DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

It-Tnejn, 4 ta' Ġunju 2018

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

It-Tnejn, 4 ta' Ġunju 2018

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fis-Sala tal-Parlament,

il-Belt Valletta, fis-6.02 p.m.

It-Tnejn, 4 ta' Ġunju 2018

IlMinuti tasSeduta Nru 123, li saret fl-4 ta' Ġunju 2018, ġew ikkonfermati.

INFORMAZZJONI MILL-ISPEAKER

L-ISPEAKER (Onor. Anġlu Farrugia): Inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

It-tweġibiet għall-mistoqsijiet parlamentari 16, 17, 18 u 19 li saru lis-Sedja mill-Onor.

Karol Aquilina dwar każijiet pendenti quddiem l-Uffiċċju tal-Ombudsman;

It-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 20 li saret lis-Sedja mill-Onor.

Karol Aquilina dwar attivitajiet u wirjiet fil-Parlament ta' Malta matul it-Tlettax-il Leġiżlatura;

It-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 21 li saret lis-Sedja mill-Onor.

Karol Aquilina dwar il-paġna elettronika tal-Parlament ta' Malta;

Ir-rapport annwali tal-Malta Community Chest Fund Foundation għas-sena 2017;

Il-pubblikazzjoni intitolata Bullying: The Child's Perspective riżultat tal-laqgħat ta' konsultazzjoni mat-tfal b'rabta mal-Ewwel Konferenza Nazzjonali dwar il-Ġid tat-Tfal; u

Ir-rapport annwali tal-Malta Business Bureau għall-2017-2018.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

MINISTERU GĦALL-FAMILJA, DRITTIJIET TAT-TFAL U SOLIDARJETÀ SOĊJALI – KONSULENZA FUQ PUBLIC RELATIONS JEW KOMUNIKAZZJONI

L-ONOR.

Jason Azzopardi) staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid u jelenka kemm intefqu flus minn kull entità u dipartiment li jaqgħu taħtu għal konsulenza fuq public relations jew komunikazzjoni minn Marzu 2013 sal-jum li fih din l-interpellanza tkun imwieġba, maqsuma sena b'sena?

MICHAEL FALZON (Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali): Ninforma lill-Onor.

Interpellant illi l-informazzjoni mitluba minnu hija kif ġej:

2013 - (minn Marzu) ma kien hemm l-ebda spiża.

L-ISPEAKER: L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Sur President, waqt konferenza stampa li għamel il-Ministru matul dawn l-aħħar jiem, huwa ħabbar li l-ispejjeż li jkollhom jagħmlu dawk kollha li jkunu addottaw minn barra l-pajjiż sa massimu ta' €10,000 se jkunu jistgħu jiġu refunded mill-gvern.

Jista' l-Ministru jispjega kif se taħdem din l-iskema?

Huwa tajjeb li nħajru aktar nies jagħmlu dan l-att ta' mħabba u anke nnaqqsulhom xi ftit mit-tbatija li jkollhom jgħaddu minnha sabiex jaddottaw.

Kif u min jista' japplika biex igawdi minn din l-iskema?

U f'liema perjodu trid tkun saret l-addozzjoni?

L-ISPEAKER: Il-Ministru Michael Falzon.

MICHAEL FALZON: Fil-fatt iva, matul il-ġimgħa li għaddiet ġibna fis-seħħ waħda mill-wegħdiet tal-Manifest Elettorali u waħda mill-budgetary measures għal din is-sena.

Permezz ta' din il-miżura aħna qed ngħidu li dawk il-persuni li huma ordinarjament residenti f'Malta u li addottaw tifel jew tifla minn barra pajjiżna jistgħu japplikaw għal grant sa massimu ta' €10,000.

Qed ngħid sa massimu ta' €10,000 għax ovvjament jekk l-ispejjeż ma jkunux ilaħħqu dak l-ammont, allura min jaddotta mhuwiex se jingħata dak l-ammont, għalkemm ġeneralment meta ssir addozzjoni ta' wild minn barra l-pajjiż is-somma teċċedi l-€10,000.

Għalhekk nistgħu ngħidu li permezz ta' din il-miżura l-Gvern qiegħed jiffaċilita l-ħajja ta' koppja addottiva billi almenu jkoprilhom parti mill-ispejjeż hu.

Ma nkun qed niżvela l-ebda sigriet jekk ngħid li l-proċess t'addozzjoni mhuwiex xi wieħed straightforward għax jinvolvi diversi proċessi, jinvolvi tul ta' żmien u jien ngħid li jinvolvi wkoll ħafna emozzjonijiet.

Ma rridux ninsew li dan il-grant qed jingħata meta ssir addozzjoni minn barra l-pajjiż u allura hawnhekk għandek involuti żewġ sistemi legali, żewġ pajjiżi differenti u ħafna drabi jkollok involuti saħansitra żewġ kulturi differenti.

Ta' min jgħid li l-grant huwa intiż sabiex ikopri spejjeż li jkunu marbuta mal-proċess tal-addozzjoni, jiġifieri wieħed jista' jitlob refund għal spejjeż ta' vjaġġar, għal spejjeż ta' akkomodazzjoni fil-pajjiż minn fejn ikun se jiġi addottat it-tifel jew it-tifla, għal spejjeż li għandhom x'jaqsmu ma' legalizzazzjoni ta' dokumenti kif ukoll għal spejjeż oħrajn li jkunu marbutin ma' dak il-proċess.

Is-sistema tapplika għal persuni li jkunu residenti Malta u li jkunu se jagħmlu addozzjonijiet minn barra l-pajjiż.

Ta' min jgħid li din is-sistema se tibda tapplika b'effett mid-data tal-Baġit tas-sena li għaddiet, jiġifieri mill-10 ta' Ottubru, 2017.

Dan ifisser li kull min se jkollu jew kellu l-addozzjoni tiegħu finalizzata wara d-data tal-aħħar Baġit jista' japplika għal dan il-grant.

L-addozzjoni titqies bħala finalizzata meta jinħareġ id-digriet finali ta' addozzjoni mill-qrati Maltin.

Wieħed seta' jkun beda l-addozzjoni qabel għax xorta jikkwalifika għal dan il-grant.

L-importanti huwa li l-addozzjoni tkun ġiet finalizzata wara l-10 ta' Ottubru, 2017.

Biex koppja tgawdi minn dan il-grant hija trid tapplika l-Aġenzija Appoġġ u ovvjament trid tagħti formola ta' kunsens sabiex din l-aġenzija tkun tista' ġġib id-data rilevanti mill-qrati Maltin.

L-ISPEAKER: L-Onor.

CLAUDIO GRECH: Sur President, l-ewwel nett irrid ngħid li l-Oppożizzjoni tilqa' din il-miżura partikolari mal-ewwel għax hija miżura pożittiva ħafna.

Jista' l-Ministru jgħid liema huma dawk il-pajjiżi li bħalissa l-ġenituri prospettivi Maltin jistgħu jaddottaw minnhom?

Għax kif jaf il-Ministru, minn żmien għal żmien ikun hemm pajjiżi differenti li jkunu miftuħin għall-addozzjonijiet.

Niġi issa għat-tieni mistoqsija li għandi.

Ftit tal-ġranet ilu l-Ministru ħabbar li r-rapport tal-inkjesta fuq il-mewt taċ-ċkejkna Victoria kien tlesta mill-Imħallef li kien qed imexxi din l-inkjesta.

Il-Ministru qal ukoll li għalkemm huwa rċieva dak ir-rapport, ma kienx se jippubblikah, u aħna naqblu li ma jiġix ippubblikat sakemm tiġi konkluża l-inkjesta maġisterjali li hemm għaddejja bħalissa.

Imbagħad huwa kompla jgħid li qed jieħu sensiela ta' miżuri amministrattivi li ġew rakkmandati fl-istess rapport u jpoġġihom fil-prattika.

Jista' l-Ministru jgħid, mingħajr ma jimpinġi fuq dak li hemm fir-rapport, x'inhuma dawn il-miżuri amministrattivi li daħħal fis-seħħ - ġaladarba semmiehom - wara li ġie ppreżentat bir-rapport tal-inkjesta?

L-ISPEAKER: Il-Ministru Michael Falzon.

MICHAEL FALZON: Ħalli nibda nirrispondi l-ewwel mistoqsija li għamilli l-Onor.

Sur President, matul l-2017 saru addozzjonijiet minn tliet pajjiżi.

Wieħed minn dawn il-pajjiżi huwa l-Portugall fejn l-arranġament li għandna miegħu huwa sabiex it-tfal li jinġabu jkunu aħwa u għalkemm ikunu għadhom żgħar, ma jkunux għadhom trabi.

Saru wkoll addozzjonijiet mis-Slovakkja u mill-Indja.

Jekk niftakar sew, matul l-2017 kellna 44 addozzjoni li ġew finalizzati, li nofshom, jiġifieri xi 22, ġew mill-Indja filwaqt li t-22 l-oħra ġew mis-Slovakkja u mill-Portugall.

Fil-fatt is-sena li għaddiet kienet rekord għax kienet l-aktar sena li ġew finalizzati addozzjonijiet matul dawn l-aħħar snin.

Qegħdin naħdmu wkoll biex niftħu relazzjonijiet ta' adozzjoni ma' pajjiżi oħra barranin, għalkemm din mhijiex xi ħaġa faċli.

Aħna signatories tal-Hague Convention u allura nkunu rridu noqogħdu għal ħafna testijiet ta' due diligence, kif wara kollox għandu jkun.

Aħna noqogħdu attenti wkoll li l-pajjiżi li nibdew arranġamenti magħhom dwar addozzjonijiet ikunu firmatarji ta' din il-Konvenzjoni huma wkoll biex kemm jista' jkun kollox ikun above board u l-affarijiet jimxu sewwa.

Forsi jekk kollox imur sew, din is-sena jkollna pajjiż ieħor Ewropew li se nibdew inkunu f'pożizzjoni li nġibu tfal għall-addozzjoni minnu.

Niġi issa għat-tieni mistoqsija li għamilli l-Onor.

Kif għedt f'dan il-Parlament, ir-rapport tal-inkjesta amministrattiva dwar il-każ ta' Victoria ġie konkluż madwar ħmistax ilu.

Nieħu pjaċir ninnota li anke l-Oppożizzjoni taqbel li m'għandniex nippubblikaw dan ir-rapport, għax ma jagħmilx sens li nippubblikaw dan ir-rapport meta għandna inkjesta maġisterjali li għadha għaddejja, għalkemm ma nsibu l-ebda problema li meta dik l-inkjesta titlesta, dan ir-rapport jiġi ppubblikat għax m'hemm xejn x'wieħed joqgħod jaħbi.

Din hija kwestjoni ta' Hobson's choice għax jekk l-inkjesta tiġbed l-attenzjoni għal ċerti affarijiet li setgħu saru aħjar u jibqa' ma jsir xejn - u nenfasizza fuq il-kelma "jekk" għax jien m'iniex qiegħed hawn biex niżvela x'fiha l-inkjesta – mela hemmhekk il-politiku ma jkun għamel xejn.

Aħna jidhrilna li għandhom jittieħdu passi amministrattivi biex intejbu l-operat.

Ejjew ninsew il-każ sfortunat taċ-ċkejkna Victoria.

