DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

It-Ġimgħa, 2 ta' Novembru 2018

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

Il-Ġimgħa, 2 ta' Novembru 2018

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fis-Sala tal-Parlament,

il-Belt Valletta, fid-9.00 a.m.

Il-Ġimgħa, 2 ta' Novembru 2018

Il-Minuti tas-Seduta Nru 155, li saret fl-1 ta' Novembru 2018, ġew ikkonfermati.

ID-DEPUTY SPEAKER (Onor. Claudette Buttigieg): Skont il-Mozzjoni ta' Proċedura 181 tas-17 ta' Ottubru 2018, din is-seduta hija mingħajr mistoqsijiet.

Ngħaddu għall-Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ESTIMI ĠENERALI 2019

MINISTERU GĦALL-INTERN U S-SIGURTÀ NAZZJONALI

L-ordni għall-Kumitat ġie moqri.

FIL-KUMITAT

L-Onor.

Claudette Buttigieg, President tal-Kumitat, tippresiedi.

IĊ-CHAIRPERSON: Illum il-kumitat għandu quddiemu biex jiġi diskuss il-Vot tal-Ministeru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali.

Nixtieq ninforma lill-Kumitat li skont il-Mozzjoni ta' Proċedura Nru 181 tas-17 ta' Ottubru, 2018 il-ħin tad-diskussjoni tal-lum huwa ta' tliet sigħat u għandu jinqasam indaqs bejn kelliema tal-Gvern u kelliema tal-Oppożizzjoni, bl-aħħar nofs għall-Gvern.

Jekk jogħġbu, il-Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali jressaq ir-riżoluzzjonijiet tiegħu.

MICHAEL FARRUGIA (Ministru għall-Intern u Sigurtà Nazzjonali): Sinjura President, inressaq dawn ir-rizoluzzjonijiet:

VOT 26 – MINISTERU GĦALL-INTERN U S-SIGURTÀ NAZZJONALI

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn €15,130,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 26 – Ministeru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali, kif dettaljata fl-Abbozz tal-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2019.

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn €56,204,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 27 – Forzi Armati ta' Malta, kif dettaljata fl-Abbozz tal-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2019.

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn €69,349,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 28 - Pulizija, kif dettaljata fl-Abbozz tal-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2019.

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn €14,409,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 29 – Servizzi Korrettivi, kif dettaljata fl-Abbozz tal-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2019.

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn €1,264,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 30 – Probation u Parole, kif dettaljata fl-Abbozz tal-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2019.

VOT 31 - PROTEZZJONI ĊIVILI

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn €6,624,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot 31 – Protezzjoni Ċivili, kif dettaljata fl-Abbozz tal-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2019.

VOT XI - MINISTERU GĦALL-INTERN U S-SIGURTÀ NAZZJONALI - KAPITAL

Illi s-somma ta' mhux iżjed minn €37,064,000 li titħallas mill-Fond Konsolidat tiġi applikata taħt il-Vot XI – Ministeru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali, kif dettaljata fl-Abbozz tal-Estimi Ġenerali ta' Nefqa għas-sena 2019.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

L-Onor.

BEPPE FENECH ADAMI: Sinjura President, nipproponi din l-emenda:

VOT 26 - MINISTERU GĦALL-INTERN U S-SIGURTÀ NAZZJONALI

Ħassar iċ-ċifra "€50,055" u ssostitwixxi minflok iċ-ċifra "€50,052".

Sinjura President, dalgħodu l-Parlament qiegħed ikompli bid-diskussjoni dwar il-Baġit 2019.

Dan huwa s-sitt baġit ta' Gvern Laburista li kif nafu ħa r-riedni ta' dan il-pajjiż f'idejh fl-2013.

Dalgħodu qegħdin niddiskutu l-Ministeru tal-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali, u jekk hemm settur fejn il-Baġit jonqos milli jipprovdi xi forma ta' pjan, jekk hemm settur fejn il-Baġit jonqos li jipprovdi xi forma ta' direzzjoni u viżjoni, huwa proprju fil-qasam tal-intern u s-sigurtà nazzjonali.

Il-Baġit tal-Prim Ministru Joseph Muscat li ġie ppreżentat il-ġimgħa l-oħra ma joffri l-ebda direzzjoni u l-ebda viżjoni għall-Pulizija, għall-Armata, għall-Gwardjani tal-Ħabs, għall-ħabsijiet u għall-ħaddiema tal-Protezzjoni Ċivili.

Huwa Baġit li jinsa s-sigurtà tal-pajjiż, jinsa l-ġlieda kontra l-kriminalità u jinsa n-nies normali li ta' kuljum iħabbtu wiċċhom ma' kriminalità dejjem aktar organizzata, dejjem aktar elaborata u dejjem aktar effiċjenti.

Fil-bidu tad-diskors tiegħi rrid insellem lill-pulizija onesti kollha ta' dan il-pajjiż li ta' kuljum iqumu għax-xogħol, jitilqu minn mal-familji tagħhom u jmorru fuq xogħolhom, xogħol li ħafna drabi ma napprezzawx kemm huwa perikoluż u kemm hu ta' sfida kontinwa, li ħafna drabi jġibhom wiċċ imb wiċċ mal-kriminali, mal-kriminalità u mal-periklu.

Għalhekk, fil-bidu tad-diskors tiegħi, f'isem l-Oppożizzjoni rrid intenni l-appoġġ u l-apprezzament tagħna għall-ħidma ta' kuljum tal-membri kollha tal-Korp tal-Pulizija.

Grazzi minn qalbna għax-xogħol li tagħmlu.

Grazzi talli f'isimna taħdmu għall-ġustizzja.

Grazzi talli tagħmlu l-almu tagħkom biex tipproteġu lilna lkoll mill-kriminali.

Flimkien mal-pulizija, irrid nifraħ ukoll lill-unions tal-pulizija għall-ħidma tagħhom, għall-perseveranza tagħhom u għall-insistenza tagħhom, sabiex ftit tal-ġranet ilu ġie ffirmat sectorial agreement ġdid għall-membri kollha tal-Korp tal-Pulizija.

Nifirħilhom, għax wara snin sħaħ ta' tkaxkir tas-saqajn min-naħa tal-Gvern, wara snin sħaħ ta' kliem fl-arja, bl-insistenza taż-żewġ unions tal-pulizija, il-Gvern kellu jċedi u jasal għal ftehim sabiex jitjiebu l-kundizzjonijiet tax-xogħol tal-pulizija.

Aħna nifirħu li l-Gvern fl-aħħar aċċetta li wasal iż-żmien li l-pulizija, bħall-ħaddiema kollha, jibdew jaħdmu ġimgħa ta' 40 siegħa.

Irrid infakkar li din il-proposta kien għamilha l-Partit Nazzjonalista fl-aħħar programm elettorali, imma dakinhar kien hemm min iddieħak bina min-naħa tal-Gvern u qal li dak li qiegħed jipproponi l-Partit Nazzjonalista ma jistax isir biex issa l-Gvern fl-aħħar kellu jċedi u jaċċetta din il-proposta.

Dwar din il-materja tal-40 siegħa fil-ġimgħa, kellmuni diversi pulizija li esprimew it-tħassib tagħhom miegħi u qaluli li jisperaw li l-Gvern f'din il-proposta m'għamilx xi ħadma.

Jien nistieden lill-Ministru, li qiegħed hawn quddiemi, biex illum fid-diskors tiegħu jserraħ moħħ il-membri kollha tal-Korp li dan il-ftehim ifisser li kull siegħa li tinħadem oltre l-40 siegħa fil-ġimgħa se jitħallsu għaliha bl-overtime.

Nistieden lill-Ministru biex ikun ċar u mingħajr ħafna tidwir tal-kliem jassigura li kull siegħa li se jaħdmu l-pulizija oltre l-40 siegħa, ikunu xi jkunu ċ-ċirkostanzi, se jitħallsu għaliha bl-overtime.

Kont qed ngħid li l-Partit Nazzjonalista jappoġġja wkoll il-ftehim li ntlaħaq sabiex jitjiebu l-kundizzjonijiet tax-xogħol tal-pulizija, inkluż żieda fil-pagi.

Wara snin ta' tkaxkir tas-saqajn min-naħa tal-Gvern għal kważi sitt snin sħaħ, issa l-Gvern kellu jaċċetta li titjieb il-paga tal-pulizija kollha.

Aħna, in-naħa tal-Oppożizzjoni, niftaħru li konna aħna l-pijunieri li matul 25 sena fil-gvern tajna lura d-dinjità lill-Korp tal-Pulizija.

Niftaħru li konna aħna li tejjibna l-kundizzjonijiet tal-pulizija tul is-snin u li daħħalna lura d-dritt tal-pensjoni wara 25 sena servizz.

Allura llum, b'wiċċna minn quddiem, nifirħu lill-unions tal-pulizija għar-rebħa li għamlu ftit tal-ġranet ilu meta ntlaħaq qbil għal żieda fil-paga tal-pulizija.

Però fil-Korp tal-Pulizija mhux kollox ward u żahar, għax għad hemm problemi kbar.

Fil-pajjiż għad hawn sfidi kbar u sfortuntament, f'dak li għandu x'jaqsam mas-sigurtà fil-pajjiż, għad hawn realtà ta' kriminalità ħafna drabi organizzata li qiegħda theżżeż is-soċjetà, li qiegħda tinkwieta u tbeżża' lin-nies u li ħafna drabi qed tħalli warajha l-vittmi wkoll.

Sinjura President, fil-ġranet li għaddew smajt lill-esponenti tal-Gvern, fosthom lilek Ministru, li kull meta tiġu kkritikati li fil-pajjiż hawn problema ta' kriminalità u li fil-pajjiż hawn problema ta' kriminali jiġru barra, tirreaġixxu billi tistqarru u tagħmlu asserzjonijiet li dak li qed jgħidu n-nies hu eżaġerat u ma jirriflettix il-verità.

Ir-reazzjoni tagħkom kontinwament tkun li mhuwiex minnu li l-poplu Malti huwa inkwetat bil-kriminalità, anzi tgħidu li kulħadd huwa moħħu mistrieħ fuq xogħlu, f'daru, u f'pajjiżu bla biża', però dan mhuwiex minnu, Ministru.

Illum f'ċerti lokalitajiet is-sitwazzjoni ħarbet minn idejkom, għax f'żoni bħal Paceville, San Pawl il-Baħar, il-Marsa u l-Belt, donnu l-ammont ta' reati kriminali, minbarra li baqgħu kostanti, qegħdin ikomplu jsiru aktar gravi.

Skont l-aħħar Crime Annual Report li ġie ppubblikat għas-sena 2017 nistgħu naraw li matul dik is-sena rajna żieda fis-serq mid-djar privati, mil-lukandi, mill-ħwienet u minn fuq nies fil-bajjiet.

Biżżejjed ngħid li f'din l-aħħar statistika ġew rapportati 17,136 każ ta' reat kriminali, jiġifieri 47 reat kuljum, żewġ reati fis-siegħa.

Dawn huma ċifri allarmanti għal pajjiż żgħir bħal tagħna!

Jien naf x'se jagħmel il-Ministru, Sinjura President.

Se jiġi hawn u jgħidilna li m'aħniex korretti, għax fis-sena 2017 ir-reati naqsu.

U r-risposta tagħna hija li dik ir-risposta hija ta' xi ħadd li jrid jinħeba wara n-numri u ċ-ċifri biex jikkonsla lilu nnifsu u, agħar minn hekk, jipprova jitmejjel bin-nies.

Jien nippretendi li l-Ministru jiġi hawn aktar tard u jgħidilna li aktar minn 17,000 reat fis-sena hu ammont allarmanti.

Irridu jammetti li l-uniku tnaqqis li kien hemm fis-sena 2017 li jaffettwa l-figura totali kien fil-każijiet tal-pickpocketing, għax il-bqija rajna żieda fil-każijiet kollha ta' reati, imma peress li kien hemm tnaqqis sostanzjali fil-pickpocketing, il-bottom line taċ-ċifra naqas bi ftit.

Jien nippretendi li l-Ministru jiġi hawn u jibgħat messaġġ lill-poplu Malti li hu jempatizza, li hu jħoss il-polz tal-inkwiet tan-nies hemm barra u li jħoss il-biżgħa tal-anzjani li jibżgħu joqogħdu ġo djarhom waħedhom.

Jien irrid li l-Ministru jiġi hawn u jibgħat messaġġ li hu jifhem il-biżgħa tal-ġenituri, bħal ħafna minna hawn ġew, li m'għadhomx jafdaw lil uliedhom f'ċerti lokalitajiet barra f'kull ħin, kif forsi konna nagħmlu fi żmenijiet oħra.

Jien nippretendi li l-Ministru jiġi hawn u jgħid: Iva, hemm barra għandna problema ta' kriminalità.

Irridu jgħidilna dak li ma jgħidx il-Baġit, jiġifieri x'inhuma l-pjanijiet tiegħu biex tiġi miġġielda l-kriminalità f'pajjiżna.

Is-sena li għaddiet rajna żieda fenomenali fil- każijiet ta' frodi, fejn rajna żieda ta' 57% fuq is-sena ta' qabel.

Matul is-sena li għaddiet 7% tar-reati li ġew mwettqa f'dan il-pajjiż kienu każijiet ta' vjolenza domestika.

Din is-sena s'issa ġew rapportati iktar minn 888 każ ta' vjolenza domestika.

Matul is-sena li għaddiet kien hemm 85 każ ta' persuni li attakkaw u wżaw vjolenza fuq il-pulizija u din is-sena xejn inqas, għax assistejna għall-inċident terribbli ta' Simon Schembri, li fil-fehma tiegħi hu eye-opener għal kulħadd.

Sal-aħħar ta' Awwissu ta' din is-sena ġew rapportati 4,574 serqa.

Dan ifisser li f'pajjiżna, mill-1 tas-sena sal-lum, kellna 18-il serqa kuljum, jiġifieri serqa kull siegħa u nofs.

Mill-bidu tas-sena sal-lum kellna 37 każ ta' mugging – jiġifieri tkun miexi fit-triq għall-affari tiegħek u tiġi attakkat mill-kriminali – kellna 78 każ ta' snatch and grab – jiġifieri tkun miexi għall-affari tiegħek, jattakkawk u jeħdulek dak li jkollok fuqek – kellna 871 każ ta' pickpocketing fejn lanqas tinduna li jkunu serquk u kellna 112-il każ ta' serq mill-bajjiet.

Sal-aħħar t'Awwissu li għadda kellna 649 serqa f'San Ġiljan, aktar minn 427 serqa f'San Pawl il-baħar, aktar minn 315 serqa mill-Belt, 377 serqa minn tas-Sliema, 182 serqa minn Birkirkara u 170 serqa minn Ħal Qormi.

Sinjura President, fl-aħħar ħames snin u nofs kellna 34 omiċidju, li nofshom għadhom mhumiex solvuti!

Issa minn hawn u ftit ieħor jiġi l-Ministru jgħidilna li aħna tal-Oppożizzjoni dejjem negattivi, li m'aħniex lesti li nfaħħru lill-Gvern u m'aħniex lesti li ninċensaw lill-Gvern.

M'għandix dubju li hekk se jagħmel, u r-risposta tagħna hi li aħna qegħdin fuq in-naħa t-tajba, qegħdin fuq in-naħa taċ-ċittadin onest li jrid jiġġieled il-kriminalità.

Fuq kollox, aħna qegħdin fuq in-naħa tal-pulizija onesti li jixirqilhom ħafna aktar biex ikunu jistgħu jiġġieldu l-kriminalità u jirbħu lill-kriminali.

Qiegħed insemmi dawn iċ-ċifri għax il-Baġit lanqas biss jirrikonoxxi li f'dan il-pajjiż għandna problema kbira ta' kriminalità dejjem iktar organizzata.

Evidentement, m'għandux l-iċken idea dwar x'għandu jagħmel biex jiġġieled il-kriminalità.

Ġenwinament nistieden lil kull min qiegħed jismagħna biex jaqra d-diskors tal-Baġit u jifli paġna 97 tal-Baġit.

Meta tagħmel dan ma ssib l-ebda proposta serja li biha l-Gvern qed jibgħat messaġġ li se jieħu l-ġlieda kontra l-kriminalità bis-serjetà.

Hija inkwetanti li f'Baġit sħiħ, l-unika proposta nofsha msajra biex jiġġieled il-kriminalità hija li l-Gvern fl-għaqal tiegħu se jintroduċi l-konċett tas-safe cities b'ħafna kliem sabiħ u se jagħmel dan billi jinstalla numru ta' cameras bil-kapaċità ta' facial recognition f'Paceville, imbagħad forsi aktar tard fil-Marsa.

Aħna, bħala Oppożizzjoni, għandna riservi kbar dwar din l-idea Orwelljana, dwar din l-idea ta' the big brother is watching.

Irridu naraw kif din ma tiksirx id-drittijiet umani tal-privatezza.

X'faqar, Sur Ministru!

Biex taqbdu l-kriminali ddeċidejtu li tispjunaw fuq kulħadd!

Minn din il-proposta joħroġ ċar li dan huwa Gvern li qata' qalbu milli jpoġġi iktar pulizija fit-toroq tagħna.

Dan huwa Gvern li minflok pulizija preżenti fit-toroq li tarahom il-ħin kollu, se jwaħħal il-cameras biex jarawk mingħajr ma tarahom.

Aħna mill-Oppożizzjoni ma naqblux ma' din l-attitudni u ma' din l-istrateġija, għax aħna nemmnu f'Korp tal-Pulizija viċin in-nies.

Aħna nemmnu f'Korp tal-Pulizija bi preżenza fil-lokalitajiet tagħna.

Aħna nemmnu f'għases miftuħa, f'għases attrezzati, f'għases mgħammra bl-aqwa tagħmir u bl-aqwa pulizija.

Huwa tal-mistħija dak li żvela l-Kap tal-Partit ftit tal-ġranet ilu u li ġie rrapportat fil-gazzetta tal-lum.

F'Għawdex, minn 16-il għassa tal-pulizija, hemm 12 minnhom magħluqa!

L-għassa ta' Sannat, tal-Għasri, tal-Għarb, ta' San Lawrenz, ta' Marsalforn, ta' Kerċem, tal-Munxar, taż-Żebbuġ, tax-Xagħra, tan-Nadur, tal-Qala u ta' Għajnsielem, huma kollha magħluqa.

Istħu, jekk tafu!

Dan huwa Gvern li abbanduna lil Għawdex u s-sigurtà tiegħu; Għawdex li għandu l-problemi tiegħu ta' kriminalità; Għawdex li kif nittama li jaf il-Ministru, għandu problema kbira tat-traffikar tad-droga; Għawdex, fejn il-kriminali jistgħu joperaw kif iridu, x'ħin iridu u fejn iridu, għax il-pulizija huma totalment assenti mill-maġġoranza tal-lokalitajiet.

Din il-problema teżisti f'Malta wkoll, għax għandna għases f'diversi lokalitajiet li huma dejjem magħluqa, fosthom tal-lokalità fejn ngħix jien, il-Għargħur, ta' Ħ'Attard, ta' Santa Venera u tant u tant postijiet oħra.

