f'din il-linja partikolari.

Wieħed irid jgħid li l-kummenti li saru wieħed għandu jaqbel magħhom.

Meta saret dik il-leġiżlazzjoni kien hemm min qal hekk:

Jien ċert li meta qed nagħtu ċerti poteri lill-Ministru, dawn il-liġijiet jitolbu li jkun hemm forma ta' sunset clause li permezz tagħha l-Ministru jkun jista' jiddispensa minn ċerti partijiet mil-liġi biex iġib il-liġi fl-istess pass taż-żiemel tal-galopp, li huwa dan is-settur.

Dan meta d-delegated legislation tiġi mwielda biex tfassal dak li hemm fil-liġi, però ma jkollokx il-poter tad-delega biex tkun tista' toħroġ mill-ambitu tal-liġi u żżid ambiti oħrajn skont xi jkun qiegħed jingħad barra.

L-iskeda tgħin, però trid tagħti poter leġiżlattiv għal din il-ħaġa.

Għaldaqstant aħna rridu ngħidu li dan huwa pass 'il quddiem u kif qal ċertu Benjamin Lawsky, ir-regolamentazzjoni hija the first step towards the industry growth.

L-Oppożizzjoni qed taqbel mal-liġi li qegħdin nagħmlu llum però kif qalet tajjeb fid-diskors tagħha l-Onor.

Kristy Debono, aħna nafu x'inhu jiġri fis-settur, allura rridu nassiguraw li din tkun strument effikaċi u effiċjenti għal dak li qiegħed jiġri llum, però fl-istess ħin ma tkunx hi l-maħanqa li żżommna milli nimxu 'l quddiem.

Allura f'din il-perspettiva jien inħoss li rridu naċċettaw li qegħdin nagħmlu bidla kbira fil-leġiżlazzjoni tagħna, għax hija bidla fil-politika monetarja ta' pajjiżna.

Li m'aħniex nirrealizzaw hu dak li qed jgħidu tajjeb iż-żewġ awturi Don u Alex Tapscott fil-ktieb tagħhom Blockchain Revolution:

Irridu nirrealizzaw li qed immissu mal-monopolju ta' kif issir il-valuta.

Meta pajjiżna sar parti miż-Żona Ewro u sar parti mill-Bank Ċentrali Ewropew fejn tiġi ppjanata u mmexxija l-politika monetarja, finanzjarja u fiskali tal-Unjoni Ewropea, kien qiegħed iċedi parti mill-idea li nagħmlu l-munita tagħna.

Infakkar li fl-Unjoni Ewropea, bl-intelliġenza kbira ta' Romano Prodi, għandna munita ewro bis-siġill ta' Malta.

Fil-fatt, ħafna drabi ddaħħal idejk fil-but u toħroġ €1 u tibda tipprova tara minn fejn ġiet, jekk hux minn Malta, minn Spanja, mill-Irlanda, eċċetra.

B'dan il-mod daħal kunċett li ġie ċentralizzat u fl-istess ħin deċentralizzat.

Hawn qegħdin immorru għall-kunċett fejn il-pubbliċità jew il-governabilità marret għall-privat.

Issa fil-liġi wieħed irid joqgħod l-iktar attent għall-privatizzazzjoni tal-munita, because this is what at the end of the day it might amount to, mhux fis-sens li dawn se jagħmlu munita, imma issa hemm il-privat li qiegħed jaħdem f'settur li se jkollu impatt dirett fuq iż-żewġ konċetti tal-monetary policy u tal-financial regulation innifishom.

Dan jitlob li nħarsu ħafna iktar prinċipji, għax dawn mhumiex liġijiet sempliċement tekniċi.

Meta kont involut fil-kwestjoni tat-trust, dak iż-żmien mal-eks Ministru John Dalli u Dr Max Ganado li ltqajt miegħu meta kont għadni kif sirt Segretarju Parlamentari, bħalek rajt dan il-piż daqshekk qawwi ġej fuqi, imma hawn m'hawnx it-teknikalità u l-good practice li saru f'kunċetti oħrajn.

Meta għamilna t-trust, l-Ingliżi u setturi oħrajn diġà kellhom a strong standing and good practice fiha, imma hawn f'ċertu sens qegħdin f'territorju kompletament ġdid.

Xtaqt inqajjem dan il-punt, għax naħseb li dawn huma prinċipji li tajjeb li wieħed iħares.

L-Onor.

Schembri jaf daqsi li Satoshi Nakamoto witta t-triq għal ħafna affarijiet f'din id-direzzjoni.

Imma fid-diskors tiegħu l-Onor.

Schembri qisu iktar enfasizza l-bżonn tas-sigurtà fis-sistema, li huwa tajjeb, però hemm punti oħrajn li rrid insemmi, għax hemm ħaddieħor li ħareġ bi tmien prinċipji differenti fejn jidħol dan is-settur mill-aspett finanzjarju.

Dan il-bniedem, li jekk qrajt tajjeb kien hemm min iddubita jekk jeżistix jew le, però jien naħseb li jeżisti u li huwa ħaj, għamel is-seven design principles tiegħu, li huma network integrity, distributed power, value as incentive, security, privacy, rights preserved u inclusion.

Dawn is-seba' prinċipji naħseb li jispirawna u fl-istess ħin se nħajrek li f'din il-liġi tagħmel qisha charter żgħir tad-drittijiet li l-liġi trid tispira ruħha għalihom.

F'kapitlu 2 tal-Kostituzzjoni għandna d-drittjiet fundamentali u l-prinċipji li baqgħu hemmhekk u mhumiex qegħdin jiġu utilizzati, li ċerti drabi wieħed jispira ruħu għalihom u ċerti drabi ma jispirax ruħu għalihom, però f'dan is-settur trid id-dawl li fih se tmexxi din il-linja.

Forsi tgħidli li jekk tagħmilhom se tintrabat magħhom.

Jien ngħidlek li le, għax kif tagħmilhom – hekk naħseb jien u għalhekk qed inħajrek – se żżid fil-valur ta' dawk li qegħdin joperaw fis-settur li però għandhom dubju jekk għandux ikollok leġiżlazzjoni li biha tispira kif se timxi u fl-istess ħin iġġib fiduċja ikbar f'dan is-settur li għandu jikber u li kif għidtu tajjeb, kemm inti u anke l-Onor.

Kristy Debono, fih hemm futur tajjeb.

Ovvjament, aħna bħala politiċi l-futur inħarsu lejh bħala impjiegi, kumpaniji li jiġu hawnhekk, li Malta ssir hub, li kollha huma tajbin, però rridu nħarsu ferm iktar 'il quddiem.

Fil-bidu tad-diskors tiegħi għidt li din il-liġi nħares lejha bħala liġi ta' ġustizzja soċjali, u wieħed mill-iktar prinċipji importanti fl-aħħar ta' dawn il-liġijiet hija l-kwestjoni tal-inklużjoni, għax iddaħħal il-kunċett tad-direct democracy u tal-participation in direct economic democracy, li għalija huwa punt importanti ħafna.

Aħna konna għamilna żmien niddiskutu fuq il-parteċipazzjoni tal-ħaddiem fil-mezzi tal-produzzjoni.

Għal dawk li bħali twieldu fid-dinja fejn il-Marxiżmu kien b'saħħtu, konna dejjem nifhmu u nħarsu lejn x'inhuma l-mezzi tal-produzzjoni fil-pajjiż.

Hawnhekk għandek mekkaniżmu ta' parteċipazzjoni demokratika diretta fl-ekonomija, li hija l-iktar ħaġa importanti.

Waħda mill-affarijiet li kien għamel, Alla jagħtih il-ġenna n-Nutar George Bonello du Puis meta kien Ministru tal-Finanzi taħt Gvern Nazzjonalista, hi li fetaħ kemm jista' jkun biex, speċjalment fil-banek li kellna, jintervjeni ż-żgħir biex ikun jista' jixtri l-ishma ħalli l-politika tal-bank ma tkunx dettata biss min-nies li għandhom il-flus, imma jkun hemm it-teħid tal-ideat tal-inter-klassiżmu, li hu importanti.

Jiġifieri dan huwa mezz ta' kif aħna nistgħu nġibu prosperità ikbar lin-nies.

Dan huwa mezz kif nistgħu nibnu difiża aqwa għal dik li hi l-ekonomija ta' pajjiżna.

Jien infakkar li waħda mir-raġunijiet li żammitna b'saħħitna tul il-kriżi finanzjarja li l-Gvern ta' Lawrence Gonzi kellu jiffaċċja fi kwalunkwe baħar, kwalunkwe riħ u diffikultà, hi li kellna bażi soda fl-ekonomija tagħna.

Senjatament, il-mod tajjeb kif kienu qegħdin jaħdmu l-banek u l-mod kif is-self marbut mal-proprjetà f'pajjiżna kien sigur.

Dan għandu jkun mekkaniżmu ieħor biex jekk, u nittamaw li le – fid-dinja tas-suq isuq, ċerti drabi fl-individwaliżmu li sfortunatament naraw f'din id-dinja, il-bniedem narawh bħala individwu u mhux bħala persuna umana – nitilfu d-dimensjoni tas-solidarjetà, ikollna bażi li permezz tagħha tkun tista' tissoda s-solidarjetà f'dak li hemm bżonn isir u ma jsirx.

Ovvjament, il-kwestjoni tal-blockchain u dawn l-affarijiet kollha jiddependu mill-vantaġġ kbir li żżomm dak li jissejjaħ simplified payment verification, li l-Onor.

Kristy Debono diġà aċċennat għalih, li fih qegħdin naraw settur fejn m'għandekx bżonn bank account, m'għandekx bżonn proof of citizenship, m'għandekx bżonn proof of a birth certificate jew home address u lanqas m'għandek bżonn xi forma ta' stabilità fis-settur partikolari fejn tkun qed taħdem.

Allura ovvjament hawnhekk għandek vantaġġi kbar li nappellalek biex tagħmel.

Qabel ma jgħaddili l-ħin, xtaqt nirrimarka fuq partijiet importanti minn din il-liġi.

Taqsima VI tal-Abbozz ta' Liġi dwar l-Attiv Finanzjarju Virtwali, tintroduċi l-Prevenzjoni ta' Abbuż tas-Suq.

Dawn huma punti tajbin, però jitolbu li jiġu indirizzati u allinjati ftit aktar.

Jien inħoss li għalkemm bla dubju ta' xejn huwa tajjeb li wieħed iżid fil-mod kif tipproteġi n-nies u tassigura li l-affarijiet isiru aħjar fid-dinja ekonomika, hawn jista' jkun li hemm duplikazzjoni ma' liġijiet oħrajn, jew il-possibbiltà ta' integrazzjoni aqwa bejn dak li hemm f'liġijiet oħrajn u dak li hawn hawnhekk.

Qed ngħid hekk, għax aħna bħala partit dejjem konna favur li l-affarijiet isiru sew u konna kontra li l-affarijiet isiru b'mod żbaljat.

Konna dejjem il-partit li ddefenda l-interess nazzjonali u r-reputazzjoni nazzjonali ta' pajjiżna.

Fl-ebda mument fil-karriera politika tiegħi m'għaddejt xi kliem dispreġjattiv fuq pajjiżi, jew fuq il-mod ta' kif naħdmu.

Aħna dejjem kellna intenzjonijiet tajbin, però l-kritika trid issir ukoll.

Aħna m'għandniex ngħixu f'dinja touchy, fejn kulħadd jieħu għalih fuq kwalunkwe ħaġa li jgħid ħaddieħor!

Issa jekk wieħed qal xi ħaġa fil-fora Ewropej, jew jekk qal xi ħaġa hawnhekk, m'għandux kulħadd jieħu għalih, għax f'daqqa waħda nsib lili nnifsi mad-dinja tat-touchy fejn jekk tikkritika lil xi ħadd tqum kwestjoni kbira u fuq Facebook tara diskors fejn la tista' tgħid fejn bdejna u lanqas fejn spiċċajna!

Allura dak li qiegħed isir hemmhekk huwa tajjeb u sod.

L-aħħar punt tiegħi hu li jien bħala l-bniedem li vvintajt it-tribunal amministrattiv u li m'għamilt xejn bħala Ministru għas-snin li għaddew, almenu ġejt rikonoxxut għall-Administrative Review Tribunal!

Għamiltu biċċa xogħol tajba ħafna li daħħaltuha, u diġà qiegħda taħdem tajjeb ħafna fis-settur tal-VAT u tal-income tax.

Kienet deċiżjoni diffiċli ħafna li kont ħadt meta daħħalt ħafna tribunali amministrattivi taħt dik il-liġi, li kollha għaddew qisu ma ġara xejn, ħlief meta missejt l-iSpecial Commissioners for Income Tax u l-kwestjoni tal-VAT.

Però rridu ngħidu li llum hemm ġurisprudenza tajba, li hija ppubblikata, hemm streamlining ċar, hemm ideat ċari, l-operaturi diġà jafu fejn qegħdin, hemm interpretazzjoni magħrufa għal kulħadd u d-drafters daħħlu l-kwestjoni tal-penali, fejn wieħed jista' jikkontesta.

Dak huwa konċett iktar interessanti, għax hemmhekk qegħdin immissu ma' dimensjoni li trid tiġi regolata.

Aħna għandna s-sistema penali li permezz tagħha teħel il-Qorti.

Issa għandna ż-żona tal-penalitajiet amministrattivi li minn hawn u ftit ieħor se titlob li jkollha liġi apposta għaliha, li biha wieħed jista' jirregola x' jiġri u x'ma jiġrix.

Hawn qed tmiss ma' xi ħaġa li qed tibda tagħmel ħafna sens.

Jista' jkun li se jkun hawn żieda … Hemm min għandu liġijiet oħrajn li jimponu multi amministrattivi, li fihom ħafna vantaġġi.

Li xi ħadd fuq kwalunkwe żball li jkun għamel ikollu ċ-ċertifikat tal-kondotta mmarkat, hawn qiegħed taħrab minnu kompletament u għalhekk dak li qed isir naħseb li hu magħmul b'mod loġiku.

Verament ħadt pjaċir naqra din il-parti, għalkemm għad fadal ferm iktar xi jsir fit-Tribunal ta' Reviżjoni Amministrattiva.

L-ISPEAKER: Nitolbok iżżomm mal-ħin.

CARMELO MIFSUD BONNICI: L-aħħar punt huwa rigward il-prinċipji li hemm f'artiklu 5 dwar it-Tribunal ta' Reviżjoni Amministrattiva.

Dawn trid tara jekk jorbtux magħhom, senjatament il-kwestjoni li xi ħadd juri dak kollu li għandu fil-file inkwestjoni.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Fadal erba' minuti sal-ħin tas-2.30 p.m., meta skont il-ftehim milħuq ngħaddu għall-Mistoqsijiet.

L-Onor.

BRYON CAMILLERI: Nipproponi li s-seduta tiġi sospiża sas-2.30 p.m.

L-ISPEAKER: Hawn qbil?

(Onor. Membri: Iva) Il-Kamra hija sospiża.

Fis-2.26 p.m. id-diskussjoni ġiet interrotta u baqgħet aġġornata.

Is-seduta ġiet sospiża u rriżumiet fis-2.30 p.m.

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI

MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET BARRANIN U PROMOZZJONI TAL-KUMMERĊ – SOCIAL MEDIA ADVERTISING

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid u jelenka kemm intefqu flus minn kull entità u dipartiment li jaqgħu taħtu fuq social media advertising, maqsuma skont Facebook, Instagram, YouTube, Twitter, Google eċċetra, minn Marzu 2013 sal-jum li fih tiġi mwieġba din l-interpellanza, maqsumin sena b'sena?

CARMELO ABELA (Ministru għall-Affarijiet Barrani u Promozzjoni tal-Kummerċ): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fl-2013 intefqu €25 fuq Facebook u €538.20 fuq Youtube.

Fl-2014 intefqu €20.34 fuq Facebook u fl-2017 intefqu €218.30 fuq il-website tal-Ministeru.

Inżid ngħid li fiż-żewġ ċirkostanzi li ntefqu flus fuq Facebook saru minn Ambaxxata fuq CDF Project.

Bejn April 2010 u Settembru 2012 intefqet is-somma ta' €2,725.80 għal social media advertising.

L-ISPEAKER: L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Sur President, nirreferi lill-Ministru għall-akkużi li kien hemm kontrih fil-ġurnal Times of Malta tal-Ħadd li għadda, fejn fost oħrajn ġie akkużat li b'xi mod qabbad xi ħaddiema tal-Gvern biex jagħmlulu tinda fid-dar tiegħu.

Jien rajt l-istqarrija ta' ċaħda li ħareġ il-Ministru u rajt il-kummenti fuq il-midja.

Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra b'dan u jgħaddilna l-verżjoni tiegħu fid-dawl li kien hawn xi membri li lbieraħ ipprovaw jagħmlu referenza għal dan il-każ?

Nifhem li l-Ministru għandu l-provi dokumentati, għaldaqstant nistiednu jinforma lill-Kamra dwar dan il-każ.

L-ISPEAKER: Din m'għandha x'taqsam xejn mad-domanda orġinali, jiġifieri l-Ministru jaf jekk huwiex komdu.

CARMELO ABELA: Sur President, nassigurak li nħossni komdu ħafna li nwieġeb.

Jien tajt ċans biżżejjed biex min qiegħed jagħmel dawn l-allegazzjonijiet jilħaq jipprovdi provi ta' dak li qed jallega.

Issa għaddew erbat ijiem minn meta saret din l-akkuża l-ewwel darba flimkien ma' numru ta' allegazzjonijiet oħra, imma minn dakinhar sal-lum ma ġabux prova waħda ta' dak li qegħdin jgħidu.

Minn fuq, min għamel din l-allegazzjoni jrid li nġib il-provi jien għal dak li qed jallega hu.

Kif għedt, jien m'għandi l-ebda problema li nispjega lil din l-Kamra u lil dawk li qegħdin isegwuna għax m'għandi xejn x'naħbi, għalhekk se ngħid kif ġraw l-affarijiet.

Huwa tajjeb li ngħid li hawn qegħdin nitkellmu fuq xogħol li sar fis-sena 2015, jiġifieri tliet snin ilu.

Din l-allegazzjoni saret erbat ijiem ilu, u min għamel l-allegazzjoni ma ġabx prova waħda.

Għalhekk, se nispjega ftit kif ġraw l-affarijiet.

L-ISPEAKER: L-Onor.

ROBERT CUTAJAR: Nixtieq niġbed l-attenzjoni għall-ħin, għax ilbieraħ staqsejna jekk kien hemm xi stqarrija ministerjali u l-Ministru lanqas biss tkellem.

Ħu paċenzja, il-ħin li juża l-Ministru tarah is-Sedja.

Ovvjament, jekk tkun qed tirrepeti se nwaqqfek.

CARMELO ABELA: Sur President, jien noqgħod għar-regoli tal-Kamra u għad-direzzjoni tiegħek.

Nispera li l-Oppożizzjoni jħalluni nagħti l-interpretazzjoni tiegħi, mhux jiġu jitfgħu l-allezzjonijiet bla ma jġibu l-provi u minn fuq iridu jwaqqfuni milli nitkellem.

Sur President, jien nimxi mad-direzzjoni tiegħek, u bil-permess tiegħek se nkompli nispjega kif ġraw l-affarijiet.

Il-mara tiegħi kienet qed titkellem ma' ħabib tat-tfulija, li dak iż-żmien kien l-imgħallem ta' numru ta' impjegati li kienu jagħmlu xogħol manwali fil-Ministeru li kont responsabbli minnu qabel.

Il-mara tiegħi, bħalma jagħmlu ħafna Maltin oħrajn, waqt id-diskursta tkellmet fuq il-bżonnijiet li jinqalgħu fid-dar minn żmien għal żmien.

Nistqarr li ma tantx setgħet tagħmel din it-tip ta' diskussjoni miegħi, minħabba li jien kont iffokat u tajt il-ħin u l-enerġija tiegħi għall-ħidma ministerjali, kif qed nagħmel bħalissa u kif nimpenja ruħi li se nkompli nagħmel.

Fil-fatt, jekk nista' nkun daqsxejn personali, waħda mill-kritika li tagħmel il-mara tiegħi hi li kważi ma nagħtix kas ta' dak li jiġri fid-dar.

Naħseb li din hija l-esperjenza ta' diversi politiċi, jekk irridu nkunu sinċieri għall-inqas fuq ħaġa waħda.

Id-diskurstata li kellha l-mara tiegħi ma' dik il-persuna ma kellha l-ebda intenzjoni għax, kif għedt, lil dik il-persuna ilna nafuha mit-tfulija, u jien nafha wkoll.

F'ħin minnhom, waqt din id-diskurstata, il-mara tiegħi semmiet li tixtieq tagħmel tinda fuq il-bejt minħabba x-xemx, kif naraw f'ħafna djar f'Malta u Għawdex.

Ma naħsibx li din hija xi skoperta kbira!

Imma dalgħodu fuq Radio 101 qalu li għamilt venda!

Venda qiegħda għall-karozzi tal-linja, ma naħsibx li fid-dar tiegħi jistgħu jitilgħu l-karozzi tal-linja, imma nsomma!

Sar suġġeriment mill-istess individwu li l-mara kienet qed titkellem miegħu – wisq probabbli f'dawn l-aħħar ġranet kien qiegħed jikkomunika mal-ġurnalist ta' The Times – li xi ħadd li kien jaħdem miegħu, li kien responsabbli tiegħu hu stess, seta' jagħmel din il-biċċa xogħol għax kien mastrudaxxa, peress li sar is-suġġeriment li din it-tinda tista' ssir bi struttura tal-injam.

Il-mara tiegħi tkellmet miegħi u qbilna li din it-tinda ssir tal-injam, allura ġaladarba ġie ssuġġerit li wieħed mill-ħaddiema seta' jagħmel dan ix-xogħol wara l-ħin tax-xogħol tiegħu, bħala parti mix-xogħol li kien jagħmel fil-ħin liberu tiegħu, ġie mqabbad hu u ma kien hemm l-ebda oġġezzjoni li jagħmel dan it-tip ta' xogħol hu.

Ovvjament, tlabna li ssir stima tax-xogħol u bejn wieħed u ieħor kellna l-prezz ta' din it-tinda.

Darba, tard wara nofsinhar dan il-ħaddiem ġab il-materjal, imbagħad is-Sibt filgħodu kmieni ġie jwaħħal din it-tinda minħabba li ried jevita x-xemx, għax iktar tard matul il-ġurnata f'dik in-naħa ta' wara tad-dar tiġi x-xemx.

Irrid nerġa' nsostni dak li għedt fl-isqarrija tal-Ħadd, li dan il-ħaddiem qatt ma ġie mġiegħel jew ordnat li jagħmel dan ix-xogħol bilfors, jew waqt il-ħin tax-xogħol tiegħu; jiġifieri la ntqal lilu li jrid jagħmel dan ix-xogħol bilfors u lanqas waqt il-ħin normali tax-xogħol tiegħu.

Huwa aċċetta li jagħmel dan it-tip ta' xogħol, kif jaċċetta xogħlijiet oħrajn ta' persuni oħra.

Nerġa' ngħid li qatt ma ntqal lilu, la minni u lanqas minn marti, biex jagħmel xi xogħol waqt il-ħin tax-xogħol normali tiegħu.

Wara li tlesta x-xogħol, naturalment kien imiss li jsir il-ħlas dovut.

Ġew ippreżentati l-irċevuti tal-materjal, li jammontaw għal €327.88, u se nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra l-invoices u d-dokumenti li juru l-ispiża tal-materjal.

L-ISPEAKER: Nitolbok tikkonkludi.

CARMELO ABELA: Jekk tippermettili ftit ħin ieħor, inkun nista' nagħti ftit dettalji oħra.

Meta ġejna għall-ħlas, hu nsista li ma jridx ħlas, imma aħna xorta nsistejna li għandu jitħallas u żidna ammont ma' dak li tajnieh għall-materjal, li aċċettah ukoll u se nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra l-evidenza ta' dak li ġie mħallas.

Dawn huma l-fatti.

Se nqiegħed ukoll fuq il-Mejda tal-Kamra żewġ ritratti li ħadt jien, li mhumiex professjonali, tal-istruttura li qegħdin nitkellmu fuqha, biex ma jaħsbux li qed nitkellmu fuq palazz jew swimming pool!

Sur President, bil-permess tiegħek nixtieq ngħid xi ftit affijiet oħra, għax huwa tajjeb li wieħed jgħid mingħand min ġejja din il-kritika.

Jien segwejt dak li kien għaddej fil-midja, li fosthom kien hemm tweet … (Interruzzjonijiet) …

L-ISPEAKER: Fil-qosor, Onorevoli.

(Interruzzjonijiet) Naħseb li kien hemm bżonn jagħmel spjegazzjoni, la saret id-domanda.

L-Onor.

SIMON BUSUTTIL: Grazzi.

Peress li din kienet Stqarrija Ministerjali, ma nafx jekk l-Oppożizzjoni skont l-iStanding Orders għandhiex il-ħin għal Stqarrija Ministerjali!

L-ISPEAKER: Qegħdin fil-ħin tal-Mistoqsijiet.

Se tagħmilha l-mistoqsija supplimentari?

SIMON BUSUTTIL: Iva, se nagħmilha.

Grazzi, Sur President.

Dak li …

L-ISPEAKER: L-Onor.

CHRIS FEARNE (Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa): Jiddispjaċini, imma r-regoli tal-Kamra huma ċari.

Bħalissa qed isiru l-mistoqsijiet.