Jekk Alla jrid, matul il-ġimgħat li ġejjin se nressqu quddiem dan il-Parlament abbozz ta' liġi ġdid dwar il-protezzjoni tat-tfal.

Fil-fatt il-ħsieb hu li nressqu dan l-Abbozz ta' Liġi quddiem il-Parlament qabel il-vaganzi tas-sajf għax, ngħid jien, jekk nistgħu nagħmlu ċerti affarijiet biex intejbu s-servizz, għaliex m'għandniex nagħmluhom?

B'daqshekk m'iniex qed niżvela x'fih ir-rapport tal-inkjesta u, kif għedt diġà, dak se nippubblikawh hekk kif titlesta l-inkjesta maġisterjali.

L-ISPEAKER: L-Onor.

Edward Zammit Lewis, mistoqsija supplimentari.

EDWARD ZAMMIT LEWIS: Sur President, inizjattiva oħra li ħa l-Ministeru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali hija l-hekk imsejħa "ċavetta diġitali".

X'inhuma l-objettivi ta' din l-inizjattiva u fiex wasalna fl-implimentazzjoni tagħha?

L-ISPEAKER: Il-Ministru Michael Falzon.

MICHAEL FALZON: Jien naħseb li l-aktar wieħed li jista' jirrispondi din il-mistoqsija huwa s-Segretarju Parlamentari l-Onor.

Anthony Agius Decelis, li jinsab preżenti f'din il-Kamra u allura forsi jkun jista' jirrispondi din il-mistoqsija hu.

L-ISPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari, l-Onor.

ANTHONY AGIUS DECELIS (Segretarju Parlamentari għall-Persuni b'Diżabilità u Anzjanità Attiva): L-ewwel nett nixtieq nirringrazzja lill-Ministru ta' din l-opportunità.

Sur President, din l-inizjattiva qiegħda ssir bħala Gvern wieħed, bħala tim wieħed.

Għall-grazzja t'Alla l-aktar ħaġa sabiħa li għandna f'din l-Amministrazzjoni hija t-team spirit li jeżisti bejnietna.

Ta' min jgħid li aħna qed inwettqu din l-inizjattiva flimkien mas-Segretarju Parlamentari għas-Servizzi Finanzjarji, Ekonomija Diġitali u Innovazzjoni l-Onor.

Silvio Schembri, li nixtieq nirringrazzjah minn hawnhekk għall-koperazzjoni li huwa wera f'dan ir-rigward.

Aħna ħloqna dan il-kors sabiex fil-pajjiż ma jkun hawn ħadd li jkun jixtieq jaċċessa t-teknoloġija u minħabba xi raġuni jew oħra jħossu eskluż minħabba li ma jkollux aċċess għaliha.

Ta' min jgħid li dan il-kors, li se jkun b'xejn, se jkun miftuħ għal dawk kollha li għalqu l-55 sena u li jixtiequ jiffamiljarizzaw ruħhom mat-teknoloġija moderna.

Dan il-kors se jkun maqsum f'erba' partijiet.

L-ewwel nett dawn il-persuni se jiġu mgħallma kif jibagħtu email, xi ħaġa li hija bżonjuża fid-dinja tal-lum, speċjalment għal dawk l-anzjani li għandhom familjari tagħhom jgħixu barra minn Malta, għax b'hekk ikunu jistgħu jikkomunikaw magħhom u jużaw din it-teknoloġija bl-aktar mod liberu, kif tagħmel il-kumplament tas-soċjetà.

Min se jattendi għal dan il-kors se jitgħallem anke kif juża s-social media, li llum tista' tgħid li kulħadd jagħmel użu minnha.

Is-social media hija invenzjoni pożittiva ħafna għax permezz tagħha wieħed ikun jista' jżomm kuntatt dirett ma' wliedu jew man-neputijiet tiegħu, anke jekk ikun jgħix f'xi dar tal-anzjani.

Fil-fatt aħna qed nagħmlu wkoll proġett sabiex insaħħu is-sistemi ta' wi-fi fid-djar tal-anzjani u mbagħad permezz ta' dawn il-korsijiet u ta' korsijiet oħra li se nagħtu, l-anzjani tagħna se jiġu familjari ma' kif jużaw it-tablet u mat-teknoloġija moderna biex ikunu jistgħu saħansitra jixtru online.

Bażikament dan il-kors se jsir fit-28 day centres li għandna mxerrda ma' Malta u Għawdex kif ukoll fil-homes tal-anzjani tagħna għax aħna nemmnu li l-anzjani għandhom jiffamiljarizzaw ruħhom ma' dak kollu li aħna familjari miegħu.

L-ISPEAKER: L-Onor.

RYAN CALLUS: Sur President, jista' l-Ministru jgħidilna jekk l-iskema ta' għajnuna għal ġenituri addottivi li kien qed jitkellem fuqha l-ewwel hijiex retroattiva?

Jekk iva, x'inhi l-cut-off date ta' din l-iskema?

L-ISPEAKER: Il-Ministru Michael Falzon.

MICHAEL FALZON: Fil-fatt din l-iskema hija retroattiva sad-data tal-Baġit, però issa dan jiddependi minn x'wieħed jifhem b'retroattività.

Ejjew nieħdu lil xi ħadd li applika għall-addozzjoni erba' snin ilu, jekk kemm-il darba l-addozzjoni ma ġietx finalizzata sal-10 ta' Ottubru, 2017 u ġiet finalizzata wara, il-Gvern huwa lest li jagħti dawk l-€10,000 xorta waħda, jiġifieri aħna m'aħniex qed ngħidu li hawnhekk se ninkludu lil kull min beda l-addozzjoni wara d-data tal-Baġit imma qed ngħidu li se ninkludu lil kull min se jkollu l-finalizzazzjoni tal-addozzjoni wara d-data tal-Baġit.

Ovvjament kull min applika wara d-data tal-Baġit żgur li se jikkwalifika għall-grant tal-€10,000, imma min kien beda l-proċess qabel u ġie konkluż wara l-10 ta' Ottubru, 2017 se jikkwalifika għal dak il-grant.

Barra minn hekk irrid ngħid ukoll li kull min se jikkwalifika għal din l-iskema se jgawdi minnha żgur, jiġifieri mhu se jkun l-ebda vot allokat għaliha.

Hawn Malta aħna għandna għaxar aġenziji li huma akkreditati, erba' privati - li nixtieq insellmilhom minn hawnhekk għax jiffaċilitaw il-ħajja tal-koppji addottivi wkoll - u l-Aġenzija Appoġġ.

Issa din mhijiex kwestjoni li l-applikazzjoni trid tgħaddi mill-Appoġġ imma hawnhekk aħna qed ngħidu li kull min se jkollu addozzjoni minn barra l-pajjiż finalizzata wara l-10 ta' Ottubru, 2017 jista' jikkwalifika għal din l-għajnuna, u huwa jista' jagħmel dan billi jissottometti t-talba u l-irċevuti u jingħata grant sa €10,000.

Aħna ħassejna li għandna niftħu din l-iskema kemm jista' jkun biex ikun hemm aktar koppji li jgawdu minnha.

L-ISPEAKER: L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Sur President, matul dawn l-aħħar ġimgħat rajna li kien hemm sitt persuni li ngħataw il-warrant fil-psikoloġija u fil-counselling.

Fid-dawl li issa l-counselling ġie meqjus bħala professjoni indipendenti, jista' l-Ministru jelenka x'se tkun id-differenza f'dawn ir-rwoli?

L-ISPEAKER: Il-Ministru Michael Falzon.

MICHAEL FALZON: Sur President, anke wara dak li seħħ matul dawn l-aħħar ġimgħat, illum f'dan il-qasam għandna tliet professonijiet li għalkemm huma relatati ma' xulxin, fl-istess ħin huma professjonijiet distinti.

Hawnhekk qed nirriferi għall-professjoni tal-psikoloġisti, għall-professjoni tal-counsellors u għal dik tas-social workers.

Fil-fatt illum stess aktar kmieni waranofsinhar għadni kif ippreżentajt il-warrant lil 11-il psikoloġista biex dawn jingħaqdu ma' sħabhom il-psikoloġisti l-oħrajn.

Ta' min jgħid li l-psikoloġija hija waħda minn dawk il-professjonijiet li għandha liġi dedikata għaliha, liema liġi, jekk niftakar sew, kienet daħlet fis-seħħ fl-2004.

Din il-professjoni għandha wkoll il-bord tagħha, ir-regoli tagħha u l-etika tagħha.

Imbagħad fl-2014 twaqqaf ukoll il-Counselling Profession Act, li daħħal il-konċett ta' warrants għall-counsellors, konċett li kien ilu ġej, u fil-fatt madwar ħmistax ilu kellna l-ewwel warrant ceremony tal-professjonisti fejn għal din l-okkażjoni ngħataw il-warrant madwar 110 counsellors.

Kif bla ebda dubju din il-Kamra taf, ftit tal-ġimgħat ilu għaddejna wkoll minn dan il-Parlament liġi li tipprovdi għall-professjoni tal-psikoterapisti.

B'hekk issa f'dan il-qasam għandna tliet liġijiet differenti li qed jirregolaw tliet professjonijiet differenti.

It-tlieta li huma għandhom il-bord regolatorju tagħhom u jaħdmu intimament ma' xulxin kif ukoll ma' professjonijiet oħra, bħal dik tat-tobba.

Ta' min jgħid li f'dan il-qasam jingħataw tliet warrants differenti, però l-professjonijiet li jaqgħu taħt dan il-qasam għandhom jaħdmu flimkien.

Jien nawgura li n-numru ta' professjonisti li jaħdmu f'dan il-qasam ikompli jikber, anke għaliex ma nistax ma naċċennax għall-fatt li m'għandniex supply biżżejjed ta' dawn il-professjonisti, partikolarment dawk ta' social workers.

Infatti hawnhekk nixtieq nieħu l-okkażjoni biex nagħmel appell.

Il-professjoni ta' social worker għandna bżonnha ħafna f'dan il-pajjiż, imma m'għandniex biżżejjed supply għaliha, u dan meta s-social workers huma dawk il-professjonisti li jgħinuna niffaċċjaw il-mod ta' kif ngħixu, l-isfidi soċjali li għandna u sfidi oħrajn.

Fl-aħħar nett jien ma nistax ma nerġax nawgura li dawn it-tliet professjonijiet, jiġifieri dawk ta' counsellors, ta' psikoterapisti u ta' social workers, jaħdmu aktar mhux biss bħala tliet professjonijiet differenti u distinti imma aktar minn hekk bħala tliet professjonijiet li għandhom ikunu komplimentari għal xulxin.

L-ISPEAKER: L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Sur President, dan l-aħħar ħarġet informazzjoni li 23 uffiċjal fis-settur pubbliku ngħataw taħriġ mis-Sedqa permezz ta' programm imsejjaħ Substance Abuse Free Employee Programme (SAFE).

Jista' l-Ministru jgħid x'inhu l-iskop ta' dan il-programm u għaliex il-Ministeru tiegħu ħass li uffiċjali fis-settur pubbliku għandhom jattendu tali programm?

L-ISPEAKER: Il-Ministru Michael Falzon.

MICHAEL FALZON: Wieħed irid iħares lejn il-programm SAFE b'mod ħolistiku bħala sforz biex idealment inżommu l-popolazzjoni kollha tagħna 'l bogħod mill-abbuż ta' sustanzi.