Ministru, dan mhuwiex sew.

Dan mhuwiex dak li wegħidtu.

L-istrateġija tagħkom li tagħlqu minflok tiftħu l-għases qed taġevola lill-kriminalità.

L-għases magħluqa jinkwetaw lin-nies.

L-għases magħluqa jfissru li r-refuġju għan-nies onesti huwa magħluq.

L-għases magħluqa huma ċ-ċertifikat tal-falliment tagħkom.

Kif għedt aktar kmieni f'dan id-diskors, pajjiżna llum mhux biss qiegħed jiffaċċja kriminalità ordinarja, iżda qed jiffaċċja l-kriminalità organizzata, kriminalità li trendi l-miljuni, kriminalità li toqtol, kriminalità li theżżeż is-sisien tas-soċjetà.

Sinjura President, sena ilu f'dan il-pajjiż kien hawn ġurnalista li tkellmet fuq il-krimanlità organizzata.

Sena ilu kien hawn persuna li pajjiżna naqas milli jipproteġi.

Sena ilu kien hawn persuna li l-Istat naqas milli jipproteġi meta evidentement kienet qiegħda tirfes il-kallijiet ta' ħafna.

U għax ma pproteġejniex lil din il-persuna, għax ma pproteġejniex lil din il-ġurnalista, għax ma pproteġejniex lil Daphne Caruana Galizia, din ġiet maqtula b'bomba li tertqitha biċċiet.

Allura f'dan id-diskors irrid insellem lil din il-ġurnalista li ma beżgħetx, lil din il-ġurnalista unika li kixfet il-korruzzjoni u kixfet il-kriminali, u għax għamlet hekk, għax kienet kuraġġuża, inqatlet.

F'dan id-diskors tiegħi, jien ukoll irrid intenni l-appell tal-Oppożizzjoni u l-appell tal-familja tagħha sabiex f'dan il-każ verament u bis-serjetà we leave no stone unturned.

Nappella li dan il-każ jiġi eżaminat bir-reqqa kif tlabna aħna, b'inkjesta mwaqqfa minn dan il-Parlament, sabiex jara jekk il-qtil ta' din il-ġurnalista setax jiġi evitat.

Kont qed ngħid li f'pajjiżna llum mhux biss hawn il-kriminalità, iżda hawn il-kriminalità organizzata.

Fil-fehma tiegħi pajjiżna llum qed jiffaċċja l-ikbar kriżi f'dak li għandu x'jaqsam mat-traffikar tad-droga.

Pajjiżna huwa mifqugħ bid-droga.

Pajjiżna sar donnu l-maħżen tad-droga, li fih jinħażnu mhux il-grammi imma t-tunnellati ta' droga, li fih jiġu traffikati l-eluf ta' kilo ta' droga.

Il-Gvern jiftaħar li din is-sena hija sena rekord f'dak li għandu x'jaqsam mal-qbid tad-droga.

Hawn irrid infaħħar lill-pulizija u lill-ħaddiema tad-dwana għall-qabdiet tad-droga li saru anke din is-sena.

Huwa tajjeb li tinqabad id-droga, però huwa daqstant ieħor inkwetanti meta tara l-ammonti ta' droga li qed tinqabad u l-probabilità ta' daqstant droga oħra li ma tinqabadx.

Jien niftakar żmien fil-passat mhux tant 'il bogħod li meta kienu jinqabdu xi żewġ kilos droga eroina, b'mod immedjat fis-suq kienet tinħoloq skarsezza ta' droga.

Kienu jgħidu li meta tinqabad id-droga jogħla l-prezz tad-droga li tibqa' fis-suq minħabba l-iskarzezza li jkun hawn u aktarx kien ikun hawn droga ħafna inqas pura għax minħabba l-iskarsezza kienu jħalltuha biex jipprovaw jaqdu lis-suq.

Illum donnu dan ma jiġrix, għax illum jinqabdu l-kilos tad-droga, però fis-suq id-droga donnha ma tiskarsa qatt.

Ministru, fil-pajjiż hawn problema kbira ta' droga.

Biżżejjed tara dawn iċ-ċifri.

Fi Frar inqabdu 150 kilo droga fuq vapur reġistrat il-Panama.

Fejn hu l-Ministru Konrad Mizzi?

F'Lulju nqabdu 200 kilo droga fi trakk, f'Settembru nqabdu għaxar tunnellati ta' droga ġo container, f'Ottubru nqabdu 550 kilo droga ġo garaxx.

Qisu l-pajjiż sar passatur bid-droga dieħla minn kullimkien u b'kull mezz, imbagħad f'Baġit sħiħ lanqas smajna kelma waħda fuq kif se niġġieldu bis-serjetà l-flaġell tad-droga.

Agħar minn hekk, għandna Gvern li qed jikkontempla li jillegalizza ċerta droga għal skopjiet ta' divertiment.

Għandna Gvern li, inkiss inkiss, fil-kwiet, qed jitkkontempla u qed jitwebbel li jibgħat il-messaġġ li wasal iż-żmien – sa dalgħodu stess fuq TVM, kien hemm programm fuq hekk – li f'Malta tal-aqwa żmien nippermettu ċerta droga għal skopjiet ta' rikreazzjoni.

Ministru, f'isem is-sewwa, f'isem il-ġenituri li jrabbu lil uliedhom, f'isem min irid soċjetà b'valuri b'saħħithom, nappellalkom biex ma tkunux intom li tmexxu l-idea li tappoġġjaw il-messaġġ li biex tieħu gost u biex tirrikrea ruħek għandek bżonn tieħu d-droga.

Sinjura President, aħna li qegħdin fil-politika bħall-għasafar tal-passa, niġu, nagħmlu ż-żmien tagħna u nitilqu, però dak li niddeċiedu llum jeffettwa l-ġenerazzjonijiet ta' warajna.

Ministru, tkunux intom li bil-ħafna skużi u bil-ħafna kompromessi tiftħu l-bibien li jwasslu għall-qerda ta' uliedna.

F'dan id-diskors tiegħi xtaqt nitkellem fuq oqsma oħra li jaqgħu taħt dan il-Ministeru.

Dalgħodu rrid insellem lill-ħaddiema tal-Protezzjoni Ċivili, li fis-sena li qegħdin fiha u fis-sena li għaddiet kellhom jiffaċċjaw sfidi kbar.

Biżżejjed infakkar in-nirien kbar li ħakmu l-impjant tar-riċiklaġġ fil-Magħtab u l-eluf ta' sejħiet għall-għajnuna li jsiru kull sena.

Insellmilkom, għax bil-limitazzjonijiet li għandkom tagħmlu l-mirakli.

Insellmilkom, għax minkejja l-ħafna wegħdiet u l-ħafna kliem fieragħ, għad hemm bżonn ta' investiment kbir fil-qasam tal-protezzjoni ċivili.

Ministru, intom li tridu timlew dan il-pajjiż bit-torrijiet u li tridu tkabbru l-popolazzjoni ta' dan il-pajjiż bla rażan, tridu tifhmu li dan għandu impatt fuq diversi sezzjonijiet, fosthom fuq id-Dipartiment tal-Protezzjoni Ċivili.

Huwa tajjeb li jkollna fire stations seżmiċi, però dan mhuwiex biżżejjed, għax għandna s-sezzjoni tal-protezzjoni ċivili bi ftit iktar minn 155 ruħ, meta skont standards internazzjonali dan l-ammont għandu jkun viċin l-400 ruħ.

F'dan il-pajjiż hemm bżonn ta' pjan ħolistiku għad-Dipartiment tal-Protezzjoni Ċivili, imma sfortunatament dan il-pjan evidentement ma jeżistix.

Irrid insellem lill-ħaddiema kollha li jaħdmu fil-ħabsijiet, lill-gwardjani tal-ħabs li ta' kuljum iqumu għax-xogħol u jmorru jiffaċċjaw sitwazzjonijiet ferm diffiċli.

Dawn il-ħaddiema wkoll jistħoqqilhom titjib fil-kondizzjonijiet tax-xogħol tagħhom.

Dawn jistħoqqilhom it-titjib li ngħata lill-membri tal-Korp tal-Pulizija fil-ftehim il-ġdid.

Għalhekk, min-naħa tal-Oppożizzjoni, l-impenn tagħna lejn il-ħaddiema tal-ħabs huwa ċar.

Aħna napprezzaw ix-xogħol li tagħmlu, u ninsabu kommessi li l-kondizzjonijiet li ngħataw lill-pulizija jiġu estiżi lilkom u lill-membri tal-Protezzjoni Ċivili.

Irrid nitkellem ftit fuq il-ħabsin li hemm bħalissa fil-Faċilità Korrettiva.

Mill-ġdid, bħalma dejjem nagħmel, irrid inwassal il-messaġġ tal-Oppożizzjoni li aħna nibqgħu nemmnu li l-prijorità tagħna għandha tkun ir-riforma ta' min qiegħed fil-ħabs.

Il-prijorità tagħna tibqa' li l-ħabs għandu jservi bħala post li toħroġ minnu aħjar milli dħalt, però b'dispjaċir ngħid li l-Gvern hawn qiegħed ifalli wkoll, għax l-istatistika hija ċara.

Wieħed minn kull seba' persuni li hemm fil-ħabs bħalissa huwa repeat offender.

14% tal-persuni li hemm il-ħabs, diġà kienu l-ħabs fuq każijiet oħra.

Din hija l-ogħla rata fl-aħħar snin.

Illum għandna ħabs li ma evolviex maż-żmenijiet.

Għandna ħabs mimli sal-kapaċità tiegħu, għandna ħabs fejn għad hemm il-problema tad-droga, għandna ħabs li 30% tal-persuni li hemm fih qegħdin hemmhekk mingħajr kundanna tal-Qorti jistennew li jinqata' l-każ tagħhom, u dan mhuwiex sew.

Dan jirrifletti ħażin fuq is-sistema tal-qrati tagħna fejn ikun hemm każijiet kriminali li jibqgħu jkaxkru s-snin, bil-konsegwenza li jista' jkun hemm nies il-ħabs li meta jinqata' l-każ tagħhom jiġu liberati u jkunu għamlu żmien fil-ħabs ta' xejn.

Id-diskors tal-baġit jitkellem fuq titjib fl-ikel, fl-akkomodazzjoni u s-sigurtà fil-ħabs.

Dawn huma wegħdiet li issa ilna nisimgħuhom sena, wara sena, wara sena, minn dan il-Gvern.

Ministru, nawgura li dak li qed tgħidu li se tagħmlu, tagħmluh, però sinċerament għandi dubji serji kemm se tagħmlu dan, aktar u aktar meta nara l-istimi finanzjarji li ġew allokati għal dan il-proġett.

Fl-aħħar u mhux l-inqas, irrid insemmi l-Forzi Armati ta' Malta.

Ftit baqagħli ħin, però f'isem l-Oppożizzjoni rrid insellem lill-membri kollha ta' din il-Forza li fix-xhur li għaddew rajniehom iħabbtu wiċċhom ma' tant sfidi, l-aktar fil-qasam tas-salvataġġ ta' persuni mill-baħar.

Irrid ngħid li l-Gvern nesiehom il-membri ta' din il-Forza.

Is-suldati ta' Malta l-Baġit lanqas biss isemmihom!

Lanqas proposta waħda li hija konkreta.

X'għarukaża!

Kif ma tistħux tiġu f'dan il-Parlament?

Kif ma tistħux tidhru quddiem is-suldati tagħna u tgħidulhom li għalihom f'dan il-Baġit m'hemm xejn?

L-Oppożizzjoni trid twassal messaġġ lill-membri kollha tal-Forza li aħna nemmnu fihom, aħna nemmnu li dan il-pajjiż jixraqlu Forza attrezzata, mgħammra, imħarrġa, u fuq kollox imħeġġa.

Aħna nemmnu fikom, u għax nemmnu fikom ninvestu fikom u f'dak kollu li għandkom bżonn biex verament ikollna Armata li tixraq lil pajjiż modern.

Irrid inwassal il-messaġġ lil dawk il-membri tal-Forza li fil-konfront tagħhom dan il-Gvern ħoloq inġustizzji kbar.

Il-Partit Nazzjonalista huwa kommess li jindirizza l-inġustizzji kollha li saru fil-konfront ta' numru ta' membri li ngħataw il-ġenb għax mhumiex tal-qalba, ħafna drabi biex jinqeda xi ħadd li hu tal-qalba.

Sfortunatment spiċċali l-ħin u se nagħlaq kif bdejt.

Dan huwa Baġit bla pjan u bla viżjoni.

Dan huwa Baġit ta' Gvern li għejja, u għax għejja qiegħed jipperikola s-sigurtà ta' pajjiżna.

Nirringrazzjak, Sinjura President.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

L-Onor.

GODFREY FARRUGIA: Sinjura President, fl-erba' minuti li għandi ddedikati għall-Oppożizzjoni Demokratika nixtieq nwassal messaġġ konċiż lill-Ministru dwar il-Korp tal-Pulizija u r-rispett.

Għalija, kull entità li hija denja ta' isimha tkun denja minħabba l-mertu, minħabba l-kwalitajiet u minħabba l-mod kif l-għemil tagħha tagħmlu f'waqtu u ssarrfu f'riżultati u azzjonijiet.

Huwa l-eżempju li jkaxkar, u għalhekk irrid nistaqsi min qiegħed inaqqas il-mertu lill-Korp u jekk il-pulizija hux qiegħda sservi lill-Gvern jew hux qiegħda hemm biex isservi lill-poplu.

Għalija huwa ċar li t-tmexxija tal-Korp tal-Pulizija hija waħda fejn l-infurzar tal-liġi ma titħaddimx l-istess għal kulħadd u r-raġunijiet huma ovvji, minħabba l-indħil politiku fit-tmexxija.

M'għandniex għalfejn immorru 'l bogħod għax fi ftit snin ma nafx kemm-il darba nbidel il-Kummissarju tal-Pulizija!

Hemm ukoll nuqqas ta' rieda politika biex ir-riżorsi jkunu adegwati.

Għalija, każ klassiku fejn il-Korp tal-Pulizija naqas mir-reputazzjoni tiegħu, mhux biss lokalment imma fl-erbat irjieħ tal-Ewropa, huwa l-qtil ta' Daphne Caruana Galizia - u rrid infakkar li llum huwa l-jum internazzjonali tal-ġurnalisti li l-liġi ma tħarishomx - li l-indaġni tal-qtil makabru tagħha saret bit-tlajjar u mhux kif suppost, fejn ma saritx inkjesta pubblika u fejn il-Qorti kkundannat il-kompożizzjoni tal-bord investigattiv għax kien hemm persuna li kellha ċerti interessi.

Jien ma nagħtix daqstant tort lill-FIAU, imma lil dawk ir-rapporti tal-FIAU li jiġu depożitati għand it-tmexxija tal-Korp tal-Pulizija u joqogħdu hemm fuq l-ixkaffa bla ma jiġu investigati.

Jien nifhem li pajjiżna għandu l-limitazzjonijiet tiegħu, imma ma nistax nifhem kif il-pulizija, meta tiġi biex tipprevjeni tkun taf li jeżistu ċerti nies li mhux biss huma magħrufa mal-pulizija imma huma wiretapped, li jgħixu fuq is-servizzi soċjali u fl-istess ħin għandhom ħajja stravaganti, għax għandhom dgħajjes jew karozzi lussużi u anke jilagħbuhom, u minkejja dan il-Pulizija ma tiġborhomx u ma tressaqhomx.

Mhux se noqgħod indur mal-lewża!

Qiegħed nirreferi għat-tliet persuni akkużati bil-qtil ta' Daphne Caruana Galizia.

Hemm mod u manjiera.

Nafhom il-limitazzjonijiet tagħna, imma rridu nkunu kawteli biex ma nisfruttawx din il-limitazzjoni u tidher bħala abbuż.

Dan l-aħħar aħna tal-Partit Demokratiku qed nikkritikaw b'mod kostruttiv, u huwa tajjeb ukoll li noffru s-soluzzjonijiet.

Il-kriminalità organizzata mhijiex xi ħaġa li twieldet issa, imma ilha magħna, u jidher li, għalkemm gvern wara gvern kienu jafu biha, xorta baqgħet għaddejja.

Aħna, minkejja ċ-ċokon u l-limitazzjonijiet tagħna, għadna kemm offrejna soluzzjoni billi permezz ta' mozzjoni privata nħarsu lejn il-kriminalità organizzata fl-ibħra madwar Malta, b'mod partikolari f'Hurd's Bank li parti minnu huwa territorju Malti u parti minnu mhuwiex.

Aħna qed nipproponu li titwaqqaf istituzzjoni internazzjonali mill-Ġnus Magħquda li bis-saħħa tagħha u bil-poteri li tista' tingħata bis-saħħa tal-liġi Maltija, inkunu nistgħu nneħħu darba għal dejjem, jew innaqqsu, jew intaffu, il-kuntrabandu tad-droga, tal-alkoħol, tas-sigaretti, taż-żjut u tat-traffikar tan-nies.

Kulħadd jaf fejn isiru dawn l-affarijiet, imma fl-istess ħin ma naġixxux.

Iva, hemm bżonn li nħarsu lil Malta.

Hawnhekk nixtieq nirringrazzja lill-pulizija b'mod partikolari, imma hemm bżonn li l-Korp tal-Pulizija jkun aktar viċin in-nies u jagħmel lil Malta post aktar sigur u jagħti l-mistrieħ tal-moħħ li jtejjeb il-kwalità tal-ħajja.

Nirringrazzjak, Sinjura President.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

L-Onor.

SIMON BUSUTTI: Sinjura President, illum huwa l-jum internazzjonali tan-Nazzjonijiet Uniti magħruf bħala l-International Day to End Impunity for Crimes against Journalists.

Proprju fil-ġurnata li fiha qegħdin niddibattu l-Baġit dwar il-Ministeru tal-Intern ta' dan il-Gvern ta' dan il-pajjiż li fih inqatlet ġurnalista investigattiva, proprju bħal dan iż-żmien sena, illum huwa l-jum internazzjonali sabiex tintemm darba għal dejjem l-impunità għal reati kriminali kontra l-ġurnalisti.

Ilbieraħ f'Pariġi, l-Eiffel Tower, li hu l-landmark ta' Pariġi, intefa biex ifakkar il-ġurnalisti maqtula, u għall-Gvern Malti qisu ma ġara xejn.

L-International Federation of Journalists għaddejja b'kampanja proprju fuq dan is-suġġett, kampanja li qed timbottaha permezz ta' #What are you doing for peace? jew #End Impunity.

Il-Unesco, li hi aġenzija tan-Nazzjonijiet Uniti, ukoll għandha kampanja għaddejja dwar dan is-suġġett daqstant sensittiv, jisimha #Truth Never Dies.

Imbagħad għall-Gvern Malti qisu mhu qed jiġri xejn!

F'pajjiżi oħra fejn kien hemm il-qtil ta' ġurnalisti, kien hemm il-konsegwenzi.

Jien qed nitkellem fuq pajjiżi demokratiċi, m'iniex se nsemmi pajjiżi li mhumiex demokratiċi bħala standard, anzi dawk kważi ninjorahom.