L-Onor.

Simon Busuttil il-ġimgħa l-oħra ħaseb li għadu Kap tal-Oppożizzjoni u llum qed jaħseb li hu Ministru għax irid jagħmel Stqarrija Ministerjali!

Ma jistax!

Bir-rispett kollu, ma tistax!

L-ISPEAKER: L-Onor.

DAVID AGIUS: Sur President, inti taf u tgħallimna, u naħseb li l-Ministru jgħallimna, li jekk Ministru jew Deputat fil-Kamra, skont l-Ordnijiet Permanenti, ikun irid jagħmel personal explanation fuq każ tiegħu, għandu l-ħin.

Jekk tkun Ministru jkollok id-dritt ukoll li tagħmel Stqarrija Ministerjali.

Dan huwa l-ħin tal-Oppożizzjoni biex nagħmlu d-domandi parlamentari.

Ma naħsibx li inti għandek ….

(Interruzzjonijiet)

Is-Sedja taf li waqt il-ħin tal-mistoqsijiet jistgħu jsiru d-domandi supplimentari.

Id-domanda supplimentari, ladarba l-Ministru jaċċetta li jirrispondiha, għandu l-ħin biex jirrispondiha.

L-Onor.

BYRON CAMILLERI: L-Onor.

David Agius qed jgħid li dan huwa l-ħin tal-Oppożizzjoni.

Dan huwa l-ħin li fih kull Membru għandu dritt li jistaqsi l-mistoqsijiet supplimentari.

Dan il-ħin mhu esklużiv għal ħadd!

L-ISPEAKER: Grazzi.

Jien għamiltha ċar li d-domanda supplimentari ma kellha x'taqsam xejn mad-domanda oriġinali.

Sta għall-Ministru li jirrispondiha.

L-Onor.

SIMON BUSUTTIL: Sur Presdient, nhar il-Ħadd il-Ministru nkixef li b'abbuż uża ħaddiema tal-Gvern mill-istess Ministeru tiegħu fl-2015.

Irrid infakkar li fl-2015 ifisser ftit xhur biss wara li l-Onor.

Abela kien sar Ministru għall-Intern u Ministru għall-ewwel darba, għax f'Diċembru 2014 kien tneħħa l-Ministru ta' qabel f'ċirkostanzi partikolari.

Jiġifieri minkejja li sar Ministru wara dak li ġara, l-ewwel ħaġa li għamel kienet li abbuża billi uża ħaddiema tal-Gvern fid-dar residenzjali privata tiegħu.

Il-mistoqsija hija din.

Jien lill-Ministru Abela nafu bħala bniedem diċenti u serju u allura f'isem id-diċenza u f'isem is-serjetà, nitolbu jgħid jidhirlux li wara każ bħal dan għandu jerfa' r-responsabbiltà politika għall-ġudizzju żbaljat li għamel, jew għall-inqas bħala minimu, jekk tassew m'għamel xejn ħażin, jaċċetta li ssir inkjesta indipendenti dwar il-każ.

L-ISPEAKER: Grazzi.

CARMELO ABELA: Jien lill-eks Kap tal-Oppożiżizzjoni ma kontx se nfakkru kemm kien żbaljat hu bħal-lum sena fl-asserzjoni tiegħu, u issa kien żbaljat ukoll f'dak li qal fil-preambolu għall-mistoqsija supplimentari tiegħu.

Hawn qegħdin nitkellmu fuq €327.88 u se nqiegħed dawn id-dokumenti flimkien ma' ritratti fuq il-Mejda tal-Kamra.

Kont qed nispjega kif ġraw l-affarijiet biex nuri kemm huwa skorrett l-Onor.

Busuttil, kif kien skorett fuq ħafna affarijiet oħra.

Sur President, kont qed ngħid li fi tweet li għamel il-Kap tal-Oppożizzjoni attwali qal li:

U jien għedt, kemm hu sabiħ dan il-kliem li l-Kap tal-Oppożizzjoni kiteb fi tweet, imma rrid infakkru xi ħaġa lill-Kap tal-Oppożizzjoni.

Ilbieraħ hu talab li jien nitkellem, u issa qed nitkellem u qiegħed niġi interrott minn uħud mill-Membri tal-Oppożizzjoni.

Illum il-Partit Nazzjonalista, wara 25 sena fil-gvern, fl-aħħar stenbaħ li jeżisti l-faqar.

Meta kienu fil-gvern, għalihom il-faqar kien perċezzjoni, minkejja li kien qed jiżdied sena wara l-oħra.

Illum, taħt din l-amministrazzjoni, il-faqar qed innaqqsuh bl-inizjattivi li qegħdin nieħdu.

Hemmhekk verament qed jonqos il-faqar!

Lill-Kap tal-Oppożizzjoni rrid infakkru wkoll li l-fondi pubbliċi jiġu mit-taxxi li aħna nħallsu.

Tajjeb li nfakkar lill-Kap tal-Oppożizzjoni li hu għamel snin ma jħallasx it-taxxi u jista' jkun li għad fadal xi taxxi li għadu ma ħallasx.

Allura fil-perjodu li ma ħallasx it-taxxi, il-Kap tal-Oppożizzjoni ma ħarqitux qalbu għal dawk li huma batuti u għall-foqra.

Dawn huma double standards min-naħa ta' ċerti persuni min-naħa tal-Oppożizzjoni!

Issa se ngħid ħaġa oħra, Sur President.

Fl-allegazzjoni li dehret fil-gazzetta The Sunday Times of Malta tal-Ħadd li għadda ma semmewx lili u 'l-mara tiegħi biss, imma semmew ukoll uffiċjali għolja ta' Ministeru li jien kont responsabbli minnu.

Ftit tal-ħin ilu ġejt informat li s-Segretarju Permanenti Ewlieni, is-Sur Mario Cutajar, talab lis-Segretarju Permanenti fi ħdan il-Ministeru tal-Intern biex jagħmel stħarriġ fuq dak li kien qed jiġi allegat.

Jien se naqra mid-dokument li ntbagħat lili dwar dawn l-allegazzjonijiet tal-Ħadd li għadda, fejn inkiteb li uffiċjali għolja fil-Ministeru kienu jafu b'dan l-allegat abbuż.

Qed nikkwota l-verżjoni Maltija:

"Dan l-istħarriġ jew fact finding exercise sar mid-Direttur Ġenerali u d-Direttur Servizzi Korporativi tal-Ministeru kif diretti minni wara struzzjonijiet mingħandek.".

Hawnhekk qiegħed jitkellem is-Sur Mario Cutajar.

Dak li rriżulta nsibuh f'seba' punti, li se naqrahom.

Jirriżultaw fatti li jiskolpaw lill-uffiċjali għolja tal-Ministeru minn wrongdoings f'dan il-każ u li lanqas biss kienu jafu dwar dawn ix-xogħlijiet.

Jirriżulta mill-istħarriġ li x-xogħlijiet ta' twaħħil verament saru minn uffiċjal pubbliku, iżda saru wara l-ħinijiet uffiċjali tal-uffiċċju (tard wara nofsinhar) u f'Sibt partikolari.

Ma tħallas l-ebda overtime lill-impjegat bħala xi rikompens tax-xogħol li għamel għand il-Ministru u għaldaqstant il-Ministeru ma ħariġx flus biex jagħmel tajjeb għal xogħlijiet privati.

Ma sar l-ebda ħlas ta' xi materjal minn fondi pubbliċi għal materjal li seta' ntuża fix-xogħol fir-residenza tal-Ministru Abela.

Il-ħames punt.

Kien impjegat wieħed biss li ħadem dan ix-xogħol.

Il-persuna l-oħra li allegatament ħadmet fuq dan ix-xogħol ma kenitx uffiċjal pubbliku.

Il-manifattura tat-tinda ma saritx fil-Ministeru jew f'xi garaxx li jippartjeni lill-Gvern, imma f'garaxx privat.

Lanqas ma ntuża apparat tal-Gvern fil-manifattura tat-tinda.

Is-seba' punt.

Ma ntuża l-ebda trasport tal-Gvern biex jiġi trasferit il-materjal għand il-Ministru, imma karozza privata.

Dawn huma evidenzi ċari li jien ma ddejjaqtx nipprovdi provi tagħhom, filwaqt li min tefa' t-tajn ma ġabx prova waħda ta' dak li allega.

L-ISPEAKER: La kkwotajtha trid tqegħidha fuq il-Mejda tal-Kamra.

CARMELO ABELA: M'għandix oġġezzjoni li titqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra.

Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra dawn id-dokumenti li semmejt:

Kopja tal-irċevuti fir-rigward tal-materjal mixtri sabiex inħadmet struttura fuq il-bejt tar-residenza tal-Ministru Carmelo Abela;

Żewġ ritratti tal-istruttura li saret fuq il-bejt tar-residenza tal-Ministru Carmelo Abela; u

Ir-riżultat tal-istħarriġ intern li sar f'Ġunju 2018 mis-Segretarju Permanenti fil-Ministeru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali fuq talba li saritlu mis-Segretarju Permanenti Ewlieni dwar l-allegat użu minn servizzi ta' uffiċjal/i pubbliku/ċi biex fl-2015 saret struttura fuq il-bejt tar-residenza tal-Ministru Carmelo Abela.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Nixtieq nistaqsi lill-Ministru dwar ir-rwol tiegħu u l-ħidma tal-Ministeru tiegħu.

Peress li Brexit issa hija wara l-bieb, jista' l-Ministru jgħid x'inhi l-ħidma tal-Ministeru tiegħu, anke fid-dawl ta' studenti Maltin li qegħdin jistudjaw l-Ingilterra?

Hemm numru ta' ħaddiema Maltin li preżentament jinsabu l-Ingilterra li qed jistaqsu lilna d-deputati x'inhu l-futur tagħhom u jekk wara Brexit jistgħux jibqgħu jaħdmu jew jistudjaw l-Ingilterra.

CARMELO ABELA: Din hija mistoqsija ta' importanza għall-pajiiż u għaċ-ċittadini tagħna.

Bħalissa s-27 pajjiż membru tal-Unjoni Ewropea, permezz tal-eks Kummissarju Michel Barnier qed jinnegozjaw mar-Renju Unit dwar diversi fatturi.

Iktar 'il quddiem ċertament se joħorġu iktar id-dettalji ta' dak li qed jiġi maqbul.

Hemm negozjati li mhumiex faċli f'dak li għandu x'jaqsam mal-Irlanda ta' Fuq u wieħed jittama li tinstab soluzzjoni għal dan il-punt ukoll.

Però mbagħad, iktar milli nieqfu sakemm iseħħ Brexit fejn isir ftehim bejn is-27 pajjiż tal-Unjoni Ewropea flimkien mar-Renju Unit, hemm ir-relazzjoni futura ta' kull pajjiż li b'mod bilaterali jrid ikompli r-relazzjonijiet tiegħu, anke fuq bażi bilaterali, skont il-bżonnijiet tal-pajjiż rispettiv.

Ċertament li ż-żewġ elementi li ssemmew mill-Onor.

Interpellant huma ta' importanza kbira.

Aħna nafu li anke qabel is-sħubija ta' pajjiżna mar-Renju Unit, diġà kellna ftehimiet f'posthom biex wieħed jikkollabora u jaħdem mar-Renju Unit fil-qasam tas-saħħa, imbagħad hemm il-qasam tax-xogħol u l-edukazzjoni.

Allura, il-pass li jkun imiss hu li fuq bażi bilaterali pajjiżna jidħol f'diskussjonijiet mar-Renju Unit fuq oqsma u issues differenti, għax imbagħad ir-Renju Unit se jsir pajjiż terz, bħalma huma pajjiżi oħrajn li llum mhumiex membri tal-Unjoni Ewropea.

Irrid ngħid li fil-Ministeru tiegħi diġà bdew isiru l-preparamenti bażiċi biex inkunu nistgħu nippreparaw ruħna għall-istadju li jkun imiss, ħalli nidħlu f'diskussjonijiet mal-Gvern Ingliż dwar ir-relazzjoni futura tagħna.

Finalment, dan jiddependi wkoll mill-outcome finali tan-negozjati li qed isiru fl-ewwel fażi ta' Brexit, għax imbagħad nidħlu għat-tieni fażi li tiddependi minn dak li jkun ġie miftiehem mar-Renju Unit fl-ewwel fażi.

Nista' ngħid li fuq bażi bilaterali, ir-relazzjonijiet tagħna mar-Renju Unit dejjem kienu tajbin, il-koperazzjoni dejjem kienet hemmhekk, u hemm ir-rieda fuq bażi politika miż-żewġ naħat, jiġifieri minn Malta u mir-Renju Unit, biex inkunu nistgħu nżommu l-aqwa relazzjonijiet u ninnegozjaw magħhom dak li hu l-aħjar għaċ-ċittadini Maltin u Għawdxin.

L-ISPEAKER: L-Onor.

SIMON BUSUTTIL: Lura għall-kwestjoni tax-xogħlijiet li saru minn ħaddiema tal-Gvern fir-residenza privata tal-Ministru.

Il-Ministru llum ammetta quddiem kulħadd li għal dawn ix-xogħlijiet uża ħaddiema tal-Gvern.

Il-Ministru qal li x-xogħol sar f'ġurnata li kienet is-Sibt.

Dan aħna ma nistgħux nikkontestawh, għalkemm huwa kkontestat mill-midja.

Dik irid jerfagħha l-Ministru.

L-ISPEAKER: Onor. Busuttil, ejja għad-domanda.

Għandek minuta.

SIMON BUSUTTIL: Il-Ministru ppreżenta rċevuti li ma jinkludux l-irċevuta tax-xogħol li sar.

Ippreżenta rċevuti tal-materjal li ntuża, iżda ma ppreżentax irċevuti għax-xogħol li sar.

Allura nixtieq nistaqsi lill-Ministru kemm ħallas għax-xogħol li sar u fejn hi l-irċevuta fiskali.

Għandha tiġi waħedha li anke kieku l-Ministru se jħallashom lill-ħaddiema tal-Gvern, ma jmissux qabbadhom mill-Ministeru tiegħu, aħseb u ara kieku ma ħallashomx!

Allura mill-ġdid nistaqsi fejn qiegħda l-irċevuta tax-xogħol li sar u jekk il-Ministru huwiex lest li jerfa' r-responsabbiltà politika jew jissottometti ruħu għal inkjesta.

L-ISPEAKER: Grazzi.

CARMELO ABELA: Sur President, jien napprezza li l-Onor.

Busuttil ma ħax gost b'dak li għidt.

Ma ħax gost li jien spjegajt b'mod ċar l-evidenza għal dak li għidt u ma tax kas dak li għidt.

Kieku kien attent għal dak li spjegajt u ma kienx interessat li joqgħod jinterrompi, kien jisma' dak li għidt b'mod ċar.

Allura ma naħsibx li għandi noqgħod nirrepeti; diġà tkellimt dwar l-evidenza li l-materjal tħallas, spjegajt kif sar ix-xogħol, spjegajt dak li ġara wara li tlesta x-xogħol, u qegħidt fuq il-Mejda tal-Kamra dokument ta' stħarriġ intern li jikkonferma li ma sar l-ebda ħlas fejn għandu x'jaqsam overtime lil dan l-impjegat partikolari li wara l-ħin tax-xogħol tiegħu, kif inhu intitolat kulħadd, jista' jagħmel xogħol ieħor, kemm bħala passatemp, kif ukoll bħala part-time.

Naħseb li ma qed ngħid xejn ġdid u differenti minn dak li jaf kulħadd.

Ix-xogħol fuq it-tinda ma sarx waqt il-ħin tax-xogħol u ma ntuża xejn mill-Ministeru, la biex saret u lanqas biex ġiet trasportata.

Jien spjegajt, imma l-Onor.

Busuttil ma kienx interessat li jisma'.

Fil-ħin li ppruvajt nagħti d-dettalji ta' kif saru l-affarijiet, għidt li meta tlesta x-xogħol, aħna tlabna li ningħataw l-irċevuti biex inkunu nistgħu nħallsu dak kollu li kien dovut, imma l-Onor.

Interpellant donnu ma jridx jibqa' jisma'.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-Mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Ministru Edward Scicluna.

TQEGĦID TA' KARTI

EDWARD SCICLUNA (Ministru għall-Finanzi): Sur President, inqiegħed fuq ilMejda talKamra:

Ir-rapport dwar il-ħidma tal-Public Contracts Review Board matul l-2017; u

Tabella li turi l-għadd ta' spezzjonijiet li saru mill-Financial Intelligence Analysis Unit (FIAU) f'kull xahar tal-2016, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 2428.

L-ISPEAKER: Grazzi.

JOSÈ HERRERA (Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima): Sur President, inqiegħed fuq ilMejda talKamra:

Tagħrif dwar direct orders maħruġa mid-Direttorat tal-PARKs u li għalihom intalbet l-approvazzjoni tal-Ministeru għall-Finanzi bejn Novembru 2017 u Mejju 2018, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 6043.

L-ISPEAKER: Grazzi.

MICHAEL FALZON (Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali): Sur President, inqiegħed fuq ilMejda talKamra:

Tagħrif dwar in-nefqa fuq reklamar fuq midja soċjali mid-dekasteru li għalih hu responsabbli l-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali, minn wara Marzu 2013, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 2419.

F'isem il-Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol inqiegħed fuq ilMejda talKamra:

Tagħrif dwar ħatriet ġodda li saru fid-dekasteru li għalih hu responsabbli l-Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol, minn wara Marzu 2013, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 5983.

F'isem il-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali nqiegħed fuq ilMejda talKamra:

Lista tal-lokalitajiet f'Malta u Għawdex li kellhom żoni pedonali, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 6040.

F'isem il-Ministru għal Għawdex inqiegħed fuq ilMejda talKamra:

Tagħrif dwar in-nefqa fuq reklamar fuq midja soċjali mid-dekasteru li għalih hi responsabbli l-Ministru għal Għawdex, minn wara Marzu 2013, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 2418.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

MOZZJONIJIET

TAL-AWTORITÀ GĦALL-AMBJENT U R-RIŻORSI GĦASSENA 2018

Illi l-Kamra tapprova l-Estimi ta' Dħul u Nfiq tal-Awtorità għall-Ambjent u r-Riżorsi għas-sena finanzjarja mill-1 ta' Jannar 2018 sal-31 ta' Diċembru 2018 skont l-Att dwar il-Protezzjoni tal-Ambjent, Kap. 549.

L-ISPEAKER: Min jissekonda?

L-ISPEAKER: Ninforma lill-Kamra li ddiskussjoni fuq din ilmozzjoni għandha tieħu sal-5.15 pm, bilħin jinqasam indaqs bejn kelliema talGvern u kelliema talOppożizzjoni, bl-introduzzjoni u l-għeluq mill-Gvern.

JOSÈ HERRERA: Sur President, meta dan il-Gvern ingħata l-fiduċja mill-poplu fl-ewwel mandat tiegħu fl-2013, konna sostnejna li uliedna jixirqilhom ambjent aħjar u impenjajna ruħna li nieħdu ħsieb dan il-qasam bis-serjetà u nindirizzaw b'mod effettiv l-ispettru wiesa' tiegħu.

Dan qegħdin inwettquh billi qed nindirizzaw sfidi f'oqsma varji li għal diversi snin qatt ma ngħataw il-prominenza mistħoqqa.

Qegħdin nieħdu deċiżjonjiet u nwettqu diversi proġetti u inizjattivi.

Qegħdin nindirizzaw l-isfida tal-immaniġġjar tal-iskart li nista' nassigurakom li mhijiex sfida żgħira.

Qegħdin inwettqu proġetti ta' afforestazzjoni b'mod iktar maħsub.

Qegħdin nindirizzaw l-isfidi relatati mal-kwalità tal-arja.

Qegħdin nimplimentaw diversi siti ta' importanza ekoloġika, bħalma huwa s-sit Natura 2000, fejn b'mod iktar ippjanat qegħdin nimplimentaw strateġija u mekkaniżmu fejn jidħol l-infurzar.

Qegħdin nagħtu iktar protezzjoni lil żoni b'importanza ekoloġika, u nirriabilitaw postijiet u żoni li għal diversi snin tħallew abbandunati u kienu qed jagħtu lok għal sfreġu ambjentali wieħed wara l-ieħor.

Dan kollu nistgħu nagħmluh għax sentejn ilu dan il-Gvern niseġ Awtorità bl-għan u l-obbligu ewlieni li jorbot bis-sħiħ mal-lat ambjentali bil-prijorità assoluta tal-ħarsien tal-kapital naturali ta' pajjiżna.

Inħossni kburi ngħid li llum għandna Awtorità għall-Ambent u r-Riżorsi (ERA) li f'sentejn rajtha tiżviluppa b'mod li iktar ma jgħaddi ż-żmien, qiegħda tkun iktar effettiva fil-ħidma tagħha, partikolarment dik li tipproteġi l-biodiversità f'pajjiżna.

Għal dan il-għan il-Gvern, għal sena oħra, qiegħed jalloka żieda fil-fondi ta' din l-istess Awtorità ta' madwar €2.3 miljuni.

Kif tħabbar fl-2017, il-baġit tal-ERA fl-2018 se jiżdied minn madwar €8 miljuni għal ftit iktar minn €10 miljuni.

Dawn se jingħaqdu ma' €1 miljun ieħor li l-Awtorità tiġġenera minn permessi ambjentali.

Din iż-żieda tirrifletti l-investiment li qed jagħmel il-Gvern fil-portafoll ambjentali wiesa' li tħaddan l-ERA, speċjalment l-investiment li qed jitwettaq fil-moniteraġġ u l-infurzar tar-regoli ambjentali.

Dan qed isir għax irridu nsaħħu l-impenn tal-Gvern, kemm f'dak li għandu x'jaqsam mat-twettiq tal-obbligi tal-Unjoni Ewropea, kif ukoll fl-azzjonijiet diretti u tanġibbli li kulħadd jara u jħoss.

Sur President, irrid inpoġġi dak li se nitkellmu fuqu llum fil-perspettiva tal-ħidma li saret fl-2017.

Ta' min jgħid li minbarra x-xogħol speċjalizzat li tagħmel l-Awtorità fuq studji, rapporti u immaniġġjar f'setturi bħal biodiversità, skart u kwalità tal-arja, l-ERA toħroġ madwar 5,000 permess ambjentali ġdid u ġġedded madwar 4,000 permess ieħor fis-sena.

L-Awtorità rċeviet madwar 450 ilment fuq il-mezzi ta' komunikazzjoni tagħha li jvarjaw bejn dawk marbuta man-natura, skart jew faċilitajiet.

L-Awtorità ħarġet ukoll madwar 14-il ordni ta' waqfien u konformità wara li jkunu ġew investigati abbużi, inkluż dawk ta' rimi illegali ta' skart ġo żoni protetti.

Saru 'l fuq minn 480 spezzjoni relatati ma' movimenti ta' annimali, inkluż dawk fl-Unjoni Ewropea.

Ġew ipproċessati madwar 2,700 dokument ta' esportazzjoni relatat ma' skart tossiku u mhux tossiku.

Madwar 8,500 applikazzjoni għal żvilupp ġew valutati fuq l-impatt ambjentali.

Kien hemm żieda ta' 30 sit ta' protezzjoni ta' siġar.

Ingħataw €1.5 miljun għall-implimentazzjoni tal-management plans tas-sit Natura 2000.

L-ERA kellha rwol importanti matul l-2017, għaliex kompliet taqdi r-rwol importanti tagħha fil-proċess tal-ippjanar, fejn permezz tar-rappreżentanti tagħha fuq il-Bord tal-Ippjanar ressqet argumenti bl-għan li tisħaq dwar is-sostenibbilità tal-art f'pajjiżna, li hija riżorsa daqstant limitata.

L-ERA kienet strumentali anke fejn jidħol l-aspett ta' policies, emendi fil-liġijiet eżistenti, kif ukoll permezz tal-implimentazzjoni ta' diversi proġetti u inizjattivi li wettqet u se tkompli twettaq fis-snin li ġejjin.

Rajna b'mod partikolari kif l-ERA ħarġet għall-konsultazzjoni pubblika emendi għal-liġijiet dwar il-protezzjoni tas-siġar, fejn ftit tal-ġranet oħra se nkun qed inressaq fil-Kabinett liġi emendata b'iktar pieni ħorox għal siġar iktar protetti.

Ħriġna għall-konsultazzjoni pubblika regolamenti għal azzjonijiet kontra r-rimi tal-iskart b'mod abbużiv u riklamazzjoni ta' art b'mod illegali, bl-għan li permezz ta' studji speċifiċi jiġi identifkat jekk art li fiha sar rimi illegali ta' skart tkunx tista' tinbidel f'żona ta' afforestazzjoni.

Din kienet idea tiegħi u sibt kollaborazzjoni mill-ERA u mill-Awtorità tal-Ippjanar.

Irriżulta li matul is-snin kien hemm numru ta' ordnijiet ta' infurzar fuq żoni fejn l-art ġiet degredata minħabba l-kostruzzjoni, però minħabba imprattikabilità dawn is-siti ma setgħux jiġu ritornati fl-istat oriġinali tagħhom, allura kollox kien wieqaf.

Issa, b'din il-liġi li qed nipproponu, il-Gvern jista' jordna li minflok bilfors isiru garrigue jew xagħri, jistgħu jitħawlu siġar jew arbuxelli u, jekk is-sid jirrifjuta, se jkun hemm miżuri drastiċi, inkluż f'ċerti każi l-konfiska tal-art innifisha biex isiru proġetti ta' afforestazzjoni.