Forsi hawnhekk nista' nagħmel riklam żgħir.

Fis-26 ta' Ġunju dan il-Parlament se jorganizza konferenza nazzjonali ta' ġurnata taħt il-patroċinju tas-Sedja u bil-parteċipazzjoni tal-Onor.

Claudio Grech u għal din l-okkażjoni se jirnexxielna nġibu flimkien l-għaqdiet kollha li jaħdmu kontra l-abbuż mis-sustanzi, jiġifieri l-Caritas, is-Sedqa, il-Fondazzjoni Oasi kif ukoll ovvjament il-Ministru li tinsab ħdejja, anke biex inwasslu messaġġ wieħed minn din il-Kamra bħala Parlament.

Issa biex niġi għall-mistoqsija tal-Onor.

Byron Camilleri, is-SAFE huwa programm li jitħaddem fi ħdan il-Foundation for Social Welfare Services (FSWS) u li l-għan tiegħu hu li jżomm lill-impjegati 'l bogħod mill-abbuż tas-sustanzi.

F'dawn l-aħħar żminijiet kellna 'l fuq minn 23,000 uffiċjal mis-settur pubbliku li ngħataw taħriġ mis-Sedqa.

Dan huwa programm dedikat li filwaqt li huwa indirizzat għal min għandu bżonn jattendi għalih, għandu wkoll l-iskop li jqajjem awareness, li forsi hija l-aktar ħaġa importanti.

Bi pjaċir ngħid li għandna diversi istituzzjonijiet li huma standing partners magħna, bħall-Armata u azjendi pubbliċi oħrajn, filwaqt li għandna wkoll oħrajn li qed inħajruhom jissieħbu magħna.

Parti mill-għan ta' dan il-programm għandha tkun l-attitudni ħolistika biex naraw li l-abbuż mis-sustanzi jonqos kemm jista' jkun.

L-ISPEAKER: L-Onor.

CLAUDIO GRECH: Sur President, esperti f'dan is-settur jindikaw - u dan rajnieh anke riċentement meta konna qed niddiskutu r-rapport tal-Kummissarju għas-Saħħa Mentali - li l-akbar problema eżistenti li hawn bħalissa f'dan il-qasam hija ż-żieda tal-availability tad-droga sintentika u l-impatt li din it-tip ta' droga qiegħda tħalli fuq min jużaha.

Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx xi pjani leġiżlattivi min-naħa tal-Gern biex naraw kif il-pajjiż jista' jkun dejjem pass aktar 'il quddiem fejn tidħol din it-tip ta' droga?

Dan għaliex dawn it-tip ta' drogi joħorġu fis-suq b'pass mgħaġġel ħafna regolarment u sfortunatament ġeneralment is-subsidiary legislations tagħna ma jkunux qed ilaħħqu mal-pass li bih dawn ikunu qed isibu ruħhom fis-suq.

L-ISPEAKER: Il-Ministru Michael Falzon.

MICHAEL FALZON: Sur President, nirringrazzja lill-Onor.

Interpellant għall-mistoqsija tiegħu għax din hija issue xi ftit kontroversjali wkoll fis-sens li filwaqt li ovvjament sustanza tħalli effett negattiv li mhuwiex mixtieq, min-naħa l-oħra wieħed isib diffikultà legali biex jipproċedi għas-sempliċi raġuni li dik is-sustanza ma tkunx meqjusa bħala illegali, u allura hawnhekk wieħed irid jara kif jista' jagħmel ċertu tibdil leġiżlattiv.

Pereżempju, kull min hu legali bħali jista' jaħseb biex tinħoloq xi forma ta' leġiżlazzjoni li tgħid illi kull sustanza li mhijiex legali għandha tiġi meqjusa bħala illegali, però wieħed għad irid jara kemm tista' tiffunzjona leġiżlazzjoni bħal dik.

Jista' jkollok anke lil xi ħadd li jgħidlek li qed takkużah b'xi ħaġa li mhijiex reat, u fil-fatt din hija d-diffikultà li għandna.

Li hu żgur huwa li aħna se nkomplu nimpenjaw ruħna f'dan ir-rigward.

Fil-fatt bħalissa qed nimpenjaw ruħna partikolarment biex nindirizzaw lill-minorenni ta' taħt it-18-il sena li għandhom problema ta' droga, anke permezz taċ-ċentru l-ġdid li se niftħu fis-Siġġiewi flimkien mal-Caritas.

L-appell li rrid nagħmel hawn, u li qed nagħmlu minn qalbi, hu li dan l-impenn m'għandux ikun sempliċement tagħna l-Membri Parlamentari biss imma jrid ikun tagħna bħala nazzjon.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-Mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu issa għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

JOSEPH MUSCAT (Prim Ministru): Sur President, inqiegħed fuq ilMejda talKamra:

Tagħrif dwar in-nefqa fuq reklamar fuq midja soċjali mid-dekasteru li għalih hu responsabbli l-Prim Ministru, minn wara Marzu 2013, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 2405; u

Tagħrif dwar in-nefqa fuq safar uffiċjali tal-Prim Ministru fejn kien akkumpanjat mill-mara tiegħu bejn l-2004 u l-2008, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 6067.

(Ara dokument Nru 1821 li tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra fis-Seduta 126 tat-Tlieta, 5 ta' Ġunju 2018)

L-ISPEAKER: Grazzi.

EVARIST BARTOLO (Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol): Sur President, inqiegħed fuq ilMejda talKamra:

Informazzjoni addizzjonali għall-mistoqsija parlamentari 5741 li tweġiba għaliha ngħatat fis-seduta 115 tat-22 ta' Mejju 2018 dwar każijiet ta' dixxiplina fid-dekasteru li għalih hu responsabbli l-Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol; u

Tagħrif dwar in-nefqa fuq reklamar fuq midja soċjali mid-dekasteru li għalih hu responsabbli l-Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol, minn wara Marzu 2013, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 2407.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Joe Mizzi.

JOE MIZZI (Ministru għall-Enerġija u l-Immaniġġar tal-Ilma): Sur President, inqiegħed fuq ilMejda talKamra:

Tagħrif dwar in-nefqa fuq reklamar fuq midja soċjali mid-dekasteru li għalih hu responsabbli l-Ministru għall-Enerġija u l-Immaniġġar tal-Ilma, minn wara Marzu 2013, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 2408;

f'isem il-Ministru għall-Ekonomija, Investiment u n-Negozji ż-Żgħar inqiegħed fuq ilMejda talKamra:

Tagħrif dwar in-nefqa fuq reklamar fuq midja soċjali mid-dekasteru li għalih hu responsabbli l-Ministru għall-Ekonomija, Investiment u n-Negozji Żgħar, minn wara Marzu 2013, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 2406;

f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Ewropej u l-Ugwaljanza nqiegħed fuq ilMejda talKamra:

Tagħrif dwar in-nefqa fuq reklamar fuq midja soċjali mid-dekasteru li għalih hi responsabbli l-Ministru għall-Affarijiet Ewropej u l-Ugwaljanza, minn wara Marzu 2013, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 2409; u

f'isem il-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali nqiegħed fuq ilMejda talKamra:

Kopja tal-pjanti tal-proġett ta' toroq, Central Link Project, li kienu qed jiġu diskussi mal-partijiet konċernati, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 5986.

L-ISPEAKER: Grazzi.

JUSTYNE CARUANA (Ministru għal Għawdex): Sur President, inqiegħed fuq ilMejda talKamra:

Tagħrif dwar in-nefqa fuq l-istage li ntuża waqt l-attività 'Gozo Alive' li nżammet f'Mejju 2018, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 6030.

PUNT IMQAJJEM MILL-ONOR.

L-ISPEAKER: L-Onor.

ROBERT CUTAJAR: Sur President, peress li l-Ministru kkonċernat mhuwiex preżenti, nixtieq nitlob direzzjoni mis-Sedja għall-fatt li r-risposti ta' żewġ mistoqsijiet parlamentari li jien għamilt lill-Ministru Ian Borg, li huma mistoqsijiet parlamentari 6012 u 6013, huma identiċi.

Ma nafx jekk hawnx xi żball.

Iż-żewġ mistoqsijiet parlamentari jirrigwardaw il-Mellieħa bypass, u ċjoè Triq Lewis Wettinger.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Se nieħu nota tal-punt li għadu kif qajjem l-Onor.

L-ISPEAKER: Ninforma lill-Kamra li skont paragrafu (4) tal-artikolu 120B tal-Ordnijiet Permanenti tal-Kamra, fil-laqgħa ta' nhar l-Erbgħa, 6 ta' Ġunju 2018 tal-Kumitat għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi, l-Onor.

Rosianne Cutajar se jissostitwixxu lill-Onor.

Helena Dalli u lill-Onor.

Grazzi.

Stqarrijiet ministerjali?

Mozzjonijiet.

MOZZJONIJIET

CHRIS FEARNE (Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa): Sur President, nitlob il-permess tal-Kamra sabiex inressaq mozzjoni mingħajr avviż.

L-ISPEAKER: Hawn permess?

Il-permess ingħata.

SOSTITUZZJONI TAL-PRESIDENT U TA' MEMBRU FUQ IL-KUMITAT PERMANENTI DWAR IL-KONTIJIET PUBBLIĊI

L-ISPEAKER: Id-Deputat Prim Ministru, l-Onor.

Illi l-Kamra tirriżolvi li għal-laqgħa tal-Kumitat Permanenti dwar il-Kontijiet Pubbliċi li se tinżamm għada, it-Tlieta, 5 ta' Ġunju 2018, l-Onor.

Robert Cutajar jissostitwixxi lill-Onor.

Beppe Fenech Adami, President tal-istess kumitat, li ġie msejjaħ biex jixhed quddiem il-kumitat; u li l-Onor.

Kristy Debono, Membru fl-istess Kumitat, tinħatar President tal-Kumitat Permanenti dwar il-Kontijiet Pubbliċi.

Dawn is-sostituzzjonijiet japplikaw f'kull laqgħa li tista' tinżamm fejn l-Onor.

Fenech Adami jiġi msejjaħ biex jixhed quddiem il-Kumitat Permanenti dwar il-Kontijiet Pubbliċi.

L-ISPEAKER: Min jissekonda?

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-mistoqsija hi l-Mozzjoni kif imressqa u moqrija mid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

TAL-KORPORAZZJONI GĦAS-SERVIZZI TAL-ILMA GĦAS-SENA 2018

L-ISPEAKER: Il-Ministru Joe Mizzi.

Illi l-Kamra tapprova l-Estimi ta' Dħul u Nfiq tal-Korporazzjoni għas-Servizzi tal-Ilma għas-sena finanzjarja mill-1 ta' Jannar 2018 sal-31 ta' Diċembru 2018 skont l-Att dwar il-Korporazzjoni għas-Servizzi tal-Ilma, Kap. 355.

L-ISPEAKER: Min jissekonda?

L-ISPEAKER: Ninforma lillKamra li d-diskussjoni fuq din il-Mozzjoni għandha tieħu seduta waħda bil-ħin jinqasam indaqs bejn kelliema tal-Gvern u kelliema tal-Oppożizzjoni, bl-introduzzjoni u l-għeluq mill-Gvern.