Jien nixtieq inkejjel pajjiżi ma' pajjiżi demokratiċi.

F'pajjiżi demokratiċi oħra fejn inqatlu ġurnalisti, kien hemm konsegwenzi, bħalma ġara fis-Slovakkja.

Aktar kmieni din is-sena fis-Slovakkja nqatel ġurnalist investigattiv Ján Kuciak, kif ukoll il-maħbuba tiegħu.

Imma fis-Slovakkja kien hemm konsegwenzi, għax immedjatament irriżenja l-Ministru tal-Kultura u ftit jiem wara rriżenzja l-Gvern kollu, inkluż il-Prim Ministru.

Jien ngħid allaħares, imma s-Slovakkja, għax hi demokrazija, teżisti fiha dik il-ħaġa li jgħidulha responsabbiltà politika, li jekk ħaġa tiġri taħtek trid terfa' r-responsabilità tagħha.

Hawn Malta x'ġara?

F'Malta għandna Gvern li qed iġib ruħu b'mod, kif naqbad ngħid, li qisu huwa skomdu quddiem il-qtil ta' Daphne.

Huwa skomdu quddiem il-verità.

Gvern li skont l-imġiba tiegħu qisu jrid inessina l-qtil brutali ta' Daphne, aħseb u ara kemm hu lest li jerfa' xi tip ta' responsabilità!

Aħseb u ara kemm jista' jibgħat il-messaġġ li tassew irid iwassalna għall-ġustizzja.

Aħseb u ara kemm irid li tassew iħalli "no stone unturned", kif qal il-Prim Ministru fil-jum tal-qtil tagħha.

Mhux hekk tgħid?!

Carlo Bonini huwa ġurnalist Taljan li ftit ilu ħareġ ktieb li jismu L'Isola Assassina.

Kulħadd jifhem xi jfisser dak it-titlu.

Il-gżira assassina!

Jien qed nispiċċa naqrah, Sinjura President, għax lanqas iħallik tieqaf.

Nirrikkmanda lil kull min jaf bit-Taljan li jaqrah u nittama li jkun hawn xi ħadd li jittraduċih għall-Malti, għax ikexkxek.

Storja tal-waħx!

Tinqatel ġurnalista li kienet tinvestiga l-korruzzjoni fl-ogħla livell tal-poter, fih intriċċi li ma jaqtgħu xejn, skandli li ma tlaħħaqx magħhom, abbuż tal-poter li jaqtagħlek nifsek.

Baku, Seychelles, Dubai, Panama, Valletta, assassinju makabru, maħdum, imfassal!

L-istorja ta' Malta taħt Joseph Muscat, ħlief li hawn mhux qegħdin naqraw storja tal-Mafja, suppost, għax hekk tinstema', imma hawn qegħdin naqraw fuq pajjiżna!

Hawn qegħdin naqraw storja li għexna.

Hawn qegħdin naqraw fuq persuna li nqatlet.

Hawn qegħdin naqraw fuq il-verità li qegħdin ngħixu.

Carlo Bonini kiteb fuq x'ġara qabel ma nqatlet Daphne, imma jien fil-ftit ħin li għandi nixtieq nitkellem l-aktar fuq x'ġara wara li ntqatlet Daphne, għax matul din l-aħħar sena li għaddiet aħna għexna f'sitwazzjoni li tajjeb li wieħed jirrifletti fuqha u naraw x'ġara fl-aħħar sena wara li ntqatlet Daphne, b'mod partikolari kif ġab ruħu l-Gvern.

X'riflessjoni u x'ġudizzju nistgħu ngħaddu fuq il-mod kif ġab ruħu l-Gvern Malti wara li ntqalet Daphne?

Ħalli nibda mill-investigazzjoni dwar il-qtil ta' Daphne.

Mhux hekk?!

Bdew fl-istess ġurnata bil-ħatra tal-Assistent Kummissarju Valletta sabiex imexxi l-investigazzjoni hu, meta dan miżżewweġ Ministru tal-Gvern.

M'għandix dubju li l-Ministru tal-Gvern ma kellha x'taqsam xejn.

Imma dan jibgħat messaġġ tajjeb?

Ħalliha forsi fil-fixla ta' dak il-ħin għażluh għax ġiet hekk, imma l-familja mill-ewwel oġġezzjonat.

Mela għall-inqas, kif toġġezzjona l-familja, neħħih lill-Assistent Kummissarju li qiegħed imexxi l-investigazzjoni jekk Daphne xebgħet tikkritikah u jekk hu miżżewweġ Ministru tal-Gvern.

Le, minkejja t-talba tal-familja, żammu hemm.

Mhux talli żammu, talli l-familja għamlet kawża kostituzzjonali, il-Gvern tilifha u appella biex jibqa' jżommu!

Il-kawża kostituzzjonali tilifha anke fl-appell, imma laħqet għaddiet sena.

Qisha l-familja m'għaddietx biżżejjed minn affarijiet!

Kellha tmur għal sena sħiħa fil-qorti kostituzzjonali!

Imma min jista' jgħid illum jekk u b'liema mod fl-investigazzjoni tal-qtil ta' Daphne setgħet tiġi kompromessa persuna li issa b'verdett tal-Qorti Kostituzzjonali ma kellhiex tkun involuta fl-investigazzjoni?

Min jista' jgħid?

Jien ma nistax, però tqajjimlek suspett.

Iqum ukoll l-punt tan-nuqqas ta' informazzjoni.

Il-Kummissarju tal-Pulizija kien għamel press conference ftit jiem biss wara l-qtil ta' Daphne.

Kienet l-aktar press conference li ħassejtni nistħi li jien Malti naraha.

Lanqas jaf iwieġeb għall-mistoqsijiet tal-ġurnalisti Maltin u barranin.

Kollha jridu l-informazzjoni u l-Kummissarju tal-Pulizija hemm bilqiegħda, mhux kapaċi jwieġeb u ma jagħtix informazzjoni ta' sustanza.

Naħseb li din kienet l-ewwel u l-aħħar press conference fuq il-qtil ta' Daphne.

Ma jidhirlix li l-Gvern ta informazzjoni sostanzjali dwar kif kienu sejrin l-investigazzjonijiet fuq il-qtil ta' Daphne.

Allura ħafna nies bilfors għandhom ċerti suspetti fuq l-investigazzjoni u fuq il-mod kif saru l-affarijiet.

Huwa veru li nqabdu tlieta min-nies li allegatament qatluha, imma n-nies mhux dak biss iridu jkunu jafu.

Irridu jkunu jafu min qabbad lil dawn it-tlieta min-nies li allegatament qatluha.

Dak hu l-interess tan-nies!

Irrid ngħid li mnalla kienu l-FBI li bit-teknoloġija qabdu lil dawn it-tlieta, għax l-FBI għandha teknoloġija li tkun taf il-mobile tal-persuna fejn qiegħed u jsiru jafu ta' min hu l-mobile.

Fil-Bidnija minn dawk l-eluf ta' telefonati li saru proprju f'dawk il-mumenti tal-qtil, irnexxielhom jittraċċaw lil dawk it-tlieta min-nies li kienu hemm u wieħed minnhom li Alla jbierek allegatament kien fuq dgħajsa fil-Port il-Kbir, bagħat sms u splodiet il-bomba.

Iqumlek ġismek xewk, xewk, anke meta tiftakar dawn l-affarijiet.

Issa n-nies qegħdin jistaqsu: Jekk din it-teknoloġija wasslet biex jinqabdu dawn it-tlieta min-nies, kif din it-teknoloġija ma tistax twassal biex jinqabad min qabbadhom?

Mela min qabbadhom ma ċemplilhomx?

Mela min qabbadhom ma ltaqax magħhom?

Mela min qabbadhom ma kellimhomx?

Kif jista' jkun?

Dak li qed jistaqsu n-nies, imma l-Gvern ma ta informazzjoni ta' xejn.

Kellha tkun inizjattiva ta' grupp ta' ġurnalisti, li minn hawnhekk insellmilhom, kważi 50 ġurnalist minn 20 media outlet minn madwar l-Ewropa kollha, li flimkien għamlu proġett li semmewh The Daphne Project biex ikomplu l-investigazzjonijiet ta' Daphne.

Dawn bagħtu messaġġ ċar: Intom qtiltu lil Daphne, imma dak li kienet qiegħda tfittex hi, il-verità, mhux se jirnexxilkom toqtluha.

Fil-fatt The Daphne Project, aktar kmieni din is-sena ħareġ numru ta' rivelazzjonijiet, kemm fuq l-istejjer ta' korruzzjoni u anke fuq l-istess qtil ta' Daphne.

L-ikbar waħda kienet meta f'April li għadda ħarġu storja fejn qalu li mill-inqas tnejn min-nies raw b'għajnejhom lill-Ministru Chris Cardona jkellem lil wieħed mit-tliet akkużati.

Wara qalu li wieħed minnhom sejħulu l-Pulizija u ċaħad kollox.

Jidħlulek id-dubji, Sinjura President!

Mela l-ewwel dan inqabad fuq il-camera mill-ġurnalisti jitkellem openly bla ma jinduna li qed jiġi rrekordjat, allura timmaġina li kien qed jgħid il-verità meta qal li ra lill-Ministru Chris Cardona ma' wieħed mill-akkużati, imbagħad Alla jbierek għajtulu l-Pulizija u qal eżatt bil-maqlub!

Allura la kien hemm tnejn, lit-tieni wieħed ma kellmuhx il-Pulizija?

Ftit tal-jiem ilu The Daphne Project ħarġu mill-ġdid jgħidu li Chris Cardona attenda bachelors party li fih kien hemm biss 40 ruħ, fejn reġa' kien hemm wieħed mill-akkużati.

Qalu wkoll li Chris Cardona rċieva telefonata, li qabilha kienet saret waħda lil Daphne u hekk kif intemmet, warajha saret waħda lill-istess wieħed mill-akkużati.

Ir-reazzjoni ta' Chris Cardona x'kienet?

Mill-ġdid ngħid li allaħares kien involut Ministru tal-Gvern, imma kunu ċari.

Uruhom lin-nies li qegħdin tmexxu b'serjetà.

Serrħulhom rashom, mhux jiġi l-Ministru Chris Cardona fil-Parlament u minflok ma jwieġeb sempliċi mistoqsija jekk dan huwiex veru, jgħid li din bħal tal-Egrant!

B'hekk tani l-opportunità biex ngħidlu għalfejn għadni nemmen eżattament dak li kont nemmen, imma ma weġibx.

Għandek akkużi bħal dawk, meta inti Ministru tal-Gvern!

L-attitudni tal-Gvern tqajjem suspetti kbar dwar l-investigazzjoni u l-mod kif qed issir, u mhux biss, imma anke l-fatt li taw promozzjoni lill-Maġistrat li kien qiegħed jinvestiga l-qtil.

Jien insellimlu lill-Maġistrat, illum Imħallef, Tony Vella li għandu rispett mingħand kulħadd, ibda minni, mill-Oppożizzjoni, u nimmaġina anke min-naħa tal-Gvern.

Imma skużi, tpoġġih Imħallef minn Maġistrat proprju fiż-żmien meta kellu dan il-każ sensittiv?

Hekk qed tibgħat il-messaġġ li din l-investigazzjoni trid tiddisturbaha, li ma tridx tħalliha titlesta, li hemm problema.

Dawn huma numru ta' affarijiet li saru matul il-kors tal-investigazzjoni, u hemm oħrajn, imma qed insemmi ftit li jibagħtu messaġġ wieħed, li donnu l-Gvern mhuwiex komdu li ssir din l-investigazzjoni u b'xi mod qed jipprova jikkontrollaha.

Nirrepeti, dawn huma s-suspetti tagħna, imma suspetti fondati, għax jiena niġġudikak mill-imġiba tiegħek.

Issa se mmur oltre mill-investigazzjoni.

Se mmur għall-imġiba tal-Gvern b'mod aktar wiesa' dwar dak li ġara wara l-qtil ta' Daphne, il-klima li nħolqot mill-Gvern stess.

Pereżempju, ġew tliet delegazzjonijiet ta' Membri tal-Parlament Ewropew (MEP) u trid tara l-mod kif ġab ruħu magħhom il-Gvern.

Lanqas biss wieġeb għall-mistoqsijiet tagħhom jew insultahom billi jgħidilhom: Din mhux inizjattiva ta' David Casa?

Din mhux inizjattiva tal-Partit Nazzjonalista?

Intom mhux kollha partiġjani?

Dawn mhumiex mill-Partit Nazzjonalista biss, jew mill-European People's Party (EPP) biss, imma magħhom hemm mis-Soċjalisti, mil-Liberali, mill-Konservattivi, minn kollox.

Inti taħseb li se jkun hemm MEP jiġi Malta u jagħmel dak li jgħidlu Simon Busuttil, jew David Casa, jew il-Partit Nazzjonalista?

Dawn ġew, raw b'għajnejhom, semgħu b'widnejhom u waslu għal konklużjonijiet li huma l-istess bħal tagħna.

Għandhom suspett minħabba l-mod kif ġab ruħu l-Gvern, fosthom li qal le għat-talba tal-familja li ssir inkjesta indipendenti.

Qisu mhux biżżejjed li għaddew minn martirju l-familja ta' Daphne, li nsellmilhom għall-mod dinjituż kif ġabu ruħhom u għall-ġlieda li qegħdin jagħmlu għall-ġustizzja.

Hawn irrid insemmi l-attivitajiet ta' Occupy Justice u nsellem lil dawk in-nisa kollha li b'kuraġġ kbir qegħdin jagħtu eżempju lis-soċjetà billi qed iqumu jiġġieldu għall-verità u l-ġustizzja.

Trid tara l-attitudni tal-Gvern fil-konfront tagħhom, fosthom li jkollok konsulent tal-Gvern li jgħidilhom qħab!

Dawn x'affarijiet huma?!

Dik hi l-attitudni tal-Gvern fil-konfront ta' min irid jiġġieled għall-verità u għall-ġustizzja.

Il-banners fuq Daphne, li għadu ma nstabx min qatilha, qed jitneħħew immedjatament.

Lanqas 24 siegħa ma jħallihom il-Gvern!

Il-fjuri u x-xemgħat li jitpoġġew mal-monument, ineħħuhom, kif qal il-qassis waqt il-prietka tal-okkażjoni tal-ewwel anniversarju mill-qtil ta' Daphne, li insellimllu minn hawn, fejn qal li l-fjuri u x-xemgħat huma inokwi.

Lil min jistgħu jweġġgħu?

Ħalli ngħidilkom lil min qed iweġġgħu.

Lill-Gvern li huwa skomdu quddiem il-qtil ta' Daphne u quddiem it-tfittxija għall-verità u l-ġustizzja.

Ineħħihom il-fjuri!

Imbagħad imur il-Ministru tal-Ġustizzja Owen Bonnici u jikteb b'mod li jġiegħlek tistħi, fejn jipprova jispjega għalfejn il-Gvern stess qed jibgħat lin-nies tal-Cleansing Department ineħħu x-xemgħat u l-fjuri.

Jien wieħed minnhom li mmur inpoġġi x-xemgħat u l-fjuri quddiem il-Monument tal-Assedju l-Kbir.

Bħal dak li qallu, m'għandniex rispett lejn l-Assedju l-Kbir u lejn il-monument.

Mhux hekk tgħid!

M'għandniex rispett lejn dak il-monument li jirrappreżenta waħda mill-akbar ġlidiet!

Għalhekk immorru hemm, għax illum qegħdin niġġieldu waħda mill-aktar ġlidiet importanti fl-istorja ta' pajjiżna.

Il-ġlieda biex nirbħu lura l-ġustizzja f'pajjiżna.

Għalhekk immorru hemm, għax dak huwa monument ta' tifsira kbira.

Huwa monument li jinsab quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, allura huwa simboliku għalhekk ukoll.

L-attakki ta' Tony Zarb, li hu mħallas mit-taxxi tiegħi, tiegħek u tan-nies, fil-konfront ta' min jipprotesta.

L-attakk tiegħu fil-konfront ta' Daphne, li jgħid: L-aqwa li mhux ġejja lura!

U l-Gvern jibqa' hemm u ma jagħmel xejn!

Meta ma tagħmel xejn fuq Tony Zarb u fuq dawn l-affarijiet, ifisser li qed taqbel miegħu.

L-attakki fuq is-social media li huma ffumentati, kważi inkoraġġiti, min-nies li qegħdin fi gruppi tal-Partit Labrista.

L-attakki kontra Daphne u l-mod bla rispett kif jiddiskrivu persuna maqtula!

Għall-inqas, anke jekk ma kontx taqbel magħha, fil-qtil tagħha uri rispett.

Jien ukoll meta kont Kap tal-Partit tgħidx kemm kienet toħloqli problemi b'dak li tikteb, imma nuri rispett, anke għax wara l-qtil tagħha, dak li ġara huwa ikbar minn Daphne.

Dak li ġara huwa xi ħaġa statali, ta' pajjiż nazzjonali.

Huwa l-ġlieda għall-verità u l-ġustizzja li huwa ikbar minn kull wieħed u waħda minna.

Allura l-klima ta' firda, ta' mibegħda, deleġittimizzazzjoni, anke deumanizzazzjoni!

Qisha mhux bniedma kienet, hi u min jażżarda jopponi lill-Gvern, u min jażżarda jiġġieled kontra l-korruzzjoni, u min jażżarda jiġġieled għall-verità u għall-ġustizzja.

Klima ta' biża'!

Ara ma jfettillekx titkellem għax ngħaffġek!

Jien ovvjament naf x'jiġifieri, għax jien ukoll niblagħha u naqlagħha, imma jien qiegħed fil-politika.

Jekk tkun fil-politika, kif jgħidu, la dħalt għaliha trid toqgħod għaliha, imma min mhuwiex, min hu ċittadin normali, min hu ċittadin li kull ma jrid huwa l-ġustizzja f'pajjiżna, għax aħna suppost demokrazija, x'tort tagħtih lil dak?

Sinjura President, allura l-messaġġ li jibgħat il-Gvern huwa ċar.

Il-Gvern m'għandux pjaċir b'min ifakkar lil Daphne, anzi jrid inessi l-qtil ta' Daphne.

Il-Gvern għandu nuqqas kbir ta' rispett saħansitra lejn persuna maqtula, inkluż lejn il-familja tagħha bil-mod kif qed jittrattahom.

Il-Gvern ma jridx li naslu għall-verità u l-ġustizzja dwar il-qtil ta' Daphne.

Din hija l-unika konklużjoni li wieħed jista' jasal għaliha meta jara dan l-aġir.

Dan huwa ħażin.

L-ebda gvern f'pajjiż demokratiku ma jġib ruħu b'dan il-mod.

Dan mhuwiex aċċettabbli f'demokrazija oħra, u jekk mhux aċċettabbli f'demokrazija oħra, m'għandux ikun aċċettabbli għalina.

Ħalli nagħmilha ċara.

Il-kritika tiegħi mhijiex lejn l-uffiċjali tal-Pulizija, li minn hawn insellmilhom, bħalma għamel l-Onor.

Jien nirrispettahom u huma jafu li jien nirrispettahom u nista' biss infaħħarhom.