Minn studju li sar, hemm madwar 1.7 kilometri ta' art madwar Malta u Għawdex li jinsabu f'din is-sura.

Fuq rikjesta li għamilt jien bħala Ministru għall-Ambjent, l-ERA fasslet proposti għal emendi fil-policy tal-pompi tal-petrol, fejn wara li l-Awtorità kienet qiegħda tirrimarka dwar l-effett komunitattiv ta' dawn il-pompi b'mod kostanti, illum fasslet qafas ta' proposti li issa se jkunu qegħdin jiġu diskussi u kkonsidrati.

Nispera li ma ndumux wisq biex inkunu f'pożizzjoni li nbiddlu l-policy darba għal dejjem!

Bil-għan li tkompli toffri protezzjoni lill-biodiversità f'pajjiżna, wara xogħol estensiv ta' riċerka, l-ERA ddikjarat numru ta' speċi bħala speċi nazzjonali.

Għaldaqstant, dawn l-ispeċi għandhom iktar protezzjoni mill-aspett legali.

B'mod proattiv, ftit tal-ġranet ilu tlabt lill-ERA biex f'terminu identifikat tfassal strateġija dwar l-użu tas-single-use plastic.

Din l-istrateġija qed tingħata importanza, għax trid twassal għal bidla fil-mentalità tagħna, ħalli nifhmu iktar l-impatt li dan it-tip ta' plastic qed iħalli fuq l-ambjent, fuq is-saħħa tagħna u fuq is-saħħa tal-ġenerazzjonijiet futuri.

Fil-fatt, bir-raġun nisimgħu b'ħafna lmenti u kritika li Malta hi mimlija single-use plastic u li l-volum tal-iskart li ġej mill-plastic huwa esaġerat, mhux f'Malta biss imma fid-dinja kollha.

Id-dinja qamet u rrealizzat li jekk ma nagħmlu xjen fuq il-plastic se jkollna katakliżma li qatt ma rajna bħalha, fejn kważi neqirdu d-dinja bil-plastic, allura rridu nieħdu l-miżuri.

Qegħdin nieħdu diversi miżuri u se nitkellem fuq uħud minnhom, però żgur li s-single-use plastic huwa l-aktar qerriedi, għax tużah darba u tarmih, u l-volum huwa kbir.

Allura jien tajt direzzjoni għal żmien stabbilit biex toħroġ policy u jekk hemm bżonn qafas leġiżlattiv biex nindirizzaw din il-problema darba għal dejjem.

Irrid nirrimarka kif għas-sena 2018, l-allokazzjoni fuq programmi u inizjattivi żdiedet minn €276,772 għal €1,232,084.

Dan juri d-determinazzjoni ta' din l-Awtorità li tkompli tkun strument għat-tisħiħ tal-kapital naturali ta' pajjiżna.

L-ispiża rikorrenti għas-sena 2018 se titla' għal €11.5 miljuni, u tinkludi investiment f'apparat ta' moniteraġġ tal-aspetti ambjentali u ta' surveys fuq il-kwalità tal-ambjent ta' pajjiżna.

Aktar minn €1 miljun se jingħataw għal proġetti u inizjattivi previsti għal din is-sena.

Dawn ġew imqassmin f'€375,000 għal proġetti relatati mal-biodiversità u l-ilma, €241,000 għall-kontinwazzjoni tal-moniteraġġ tal-kwalità tal-ambjent u €115,000 għall-proġetti ppjanati mid-Direttorat tal-Infurzar, li fuqhom se nitkellem aktar tard.

Dawn l-inizjattivi, li jkopru firxa wiesgħa tal-ispettru ambjentali, se jkomplu jibnu fuq l-inizjattivi li twettqu fil-passat.

Wieħed mill-elementi importanti li diversi fondi se jkunu qegħdin jiġu allokati għalih huwa dak tar-riċerka u l-kisba ta' informazzjoni relatata mal-biodiversità u l-ekosistemi ta' pajjiżna.

Ovvjament, mingħajr studju, riċerka u data ma tkunx f'pożizzjoni li timplimenta miżuri ta' protezzjoni ambjentali.

L-ERA s-sena d-dieħla se tkun qed tinvesti f'diversi inijzattivi relatati mal-protezzjoni u l-moniteraġġ tal-ibħra tagħna.

Ilbieraħ kelli l-unur li nħabbar li llum Malta għandha 35% tal-ibħra tagħha ddikjarati bħala żoni protetti.

Permezz tal-programm LIFE BaĦAR for N2K, numru ta' msieħba li kienu kkordinati f'dan il-proġett mill-ERA temmew diversi studji u ġbir ta' informazzjoni, fejn iddikjarajna żewġ siti protetti ġodda u estendejna diversi siti oħra fil-protezzjoni tagħhom.

Inizjattivi oħra li ħabbarna ta' importanza kbira huma l-arranġamenti milħuqa mal-Park tal-Majjistral, l-ikbar park nazzjonali li għandna fil-pajjiż, fejn ilbieraħ għall-World Environment Day, ħaddiema mill-Ministeru tiegħi għamlu clean-up f'żona partikolari.

Ħabbart ukoll li fil-ġimgħa li ġejja se jibda x-xogħol sabiex jitneħħew mijiet ta' eluf ta' tunnellati ta' skart li ġie mormi b'mod illegali u abbużiv.

Sfortunatament, f'dan il-park nazzjonali, matul is-snin kien qed jintrema ammont eżaġert ta' construction waste u l-ħsara ambjentali li kienet qed isir hija skandaluża, allura se nikkordinaw din il-ħidma biex nagħmlu clean-up serju kif jistħoqqlu dan il-park.

Permezz ta' dan il-memorandum of understanding, ilħaqna ftehim biex issir riabilitazzjoni ta' diversi siti f'dan il-park, inkluż pajsaġġi, riġenerazzjoni ta' diversi żoni u titjib fil-mod ta' kif jiġi kkomunikat il-materjal informattiv dwar din iż-żona.

Memorandum of understanding ieħor li ġie milħuq huwa dak mal-parks fejn qed isir xogħol importanti u estensiv f'diversi żoni u siti differenti.

Kulħadd sema' dwar ix-xogħol li twettaq fuq Kemuna.

Kulħadd apprezza li fuq din il-gżira twettaq proġett ta' afforestazzjoni daqstant importanti, fejn tħawlu 'l fuq minn 3,100 siġra indiġena fuq medda ta' 20 tomna.

Dan hu l-frott ta' dawn l-arranġamenti, fejn l-esperti xjentifiċi tal-ERA kif ukoll il-kapaċità u l-ħila tal-ħaddiema tal-parks, qegħdin ikunu f'pożizzjoni li jwettqu dan kollu.

Jien xtaqt li l-proġett ta' afforestazzjoni jkun akbar, però hemm limitazzjoni għal dak li għandu x'jaqsam mal-ilma.

Qabel m'għamilna dan ix-xogħol ta' afforestazzjoni, għamilna mapping ta' Kemmuna biex ma mmissux dak li kien xagħri u dak li kien imsebbaħ bi ġmiel naturali ieħor.

Sibna areas li oriġinarjament kienu għelieqi u kien hemm ħamrija li llum ġiet degredata għalkollox.

L-afforestazzjoni qed issir f'dawn iż-żoni u l-proċedura qegħdin naqsmuha f'perjodi.

Għamilna l-ewwel stadju, issa se nagħmu sena u nofs nagħtuhom l-ilma, imbagħad inkunu f'pożizzjoni li nagħmlu proġett ieħor simili biex bil-mod il-mod inħaddru lil Kemmuna.

Kulħadd qal li dan huwa impossibbli għax hija niexfa wisq u għax m'hemmx ilma.

Għal diversi snin kulħadd kien jitkellem dwar il-bżonn li nagħmlu afforestazzjoni f'Kemmuna, imma qatt ma sar xejn, allura ddeċidejna li nagħmlu xi ħaġa u għamilna xi ħaġa bil-kbir.

Proġett ieħor li nħadem bejn l-ERA u PARKs huwa l-Magħluq, li dwaru kien hemm ħafna kritika, ħafna minnha dovuta u ħafna minnha mhux dovuta.

Il-Magħluq huwa sit ta' Natura 2000 importanti ħafna, anke mill-aspett ekoloġiku.

Huwa wieħed mill-ftit żoni fejn hemm ilma salmastru – ilma ħelu mħallat mal-ilma baħar – u hemm abitat speċjali fejn toqgħod ħuta partikolari li hija indiġena għal Malta, allura jridu jsiru xi studji qabel ma jsiru l-interventi.

L-istudji saru, u fil-fatt għal diversi snin dan is-sit tħalla abbandunat totalment, fejn donnha saret żona li ħadd ma ried jersaq lejha.

Proprju f'dawn l-aħħar ġranet ħabbarna x-xogħol estensiv li kien diġà beda jidher u jħalli l-frott permezz tat-tindif estensiv li sar.

Inxtara apparat ta' sigurtà, sar bdil ta' fencing u ta' xatbiet però, fuq kollox, sar xogħol importanti fejn iż-żona ġiet riabilitata b'mod ekoloġiku billi ġew indirizzati xtieli u siġar invażivi u tħawlu siġar indiġeni.

Ninsab informat ukoll li fil-ġranet jew ġimgħat li ġejjin se terġa' tiġi introdotta l-ħuta Bużaqq.

Biex nikkonservaw din il-ħuta, li kienet qed tonqos u kienet se tispiċċa tiġi estinta, erġajna kabbarnieha.

F'dan is-sit baqa' ftit minn din il-ħuta u għandha bżonn boost, allura fil-ġimgħat li ġejjin se nerġgħu nintroduċu din l-ispeċi f'din iż-żona.

Din hija forma ta' protezzjoni tal-ekoloġija u l-biodiversità diretta.

L-istudji ma jsirux għalxejn.

Ħafna nies jgħidu li nagħmlu l-istudji, imbagħad ma nagħmlu xejn!

Fil-biodiversità ma tistax taqbad u terġa' tibda tintroduċi xi ħaġa jew oħra bl-addoċċ.

L-ewwel irid isir l-istudju biex tara sa fejn tista' tasal, imbagħad tagħmel il-pass, kif qed tagħmel l-ERA f'dan is-sit daqstant importanti ekoloġikament.

Sur President, ippermettili nuri l-apprezzament tiegħi lill-ħaddiema kollha ta' din l-Awtorità għall-koperazzjoni u d-dedikazzjoni li kull wieħed u waħda minnhom jagħtu sabiex jintlaħqu l-għanijiet u l-objettivi ta' din l-istess Awtorità.

Hija d-dedikazzjoni ta' dawn l-istess ħaddiema u l-mod professjonali li qed jaħdem bih il-management tal-ERA li llum nista' niġi hawn b'wiċċi minn quddiem u b'fiduċja li din l-Awtorità se tkompli tissaħħaħ b'impatt pożittiv fuq l-ambjent.

Il-kritika hija importanti, però trid tkun leali, mhux dejjem negattiva u distruttiva.

Lill-ERA lanqas tawha ċans tibda taħdem, għax xahrejn wara li twaqqfet bdew jikkritikwha li m'għandhiex snien!

Ma naħsibx li qatt kien hawn awtorità li kabbret snienha f'xahrejn!

Anke sentejn huma infanzja, aħseb u ara xahrejn, imma d-differenza bejn l-ERA tal-lum u l-ERA ta' sentejn ilu hija inimmaġinabbli!

Mhux talli kabbret snienha, talli naħseb li llum kabbrithom bin-nejbiet b'kollox u miexja 'l quddiem ħafna.

Perfetta mhijiex u dejjem se jkollha post fejn tkompli tirranġa, però aktar ma jgħaddi żmien aktar tasserixxi ruħha u se nispjega, f'ċerti areas, fejn naħseb li għandha tasserixxi ruħha iktar, kif qed tgħid int ukoll, Onor. Farrugia.

Jien se nieħu nota tal-kritika tiegħek, għax naf li inti bniedem impenjat favur l-ambjent.

Xi kultant tagħmel kritika li forsi ma tkunx daqstant leali, fis-sens li tkun eċċessiva.

Però ħafna drabi l-kritika tiegħek tkun kostruttiva u jien dejjem nieħu nota tagħha.

Hawnhekk, wieħed irid japprezza ferm id-diversità ta' professjonijiet li jirrikjedi suġġett bħal dan.

Ta' min jgħid li din l-Awtorità għandha bżonn nies tekniċi u professjonisti mħarrġa minn tal-inqas fi 17-il professjoni differenti biex tkun tista' topera u tassigura l-implimentazzjoni ta' iktar minn 200 obbligu u liġi ambjentali.

Għaldaqstant, ġiet allokata s-somma ta' madwar €7 miljuni f'salarji, li tirrifletti żieda ta' madwar €2 miljuni ikkomparat mas-sena 2017.

Din in-nefqa hija investiment fir-riżors uman li b'mod dirett qegħdin ikunu l-ewwel fruntieri għall-ħarsien tal-ambjent.

Qegħdin ninvestu aktar f'dak li hu stħarriġ biex inkomplu ntejbu l-kwalità tar-riżorsi tagħna.

Sur President, matul l-aħħar sentejn l-ERA stabbiliet lilha nnifisha bħala awtorità.

Fil-fatt, jien ngħid li hija waħda mill-aktar tliet awtoritajiet importanti fil-pajjiż.

Kif diġà spjegajt, qed isir investiment anke minn aspett ta' riżors uman, fejn qegħdin nallokaw €2.25 miljuni f'assi biex ikomplu jiġu mgħammra l-uffiċini tal-ERA, qed jinxtara l-apparat biex tiżdied l-effiċjenza tal-operat u jinxtraw il-vetturi għall-infurzar.

Hawn irrid nitkellem ftit dwar l-infurzar, għax qed issir kritika mill-Onor.

Farrugia li hu x-Shadow Minister għall-Ambjent, minn kelliema oħra tal-Oppożizzjoni, minn din in-naħa stess u mill-pubbliku inġenerali fuq l-infurzar.

Biex inkun onest, jien stess innotajt li l-infurzar mill-aspett ambjentali f'dan il-pajjiż tradizzjonalment dejjem kien batut ferm, però issa wasal iż-żmien li nieħdu deċiżjonijiet radikali u irriversibbli.

Sur President, wieħed mill-aktar aspetti ambjentali li l-poplu u l-għaqdiet ambjentali qegħdin jisħqu dwaru huwa dak tal-infurzar.

Jien ħadt nota u kkommettejt ruħi diversi drabi dwar dan.

Nista' ngħid li l-Ministeru u l-ERA għaddejjin b'ħidma kontinwa biex dan iseħħ.

Stajna għażilna triq faċli, stajna għamilna l-affarijiet għad-dehra, stajna ħabbarna xi inizjattivi żgħar biex nidhru li qegħdin nindirizzaw din l-isfida, biss konna kawti għax nifhmu li dan il-pass fih l-isfidi tiegħu wkoll.

Qegħdin noħolqu struttura formidabbli li maż-żmien l-impatt tagħha jkun aktar evidenti.

L-ispiża rikorrenti riferuta iktar qabel tinkludi t-twaqqif tad-Direttorat tal-Infurzar.

Jiġifieri s'issa l-ERA, għalkemm twieldet bl-obbligu li tinforza l-liġijiet ambjentali, ma kellhiex Direttorat tal-Infurzar u ħafna drabi kienet tkun dipendenti fuq aġenziji oħrajn biex jagħmlu l-infurzar għaliha.

Din il-metodoloġija jien ma qbiltx magħha, allura tajt direzzjoni politika bl-iktar mod ċar u skjaċċanti li jrid ikollna Direttorat tal-Infurzar.

Għaldaqstant issa n-nefqa rikorrenti se tinkludi wkoll it-twaqqif ta' dan id-direttorat.

Se jsir ingaġġar ta' uffiċjali oħra biex l-Awtorità ssaħħaħ is-sorveljanza kontinwa madwar Malta u Għawdex.

Dan id-Direttorat se jinkludi uffiċjali speċjalizzati li jkunu mħarrġin f'setturi speċifiċi ambjentali.

Qegħdin nixtru wkoll apparat adegwat, kemm marittimu kif ukoll terren, biex inkunu nistgħu nagħmlu din is-sorveljanza, u se jkollna struttura biex inkunu aktar effiċjenti.

Fil-ġimgħat u l-ġranet li ġejjin, mingħajr ma nwiegħed dati, nispera li nkun kapaċi nagħmel press statement fejn nispjega fid-dettall x'se jkun dan id-direttorat u kif se nimxu 'l quddiem fid-direzzjoni tal-infurzar.

Għaldaqstant, permezz ta' dan l-investiment, l-ERA se tkun qiegħda tkompli ssaħħaħ l-azzjonijiet fir-regolarizzazzjoni tal-ambjent.

Huwa minnu li huwa importanti li nsaħħu l-liġijiet u li nagħmlu kampanja edukattiva, biss l-infurzar se jkun pedina importanti fil-ħarsien effettiv tal-ambjent tagħna, għax wieħed ma jistax sempliċement jgħaddi l-liġijiet u jieqaf hemm.

Jien ħadt l-iżbriga li nirrevedu l-liġijiet.

Saret White Paper biex flimkien mat-tekniċi u mal-ERA analizzajna l-qafas leġiżlattiv ambjentali kollu.

Dornieh kważi kollu u ħriġna White Paper, allura wara li ngħaddu din il-liġi, ħadd ma jkun jista' jgħid li m'hemmx il-pieni rispettivi.

Il-pieni li qegħdin nagħmlu issa m'għandhomx x'jaqsmu mal-pieni li kienu jeżistu qabel, u daħħalna kunċetti oħrajn.

Pereżempju, jien kont kontra li lock, stock and barrel ir-reati ambjentali kollha ġew depenalizzati u se jibdew jiġu trattati quddiem il-Kummissarji tal-Ġustizzja, għax minħabba li mhumiex qorti l-poteri tagħhom huma limitati u jistgħu jittrattaw biss każijiet depenalizzati - de minimis - mentri jekk irrid nagħti poter lil organu ġudizzjarju li jordna konfiska ta' vannijiet, jew sospensjoni ta' liċenzji, jew penali biex il-post jiġi riprestinat, jew multi ta' eluf ta' ewro, jew ħabs, ma nistax naħdem bil-Kummissarji tal-Ġustizzja.

Allura, bl-għajnuna eċċezzjonali tal-ERA, dorthom jien personalment reat reat, u fejn deherli li l-piena kellha tkun ikkonsidrata bħala reat u mhux sempliċement kontravenzjoni, ridt li jerġgħu jinstemgħu l-Qorti biex nuru s-serjetà, imbagħad hemm reati oħrajn ġodda li se nibgħathom quddiem il-Kummissarji tal-Ġustizzja.

Pereżempju, mhux f'din il-liġi imma f'dik dwar l-ekonomija ċirkulari li wasalt biex inressaq quddiem il-Kabinett, se jkollna l-obbligu li nisseparaw l-iskart at source.

Ovvjament, din hija liġi ġdida, allura r-reati u l-kontravenzjonijiet konnessi magħha mhux se jkunu daqstant qawwijin f'dan l-istadju, u se jiġu trattati mill-Kummissarji tal-Ġustizzja.

Hemm każijiet oħrajn li jien deherli li jistgħu jiġu trattati mill-Kummissarji tal-Ġustizzja, però f'każijiet fejn ikun hemm reċidività, peress li l-piena togħla b'mod massiċċ, se jiġu trattati quddiem il-qrati u daħħalt klawsola li tgħid li jekk l-aggravju tar-reċidività ma jinstabx, il-qorti xorta tkun vestita b'ġurisdizzjoni u kompetenza li tiġġudika materja li s-soltu kienet tkun quddiem il-Kummissarju.

Rajna l-liġijiet b'mod ħolistiku u dorna l-legal notices kollha li saru taħt l-Att dwar is-Saħħa l-antik, għax fis-snin 60 kien hemm biss l-Att dwar is-Saħħa.

L-Att dwar il-Protezzjoni tal-Ambjent sar 15-il sena ilu, allura peress li ċerti liġijiet kienu jikkontemplaw ċerti pieni u rimedji li għadhom in vigore u għadhom eżistenti fl-Att dwar is-Saħħa, dak li jkun seta' jmur quddiem il-Qorti u jgħid li jekk hemm żewġ liġijiet paralleli, għandu jibbenefika minn piena minuri u ma tistax twaħħlu piena f'liġi oħra jekk hemm liġi li tikkontempla l-istess delitt, l-istess reat, jew l-istess kontravenzjoni, u għalhekk kienet qed tingħata din l-eċċezzjoni.

Issa żidna r-reati li ma kenux kontemplati fil-liġi relatata mal-ambjent u assorbejna l-legal notices kollha li kienu ħarġu taħt il-Liġi tas-Saħħa u se jiġu inklużi kollha fil-liġi l-ġdida li qegħdin nagħmlu.

Ħaġa oħra li xtaqt nitkellem dwarha hi fejn nixtieq nara lill-ERA sejra.

Din hija viżjoni tiegħi.

L-ewwel nett tridu tkunu tafu – għax din hija importanti u tkellem dwarha l-Ministru Ian Borg, allura nħoss li għandi nitkellem dwarha jien ukoll – li qed issir inizjattiva sabiħa ħafna bejn l-ERA u d-Dipartiment tal-Ippjanar.

Saret preżentazzjoni tajba lili u lill-Ministru Ian Borg, imma peress li we are at early stage m'iniex se nagħti d-dettalji, però bil-mod il-mod u b'ċertu kuraġġ qegħdin nipproponu li ssir reviżjoni sħiħa tal-politika tal-ODZ.

L-iktar ħaġa li tinkwetani bħala Ministru għall-Ambjent – din għedtha pubblikament – hija l-preservazzjoni tal-kapital naturali.

Jien naqbel mal-kelliema tal-Oppożizzjoni, mal-kelliema tal-Partit Demokratiku, mal-NGOs u mal-poplu inġenerali li akkost ta' kollox irridu nippreservaw il-kapital naturali li baqgħalna, it-territorju li għadu prestin jew kważi prestin, il-kampanja tagħna.

Naħseb li dak hu obbligu morali fuqi bħala Ministru għall-Ambjent.

Meta ssirli kritika, jien naċċettaha, imma mhux dejjem ikun tort tiegħi, għax jien nista' nuża l-liġijiet li għandi, nista' nbiddel il-policies u l-liġijiet, imma ma nistax nagħmel kollox f'ġurnata waħda.

Emmnuni li huwa ferm diffiċli li tbiddel id-direzzjonijiet, tbiddel il-mentalità u tbiddel il-kultura, però nemmen bis-sħiħ u b'mod ġenwin li rridu nibżgħu għall-kapital naturali tagħna.

Nemmen ukoll li jekk isiru xi riformi f'dan ir-rigward, l-ERA trid tasserixxi ruħha iżjed.

Ara meta jsir xogħol fl-urban, mhux qed ngħid li l-ERA m'għandhiex tipparteċipa, għax l-ambjent huwa kullimkien u għandna l-politika ta' greening of the urban zones, però nħoss li trid tkun consultee u trid tkun iebes, però meta qed nitkellmu fuq territorju li huwa kapital naturali, jien personalment bħala Ministru għall-Ambjent nemmen li l-ERA għanda turi snienha iżjed u issa hija l-okkażjoni, għax qegħdin niddiskutu dan is-suġġett daqstant importanti.

Fil-manifest elettorali aħna wegħedna li se nagħtu kas l-ODZ, u jien għandi l-obbligu li joħroġ mill-manifest elettorali li nuri snieni iżjed f'dak li għandu x'jaqam mal-kapital naturali, u b'kawtela kbira mexjin f'din id-direzzjoni.

Ikolli ngħid li s-CEO tal-Awtorità tal-Ippjanar qed jikkopera ħafna mal-Ministeru tiegħi, biex nitkellem ċar u tond.

Hemm koperazzjoni sħiħa wkoll bejn is-CEO tal-Awtorità tal-Ippjanar u s-CEO tal-ERA.

It-tensjonijiet tal-bidu spiċċaw kważi fix-xejn.

Il-misunderstandings li kien hemm fil-bidu kważi spiċċaw fix-xejn u jien nemmen li l-Awtorità tal-Ippjanar għandha ssir l-ikbar ħabiba tal-ERA, għax dawn iridu jimxu id f'id, u waħda trid tisma' lill-oħra.

L-ERA ma tistax tmur in extremis u twaqqaf milli tgħaddi triq kapriċċożament, però mbagħad tista' timponi li jekk hemm xi siġar, iridu jiġu trapjantati f'xi toroq viċin.

Wieħed irid jibbillanċja lill-ieħor.

Bi pjaċir ninnota u nfaħħar pubblikament lil żewġ persuni partikolari fir-rigward ta' policy making - hemm ħafna oħrajn, għax ma sibtx wieħed li m'iniex kuntent bih fl-ERA, però hemm tnejn partikolari - il-Perit Michelle li hija waħda mid-diretturi tiegħi, hija effiċjentissima u teċċella fil-policy drafting, kif ukoll is-CEO Louise.

Irrid insemmi wkoll lil Johann Buttigieg, għax il-koperazzjoni li qed nara mingħandu ta' min japrezzaha, għax hija eċċezzjonali u mexjin ħafna 'l quddiem.

Nixtieq nirrinspondi xi kritika li saret fuq is-siġar.

Huwa veru li tneħħew madwar 500 siġra din is-sena, li minnhom ġew salvati 300 għax ġew trapjantati.

Tlifna 200, però b'kumpens għalihom ħawwilna 2,000 siġra!