L-Onor.

EDWARD ZAMMIT LEWIS: Sur President, nixtieq nibda dan l-intervent billi nirringrazzja lill-Ministru Joe Mizzi, anke għall-fatt li tani l-kelma biex niftaħ dan id-dibattitu li jirrigwarda l-estimi tal-Water Services Corporation (WSC).

Meta wieħed jifli dan is-settur sew jirrealizza kemm il-funzjoni li taqdi l-WSC hi importanti, kemm mill-aspett ta' konsum tal-ilma mid-djar tagħna kif ukoll mill-aspett ta' infrastruttura ta' pajjiż li l-akbar industrija tiegħu hija s-settur tat-turiżmu, fejn allura rridu niggarantixxu kemm il-provvista tal-ilma kif ukoll il-kwalità tiegħu.

F'pajjiż li l-ekonomija tiegħu qiegħda dejjem tikber, għandek sitwazzjoni fejn l-accounts ta' din il-Korporazzjoni partikolari qed jiżdiedu wkoll, u allura l-isfidi ta' kif topera din il-Korporazzjoni partikolari qed jiżdiedu għax ix-xogħol qed ikun akbar.

Jien ħadt b'mod simplistiku ħames aspetti varji minn dawn l-estimi li xtaqt nittekiljahom separatament, għax juru d-direzzjoni li qed taqbad il-WSC, l-objettivi tagħha kif ukoll ix-xogħol li rnexxielha tagħmel matul is-snin.

L-ewwel aspett li rridu nsemmu hu li matul l-2017 il-WSC, korporazzjoni li hi tant vitali għal pajjiżna, irnexxielha tilħaq l-objettivi tagħha għax għamlet surplus ta' €2 miljun, jiġifieri kważi kważi nistgħu ngħidu li ġiet break-even.

Ovvjament dan ma ġarax b'kumbinazzjoni imma ġie b'cost control, jiġifieri l-ispejjeż li kienet qed tagħmel il-WSC bdew jiġu kkontrollati b'ċerta dixxiplina u għaqal.

Dan filwaqt li kien hemm anke tisħiħ fid-dħul tal-Korporazzjoni, u dan billi l-WSC mhux biss rat id-dħul miktub fuq il-karta imma aċċertat li d-dħul huwa verament wieħed reali, kif se nispjega aktar 'il quddiem.

Kibret ukoll l-effiċjenza f'dik li hi distribuzzjoni, jiġifieri fil-mod ta' kif l-ilma jiġi distribwit mingħajr ħela.

Fl-istess ħin il-loans li kellha l-WSC baqgħu jitħallsu b'mod regolari, u allura ovvjament naqas kemm id-dejn kif ukoll l-imgħax.

Dan kollu li spjegajt sar f'sitwazzjoni fejn, kif għedt qabel, kellek żvilupp ekonomiku b'saħħtu li wassal għal domanda ta' accounts ġodda.

Ovvjament dan huwa wkoll marbut mal-iżvilupp tal-kostruzzjoni tagħna, ma' aktar units ta' residenzi, ma' aktar businesses, ma' aktar attivitajiet kummerċjali, ma' aktar lukandi u ma' domanda turistika akbar.

Fil-fatt anke jekk wieħed iqabbel l-accounts tas-sena 2017 ma' dawk tas-sena 2016 ikun jista' jinnota li dawn żdiedu.

Dan minnu nnifsu huwa fattur pożittiv, però fl-istess ħin joħloq sfidi ċari għall-istess Korporazzjoni.

Fil-fatt dan kien it-tieni aspett li nnotajt minn dak li qrajt fl-estimi.

It-tielet aspett huwa l-fatt li l-WSC investiet aktar fit-teknoloġija.

It-teknoloġija ma tgħinx biss biex il-billing ikun wieħed effiċjenti imma wkoll biex il-korporazzjoni partikolari tiġbor flusha.

Issa hawnhekk irrid nagħmel parentesi żgħira u ngħid li għal dawk li huma kontijiet m'għandhiex x'taqsam il-WSC imma l-ARMS Ltd, u permezz ta' investiment fit-teknoloġija kien hemm anke aktar effiċjenza fil-mod kif joħorġu l-kontijiet.

Naturalment dan huwa importanti għax il-WSC m'għandhiex tkun effiċjenti biss fid-distribuzzjoni tal-ilma imma wkoll biex tiġbor flusha għax biex il-Korporazzjoni jkollha ċerta effiċjenza finanzjarja bilfors trid tiġbor il-flus u, kif wieħed jista' jimmaġina, dan huwa eżerċizzju kbir ħafna meta tqis li l-WSC tissupplixxi s-servizz tal-ilma lir-residenzi kollha, lill-proprjetajiet kummerċjali kollha u lill-entitajiet turistiċi kollha ta' Malta u Għawdex.

Tajjeb jingħad li minn mindu sar il-kuntratt mal-IBM Europe, liema kuntratt baqa' jiġi onorat, l-effiċjenza żdiedet għax permezz ta' dan il-kuntratt qed tintuża l-aħħar teknoloġija Ewropea u dinjija f'dak li għandu x'jaqsam ma' billing.

Fil-fatt aktar 'il quddiem nixtieq nitkellem dwar il-kwestjoni tal-billing tal-WSC ukoll għax fl-opinjoni tiegħi qed issir konfużjoni totali minn min qed jipprova jieħu vantaġġ politiku minn sitwazzjoni ta' billing li miżerjament ilha hemm mill-2009 billi issa f'daqqa waħda jrid jilgħabha bħallikieku hu xi eroj tal-konsumaturi!

Però pleasures yet to come, u aktar tard se nispjega dwar dan, anke għall-benefiċċju ta' min qed isegwina.

Ir-raba' aspett li nnotajt meta kont qed nara l-estimi tal-WSC kien li qed isir aktar investiment min-naħa tal-Korporazzjoni, u hawnhekk nixtieq nirringrazzja lil xi persuni li qegħdin anke preżenti f'din il-Kamra, fosthom lill-Kap Eżekuttiv kif ukoll lill-ħaddiema kollha.

Ta' min isemmi li sar aktar investiment fil-customer care.

Pereżempju, illum il-klijent jista' japplika għal xi servizz tal-WSC jew inkella jirrapporta ħsarat permezz ta' sistema online.

Din hija xi ħaġa importanti ħafna għax l-ilma huwa essenzjali kemm għall-familji tagħna kif ukoll għas-settur tat-turiżmu, li huwa l-akbar settur li għandu pajjiżna, u issa li qed noqorbu lejn is-sajf l-isfidi f'dak li hu konsum se jiżdiedu u mhux jonqsu.

Sar saħansitra investiment ċar li hu ntiż speċifikament biex tonqos il-ħela billi jiġi nnotifikat fejn hemm il-ħsarat.

Dan meta qabel kienet xi ħaġa ta' kuljum dik li jkun hemm xi ħsara xi mkien, jgħaddu l-ġranet u jibqa' ma jsir xejn b'telf kbir ta' ilma, li naturalment hija ħasra kbira.

Il-ħames aspett li jien jidhirli li joħroġ bl-aktar mod ċar mill-estimi tal-WSC hu li matul l-2017 żdied ukoll il-moniteraġġ kontra l-abbuż u s-serq tal-ilma.

Fil-fatt biżżejjed ngħid illi l-estimi stess juru li l-ispezzjonijiet żdiedu bi 30% meta pparagunati mal-2016.

Ċertament dan iservi wkoll ta' deterrent għal min jitħajjar jabbuża għax meta dak li jkun jara li l-ispezzjonijiet żdiedu, ma jibqax ikollu moħħu daqshekk mistrieħ li mhu se jiġi ħadd jispezzjonalu d-dar jew in-negozju tiegħu biex jara jekk ikunx qed jabbuża, u allura naturalment dan wassal għal anqas telf ta' ilma.

Dawn kienu l-ħames aspetti kruċjali li jien osservajt meta kont qed nara l-estimi tal-WSC, u pprovajt inkun sempliċi kemm jista' jkun fl-osservazzjonijiet tiegħi.

F'dan is-settur l-edukazzjoni hija importanti ħafna, u fil-fatt il-Ministru Joe Mizzi ħareġ b'diversi kampanji edukattivi li jsiru anke fl-iskejjel biex sa minn età żgħira t-tfal u ż-żgħażagħ tagħna jitgħallmu jibżgħu għall-ilma.

Naturalment aħna lin-nies m'aħniex qed inwasslulhom il-messaġġ biex ma jużawx ilma għax, kif diġà għedna, l-ilma huwa essenzjali u jrid jintuża bilfors, però huwa tajjeb li l-poplu jiġi edukat biex juża l-ilma b'ċerta kuxjenza.

Ta' min jgħid li l-prezz tal-ilma f'pajjiżna meta pparagunat ma' ħafna pajjżi oħra huwa wieħed mill-orħos bħala medja fl-Ewropa, però l-ilma huwa riżors importanti ħafna għal pajjiżna u allura xorta waħda għandu jintuża bil-għaqal.

Hawnhekk ma nistax ma nifraħx lill-Ministru Mizzi għall-inizjattivi li ħa fuq livell edukattiv, li wħud minnhom ħabbarhom f'Jannar ta' din is-sena.

Punt interessanti ħafna huwa dwar jekk hux se jsir aktar investiment.

L-investiment huwa kruċjali biex il-Korporazzjoni tibqa' ssaħħaħ is-sistemi li għandha filwaqt li tibqa' ssib streams ġodda fil-mod ta' kif nistgħu niġġeneraw aktar ilma u ta' kif nistgħu niġġeneraw aktar ilma ta' kwalità.

Għalhekk l-investiment li ġie mħabbar mill-Kap Eżekuttiv tal-WSC flimkien mal-Ministru u mas-Segretarju Parlamentari l-Onor.

Aaron Farrugia, li jqarreb il-€100 miljun, huwa importanti għax permezz ta' dan l-investiment tkun qed tiżdied il-provvista tal-ilma, tkun qed tiżdied il-kwalità tal-ilma u tkun qed tiżdied ukoll l-effiċjenza fil-mod kif jintuża dan is-sors tant importanti.

Kif għedt qabel, qed nantiċipa li min-naħa l-oħra se jkun hemm dibattitu dwar il-kwestjoni li tqajmet.

Jien m'għandix dubju li l-Ministru se jkun qed jispjegaha pubblikament ukoll għax din il-kwestjoni tqajmet fil-midja u hu daħal fiha sew tant li diġà qal li se jġib il-feedback mill-entitajiet biex jara x'inhi eżattament is-sitwazzjoni.

B'umiltà ngħid li anke jien dħalt f'din is-sitwazzjoni.

Min-naħa l-oħra, li jdejjaqni hu li din il-kwestjoni tintuża bħala ballun politiku.

L-ewwel nett irridu nagħmlu premessi ċari ta' x'inhi ta' kif jinħadmu l-bands tad-dawl … U hawn irrid nagħmel parentesi.

Qed nitkellmu fuq id-dawl u mhux fuq l-ilma; sfortunatament f'dan il-Parlament kemm-il darba jiġri li nħalltu ħaġa m'oħra.

Il-kwestjoni hija limitatament għad-dawl u mhux għall-ilma, jiġifieri aħna rridu nibdew mill-ewwel minn dik il-premessa.