Jien nirrispetta lill-pulizija onesti li jagħmlu dmirhom u lill-pulizija li jisfaw vittmi għax jagħmlu dmirhom.

Hawn jiġini f'moħħi Simon Schembri, li nsellimlu minn hawnhekk.

Jien mhux lill-pulizija qed nikkritika, imma t-tmexxija tagħhom, l-Assistent Kummissarju li baqa' hemm imexxi investigazzjoni, meta hu r-raġel tal-Ministru.

L-Assistent Kummissarju li jirċievi rapporti tal-FIAU li jgħidulu biex jieħu passi, kif għadu kif qal l-Onor.

Farrugia, kontra Keith Schembri u kontra l-Ministru Konrad Mizzi, ma jagħmel xejn, imma jitfagħhom fil-kexxun.

Lil dawk qed nikkritika!

Kważi kważi nista' nżid ngħid li l-kritika tiegħi lanqas hi lejn il-Ministru Michael Farrugia, li nafu bħala bniedem ġentlom, imma lejn it-tmexxija tal-Gvern tiegħu.

Għalkemm nittama, Ministru, li inti personalment ma tafx b'xi ħaġa mill-affarijiet li qed insemmi jien, li huma fundamentalment ħżiena u inti taf bħali li huma fundamentalment ħżiena, għax jekk inti taf bihom, jekk qed tarahom u qed tagħlaq għajnejk għalihom, ikollok terfa' r-responsabilità.

Minn dak il-ftit li nafek, nittama li dan mhuwiex il-każ, imma t-tmexxija tal-Gvern żgur għandha tkun responsabbli għal dan kollu.

Jiena naf li ma jeħdux gost jisimgħuni nitkellem, għax jien immur dritt għall-punt u jekk hemm il-korruzzjoni se niġġildilha.

Jekk hemm il-ġlieda għall-verità u l-ġustizzja, se nidħol għaliha, u għalhekk naf li ndarrashom u ndejjaqhom.

Sinjura President, jien għandi tama kbira li għad jasal jum mhux imbiegħed, meta jien, int, il-poplu Malti jkun jista' jerġa' jingħaqad, għax inkunu wasalna għall-ġustizzja.

Il-poplu jkun jista' jħares lura lejn dan iż-żmien u jgħid: Dak kien żmien ikrah għall-ġustizzja f'pajjiżna, imma erġajna akkwistajna l-ġustizzja.

Jien m'għandix dubju …

IĊ-CHAIRPERSON: Ippermettili ftit, Onor. Busuttil.

L-ewwel ħaġa tindirizzanix b'dak il-mod, jekk jogħġbok.

Jien kemm-il darba ġbidt l-attenzjoni f'din il-Kamra li nisma' ħafna.

Smajtek tgħaddi kumment fuq l-Onor.

Stajt għedtu fuq min għidtu.

CLINT CAMILLERI: Jekk għedt xi ħaġa nirtiraha, imma jien m'għidt xejn.

IĊ-CHAIRPERSON: Le, dik mhijiex skuża li tiġi tgħidli jekk għidt xi ħaġa.

Smajtek tgħaddi kumment; nitolbok tirtira dak li għidt u tiskuża ruħek.

IĊ-CHAIRPERSON: Fuq il-microphone, jekk jogħġbok.

M'iniex se nittollera dan it-tip ta' diskors mill-ebda naħa tal-Kamra, u għandi l-appoġġ sħiħ tal-Ispeaker.

Dwar dan diġà tkellimna.

M'aħniex se naċċettaw dan it-tip ta' diskors.

Kellna diskussjoni verament diċenti għaddejja.

CLINT CAMILLERI: Nirtira d-diskors, għalkemm ma nafx għal xiex qed tirreferi.

IĊ-CHAIRPERSON: Ma tantx hija skuża tajba.

Onor. Busuttil, tista' tkompli bid-diskors tiegħek.

SIMON BUSUTTIL: Sinjura President, naħseb li dan l-inċident żgħir ħafna - insinifikanti ħdejn il-kobor ta' dak li kont qed nitkellem dwaru - ikompli jikkonferma dak li qed ngħid.

L-aġir, l-attitudni tal-Gvern fil-konfront ta' min, wara kollox, kull ma qiegħed jagħmel hu li jiġġieled għall-verità u għall-ġustizzja, jibgħat messaġġ fih innifsu.

Kif kont qed ngħid qabel ma interrompieni l-Onor.

Camilleri, m'għandix dubju u għandi tama kbira li għad jasal jum fil-futur mhux imbiegħed meta l-ġustizzja terġa' tfeġġ f'pajjiżna.

Dakinhar, inkunu nistgħu nħarsu lura flimkien u ngħidu: Dak kien żmien meta għaddejna minn sitwazzjoni kerha f'pajjiżna, imma dak iż-żmien għelibnieh u konna lkoll fuq in-naħa t-tajba tal-istorja.

M'għandix dubju li l-istorja għad tiġġudikana kollha, u meta tagħmel dan, nittama li lkoll kemm aħna nkunu nistgħu nqumu bi kburija u ngħidu: Jien kont hemm u kont qiegħed fuq in-naħa tal-verità, tal-ġustizzja u tas-sewwa.

Nirringrazzjak.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

L-Onor.

Infakkrek li fadal 18-il minuta.

CARMELO MIFSUD BONNICI: Sinjura President, xtaqt nitkellem ftit dwar is-sitwazzjoni tal-immigrazzjoni irregolari f'pajjiżna, u dak li qiegħed jiżviluppa fil-konfront ta' dawk in-nies li jiġu bil-baħar dawk il-povri nies li jaħarbu mill-pajjiż tal-oriġini tagħhom biex jiġu lejn l-Ewropa.

Naħseb li l-immigrazzjoni irregolari li kienet rieqda għal ħafna żmien tul il-leġiżlatura preċedenti, issa qiegħda terġa' tiġi lura fuq l-aġenda nazzjonali b'ċerta saħħa u importanza.

Irridu ngħidu li issa hemm bżonn li niffaċċjaw din ir-realtà mill-ġdid biex nifhmu kemm huwa importanti li norganizzaw lilna nfusna, infiehmu x'inhu jiġri u nagħmlu l-prioritajiet tagħna tajjeb.

Niftakarni niltaqa' ma' diversi persuni u tkellimna diversi drabi dwar dan is-suġġett.

L-opinjoni tagħhom – u llum nikkondividiha – hija li fid-dinja huwa impossibbli li żżomm il-bnedmin milli jiċċaqilqu minn pajjiż għall-ieħor.

Huwa impossibbli wkoll li żżomm lin-nies milli jaħarbu għal-libertà tagħhom, li jaħarbu biex ma jiġux ippersegwitati, biex ma jiġux maqtula, biex isalvaw ġildhom u ħajjet il-familji tagħhom.

Allura huwa leġittimu li wieħed jiċċaqlaq minn post għall-ieħor.

Huwa leġittimu li wieħed jaħrab mill-inkwiet u minn gwerra ċivili.

Allura l-Ewropa, li fortunatament illum nifformaw parti minnha, għandha d-dmir li tieħu ħsieb li lil dawn in-nies li ħaqqhom refuġju, li ħaqqhom status umanitarju, nagħtuhulhom.

Ovvjament, rajna kif inbeda x-xenarju fl-Italja u kif inbidel matul is-sena l-oħra, fejn qabel kien hemm forma ta' ftehim forsi mhux miktub.

Kien hemm forma ta' ftehim li kien intqal, imma qatt ma ġie rrekordjat, li fih il-persuni kollha li kienu qegħdin jaħarbu mill-kosta Libjana telgħin lejn l-Ewropa, b'mod jew ieħor kollha kemm huma ttieħdu lejn l-Italja.

Din is-sena, għal raġunijiet purament politiċi, meta wieħed jara l-istatistika jsib li l-ammont ta' nies li qasmu mil-Libja lejn l-Italja naqas drastikament.

Wieħed irid jgħid ukoll li b'mertu prinċipalment tal-Ministru tal-Partit Demokratiku Taljan Minniti, matul is-sena ta' qabel diġà kien hemm tnaqqis qawwi fl-ammont ta' nies li kienu qegħdin jiċċaqilqu.

Dan sar proprju għax Minniti mar il-Libja, dar diversi postijiet fil-Libja, dar id-diversi tribujiet, mexxejja u persuni importanti, u għamel diversi ftehimiet ta' organizzazzjoni biex inaqqas dan l-abbuż ta' persuni li jissograw ħajjithom u jħallsu flejjes kbar lit-traffikanti tal-bnedmin biex jiġu għal-libertà tal-Ewropa.

Jien ngħid ukoll, u diversi jgħidu wkoll, li mhux biss huwa leġittimu li tħalli n-nies jaħarbu meta ħajjithom tkun qiegħda f'sogru, imma huwa leġittimu wkoll li n-nies ifittxu ħajja aħjar u futur aħjar.

Irridu naċċettaw li aħna, bħala Ewropej u bħala membri tal-Unjoni Ewropea, irnexxielna nagħmlu dan il-ftehim fl-Ewropa u nġibu livell għoli ta' għajxien u ta' benesseri lill-popli Ewropej li pajjiżi oħrajn m'għandhomx.

Fil-maġġoranza aħna nirrispettaw, jew nuru u nidhru fid-dinja kollha, li qegħdin f'żona fejn hawn id-demokrazija, fejn hawn id-drittijiet fundamentali, fejn hawn il-ħniena u fejn hawn il-ġustizzja.

Għalhekk huwa iktar u iktar importanti li nifhmu li dan huwa fenomenu li kien hemm, għadu hemm u se jibqa' jkun hemm.

Allura llum il-ġurnata ngħid li qatt iktar minn qabel ma hemm il-bżonn li l-Ministeru tal-Intern jorganizza ruħu mill-ġdid biex dan il-fenomenu ta' bnedmin li ġew, wieħed jagħtihom l-għajnuna u r-refuġju.

Jekk qrajt tajjeb, matul din is-sena Malta laqgħet madwar 500 persuna li qasmu mil-Libja lejn l-Ewropa, li għandna responsabilità partikolari lejhom, għax kollha kemm huma ġew bil-ħajja tagħhom u bid-diffikultajiet tagħhom.

Għalhekk huwa sew li nibnu sistema aħjar u nerġgħu naraw il-politika ta' pajjiżna dwar l-immigrazzjoni irregolari.

Huwa importanti li l-istrateġija tiġi mibnija mill-ġdid.

Meta qrajt id-diskors tal-Ministru għall-Finanzi l-Onor.

Edward Scicluna dwar xi ħaġa daqshekk importanti kien hemm biss paragrafu żgħir, li fil-qosor ħafna, bejn wieħed u ieħor jgħid x'se jagħmel il-Gvern matul din is-sena.

Dan jgħid hekk:

"Għas-sena 2019 huwa maħsub li titfassal strateġija ġdida ta' kif għandhom joperaw is-Servizzi ta' Detenzjoni biex tibqa' relevanti u timxi maż-żminijiet.".

Din hija ħaġa tajba, però min-naħa tal-Oppożizzjoni nissuġġerixxu lill-Gvern li ma jkunx hemm tfassil ta' strateġija ġdida biss għas-servizzi ta' detenzjoni, imma għandu jkun hemm politika li tħares ferm iktar minn hekk.

Din il-politika mhijiex faċli, anzi hija diffiċli, u aħna nafu għax għaddejna minnha.

Però l-Gvern irid jagħtina l-kredtu li aħna konna spalla ma' spalla miegħu fis-sitwazzjoni li hu sab lilu nnifsu fiha matul din is-sena, ħaġa li ma kenitx reċiprokata f'leġiżlaturi oħrajn.

Illum il-ġurnata wieħed irid jgħid illi għandna sitwazzjoni aktar perikoluża minn qabel.

Qed ngħid dan, għax qabel kellna forma ta' mekkaniżmu ta' rilokazzjoni ta' bnedmin u rridu naċċettaw li d-destinazzjoni finali tal-maġġoranza tal-persuni li qegħdin jaħarbu mill-pajjiżi tal-oriġini tagħhom mhijiex Malta, imma hija l-Ewropa.

Ħafna drabi jkollhom familjari tal-istess nazzjonalità tagħhom li jkunu jridu jmorru ħdejhom.

Issa hawn għandna diffikultà kbira li trid tiġi affrontata.

Qed nirreferi għall-kwestjoni tar-rilokazzjoni tan-nies, għax diġà qegħdin f'pożizzjoni żvantaġġjuża minħabba li l-Istati Uniti tal-Amerika waqqfu l-programm ta' rilokazzjoni li kien ilu jaħdem tajjeb ħafna u matul il-gwerra ċivili tal-Libja ħadem tul medda ta' żmien, imbagħad meta kien hemm tibdil fl-amministrazzjoni l-affarijiet waqfu.

Naħseb li hemmhekk il-Gvern Malti għandu jagħmel il-parti tiegħu fir-rapporti mal-Istati Uniti tal-Amerika biex jerġa' jipperswadihom ħalli diversi nies li ġew f'pajjiżna jiġu rilokati hemm u wieħed jidħol f'diskussjoni ma' diversi pajjiżi Ewropej oħrajn.

Din hija sfida oħra, faxxettatura jew sfaxxettatura kompletament differenti.

Qed ngħid hekk, għax dan is-sajf aħna ġejna f'sitwazzjoni fejn kellna naqsmu l-persuni li ġew fuq dgħajsa partikolari, ħafna drabi minn dawn l-organizzazzjonijiet volontarji.

Din hija soluzzjoni speċjali, ad hoc, għal dik id-dgħajsa biss li ma tistax tagħmel prinċipju minnha, imma fl-istess ħin teżisti d-diffikultà li f'pajjiżek għandek bnedmin li qegħdin iħarsu 'l bogħod minn pajjiżek.

L-esperjenza tiegħi ta' Ministru dejjem kienet li appena lil dawn in-nies tagħtihom l-opportunità li jagħmlu ħajja ġdida f'pajjiż ieħor, jitilqu minn pajjiżna u jmorru jgħixu f'pajjiż kompletament differenti minn tagħna.

Napprezza d-diffikultajiet u l-komplikazzjonijiet li għandu l-Ministru, però jrid isir xogħol iktar qawwi.

Jien nifhem li bħala Ministru għall-Intern ikollu l-ikbar daqqa fir-rigward tal-komplikazzjonijiet mal-Gvern Taljan.

Nifhem ukoll li l-Gvern Taljan qiegħed f'sitwazzjoni fejn meta jiġu l-elezzjonijiet reġjonali u nazzjonali, il-kwestjoni tal-immigrazzjoni titla' ferm iktar 'il fuq u sfortunatament pajjiżna jiġi wżat bħala argument li permezz tiegħu partit partikolari fl-Italja jgħolli l-kunsens elettorali tiegħu.

Hemmhekk, anke jekk ma naqblux magħhom u jekk kemm-il darba ingħad diskors li m'għandux jingħad, xorta waħda ngħid li jrid isir ix-xogħol neċessarju biex ir-rapport ta' pajjiżna mal-pajjiż ġirien tagħna ma jibqax fil-pożizzjoni li hu.

Nittama li l-Ministru, meta jagħmel ir-replika tiegħu, jinformana b'dak li sar mill-Gvern Malti mal-Gvern Taljan rigward is-sitwazzjoni partikolari tal-intern.

Fl-istess diskors tal-Baġit, taħt it-titlu "L-Immigrazzjoni Irregolari", hemm paragrafu żgħir ieħor li jgħid hekk:

"Il-Forzi Armati ta' Malta se jibqgħu jżommu kollaborazzjoni ma' aġenziji Ewropej u forzi militari oħra biex tkompli tissaħħaħ is-sigurtà fil-Mediterran.

Tkompli wkoll il-ħidma kontinwa f'operazzjonijiet konnessi mal-immigrazzjoni fejn beħsiebha tibqa' ssostni operazzjonijiet tal-FRONTEX.".

Ovvjament, jien ningħaqad ma' dak li qal l-Onor.

Beppe Fenech Adami rigward it-tislim u r-rispett li għandu jkollna lejn il-forzi tal-ordni kollha kemm huma, il-Forzi Armati, il-Korp tal-Pulizija u s-servizzi dixxiplinati kollha li huma involuti fis-settur tal-immigrazzjoni irregolari, però ma rridux nagħmlu l-iżball li f'dan is-settur ma nkunux involuti direttament mal-European Asylum Support Office bil-poteri li ngħata u biż-żieda ta' kapaċità li ngħata meta sar aġenzija importantissima fl-Unjoni Ewropea.

Fl-opinjoni tiegħi, din l-Aġenzija qed tgħin biex tnaqqas ħafna mit-tensjoni u d-diskors vojt li jsir rigward l-immigrazzjoni irregolari, u naħseb li huwa żball li fid-diskors tal-Baġit, minflok ma nikkonċentraw fuq aġenzija li ġab il-Partit Nazzjonalista f'Malta u li qed tagħmel il-ġid lill-poplu Malti u lill-Ewropa kollha, qed insemmu l-Frontex.

Aħna nafu bid-diffikultajiet u l-kumplikazzjonijiet kollha marbuta mal-Frontex, li fortunatament il-European Asylum Support Office ma sabhomx għax beda jaħdem fuq sieq tajba u baqa' għaddej fuq sieq tajba.

Hemm diversi country reports li jsiru mill-European Asylum Support Office u hemm knowhow ta' dak li qed jinbena fis-settur tal-immigrazzjoni irregolari.

Hemm informazzjoni qawwija ġejja fuq x'tip ta' persuni qegħdin jitilqu mill-pajjiżi tal-oriġini u rrid ngħid li sfortunatament, sija f'dan id-diskors tal-Baġit kif ukoll fil-politika nazzjonali tal-Gvern, ma tantx qiegħed naraha titħaddem tajjeb.

Jiena nifhem li l-immigrazzjoni irregolari mhuwiex settur faċli, imma hu settur ikkumplikat ħafna li jrid jiġi trattat b'saħħa u b'intelliġenza biex ma jibqax jissoda l-lemin u l-lemin estrem.

Ikun żball kbir jekk ma nifhmux kemm dan is-settur huwa importanti u kemm huwa urġenti mhux biss fir-rigward ta' dak li ilna nitolbu fl-Unjoni Ewropea.

Ċerti drabi nsegwi dak li jgħid il-Ministru fil-fora Ewropej u ħafna drabi nara ripetezzjoni ta' diskorsi li jkunu diġà saru qabel u pożizzjonijiet politiċi li jkunu diġà ġew meħuda.

Naħseb li hemmhekk irridu nbiddlu l-viżjoni u noħorġu b'ideat kompletament ġodda.

Illum għandna esperjenza twila quddiemna ta' diversi affarijiet li nistgħu nagħmlu użu minnhom, b'mod partikolari għax is-sitwazzjoni f'pajjiżna hija differenti milli hi f'pajjiżi li għandhom realtajiet u kumplikazzjonijiet ferm ikbar minn tagħna.

Aħna għandna kontroll ikbar jew għandu jkollna kontroll ikbar tas-settur tagħna, allura għandna nimxu 'l quddiem.

L-aħħar appell tiegħi, Ministru, hu li hawn diversi immigranti irregolari li ġew bil-baħar, però hawn oħrajn li ġew mill-Italja.