Lil min neħħiehom ġegħilnieh iħawwel oħrajn u ġew imħawla 2,000 siġra!

Mela minn 500 tlifna 200, żidna 2,000 u llum għandna 2,300 siġra.

Din hija r-risposta għal ċerti kummenti inutli li saru u ċerti artikli li dehru fil-gazzetti minn individwi li minnhom tara negattività biss.

Mhux dik trid tara, għax din is-sena se tkun rekord mill-aqwa fl-afforestazzjoni mill-Ministeru jew mill-Gvern, għax se nħawlu iktar minn 12,000 siġra oħra, u dan apparti l-iskemi tal-privat li qed iħawlu wkoll.

Id-diffikultà xi kultant tkun li ssib it-territorju fejn tħawwel, u hemm il-proċedura twila li trid tieħu art mid-Dipartiment tal-Artijiet.

Però din is-sena se nħawlu 'l fuq minn 12,000 siġra oħra!

Jekk dan mhux rekord, jien ma nafx x'inhu rekord!

Sur President, biex nikkonkludi ngħid li llum f'din il-Kamra qegħdin niddiskutu Awtorità li kien dan il-Gvern li kellu l-kuraġġ iwaqqaf.

Kien dan il-Gvern li ta awtorità lill-ambjent li qiegħda hemm biex toffrilu protezzjoni.

Aħna bħala Gvern se nkomplu nibnu fuq is-suċċess li qiegħda tikseb din l-Awtorità.

L-investiment li qegħdin nagħmlu f'din l-Awtorità huwa għalina bħala poplu.

Awtorità iktar b'saħħtiha tfisser ambjent iktar protett u sigur għalina lkoll.

Fil-firxa wiesgħa tax-xogħlijiet li qed twettaq din l-Awtorità, irridu naraw li s-suċċess miksub jirrifletti l-element bażiku, imma importanti, li bħala poplu ngħixu kwalità ta' ħajja aħjar.

Jien inħobb nipproponi emendi għall-Kostituzzjoni.

Waħda li ma pproponejtx, imma xi darba għad nipproponiha, hija l-klawsola li ssib fil-Kostituzzjoni Amerikana u ma ssibha kważi fl-ebda kostituzzjoni oħra, però għalija hija l-iktar klawsola importanti, u din hi the right to pursue happiness.

Għalhekk qegħdin nagħmlu dak kollu li nagħmlu, għax jekk ma jkollniex ambjent san u frisk, ma jistax ikollna l-kuntentizza u ma jistax ikollna kwalità ta' ħajja aħjar.

Għandna d-dritt li jkollna l-kuntententizza u kwalità ta' ħajja aħjar, però għandna obbligu wisq ikbar, dak li nħallu dan l-istat ta' fatt għall-ġenerazzjonijiet futuri.

Nirringrazzjak, Sur President.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

JASON AZZOPARDI: Sur President, huwa ta' pjaċir għalija li nagħti l-kummenti u r-reazzjoni tiegħi għan-nom tal-Oppożizzjoni fuq l-estimi tal-ERA, wara li għadni kif smajt b'attenzjoni l-kummenti u l-introduzzjoni li għamel il-Ministru Herrera.

Qabel ma nkompli rrid nagħmel premessa, għax naħseb li huwa obbligu importanti li nagħmel dan.

Jekk se nkun qed nagħmel xi kritika f'dan l-intervent, ċertament mhuwiex b'nuqqas ta' rispett lejn il-Ministru Herrera nnifsu, li m'għandix diffikultà niddikjara pubblikament li kien u għadu l-gentleman li kont naf meta konna naħdmu flimkien il-qorti.

F'dak li se nkun qiegħed ngħid, hemm affarijiet fejn naqbel mal-Ministru u mal-ħidma tiegħu, però hemm affarijiet li naħseb li huma ta' tħassib u f'ċerti partijiet ta' inkwiet mhux żgħir fil-qasam ambjentali.

Hawn se jkolli nagħmel paragun żgħir.

Illum qegħdin niċċelebraw l-anniversarju tal-invażjoni tan-Normandija Operation Overlord, li seħħet 74 sena ilu, fejn eluf ta' żgħażagħ put themselves in harm's way għall-ideal li emmnu fih, biex aħna llum għandna l-paċi u l-libertà li qed ingawdu, grazzi għalihom.

Dawn kienu jafu li se jinqatlu, però marru b'sens kbir ta' kuraġġ u patrijottiżmu li naħseb li ilna ma naraw bħalu għal għexieren ta' snin.

Huwa dak it-tip ta' kuraġġ li naħseb li lkoll kemm aħna għandna bżonn biex nilqgħu għall-isfidi u għall-attakk sfrenat li qed isofri l-ambjent f'pajjiżna bħalissa.

Minkejja l-intenzjonijiet ġenwini tal-Ministru – m'għandix dubju li għandu intenzjonijiet ġenwini, I do not doubt his good intentions – qed jiġi mdgħajjef minn sħabu fil-Kabinett bid-deċiżjonijiet skandalużi li qed jittieħdu mil-lat ta' ippjanar li jnisslu tħassib!

Allura, dan iġib suf ix-xogħol li qed jipprova jagħmel il-Ministeru tal-Ambjent.

Sur President, l-ewwel punt li rrid nagħmel hu li ftit tax-xhur wara t-twaqqif tal-ERA, li issa ilha mwaqqfa iktar minn sena, jeħtieġ li nistaqsu hand on heart jekk kenitx worth it u x'inhuma l-benefiċċji tanġibbli għal John Citizen lil hinn mill-misħuta politika partiġġjana għas-soċjetà, għas-soċjetà ċivili u għal dawk kollha li jħobbu l-ambjent.

Sar sforz qawwi u kien hemm ħafna ħela ta' riżorsi u ta' ħin biex saret id-demerger tal-MEPA.

Qalulna li l-iskop kien li tingħata vuċi iktar b'saħħitha lill-qasam ambjentali.

Huwa evidenti – din mhijiex opinjoni, iżda huwa fatt – li bid-deċiżjonijiet tal-ippjanar li kienu qegħdin jittieħdu matul l-aħħar xhur, il-vuċi ambjentali ddgħajfet u ħafna drabi ndifnet.

M'hemmx il-clout tal-ERA fid-deċiżjonijiet ambjentali partikolari, sensittivi jew kontroversjali.

Dak l-ewwel punt li rrid nagħmel u nistieden li ssir riflessjoni.

Minkejja li nassumi li kien hemm intenzjoni ġenwina, wara d-demerger tal-MEPA għadda żmien biżżejjed biex nistaqsu: Where's the beef?

X'inhuma l-benefiċċji tanġibbli għall-ħin u r-riżorsi li ntużaw għad-demerger biex illum għandna l-ERA?

X'inhu l-clout tal-ERA fuq il-Bord tal-Awtorità tal-Ippjanar (PA)?

Kemm-il darba r-rappreżentant tal-ERA fuq il-Bord tal-PA biddel id-deċiżjonijiet fuq applikazzjonijiet pendenti?

Kemm kien hemm drabi fejn kien kapaċi jipperswadi, jekk mhux biex tiġi miċħuda, biex tiġi modifikata applikazzjoni?

Kemm kien persważiv?

M'iniex ngħid dan b'relazzjoni mal-persuna li tirrappreżena lill-ERA fuq il-Bord tal-PA, Prof. Victor Axiaq, li nsellimlu hawnhekk.

Assolutament m'iniex ngħid għalih personali, imma it goes beyond.

Jisgħobbija ninnota li l-vuċi tar-rappreżentant tal-ERA fuq il-Bord tal-PA qed tkun marġinata, emarġinata, iżolata, u mhijiex effettiva.

Hawnhekk nixtieq nagħmel suġġeriment lill-Ministru li għaddew biżżejjed xhur u saru biżżejjed applikazzjonijiet li bi qbil bejnietna għandna nħabbtu rasna flimkien biex insibu mod legali u ġust kif insaħħu l-vuċi tal-ERA fuq il-Bord tal-PA.

Jaf ikun il-każ li f'ċerti deċiżjonijiet – qed inġib eżempju; dak li qiegħed ngħid is not cast in stone, imma biss food for thought – fejn ikun hemm applikazzjoni li tinvolvi environmental impact assessment jew oġġetti ta' ċerta entità li jkunu stabbiliti minn qabel b'parametri miktuba b'mod oġġettiv u mhux arbitrarju f'idejn xi ħadd, l-ERA jkollha l-veto.

Hawnhekk qed nitkellem b'mod oġġettiv u mhux biex niskorja xi punti politiċi.

Dan huwa qasam fejn, jekk dak li ngħidu tassew nemmnu fih, jeħtieġ ningħaqdu flimkien.

Jien lest li min-naħa tal-Oppożizzjoni nagħtu l-kontribut tagħna biex b'mod ġust, legali, trasparenti u oġġettiv li ma jkun f'idejn l-ebda awtorità li tistabbilixxi hi, però jkun stabbilit minn qabel – għax aħna l-avukati mgħallmin fuq dak il-prinċipju Latin ta' ħafna snin ilu li optima est lex quae minimum relinquit arbitrio juducis, għax aktar ma tħalli diskrezzjoni f'idejn min qed japplika l-liġi, iktar tiftaħ il-bieb għall-abbuż – ikunu stabbiliti linji gwida ċari f'ċerti applikazzjonijiet li jħallu ċertu impatt.

Pereżempju, fejn applikazzjoni jkollha bżonn environmental impact assessment, l-ERA għandu jkollha l-veto.

Inħoss li anke jekk ma naslux biex naqblu fuq dan, għandna naqblu fuq il-bżonn li l-ERA jkollha clout ikbar fuq il-Bord tal-PA.

Huwa tajjeb li nisimgħu dwar l-istaff complement tal-Environmental Assessment Unit tal-ERA, li naħseb li huwa poorly staffed.

Qed ngħid dan mhux b'nuqqas ta' rispett lejn il-persuni li jaħdmu u li jagħmlu ħilithom kollha b'sens ta' sagrifiċċju mhux żgħir biex jaqdu dmirijiethom, imma għall-entità tal-isfidi li għandhom naħseb li l-istaff complement huwa fqir ħafna.

Irrid infakkar li fir-rapport annwali tal-ERA tal-2016 – mhux l-aħħar wieħed, imma ta' qabel, ħalli nkun ġust – f'paġna 21 jingħad li l-ERA kellha biss 35% tal-istaff complement.

Għadna 'l bogħod, u nerġa' ngħid li jien konvint mill-intenzjonijiet ġenwini tal-Ministru, però kif nafu u kif tgħallimna, the way to hell is paved with good intentions!

Allura ejja mmorru lil hinn mill-intenzjonijiet u mmorru għall-azzjonijiet konkreti, ħalli naraw kif se nkomplu nsaħħu l-qasam tal-infurzar kontra l-abbuż.

Ministru, inti taf u aħna nafu li hawn il-cowboys u hawn il-bullies li, għax jafu li għandhom il-flus, jaħsbu li jistgħu jagħmlu triq fil-baħar u jgħaddu romblu minn fuq ħaddieħor!

Ġieli jkollok kuntrattur ewlieni li għax pulizija jwaqqfu biex jagħtih ċitazzjoni, biex jiddieħak bih jgħidlu li hu miljunarju.

Dan mhux qed ngħidu jien, imma ġie rapportat fl-online portal tal-Kamra tal-Aħbarijiet tal-PBS ftit tax-xhur ilu.

Hawn irrid insellem lis-Sur Jeremy Cardona, kunsillier tal-Gżira u lis-Sindku tal-Gżira li ma nafux personalment, imma ħadt gost bil-mod kif tkellem ilbieraħ filgħaxija.

Xtaqt nattendi, imma minħabba l-abbozzi ta' liġi li kellna hawnhekk ma stajtx.

Hija xi ħaġa pożittiva li hemm dik is-solidarjetà across both parties fil-Kunsill Lokali tal-Gżira lejn Jeremy Cardona, li safa vittma tal-bullying u tal-cowboy tactics ta' min jaħseb li għax għandu l-flus mingħalih jista' jagħmel l-arja biż-żgħir!

Sur President, jien għadni kemm għedt kemm hu effettiv il-ħarsien ambjentali li qiegħda tagħmel l-ERA.

Wieħed mill-ikbar simboli u r-realtajiet ambjentali hija s-siġra.

L-arja forsi ma tarahiex, imma s-siġra taraha.

F'dawn l-aħħar ġranet, sal-bieraħ u anke dalgħodu, qrajna dikjarazzjonijiet ebsin ħafna minn min jifhem dwar il-massakkru bla sens li għaddej fuq is-siġar f'pajjiżna, partikolarment siġar li rnexxielhom jegħlbu l-isfida tat-Tieni Gwerra Dinjija, però kellhom ibaxxu rashom quddiem ir-regħba preżenti ta' min jaħseb li għax huwa sinjur, jista' jiġi jaqa' u jqum mill-ħarsien ambjentali!

Infaħħar lill-Ministru, kif għadni kemm għamilt ftit ġranet ilu, għall-afforestation projects li qiegħed jagħmel, però mhuwiex sew u jġib fix-xejn dawk l-isforzi, kif qrajna f'artiklu fil-ġurnal The Times ilbieraħ, li din is-sena biss kważi 500 siġra ġew "uprooted", biex nuża l-kelma eżatta.

Jien m'iniex espert, imma l-esperti jgħidu li ħafna minn dawn it-transplants ma jirnexxux.

Jekk ma naqblu fuq xejn, ejja naqblu fuq din.

Meta l-ajruplan ikun nieżel fuq Malta, minflok ma tolqtok il-ħdura tal-ambjent - il-ħdura qiegħda xi mkien ieħor fis-soċjetà tagħna – tolqtok il-massa ta' siment li sar dan il-pajjiż.

Dan il-pajjiż, bil-mod il-mod qed jiġi joqrob a one city state.

We lack greenery, we lack trees, u fuq dan is-senseless massacre li għaddej, sa dalgħodu stess qrajt artiklu fil-ġurnal Times of Malta fuq dak li qal l-espert Alfred Baldacchino, eks Assistent Direttur tal-Environmental Protection Directorate, li issa rtira, li fuq il-qerda tas-siġar, jgħid hekk:

Isimgħu din:

Dawn huma mistoqsijiet li nagħmilhom jien u qegħdin jagħmluhom ħafna.

Jekk l-ERA mhux se titkellem fuq il-bread and butter issues li jolqtu lin-nies mill-viċin, se tkun qed tfalli l-missjoni tagħha u x-xogħol tagħha, indipendentement mill-intenzjonijiet ġenwini.

Isir ħafna xogħol mill-ħaddiema kkonċernati b'sens ta' sagrifiċċju u b'sens ta' dover, però għalfejn l-ERA ma ssemmax leħinha?

Għalfejn hija assenti, voiceless?!

Għalfejn il-vuċi taħgha hija mkeffna?

Hemm xi raġuni?

Qed tibża' minn xi ħaġa?

M'għandhiex is-sinsla?

Din il-qerda tas-siġar hija turija ta' falliment ta' dan il-Gvern.

Dan il-Gvern ma bediex ilbieraħ, imma beda fl-2103.

Ħafna minna nsew li fl-2013 dan il-Gvern kellu l-Ministru għall-Ambjent Leo Brincat, li llum qiegħed band'oħra, li f'Mejju ta' dik is-sena, xahrejn wara l-elezzjoni, waqqaf kumitat biex iħares is-siġar.

Dak li kkwotajt minnu huwa l-online portal tal-PBS fuq il-konferenza stampa li kien għamel dak iż-żmien il-Ministru Leo Brincat.

Fallejtu anke f'ħaġa żgħira bħal din.

Infakkar li sena ilu, fid-dibattitu fuq l-estimi tal-ERA, smajna dikjarazzjoni mill-Ministru għall-Ambjent li kien fil-proċess li jippubblika regolamenti ġodda għall-ħarsien tas-siġar.

Sena wara, dawk ir-regolamenti għadhom ma rawx id-dawl tax-xemx!

Biex waqqfu kumpanija l-Panama ħalli jitfgħu l-miljuni fit-tixħim damu 48 siegħa, però għaddiet sena u r-regolamenti għall-ħarsien tas-siġar ma rajnihomx, bħalma ma smajna xejn fuq 'Ambjent Malta'.

Sena ilu l-Ministru qalilna li kien wasal biex ivarah, però sena wara għadna ma smajna xejn dwaru.

Xtaqt nagħmel stedina lill-Ministru għall-Ambjent għal xi ħaġa żgħira immens, però li tagħti vuċi liċ-ċittadin.

Jekk il-Gvern verament għandu intenzjoni li jiġġieled l-abbuż ambjentali, se nagħmillu suġġeriment żgħir li mill-esperjenza passata tiegħi hu effettiv ħafna, li l-ERA jkollha freephone fejn il-pubbliku jkun jista' jirrapporta ksur ta' liġijiet ambjentali anke b'mod anonimu.

Meta kont responsabbli mid-Dipartiment tal-Artijiet, nidejna l-freephone tal-Lands biex in-nies ikunu jistgħu jċemplu anke b'mod anonimu, fuq l-abbużi li jsiru fil-qasam tad-Dipartiment tal-Artijiet, partikolarment fuq squatting.

Dan il-freephone li twaqqaf kif inbidel il-Gvern f'Marzu tal-2013, kien suċċess, għax kienu jċemplu ħafna nies b'ħafna rapporti.

Biex nagħti eżempju żgħir, sal-2013 l-ammont ta' enforcement actions li d-Dipartiment tal-Artijiet kien jagħmel f'ġimgħa waħda, illum qed isiru f'sitt xhur.

Dan mhux qed ngħidu jien, imma hija statistika li ngħatat mill-Prim Ministru preżenti fl-aħħar leġiżlatura bħala tweġiba għall-mistoqsija parlamentari tal-Onor.

Jekk l-ERA trid tibgħat sinjal żgħir, però effettiv, permezz tal-freephone tista' tagħti vuċi liċ-ċittadin li jkun jista' jirrapporta l-abbużi ambjentali li mhumiex il-ftit, anke b'mod anonimu.

Punt ieħor li xtaqt insemmi huwa d-dust pollution, l-air pollution.

Dan l-uffiċċju ma jaqax taħt il-Ministeru għall-Ambjent.

Ministru, naħseb li dak huwa difett u żball li jaqa' taħt Ministeru differenti minn tiegħek.

Jekk iċċempel f'dan l-Uffiċċju wara ċertu ħin jew fil-weekend, għax is-siti ta' kostruzzjoni jibqgħu għaddejjin il-Ġimgħa filgħaxija, is-Sibt u l-Ħadd, ma ssib lil ħadd!

Dan l-aħħar fil-gazzetta kien hemm artiklu li jgħid li m'għandhomx flus għall-overtime.

Direct order ta' €2 miljuni mhijiex problema, però m'hemmx flus għall-overtime tal-ħaddiema biex iċ-ċittadin ikun jista' jirrapporta biex isib il-ħarsien u l-ilqugħ!

Ħażin!

Huwa żball u prijoritajiet ħżiena!

Il-BRO huwa dak l-uffiċċju fejn kif persuna tiftaħ it-tieqa u tidħol sħaba trab, għax il-kuntrattur li jkun qed jiżviluppa s-sit ta' ħdejha ma jkunx ħa ċerti prekawzjonijiet u ġie jaqa' u jqum mill-kundizzjonijiet tal-permess, issib ħajt ta' kenn.

L-iżvilupp huwa importanti u l-industrija tal-kostruzzjoni hija importanti għal raġunijiet elementari ħafna, għax f'pajjiżna minn żmien il-Kavallieri l-ġebla kienet kontributur ewlieni fir-rota ekonomika, però m'għandux isir bi skapitu taż-żgħar, għax dik l-anzjana li m'għandhiex vuċi, m'għandhiex clout, m'għandhiex is-saħħa finanzjarja, għandha d-dritt li tiftaħ it-tieqa tad-dar tagħha mingħajr ma tidħol sħaba trab f'darha!

Meta tgħaddi minn Tas-Sliema, jew tgħaddi mill-Gżira, jew tgħaddi minn Tignè, taħsbek għaddej minn ġo war zone!

Dan hu nuqqas ta' infurzar, nuqqas ta' rispett, għax għandhom ir-riħ fil-qala' u għax jafu li m'hemmx snien min-naħa tal-infurzar.

Lanqas nebħa m'hemm, aħseb u ara kemm hemm gidma, u dak huwa ħażin, għax dan huwa aspett li jolqot lin-nies mill-viċin.

Meta tara s-surveys, wieħed wara l-ieħor, issib li din il-ħaġa qiegħda ddejjaq u tirrita lin-nies f'diversi partijiet f'Malta.

Semmejt Tas-Sliema, il-Gżira u Tignè, imma għandek Ħ'Attard, il-Mosta, Pembroke u l-Mellieħa, kollha b'dan l-inkonvenjent.

Ilkoll kemm aħna nsiefru.

Meta ssiefer u tkun għaddej bil-karozza f'sit ta' kostruzzjoni, tara ċertu apparat partikolari li jitfa' l-ilma.

Dan ikollu bħal fann kbir bl-ilma ħiereġ minnu biex imewwet it-trabijiet.

F'Malta, fl-2018, wara ħafna kritika u artikli fil-gazzetti, biex iraqqgħu l-pannu bil-qargħa aħmar, f'Tignè krew żewġ fire engines.

Dawk huma d-dust abatement measures ta' pajjiżna fl-2018, li traqqa' l-pannu bil-qargħa aħmar!

Dan mhuwiex sew.

Hija nuqqas ta' serjetà!

Niftakar li f'Marzu ta' din is-sena kien hemm apparat difettuż fl-ERA u wara li għaddew aktar minn disa' sigħat kelli nitkellem jien biex jiċċaqalqu u jserrħu moħħ in-nies għax kien qed jimmarka li fl-akkwati taż-Żejtun l-air pollution indicators kienu 20 darba above safe limits!

Kemm nistgħu nistrieħu?

Kemm jista' jkollna affidament?

Kemm jista' jkollna serħan il-moħħ mill-kapaċità tal-ERA li tgħidilna tassew kemm hemm trabijiet u sustanzi fl-arja li jagħmlu ħsara lill-bniedem?

Niġi għall-parks.

Ministru, ma naħsibx li xogħol l-ERA għandu jkun li timmaniġġja l-parks.

L-ERA hija regolatur, jiġifieri l-management tal-parks għandu jkun f'idejn entità separata mill-ERA u l-ERA tibqa' regolatur, imma kif inhi s-sistema preżenti, l-ERA timmaniġġja l-parks hi.

Naħseb li din hija xi ħaġa li trid tiġi indirizzata.

Ambjent Malta diġà tkellimt dwarha, u kif qed insemmi Ambjent Malta rrid insellem lill-NGO 'Din l-Art Ħelwa' li fl-2015 ħarġet dokument dettaljat, intitolat The Future of Nature Parks in Malta, fejn semmiet l-importanza tat-twaqqif ta' Natura Malta.

Fil-fatt, irrid ngħid li lejn tmiem is-sena 2012, il-Kabinett tal-Gvern Nazzjonalista konna wasalna biex inniedu Natura Malta, imbagħad ġiet l-elezzjoni u ġara li ġara.

Fl-2015, tliet snin ilu, f'punt 92 ta' dan id-dokument dettaljat ta' Din l-Art Ħelwa, issuġġerew 'Natura Malta to oversee the management of all sites'.

Il-Gvern li ilu jgħid ħafna fuq Ambjent Malta, kellu dan id-dokument.

Din issemmiet fil-Baġit tas-sena li għaddiet ukoll, però qegħdin f'nofs l-2018 u għadha ma ratx ix-xemx.

Nittamaw li ma jkunx il-każ li 'parturient montes, nascetur ridiculus mus'.

Nittamaw li ma jkunx il-każ ta' ħoblot il-muntanja, biex imbagħad tkun welldet ġurdien tal-imramma!

Il-Ministru jifhimni, għax jaf bil-Latin.

Alfred Sant kien jgħidha.

Ma tiftakruhx jgħidha lil Alfred Sant?

Għoġbithom, hux veru?

Il-Ministru semma l-Bużaqq u jien semmejt din!

Niġi għall-kostruzzjoni u l-abbużi.

Jien ħassejtni perturbat ħafna naqra intervista li saret lill-Executive Chairman tal-Awtorità tal-Ippjanar is-Sur Johann Buttigieg f'Novembru tas-sena li għaddiet, intitolata 'Malta's rate of construction is still sustainable.

Din l-intervista li saret lil wieħed mill-key persons f'din il-katina ta' decision making fl-ippjanar, raised eyebrows, u nixtieq li l-Ministru jgħid x'inhuma l-veduti tiegħu dwarha.

F'dan l-artiklu intqal hekk:

Fil-filosofija, dan konna ngħidulu non sequitur, għax ma jsegwix, m'hemmx loġika.

Minn fejn tiġi din li dment li hawn investiment barrani, ir-rata ta' kostruzzjoni hija sostenibbli?

Dawn m'għandhomx x'jaqsmu ma' xulxin.

It-tieni punt li għamel f'din l-intervista hu – u għidilna, Ministru, jekk dan huwiex target mhux pubbliku li l-Gvern għamel biex jilħaq – kemm għandu jkun hawn nies fil-pajjiż, għax donnu t-target hu li nilħqu l-miljun ruħ!

Din ilha tissemma, issa naraw jekk hijiex sostenibbli.

F'parti oħra tal-intervista nsibu hekk:

Qabża oħra fil-loġika, somersault!