Kif għedt, il-prezz tal-ilma f'pajjiżna - u l-Membri tan-naħa l-oħra jagħmlu tajjeb jekk jisimgħuna għax qed nantiċipa l-konfużjoni li se jkun hemm fl-argumenti li se jagħmlu - huwa fost l-orħos fl-Ewropa u, kif se jelabora l-Ministru aktar 'il quddiem, tajjeb li n-nies ikunu jafu li qed iħallsu rati ferm baxxi għall-konsum tal-ilma.

Din hija xi ħaġa pożittiva, u aħna hekk irridu.

Fil-fatt aħna tant irridu hekk li fl-2013, u ċjoè fl-ewwel sena ta' Gvern Laburista, żammejna l-wegħda politika li għamilna li nnaqqsu l-kontijiet tad-dawl lill-households b'25% filwaqt li s-sena ta' wara naqqasna l-kontijiet tad-dawl b'25% lil-lukandi u lill-intrapriżi.

Dak iż-żmien, bħala ministru għat-turiżmu, jien kont ikkalkolajt li f'sena waħda 4-star hotel ta' daqs medju jew kbir iffrankat €0.25 miljun fil-konsum tad-dawl.

Nerġa ngħid li din kienet il-wegħda li saret minn Gvern Laburista fil-Manifest Elettorali tal-2013, wegħda li nżammet.

Issa hawnhekk qed ngħidu li l-billing li sar b'reqqa kbira sar aktar effiċjenti u l-mod ta' kif qed joħorġu l-kontijiet tad-dawl u l-ilma llum hu aħjar.

Ta' min jgħid ukoll li l-kontijiet qed joħorġu skont id-direttivi tal-Unjoni Ewropea.

Ħafna semmew id-direttivi tal-Unjoni Ewropea, però jien għadni sorpriż kif sal-lum għadu ħadd ma qalilna - u nispera li xi ħadd jgħidilna dan - jekk il-mod li bih qed isir il-billing illum jiksirx imqar direttiva waħda tal-Unjoni Ewropea!

Jien nistieden lil xi ħadd minn dawk li hawn f'din il-Kamra biex jindikali … M'iniex qed ngħid lil dak li jkun biex jindikali xi ħaġa fl-arja imma biex jindikali direttiva bin-numru ħalli nkun nista' naraha!

Pereżempju, waħda mill-affarijiet li jgħidu d-direttivi tal-Unjoni Ewropea hi li l-billing irid ikun fuq l-actual consumption, u fl-aħħar mill-aħħar is-sistema tal-billing tagħna hi li anke meta jittieħed estimate, ikollok il-billing attwali.

Ħaġ'oħra li jgħidu d-direttivi tal-Unjoni Ewropea hi li jrid ikun hemm breakdown ta' kif dak li jkun wasal għall-kont, u dan isir bl-aktar mod serju mill-persuni u mill-entitajiet li hemm taħt ir-responsabbiltà tal-Ministru Joe Mizzi.

Id-direttivi tal-Unjoni Ewropea jgħidul wkoll li għandu jkun hemm avenue fejn wieħed jista' jikkontesta l-kont b'mod trasparenti, u din l-avenue teżisti wkoll.

Għal dak li hu billing, aħna kkonsolidajna mal-Energy Efficiency Regulations Directive 2012/17/EU.

Bażikament din hija d-direttiva li tirregola l-billing fil-kamp tal-enerġija tal-istati membri kollha tal-Unjoni Ewropea, u fl-ebda ħin ma ġie indikat li pajjiżna b'xi mod kiser xi regola ta' din id-direttiva mill-2009 'l hawn għax il-faxex ta' kif jiġi kkalkolat il-kont qatt ma nbidlu mill-2009 'l hawn.

Allura hawn x'qed ngħidu?

Qed ngħidu li billi llum il-kontijiet qed joħorġu b'aktar effiċjenza, jista' jkun li wieħed qed jitlef mill-konsum ta' dawn il-faxex.

Però rrid ngħid li jien qrajt x'qalet l-Oppożizzjoni f'dan ir-rigward ukoll.

Pereżempju, l-Onor.

David Agius qalilna li mill-kontijiet li ra hu kkalkola li 80% minnhom kienu ogħla milli suppost.

Bir-rispett kollu, imma inti kif tista' tkun taf il-konsum tal-elettriku mingħajr ma ġġib il-profile tal-klijent?!

Għandu summer residence li qed jużaha minn Ġunju sa Settembru?

Huwa klijent li jgħix dejjem fl-istess residenza?

Huwa klijent li f'xi mument, ikollu hike, jiġifieri pereżempju, il-kont matul ix-xhur tas-sajf jogħla ħafna u mbagħad jinżel.

L-Onor.

David Agius irid jgħidilna x'tip ta' klijent hu dan kif ukoll jispjega b'liema mod ikkalkola dawn il-kontijiet.

Agius għandu ħafna doni, però bir-rispett kollu, ma naħsibx li huwa espert fil-komputazzjoni tal-kontijiet tal-enerġija, u lanqas naħseb li għandu xi sistema tal-IT li tikkalkola l-kontijiet aħjar mill-ARMS Ltd!

Naf li l-Onor.

David Agius huwa kapaċi u għandu esperjenza politika vasta, però ma naħsibx li fost il-ħafna doni li għandu, għandu d-don li huwa xi espert fil-mod ta' kif jinħadmu l-kontijiet tad-dawl!

Sur President, hawnhekk irridu nuru ċerta serjetà.

Aktar 'il quddiem il-Ministru se jkun qed jelabora dwar dan is-suġġett u se jkun qed jidħol f'dak li għamel għax il-Gvern mhuwiex supperv.

Il-Gvern seta' qal li aħna ma biddilna xejn u li daħħluhom … Jiġifieri l-Gvern ma pprovax jitla' fuq xi karru.

Jien stennejt li l-Onor.

Agius, minflok ma joqgħod jikkalkola l-kontijiet hu, kien se jġibilna x'qal ir-regolatur jew x'qalet l-entità responsabbli mill-kompetizzjoni, il-Malta Competition and Consumer Affairs Authority (MCCAA)!

Bir-rispett kollu, dawn huma l-entitajiet tal-konsumatur u mhux tiġbor il-kontijiet biex tgħidilna li, skont inti, mill-għaxar kontijiet li rajt, tmienja minnhom rajthom għoljin!

(Interruzzjonijiet) Fuq liema bażi rajthom għoljin?!

Inti taf jekk il-behaviour pattern ta' dak il-klijent kienx dejjem l-istess f'dak li hu konsum?

Allura inti qed tgħid li f'Awwissu jien nista' nixgħel l-air conditioners kollha tad-dar u mbagħad immur ngħid lill-ARMS Ltd li l-kont ġieni għoli?!

Bir-rispett kollu, imma kif għedt diġà, irridu nuru ċerta serjetà.

Jien bħala backbencher hawn ġew - għax jien ma nifformax parti mill-Gvern - naqbel mal-pożizzjoni li ħa l-Ministru Joe Mizzi li wera ċerta kawtela billi qal li se jara s-sitwazzjoni li għandu quddiemu, iġib l-informazzjoni mill-entitajiet - għax hekk isiru l-affarijiet! - jibda jinvestiga u jara x'sar.

Aħna m'aħniex favur il-konsumatur?!

Mela n-naħa l-oħra hi favur il-konsumatur?!

Issa n-naħa l-oħra qiegħda turi li hi favur il-konsumatur fuq vena politika.

L-Onor.

David Agius ilu fil-Parlament aktar minni, u allura żgur li jiftakar meta kienu jgħidulna biex nirrassenjaw ruħna għax il-kontijiet se jibqgħu l-istess!

Dik kienet il-politika tagħkom fuq il-kontijiet!

Jien naħseb li dan id-don żviluppajtu matul l-aħħar Leġiżlatura, Onor. David Agius, għax lill-eks-Ministru Tonio Fenech ma kontx toqgħod tiċċekkjalu l-kontijiet imma minflok mort tgħid lin-nies biex jirrassenjaw ruħhom għax il-kontijiet hekk se jibqgħu!

U mbagħad ovvjament meta waslet l-elezzjoni ġenerali n-nies għamlu dak li kellhom jagħmlu!

Għalhekk huwa issa, f'daqqa waħda, li żviluppajna dan l-expertise li niċċekkjaw il-kontijiet tad-dawl!

(Interruzzjonijiet) Tista' ma tiċċekkjali xejn għax il-kont tad-dawl jien inħallsu mill-ewwel għar-raġuni li jien konvint li l-entitajiet taħt dan il-Gvern u taħt il-Ministru Joe Mizzi jagħmlu xogħolhom sew!

Mela l-punt hu - u dan ikun tajjeb li ngħiduh, anke għall-benefiċċju tat-telespettaturi, biex iserrħu rashom - li l-Gvern qed jara x'inhi s-sitwazzjoni, fosthom billi jara profiles differenti ta' konsumaturi u billi qed jara fuq xiex qegħdin nitkellmu.

Pereżempju, meta ngħidu "konsum" fuq xiex qed nitkellmu?

Qed nitkellmu fuq id-dawl?

Qed nitkellmu fuq l-ilma?

Fuq xiex qed nitkellmu meta qed ngħidu "konsum"?

Aħna qed ngħidu li billi llum għandna sistema ta' informatika aħjar, għandna sistema ta' billing aktar effiċjenti.

Fl-aħħar mill-aħħar huwa importanti li l-Korporazzjoni tiġbor il-flus.

Mela kif konna qabel meta l-ewwel konna ninsew meta rċevejna l-aħħar kont tad-dawl u mbagħad nirċievu kont ta' sena sħiħa u konna nibqgħu nħarsu lejn l-ammont li konna rridu nħallsu?!

Għax dik kienet is-sitwazzjoni!

Illum hemm sistema ta' billing aktar effiċjenti, u aħna qed ngħidu li qed nerġgħu nagħmlu review tal-kontijiet tad-dawl u l-ilma u mbagħad fil-mument opportun … Huwa aħna li aħna favur il-konsumatur għax konna aħna li naqqasna l-kontijiet tad-dawl b'mod sostanzjali!

Fil-fatt jien ngħid li dan ir-roħs kien it-turning point fl-ekonomija tagħna ta' kemm in-nies baqgħalhom flus fil-but.

Lil min għandu interess li jsegwina jien ngħidlu biex ma jħallu lil ħadd ibellgħalhom ir-ross bil-labra li l-kontijiet tad-dawl baqgħu l-istess jew inkella li taħt Gvern Nazzjonalista l-kontijiet tad-dawl kienu orħos għax il-verità hi li taħt Gvern Nazzjonalista l-kontijiet tad-dawl kienu għoljin u qalulna biex nirrassenjaw ruħna għax il-kontijiet kienu se jibqgħu għoljin!

Dik kienet il-politika tal-Partit Nazzjonalista dwar l-enerġija!

Ara issa jidhru li biddluha xi ftit din il-politika għax issa saru tekniċi, jiċċekkjaw il-kontijiet!

Issa ħa l-inkarigu li jiċċekkja l-kontijiet politiku, l-Onor.

Agius, li nirringrazzjah tal-expertise ġdid li akkwista fejn xogħlu hu li jiċċekkja l-kontijiet u jgħid "dan għoli" u "dan baxx"!