Jekk jogħġbok, ara li jkun hemm attenzjoni lejhom biex nieħdu ħsieb li fis-settur tax-xogħol u fis-settur soċjali ma jiġux sfruttati u ma jkun hemm ħadd li jagħmel abbuż minnhom.

Nirringrazzjak, Sinjura President.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

Skada l-ħin disponibbli għall-Oppożizzjoni u l-ħin kollu li fadal huwa għan-naħa tal-Gvern.

L-Onor.

GLENN BEDINGFIELD: Sinjura President, l-għodwa t-tajba lilek u lill-kollegi.

Smajt uħud mill-kelliema tal-Oppożizzjoni jitkellmu, u kien hemm ħafna diskorsi riċiklati li ma kien hemm xejn ġdid fihom.

Ħadt gost nisma' lill-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici li għall-inqas ipprova jkun pożittiv fid-diskors tiegħu, anke meta tkellem fuq li m'għandniex inħallu l-immigrazzjoni tissoda l-lemin estrem f'pajjiżna, bħalma qiegħed jiġri f'pajjiżi oħrajn, però mbagħad smajt ħafna diskorsi riċiklati u mimlija insinwazzjonijiet.

Simon Busuttil li l-istorja tiġġudikana, u bħalma tiġġudikana l-istorja jiġġudikana l-poplu Malti, li diġà ġġudikana għal darba, darbtejn u wera lil min qiegħed jemmen u lil min m'emminx.

Smajt kelliema jattakkaw lill-Pulizija, però mbagħad qalu li mhux qed jirreferu għal kulħadd u wara l-attakki li għamlu u t-tixwix kollu li smajna kontra l-Korp tal-Pulizija f'dawn l-aħħar xhur, illum ġew jgħidulna li għandhom fiduċja fil-Korp.

Dan l-istess bħalma jiġri fil-każ tal-Qorti.

Meta jkun hemm verdett li jintgħoġob infaħħruh, imbagħad meta jkun hemm verdett li ma jintgħoġobx nikkritikaw lill-Qorti, nikkritikaw lill-ġudikant u ngħidu li s-saltna tad-dritt f'pajjiżna mhijiex taħdem.

Issa qegħdin naraw ukoll li, kważi kważi, irridu nibdew nagħżlu l-pulizija li għandu jkun qiegħed jinvestiga skont l-investigazzjoni li tkun qed issir.

Smajt kontinwazzjoni ta' ħafna allegazzjonijiet infondati li diġà ġew imgiddba.

Smajt repetizzjonijiet ta' nofs veritajiet jew gideb li qal ħaddieħor u li ġew repetuti mill-ġdid f'din il-Kamra.

Xejn ġdid!

Smajt ukoll lill-Onor.

Beppe Fenech Adami jitkellem fuq il-ġlieda kontra d-droga, qisu tana l-impressjoni li l-problema tad-droga f'Malta teżisti biss kull meta jkun hemm gvernijiet Laburisti.

Tafu xi jkun hemm meta jkun hemm gvernijiet Laburisti?

Dejjem jinqabad min ikun responsabbli mit-tixrid tad-droga f'pajjiżna.

Fiż-żmien li konna għamilna fil-gvern bejn l-1996 u 1998, f'perjodu qasir ta' 22 xahar inqabdu l-barunijiet tad-droga li għadhom il-ħabs sal-lum.

Issa ħarġu bit-teorija li qed tinqabad iktar droga għax hawn iktar droga.

Forsi dak iż-żmien kienet tinqabad inqas għax kien hemm droga li kienet tgħaddi mill-VIP lounge u mill-Ministerial Lounge tal-Ajruport Internazzjonali ta' Malta, li fiha kien involut iben eks Ministru li tħalla jaħrab - għax l-impunità Alla jbierek illum qed nitkellmu dwarha - li kien ikun f'ċerti delegazzjonijiet u nies oħrajn li kienu jkunu f'delegazzjonijiet deħlin u ħerġin mill-Ministerial Lounge u mill-VIP Lounge tal-Ajruport Internazzjonali ta' Malta, idaħħlu d-droga kif iridu hawn Malta, imbagħad telqu 'l hemm u ħadd ma jaf x'sar minnhom.

Imma dawk differenti!

F'isem is-sewwa, għall-inqas fuq suġġett daqshekk importanti u sensittiv, kunu onesti għal darba!

Naf li hu diffiċli ħafna li tkunu onesti, imma għall-inqas ipprovaw agħmlu ħilitkom biex tkunu onesti mal-poplu Malti.

L-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici qabad fuq it-tema tal-immigrazzjoni, u ħdejn id-diskorsi li smajna dwar il-barranin, qisu stona mal-kumplament ta' sħabu għax kien ibbilanċjat, fost il-ferneżija kważi xenofobika li qed nisimgħu min-naħa tal-kelliema tal-Oppożizzjoni dwar il-barranin li jiġu jaħdmu hawn Malta.

Iddiżgustajt ruħi b'kumment li għadda l-Onor.

Claudio Grech, li mhux soltu tiegħu, fejn qabbel il-Marsa mal-pjaneta tax-xadini.

Qed naqra mir-rapport "Nationalist MP's Freudian slip compares Marsa migrant centre to the Planet of the Apes" li aktar tard se nitlob il-permess biex inqiegħdu fuq il-Mejda tal-Kamra.

Huwa diżgustanti li nqabblu lin-nies ta' kulur differenti max-xadini.

Fil-Malta Today ġie rapportat x'qal l-Onor.

Grech meta kien qiegħed jitkellem fi programm fuq Net TV, u se nikkwota:

Kieku tajba bil-paroli, imma ħarbitlu l-frażi "Planet of the Apes".

Issa se ngħid x'qal iktar tard u dan insibuh rapportat fil-MaltaToday.

Qal li fil-Ħamrun hemm ħafna nies – minn dak li qrajt hawnhekk jidher li issa qed iqisuhom bħala xadini lin-nies ta' kulur differenti – li qed jibżgħu joħorġu minn djarhom minħabba li fil-Ħamrun hemm nies ta' kulur differenti.

Dan l-artiklu jkompli hekk:

"Because of this situation" qiegħda fl-inverted commas, għax hija quote diretta minn dak li qal l-Onor.

Jiġifieri l-kelliem għall-politika soċjali tal-Partit Nazzjonalista fl-Oppożizzjoni llum qed jgħidilna fi kliemu li n-nies ta' kulur differenti, biex ma ngħidx suwed, huma xadini!

Mela issa nafu minn fejn ġej il-ħsieb għalfejn qegħdin jagħmlu dan l-istorbju kollu fuq il-persuni barranin li qegħdin jiġu jsibu opportunitajiet aħjar f'Malta, għax Malta llum hija l-art tal-opportunitajiet li qegħdin jinħolqu mhux biss għall-Maltin, imma qed noħolqu opportunitajiet biżżejjed biex anke ħaddiema barranin jiġu fostna u jieħdu l-opportunità tagħhom, speċjalment f'oqsma ta' xogħol fejn il-Maltin, b'dispjaċir ngħid, m'għadhomx iqisuhom bħala karriera.

Jekk ikolli nsemmi settur wieħed, insemmi s-settur tal-catering.

Illum mhux qegħdin hawnhekk biex nitkellmu fuq is-settur tal-catering, imma qegħdin nitkellmu fuq il-karrieri tal-korpi dixxiplinati, li aħna rridu nelevawhom.

Issa se ngħid xi ħaġa dwar il-Korp tal-Pulizija li qed jiġi attakkat kontinwament.

Mhuwiex sew li nindividwaw.

Għandna nuru solidarjetà ma' kulħadd, mhux biss ma' min isofri xi attakk.

Is-solidarjetà mal-pulizija għandha tkun mill-kbir saż-żgħir, mhux ma' min jogħġobna biss.

It-tħaddim tas-solidarjetà m'għandux ikun ibbażat fuq il-kulur politiku jew fuq il-kulur tal-ġilda.

Din hija d-differenza ewlenija li teżisti bejn din in-naħa tal-Kamra u n-naħa l-oħra, li mhux biss tiddistingwi bil-kulur politiku imma issa qiegħda tiddistingwi ukoll bil-kulur tal-ġilda.

Din jien ma niflaħhiex!

Il-pulizija llum għandhom moral għoli, għax il-kondizzjonijiet tax-xogħol tagħhom tjiebu u jinsabu ferm aħjar milli qatt kienu, speċjalment wara l-ftehim settorjali li ġie ffirmat.

Hawn irrid nifraħ lill-Ministru għall-Intern Michael Farrugia li kien kapaċi jasal għal ftehim li l-pulizija qatt ma kellhom bħalu, fejn dawn iIlum qegħdin jaħdmu ġimgħa ta' 40 siegħa u jitħallsu tagħha, mentri qabel kien hemm pulizija li kienu jaħdmu 46 siegħa u ma jitħallsux tagħhom, anzi l-Gvern preċedenti kien jgħid li ma kenux dovuti lilhom u ma kellhomx dritt għalihom.

Illum l-pulizija għandhom ġimgħa ta' 40 siegħa, bħalma għandu kulħadd, u jekk jaħdmu sigħat żejda qed jitħallsu tagħhom bir-rata tal-overtime u issa qed inħallsuhom ukoll tas-sigħat żejda li kienu ħadmu li gvernijiet preċedenti ma ridux iħallsuhom tagħhom.

Apparti li tjiebu l-kondizzjonijiet tal-pulizija, tjiebu ukoll l-pagi, għax bil-ftehim li sar telgħu fi skali aktar għoljin.

Il-Ministru se jitkellem fuq dan.

Huwa tajjeb li nispjegaw lil kulħadd kif tjiebu l-kondizzjonijiet tal-pulizija u kif tjieb id-dħul.

Fil-fatt, id-dħul medju tal-pulizija żdied b'madwar €3,000 u mhux €2.33 biss.

Il-Kap tal-Oppożizzjoni jinsab inkwetat li l-ħaddiema żdiedu €2.33, imma dawn żdiedu ħafna iktar minn hekk.

Jekk nieħdu biss il-pakkett finanzjarju tal-pulizija se jkun żdied b'medja ta' €3,000 fis-sena.

Din il-ħaġa qatt ma ġrat u niddubita jekk terġax tiġri.

Deċiżjoni tajba li ttieħdet kienet dik ta' proġett pilota biex il-pulizija jkollhom il-bodycams.

Jidhirli li għalissa hemm sezzjoni żgħira tal-pulizija, li huma l-pulizija tat-traffiku, li għandhom il-bodycams, u jalla dan il-proġett pilota jkompli jespandi u naslu f'sitwazzjoni fejn kull pulizija jkollu bodycam.

Minn dak li qrajt, bl-użu tal-bodycams fl-Ingilterra, l-attakki fuq il-pulizija naqsu b'50%.

Dawn iwasslu wkoll biex inaqqsu l-abbuż tal-pulizija.

F'ħafna postijiet, apparti li hemm il-bodycams hemm ukoll id-dashcams, li huma importanti wkoll għax-xogħol tal-pulizija, kif naraha jien.

Smajt ukoll lill-Onor.

Beppe Fenech Adami jitkellem fuq l-għases magħluqin.

Minflok ma tiftaħ għassa u tħalli l-pulizija fiha, jien nippreferi li jkolli l-pulizija fuq il-beat jagħmlu patrolling fil-lokalitajiet milli jkolli pulizija li joqgħod fl-għassa u ma jiċċaqlaqx minn hemm, għax biex ikollok l-għases miftuħin trid tħalli l-pulizija fihom u ma tkunx tista' toħroġhom fit-toroq.

Jien nippreferi li jkolli l-pulizija fit-toroq milli jkolli l-pulizija magħluqin fl-għassa jistennew lin-nies ġejjin.

Irrid ngħid ukoll li hemm ċerti xogħlijiet li jsiru mill-pulizija, bħal xogħol klerikali u xogħol manwali, li tista' tagħmlu persuna li mhijiex pulizija.

Naħseb li jekk nirranġaw dawn l-affarijiet ikollna aktar riżorsi biex il-pulizija jagħmlu xogħolhom fl-għases u fil-patrolling u jkollna aktar riżors uman ikkonċentrat fuq ix-xogħol tal-pulizija per se.

L-istess ngħid għal ċerti rapporti li jieħdu l-pulizija.

Kultant ma nkunx nista' nifhem għalfejn meta ridt nirrapporta li parti mis-sur fil-Kottonera kien qiegħed fi stat perikoluż, qaluli li rrid inċempel lill-Pulizija.

Mela l-pulizja għandu x'jaqsam mas-sur?

Qaluli li l-proċedura hi li tmur tgħid lill-pulizija, imbagħad il-pulizija iqabbad perit, dan meta l-perit jista' jqabbdu d-Dipartiment tal-Gvern.

Il-punt li rrid nagħmel hu li ċerti rapporti li jaslu għand il-pulizija, fl-opinjoni tiegħi, m'għandhomx jaslu għandhom.

Pereżempju, jekk ikollok xi tgħid mal-ġar tiegħek minħabba li jagħmel xi apertura jew itella' ħajt, għalfejn għandek tmur għand il-pulizija?

Mela l-Awtorità tal-Ippjanar għalfejn qiegħda?

Għandna mmorru aħna għand l-Awtorità tal-Ippjanar u mhux għand il-pulizija!

Naħseb li b'hekk inkunu qegħdin inħaffu x-xogħol tal-pulizija u nevitawlhom xogħol żejjed ħalli jkunu jistgħu jikkonċentraw fuq l-affarijiet li verament għandhom jikkonċentraw fuqhom, fosthom il-ġlieda kontra l-kriminalità.

Suġġett ieħor li ġie ttrattat kien il-ħabs.

Il-ħabs huwa post għall-kastig, imma mhux għall-ħabsin biss, għax għal ħafna snin il-ħabs kien post tal-kastig għall-gwardjani wkoll.

Taħt l-amministrazzjonijiet preċedenti d-Diretturi tal-Ħabs kienu jinbidlu regolarment, imma llum qed nara li hemm iktar impenn biex nirranġaw is-sitwazzjoni tal-ħabs, kemm għall-inmates u anke għall-gwardjani.

Illum irridu li x-xogħol ta' gwardjan tal-ħabs ma jħarsux lejh bħala xogħol kwalunkwe, li wieħed imur jagħmlu għax ma jsibx xogħol ieħor, imma għandna nħarsu lejn dawn it-tip ta' xogħlijiet bħala karriera.

Irridu li jkollna nies li jkunu jridu jagħmlu l-karriera tagħhom bħala uffiċjali korrettivi jew gwardjani.

Hawnhekk nixtieq ngħid li jien il-ħabs qatt ma dħalt, imma nisma' u nitkellem biss.

Kien hemm min ipprova jdaħħalni fiż-żmien meta kont ġurnalist, għax ktibt xi ħaġa li m'għoġbitux!

Ridna nitfgħu ġurnalist il-ħabs mingħajr ma jingħata l-libertà tal-espressjoni, imma nsomma mhux se noqgħod nidħol f'affarijiet tal-passat.

Jien niltaqa' ma' nies, ma' gwardjani u ma' qraba ta' persuni li qegħdin hemmhekk u nieħu l-impressjoni li l-ħabs huwa antik.

Fil-fatt, meta tara l-bini minn barra tista' tara li l-ħabs huwa antik.

Biss biss, għad hemm il-forka l-antika, u se tibqa' hemmhekk.

Dan il-ħabs suppost jesa' xi 400 ruħ u jekk m'iniex sejjer żball illum hemm 600 ruħ.

Jiġifieri rridu naraw x'se nagħmlu, jew inkabbruh, li naħseb li hija xi ħaġa diffiċli meta wieħed iqis fejn hu qiegħed, jew inkella nibnu ħabs ġdid b'faċilitajiet moderni li jkun addattat għaż-żmenijiet tal-lum u jagħti aktar dinjità lil min qiegħed hemm ġew b'kastig u lil min qiegħed hemm biex jagħmlel il-karriera tiegħu bħala gwardjan tal-ħabs.

Nixtieq nara wkoll aktar integrazzjoni, għax il-ħabs suppost li huwa faċilità korrettiva, għalhekk insejħulu l-Faċilità Korrettiva ta' Kordin.

Issa kemm jirnexxilha tkun faċilità korrettiva wieħed irid jara, però dawk li nisimgħu bihom ikunu l-ftit li mhumiex tajbin, imma jkun hemm oħrajn li l-istorja tagħhom tkun suċċess.

Naf li hawn kumpaniji u kunsilli lokali li jġibu l-ħabsin jagħmlulhom xi xogħlijiet, u nirringrazzjahom talli daħlu f'dan il-programm.

Naf xi kunsilli li għandhom nies jaħdmu magħhom li kienu l-ħabs u huma ħaddiema li jaħdmu u verament dedikati.

Hemmhekk tara l-impenn tan-nies li jridu jibdlu ħajjithom.

Dik tkun faċilità korrettiva, meta persuna tkun daħlet il-ħabs għax għamlet xi ħaġa ħażina u s-soċjetà tkun qiegħda tikkundannaha, imbagħad hemmhekk tirriforma ruħha u tidħol lura fis-soċjetà bħala persuna riformata.

Minn dak li jgħiduli nista' ninnota li ddaħħlet iktar dixxiplina fil-ħabs u nbidel ċertu apparat.

Pereżempju, meta nkun ġej filgħodu lejn il-Belt ninnota li l-vannijiet li jwasslu l-ħabsin il-qorti qabel kienu mdamdmin, mentri llum dawn inbidlu għal oħrajn moderni.

B'hekk tkun tista' tara li hemm aktar impenn, aktar rieda u aktar determinazzjoni biex l-affarijiet isiru aktar moderni u biex tiżdied is-serjetà u d-dixxiplina.

Aħna qegħdin nitkellmu fuq il-korpi dixxiplinati u d-dixxiplina hija sabiħa.

M'għandix ħin biex nitkellem fuq l-Armata, imma naf li fuq l-Armata għaddejjin diskussjonijiet mal-union tas-suldati biex, bħall-puliizja, is-suldati jkollhom aktar drittijiet u kondizzjonijiet aħjar ħalli jkunu jistgħu jaqdu dmirijiethom aħjar.

Sinjura President, nixtieq issa nitlob il-permess sabiex inqiegħed xi dokument fuq il-Mejda tal-Kamra.

Il-permess ingħata.

GLENN BEDINGFIELD: Sinjura President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

IC-CHAIRPERSON: Grazzi.

MICHAEL FARRUGIA: Sinjura President, dalgħodu assistejna għal kummenti li ħafna minnhom huma riċiklati.

Donnu f'dan il-Parlament hemm min jista' jitkellem fuqhom, imma hemm oħrajn li meta membri ta' din il-Kamra jitkellmu fuqhom, jiġu mhedda mill-familjarji li se jittieħdu passi legali kontrihom.

Jien kont irċevejt ittra fejn bażikament kont mitlub mill-familjarji tas-Sinjura Caruana Galizia biex ma nitkellimx fuq il-każ tal-qtil brutali u inaċċettabbli tagħha.