Kutrumbajsa kbira oħra din!

Biex insolvu l-problema tat-traffiku hemm bżonn ikollna aktar nies!

Dan qed jgħid hawnhekk, u se nirrepeti:

Għandna dritt inkunu nafu dak li ilu jissemma fil-kurituri ta' ċerti postijiet li l-mira maġika hi li dan il-pajjiż jilħaq il-miljun ruħ, għax dak iġib miegħu konsegwenza ta' ċerta pressjoni fuq l-infrastruttura u fuq l-ambjent.

Qed ngħid dan ħalli nifhmu 'l fejn sejrin.

Ejja naqblu.

Jien min jien biex ngħid li l-capping f'pajjiżna għandu jkun tant jew tant.

Imma għandna nies fil-pajjiż li jifhmu u jafu l-affarijiet tagħhom, li kapaċi jgħidulna kif nistgħu nagħmlu dan b'mod sostenibbli, sakemm ma rridux insiru bħal Hong Kong!

Min minna mar Hong Kong impressjona ruħu, imma for the wrong reasons.

Jien darba mort Hong Kong, u dan hu eżempju ieħor ta' city state fejn tara l-gabubi fuq xuxlin bin-nies qishom nemel.

Għandhom ħafna investiment hemmhekk u għandhom ċerti affarijiet verament m'għola s-sema, però l-kwalità tal-ħajja hu aspett ieħor.

Kemm ili responsabbli minn dan is-settur, l-ewwel darba li tkellimt għidt li jeħtieġ nibdew nagħmlu differenza bejn l-istandard of living u l-kwalità tal-ħajja.

Intom qegħdin titkellmu biss fuq l-istandard of living.

Intom dħaltu f'dan il-mode li, bir-rispett kollu, għandkom mantra, għandkom phobia, għandkom fissazzjoni, għandkom twemmin li all that matters is credit rating, all that matters is growth, all that matters is growth at all costs!

Din il-fissazzjoni fuq growth, growth, growth, ovvjament hija importanti, però huwa aktar responsabbli li dak il-growth ikun sostenibbli!

Billi nagħmel growth u niġi naqa' u nqum minn dawk li ġejjin warajja, dak ma jkunx growth, imma jkun egoiżmu u irresponsabbilità!

Issa jekk verament ittieħdet policy decision from the powers that be fil-gvern li l-mira tal-ammont ta' nies f'dan il-pajjiż bejn residenti u ħaddiema barranin huwa ta' miljun, il-pajjiż għandu bżonn ikun jaf.

Mhux biss l-Oppożizzjoni, mhux biss il-Parlament, imma l-pajjiż għandu d-dritt li jkun jaf, għax dak iġib miegħu ċerti pressjonijiet.

F'ċerti ġranet u f'ċerti postijiet, it is becoming unlivable!

Għall-ewwel darba f'ħajti qed nisma' l-kliem: Kieku jien iżgħar, kont naqbad u nitlaq minn hawn!

Ma jistax jkun nibqa' ngħix hawn.

Hawn m'għandhiex x'taqsam il-politika.

M'iniex insemmi l-argumenti politiċi li jkollna ta' bejnietna, biex ma ninftehimx ħażin.

Għall-ewwel darba f'ħajti qed nismagħha din, u xi raġuni hemm.

Ministru, inti għandek responsabbiltà enormi, imma bir-rispett kollu lejk ikun għalxejn li tagħmel il-massimu tiegħek, jekk sħabek jimminawk mill-ġenb, għax ix-xogħol tiegħek jisfa suf, minkejja l-intenzjonijiet tajba tiegħek.

Sur President, fuq il-plastic għandna sfida kbira, u aħna lesti li nagħtu l-kontribut tagħna.

Aħna lesti li nagħtukom l-appoġġ tagħna, imma teħdunix ħażin, m'iniex se nkun kompliċi biex jiġi leġittimat proċess diġà deċiż biex jibbenefika min hu fis-setgħa f'Kastillja.

Kellmuna tliet persuni ewlenin fil-pajjiż li waslilhom il-messaġġ li jekk iridu jibqgħu jieħdu ċerti kuntratti tal-Gvern, ma jitfgħux it-tender għall-bottling return scheme.

Hawnhekk għandi f'idejja artiklu li ħareġ Manuel Delia fl-4 ta' Ġunju 2018, dwar dak li jidher li huwa … (Interruzzjonijiet) Sinjura President, m'għandix dubju li dan mhuwiex point of order, għax l-Ispeaker ta Ruling il-ġimgħa li għaddiet dwar dan, però billi qed nitkellem fuq il-Ministru Herrera, ma nsib l-ebda diffikultà li jagħmel l-intervent li għandu bżonn jagħmel.

JOSÈ HERRERA: Irrid nagħmilha ċara li għall-bottle refund scheme se toħroġ tender trasparenti, u fil-kumitat tal-għażla se jkun hemm l-iktar nies trasparenti possibbli.

Jekk kellmuhom xi nies u qalulhom hekk, jgħidli min huma jew imorru jagħmlu rapport.

Jekk iħossu li saret xi pressjoni illeċita jew illegali fuqhom, imorru jagħmlu rapport fejn għandhom imorru jagħmlu rapport, però nista' nassigurak li l-bottle refund scheme ħierġa dirett mill-Ministeru tiegħi u jien m'għandi l-ebda persuna jew konsorzju f'moħħi – għax dan l-aħħar tkellmu l-konsorzju.

Huma jistgħu jikkontestaw kif jikkontesta kulħadd, però rrid nagħmilha ċara, kif diġà kelli l-okkażjoni li nagħmel, li l-proċedura tal-bottle refund scheme se tkun trasparenti u onesta iktar minn mija fil-mija, kif għandha tkun.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

JASON AZZOPARDI: Ġaladarba l-Ministru għamel din id-dikjarazzjoni, xtaqt ngħidlu li jekk verament irridu li l-affarijiet sew, dik l-iskema għandha tkun imħaddma mill-privat u mhux mill-Gvern.

(Interruzzjonijiet)

ID-DEPUTY SPEAKER: Ippermettili, Onor. Herrera, għandek iċ-ċans li tirrispondi fl-aħħar.

JASON AZZOPARDI: Sinjura President, ma nsibx diffikultà, assolutament.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

JOSÈ HERRERA: Ninforma lill-Onor.

Azzopardi li from day one, il-punt tiegħi kien li din se tiġi operata mill-privat.

Il-Gvern se jkun biss regolatur, għax bilfors irid ikun hekk.

Qgħadt nikkrea kunsill biex jirregola l-bottle refunds scheme u way streams differenti li rrid noħroġ minn dan il-kunsill, biex ikolli vehicle minn fejn noħroġ it-tenders, il-procurement, eċċetra.

Għalhekk irrid kunsill, imma naqbel miegħu totalment li allaħares ikun il-Gvern li jmexxi dawn il-proġetti.

Dażgur li jkun il-privat.

Naqblu totalment, u hekk se jiġri!

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

JASON AZZOPARDI: Grazzi ħafna Ministru, ta' dak il-kliem.

Issa meta tagħlaq il-konsultazzjoni pubblika, mingħalija fl-aħħar ta' Ġunju, inkunu nistgħu nitkellmu aħjar.

Jalla qegħdin naqblu li l-privat għandu jmexxi din l-iskema, però kien hemm artiklu li deher fi blogg ta' Manuel Delia that raises eyebrows, fejn intqal li f'Ġunju li għadda, lejlet l-elezzjoni li għaddiet, il-Gvern ta iktar minn 5,000 metru kwadrat art lill-kumpaniji proprjetà taċ-Chief of Staff tal-Prim Ministru, b'65 sena ċens li beda jiddekorri mill-1 ta' Marzu 2017.

Dan skont x'hawn miktub, għax jien dak li hawn miktub nista' ngħid.

Issa sta għal ħaddieħor li jgħid jekk huwiex veru jew hijiex gidba.

Jingħad ukoll li:

Għalfejn?

Għax aħna nafu li meta tingħata art għal skop industrijali, dejjem ikun hemm il-kundizzjoni li ma jkunx hemm bdil fl-użu li għalih tkun ingħatat dik l-art.

Hawn dejjem qed nikkwota.

Issa jekk hawn gibda, jgħidulna li hawn gibda, imma sakemm ma jkunx hemm iċ-ċaħda, hawnhekk hawn miktub li l-kundizzjonijiet tal-kuntratt jippermettu change of use għal skop industrijali.

Insibu wkoll li:

Jekk dan huwa minnu, huwa ħażin, għax ikun ifisser li għandek uffiċċjal pubbliku li permezz tal-fatt li huwa uffiċċjal pubbliku, għamel użu minn informazzjoni li tkun disponibbli għalih minħabba l-uffiċċju li hu jokkupa biex jippromwovi interessi kummerċjali.

Dak jgħidulu kunflitt ta' interess.

Sinjura President, se nagħlaq b'dawn iż-żewġ punti fil-qosor billi ningħaqad mal-editorjal tal-lum tal-ġurnal Malta Today intotolat, 'Something's got to give', li jgħid hekk:

Fi kliem safi bil-Malti ngħidu li meta tiżra' r-riħ, taħsad ir-riefnu u jbati kulħadd.

Aħna ma rridux naslu f'dak il-punt, għalhekk l-istqarrija li ħarġet il-Birdlife ilbieraħ fl-okkażjoni tal-Jum Dinji tal-Ambjent hija a wake up call, għax wasal iż-żmien għall-azzjonijiet konkreti biex jiġi mħares l-ambjent naturali!

F'din id-dikjarazzjoni l-Birdlife qed tgħid li wasal iż-żmien li jittieħdu l-azzjonijiet konkreti relatati mal-liġijiet li hemm bżonn jiddaħħlu, li jsiru l-bidliet fil-policies li hemm bżonn isiru, u jittieħdu l-miżuri ta' infurzar u konservazzjoni li jridu jittieħdu biex jiġi mħares l-ambjent naturali tagħna.

Ministru, we need to put our money where our mouth is, u la qegħdin niddiskutu l-estimi tal-ERA, din għandha tkun Awtorità mhux biss li tinbaħ, imma li tigdem, li jkollha s-sinsla, li jkollha l-personalità, li jkollha l-vires, li jkollha l-clout, li jkollha vuċi b'saħħitha, li jkollha l-awtorità morali li meta titkellem hi, people look up and listen.

Imma jiddispjaċini ngħid li għadna 'l bogħod ħafna milli naslu f'dak l-istat!

Nirringrazzjak, Sinjura President.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

CARMELO ABELA: Sinjura President, naturalment diskussjoni fuq l-ambjent tqajjem interess, u jien ngħid li b'mod ġustfikat hekk għandu jkun, però naħseb li nagħmlu żball li minn din il-Kamra nibagħtu ċerti messaġġi li qisu t-tkabbir ekonomiku f'daqqa waħda sar ħażin.

Hija xi ħaġa ħażina li qed nibagħtu l-messaġġ li għax pajjiżna qed jesperjenza tkabbir ekonomiku sostnut għal numru ta' snin li hu robust u qawwi, dan jolqot ħażin lill-ambjent.

M'għandniex nippruvaw inpinġu li għax pajjiżna għaddej minn tkabbir ekonomiku, l-ambjent se jintlaqat ħażin, għax dan l-argument ma jreġix!

Se mai, it-tkabbir ekonomiku għandu jsostni lill-pajjiż biex nagħmlu żviluppi ekonomiċi, u fuq kollox nagħmlu żviluppi fejn l-ambjent imur 'il quddiem.

Issemma l-argument tal-kwalità tal-ħajja.

Kif tista' ttejjeb il-kwalità tal-ħajja ta' familji u persuni jekk ma jkollokx minn fejn issostni il-kwalità tal-ħajja tagħhom?

It-tkabbir ekonomiku jagħtik il-possibbilità li ttejjeb il-kwalità tal-ħajja tan-nies, tal-individwi u tal-familji, naturalment dejjem jekk tonfoq il-flus bil-għaqal.

Mela ejja ma noqogħdux indaħħlu l-issue tat-tkabbir ekonomiku bħala xi ħaġa ħażina.

Naħseb li dan il-pajjiż kien ilu jaspira li jkollu dan it-tip ta' tkabbir ekonomiku, allura f'daqqa waħda m'għandniex inpinġu li għax l-ekonomija qed tikber b'dan il-mod, hija xi ħaġa negattiva, anzi dawn l-affarijiet għandhom ikunu komplementari għal xulxin.

Min jaf kemm hawn pajjiżi li jaspiraw u jixtiequ li jkollhom it-tkabbir ekonomiku li għandha Malta!

Naturalment, għad għandna sfidi fil-qasam ambjentali.

Għad fadal fejn nimirħu u fejn intejbu.

Il-Ministru, ġustament fl-introduzzjoni tiegħu semma diversi sfidi, u semma wkoll fejn qed isir progress.

Smajt ukoll lill-Onor.

Azzopardi jikkritika – nieħu gost li jkun hemm il-kritika, għax hekk għandu jkun – li fejn għadna ma wasalniex, għandna npoġġu subgħajna fuq il-ferita u ngħidu li din hija xi ħaġa li rridu naħdmu iktar fuqha, bħal pereżempju fl-infurzar.

Jien ili fil-Parlament 21 sena, u sena waħda wara l-oħra, kull meta nitkellmu fuq l-ambjent u fuq affarijiet oħrajn, l-infurzar huwa wieħed mill-punti ewlenin li dejjem insemmu.

Ili 21 sena f'dan il-Parlament u dejjem insemmu l-issue tal-infurzar!

Naħseb li jekk inpoġġu jdejna fuq qalbna, nammettu li bħala poplu ma tantx aħna dixxiplinati.

Fil-mod kif insuqu hemm min jgħidlek li huwa evidenti li ma tantx aħna dixxiplinati, u l-istess f'infurzar ieħor.

Naħseb li huwa tajjeb li we call a spade, a spade, għax l-infurzar irid jiġi minn fuq u mill-awtoritajiet, imma jrid jiġi wkoll mill-edukazzjoni u mill-individwi.

Sinjura President, jien ngħid bla tlaqliq li dan il-Gvern huwa favur l-ambjent, u se nispjega għalfejn.

Għad fadal ħafna xi jsir.

Saru passi, ittieħdu inizjattivi, hemm ir-rieda, imma ma nistax ma nitlaqx mill-premessa li dan huwa Gvern favur l-ambjent.

M'iniex ngħid biss għall-Ministru responsabbli mill-ambjent, imma dan huwa Gvern favur l-ambjent.

Nispera li jkolli ċ-ċans li nuri kif il-Ministeru tiegħi, jiġifieri l-Ministeru għall-Affarijiet Barranin u l-Promozzjoni tal-Kummerċ, hu attiv fil-qasam ambjentali fl-oqsma li aħna nistgħu naħdmu fuqhom.

Se nsemmi ftit miżuri bħala eżempji, fejn se nuri kif verament dan il-Gvern huwa favur l-ambjent, għax dak li għidt forsi jista' jixxokkja lil xi wħud.

Dan il-pajjiż kellu sfidi u għad għandu sfidi li ħaddieħor mhux biss ħarabhom, imma lanqas biss tkellem fuqhom.

Waħda mill-miżuri l-kbar li ħa dan il-Gvern kienet l-għeluq tal-power station tal-Marsa.

Din kienet ilha tissemma mill-bidu tas-snin 90, imma jiddispjaċini ngħid li ma sar xejn!

L-għeluq tal-power station tal-Marsa sar fl-ewwel ħames ta' din l-amminstrazzjoni.

Issa jekk hawn xi ħadd li jgħidli li l-għeluq tal-power station tal-Marsa mhijiex miżura ambjentali kbira li ttejjeb il-kwalità tal-ħajja tan-nies, allura ma nafx x'tista' tkun din il-miżura!

Filwaqt li ngħidu fejn għadna ma wasalniex u x'jonqos xi jsir, irridu ngħidu wkoll fejn wasalna bħala pajjiż.

Huwa stat ta' fatt li l-power station tal-Marsa ingħalqet issa, taħt din l-amministrazzjoni, u għalija din hija miżura kbira ħafna li ttejjeb il-kwalità tal-ħajja tan-nies li jgħixu fil-Marsa u fi nħawi oħrajn.

Ċertament, din hija miżura ambjentali importanti.

It-tieni ħaġa li għamilna kienet li qlibna mill-heavy fuel oil għall-gass.

Jien m'iniex se nidħol fil-kwestjonijiet ta' korruzzjoni li tqajmu f'dan ir-rigward, għax mhuwiex is-suġġett li nixtieq nindirizza fil-ħin li għandi għad-dispożizzjoni tiegħi.

Din ukoll hija miżura ambjentali li ttejjeb il-kwalità tal-ħajja tan-nies.

Niftakar li fil-kampanja elettorali ta' sena ilu, kont qiegħed għand familja f'Marsaxlokk li kellhom tifla ta' bejn 15 u 16-il sena tbati bl-ażżma, u ommha u hi qaluli li fl-ewwel ġimgħat minn meta qlibna mill-heavy fuel oil għall-gass kienet diġà qed tħossha aħjar.

Jien komplejt nistaqsi, biex ma nipprovax ngħid kemm aħna tajbin bħala Gvern, u l-omm u t-tifla kkonfermawli li l-bidla fl-arja, għalkemm kien għadu fil-bidu tal-bidla mill-heavy fuel oil għall-gass, diġà kienet qed tinħass!

Mela jekk din il-miżura mhijex miżura favur l-ambjent, x'inhi?

Jekk din il-miżura mhijiex miżura favur il-kwalità tal-ħajja, x'inhi?

Dan kollu jista' jsir bil-għaqal ta' kif għamilna t-turnaround tal-Enemalta, u bil-għaqal ta' kif qed nużaw il-fondi mit-tkabbir ekonomiku.

Mela ejja ma nġellduhomx, anzi ejja nżewġuhom flimkien biex inkomplu nagħmlu t-tibdil neċċessarju.

Jien ħadt gost nisma' lill-Ministru jsemmi numru ta' inizjattivi oħra li jħallu impatt pożittiv fuq l-ambjent, fosthom is-siġar.

Jalla jkollna aktar open spaces, jalla nkunu iktar intelliġenti, jalla nesperimentaw kif nistgħu noħolqu l-ispazji li tant għandna bżonn!

Ejja nkunu kreattivi ħalli jkollna dawn l-ispazji.

F'dan il-pajjiż għandna l-problema serja tal-management tal-iskart, problema li ħaddieħor ħarab, u aħna qed nippruvaw naraw kif niddisponu mill-iskart, għax hija xi ħaġa urġentissima.

Mhux biss li nisseparaw u li nieħdu ħsieb li mmexxu l-proċess kollu tas-separazzjoni tal-iskart u nippruvaw innaqqsu l-iskart, imma naraw kif nistgħu niddisponu mill-iskart tagħna.

Ma nistgħux nibqgħu nieħdu iktar artijiet u nagħmluhom miżbliet, għax m'għandniex l-ispazju!

Jista' jkollna l-ispazju għall-għaxar snin li ġejjin, u forsi nagħmlu sforz u nsibu għall-għaxar snin ta' wara, imma mbagħad daqshekk, m'għandniex iktar spazju f'dan il-pajjiż.

Nieħu gost nisma' bil-konservazzjoni taż-żoni fil-baħar.

Dan hu punt ieħor li nixtieq insemmi li juri kemm dan il-Gvern huwa favur l-ambjent, u din ukoll hija xi ħaġa pożittiva li saret dan il-pajjiż.

Naturalment, issa se nkomplu nieħdu ħsieb din il-konservazzjoni.

Imma filwaqt li nammettu li għad fadal ħafna xi jsir, għandna l-isfidi u għandna l-infurzar, ma nistgħux ma ngħidux x'għamilna.

U dak li għamilna fl-ewwel ħames snin juri li dan il-Gvern huwa Gvern favur l-ambjent.

Jien ngħid ukoll li l-ERA, l-awtorità li tagħha qegħdin niddiskutu l-estimi u r-Rapport Annwali, għandha sfida, mela le, kif tenna ċ-Chairman fl-introduzzjoni tar-Rapport Annwali għas-sena 2017 li ġie ppreżentat lilna.

Iva, għandna sfida, u din mhijiex biss tal-ERA, imma rridu nagħmluha l-pajjiż kollu flimkien.

Jien napprezza dak li qal l-Onor.

Azzopardi, li l-Oppożizzjoni lesta li tagħti s-sehem tagħha.

Hekk għandu jkun, għax fl-aħħar mill-aħħar jekk l-ambjent ikun aħjar, ma jkunx aħjar għal-Laburisti, imma jkun aħjar għal kulħadd.

Hekk għandna bżonn nagħmlu, imma rridu nagħmluha bis-serjetà, u mhux nagħżlu fejn nikkoperaw u nagħżlu fejn ma nikkoperawx.

Se nagħmel traduzzjoni libera tal-messaġġ taċ-Chairman, għax hi bl-Ingliż.

Iċ-Chairman qal hekk:

"L-immaniġġjar tal-ambjent u l-iżvilupp ekonomiku b'mod sensibbli huma komplementari għall-aħħar.

Fuq kollox, huma l-istess naħa biex naslu għall-iżvilupp sostenibbli.".

Naħseb li huwa importanti li nifhmu dan il-messaġġ li aħna m'għandniex inġelldu l-immaniġġjar tal-ambjent u kif nieħdu ħsieb il-wirt naturali tagħna mal-iżvilupp ekonomiku.

Ma nistgħux ngħidu li se nwaqqfu l-iżvilupp ekonomiku biex intejbu l-ambjent, għax dawn għandhom imorru flimkien.

Naturalment, irridu nkunu intelliġenti fil-mod kif inwettqu dawn l-affarijiet, biex finalment l-għanijiet tagħna tal-kunċett ta' żvilupp sostenibbli nwettquh fil-prattika.

Allura huwa importanti li nifhmu dan kollu.

Nixtieq nifraħ lill-Awtorità tal-ħidma tagħha, u napprezza wkoll li fil-ħidma tagħha jżommu sens ta' bilanċ.

L-estremitajiet huma t-tnejn ħżiena.

Min jgħidlek li jrid li nibnu kullimkien huwa ħażin għax ma nistgħux u ma naffordjawx.

Min jgħidlek li rridu nwaqqfu kollox, huwa ħażin ukoll.

Is-sabiħ ta' dan kollu jkun meta nilħqu l-bilanċ meħtieġ, u l-bilanċ meħtieġ irridu nsibuh flimkien.

Jien napprezza li f'pajjiż li d-daqs tiegħu hu dak li hu, is-sens ta' bilanċ ta' din l-Awtorità jkun hemm u rridu nipperfezzjonawh, imma l-isfida tagħna hija ħafna u ħafna ikbar.

Dak huwa l-mod kif aħna għandna nimxu.

Nixtieq nifraħ ukoll lill-Ministru Josè Herrera għall-impenn tiegħu favur l-ambjent, u meta nisimgħu jitkellem favur l-ambjent, jitkellem b'mod passjonat.

Hija xi ħaġa tajba li l-Ministru li jkun responsabbli minn qasam ma jitkellimx fuqu biss għax hu responsabbli minnu politikament, imma jitkellem b'ċerta passjoni.

Sinjura President, xtaqt nagħmel xi punti dwar ir-rwol tal-Ministeru tiegħi.

Is-sena li għaddiet għadna kif iċċelebrajna l-50 anniversarju ta' inizjattiva ambjentali kolossali li ħadet Malta fil-Ġnus Magħquda dwar il-Liġi tal-Baħar, biex nieħdu ħsieb mhux biss il-baħar ta' madwar Malta, imma l-ibħra tad-dinja kollha.

Naturalment, kien kruċjali dak li nbeda 50 sena ilu bid-diskors ta' Dr. Arvid Pardo.

Ħadna wkoll inizjattivi li m'għandix iċ-ċans nidħol fihom, li minnhom ma bbenefikatx Malta biss, imma dak iż-żmien bdejna diskussjoni li kompliet bil-Konvenzjoni dwar il-Law of the Sea li saret madwar 15-il sena wara fl-1985, fejn id-dinja kollha bbenefikat mill-inizjattiva ta' Malta.

Dan l-aħħar, jien u l-kollega tiegħi appuntajna lil Prof. Alan Deidun bħala ambaxxatur iddedikat għall-oċeani, sabiex inkomplu bil-vokazzjoni ta' Malta mhux biss bħala nazzjon marittimu fejn mill-aspett ekonomiku niddependu wkoll minn dan il-qasam, imma rridu nkomplu nħarsu u niżviluppaw l-ibħra tagħna b'mod sostenibbli.

Allura, huwa importanti ħafna li għad-deċennju li ġej, bejn is-sena 2021 u s-sena 2030, dan se jiġi ddikjarat bħala d-deċennju dinji għax-xjenza tal-ibħra għas-servizz tal-iżvilupp sostenibbli.

Allura Prof. Alan Deidun, bħala ambaxxatur iddedikat għall-oċeani, se jkun qed jaħdem fuq dan il-qasam, naturalment taħt id-direzzjoni tal-Ministeru kkonċernat.

Jien xtaqt insemmi wkoll iż-żewġ inizjattivi li ħadet Malta fl-ewwel nofs tas-sena li għaddiet fi żmien il-Presidenza tal-UE, li għadu għaddej ix-xogħol fuqhom u rridu nkomplu naħdmu fuqhom, kemm fejn għandu x'jaqsam mal-proposta dwar l-anthropogenic underwater noise, kif ukoll dwar il-proċess regolari ta' rapportar globali u l-valutazzjoni tal-ambjent marittimu tan-Nazzjonijiet Magħquda.