Imma jien nixtieq li meta jitkellem, l-Onor.

Agius jispjegalna b'mod tekniku kif wasal biex jikkalkola l-kontijiet, fuq liema bażi wasal u jekk dan l-aħħar ħax xi kors dwar kif jikkalkola l-kontijiet għax din hija sitwazzjoni pjuttost laborjuża.

Jien għedtilkom mal-ewwel li m'iniex xi espert fuq kif jiġu kkalkolati l-kontijiet tad-dawl u l-ilma, però naf li hemm serjetà kbira fil-mod ta' kif qed isiru l-affarijiet f'dan ir-rigward, u huwa importanti li nagħtu lill-Gvern il-ħin tiegħu biex jara dan l-ilment partikolari li ġej minn settur wieħed.

Hawn irrid ngħid ukoll li dan l-ilment li qed isir ma jirrigwardax il-kontijiet kollha.

Hemm ilment partikolari … Dan bħall-kwestjoni tar-rule of law.

Jien ħsibt li billi n-naħa l-oħra huma paladini tar-rule of law … Għax dawn iġibulna saħansitra MEPs minn barra biex jgħallmuna fuq ir-rule of law, kif għamlu nhar il-Ġimgħa stess!

Fil-fatt jien ħadt pjaċir inkellimhom ftit ukoll, imma bħala paladini tar-rule of law dawn imisshom qalulna li l-Onor.

David Agius lanqas biss imissu qed jiċċekkja l-kontijiet.

Għaliex?

Pereżempju, dawn jafu li hemm għaddejja kawża pendenti quddiem l-Imħallef Felice proprju fuq il-mertu ta' dan il-punt?

Jiġifieri l-politiku se jiddeċiedi kawża li għadha sub judice fuq l-interpretazzjoni tal-legal notice?

Iva, Sur President, bħalissa għaddejja kawża li għadha sub judice fuq l-interpretazzjoni tal-legal notice dwar l-electrical supply regulation.

Imma f'daqqa waħda dehrilna li l-kontijiet mhumiex qed jinħadmu sew!

Imma aħna se nħallu lill-qorti tagħmel xogħolha u taħtar l-esperti biex jiddeċiedu, jew se nibdew nikkalkolaw il-kontijiet u niddeċiedu l-affarijiet aħna?!

Għax din ma tissejjaħx rule of law!

Jien ġejt mgħallem li skont ir-rule of law, meta jkun hemm xi kawża għaddejja għandna nħallu lill-qorti tieħu l-kors tagħha u mbagħad meta s-sentenza tinqata' jekk hemm bżonn din tiġi appellata.

Ħafna drabi meta niġu biex nappellaw sirna rridu nistaqsu lill-Onor.

Busuttil biex nagħmlu dan ukoll għax malajr jgħidilna li qed niksru l-liġi, donnu dan l-aħħar hu biss jista' jappella mill-kawżi!

Meta jappella dan il-Gvern jew il-Prim Ministru, dak huwa ħażin, però hu fil-kawża Rosette Thake vs il-Kummissjoni Elettorali, sabiex il-Partit Nazzjonalista ma jiġix investigat fuq l-invoices, dik kien pront appellaha!

Issa jien ma nafx x'kiteb fl-appell l-Onor.

Simon Busuttil għax is-sentenza li ngħatat kien fiha 80 faċċata, jiġifieri nistgħu ngħidu li s-sentenza tatu knockout waħda u sew għall-argumenti li ġab!

Fil-fatt ili ma nara knockout legali hekk żmien, però l-Onor.

Għandu dritt jappella, jiġifieri jien m'iniex se nikkritikah fuq il-fatt li appella, għax ir-rule of law tapplika dejjem, mhux meta tirbaħ biss imma anke meta titlef.

Hekk irridu nimxu f'dan il-pajjiż.

Anzi bir-rule of law, l-isbaħ huwa meta titlef għax tkun qed tirrispetta … Meta kont qed nistudja għal avukat jien kont niġi mgħallem li jekk klijent tiegħi jitlef il-kawża, m'għandix ngħidlu li dan ġara minħabba li l-Qorti hi ħażina, imma għandi ngħidlu li aħna għaddejna mill-proċess kollu, għamilna l-argumenti tagħna u l-argumenti tagħna ma ġewx aċċettati.

Sur President, nixtieq nikkonkludi l-intervent tiegħi billi nirringrazzja lill-Ministru Mizzi li tani l-opportunità nitkellem fuq dan is-suġġett.

Huwa importanti li nagħfsu fuq dawn il-parametri ħalli f'moħħ it-telespettaturi jkun ċar li l-Partit Nazzjonalista fil-Gvern iħalli l-kontijiet tad-dawl u l-ilma għoljin filwaqt li l-Partit Laburista fil-Gvern inaqqas il-kontijiet tad-dawl u l-ilma.

Tajjeb ngħidu li hemm ilment wieħed partikolari min-naħa ta' persuna waħda li fetħet kawża li qiegħda sub judice l-Qorti, imma dawn huma affarijiet li jinqalgħu, jiġifieri mhijiex l-aħħar tad-dinja!

Meta ġew mistoqsija dwar din il-kwestjoni tal-kontijiet tad-dawl u l-ilma għoljin, kemm il-Ministru kif ukoll il-Prim Ministru qalu li qed jieħdu azzjoni fuqha billi qed iġibu l-feedback mill-entitajiet ikkonċernati.

Għax dan mhuwiex xogħol il-politiku, għalkemm issa għandna politiċi li f'daqqa waħda saru tekniċi wkoll u qed jikkalkolaw il-kontijiet!

Fil-fatt din kienet xi ħaġa li jien qatt ma kont nafha!

(Interruzzjonijiet) Aħna m'aħniex esperti tal-karozzi.

Dawk ċaħħadtuhomlhom intom u aħna tajnhiehomlhom mingħajr ma daħħalniehom il-qorti, kif tħobbu tagħmlu intom!

Dak hu li għamilna aħna!

Tajniehomlhom u b'hekk il-wegħda ġiet imwettqa.

L-istess qed nagħmlu hawnhekk!

L-ISPEAKER: Onor. Edward Zammit Lewis, jekk jogħġbok kompli indirizza lili!

EDWARD ZAMMIT LEWIS: Ħadtx xi ċekk anke inti mill-iskema wkoll, Onor. Agius?!

(Interruzzjonijiet) Jekk inhu hekk nieħu pjaċir!

Sur President, jekk hemm ilment, dan għandu jiġi investigat, però l-fatt kien, għadu u jibqa' li l-Gvern Laburista żamm il-wegħda tiegħu billi raħħas il-kontijiet.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

DAVID AGIUS: Sur President, ħadt pjaċir li l-kollega tiegħi tkellem dwar din il-kwestjoni għax tkellem dwar dak li qed jitkellmu n-nies.

Illum in-nies qed jitkellmu fuq kontijiet ogħla tad-dawl u l-ilma.

Illum għandna quddiemna l-estimi tal-WSC, u jien nieħu pjaċir li l-kollega tiegħi għamel 20 minuta jitkellem biex jipprova jiġġustifika jekk kienx hemmx żieda fil-kontijiet.

Il-poplu Malti jaf u aħna nafu għax tkellimna man-nies … Aħna għandna l-esperti tagħna li għamlulna l-workings.

Fil-fatt għamlulna saħansitra computer programme għax illum aħna bħala Oppożizzjoni u bħala partit politiku għandna lil min jgħinna wkoll, u n-nies qed jiġu … U nista' nassigura lill-kollega tiegħi li mhux għaxra hemm kontijiet imma hemm ħafna aktar!

Fil-fatt l-ewwel sample huwa ta' 100 u għandna biex nagħmlu ieħor, ieħor u ieħor.

Jiġifieri aħna mexjin, u meta jasal il-mument ngħidlek ukoll, imma nista' nassigurak mil-lum, għażiż kollega, li n-nies qed ibatu u li n-nies qed jinsterqu!

Issa jekk intom ma jimpurtakomx min-nies, dik affari tagħkom, imma jidher li kemm il-Prim Ministru kif ukoll il-Ministru jimpurtahom min-nies għax ma qalulniex li qed nigdbu jew li aħna m'aħniex qed ngħidu l-verità, anzi qalulna li se jinvestigaw.

Is-soltu meta aħna ngħidu xi ħaġa jgħidulna li m'aħniex qed ngħidu l-verità u li aħna giddibin.

Ara llum ma qalulniex li aħna giddibin!

Għalfejn?

Għax quddiemna għandna fatti konkreti ta' kontijiet ta' nies li qed jirċievu kontijiet ogħla milli tgħid u tistabbilixxi l-liġi!

Sur President, meta jien ilħaqt Viċi Kap tal-Partit Nazzjonalista, u l-Kap tal-Oppożizzjoni ħatarni bħala kelliem għall-ilma u l-enerġija, bdejt nistudja dan is-settur u bdejt nitgħallem ukoll, bħalma jitgħallem kull wieħed u waħda minna.

Jien naħseb li l-ewwel ħaġa li trid titgħallem hija li inti għandek tanalizza l-liġi li jkollok quddiemek, tistudjaha u tara x'tgħid biex imbagħad tkun tista' tagħmel l-argument.

Ara l-kollega abbli tiegħi ma qarax il-liġi u ma ġabilniex il-liġi quddiemna li tgħid ċar u tond li l-konsum irid ikun magħdud f'sena.

Ara dik ma qalhiex il-kollega tiegħi, imma dik hija xi ħaġa li se niġu għaliha aktar tard!

Għandi kollox bil-miktub, u lill-kollega tiegħi kif ukoll lill-Ministru nista' nurihom dak li għandi miktub.

Madankollu, fil-bidu tal-ewwel intervent tiegħi relatat mal-qasam tal-ilma rrid bilfors nibda billi nirrikonoxxi l-ġid li sar minn diversi gvernijiet f'dan il-qasam.

Biex nagħmlu hekk naħseb li rridu mmorru lura lejn l-1987 meta l-ilma kien jinqata' ta' spiss.

Żgur li l-kollegi tiegħi jiftakru li dak iż-żmien meta kienu jiftħu l-vit l-ilma kien joħroġ qisu orange juice daqskemm kien ikollu sadid!

Żgur li jiftakru wkoll kif kienet tinqata' l-provvista tal-ilma f'post, għada tinqata' f'post ieħor u pitgħada tinqata' f'post ieħor biex il-provvista tal-ilma tkun tista' sservi!

Dik kienet is-sitwazzjoni fi żmien Gvern Laburista ta' qabel l-1987!

Minn hemm bdejna, u għalhekk naħseb ikun xieraq li nsellem minn hawnhekk lill-Eks Ministru Ninu Zammit, lill-Eks Ministru Josef Bonnici, lill-Eks Ministru Austin Gatt u lill-Eks Ministru Tonio Fenech filwaqt li nirringrazzjahom għax-xogħol kollu li wettqu fil-qasam tal-ilma f'pajjiżna.

Fl-1987 l-Eks Ministru Ninu Zammit sab diżastru sħiħ fis-sistema tal-ilma li kellna, u dan huwa fatt li ħadd ma jista' jiċħdu.

Għalhekk inbeda x-xogħol mal-ewwel billi bdew jinbnew ir-reverse osmosis plants.