Issa jien se nirrispetta r-rieda tal-familjarji, imma donnha s-sarima ma' ħalqi biss qiegħda u mhux ma' ħalq il-Membri tal-Oppożizzjoni.

Li nista' ngħid hu li l-ħidma se tkompli, il-ġlieda biex jinstabu l-persuni kollha wara dan il-qtil se tkompli, bħalma se jkomplu jseħħu l-każijiet kriminali f'pajjiżna, imma aħna se nkunu ffokkati fuqhom.

F'dan il-każ kellna għajnuna minn barra minn Malta li kkonfermaw ix-xogħol siewi li għamlu s-servizzi tas-sigurtà u l-pulizija biex jiġu identifikati dawk li allegatament wettqu dan l-att inaċċettabbli.

L-għajnuna barranija għadha għaddejja u l-€1 miljun rigal għal min jagħti informazzjoni li twassal għal kwalunkwe persuna li b'xi mod jew ieħor hi relatata mal-każ għadu eżistenti.

Ix-xogħol għadu għaddej u l-investigazzjonijiet għadhom għaddejjin.

Jalla l-persuni kollha wara dan il-każ jiġu arrestati u mressqin il-qorti, imma eventwalment l-iktar li jinteressani mhuwiex li titressaq il-persuna, imma li jkun hemm provi konkreti biex dik il-persuna tieħu dak li ħaqqha.

Dak li ġara mhu aċċettabbli fl-ebda soċjetà, bħalma mhu aċċettabbli l-ebda qtil għall-ebda raġuni.

Il-ħajja tal-bniedem hija importanti u s-sigurtà tal-persuna hija importanti.

Jekk naraw in-nefqa li qed issir min-naħa tal-Ministeru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali għal din ir-raġuni, naraw it-twettiq tal-impenn li ġie mwiegħed fil-programm elettorali tal-elezzjoni li għaddiet, li jkun hemm l-ikbar investiment li qatt sar fis-setturi tal-korpi dixxiplinati.

Biżżejjed insemmi li jekk wieħed kellu jqabbel il-Baġit li tressaq fl-2012, li kienet is-sena ta' qabel l-elezzjoni, u l-Baġit li qegħdin inressqu llum, li hi s-sena ta' wara l-elezzjoni, u taħt gvernijiet preċedenti konna mdorrijin li wara li tkun għaddiet l-elezzjoni jibda l-issikkar taċ-ċintorin u lejlet l-elezzjoni f'daqqa waħda qisha taqa' l-manna mis-sema, meta kien hemm il-manna mis-sema lejlet l-elezzjoni tal-2013 in-nefqa rikorrenti kienet ta' €63 miljun, filwaqt li fl-2018 in-nefqa rikorrenti telgħet għal €92 miljun, meta suppost hija s-sena li nissikkaw.

Bażikament, jekk inqabblu bejn l-2012 u l-2018 in-nefqa żdiedet b'50%.

Niġu għan-nefqa kapitali.

Lejlet l-elezzjoni tal-2013 in-nefqa li kienet qed tiġi pproġettata kienet ta' €12-il miljun.

Din is-sena, ħames snin wara, żgur li l-inflazzjoni ma kenitx ta' 300%, imma s-sena d-dieħla n-nefqa se titla' għal €37 miljun, tliet darbiet iktar min-nefqa kapitali li kien hemm ħames snin ilu.

Mela kieku kelli nieqaf fuq in-numri biss, bażikament diġà nistgħu naraw l-impenn ta' kif se nkunu mexjin 'il quddiem fl-investiment u fil-pjanijiet li għandu l-Ministeru.

Xi ħaġa li tinkwetani hija li f'din il-Kamra jsiru dikjarazzjonjiet sempliċement biex inkunu saru, imbagħad nibda nirrealizza li jew hawn min ma jkunx jaf b'dawn l-affarijiet, jew ma ġiex informat, jew inkella jaf bihom u jrid iqarraq b'din il-Kamra u barra minnha.

Imma se niġi għal dan il-punt iktar 'il quddiem.

Naħseb li wieħed mill-aħjar diskorsi li saru min-naħa tal-Oppożizzjoni, għalkemm kien hemm xi nuqqasijiet li se niġbed l-attenzjoni fuqhom, kien tal-Onor.

Mifsud Bonnici, li qabad is-suġġett importanti tal-immigrazzjoni, kemm dik legali u anke illegali.

Ħalli nibda bl-immigrazzjoni illegali.

Matul din is-sena twaqqfet l-operazzjoni li kienet qed titmexxa min-naħa tal-Unjoni Ewropea li kien jisimha Operation Triton li mbagħad inbidlet għal Operation Themis fejn ix-xogħol tal-Frontex tela' iktar il fuq minn pajjiżna, allura pajjiżna m'għadux kopert miż-żona tal-Frontex, imma xorta għaddejjin proġetti oħrajn.

Hemm ukoll Operation Sophia li parti minimu mix-xogħol tagħha hu li tħares l-operat ta' kif issir l-immigrazzjoni illegali mill-pajjiżi tal-Afrika ta' Fuq, imma għandhom ħafna xogħol ieħor sabiex jiġġieldu l-ġlieda tal-kriminalità organizzata fil-Mediterran, b'mod speċjali fiż-żona ta' bejn il-Libja u l-Italja.

Fost il-kummenti li saru, smajna li l-ġlieda kontra l-kriminalità tal-fuel smuggling mhux qed tittieħed bis-serjetà.

L-ewwel ħaġa, il-korpi dixxiplinati tagħna jistgħu jieħdu passi fit-territorju tagħna, imbagħad hemm operazzjonijiet eżistenti oħrajn, fosthom Operation Sophia, li taqa' taħt it-tmexxija tal-Unjoni Ewropea.

Hemm ukoll l-assi tan-NATO fil-Mediterran li jiġġieldu kontra t-terroriżmu u l-kriminalità organizzata b'mod kontinwu.

Irrid ngħid ukoll li fejn tidħol il-kriminalità organizzata, hemm setturi oħrajn, bħalma hu s-servizz tas-sigurtà li mhux l-ewwel darba li ta informazzjoni barra minn pajjiżna u dawk il-pajjiżi ħadu azzjoni u arrestaw persuni b'relazzjoni mal-kriminalità organizzata.

L-istess ħaġa l-Korp tal-Pulizija, li għall-informazzjoni tal-pubbliku inġenerali rrid nirringrazzjahom tal-għajnuna kbira li jagħtu fil-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata fejn jidħol il-fuel smuggling, kemm lokalment flimkien ma' dipartimenti oħrajn bħad-Dipartiment tad-Dwana, l-FIAU u dipartimenti oħrajn li jagħmlu l-investigazzjonijiet dwar l-assi ta' persuni lokali jew inkella li qegħdin f'pajjiżna u jaħslu flushom fejn għandha x'taqsam il-kwestjoni tal-fuel smuggling, kif ukoll għall-koperazzjoni li jkun hemm bejn is-servizzi tas-sigurtà, il-Pulizija, l-informazzjoni li jkollha l-Armata flimkien mal-informazzjoni li għaddejja mill-assi ta' Operation Sophia inkluż l-assi tan-NATO, qed ikun hemm miri speċifiċi għall-kriminalità organizzata fl-ibħra 'l barra mit-territorju tal-Italja, 'l barra mit-territorju Libjan u 'l barra mit-territorju Malti, fejn għaddej xogħol kontinwu f'din il-ġlieda.

Jekk m'aħniex qegħdin nirnexxu jfisser li rridu nerġgħu naraw il-pjanijiet, ħalli jkollna aktar suċċessi f'din il-ġlieda li fl-aħħar mill-aħħar irrid ngħid li tkun qed tgħin billi tagħti fondi lil ċerti milizji ħalli jkomplu jiġġieldu kontra l-kriminali u s-settur tat-terroriżmu fil-Libja.

Għalhekk, parti mill-obbligu tal-pajjiżi kollha hu li jaraw li l-ġlieda kontra l-finanzjament tat-terroriżmu u l-finanzjament tal-milizji tkompli għaddejja.

Nista' ngħid ukoll li wara informazzjoni li għaddejna minn Malta, kien hemm Maltin li spiċċaw arrestati barra minn pajjiżna fuq allegazzjonijiet b'relazzjoni mal-kuntrabandu tal-fuel.

Issa ħalli mmur għall-immigrazzjoni.

Sinjura President, fejn tidħol l-immigrazzjoni, waħda mill-affarijiet importanti hija li dawn il-persuni huma umani u m'iniex se nitkellem fuq l-immigrazzjoni, bħalma għamel il-kollega tiegħi, daqslikieku dawn in-nies huma xi forma ta' rejects tas-soċjetà.

Dawn huma persuni umani u mhumiex xandini, bħalma intqal ilbieraħ fuq it-televiżjoni li dawn ġejjin mill-planet of the apes!

Naħseb li hu inaċċettabbli li f'dan il-Parlament u barra minnu nirriferu b'dan il-mod għall-persuni barranin li għandhom kulur tal-ġilda differenti u li ġejjin minn pajjiżi differenti, u ndaħħlu din l-idea xenofobika fis-soċjetà tagħna.

Din hija xi ħaġa inaċċettabbli u nistenna li jkun hemm min jiġbed l-attenzjoni ta' dawn il-persuni għal ċerti diskorsi li jagħmlu fil-pubbliku.

Fi ħdan l-Unjoni Ewropea għaddej ħafna xogħol.

Irrid ngħid li sfortunatament, il-ministri għall-intern mhux qed jirnexxielna naslu għall-konklużjonijiet.

Irrid infakkar lill-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici – u hawnhekk fejn forsi ma qbiltx miegħu – fl-appoġġ li ta l-Partit Laburista fl-Oppożizzjoni meta l-Partit Nazzjonalista kien fil-gvern, għax meta kienu jitkellmu fuq burden sharing, konna nappoġġjaw il-fora internazzjonali kollha u anke lokalment, li l-pajjiżi fil-periferija tal-Ewropa ma jistgħux jieħdu l-piż kollu fuq spallejhom, imma għandu jkun hemm burden sharing ma' pajjiżi oħrajn, għax wieħed jistenna li f'ġieħ is-solidarjetà, tissarraf is-solidarjetà Ewropea.

Sfortunatament, għal ħafna pajjiżi Ewropej sal-2015 l-immigrazzjoni qisha ma kenitx teżisti, imbagħad meta misset iċ-ċentru tal-Ewropea fl-2015, f'daqqa waħda l-pajjiżi tal-Unjoni Ewropea stenbħu u fid-diversi laqgħat li kienu jsiru tela' 'l fuq fl-aġenda l-kunċett tal-immigrazzjoni illegali u bdew numru ta' diskussjonijiet.

F'dawn id-diskussjonijiet hemm pajjiżi li sfortunatament qegħdin iżommu linja iebsa ħafna kontra l-immigrazzjoni, tant li ma jridux jipparteċipaw u qed jheddu l-għaqda Ewropea minħabba n-nuqqas ta' ftehim fuq livell ta' immigrazzjoni bejn il-pajjiżi tal-Unjoni Ewropea.

Il-fatt li l-pajjiżi tal-Unjoni Ewropea mhumiex magħqudin fuq dan is-suġġett juri firda fil-fora internazzjonali, allura rridu naraw li nkomplu nimxu 'l quddiem.

Malta se tkompli taħdem b'mod kontinwu biex il-ftehim ta' Dublin jinbidel u l-pajjiżi kollha jieħdu r-responsabilità fuq spallejhom li jaqsmu l-piż mal-pajjiżi li qegħdin fit-tarf tal-Unjoni Ewropea, b'mod speċjali Malta, l-Italja, il-Greċja, Ċipru, u sa ċertu punt anke Spanja.

Irrid ngħid ukoll li naqas l-iskariġġ tal-immigranti illegali fil-baħar bejn il-Libja u l-Italja u żdied fil-Lvant u l-Punent, fosthom fil-Greċja, Ċipru u Spanja, imma għalina xorta jfisser li l-immigrazzjoni illegali għadha għaddejja u rridu nimxu 'l quddiem biex naraw li tonqos jew tispiċċa għal kollox.

Għandu jkun hemm postijiet fejn isir l-inżul tal-persuni li jiġu salvati minn fuq il-baħar ħalli ssir evalwazzjoni ta' dawk li ħaqqhom l-ażil u dawk li ma ħaqqhomx.

Lil dawk li ħaqqhom l-ażil għandna ngħinuhom isibu t-triq tagħhom lejn pajjiżi tal-Unjoni Ewropea u nagħtuhom l-appoġġ neċessarju, speċjalment jekk ikunu telqu minn postijiet ta' inkwiet u ta' periklu għalihom.

Fil-każ ta' dawk il-persuni li ma ħaqqhomx jingħataw l-ażil, irridu naraw li jiġu rritornati lejn pajjiżhom, allura hemm bżonn isir tisħiħ fil-Frontex biex tkun tista' tgħin f'dak is-settur.

Il-pajjiżi Ewropej għandhom jaċċettaw lil dawn il-persuni jekk japplikaw b'mod legali, bħalma japplikaw persuni minn pajjiżi oħrajn.

Irridu nkunu lesti wkoll li niftħu l-bibien tagħna għalihom, iktar milli jkun hemm xi ħadd li jgħajjarhom li huma xadini.

Naħseb li wieħed irrid japprezza x-xogħol li għamel il-poplu Malti u Għawdxi, li għall-ewwel darba wara nuqqas ta' ftehim li kien hemm bejn il-pajjiżi fil-Mediterran, offra li l-immigranti jitniżżlu f'pajjiżna u jiġu rilokati f'pajjiżi Ewropej oħra.

Irrid nirringrazzja lil dawk il-pajjiżi li pparteċipaw, u iktar u iktar irrid nirringrazzja lill-persuni lokali li għenu f'dan il-kunċett ta' riallokazzjoni li kien l-ewwel wieħed li sar fil-pajjiżi Ewropej, għax inħoss li għamlu xogħol verament meraviljuż.

Bħalma qal l-Onor.

Mifsud Bonnici, irridu nħarsu wkoll lejn strateġija sabiex tkun faċilitata l-integrazzjoni tal-immigranti.

Huwa tajjeb li ngħid li l-Agency for the Welfare of Asylum Seekers (AWAS) se tibda l-programm Psycho Social Interventions li parti minnu hu ffinanzjat minn fondi Ewropej, minn tim ta' professjonisti psikoloġiċi, aktar u aktar meta wieħed jirrealizza li ħafna minn dawn l-immigranti, speċjalment dawk li se jkunu qegħdin jingħataw l-ażil, ibatu minn post traumatic stress disorder, dipressjoni, u forom oħra ta' stress mentali.

Irrid nieħu l-opportunità biex nirringrazzja lill-AWAS għax-xogħol li għamlu.

Naf li kellhom pressjoni fuqhom minħabba dan il-kunċett ġdid ta' rilokazzjoni ta' immigranti li ġew fuq il-Life Line, l-Aquarius u l-Aquarius II.

Irrid nirringrazzja wkoll lill-UNHCR u l-IOM li bl-assistenza tagħhom stajna nkunu aktar effettivi.

Sadanittant, xorta waħda qegħdin naraw li jkun hemm iktar sigurtà, speċjalment fiċ-ċentru miftuħ ta' Ħal Far.

Fil-fatt, għamilna l-ħitan u min jgħaddi minn hemmhekk ikun jista' jara l-guardrooms.

Nemmen ukoll li wasal iż-żmien li apparti li jkun hemm is-sigurtà, bħal CCTV cameras u apparat ieħor.

Inħoss ukoll li trid tingħata iktar dinjità lil dawn il-persuni billi naraw li l-bini jkun dinjituż għall-persuni li jkunu qegħdin joqogħdu fiċ-ċentru miftuħ ta' Ħal Far.

Apparti minn hekk, irrid nirringrazzja wkoll lill-European Asylum Support Office (EASO) għat-taħriġ li jsir b'mod kontinwu lil dawk il-persuni li jaħdmu f'dan is-settur.

Qegħdin naraw kif nistgħu ntejbu l-operat tas-servizz ta' detenzjoni għall-persuni li jkunu qegħdin Malta b'mod irregolari u li jkunu se jintbagħtu lura lejn pajjiżhom, fejn saret bidla kbira anke fl-infrastruttura, għax minn post mitluq, matul l-aħħar ftit xhur ġie rinovat.

Ladarba qed nitkellem fuq l-immigrazzjoni illegali, se nħares ukoll lejn l-immigrazzjoni legali.

Irrid insemmi l-koperazzjoni li hemm b'mod kontinwu bejn Identity Malta u l-Korp tal-Pulizija u xogħol li jsir mal-persuni barranin li qed jiġu f'pajjiżna u huma milqugħin bil-qalb kollha.

Filwaqt li erba' jew ħames snin ilu n-nies kienu jħabbtu l-bibien tal-politiċi biex isibulhom ix-xogħol, illum in-nies fin-negozju qed iħabbtulna l-bibien biex insibulhom in-nies.

Din hija qabża kbira fil-kultura ta' pajjiżna, fejn l-ekonomija mxiet 'il quddiem, kompliet tissaħħaħ u qed tagħti riżultati pożittivi.

Mhux ta' b'xejn għandna ekonomija li qed tagħti r-riżultati, fejn mhux biss qed innaqqsu d-dejn tal-pajjiż, imma d-defiċit sar surplus.

Il-poplu Malti u Għawdxi qatt ma kien jgħix ħajja aħjar minn hekk u rajna l-faqar jonqos bil-qawwi.

Biżżejjed ngħid li l-persuni li jgħixu fil-faqar minn madwar 39,000 illum naqsu għal 19,000, jiġifieri b'iktar minn 50% u l-ammont ta' dawk li qegħdin f'riskju ta' faqar, li allura ma jfissirx li qegħdin fil-faqar, naqas kważi b'20%.

Meta tara r-riżultati ekonomiċi pożittivi bl-involviment tal-persuni barranin li qed jiġu jaħdmu f'pajjiżna, tirrealizza kemm hemm bżonn li nħaffu l-proċess ta' dawk il-persuni li jistgħu jidħlu fid-dinja tax-xogħol, kemm dawk li għandhom ħiliet żgħar u anke dawk li għandhom ħiliet akbar.

Illum il-ġurnata ftit issib Maltin li jridu jidħlu għal ċertu tip ta' xogħol, jew għax ikollhom jaħdmu s-Sibt jew il-Ħadd, jew għax ikunu bix-xift, jew għax ikun xogħol iebes, inkella għax ikun xogħol li ma jarawhx dinjituż.

Wieħed jista' jara ż-żewġ rapporti li saru biex tissaħħaħ il-pensjoni ta' dawk il-pensjonanti li għandhom dħul baxx u biex naraw li l-pensjonijiet jibqgħu sostenibbli mhux biss għall-anzjani li hemm illum, imma għalina u għal dawk li għadhom ta' età żgħira.

Il-pjan jgħid ċar li jekk tiżdied il-popolazzjoni jkun possibbli li l-pensjonijiet jiżdiedu u jibqgħu sostenibbli, jitjieb il-welfare state ta' pajjiżna fejn is-servizzi tas-saħħa u l-edukazzjoni jkunu b'xejn u nkunu nistgħu ngħinu lill-istudenti jkomplu jistudjaw.