Kien sar workshop, li naturalment irridu nkomplu naħdmu fuqu u ttieħdu inizjattivi oħrajn fejn għandu x'jaqsam il-Commonwealth u ġie addottat il-Commonwealth Blue Charter, allura huwa importanti li nkomplu nisħqu u nimbuttaw dawn il-konċetti.

Hemm imbagħad dik li tissejjaħ id-diplomazija tal-klima, li l-Ministeru tiegħi hu attiv fiha.

Fi Frar li għadda enfasizzajna l-importanza ta' impenn globali kontinwu għall-ftehim ta' Pariġi u tal-urġenza li jitkompla l-programm tat-twettiq tiegħu.

Dan għandu jiġi finalizzat fil-Konferenza tal-Klima tan-Nazzjonijiet Magħquda f'Diċembru fil-Polonja.

F'Malta se nibqgħu nappoġġjaw dawn il-miżuri u bħala Ministeru se nibqgħu nagħtu l-backing kollu tagħna.

Irrid ngħid li matul din is-sena l-Ministeru għall-Affarijiet Barranin u l-Promozzjoni tal-Kummerċ beħsiebu jikkommemora t-30 anniversarju mill-inizjattiva li ħadet Malta fi ħdan in-Nazzjonijiet Magħquda favur il-protezzjoni tal-klima globali għall-ġenerazzjonijiet preżenti u futuri tal-umanità.

Dan ikompli juri l-impenn ta' pajjiżna lejn id-diplomazija tal-klima, għax se nkomplu nisħqu fuq l-importanza tal-ambjent mhux biss għal pajjiżna, imma wkoll għad-dinja kollha.

Nirringrazzjak, Sinjura President.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

KAROL AQUILINA: Sur President, kont ippjanajt li nagħmel dan id-diskors strettament dwar l-Awtorità dwar l-Ambjent u r-Riżorsi, għax qegħdin niddiskutu l-estimi ta' din l-awtorità, imma naturalment iċ-ċirkostanzi xi kultant iġegħluk tibdel ftit il-punti li tkun se ssemmi.

Minħabba l-affarijiet li żviluppaw fl-aħħar jiem, inħoss li għandi niddedika dan id-diskors kollu għas-sitwazzjoni tal-industrija tal-kostruzzjoni f'pajjiżna.

Rajna kif ftit tal-jiem ilu, il-kunsillier Jeremy Cardona mill-Gżira spiċċa vittma ta' attakk minn persuna, li għax hija involuta fis-settur tal-kostruzzjoni, u Jeremy Cardona huwa kritiku ħafna tas-settur tal-kostruzzjoni, partikolarment f'dak li qed iseħħ fil-Gżira, spiċċa sar attentat fuqu li huwa kundannabbli għal kollox.

Naħseb li din il-Kamra taqbel li affarijiet bħal dawn għandhom ikunu kundannabbli.

Illum għandna sitwazzjoni fil-pajjiż fejn ix-xogħlijiet ta' kostruzzjoni qegħdin jiddominaw il-ħajja ta' kull wieħed u waħda minna.

Ħafna drabi, meta nitkellmu dwar l-ambjent jiġi f'moħħna l-kunċett tas-soltu li l-ambjent huwa l-baħar, il-kampanja u l-pajsaġġ Malti, imma l-ambjent mhuwiex dak biss.

Forsi f'din il-Kamra u fl-awtoritajiet ta' pajjiżna jonqos li tqum is-sensittività lejn l-ambjent urban ta' pajjiżna, jiġifieri l-partijiet mil-lokalitajiet tagħna li huma mibnija.

F'pajjiżna għandna ftit estremitajiet dwar kif inhu l-ambjent urban.

Eżempju klassiku ta' dan huwa Ħal Safi li hi lokalità bi ftit bini u mdawra bil-kampanja, imbagħad għandek lokalitajiet oħrajn miżgħuda bil-bini bħal, ngħidu aħna, Tas-Sliema, San Ġiljan, il-Gżira u San Pawl il-Baħar.

Mela hemm dawn iż-żewġ estremitajiet li qegħdin nesperjenzaw u li l-Maltin qegħdin jgħixu ta' kuljum.

Meta nitkellmu dwar l-ambjent urban, qegħdin nitkellmu dwar il-kwalità tat-toroq tagħna, l-ispazji miftuħin, il-pjazez, il-ġonna, u dawn kollha jfissru esperjenza negattiva jew pożittiva għall-familji tagħna.

Ilbieraħ filgħaxija, fil-ħin li jiltaqa' l-Parlament, ir-residenti tal-Gżira mmexxija mill-kunsill lokali organizzaw protesta kontra l-abbuż sfaċċat ta' numru ta' żviluppaturi u kuntratturi li fil-preżent qegħdin jagħmlu xogħlijiet f'din il-lokalità.

Sfortunatament, l-esperjenza ta' dawn ir-residenti hi li dawn ix-xogħlijiet li qegħdin jitwettqu qed jeqirdulhom il-kwalità tal-ħajja tagħhom u tal-familji tagħhom.

Irrid nagħmilha ċara li f'pajjiżna għandna ħafna kuntratturi u żviluppaturi li l-maġġoranza tagħhom huma responsabbli li jagħmlu xogħolhom b'rispett lejn id-drittijiet u l-ħajja tar-residenti.

Il-maġġoranza huma nies prudenti u tal-affari tagħhom, imma r-realtà hi li għandna numru limitat ta' żviluppaturi u kuntratturi li jiġu jaqgħu u jqumu minn x'tgħid il-liġi u mill-ħajja tan-nies, allura jaqbdu u jagħmlu l-affarijiet mingħajr ma jkunu responsabbli ta' dak li qegħdin jagħmlu.

F'pajjiżna għandna liġijiet li jirregolaw l-industrija tal-kostruzzjoni, imma nafu li xi kultant il-liġijiet qegħdin hemm biex jinkisru!

Ilbieraħ is-Sindku tal-Gżira, Conrad Borg Manchè – insellimlu minn hawn u nsellem lill-kunsilliera kollha, li se nsemmihom ħalli nkun korrett magħhom, fosthom Wayne Hewett, Graziella Attard Previ, Jeremy Cardona, Neville Chetcuti u Joseph Galea – tkellem dwar kif fil-lokalità tal-Gżira, li għandha biss 51 triq, bħalissa hemm aktar minn 130 sit ta' kostruzzjoni.

Le, ma ħadtx żball fin-numri!

Hemm 130 sit ta' kostruzzjoni f'51 triq!

Jiġifieri bħala medja, f'kull triq hemm tliet siti ta' kostruzzjoni, u dan huwa numru allarmanti ħafna.

Dan huwa piż kbir fuq il-lokalità tal-Gżira u wieħed ma jistax jgħid li mil-lum sa sena oħra se jkun solvut, imma se jibqa' jipperpetwa ruħu, għax nafu kif timxi din l-industrija, kif tlesti biċċa xogħol, issib post ieħor u tinvesti fih.

Din hija s-sitwazzjoni gravi li qed tolqot lil-lokalità tal-Gżira.

Imma mhux lill-Gżira biss, għax hemm ħafna lokalitajiet oħrajn li qegħdin jesperjenzaw din is-sitwazzjoni, li biex ngħid hekk irrendiet lil din il-lokalità bħala żona ta' kostruzzjoni permanenti.

L-esperjenza tan-nies hi li m'għadhomx jgħixu fil-lokalità li trabbew fiha, jew li marru jgħixu fiha, imma qegħdin jgħixu f'post li fih il-ħin kollu għaddej ix-xogħol ta' kostruzzjoni.

Allura ladarba qegħdin niddiskutu l-Awtorità tal-Ambjent, wieħed irid jistaqsi x'qed tagħmel l-Awtorità tal-Ambjent dwar din is-sitwazzjoni.

X'influwenza qed teżerċita fil-proċess tal-ippjanar biex ma jkollniex l-esaġerazzjonijiet fil-bini?

X'passi qiegħda tieħu biex l-abbużi fl-industrija tal-kostruzzjoni jispiċċaw darba għal dejjem?

Forsi hawn min qed jgħid li l-Awtorità tal-Ambjent mhijiex responsabbli direttament minn dan il-qasam, u dan huwa minnu, imma l-Awtorità tal-Ambjent għandha r-responsabbiltà ġenerali li tara li l-ambjent ta' pajjiżna ma jiġix influwenzat b'mod ħażin mid-deċiżjonijiet li jittieħdu fil-proċess tal-ippjanar.

Jekk hemm awtorità li żgur hija responsabbli minn dan kollu, dan huwa l-Building Regulation Office, li semmieh ukoll l-Onor.

Jason Azzopardi ftit tal-minuti ilu waqt l-intervent tiegħu.

Għal min ma jafx, dan l-uffiċċju ilu li twaqqaf mis-sena 2011 bl-intenzjoni li jirregola l-industrija tal-kostruzzjoni u jiżgura li x-xogħlijiet isiru skont il-liġi, b'mod responsabbli u b'rispett lejn ir-residenti.

Matul l-aħħar jiem, għamilt sensiela ta' mistoqsijiet parlamentari dwar dan l-Uffiċċju, biex nipprova nifhem ftit x'inhi l-ħidma li qed jagħmel u x'riżultati qiegħed jagħti, jekk qed jagħti riżultati!

Pereżempju, staqsejt x'eżenzjonijiet qegħdin jingħataw mill-famuża regola li fil-perjodu tas-sajf, li għal dan il-qasam jibda fil-15 ta' Ġunju, ma jsirux xogħlijiet ta' skavar u twaqqigħ ta' bini fiż-żoni turistiċi ta' pajjiżna.

Oħroġ il-għaġeb, meta l-15 ta' Ġunju huwa fl-aħħar tal-ġimgħa d-dieħla, jirriżulta li s'issa saru biss żewġ talbiet f'Malta u Għawdex fejn jista' jsir xogħol ta' twaqqigħ u skavar, minħabba ċerti sitwazzjonijiet, waħda fi Triq ix-Xatt, Tas-Sliema u l-oħra fi Triq San Ġorġ, San Ġiljan.

Jekk tmur San Ġiljan u Tas-Sliema, meta tara s-siti ta' kostruzzjoni, it-twaqqigħ u l-iskavar li qed isir, ma tridx tkun professur biex tinduna li ħafna mix-xogħlijiet li qegħdin isiru se jibqgħu għaddejjin.

Huwa tal-iskantament kif ġimgħa qabel ma jibda l-perjodu li suppost dawn ix-xogħlijiet jieqfu, hemm biss żewġ talbiet pendenti biex jingħataw din l-eżenzjoni, skont ir-risposta li ngħatat.

Dan juri b'mod ċar li hemm numru ta' żviluppaturi u kuntratturi li litteralment qegħdin jiġu jaqgħu u jqumu minn din il-projbizzjoni li jsir xogħol ta' twaqqigħ u skavar, u se jibqgħu għaddejjin daqslikieku ma ġara xejn.

Jgħidulek: Jekk jinduna xi ħadd nitlob għall-exemption.

Għalhekk is-sitwazzjoni hija proprju bla kontroll.

Jien ma nlumux lis-Sindku u lanqas ngħir għalih – naħseb kieku jien kont sindku tal-Gżira, kont ninkwieta ħafna iktar – meta qed jgħid li kważi wasalna fi stat li kulħadd jibda jaqta' qalbu milli jindirizza din il-problema!

Ilbieraħ għamilt mistoqsija parlamentari oħra dwar in-numru ta' lmenti li jirċievi l-Building Regulation Office, u n-numri jinkwetawk ħafna, għax jirriżulta li fl-2013 kien hemm medja ta' tliet rapporti kuljum, fis-sena 2014 kien hemm medja ta' ħames rapporti kuljum, fis-sena 2015 kien hemm seba' rapporti kuljum, fis-sena 2016 kien hemm tmien rapporti kuljum, u s-sena li għaddiet kien hemm medja ta' disa' rapporti kuljum.

Jien tkellimt ma' kunsillier mil-lokalità ta' Tas-Sliema li jieħu ħsieb dan il-qasam u meta staqsejtu jekk hijiex ħaġa realistika li jkun hemm disa' rapporti kuljum, qalli li disa' rapporti kuljum jagħmilhom hu waħdu f'Tas-Sliema.

Qalli li dan sinjal li n-nies qatgħu qalbhom milli jirrapportaw lill-Building Regulation Office, għax jafu li fuq in-numru tal-mobile li jirreklamaw ma jirrispondi ħadd għax huwa mitfi, u fil-weekend m'hemm assolutament ħadd li jagħti kas.

Allura s-sitwazzjoni hi li għandna residenti ta' lokalitajiet differenti ta' pajjiżna li qatgħu qalbhom mill-Building Regulation Office!

RYAN CALLUS: Forsi spiċċalhom il-credit tal-mobile!

KAROL AQUILINA: Mhux hekk!

L-Onor.

Callus qed jgħidli li spiċċalhom il-credit, imma dawn iċemplulhom, mhux iċemplu huma, jiġifieri suppost m'għandhomx bżonn credit.

Din lanqas titwemmen li fuq sitwazzjoni ta' ksur ta' liġi sfaċċata f'pajjiżna m'hemm ħadd li jagħti kas!

L-uniċi awtoritajiet li jindirizzaw din il-problema qegħdin ikunu l-kunsilli lokali, bil-poteri u r-riżorsi limitati tagħhom.

Is-sindki u l-kunsilliera tal-lokalitajiet affettwati, għar-residenti kważi saru l-gwardjani kontra l-abbużi fis-settur tal-kostruzzjoni!

Ma rridx ninstema' qisni qiegħed nikkritika s-sitwazzjoni biss, u għalhekk fil-ħin limitat li għandi nixtieq nagħmel proposta biex tiġi indirizzata din is-sitwazzjoni, u l-proposta m'iniex se nagħmilha biex il-Gvern jidħol fiha.

Illum smajt li tħabbru numru ta' miżuri, u jalla dawk il-miżuri jħallu l-effett tagħhom.

Jalla tittieħed bis-serjetà li jkun hemm clampdown fuq dawn l-abbużi matul is-sitt ġimgħat li ġejjin u jalla din l-industrija tirregola lilha nfisha f'din is-sitwazzjoni.

Jien se nagħmel proposta għal dak li tista' tagħmel l-Assoċjazzjoni tal-Iżviluppaturi Maltin (MDA).

F'diversi pajjiżi Ewropej jeżistu skemi mwaqqfin minn għaqdiet bħall-MDA biex l-industrija tilħaq ċerti standards.

Pereżempju, jekk wieħed imur Londra u jara l-postijiet fejn għaddejjin il-proġetti l-kbar, jara banners kbar bid-dettalji ta' din l-iskema.

F'Londra u fl-Ingilterra kollha teżisti l-iskema Considerate Constructors Scheme.

Din hija organizzazzjoni indipendenti li twaqqfet fl-1997 biex ittejjeb l-istandards tal-industrija tal-kostruzzjoni u l-immaġni ta' dik l-industrija.

Ħalli nagħti ħjiel u ftit informazzjoni dwar din l-iskema.

Din l-istituzzjoni hija awtonoma kompletament mill-Gvern, jiġifieri m'iniex qed indaħħal il-Gvern fiha, imma qed nissuġġerixxi kif l-industrija tal-kostruzzjoni f'Malta tista' ttejjeb il-pożizzjoni tagħha.

Din l-iskema titlob lil min ikun se jagħmel proġetti kbar jirreġistra magħha.

Hemm fee nominali u min ikun se jiżviluppa jintrabat li jsegwi l-istandards ta' din l-iskema u b'hekk la jikser il-liġi u lanqas ikun ta' inkonvenjent għar-residenti, imbagħad din l-iskema tieħu ħsieb tara li f'dak l-iżvilupp partikolari jintlaħqu ċerti standards fil-bini.

Pereżempju, din l-iskema tirreklama b'mod kontinwu biex min qiegħed viċin ta' ċertu żvilupp ikun jista' jagħmel ilment magħha u jitlob li tittieħed azzjoni fir-rigward ta' dak l-iżvilupp.

Tirreklama wkoll li n-nies jistgħu jilmentaw dwar l-istorbju, it-trabijiet, l-iskart, it-tnaqqis ta' parkeġġ, is-sigurtà, imġiba mhux xierqa, l-istat tat-triq u l-bankini fejn qed isir l-iżvilupp, iċ-ċaqliq perikoluż tal-vetturi u l-makkinarju, in-nuqqas ta' sigurtà għal dawk li jkunu mexjin fit-triq, il-ħsara fil-proprjetà ta' terzi u fil-proprjetà pubblika, in-nuqqas ta' dawl fil-ħinijiet ta' matul il-lejl, u l-ħinijiet u l-ġranet li fihom isiru x-xogħlijiet.

Dawn huma kollha punti li f'Malta għandna numru kbir ta' lmenti dwarhom.

Għalhekk xtaqt li f'dan l-intervent nappella lill-MDA biex iniedu skema simili għal din, fejn iħeġġu lill-membri tagħhom jipparteċipaw fiha.

Jien ngħid li għandhom iħeġġu wkoll lill-kunsilli lokali kollha ta' pajjiżna jkunu parteċipi, ħalli din l-iskema tirnexxi mingħajr l-intervent tal-Gvern u mingħajr il-bżonn li wieħed jagħmel dak li qal l-Onor.

Agius aktar kmieni llum, jiġifieri li jkun hemm clampdown għax is-sitwazzjoni tkun iggravat.

Din hija forma ta' self-regulation li mhux biss tħalli benefiċċju lill-industrija, imma l-komunitajiet tagħna jkunu jistgħu jgħixu bil-kwiet u b'serħan il-moħħ.

Nirringrazzjak, Sur President.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Għandek ħames minuti.

GODFREY FARRUGIA: Sur President, illum qegħdin nitkellmu dwar dawk il-karatteristiċi naturali li minnhom jagħrfuna bħala pajjiż u li neħduhom for granted, għalkemm dam miljuni ta' snin biex dan il-kapital naturali evolva għal dak li huwa llum.

Għalija, kif qal sew il-Ministru, dan huwa s-sies tal-kwalità tal-ħajja li ngħixu, u wara kollox jiddetermina s-saħħa ta' kull wieħed u waħda minna.

Hawnhekk qegħdin nitkellmu dwar dak li jolqotna lkoll u dak li hu tagħna lkoll.

Il-Professional Development (PD) minn dan l-aspett, sa minn meta tnissel dejjem tkellem favur l-ambjent.

Hawn se jkolli nuża kelma li ddejjaqni meta nsemmiha, imma jidhirli li minn dan l-aspett ambjentali Malta tellgħet il-bandiera l-ħamra dwarha!

Malta hija suffokata b'żona urbana fejn l-ispazju pubbliku huwa ftit.

Malta hija suffokata bit-tniġġis mhux biss tal-arja imma anke ta' iskart li joħloq il-mard.

Meta nsemmi l-arja, lil hinn mill-power station, niftakar fit-traffiku.

Malta hija suffokata minħabba li ż-żona tal-kampanja kważi sparixxiet.

Illum qegħdin f'sitwazzjoni fejn ħafna nies li jifilħu għax il-but jagħtihom qed jixtru spazji fil-kampanja lil hinn minn xtutna.

Issemma wkoll il-baħar, li għalija wkoll huwa ODZ u ssemma l-mod kif se jiġi protett.

Imma ejja niftakru li bħalma issa wasalna f'punt fejn qegħdin nipproteġu l-bużaqq jew il-qabru, għandna żoni kbar sew, ikbar minn Malta, fil-baħar fejn lanqas ħuta waħda ma tara.

Illum min jogħdos taħt l-ilma jgħidlek kif sparixxiet il-bijodiversità fil-ħut.

Is-sikka l-bajda llum hija deżert fil-baħar, meta sa ftit tas-snin ilu kienet xi ħaġa ħajja bl-ekoloġija tagħha.

L-istess nista' ngħid għall-iktar post fond li jeżisti f'Għawdex, Xatt l-Aħmar.

Kellmu lil min hu tal-mestier u jgħidilkom li dan l-impatt negattiv irid rimedju immedjat.

Jien ħadt pjaċir nisma' lill-Ministru jgħid li xammar il-kmiem biex jipprova jirrimedja għal dan.

Għalija l-ERA qiegħda taħdem, iżda jekk verament ngħożżu l-ambjent, u għandna sfida u nammettuha, irridu nassiguraw li l-ERA tkun b'saħħitha daqs l-ambjent jekk irridu ambjent b'saħħtu.

Hawn se nelenka erba' punti, li tnejn minnhom se nindirizzahom lill-Ministru u tnejn se nindirizzahom lill-ERA.

Il-Liġi dwar il-Protezzjoni tal-Ambjent trid tiġi emendata biex din l-awtorità tkun at par, ugwali, daqs il-bully li jeżisti llum, li hi l-Awtorità tal-Ippjanar, ħalli l-ERA jkollha vera sett ta' snien – illum semmejna s-snien il-ħin kollu, u se nkompli nsemmihom jien – ħalli għall-inqas ikollha l-istess gidma bħall-Awtorità tal-Ippjanar.

Hemm bżonn ukoll li jkun hemm reviżjoni politika dwar il-viżjoni tal-ħarsien tal-kampanja ODZ, fejn l-ambjent jingħata l-persuna legali tiegħu u b'mod partikolari titħares is-sostenibbilità.

Huwa tajjeb li jkollna l-ekonomija u t-tkabbir tagħha, naqbel magħha u prosit, imma ejja nħarsu iktar lejn green economy minflok ekonomija li għandha x'taqsam mal-iżvilupp.

Hemm bżonn li l-ERA – hawnhekk se nerġa' nappella, għax semmejtha kemm-il darba f'din il-Kamra – tiżviluppa l-unit li huwa fir-remit tal-liġi tagħha, li jħares l-interess u s-saħħa tal-familji li jgħixu f'żoni ta' light industry, jew li jgħixu fejn qiegħed isir l-iżvilupp.

Dawn iridu jiġu protetti.

Min-naħa l-oħra ssemma r-rapport tal-Ombudsman li diġà tqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra u għaldaqstant se nikkwota minnu.

Dan jgħid li fis-sezzjoni tal-ERA, id-Dipartiment tal-Ambjent jilmenta li l-informazzjoni li jitlob ma tingħatax fil-pront, imma ddum ix-xhur, jew inkella ma tingħata xejn.

Hawnhekk tidħol it-trasparenza.

Hawn jidħlu flus il-poplu, u hawn hu fejn il-Ministeru tal-Ambjent qiegħed jonqos u għandu ħafna fejn jirranġa.

Il-Ministeru tal-Ambjent qiegħed ikun eżemplari fejn Ministeri oħrajn.

Nitolbu jkun eżemplari f'dan ukoll.

Nirringrazzjak, Sur President.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-ħin li fadal huwa għad-dispożizzjoni tal-Gvern.

L-Onor.

ALEX MUSCAT: Sur President, qed nieħu pjaċir li llum din il-Kamra qed titkellem dwar awtorità li prattikament li kien għall-Oppożizzjoni llum mhux qegħdin nitkellmu fuqha.

Illum qegħdin nitkellmu dwar awtorità li d-dmir u r-rwol tagħha ta' kuljum hu li tipproteġi l-ambjent.

Naħseb li huwa tajjeb li nfakkru lil kull min qed isegwina llum li ħaddieħor ma tantx għoġbu dan il-kunċett u kien kritiku immens meta ġejna biex nagħmlu d-demerger ta' dik li kienet il-MEPA.

Dak li qabel kien direttorat fi ħdan awtorità ikbar, illum ġiet awtorità għaliha, fuq saqajha, bid-drittijiet kollha li taġixxi kif jidhrilha li hu l-aħjar biex tipproteġi l-ambjent Malti.

Illum, milli smajt mill-Oppożizzjoni, jidher li hawn min għadu qed jistaqsi u jitfa' d-dubji jekk l-ERA għandhiex teżisti.

Smajt membri tal-Oppożizzjoni jistaqsu x'inhi tagħmel l-ERA llum, bħallikieku l-ERA waqqafnieha biex ngħidu li għandna awtorità, just to pay lip service li llum għandna awtorità li xogħolha hu li tipproteġi l-ambjent.

Jiġifieri l-intendere min-naħa tal-Oppożizzjoni – almenu kif interpretajtu jien, u ninsab konvint li l-messaġġ dak kien – hu li waqqafna awtorità li qegħdin jgħidulna li ma kienx hemm bżonnha.

Jien se nkun ċar u tond, kif inħobb inkun dejjem.

Le, ma naqbilx assolutament, għax naħseb li kien pass tajjeb ħafna meta sentejn ilu, jekk m'iniex sejjer żball, ħadna d-deċiżjoni bħala Gvern li l-ambjent Malti jimmerita li jkollu awtorità li tipproteġih.

Jien ngħid li ħafna mill-kritika li saret illum hija inġusta, għax forsi l-Oppożizzjoni lanqas indenjat taqra r-rapport li ħejjiet l-ERA, għax fil-verità, ħafna mill-punti li ġew imqajma kienu jsibu risposta għalihom sempliċement kieku qraw dak ir-rapport.

Se nsemmi punt li ssemma ħafna llum, l-infurzar.

Il-kelliema ta-Oppożizzjoni llum ipprovaw jagħtu l-impressjoni li fi ħdan l-ERA m'hemmx infurzar.

Huwa tajjeb li ngħidu li din l-awtorità ilha teżisti sentejn, jiġifieri qegħdin nitkellmu dwar awtorità li qed issib saqajha.