Ta' min isemmi wkoll it-telf kbir ta' ilma li kellna u l-ħsarat kbar li kellna taħt l-art.

Tkellmu ma' min hu espert u jgħidilkom jekk dan li qed ngħid huwiex minnu jew le!

U dak iż-żmien aħna x'għamilna?

Investejna bil-kbir biex nibdew insibu l-leakages u filwaqt li bdejna nnaqqsu t-telf tal-ilma, bdejna nibdlu l-meters tad-dawl tal-familji Maltin u Għawdxin.

Għalhekk ġaladarba l-politika tagħna llum hi li fejn hu tajjeb irridu ngħidu li hu tajjeb filwaqt li fejn hu ħażin irridu ngħidu li hu ħażin, irridu ngħidu li din hija xi ħaġa tajba li twettqet u rridu nfaħħru lil min wettaqha, wettaqha min wettaqha.

Mill-2011 bdew jitwaħħlu wkoll l-ismart meters tal-ilma bir-riżultat li llum għandna numru kbir ta' familji li m'għadux jiġihom il-meter reader id-dar biex iniżżel kemm dawn użaw ilma matul perjodu partikolari għax l-ismart meter jibgħat messaġġ lill-WSC fejn jinformaha kemm il-klijent qed juża ilma f'kull ħin.

Għalhekk nistgħu ngħidu li grazzi għall-investiment li sar fi żmien Gvern Nazzjonalista, il-WSC mill-uffiċċji tagħha tista' tkun taf mhux biss x'qed jikkonsma l-klijent imma anke jekk hemmx xi leakages fid-dar tiegħu.

(Interruzzjonijiet) Ma tafhiex din, Ministru?!

Ħalli ngħidlek għal xiex se nasal.

L-ISPEAKER: Jekk jogħġobkom, m'hemmx cross debates.

DAVID AGIUS: Peress li normalment bil-lejl l-ilma ma jintużax, jekk il-meter jibqa' għaddej bil-lejl ukoll, dan ikun ifisser li jkun qed jinħela l-ilma minħabba xi leakage li jkun hemm, u għalhekk suppost li ħadd f'pajjiżna mhu qed ikollu jħallas iżjed minħabba xi leakage li jista' jkun hemm għax is-sistema kif inhi tindikalek jekk hemmx leakages jew le.

Jien nistaqsi lill-Ministru: Inti taf jekk illum fil-WSC għadx hemm nies li xogħolhom huwa biss dak li jgħarrfu lil dawk il-klijenti b'xi leakage li jista' jkollhom?

Issa tgħidlix li m'għandekx b'min taħdem, Ministru, għax paġni 58 u 59 tal-Annual Report tas-sena li għaddiet - li kumbinazzjoni kienet is-sena tal-elezzjoni ġenerali! – juru li mal-WSC biss daħlu jaħdmu, fi professional u f'technical grades kif ukoll bħala clerical staff, 259 ruħ!

Biex inkunu għedna kollox, ta' min jgħid ukoll li rtiraw 72 ruħ, u skont l-istess Annual Report, illum hemm 1,162 jaħdmu mal-WSC.

Mela hemm nies biex jiċċekkjaw!

Allura għalfejn m'aħniex qed inkellmuhom lin-nies?!

Ta' min ifakkar li fi żmien l-elezzjoni ġenerali tal-2013 kienu ġew itterminati mill-WSC 160 ħaddiem filwaqt li ġew reklutati 49.

Is-sena li għaddiet daħlu jaħdmu mal-WSC … Issa jien naf li qed iġġorr is-salib ta' ħaddieħor, Ministru, imma llum inti hawn u allura lilek irrid nikkritika!

Għadni kemm smajt li intom Gvern wieħed, imma m'hemmx x'tagħmel, Ministru, illum inti hawn!

Li kieku kien hawn preżenti l-Eks Ministru li impjegahom, kont ngħid lilu wkoll!

Dan jirriżulta f'differenza ta' kważi 200 ruħ!

Fejn qegħdin dawn fil-WSC, Ministru?!

Għalhekk, Sur President, naħseb li tkun xi ħaġa raġunata meta ngħid illi jekk qed jinħarġu kontijiet tal-ilma għoljin, dan qed isir minħabba li l-WSC mhijiex qed tpoġġi nies f'din is-section relattiva biex tara kif qed jimmarka l-computer!

Kemm għandek nies jaħdmu f'din is-section, Ministru?

Għax suppost bl-ismart meters tal-ilma, il-WSC tkun taf meta l-meter jibqa' jimmarka wkoll matul il-lejl.

Allura lill-konsumaturi għaliex m'aħniex qed ngħiduhulhom dan?

Nispera li mort tara din is-sistema, Ministru, u jekk ma mortx, nieħu pjaċir li niġi miegħek ħalli naraw din is-sistema flimkien u naraw kif nistgħu ntejbuha.

Jien nistaqsi lill-Ministru wkoll jekk tawhx xi rapport fuq fejn qed ikun hemm ħela ta' ilma.

Sur President, hawnhekk ta' min isemmi wkoll li aħna nħallsu s-service charge tal-meter … Qabel meta kienu jiġu l-ħaddiema tal-WSC biex jaraw jekk għandekx xi ħsara u ma jkollokx, is-servizz kien b'xejn, imma llum jien informat li meta dan is-servizz jingħata f'dar residenzjali qed iwaħħluhom €15 filwaqt li f'każ ta' ħanut, il-klijent irid iħallas madwar €35 fis-siegħa.

Ministru, nixtieqek tikkonfermali jekk din l-informazzjoni li għandi jien hijiex minnha għax meta ħabib tiegħi ċempel lill-WSC hekk qalulu meta qalilhom li għandu ħanut u għandu xi leakage.

Sur President, jien inħeġġeġ lin-nies li qed jisimgħuna biex jiċċekkjaw il-meter tal-ilma għax kif jinqabeż it-33 metru kubu għal kull persuna fis-sena ma tibqax tħallas bi ftit aktar minn €1 imma tibda tħallas 'il fuq minn €5, u huwa għalhekk li mbagħad il-kontijiet jibdew jiġu għoljin!

Jien inħeġġeġ lin-nies hemm barra biex jaraw il-kontijiet li jirċievu, kemm dawk tad-dawl kif ukoll tal-ilma.

Ta' min ifakkar ukoll li meta l-Onor.

Konrad Mizzi, li dak iż-żmien kien il-Ministru responsabbli mill-enerġija, kien bagħat karta lin-nies fejn qalilhom li kemm id-dawl kif ukoll l-ilma kellhom jorħsu b'5%, kien qalilhom ukoll li kellhom jirċievu water saving kit li jiffranka sa 25% fil-konsum tal-ilma lill-familji kollha.

Ma nafx jekk il-Ministru jistax jgħidilna jekk tahulhomx dan il-kit lill-familji.

Jien nista' ngħid biss li kemm fil-każ tad-dawl kif ukoll fil-każ tal-ilma qed tintuża sistema illegali ta' kif in-nies qed iħallsu l-kontijiet tagħhom.

Ħa nibda billi nikkwota mill-ġurnal Malta Today tat-8 ta' Novembru, 2017:

Dan ifisser li kemm il-Ministru kif ukoll il-Gvern ilhom mit-8 ta' Novembru tas-sena li għaddiet jafu li hemm xi ħaġa ħażina!

Mhux hekk biss, imma kif qal il-kollega tiegħi tan-naħa l-oħra stess, dak iż-żmien residenti fetħu kawża kontra l-Gvern għax qalulhom li fil-kontijiet tagħhom għandhom żball imma l-WSC jew l-ARMS Ltd ma tridx tirranġah.

Mela l-Gvern jaf b'din is-sitwazzjoni, u allura jien lin-nies se nispjegalhom ħalli anke min mhuwiex espert ikun jista' jifhem.

Il-ħabib tagħna qalilna li jekk inti wżajt ħafna ilma fiż-żmien tas-sajf, allura għandek tħallsu.

Hu hekk qalilna, imma fil-fatt il-liġi mhux hekk tgħidlek.

Il-liġi tgħidlek li l-konsum tiegħek huwa fuq sena, mill-1 ta' Jannar sal-aħħar ta Diċembru.

Ħalli nagħti eżempju ħafif biex dak li jkun jifhimni aħjar.

Jekk fil-bidu tas-sena inti ddeċidejt li tuża 32 metru kubu ta' ilma jew inkella ddeċidejt li tuża 1,900 mill-2,000 unit li għandek tuża fil-każ tad-dawl, u mbagħad matul il-kumplament tas-sena ma tibqax tuża aktar dawl u ilma f'dak il-post partikolari, x'jiġri?

Tħallas bil-għoli għax il-Gvern jibgħatlek il-kont pro rata, jew inkella dak il-kont jinqasamlek matul is-sena kollha?

Fil-fatt dan il-Gvern qed iwaħħal lin-nies prezzijiet għoljin fil-kontijiet tad-dawl u l-ilma għax hu mhuwiex qed jaqsam il-kont matul sena sħiħa imma l-konsumatur qed jiġi billed f'xahrejn partikolari.

Jien għandi numru ta' każi ta' dan it-tip.

Però dan m'iniex qed ngħidu jien biss.

Il-ġurnal The Malta Independent fil-15 ta' April ta' din is-sena qal hekk:

U l-ġurnalista Helena Grech tat ir-raġunijiet.

Titlu ieħor fit-18 ta' April kien jgħid hekk:

Immorru issa għat-23 t'April fejn għal darb'oħra l-ġurnalista Helena Grech kitbet hekk fil-ġurnal The Malta Independent:

Mela mhux tmien kontijiet biss jidhru li hemm ħżiena, Onor. kollega, u mhux l-Onor.

David Agius biss qed jgħidhom dawn l-affarijiet!

Aqraw il-gazzetti!

Qed tinqatgħu minn man-nies!

Tkellmu man-nies, li huma wkoll konsumaturi, għax il-konsumatur għandu raġun hawnhekk!

(Interruzzjonijiet)

Titlu ta' artiklu ieħor tal-ġurnal The Malta Independent miktub mill-ġurnalista Helena Grech, din id-darba fis-26 t'April, kien jgħid hekk:

The Malta Independent ġabet ukoll artiklu li t-titlu tiegħu kien jgħid:

jiġifieri kien hemm complaints, kif qalet anke l-Għaqda tal-Konsumaturi!

Is-Sur Benny Borg Bonello, li huwa l-President tal-Għaqda tal-Konsumaturi, qal li kellhom ħafna lmenti, imma minn mindu nkiteb dan l-artiklu, jiġifieri mit-3 ta' Mejju sal-lum 4 ta' Ġunju, Alla jbierek il-Ministru għadu jistudja, jiġifieri ilu xahar jistudja!

Se nirriferi għal titlu ieħor ta' The Malta Independent, li deher fis-6 ta' Mejju:

Mela filwaqt li suppost aħna tant nieħdu ħsieb lill-konsumatur, qegħdin nimmiżlijdjawh, u sadanittant il-Gvern mhu qed jgħid xejn dwar dan.

u minbarra l-elettriku jien inżid l-ilma wkoll għax anke fir-rigward tal-ilma għandna każijiet ċari li n-nies qegħdin jilmentaw.