Jekk wieħed jara l-istudju li sar fi żmien Gvern Nazzjonalista u fi żmien Gvern Laburista fl-2014, ir-rapport li kien ħareġ kien jgħid l-istess ħaġa.

Id-differenza hi li l-Partit Nazzjonalista ma rnexxilux iqajjem l-ekonomija u allura ma kienx hemm postijiet tax-xogħol, imma l-Gvern Laburista ħoloq il-postijiet tax-xogħol u llum qegħdin nitolbu lill-barranin jiġu f'pajjiżna ħalli jimlew il-postijiet tax-xogħol, għax ħafna mill-Maltin li jridu jaħdmu f'dawk il-postijiet tax-xogħol diġà qegħdin hemm, u dan b'riżultat tad-diversi inċentivi li tajna lill-poplu Malti u Għawdxi, speċjalment lin-nisa, biex jidħlu fid-dinja tax-xogħol.

Ladarba semmejt l-immigrazzjoni illegali, irrid insellem minn qalbi lill-membri kollha tal-Forzi Armati li ħadmu bla heda b'mod kontinwu.

Nista' ngħid li nkun qiegħed nonqos jekk insemmi biss il-Headquarters tal-Forzi Armati, il-Maritime Squadron, l-Air Wing, l-Operations Room u l-Units, għax inkun inġust mal-bqija tal-membri tal-Forzi Armati jekk ma nsemmix ix-xogħol kollu li sar u l-istress li għaddew minnu biex jipproteġu u jgħinu lil dawk il-persuni li kienu qegħdin f'periklu fl-ibħra tagħna, meta minkejja ibħra b'forza 7 u forza 8, xorta ħarġu jgħinu lil dawk il-persuni li kienu fil-periklu ħalli jsalvawhom.

Apparti minn hekk, irrid insellem lill-Forzi Armati li bdejna narawhom jaħdmu mal-Pulizija u mas-servizzi tas-sigurtà biex jiġġieldu l-kriminalità organizzata.

Hawnhekk bdejna naraw il-koperazzjoni bejn korpi dixxiplinati differenti biex kuntrarju għal-litanija riċiklata tas-soltu li smajna mill-kelliema l-oħra kollha, bdejna naraw il-ġlieda vera kontra l-kriminalità organizzata.

Mhux ta' b'xejn li l-qbid tad-droga li qed isir b'ammonti qawwija – ħaġa li se nitkellem fuqha iktar tard - għax bħalma qal l-Onor.

Glenn Bedinfield, qabel id-droga kienet tidħol u qisu ma ġara xejn, filwaqt li llum qegħdin naqbdu d-droga f'ammonti sostanzjali u dan qed iwassal biex inkissru ċerti ċrieki ta' kriminalità organizzata.

Irrid insemmi wkoll il-membri tal-Armata, għax donnhom il-kelliema tal-Oppożizzjoni ma tantx kellhom ħin għalihom.

M'ilux semmew li kollox miexi għal riħu u m'hemm l-ebda pjan.

Fuq pjan li huwa pubbliku ma kontx nistenna li jingħad li m'hemmx pjan.

Kieku kien qed jirreferi għall-pjanijiet li għandna rigward il-protezzjoni ċivili għall-għaxar snin li ġejjin, li diġà hu approvat mill-Ministeru u mill-Gvern, kont ngħid li forsi għadu ma semax bih.

Kieku qed nitkellmu fuq il-pjanijiet li għandhom il-Pulizija u l-istrateġija li qegħdin nibnu fuq is-cyber crime, id-difiża tas-cyber, il-ġlieda kontra t-terroriżmu u affarijiet oħrajn, kont ngħid forsi għadhom ma ġewx leaked!

Imma hawn qed nitkellem fuq pjan għar-riforma tal-Forzi Armati li diġà huwa pubbliku u li jismu "The Armed Forces of Malta, A vision of the future".

F'25 sena qatt ma sar pjan, imbagħad meta hemm pjan pubbliku, jiġi jgħid li m'hemmx pjan!

Dan il-pjan ma ħariġx ilbieraħ, imma ilu sentejn li ħareġ!

B'hekk nistgħu naraw li hawn min jiġi fil-Parlament sempliċement biex jirriċikla affarijiet li ilu jgħid mingħajr ma jkollu l-ebda pjan jew viżjoni u mingħajr ma jagħmel l-ebda suġġeriment.

Allura hawn wieħed jibda jistaqsi: Fejn hu l-gvern alternattiv?

Issa ma nafx ta' liema kap se jkun, imma forsi għalhekk għad m'hemmx pjan ta' x'inhi l-viżjoni tal-Oppożizzjoni.

Xi ħadd sema' b'xi viżjoni llum?

Għax jien qgħadt hawnhekk nistenna siegħa u nofs bil-paċenzja kollha, forsi nitgħallem xi ħaġa, imma ma smajt assolutament xejn.

Sinjura President, nista' nassigurak li dan il-Ministeru huwa għal qalbi, kuntrarju għal dak li jipprovaw jinsinwaw.

Nista' ngħid li jien tkellimt mal-uffiċjali kollha u qegħdin naħdmu dwar strateġija sabiex il-poplu Malti jkun jista' jgħix f'pajjiż sigur mhux biss fuq l-art, imma anke fl-ibħra ta' madwarna, mhux biss fil-ħajja ta' kuljum, imma anke f'xi inċidenti li jistgħu jirriżultaw b'mod naturali.

Nistgħu ngħixu f'post sigur billi jkollna pjan ċar ta' fejn irridu naslu, għax bis-saħħa ta' dak il-pjan nistgħu niġu hawn nitkellmu mal-Ministru għall-Finanzi, ngħidulu bil-pjan li għandna u ngħidulu kemm għandna bżonn fondi.

Mhux ta' b'xejn li l-fondi għall-proġetti kapitali żdiedu tliet darbiet iktar milli kienu taħt il-Partit Nazzjonalista fl-2012 li kienet is-sena ta' qabel l-elezzjoni!

Dik il-viżjoni tinvolvi investiment, allura aħna tkellimna mal-Ministru għall-Finanzi u man-nies li jaħdmu fil-Finanzi u dawn fehmu li jrid ikun hemm l-ikbar investiment li qatt sar f'pajjiżna biex dawn is-setturi nkomplu mmexxuhom 'il quddiem.

L-istess nista' ngħid għall-Forzi Armati, fejn diġà saru xi investimenti biex xtrajna ajruplani fixed-wing, xtrajna tliet helicopters kbar ġodda, xtrajna żewġ explosive ordnance robots u r-response vehicle tagħhom, rajna li jitwaqqaf il-fuel farm, li jkun hemm binjiet għar-Rapid Deployment Team tal-iskwadra marittima, u rajna li jinxtara apparat speċjalizzat għall-iSpecial Operations Unit.

Qegħdin naraw li wasal iż-żmien li jsir xogħol estensiv fuq il-barracks li għal għexieren ta' snin tħallew jitmermru għax ma kenitx issirilhom manutenzjoni.

Dan huwa parti minn dak li se jsir.

Diġà għandna proġett għall-ikbar dgħajsa li se jkollhom il-Forzi Armati biex ikunu jistgħu jkomplu jissalvagwardaw l-ibħra territorjali tagħna u 'l barra minnhom u se jkopru wkoll is-search and rescue region tagħna biex ikunu komplementari mal-P62 u l-P61.

Din l-iskwadra għadha kif ġiet rinovata b'teknoloġija moderna permezz ta' fondi li l-biċċa l-kbira minnhom ġejjin mill-Unjoni Ewropea.

Wieħed irid jara x-xogħol kbir li għaddej fl-Armata.

Pereżempju, illum ma ssemmiex li l-Armata tagħtik futur, għax tagħtik l-edukazzjoni neċessarja biex timxi 'l quddiem ħalli wara li tagħmel il-25 sena servizz, jekk tinteressa ruħek jista' jkollok il-kwalifiki neċessarji għal xogħol ieħor fil-futur, kemm għal rasek jew inkella billi ssib xi impjieg.

Ma smajna xejn fuq ir-rekluti li qegħdin jidħlu fl-Armata, jew li qegħdin nipprovaw inħajru lill-persuni li qegħdin fl-Armata li jibqgħu jaħdmu fl-Armata wara l-25 sena, u qegħdin inħajru żgħażagħ oħrajn jidħlu membri fil-forzi dixxiplinati tal-Armata.

Ladarba qed insemmi l-Armata, irrid ngħid li l-Onor.

Glenn Bedingfield għamel referenza għall-ftehim kollettiv, u jien se mmur lil hinn minn hekk.

Smajt lill-Onor.

Beppe Fenech Adami jifraħ lill-unions.

Imma skużi, min ta d-dritt lill-membri tal-Korpi Dixxiplinati jidħlu f'union?

Sentejn ilu jew tliet snin ilu Gvern Laburista għadda liġi minn dan il-Parlament li tat dan id-dritt lill-ħaddiema tal-korpi dixxiplinati.

B'liema ftehim kollettiv jistgħu jiftaħru n-naħa tal-Oppożizzjoni?

Bil-ftehim kollettiv li kien ikun imponut minn fuq għal isfel u l-ħaddiem kien ikollu jaċċetta dak il-ftehim kollettiv li kien ikun offrut lilu fejn ma setax jersaq 'il quddiem biex jagħmel proposti differenti?

Mhux ta' b'xejn li fil-ftehim kollettiv li kien isir qatt ma ngħataw xi ħaġa sostanzjali!

Hawnhekk naraw li wara 11-il sena mill-aħħar ftehim kollettiv li kien ġie imponut minn fuq, poġġejna bilqiegħda.

Dan huwa d-dritt li ngħata mill-Gvern Laburista lill-membri tal-korpi dixxiplinati, li tpoġġi bilqiegħda tiddiskuti mal-unions u tasal fi ftehim miż-żewġ naħat, billi ż-żewġ naħat jisimgħu lil xulxin u jaslu għal ftehim flimkien.

Dak id-dritt ingħata minn gvernijiet Laburisti wara s-snin twal li kien ilu jissemma.

Dak il-ftehim kollettiv se jkun il-bażi tat-taħdidiet li diġà bdew mad-Dipartiment tal-Protezzjoni Ċivili, mal-membri tal-Forzi Armati u mal-ħaddiema tal-Faċilità Korrettiva ta' Kordin.

Dan apparti ftehimiet li għaddejjin ma' unions oħrajn dwar ħaddiema li kellhom id-dritt li jkunu rappreżentati minn union, li wħud minnhom wasalna biex nikkonkluduhom u oħrajn għadu għaddej il-proċess tagħhom, ħalli l-ħaddiem ikollu kwalità ta' ħajja aħjar.

Jekk wieħed jara x'kien jgħid il-programm elettorali fejn jidħol dan is-settur, jista' jara li kien jgħid li se naraw li l-iskali tal-pagi tal-uffiċjali tal-Pulizija jogħlew – dan kien jgħodd ukoll għall-korpi dixxiplinati - u li se jkunu inċentivati biex wara li jkunu laħqu l-25 sena servizz jibqgħu fil-Korp minflok ma jirtiraw.

Dan sar sabiex jassigura li l-korpi dixxiplinati jkomplu jrawmu u jżommu fi ħdanhom uffiċjali b'esperjenza, u hekk se nkunu qegħdin nagħmlu.

Imma qabel ma għamilna hekk, poġġejna bilqiegħda, tajniehom id-dritt ta' rappreżentanza f'union u ddiskutejna mal-unions, iktar milli imponejna x'jaħseb il-Brigadier, x'jaħseb il-Kummissarju tal-Pulizija, x'jaħseb id-Direttur tal-Ħabs, x'jaħseb id-Direttur tal-Protezzjoni Ċivili li għandhom jieħdu l-ħaddiema ta' taħthom.

Mhux ta' b'xejn li l-Pulizija kellhom l-aqwa ftehim li qatt kellhom s'issa.

Irrid ngħid li fejn jidħlu l-Forzi Armati, aħna mhux biss jinteressana mill-kondizzjonijiet tax-xogħol tagħhom, imma wkoll mill-postijiet fejn jaħdmu.

Niġi issa għas-settur tal-ħabs.

Irrid ngħid li ħadna deċiżjonijiet wara li evalwajna rapporti li kienu saru qabel.

Mhux pjan wieħed kien hemm, imma kien hemm tnejn, u erġajna għamilna evalwazzjoni sħiħa biex ngħaqqdu l-pjanijiet kollha flimkien u naslu għal pjan wieħed dwar il-bidla li hemm bżonn issir fil-Faċilità Korrettiva ta' Kordin.

L-ewwel ħaġa li ridna naraw kienet x'inhi l-problema, u sibna li l-problema kienet li l-istruttura amministrattiva ma kenitx tagħmel sens.

Għaldaqstant bdejna noħolqu struttura amministrattiva oħra ta' kif titmexxa l-Faċilità Korrettiva ta' Kordin.

Waqqafna Bord ta' Governanza, fejn lid-Direttur għollejnieh fil-livell ta' Direttur Ġenerali u rajna li taħtu jkun hemm struttura li tista' taħdem billi tiddaħħal id-dixxiplina, tiddaħħal is-sigurtà u jinqerdu darba għal dejjem affarijiet diżumani f'din il-Faċilità bħal, pereżempju, li biex tfittex fuq xi ħadd għax taħseb li għandu d-droga tneżżgħu u teżaminalu l-kavitajiet kollha.

Fi ftit tal-ġimgħat oħra din se tkun storja tal-passat, għax se nkunu qegħdin indaħħlu l-iscanners biex attwalment il-persuni kollha, kemm l-uffiċjali tal-Ħabs, kemm jien meta mmur inżur il-Faċilità u kull persuna oħra li tidħol hemmhekk, inkluż ir-residenti u l-ħaddiema, kif ukoll id-Direttur Ġenerali, jidħol min jidħol, irid jgħaddi mill-iscanner biex jaraw jekk dik il-persuna tkunx qed iġġorr affarijiet illeċiti li ma jistgħux jiddaħħlu fil-Faċilità Korrettiva ta' Kordin.

Illum il-ġurnata rnexxielna naqbdu affarijiet li mhux suppost kienu qegħdin fil-Faċilità, sibniehom moħbijin mal-erba' kantunieri tal-Faċilità, identifikajniehom u żarmajniehom.

Għad baqa' problema ta' persuni li jipprovaw idaħħlu xi affarijiet fil-Faċilità, bħal dik l-omm li wżat it-tfal tagħha biex iddaħħal id-droga sintetika fiż-żarbun tagħhom.

Għal din ir-raġuni, fil-Parlament se nkunu qegħdin inressqu bidla fil-liġijiet li jaqgħu taħt il-Ministeru tas-Saħħa dwar il-mediċini perikolużi sabiex nagħmlu l-mediċini sintetiċi u d-drogi sintetiċi kollha illegali, għax illum għandna l-problema ta' persuni jipprovaw idaħħlu droga sintetika fil-Faċilità.

Ħafna drabi dawn ma jdaħħlux eroina, kokaina, jew kannabis, imma jdaħħlu d-droga sintetika għax jafu li mhijiex fil-lista ta' dawk id-drogi li tkun qed tikser il-liġi, allura jekk tarrestahom ikollok titlaqhom għax mhumiex illegali.

Għalhekk se nkunu qegħdin inbiddlu l-liġijiet, mhux biss minħabba l-Faċilità Korrettiva ta' Kordin imma wkoll għax nafu li d-droga sintetika hija iktar perikoluża mid-drogi l-oħra.

Għalhekk is-servizzi tas-sigurtà mhux biss se jkomplu jaħdmu biex isibu d-droga tradizzjonali, imma wkoll id-droga sintetika.

Din il-liġi se tkompli tgħinhom f'din il-ġlieda ħalli meta tinstab minnha fuq xi persuni, l-operat ma jkunx sar għalxejn għax bid-droga li jkollhom f'idejhom ma tkunx tista' tieħu passi legali kontra tagħhom.

Hawn tistgħu taraw il-bidla fil-mentalità ta' kif se nkunu qegħdin naħdmu.

Fil-Faċilità Korrettiva ta' Kordin se nkunu qegħdin nagħtu taħriġ lill-ħaddiema f'diversi setturi, fosthom first aid, fire fighting, pepper spray, abseiling, control and restraint u użu ta' armi.

Irridu naraw li jseħħu l-bidliet neċessarji fejn jidħlu r-residenti ta' din il-Faċilità Korrettiva.

Għalija, li persuni li jkunu ilhom is-snin fil-Faċilità, tant li kienu ddaħħlu minn gvernijiet preċedenti, jintbagħtu għar-riabilitazzjoni mid-droga fl-aħħar sena tas-sentenza li jkunu qegħdin iservu jfisser li nkun qed nammetti li fil-ħabs teżisti din il-problema, u minflok ma niġġeldilha billi nara li ma tiddaħħalx id-droga, inħallihom fuq id-droga, kulħadd kwiet u trankwill, u fl-aħħar sena nibgħat lil dak li jkun għar-riabilitazzjoni, imbagħad meta jiġi mill-Prison Inmate Programme (PIP) f'Baħar iċ-Ċagħaq jiddaħħal f'Division 7, nagħtih opportunità biex joħroġ barra u joħroġ.

Li m'aħniex nirrealizzaw huwa l-bżonn li malli wieħed jidħol fil-Faċilità jsir pjan għalih u għall-familja tiegħu, għax jista' jkun li anke l-familja tiegħu għaddejja minn ċerti problemi.

Jien nemmen li r-riabilitazzjoni għandha ssir fil-bidu ħalli ma jkunx hemm għalfejn min jipprova jdaħħal id-droga fil-Faċilità, anke permezz ta' familjari.

Irridu nbiddlu l-mentalità li hemm illum, li naċċettaw li hemm id-droga, imbagħad nagħtuhom riabilitazzjoni qabel ma joħorġu minn hemm.

Aħna rridu li nagħtu r-riabilitazzjoni mill-ewwel, ħalli waqt li jkunu qegħdin fil-Faċilità nkomplu ngħinuhom permezz ta' programmi li nkunu qegħdin nagħmlu li jwassluk biex dak li jkun ma jkunx reċidiv.

L-Onor.

Fenech Adami semma l-kwestjoni ta' dawk li huma reċidivi u rrid ngħid li l-istatistika tar-reċidiviżmu bdiet tinżamm fl-2015, għax qabel ma kellniex din l-istatistika.

Jalla l-bidliet li se nkunu qegħdin naħdmu fuqhom jindirizzaw din il-problema.

Għalhekk semmejt il-familja, għax xi drabi nsibu – ftit, imma teżisti – li l-kriminalità tintiret mill-familja, għax jekk il-missier kien il-ħabs u ma neħdux ħsieb il-familja tiegħu, insibu li 'l quddiem it-tfal tiegħu jistgħu jirtu dik il-karatteristika.

Allura rridu niġġieldu u naħdmu biex lil dawn it-tfal nilħquhom kmieni fiż-żmien.

Dan l-aħħar qegħdin nevalwaw dak li jgħidulu prison brief biex nidentifikaw x'inhuma l-kwistjonijiet tar-residenti li hemm fil-Faċilità ħalli naraw jekk hemmx bżonn li tinbidel l-istruttura kollha.