Jien ngħid li meta kkomparata ma' awtoritajiet oħrajn, nemmen li l-esperjenza li kellhom ħafna mill-ħaddiema li llum jaħdmu fl-ERA – u aktar tard fid-diskors tiegħi se nsellmilhom lill-ħaddiema – li kienu jifformaw parti minn entitajiet oħrajn, fosthom l-Awtorità tal-Ippjanar, għenet biex l-ERA ssib saqajha iktar malajr minn awtoritajiet oħrajn.

Ipprovat tingħata l-impressjoni li l-ERA mhijiex qed tagħmel infurzar.

Sur President, ninsab informat li l-ERA għandha tal-inqas 20 ruħ li xogħolhom huwa li ta' kuljum jaraw li jkun hemm compliance u li jkun hemm enforcement.

Issa li tiġi f'dan il-Parlament u tagħti l-impressjoni li l-ERA m'għandhiex snien biex tigdem u mhi tagħmel xejn f'dak li għandu x'jaqsam ma' infurzar, naħseb li mhuwiex ġust, speċjalment ma' min qed isegwina.

Naħseb li aħna bħala politiċi l-inqas ħaġa li nistgħu nagħmlu hija li nwasslu l-fatti kif inhuma, u li l-abjad ngħidulu abjad u l-iswed ngħidulu iswed.

Il-verità hi li l-ERA għandha mhux inqas minn 20 ruħ li xogħolhom huwa l-infurzar u l-compliance.

F'dawn l-aħħar snin rajna każijiet fejn l-infurzar ma kienx ġej unikament mill-Awtorità tal-Ippjanar iżda kien ġej mill-ERA wkoll.

Jien nemmen li hemm ċirkostanzi fejn l-ERA, bir-riżorsi li għandha llum, qed tieħu azzjoni.

Jien ngħid li l-midja tagħmel tajjeb li tiġbed l-attenzjoni għal ċerti sitwazzjonijiet, speċjalment f'dak li għandu x'jaqsam ma' kostruzzjoni u abbużi ambjentali oħrajn.

Ovvjament dak li qed isir xorta mhuwiex biżżejjed, u għad fadal x'nagħmlu.

Aħna ma nippretendux li niġu hawnhekk illum u ngħidu li fl-ERA, li waqqafnieha sentejn ilu, kollox ward u żahar u m'għadx fadal xogħol xi jsir.

Dażgur li għad fadal ħafna xogħol x'nagħmlu!

Fil-fatt, jekk taqra r-rapport, iċ-Chairperson qed jagħmilha ċara – u mhux hu biss – li jridu jiġu ngaġġati aktar nies ma' din l-Awtorità biex tkompli ssaħħaħ l-operat tagħha.

L-Oppożizzjoni staqsiet għalfejn illum għandna l-ERA, u tat x'wieħed jifhem li kienet kontra d-demerger.

Hawn jien nistaqsi: Kemm-il deċiżjoni ttieħdet li saret aħjar bis-saħħa tal-interventi li għamlet l-ERA f'dak li għandu x'jaqsam mal-ippjanar fuq il-Bord tal-Ippjanar?

Għax l-ERA hija rappreżentata fuq il-Bord tal-Ippjanar fejn jittieħdu d-deċiżjonijiet fuq il-permessi tal-iżvilupp f'pajjiżna.

Nistaqsi wkoll kemm-il żvilupp sar li llum huwa ambjentalment iktar sensittiv milli kieku din l-Awtorità ma teżistix!

Dik hi l-mistoqsija li rridu nistaqsu!

Kemm xogħol qed isir mill-membri kollha fi ħdan l-ERA, kif ukoll mill-Membri tal-Bord li qegħdin fuq l-Awtorità tal-Ippjanar li qegħdin jirrappreżentaw lill-ERA, biex l-iżvilupp li jkun qed jiġi approvat ikun iktar sensittiv għar-realtajiet ta' pajjiżna.

Naħseb li dawk huma l-mistoqsijiet li rridu nistaqsu.

Huwa tajjeb li nitkellmu fuq is-siġar u l-protezzjoni tas-siġar u huwa tajjeb li l-midja u l-Oppożizzjoni jsemmu dan is-suġġett, imma naħseb li lanqas irridu nwaqqgħu dan is-suġġett b'mod simplistiku, qisu l-ambjent huwa s-siġar biss, fejn issir kontestazzjoni jekk it-tali siġra kenitx qed tmut jew le u kellhiex tinqala' jew le.

Dak hu l-ambjent ta' pajjiżna, is-siġar biss?!

Finalment, il-Ministru għamilha ċara li ħarġet White Paper, allura kien hemm konsultazzjoni dwar dan is-suġġett.

Għamilha ċara wkoll li l-liġi prattikament hija lesta biex fi ftit ġranet jew ġimgħat oħra dan l-isess Parlament ikun qed jiddiskuti l-liġi li tipproteġi s-siġar f'pajjiżna.

Infakkar li finalment kien il-Gvern preċedenti li rrilaxxa, biex ngħid hekk, il-Liġi għall-Protezzjoni tas-Siġar lura fis-sena 2011.

Żball ieħor jew ineżattezza oħra li ħarġet illum mill-Oppożizzjoni kienet fejn qalulna li kif tela' dan il-Gvern fl-2013 neħħa n-numru li fuqu kienu jċemplu n-nies biex jirrapportaw każijiet ta' abbuż.

Irrid ngħid li llum l-ERA għandha l-emergency number tagħha.

Jiġifieri meta l-Oppożizzjoni ġiet hawnhekk u tat l-impressjoni li llum bniedem m'għandux fejn iċempel biex jirrapporta l-abbużi li jidhirlu li jkunu qegħdin isiru, mhuwiex il-każ.

Ejja nkunu leali ma' kull min qed isegwina.

L-ERA għandha emergency number li qiegħed proprju għalhekk.

Ma rridx ngħid li ntqalet gidba, imma forsi min ġie jitkellem hawn ma nformax ruħu sew qabel ma tkellem fuq dan is-suġġett.

Sur President, jien ngħid bla tlaqliq li ninsab kuntent li l-ERA fuq ċerti deċiżjonijiet uriet li għandha s-snien tagħha billi appellat minn ċerti deċiżjonijiet tal-Bord tal-Ippjanar.

Jien inħoss li llum għandna Awtorità għar-Riżorsi u l-Ambjent li fejn dehrilha li huwa opportun fi spirtu ta' żvilupp sostenibbli li għandu jkollna f'pajjiżna, appellat minn ċerti deċiżjonijiet, mentri l-intendere li qed tagħti n-narrattiva tal-Oppożizzjoni, mhux illum biss, imma d-djalogu li issa ilu għaddej għal xhur jekk mhux snin f'pajjiżna, hu li b'xi mod l-ekonomija hija l-għadu tal-ambjent.

Dak il-messaġġ l-Oppożizzjoni ilha tipprova twasslu, li l-iżvilupp ekonomiku f'pajjiżna qiegħed isir bi skapitu tal-ambjent.

Mela jekk għandna Gvern li jien ngħid bi dritt jifraħ u jiċċelebra s-suċċessi ekonomiċi li pajjiżna għaddej minnu, u jagħmel sew, min-naħa l-oħra tal-munita l-Oppożizzjoni qed tgħidilna li qegħdin neqirdu l-ambjent biex dan isir.

Naħseb li jekk nagħtu dik l-impressjoni hemm barra, qegħdin nagħtu messaġġ ħażin.

Fil-verità, il-prinċipji ta' żvilupp sostenibbli ma vvintajnihomx ilbieraħ u nemmen li dik l-awtorità li qed taħdem ta' kuljum biex f'pajjiżna jkun hawn żvilupp sostenibbli hija l-ERA.

Naħseb li aħna fid-dmir li nirrikonoxxu dan, kif ukoll il-protezzjoni li qed tagħmel fuq it-territorju Malti.

L-Onor.

Farrugia semma l-ibħra.

Ilbieraħ stess tħabbret xi ħaġa importanti ħafna, u dan huwa l-fatt li llum terz tal-ibħra Maltin huma protetti, jiġifieri qegħdin nitkellmu dwar territorju enormi.

Min-naħa tal-ERA beda x-xogħol fuq kif dawn għandhom jiġu mmaniġġjati, f'diskussjoni li bħalissa għaddejja mal-istakeholders involuti.

Naħseb li l-mod kif l-ERA qiegħda taġixxi f'dak li għandu x'jaqsam ma' management plans fil-policies li qed tipproponi qed juri li hija awtorità li qed tuża ħafna bilanċ.

Fil-Kumitat dwar l-Ambjent u l-Ippjanar tal-Iżvilupp li nippresiedi f'dan il-Parlament, diversi drabi kellna ċirkostanzi fejn l-ERA uriet li altru li mhijiex xi awtorità bla snien, kif qed tipprova tpinġiha l-Oppożizzjoni.

Fil-fatt, fuq talba tal-istess Ministru, wara li sema d-diskors li kien għaddej f'pajjiżna fuq il-fuel station policy, tressqu policies emendati.

Huwa tajjeb li ngħid li qabel ma kienx hemm fuel station policy.

Allura kif kienu jingħataw il-permessi għall-fuel stations f'pajjiżna?

Fil-verità, naħseb li r-risposta kulħadd jafha.

Illum, taqbel jew ma taqbilx magħha, għandek politika nazzjonali fuq il-fuel stations.

Il-Ministru deherlu li għandu jitlob lill-Awtorità biex tagħmel review ta' din il-policy u din hekk għamlet, u meta ġejna quddiem il-Kumitat ressqet il-veduti tagħha dwar kif tista' tittejjeb il-policy li għandna.

Jien ma ddejjaqt xejn li r-rakkomandazzjonijiet li għamlet l-awtorità għaddejniehom lill-Awtorità tal-Ippjanar biex jiġu kkonsidrati u possibbilment tiġi emendata l-liġi.

Sur President, qabel ma nikkonkludi d-diskors tiegħi, irrid nirringrazzja lill-membri tal-bord u lill-ħaddiema kollha tal-ERA tax-xogħol siewi li qegħdin jagħmlu favur l-ambjent.

Minkejja li ngħatat l-impressjoni li din l-Awtorità hija xi awtorità rieqda, il-fatti juru bil-kontra, għax l-Awtorità hija ħajja u fl-opinjoni tiegħi qed taħdem b'mod tajjeb ħafna.

Iva, għad fadal xogħol xi jsir u għad jonqos riżorsi li l-Awtorità għandha bżonn biex tkompli tikber.

Jien nawgura li fis-snin li ġejjin din l-Awtorità tkompli ssir effettiva biex finalment tkun qed tissalvagwarda u tipproteġi l-ambjent Malti kollu kemm hu.

Nirringrazzjak, Sur President.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-mistoqsija hi li l-Kamra tapprova l-Estimi ta' Dħul u Infiq tal-Awtorità tal-Ambjent u r-Riżorsi għas-sena 2018.

L-ISPEAKER: Intalbet votazzjoni.

Skont il-ftehim milħuq mill-Kumitat Permanenti dwar ix-Xogħol tal-Kamra, din il-votazzjoni se tittieħed fis-seduta tal-Erbgħa 13 ta' Ġunju, 2018.

Sar il-ħin.

Insejjaħ lill-Ministru Josè Herrera biex, jekk jogħġbu, iressaq l-Aġġornament.

AĠĠORNAMENT

JOSÈ HERRERA: Sur President, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar it-Tnejn, 11 ta' Ġunju 2018, fid-9.30 a.m. b'din l-aġenda:

Mozzjonijiet

Estimi ta' dħul u nfiq tal-Awtorità Maltija għat-Turiżmu għassena 2018.

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi dwar l-Aġenzija għal Infrastruttura Malta – Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza li Tneħħi l-Kontroll tad-Djar – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar Arranġamenti u Servizzi ta' Teknoloġija Innovattiva – Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar l-Attiv Finanzjarju Virtwali – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Awtorità tal-Innovazzjoni Diġitali ta' Malta – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Professjoni Nutarili u Arkivji Nutarili – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda Diversi Liġijiet dwar is-Servizzi Finanzjarji – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Kriminali u l-Att dwar id-Dipendenza fuq id-Droga (Trattament mhux Priġunerija) – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar is-Sigrieti Kummerċjali – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Professjoni tal-Psikoterapija – Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta – Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni tal-Ambjent – Tielet Qari;

Estimi ta' dħul u nfiq tal-Awtorità tal-Ippjanar għas-sena 2018 – votazzjoni;

Estimi ta' dħul u nfiq tal-Awtorità għas-Saħħa u s-Siġurtà fuq il-Post tax-Xogħol għas-sena 2018 – votazzjoni;

Estimi ta' dħul u nfiq tal-Awtorità tad-Djar għas-sena 2018 – votazzjoni;

Estimi ta' dħul u nfiq tal-Awtorità Maltija tal-Artijiet għas-sena 2018 – votazzjoni;

Emenda tal-Gvern għall-mozzjoni tal-Oppożizzjoni dwar ir-rapport tal-Parlament Ewropew dwar ħasil ta' flus u evażjoni tat-taxxa – votazzjoni;

Estimi ta' dħul u nfiq tal-Awtorità dwar il-Protezzjoni ta' Embrijuni għassena 2018 – votazzjoni;

Estimi ta' dħul u nfiq tal-Korporazzjoni għas-Servizzi tal-Ilma għas-sena 2018 – votazzjoni;

Estimi ta' dħul u nfiq ta' Patrimonju Malta u Sovrintendenza tal-Patrimonju Kulturali għassena 2018 – votazzjoni;

Estimi ta' dħul u nfiq ta' Jobsplus għassena 2018 – votazzjoni;

Estimi ta' dħul u nfiq tal-Awtorità għall-Ambjent u r-Riżorsi għassena 2018 – votazzjoni;

Jew xi aġenda oħra li tista' tiġi komunikata aktar tard.

Abbozz ta' Liġi dwar Prevenzjoni tal-Korruzzjoni fl-Isport – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi biex jemenda Diversi Liġijiet (Riforma dwar il-Pensjonijiet) - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni tal-Embrijuni – Kumitat Permanenti.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Skont il-ftehim milħuq,

l-Aġġornament ma jitteħidx.

Għaldaqstant il-Kamra hija aġġornata għal nhar it-Tnejn, 11 ta' Ġunju 2018, fid-9.30 a.m. bl-aġenda kif ġiet ikkomunikata mill-Ministru Josè Herrera.

Fil-5.17 p.m. ilKamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

MINISTERU GĦAT-TRASPORT, INFRASTRUTTURA U PROĠETTI KAPITALI – SOCIAL MEDIA ADVERTISING

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid u jelenka kemm intefqu flus minn kull entità u dipartiment li jaqgħu taħtu, fuq social media advertising, però maqsuma skont Facebook, Instagram, YouTube, Twitter, Google eċċ, minn Marzu 2013 sal-jum li fih din l-interpellanza tkun imwieġba, maqsuma sena b'sena?

IAN BORG (Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba mill-21 ta'Ottubru 2017 sal-31 ta' Mejju 2018 hija kif murija fit-tabella sussegwenti:

Nixtieq ngħid ukoll li d-dettalji minn Marzu 2013 sal-20 ta' Ottubru 2017 diġà ngħataw fir-risposta għall-mistoqsija parlamentari 252 f'Seduta 42.

*Minn Marzu 2013 sal-20 ta' Ottubru 2017 il-figuri/nefqa diġà ngħatat f'mistoqsija parlamentari 252 f'Seduta 42

MINISTERU GĦAL GĦAWDEX – SOCIAL MEDIA ADVERTISING

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid u telenka kemm intefqu flus minn kull entità u dipartiment li jaqgħu taħtha, fuq social media advertising, però maqsuma skont Facebook, Instagram, YouTube, Twitter, Google eċċ, minn Marzu 2013 sal-jum li fih din l-interpellanza tkun imwieġba, maqsuma sena b'sena?

JUSTYNE CARUANA (Ministru għal Għawdex): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

MINISTERU GĦALL-FAMILJA, DRITTIJIET TAT-TFAL U SOLIDARJETÀ SOĊJALI – SOCIAL MEDIA ADVERTISING

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid u jelenka kemm intefqu flus minn kull entità u dipartiment li jaqgħu taħtu, fuq social media advertising, però maqsuma skont Facebook, Instagram, YouTube, Twitter, Google eċċ, minn Marzu 2013 sal-jum li fih din l-interpellanza tkun imwieġba, maqsuma sena b'sena?

MICHAEL FALZON (Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali): Ninforma lill-Onor.

FIAU – ON-SITE EXAMINATION TA' NUTARA PUBBLIĊI

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid x'inhu n-numru ta' Nutara Pubbliċi li saritilhom on-site examination jew eżerċizzju ieħor ta' verifika mill-Financial Intelligence Analysis Unit (FIAU) matul is-sena 2016, maqsuma xahar b'xahar?

EDWARD SCICLUNA: Ninforma lill-Onor.

FIAU - ON-SITE EXAMINATION TA' NUTARA PUBBLIĊI

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid minn fost in-Nutara Pubbliċi li saritilhom on-site examination jew eżerċizzju ieħor ta' verifika mill-Financial Intelligence Analysis Unit (FIAU) matul l-2016, kemm intgħażlu permezz ta' metodu bbażat fuq riskju u kemm intgħażlu b'metodu każwali?

EDWARD SCICLUNA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fis-sena 2016, disa' nutara ntgħażlu skont ir-riskju, u sitt nutara ntgħażlu fuq metodu każwali (random).

BORD LI JIRREGOLA L-BINI – ĦATRA TA' SOTTOKUMITATI

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid liema huma s-sottokumitati maħtura mill-Bord li Jirregola l-Bini skont dak li jipprovdi l-artikolu 3 (10) tal-Att dwar ir-Regolament tal-Bini (Kap. 513 tal-Liġijiet ta' Malta)?

Jista' jgħid għal kull sottokumitat, meta dan ġie maħtur, min huma l-membri tiegħu u x'rapporti tekniċi u/jew xi proċeduri identifikaw sabiex jiġu adottati?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-Bord li Jirregola l-Bini ħatar diversi working groups/sottokumitati biex jindirizzaw diversi materji li kienu qed jiġu diskussi.

Qed nagħti l-lista tal-membri u s-sena ta' meta ġew maħtura s-sottokumitati u r- rapporti li saru jew li qed isiru kif mitlub.

Draft Legal notice presentat lill-BRO u l-Ministru għal approvazzjoni

Id-dokument intbagħat lill-Bord li Jirregola l-Bini.

Ir-rapport kien konkluż u mibgħut lill-Kummissjoni Ewropea.

AC & Heating Inspections – Id-dokument intbagħat lill-Bord li Jirregola l-Bini.

Ir-rapport konkluż u eventwalment inkluż fil-Published Revised Guidance F ippreżentat lill-BRO.

Membri – Inġ.

Johann Psaila u rappreżentanti tal-BRO

Abbozz tal-Avviż Legali ippreżentat lill-BRO u lill-Ministru għall-approvazzjoni finali.

Avviż Legali ppubblikat riċentement LN 47 /18.

Abbozz tal-Avviż Legali preżentat lil BRO u l-Ministru għall- approvazzjoni finali.

Revised Guidance F ippreżentat lill-BRO

Revised Technical Guidance F (Part 1, Part 2) maħruġ fl-2016.

Membri – Inġ.

Johann Psaila, Perit Philip Grech u rappreżentanti tal-BRO

Minimum requirements for Technical Building Systems - għandu jkun maħruġ mal-Guidance of Technical F ippreżentat lill-BRO

Membri – Inġ.

Johann Psaila u rappreżentanti tal-BRO

Ir-rapport ippreparat u mibgħut lill-Ministru u l-EU Secretariat.

Ir-rapport konluż u mibgħut lill-Kummissjoni tal-Unjoni Ewropea

Implimentazzjoni tad-Direttiva fil-proċess

BORD LI JIRREGOLA L-BINI – ĦATRA TA' KUMITAT TAL-APPELLI

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid jekk ġiex mitlub mill-Bord li Jirregola l-Bini sabiex jaħtar Kumitat tal-Appelli skont dak li jipprovdi l-artikolu 10 tal-Att dwar ir-Regolament tal-Bini (Kap. 513 tal-Liġijiet ta' Malta)?

Jekk iva, jista' jgħid min huma l-membri tal-Kumitat tal-Appelli u jagħti għal kull wieħed minnhom id-data ta' meta ġie maħtur?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-artikolu 3(11) tal-Att dwar ir-Regolament tal-Bini jaqra kif ġej:

3(11) Jekk ikun hemm il-bżonn, il-Bord jista' jitlob lill-Ministru jaħtar Kumitat tal-Appelli li jkun magħmul minn mhux inqas minn tlieta u mhux aktar minn ħames membri oħra, li wieħed minnhom ikun maħtur minn fost il-membri tal-Bord, li jkun Chairperson u li jippresiedi l-laqgħat tal-Kumitat.

Il-membri tal-Kumitat tal-Appelli għandhom jinħatru mill-Ministru għal żmien ta' tliet snin u jistgħu hekk jerġgħu jinħatru għal perjodi oħra hekk kif il-Ministru jista' jqis li jkun xieraq.

Għaldaqstant ninforma lill-Onor.

Interpellant li qatt ma saret din it-talba.

MINISTERU GĦAL GĦAWDEX – DIRECT ORDERS

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: B'referenza għat-tweġiba li ngħatat għall-mistoqsija parlamentari 5605, tista' l-Ministru tagħti l-informazzjoni mitluba fl-istess mistoqsija parlamentari dwar id-direct orders li ngħataw bejn Marzu 2013 sal-lum, mid-direttorati u l-entitajiet li jaqgħu taħt il-Ministeru għal Għawdex li l-valur tagħhom ma kienx jobbliga lill-Ministeru jippubblikahom?

Tista' tgħid ukoll lil min ingħataw u kemm kien l-ammont ta' flus għal kull direct order?

Tista' tagħti dan it-tagħrif xahar b'xahar u sena b'sena?

Interpellant li l-informazzjoni diġà ngħatat fil-mistoqsija parlamentrari 5900.

FREEPORT - SPEZZJONIJIET

L-ONOR.

STEFAN ZRINZO AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jgħid jekk l-Awtorità tal-Ambjent għamlitx spezzjonijiet fil-Freeport sabiex tara li l-operational permit hux qed jiġi osservat?

Jista' l-Ministru jgħid jekk kienx hemm rapport u x'passi ttieħdu dwar ħsejjes eċċessivi fl-operat?

JOSÈ HERRERA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-Compliance and Enforcement Unit tal-Awtorità għall-Ambjent u r-Riżorsi (l-ERA) ma rċiviet l-ebda rapport ta' ilment rigward l-operat tal-Port Ħieles fl-2018.

Madankollu l-ERA, flimkien ma' rappreżentanti tal-Birżebbuġa Action Group u tal-Kunsill Lokali, jiltaqgħu ta' kull xahar ma' rappreżentanti tal-Freeport, f'dak li jissejjaħ l-Environment Management Committee.

Kundizzjoni speċifika fil-permess ambjentali li jirregola l-operat tal-Port Ħieles (EP 0033/09) tesiġi li jkun hemm dan il-Kumitat.

F'dawn il-laqgħat jiġu diskussi, fost affarijiet oħra, diversi ġeneri ta' rapporti, inkluż ta' ħsejjes eċċessivi, li jsiru mir-residenti tal-madwar li jilmentaw direttament mal-Freeport minħabba l-operat, u jiġu spjegati u diskussi l-azzjonijiet li jittieħdu mill-Freeport biex jindirizzaw il-materji li jitqajmu.

Ta' min jingħad ukoll li diġà ttieħdu miżuri varji sabiex jitnaqqsu l-ħsejjes relatati mal-operat tal-Freeport, billi tnaqqsu l-livelli ta' ħoss tal-alarms ta' rubber tyre gantries u ta' quay cranes, qiegħed jiġi implimentat l-użu ta' white noise, qed jtneħħew it-turning pads tar-rubber tyre gantries li jikkawżaw ħafna ħsejjes, kif ukoll qed jitneħħew sorsi oħrajn li jikkawżaw ħsejjes madwar il-Port Ħieles.

L-operatur għadu qed janalizza metodi oħrajn ġodda biex jara kif jista' jimmitiga iktar dawn il-ħsejjes mingħajr ma jikkomprometti s-sigurtà tal-ħaddiema.

MINISTERU GĦAL GĦAWDEX - PERITI

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid kemm kien hemm u għad hemm periti u min huma dawn il-periti li ma jaħdmux mal-Gvern jew mal-Ministeru għal Għawdex imma qed jagħtu s-servizzi tagħhom lill-Ministeru minn Marzu 2013 sal-lum, maqsuma sena b'sena?

Tista' tgħid ukoll x'tip ta' xogħol għamlu jew qed jagħmlu u fuq liema proġetti ħadmu jew qed jaħdmu?

Kif intgħażlu dawn il-periti?

B'liema rata tħallsu jew qed jitħallsu u kemm tħallsu s'issa?

Interpellant li l-informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar u tingħata f'xi seduta oħra.

MINISTERU GĦALL-EDUKAZZJONI U X-XOGĦOL – APPOINTMENTS ĠODDA LILL-ĦADDIEMA

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid kemm ingħataw appointments ġodda lill-ħaddiema f'kull Dipartiment u entità li jaqgħu taħt il-Ministeru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol minn Marzu 2013 sal-lum?

X'kienu l-gradi li għalihom ingħataw dawn l-appointments?

F'liema gradi kienu l-ħaddiema qabel ingħataw dawn l-appointments?

Jista' jagħti dan it-tagħrif xahar b'xahar u sena b'sena?

Jista jgħid ukoll jekk kienx hemm ħaddiema li ħadu iktar minn appointment wieħed bejn Marzu 2013 sal-lum?

EVARIST BARTOLO (Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol): Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li rigward id-Dipartimenti infurmat li t-tagħrif mitlub għandu jkun konkluż sal-bidu tal-ġimgħa d-dieħla.

Sadanittant, it-tabelli bl-informazzjoni dwar ħatriet ġodda li ngħataw lill-ħaddiema fl-entitajiet u f'liema gradi kienu qabel ingħataw dawn l-appointments tpoġġew fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

It-tagħrif dwar id-dipartimenti jkun jista' jitqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra bħala informazzjoni addizzjonali hekk kif tingħatali l-informazzjoni.

GĦAJNSIELEM GĦAWDEX – DJAR TAL-ANZJANI SAN ĠUŻEPP

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: B'referenza għat-tweġiba parlamentari 5014, tista' l-Ministru tgħid kif intgħażel il-perit li bħalissa hu inkarigat mill-bini tad-Dar tal-Anzjani ġewwa Għajnsielem?

Tista' tgħid kemm qed jitħallas għal kull siegħa xogħol li jagħmel?

Tista' tgħid kemm tħallas s'issa dan il-perit bħala somma globali?

Interpellant li l-perit inkarigat għandu esperjenza vasta fid-djar tal-anzjani u kien inkarigat minn diversi amministrazzjonijiet differenti biex jaħdem fuq proġetti simili.

Intgħażel permezz ta' direct order awtorizzata mill-Ministeru tal-Finanzi.

Din il-kumpanija qed titħallas bir-rata ta' €25 fis-siegħa (VAT eskluż).

S'issa tħallset is-somma ta' €27,900 (VAT eskluż), li kienet tkopri xogħol ta' tibdil sostanzjali fil-pjanti, applikazzjoni ġdida mal-Awtorità tal-Ippjanar u l-proċeduri relatati kollha, superviżjoni tax-xogħol ta' kostruzzjoni u restawr u preparazzjoni tat-tender mill-aspett tekniku kif ukoll preparazzjoni ta' materjal viżiv dwar il-proġett.

MASTER PLAN GĦAL KEMMUNA – KONSULTAZZJONIJIET MAL-AWTORITAJIET

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid kif intgħażlet id-ditta tal-Periti li semmiet il-Ministru fit-tweġiba tagħha għall-mistoqsija parlamentari 5780, biex jaħdmu fuq il-Master Plan ta' Kemmuna?

Kemm qed jitħallsu għal kull siegħa xogħol li għamlu dawn id-ditta ta' Periti, u kemm tħallsu s'issa?

Interpellant li minħabba li Kemmuna hi sit sensittiv, dan il-Ministeru għażel permezz ta' direct order lill-Kumpanija Doric Studios li għandha esperjenza dwar accessibbiltà.

Sa issa tħallset is-somma ta' €8,000 (VAT eskluż), li jkopru spejjeż ta' studju, disinjar, rappreżentazzjonijiet u laqgħat mal-awtoritajiet kif ukoll materjal awdjoviżiv.

Ħ'ATTARD: TRIQ TUMAS CHETCUTI, OLIVER AGIUS, U FERDINAND INGLOTT – EMISSJONIJIET TA' CARBON MONOXIDE

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid kemm huma l-emissjonijiet ta' carbon monoxide fi Triq Ferdinand Inglott, Triq Tumas Chetcuti u Triq Oliver Agius, f'Ħ'Attard?

Jista' jippubblika l-istudji li saru?

IAN BORG: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jispeċifika għal liema studji qed jirreferi.

PROMOZZJONIJIET TA' SENIOR OPERATIVES

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kienu applikaw persuni għas-sejħa li kienet saret fit-23 ta' Ġunju 2017 għall-promozzjoni ta' senior operative?

Kemm minnhom ġew promossi u kemm minnhom ma ġewx promossi?

Kull wieħed minn dawk li ġew promossi, kemm kien ilu impjegat tal-Gvern?

JOSEPH MUSCAT (Prim Ministru): Ninsab infurmat li kienu applikaw 843 persuna.

Minn dawn 495 kienu promossi u 348 ma kenux.

It-tabella ta' hawn taħt turi fejn dawk li ġew promossi, kemm kien ilhom impjegati tal-Gvern:

BIRŻEBBUĠA - SPEZZJONIJIET FUQ IL-KWALITÀ TAL-ILMA TAL-BAĦAR FIL-BAJJIET

L-ONOR.

STEFAN ZRINZO AZZOPARDI staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jgħid kemm-il spezzjoni saret fir-rigward tal-kwalità tal-ilma tal-baħar fil-bajjiet li hemm f'Birżebbuġa fis-sena 2016, fl-2017 u fl-2018 sakemm tiġi mwieġba din il-mistoqsija?

Jista' jgħid x'kienu r-riżultati u jekk itteħdux xi passi mid-Dipartiment tas-Sanità pubblika?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li parti mill-monitoraġġ għal kwalità tal-ilma baħar id-Direttorat għas-Saħħa Ambjentali jagħmel monitoraġġ ta' sitt siti f'Birżebbuġia kif elenkati f'Tabella 1.

Il-kampjuni jinġabru matul l-istaġun uffiċjali bejn it-tielet ġimgħa ta' Mejju sat-tielet ġimgħa ta' Ottubru, b'set kampjuni 15-il ġurnata qabel jibda l-istaġun uffiċjali.

Matul dan il-perjodu dawn il-kampjuni jinġabru kull ġimgħa.

Kull kampjun jiġi analizzat fil-laboratorju tad-Direttorat għal żewġ parametri ta' mikrobi li huma enterokoċċi intestinali u Escherichia coli.

Fl-aħħar tal-istaġun issir valutazzjoni u klassifikazzjoni tar-riżultati kollħa.

Dawn il-ħames siti kklassifikaw matul is-snin mitluba hekk kif indikat f'tabella 2.

Meta għal xi raġuni, bħal kontaminażżjoni minn dranaġġ, id-Direttorat għandu l-obbligu li jagħlaq dik iż-żona affetwata u jinforma lill-pubbliku kemm billi jwaħħal tabelli fil-post kif ukoll billi joħroġ stqarrija għall-istampa.

Nixieq ninformah ukoll li dawn is-siti wkoll fis-snin indikati qatt ma kellhom jiġu temporarjament magħluqa.

L-informazzjoni kollha fuq il-kwalità tal-ilma baħar, inkluż ir-riżultati kollha, tista' tinstab ukoll fuq is-sit elettroniku tad-Direttorat.

WIED IŻ-ŻURRIEQ – PROĠETT

L-ONOR.

STEFAN ZRINZO AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid f'liema stadju waslu l-pjanijiet dwar il-proġett maħsub għaż-żona ta' Wied iż-Żurrieq?

KONRAD MIZZI (Ministru għat-Turiżmu): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li bħalissa qegħdin isiru diskussjonijiet mal-istakeholders kollha kkonċernati sabiex wara jkun jista' jiġi ffinalizzat il-pjan.

BIRŻEBBUĠA - PROĠETTI

L-ONOR.

STEFAN ZRINZO AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid liema proġetti qed jiġu ppjanati fil-lokalità ta' Birżebbuġa minn Projects Malta, Projects Plus u l-Fondazzjoni għaż-Żoni Turistiċi?

KONRAD MIZZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fil-ġimgħat li ġejjin il-Gvern mistenni jħabbar il-pjani tiegħu b'rabta mal-ewwel fażi tal-proġett ta' Birżebbuġa.

BINI TA' UNITS GĦAL HOUSING SOĊJALI

L-ONOR.

STEFAN ZRINZO AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm qed jiġu ppjanati li jinbnew units ta' housing soċjali f'dawn il-lokalitajiet:

c. Iż-Żurrieq;

e. Birżebbuġa; u

f. L-Imqabba?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li n-numru ta' units ta' housing soċjali fl-imsemmija lokalitajiet huwa kif ġej:

· Iż-Żurrieq – 53 units

· Ħal Safi, Birżebbuġa u l-Imqabba, fil-mument xejn.

BIRŻEBBUĠA – DAR TAL-ANZJANI

L-ONOR.

STEFAN ZRINZO AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx pjanijiet li tinbena dar tal-anzjani fil-lokalità ta' Birżebbuġa?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fil-preżent mhux ippjanat li tinbena dar tal-anzjani fil-lokalità msemmija minnu.

RIMI TA' SKART TAL-BAQAR U MAJJALI

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Ministru għal Għawdex: B'referenza għar-risposta għall-mistoqsija parlamentari 5794, tista' l-Ministru tgħid x'miżuri qed jieħu l-Ministeru biex jiġu żgurati soluzzjonijiet dejjiema rigward ir-rimi tal-iskart tal-baqar u l-majjali?

Interpellant li qed isiru diskussjonijiet mal-Ministeru tal-Enerġija u Immaniġġjar tal-Ilma u l-Water Services Corporation li waslu fi stadju avvanzat.

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: B'referenza għar-risposta għall-mistoqsija parlamentari 5705, jista' l-Ministru jgħid kemm għandna lokalitajiet f'Malta u Għawdex li għandhom żoni pedonali?

Liema huma dawn il-lokalitajiet?

OWEN BONNICI (Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li mill-informazzjoni mogħtija mill-Kunsilli Lokali, hawn 29 lokalità f'Malta u Għawdex li għandhom żoni pedonali.

Il-lista bl-informazzjoni mogħtija tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

REĠISTRAZZJONI TAL-ARTIJIET F'MALTA U GĦAWDEX

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 1737 li oriġinarjament saret lill-Prim Ministru u li issa ġiet riferuta lilu u ċjoè: L-artijiet f'Malta u Għawdex għadhom mhux kollha rreġistrati mar-Reġistru Pubbliku tal-Artijiet.

Nifhem li mhijiex ħidma faċli, imma jekk kull biċċa art tkun reġistrata jkun ġie ssimplifikat proċess ta' riċerka burokratika u jiġu ffrankati ħafna flus lil terzi.

X'inhi l-prijorità li għandu l-Gvern għal din il-ħidma f'din il-leġislatura?

X'inhi l-istrateġija dwar dan ir-Reġistru?

Hemm time-frames?

Kemm huma bħala persentaġġ dawk l-artijiet li huma rreġistrati?

Kemm hemm impjegati li jaħdmu f'din it-taqsima proprju biex jirreġistraw l-art?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li jrid jingħad li sest minn Malta u nofs minn Għawdex huma ddikjarati bħala area ta' reġistrazzjoni u għaldaqstant kull nutar li jippubblika kuntratti li fiha jkun hemm proprjetà li qiegħda f'dawn iż-żoni jkun obbligat jirreġistra din il-proprjetà.

Minbarra l-proprjetà li hemm l-obbligu tar-registrazzjoni, ċjoe dawk f'żona ta' reġistrazzjoni, qegħdin jiġu rreġistrati wkoll il-proprjetajiet li jappartjenu lill-Gvern kif ukoll il-proprjetà msemmija f'Kap. 358 (Att dwar Proprjeta ta' Entitajiet Ekkleżjastiċi).

Wara snin ta' telqa, il-Gvern qiegħed fil-proċess li jirristruttura dan id-Dipartiment ħalli jkun il-mutur ewlieni fil-proċess ta' reġistrazzjoni ta' proprjetà.

Għaldaqstant, fi żmien qarib, ħa ssir struttura ġdida kemm f'dak li jirrigwarda l-impjegati kif ukoll f'dak li jirrigwarda sistemi ta' registrazzjoni.

Id-Dipartiment qiegħed fil-proċess li jinħargu tenders permezz tad-Dipartiment tal-Kuntratti sabiex jinxtara hardware modern u ssir sistema kompjuterizzata ġdida, liema sistema hija intenzjonata li tkun waħda paperless u liema tenders għandhom jinkludu wkoll ix-xogħol li għandu jsir sabiex ikun hemm it-transpożizzjoni u t-trasfermiment tal-parcels u d-data li hemm fuq is-sistema preżenti għal fuq is-sistema l-ġdida.

Huwa maħsub li dan il-proċess ikun lest fl-aħħar tas-sena 2021.

B'din is-sistema l-ġdida, huwa antiċipat li s-sistema għar-registrazzjoni tiġi faċilitata u titħaffef u allura tagħmilha possibbli li tkun miftuħa għall-enterità ta' Malta u Għawdex.

Għalkemm il-liġi dwar ir-Registru tal-Artijiet daħlet fis-seħħ fl-1981, wasal iż-żmien li l-Gvern jagħti l-importanza xierqa lir-rwol li qiegħed jaqdi dan id-Dipartiment b'inizjattivi ġodda kif indikat f'din ir-risposta, u dan sabiex verament joffri servizzi aktar faċli u b' anqas spejjeż ta' sistema ta' reġistrazzjoni ta' proprjetà bħal ma' hemm f'pajjiżi oħra Ewropej.

Fis-sistema preżenti, ġewwa Malta u Għawdex hemm total ta' 60,727 parcels ta' proprjetà rreġistrata, li komplessivament ikopru area ta' 157.03 kilometri kwadri.

Din id-data mhix aċċessibbli mis-sistema preżenti imma ġiet kompilata permezz ta' analiżi li saret f'Diċembru, 2017.

In-numru totali ta' impjegati fir-Reġistru tal-Artijiet huwa 35, ċjoè 28 impjegat fl-uffiċċju ta' Malta u seba' impjegati fl-uffiċċju ta' Għawdex.

AWTORITÀ TAL-ARTIJIET – NEGOZJATI MA' LUKANDA

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: B'referenza għal-lukanda li d-dettalji dwarha qed jingħataw separatament u n-negozjati li qed isiru mal-Awtorità tal-Artijiet, jista' l-Ministru jgħid f'liema stadju waslu dawn in-negozjati?

X'inhu l-eżitu ta' dan il-ftehim?

X'inhu l-gwadann pubbliku?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fid-dawl tal-azzjonijiet meħuda fil-passat u fl-ambjent ekonomiku preżenti, l-Awtorità qiegħda tevalwa d-diversi aspetti fl-interess tal-Gvern.

DIRETTORAT LI JIEĦU ĦSIEB IL-PARKS – GĦOTI TA' KUNTRATTI B'DIRECT ORDER

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il kuntratt ingħata b'direct order minn Novembru 2017 sa Mejju 2018 lid-Direttorat li jieħu ħsieb il-Parks?

Jista' l-Ministru jgħid liema huma wieħed wieħed u x'inhuma r-raġunijiet?

Kemm huma u liema huma dawk il-kuntratti li ma nħarġilhomx direct order għall-perjodu, Novembru 2017 sa Mejju 2018?

JOSÈ HERRERA: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

ĊENTRU TAL-FIERI FIN-NAXXAR- APPLIKAZZJONIJIET GĦALL-PROĠETT

L-ONOR.

ROBERT CUTAJAR staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm u fiex jikkonsistu l-applikazzjonijiet għall-bini approvati jew pendenti quddiem l-Awtorità tal-Ippjanar preżentement għaż-żona ta' fejn qabel kien hemm iċ-Ċentru tal-Fieri fin-Naxxar (biċ-ċentru indikat inkluż ukoll)?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li sabiex inkunu nistgħu nirrispondu din il-mistoqsija ikollna bżonn site-plan tal-post in kwistjoni.

ĊENTRU TAL-FIERI FIN-NAXXAR – APPLIKAZZJONI GĦALL-PROĠETT

L-ONOR.

ROBERT CUTAJAR staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-aħħar pjanti ppreżentati b'rabta mal-proġett li ser isir minflok il-bini li qabel kien iservi bħala ċentru tal-fieri fin-Naxxar u kif ukoll jgħid fiex waslet din l-istess applikazzjoni quddiem l-Awtorità tal-Ippjanar?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant jirreferi għat-twegiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari 6061 tal-istess Seduta.

AWTORITÀ TAL-IPPJANAR: PROĠETT TA' DISABILITY HUB – PJANTI APPROVATI

L-ONOR.

ROBERT CUTAJAR staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-pjanti approvati quddiem l-Awtorità tal-Ippjanar tal-proġett li oriġinarjament kien ġie msejjaħ bħala disability hub u li għandu jsir fiż-żona biswit fejn qabel kien hemm il-bini taċ-Ċentru tal-Fieri fin-Naxxar?

MICHAEL FALZON: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-pjanti tal-proġett jinsabu fid-dominju pubbliku u huma aċċessibbli mis-sit elettroniku tal-Awtorità tal-Ippjanar, bħalma huma l-pjanti tal-proġetti l-oħra kollha, kemm tal-Gvern kif ukoll tal-privat.

PROĠETT DISABILITY HUB

L-ONOR.

ROBERT CUTAJAR staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid fiex ser ikun jikkonsisti l-proġett li oriġinarjament kien ġie msejjaħ bħala disability hub u meta mistenni jibda jopera?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar.

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Peress li f'Malta hawn problema kbira fl-inċidenza tad-dijabete, jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa ġentilment jgħid għaliex ma reġax twaqqaf il-Kumitat Parlamentari tad-Dijabete li kien twaqqaf fuq inizjattiva tal-Oppożizzjoni Nazzjonalista, chaired minn Membru Parlamentari tal-Gvern u li kien qed jagħmel xogħol utli ħafna?

Meta hemm il-ħsieb li jerġa' jiġi mwaqqaf dan il-kumitat?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li s-sotto-kumitat parlamentari tad-Diabetes Mellitus ma jinħatarx minni.

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa ġentilment jgħid meta l-persuni li jbatu mid-dijabete se jibdew jingħataw apparat u l-isticks biex jagħmlu moniteraġġ tal-blood glucose level tagħhom?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li persuni li jbatu mid-dijabete tat-Tip 1 diġà ngħataw l-apparat u l-isticks biex jagħmlu moniteraġġ tal-blood glucose level.

Dawk il-pazjenti li għandhom id-dijabete tat-Tip 2 u jieħdu l-insulina ilhom jingħataw l-apparat u l-isticks b'xejn biex jagħmlu moniteraġġ tal-blood glucose level mill-2017.

Il-proġett li se jwassal biex pazjenti li għandhom id-dijabete tat-Tip 2 u jieħdu mediċina orali jingħataw l-apparat u l-isticks b'xejn biex jagħmlu moniteraġġ tal-blood glucose level, beda f'April li għadda u qiegħed ikun estiż raħal raħal.

S'issa beda fil-Furjana, il-Marsa u l-Ħamrun u qiegħed ikompli fil-Belt Valletta.

Fil-ġimgħat li ġejjin se jkompli fil-Birgu, l-Isla, Bormla, ix-Xgħajra, Ħaż-Żabbar, il-Fgura u Ħaż-Żebbuġ, u wara jkompli ma' Għawdex u Malta kollha.

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru ġentilment jgħid kemm hawn persuni li hu kkalkulat li jbatu bid-dimenzja jew/u Alzheimer's f'pajjiżna?

Kemm hu kkalkulat li se jiżdied dan in-numru fl-għaxar snin li ġejjin?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li ninsab infurmat li skont studju li sar mill-Università ta' Malta u li kien ġie ppubblikat f'rivista akkademika fis-sena 2012, kien instab li fis-sena 2010, f'Malta kien hawn 5,198 persuna bid-dimenzja u/jew Alzheimer.

Dan in-numru kien maħsub li jilħaq is-6,071 persuna fis-sena 2015, u 9,883 persuna fis-sena 2030.

SPIŻA TOTALI MARBUTA MAD-DIMENZJA/ALZHEIMER'S

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru ġentilment jgħid kemm hu kkalkulat li hi l-ispiża totali f'pajjiżna marbuta mad-dimenzja/Alzheimer's?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li studji ta' kemm id-dimenzja tiswa' lil Malta qatt ma saru lokalment.

Iżda skont studju li sar mill-Università ta' Karolinska, fl-Izvezja u li ġie ppubblikat fis-sena 2010, instab illi f'Malta n-nefqa totali fuq id-dimenzja tvarja bejn €63.1 miljun u €96.2 miljun.

Id-differenza f'dawn il-figuri tiddependi mill-ammont ta' kura informali (ċjoè dik li tingħata mill-familja).

L-ewwel figura tikkorrispondi għal 1.6 sigħat ta' kura informali kuljum, filwaqt li t-tieni figura tikkorrispondi għal 3.7 sigħat ta' kura informali kuljum.

Għalkemm għaddew kważi għaxar snin minn dan l-istudju, huwa jibqa' l-aktar studju riċenti li għandna ta' din ix-xorta.

IN-NAXXAR: SQAQ L-IMNIEQA – XOGĦOL TA' KOSTRUZZJONI

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid meta se jibda x-xogħol ta' kostruzzjoni tant bżonjuż fuq Sqaq l-Imnieqa fin-Naxxar?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-manutenzjoni tat-triq imsemmija hija responsabbiltà tal-Kunsill Lokali ta' din il-lokalità.

Matul ix-xahar li għadda fil-Parlament bdejna d-diskussjoni dwar l-Abbozz ta' Liġi dwar l-Aġenzija għal Infrastruttura Malta.

Permezz ta' din l-aġenzija ser inwettqu l-pjan ta' dan il-Gvern sabiex fis-snin li ġejjin intejbu l-kwalità, l-effiċjenza u s-sigurtà tal-infrastruttura tat-toroq tal-pajjiż.

B'mod gradwali, din l-aġenzija se tkun qed tikkollabora mal-kunsilli lokali ħalli jinbnew mill-ġdid ukoll it-toroq residenzjali u toroq oħra li bħalissa jaqgħu taħt ir-responsabbiltà tal-istess kunsilli lokali.

Sfortunatament, fil-passat, dawn il-kunsilli lokali tgħabbew bir-responsabbilità tal-manutenzjoni tat-toroq mingħajr ma ġew megħjuna bir-riżorsi tekniċi u finanzjarji meħtieġa biex iwettqu dawn id-dmirijiet b'mod sħiħ.

L-aġenzija se tagħti wkoll prijorità lil dawk it-toroq li baqgħu qatt ma ġew mibnija kif meħtieġ, biex dawn ukoll jiġu mibnija u miksija b'wiċċ ġdid kif meħtieġ.

Il-Ministeru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali qed jaħdem bla heda sabiex din l-aġenzija titwaqqaf mill-aktar fis.

Permezz ta' Infrastruttura Malta, pajjiżna ser ikollu ferm aktar riżorsi, b'investiment bla preċedent ta' €700 miljun, prattiċi ġodda ta' xogħlijiet fit-toroq u standards ġodda ta' sostenibbiltà u sigurtà, sabiex gradwalment niksbu l-infrastruttura ta' kwalità għolja, hekk kif jixraq lil Malta u Għawdex.

IN-NAXXAR: TREJQET L-IRZIEZET– XOGĦOL TA' KOSTRUZZJONI

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid meta se jibda x-xogħol ta' kostruzzjoni tant bżonjuż fuq Trejqet l-Irziezet fin-Naxxar?

IAN BORG: Nitlob lill-Onor.

Interpellant tirreferi għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari 6112.

IN-NAXXAR: TAL-ĦOTBA L-BAJDA – XOGĦOL TA' KOSTRUZZJONI

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid meta se jibda x-xogħol ta' kostruzzjoni tant bżonjuż fuq Tal-Ħotba l-Bajda fin-Naxxar?

IAN BORG: Nitlob lill-Onor.

IN-NAXXAR: TRIQ TA' SAVERJA – XOGĦOL TA' KOSTRUZZJONI

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid meta se jibda x-xogħol ta' kostruzzjoni tant bżonjuż fuq Triq Ta' Saverja fin-Naxxar?

IAN BORG: Nitlob lill-Onor.

IN-NAXXAR: TRIQ TAL-QADI – XOGĦOL TA' KOSTRUZZJONI

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid meta se jibda x-xogħol ta' kostruzzjoni tant bżonjuż fuq Triq Tal-Qadi fin-Naxxar?

IAN BORG: Nitlob lill-Onor.

IN-NAXXAR: SQAQ BRIMBU – XOGĦOL TA' KOSTRUZZJONI

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid meta se jibda x-xogħol ta' kostruzzjoni tant bżonjuż fuq Sqaq Brimbu fin-Naxxar?

IAN BORG: Nitlob lill-Onor.

SPTAR MONTE CARMELI – PAZJENTI LI ĠEW DISCHARGED

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' l-Ministru ġentilment jgħid kemm kien hemm pazjenti li ġew discharged mill-Isptar Monte Carmeli matul is-sena l-oħra u din is-sena u reġgħu ġew ammessi fl-istess sena li ġew discharged sad-data li fiha tkun imwieġba din il-mistoqsija?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li matul l-2017 kien hemm 709 pazjenti li ġew re-admitted fl-Isptar Monte Carmeli filwaqt li minn Jannar sal-aħħar ta' Mejju ta' din is-sena kien hemm 228.

KUNSILLI LOKALI: IMPJIEG TA' PERSUNI B'NUQQAS TA' SAĦĦA MENTALI

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru ġentilment jgħid liema huma dawk il-Kunsilli Lokali li impjegaw magħhom persuni b'nuqqas ta' saħħa mentali matul din il-Leġiżlatura?

OWEN BONNICI: Minħabba l-protezzjoni tal-identità ta' dawn il-persuni ma nħossx li għandi nagħti indikazzjoni speċifika f'liema kunsilli lokali dawn ġew impjegati.