Niġi għad-Dipartiment tal-Protezzjoni Ċivili u se nitkellem dwar x'hemm bżonn li jinbidel kompletament.

Bdejna bil-proġett li nbiddlu l-vetturi kollha ta' dan id-Dipartiment.

Apparti minn hekk, innotajna li l-fire stations ta' dan id-Dipartiment mhumiex seismic proof, allura għamilna proġett biex dawn ikunu kontra t-terremoti.

Se naraw ukoll li l-ħaddiema ta' dan id-Dipartiment jiżdiedu b'mod sostanzjali u dan se nkunu qegħdin nagħmluh matul din is-sena u s-sena d-dieħla skont pjan li diġà għandna.

Nidejna proġett ieħor biex meta, allaħares qatt, ikun hemm inċidenti f'bini li jkun ta' ċertu għoli b'numru sostanzjali ta' sulari, ikollna vetturi addattati.

B'kollaborazzjoni mal-Malta Industrial Parks qegħdin naraw li nkunu f'possibbiltà li nittrattaw xi nirien li jistgħu jseħħu f'binjiet industrijali, apparti li qegħdin nixtru l-vetturi għall-ġlieda kontra kwalunkwe inċident li jista' jseħħ fil-powers stations u vetturi li kapaċi jiġġieldu inċidenti bl-LNG.

Apparti minn hekk, bħalissa min-naħa tad-Dipartiment tal-Protezzjoni Ċivili ninsabu għaddejjin b'numru ta' affarijiet oħra.

Irrid nirringrazzja lill-membri tad-Dipartiment tal-Protezzjoni Ċivili u lill-ħaddiema tal-Faċilità Korrettiva ta' Kordin li jaħdmu b'mod kontinwu biex isalvaw in-nies u l-proprjetà.

Dan ninnotah anke minn naħa tal-Facebook, u meta jkun hemm rapporti ta' xi annimali li jinqabdu f'sitwazzjonijiet prekarji, imorru jagħtuhom l-assistenza biex isalvawhom.

Jeżisti pjan fuq għaxar snin sabiex issir rivoluzzjoni sħiħa mid-Dipartiment tal-Protezzjoni Ċivili kif nafuh illum.

Matul is-sena li ġejja se nkunu qegħdin inressqu numru ta' avviżi legali u liġijiet li jbiddlu l-istruttura u l-iskop tad-Dipartiment tal-Protezzjoni Ċivili, fejn minn dipartiment li jiġġieled in-nirien se jkun qed jipproteġi s-soċjetà inġenerali.

Issa ngħaddi biex ngħid kelmtejn fuq il-Korp tal-Pulizija.

Għal darba, darbtejn, tlieta, qegħdin nisimgħu lill-Oppożizzjoni tirrepeti li l-kriminalità f'pajjiżna qed tiżdied, li l-Gvern mhux jiġġieled il-kriminalità, li l-kriminalità qed tikolna, li kulħadd qiegħed jitwerwer joħroġ fit-triq, li kulħadd maqful f'daru, li t-toroq ta' madwarna huma vojta, kważi, kważi tibża' tmur għax-xogħol.

Allura jien ridt nara x'inhu jiġri f'dan il-pajjiż.

L-ewwel nett, jekk tħares madwarek għandek ir-risposta, għax f'pajjiż fejn minn sena għall-oħra qed tiżdied il-popolazzjoni, f'pajjiż fejn qed ikollna rekord fit-turiżmu għal sena fuq l-oħra u f'pajjiż fejn l-affluwenza qed tiżdied, wieħed jistenna li l-kriminalità tiżdied.

Jiena tlabt statistika minn Jannar sa Settembru tal-2016 u tal-2017– li hi l-aħħar statistika, jekk irrid inqabbel like with like – u sibt li l-kriminalità naqset b'4.3%.

Jekk wieħed jikkompara minn Jannar sa Settembru tas-sentejn li semmejt ma' dawk tal-2017 u l-2018 isib li l-kriminalità naqset b'14.6%.

Taħt il-Kummissarju li għandna llum, li tgħidx x'jaqilgħulu, il-kriminalità naqset bi 18%.

Dan juri li meta qegħdin jgħidu li l-kriminalità qed tiżdied, fil-verità naqset b'iktar minn 18%.

Hawn wieħed jara x-xogħol siewi li qed jagħmel il-Korp tal-Pulizija.

Għalhekk irrid nirringrazzja lill-membri kollha tal-Korp tal-Pulizija, mill-ikbar sal-inqas wieħed mingħajr l-ebda differenza, tax-xogħol kontinwu li jagħmlu mhux biss biex jiġġieldu l-kriminalità, mhux biss biex jaqbdu l-kriminali, mhux biss biex jiġġieldu l-kriminalità organizzata, imma wkoll biex jipprevenu l-kriminalità.

Semmew li f'xi għases qed ikun hemm pulizija wieħed u oħrajn li qed ikunu magħluqin.

Huwa tajjeb li tkun tista' tiftaħ l-għases kollha u li jkollok il-lussu ta' numru enormi ta' riżorsi umani biex tpoġġi l-pulizija fl-għassa, imma l-importanti hu li jkollok il-pulizija fit-triq, għax minn ġol-għassa ma tiġġelidx il-kriminalità.

Minn ġo l-għassa ma taqbadx il-kriminali.

Minn ġo l-għassa ma tipprevjenix il-kriminalità!

Stajna niġġieldu l-kriminalità għax bdilna l-istil ta' kif konna qegħdin naħdmu, u dan sar wara li ħadna suġġerimenti mill-membri Korp tal-Pulizija dwar kif nistgħu niġġieldu ċerta kriminalità.

Meta dawn ħarġu bil-konċett tat-target policing u l-mod kif jistgħu jikkordinaw bejniethom, bdejna naraw tnaqqis fil-kriminalità b'mod sostanzjali, u dan huwa pass 'il quddiem.

Huwa veru li għadna ma solvejniex l-affarijiet kollha, u għad baqa' xi jsir.

Dażgur li rridu nkomplu naħdmu, u rridu naraw iktar pulizija fit-toroq.

Jien minflok pulizija fl-għases, nippreferi li jkollna iktar pulizija fit-toroq, għax nemmen li għandna mmorru iktar lejn il-kunċett ta' community policing fejn ikun hemm kordinament bejn l-NGOs, il-Knisja, il-kunsilli lokali u l-pulizija li b'ħidma flimkien jgħinu biex nidentifikaw lill-kriminali.

Mill-Oppożizzjoni qegħdin ibeżżgħu lin-nies mit-teknoloġiji l-ġodda, u dan meta rajna r-riżultati li qed jiksbu pajjiżi oħrajn li qed jiġġieldu l-kriminalità b'teknoloġiji ġodda.

Fil-Parlament tisma' lill-Oppożizzjoni tikkritika t-teknoloġija ġdida li se tkompli tgħin fix-xogħol li qed jagħmel il-Korp tal-Pulizija biex nidentifikaw l-atti kriminali li jkunu saru, u jekk jista' jkun nidentifikaw il-persuni barranin li jkunu qegħdin f'pajjiżna u li nafu bihom, u nkunu nistgħu nosservaw fejn qegħdin imorru biex niġġieldu s-settur kriminali.

Iva, għandu jkun hemm liġijiet tad-data protection li jipproteġu liċ-ċittadin onest u ġenwin, ħalli ma jkun hemm l-ebda abbuż fuqhom.

Imma jekk verament irridu niġġieldu l-kriminalità, ix-shadow minister m'għandux jiġi jbeżża' lin-nies minn din it-teknoloġija ġdida li pajjiżi oħrajn għamlu passi 'l quddiem permezz tagħha.

Dik it-teknoloġija hemm bżonn li tiddaħħal u se tiddaħħal, ħalli nkunu nistgħu nkomplu niġġieldu kontra l-kriminalità.

Issemma li s-settur tal-frodi żdied.

Kważi l-uniku settur ta' kriminalità li żdied f'pajjiżna huwa s-settur tal-frodi, għax l-oħrajn żdiedu b'xi każ jew tnejn.

Għal din ir-raġuni, din is-sena saħħaħna l-Economic Crime Unit b'numru ta' spetturi li jammonta għad-doppju ta' dak li kien hemm qabel, biex inkomplu nsaħħu b'iktar riżorsi umani.

Matul is-sena li ġejja nittamaw li se niftħu sejħa oħra biex jidħlu iktar spetturi fil-Korp tal-Pulizija ħalli nkomplu nsaħħu dan is-settur u jkollna r-riżorsi umani neċessarji, mhux biss biex jiġġieled l-abbużi u l-kriminalità fejn jidħol is-settur finanzjarju, imma biex tkompli tissaħħaħ il-branka ta' kontra l-frodi biex anke f'dan is-settur inkunu nistgħu naħdmu b'sistemi ta' target policing, u bħalma rnexxielna f'setturi oħrajn, innaqqsu l-frodi li jsiru f'pajjiżna.

L-istess ngħid għall-kwestjoni tas-cyber crime, li forsi għadha ma ssemmietx.

Illum il-ġurnata għandna s-settur tas-cyber crime u l-pajjiż irid ikun ippreparat għall-attakki li jistgħu jsiru.

Illum forsi ħadd mhu se jiġi jitfgħalna xi missila jew xi bomba, imma xorta aħna miftuħin għall-possibilità ta' attakki tas-cyber, u jekk jattakkawlek ċerti setturi sensittivi, jistgħu jwaqqfulek ekonomija.

Għal din ir-raġuni għandna ħafna preparamenti, u għalkemm għad m'għandniex l-istrateġija miktuba iswed fuq l-abjad – ħaġa li għaddejjin mill-proċess biex nagħmluha – għandna l-istrutturi kollha lesti biex jirrispondu u jagħrfu jirreaġixxu kontra kwalunkwe attakk u kwalunkwe dannu li jista' jsir.

Hawnhekk il-Korp tal-Pulizija għandu jaħdem id f'id mas-Servizz tas-Sigurtà kemm biex niġbru l-informazzjoni aħna, kemm biex inġibu l-informazzjoni li jagħtuna minn barra, kif ukoll biex nibagħtu informazzjoni barra minn pajjiżna, bħalma nagħmlu fis-settur tal-kriminalità organizzata.

Irrid insemmi wkoll żewġ affarijiet li għandhom x'jaqsmu mal-pulizija fejn tidħol it-Taqsima tal-Forensika.

Inħabbar li se nkunu qegħdin nibnu laboratorju tal-forensika bl-aħħar teknoloġija ħalli nkunu nistgħu nkomplu niġġieldu l-kriminalità.

Dan il-laboratorju se jkun spezzjonat u jingħata l-grad ta' ISO levels li nemmnu li dipartiment bħal dan għandu jkollu.

Qegħdin inħarsu lejn il-pjan li joħroġ mill-programm elettorali li ma nibqgħux bil-Headquarters tal-Pulizija bħala dipartiment wieħed kif nafuh illum, imma huwa ppjanat li jkun hemm erba' mini headquarters madwar pajjiżna u l-għases ta' madwarhom ikunu hubs tagħhom.

Nagħraf li jkun hemm ċerti kwestjonijiet, għax meta jkollok pulizija f'għassa u tinqala' xi ħaġa, ikun hemm bżonn li joħroġ biex jassisti, għax billi joqgħod fl-għassa ma jkun jista' jagħmel xejn.

Dan bħalma għamlu l-banek u jista' jsir ukoll minn dipartimenti oħrajn.

Sinjura President, inti min-Naxxar bħali u, kif taf, f'din il-lokalità kien hemm bank li ddeċidew li jagħlquh, imma s-servizz għadu hemm.

Allura rridu nibdew naħdmu b'mod laterali, fejn jekk il-pulizija jkollu bżonn joħroġ mill-għassa, din ma tkunx magħluqa.

Dan jista' jsir billi nagħmlu hotline fid-daħla tal-għassa biex jekk tmur u ssibha magħluqa, tagħfas buttuna li tqabbdek maċ-ċentrali - u meta jkollna l-hubs tqabbdek mal-hubs - u tkun tista' tagħmel ir-rapport tiegħek.

Irridu nħarsu aktar lejn l-era tat-teknoloġija tal-informatika, fejn nitkellmu fuq robots u ħafna affarijiet oħra.

Irid ikun hemm ukoll il-possibilità li biex wieħed jagħmel rapport juża t-teknoloġija tal-informatika u jagħmel kuntatt mal-Pulizija.

Irridu nagħmlu użu aħjar minn dawn il-faċilitajiet ħalli kemm jista' jkun, inkunu qegħdin nagħmlu qabża 'l quddiem.

Irrid ngħid li permezz tat-teknoloġija sar upgrade sostanzjali li, permezz tiegħu, meta ssir sejħa fuq 112 minn smartphone advanced mobile location enabled, dan awtomatikament jattiva s-servizz tal-lok tiegħu għal 20 sekonda sabiex jiddetermina l-pożizzjoni tiegħu permezz tal-GPS jew Wifi u jkun jista' jaqbad mill-ewwel mas-servizzi kollha ta' emerġenza tal-lokalità li jkun qed iċempel minnha.

Se nkunu qegħdin nagħmlu wkoll bidliet fil-control room li se tkun attrezzata b'apparat modern sabiex tiffaċilita x-xogħol tas-servizzi ta' emerġenza.

Infakkar li l-pulizija taħt amministrazzjoni Laburista bdew jitħallsu tal-overtime li għamlu taħt gvernijiet Nazzjonalisti bejn l-1993 u l-2008 u qatt ma tħallsu tiegħu.

Wegħduhom li se jagħtuhulhom, imma injorawhom u qatt ma tawhulhom.

Issa aħna tajnihulhom.

Dwar il-fixed points irrid ngħid li jien lill-pulizija fil-komunità rridhom u mhux wara bieb, għax jekk tinqala' xi ħaġa ma jkunx jista' jiċċaqlaq.

Għal din ir-raġuni, il-pulizija qegħdin jiddaħħlu xogħol f'dawn il-fixed points u jitħallsu bl-overtime.

Wara li identifikajna li l-pulizija li jaħdmu part-time ma kenux imsemmijin fil-ftehim kollettiv, nista' nħabbar ir-rati l-ġodda li se jkunu qed jitħallsu bihom.

Qegħdin nevalwaw ukoll punt li tqajjem minn dawk li fis-sistema tagħhom għandhom li jridu jaħdmu 42 siegħa; se nkunu qegħdin nindirizzaw din il-kwestjoni li qamet dwar meta jieħdu l-leave jew sick leave.

Se nkunu qegħdin nagħmlu evalwazzjoni biex fil-jiem li ġejjin inħabbru r-rati tas-servizz li jagħtu l-Pulizija lil terzi.

Nagħlaq, Sinjura President, billi nirringrazzja lis-setturi kollha li jaħdmu fil-korpi dixxiplinati u ngħidilhom biex ikomplu jagħtu servizz lill-poplu Malti u Għawdxi li għandu bżonnhom u li qed jirringrazzjahom.

Ta' dan, fil-Baġit il-Gvern Malti qed jagħti d-dritt ta' insurance lill-membri tal-korpi dixxiplinati jekk iweġġgħu f'ċirkostanzi li jkunu relatati max-xogħol tagħhom.

Dak huwa rikonoxximent ieħor, apparti l-ftehim kollettiv, ta' xi ħaġa li l-gvern preċedenti kien iwegħidhielhom u qatt ma tahielhom, imma dan il-Gvern se jkun qed jagħtihielhom kif tħabbar fil-Baġit.

Nirringrazzjak.

IĊ-CHAIRPERSON: Grazzi.

Skada l-ħin ta' diskussjoni fil-Kumitat ta' Provvista fuq il-Voti tal-Ministeru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali.

Il-mistoqsijiet fuq l-emenda u l-voti mressqa huma posposti għal data li għandha tiġi kkomunikata aktar 'il quddiem.

F'12.06 p.m. il-Kamra rriżumiet u l-Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali rrapporta li skont il-Mozzjoni ta' Proċedura Nru 181 tas-17 ta' Ottubru 2018, id-diskussjoni fuq il-Voti tal-Ministeru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali ġiet konkluża, u l-mistoqsijiet fuq l-emenda u l-voti mressqa kienu posposti għal data li kellha tiġi ikkomunikata aktar 'il quddiem.

PERMESS TAL-KAMRA

MICHAEL FARRUGIA: Sinjura President, nitlob il-permess tal-Kamra sabiex inressaq mozzjoni bla avviż.

Il-permess ingħata.

SOSTITUZZJONI TEMPORANJA FIL-KOMPOŻIZZJONI

GĦALL-ASSEMBLEA PARLAMENARI TAL-MEDITERRAN

Illi b'referenza għallMozzjoni 32 mgħoddija millKamra tadDeputati fil11 ta' Lulju 2017 li taħtar iddelegazzjoni talParlament Malti għallAssemblea Parlamentari talMediterran, ilKamra tirriżolvi li għall35 Laqgħa talBureau ta' din lAssemblea li se tinżamm ġewwa Liżbona, il-Portugall, fil5 ta' Novembru 2018, lOnor.

Rosianne Cutajar se tissostitwixxi lill-Onor.

Justyne Caruana bħala Kap tadDelegazzjoni.

ID-DEPUTY SPEAKER: Min jissekonda?

ID-DEPUTY SPEAKER: Il-mistoqsija hija l-mozzjoni kif imressqa u moqrija mill-Ministru.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ID-DEPUTY SPEAKER: Sar il-ħin.

Nistieden lill-Ministru Michael Farrugia biex, jekk jogħġbu, iressaq l-Aġġornmanet.

AĠĠORNAMENT

MICHAEL FARRUGIA: Sinjura President, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal-lejla l-Ġimgħa, 2 ta' Novembru 2018, fis-2.00 p.m. b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Kumitat ta' Provvista - Estimi Ġenerali 2019

Is-Seba' Jum Stabbilit - Ministeru għall-Enerġija u l-Immaniġġjar tal-Ilma

Vot 15 – Ministeru għall-Enerġija u l-Immaniġġjar tal-Ilma

Vot VII – Ministeru għall-Enerġija u l-Immaniġġjar tal-Ilma – Kapital.

Ninforma lill-Kamra li skont il-Mozzjoni ta' Proċedura Nru 181 tas-17 ta' Ottubru 2018, id-diskussjoni fuq il-voti tal-Ministeru għall-Enerġija u l-Immaniġġjar tal-Ilma m'għandhiex tieħu aktar minn tliet sigħat, bil-ħin jinqasam indaqs bejn kelliema tal-Gvern u kelliema tal-Oppożizzjoni, bl-aħħar nofs għall-Gvern.

Ninforma wkoll lill-Kamra li din is-seduta se tkun mingħajr mistoqsijiet u l-ħin tal-Aġġornament ma jitteħidx.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-Kamra hi aġġornata għal-lum waranofsinhar, il-Ġimgħa 2 ta' Novembru 2018, bl-aġenda li għadu kif ikkomunika l-Ministru Farrugia.

Fn-12.09 p.m. il-Kamra aġġornat skont il-Mozzjoni ta' Proċedura Nru 181 tas-17 ta' Ottubru 2018.