Imbagħad fit-18 ta' Mejju tkellem il-Prim Ministru, u l-Prim Ministru ma qalilniex li aħna m'aħniex qed ngħidu l-verità, ma qalilniex li qed nigdbu, ma qalilniex li ma nafux x'qed ngħidu, ma qalilniex li aħna injoranti u ma qagħadx jiddieħak bina għal kemm sirna esperti fil-mod kif naqdu lin-nies u għax narawlhom il-kontijiet.

Iva, aħna daqshekk injoranti li lin-nies narawlhom il-kontijiet, għax aħna man-nies, aħna tan-nies, aħna partit tal-ħaddiema!

Intom m'għadkomx partit tal-ħaddiema u sirna aħna partit tal-ħaddiema!

(Onor. Membri: Hear, hear) Naturalment aħna m'aħniex partit tal-ħaddiema biss imma aħna partit ta' kull min irid jingħaqad ma' dan il-moviment tal-Partit Nazzjonalista, ġej minn fejn ġej, inkluż minn familji tal-ħaddiema għax intom m'għadkomx il-partit tal-ħaddiema.

Intom tliftu t-tifsira ta' li tkun verament partit tal-ħaddiema!

Imma mbagħad, biex inkompli ma' dak li kont qed ngħid, skont TVM fit-18 ta' Mejju l-Prim Ministru talab li ssir analiżi tas-sistema li biha jinħarġu l-kontijiet tad-dawl.

Eh, mela l-Prim Ministru ma qalilniex li qed nigdbu!

Il-Prim Ministru ma qalilniex "Kemm intom injoranti!"

Il-Prim Ministru ma qalilna xejn għall-fatt li rajna tmien kontijiet għaljin minn għaxra!

Ma qalilniex hekk il-Prim Ministru, imma qalilna li qed jinvestiga!

Imma issa mit-18 ta' Mejju sal-lum għaddew tliet ġimgħat, u l-Prim Ministru għadu jinvestiga!

Kemm idum jinvestiga l-Prim Ministru fejn irid b'detriment għall-konsumatur!

Imma ma ġara xejn, ma jimpurtax!

Sur President, illum in-nies qed jistaqsu wkoll għaliex il-Gvern qed jinkwieta fuq din il-kwestjoni u għaliex qiegħed jgħaġġel fil-konklużjonijiet tiegħu.

Jien nispera biss ħaġa waħda.

Nispera li l-Ministru jserrħilna moħħna li dan kien żball ġenwin li huwa lest jikkoreġih ħalli fl-aħħar mill-aħħar jirbħu l-familji u l-poplu Malti u Għawdxi kollha.

Nispera li dawn il-flus mhumiex qegħdin jittieħdu minn ħalq il-familji u l-pensjonanti tagħna biex igawdi xi ħaddieħor!

Aħna nafu li l-ARMS tgħaddi l-flus tagħha lill-Enemalta, imbagħad l-Enemalta tgħaddi l-flus tagħha lil xi ħaddieħor u xi ħaddieħor jgħaddi l-flus tiegħu lil ħaddieħor!

Issa nispera li mhux għalhekk ittieħed dan l-"iżball", biex xi ħadd xi mkien idabbar xi €400 miljun!

Nisperaw li mhux għalhekk, għax inkella verament inkunu nistgħu ngħidu li missejna l-qiegħ f'dan il-pajjiż!

Jien nixtieq nemmen li mhux għalhekk ittieħed dan l-iżball!

Nixtieq nemmen li dawk l-€40 miljun li qegħdin nitilfu fis-sena mis-SOCAR u minn kumpaniji oħrajn bħax-Shell, m'għandhomx x'jaqsmu ma' din il-biċċa xogħol!

Issa jekk hawn min la jemmen lill-Partit Nazzjonalista, la jemmen lill-Malta Today, la jemmen lil The Malta Independent u lanqas jemmen lil The Times of Malta, għandu jara wkoll lil:

Dan kien titlu ta' artiklu li dehe f'The Times of Malta fit-28 ta' Mejju li għadda.

Issa jien mal-kontijiet għoljin tad-dawl se nirriferi wkoll għall-kontijiet tal-ilma għoljin għax hemm familji li qegħdin ibatu minħabba li l-kontijiet tal-ilma qed jiġuhom ogħla milli suppost u dan għaliex qed jiġu kkalkolati biss fuq xahrejn u mhux fuq is-sena sħiħa.

Jien għamilt saħansitra mistoqsijiet parlamentari lill-Ministru f'dan ir-rigward fit-8 u fid-9 ta' Mejju, li min-naħa tiegħu l-ewwel weġibni billi qalli li l-informazzjoni għadha qed tinġabar u mbagħad meta beda jwieġeb, fost affarijiet oħra f'mistoqsija parlamentari 5647 qalli hekk:

"Il-Gvern ser ikompli jaħdem biex jiżgura li l-familji f'Malta jibqgħu jibbenefikaw minn waħda mill-irħas tariffi tal-elettriku fl-Ewropa, hekk kif ilhom jagħmlu mill-2014, u hekk kif ikkonfermat kemm-il darba mill-aġenzija tal-istatistika tal-Unjoni Ewropea, il-Eurostat.".

Eċċellenti, għax ma laħaqx spiċċa s-sentenza li ma ħarġitx l-istatistika tal-Eurostat!

U tafu x'qalet il-Eurostat?

Qalet li f'pajjiżna t-tariffi tad-dawl u l-ilma żdiedu b'7.1%!

Din mhux aħna qed ngħiduha imma qed jgħidha l-Gvern permezz tal-Eurostat għax ġaladarba l-Gvern qed jikkwota l-informazzjoni tal-Eurostat, allura nassumi li l-Eurostat qed iġġib din l-informazzjoni mingħand il-Gvern.

Għalhekk għal darb'oħra l-Eurostat ikkonferma li l-Maltin u l-Għawdxin qed iħallsu aktar għad-dawl u l-ilma, u dan meta l-prezz internazzjonali kien wieħed stabbli.

Sur President, jien kont għamilt ukoll mistoqsija parlamentari 5650 fejn lill-Ministru Mizzi kont staqsejtu hekk:

"Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 5547 u jgħid kif l-ARMS Ltd tiddeċiedi kemm-il kont toħroġ li jkun ikopri l-konsum ta' sena sħiħa u lil min?",

u l-Ministru Joe Mizzi kien weġibni hekk:

"Ninsab informat li l-konsumaturi residenzjali kollha …"

- jiġifieri dawk li għandhom il-karta tal-identità fuq dak il-post -

"… jinħarġilhom kont kull xahrejn, jiġifieri sitt kontijiet fis-sena.".

Allura jista' l-Ministru jispjegali kif hemm kontijiet li joħorġu għal ħamest ijiem, hemm kontijiet li joħorġu għal 190 ġurnata, hemm kontijiet li joħorġu għal 200 ġurnata, hemm kontijiet li joħorġu għal 30 ġurnata u hemm ukoll kontijiet li joħorġu għal 60 ġurnata?!

Issa jew il-Ministru Mizzi was misleading the House, li ma naħsibx li huwa l-każ, jew min kiteb din ir-risposta lill-Ministru pprova jiġbidlu saqajh jew inkella l-Ministru mhuwiex qed jiċċekkja l-affarijiet għax quddiemi stess jien għandi kontijiet li nħarġu għal ħamest ijiem biss.

U xi jfisser dan il-kont?

Ifisser li l-brackets kollha ta' dik it-tariffa jintilfu għall-kumplament ta' dak il-perjodu, li f'dan il-każ huwa mill-20 ta' Mejju sal-24 ta' Mejju.

Issa hawnhekk ejjew ma naħsbux li l-meter għadu kulħadd jinqralu b'mod manwali għax kull ma qed isir qari manwali hu għal 35,000 meter, għalkemm irrid nistaqsih lill-Ministru wkoll meta se jinqatgħu dawn il-35,000 meter li għadhom jinqraw b'mod manwali.

Huwa tajjeb li s'issa ġew installati 124,000 smart meter u hawnhekk irrid ngħid "prosit" għax it-tajjeb trid tgħidlu tajjeb, imma fiex wasalna fil-35,000 meter l-oħra?

Meta se jibdew jinqraw b'mod awtomatiku dawn il-meters?

Il-Ministru qalli wkoll li s-sistema baqgħet kif kienet u kemm kienu joħorġu kontijiet qabel qed joħorġu kontijiet issa.

Mela m'hemmx effiċjenza, Onor. Zammit Lewis, għax bqajna l-istess!

Din qalha l-Ministru stess!

Qabel kienu jibagħtulek kont estimate u actual fuq sitt xhur u dawk is-sitt xhur iżommu bilanċ għal meta inti tikkonsma ftit aktar jew ftit anqas, jiġifieri ma titlef xejn, filwaqt li llum qed jibagħtulek tliet kontijiet actual wara xulxin u allura qed titlef il-bands tat-tariffi tiegħek!

Allura anke hawnhekk issa rridu nidħlu għall-eco-reduction.

Skont it-tweġiba tal-Ministru stess għal mistoqsija parlamentari 5649, fl-2015 kien hemm 651,000 invoice ta' eco-reduction.

Issa ta' min jgħid li s-sena li għaddiet kien hemm 634,000 invoice ta' eco-reduction, jiġifieri hawnhekk hawn nuqqas.

Allura mhux ovvja li għandna nies li qed jitilfu l-eko-kontribuzzjoni?!

Bejn wieħed u ieħor għandna 20,000 ruħ li qed jitilfu l-eko-kontribuzzjoni għax għandna madwar 20,000 invoice inqas.

Għalhekk aħna ma bqajniex nitkellmu weħidna imma morna għand l-awtoritajiet Maltin u għednielhom biex jinvestigaw.

Imma dawn tgħidx kemm investigaw!

Għalhekk morna għand ir-Regolatur għas-Servizzi tal-Enerġija u Ilma (REWS) u għednielu biex jinvestiga, imma anke hawn, xejn!

(Interruzzjonijiet) Il-kollega qed jgħidli li qed nattakka l-istituzzjonijiet!

L-ISPEAKER: Onor. Agius, kompli bid-diskors tiegħek u mbagħad min irid jagħti xi spjegazzjoni jgħolli jdejh u jitkellem.

DAVID AGIUS: Sur President, jien flimkien mal-kollega tiegħi morna għand ir-Regolatur.

Issa nispera li l-kollega mhux se jgħidli li qed nindaħal lir-regolatur meta nitolbu biex jinvestiga xi ħaġa li għandha x'taqsam ma' serq lill-poplu Malti u Għawdxi, kif nispera wkoll li r-regolatur jagħtina risposta!

Aħna mhux għand ir-regolatur biss morna imma bħala partit li huwa favur il-konsumatur, aħna morna wkoll għand l-MCCAA, imma kulma rċevejna huwa silenzju sħiħ!

Daqshekk jiddefendu lill-konsumatur dawn!

Silenzju sħiħ!

(Interruzzjonijiet) Sur President, l-Onor.

Zrinzo Azzopardi qed iqabbel lir-regolatur mal-McDonald's għax qalilna li qisna qegħdin għand il-McDonald's!

Jekk l-Onor.

Zrinzo Azzopardi jrid iqabbel ir-regolatur mal-McDonald's jagħmel hu, imma jien naħseb li n-nies li qed iħallsu kontijiet ogħla jridu risposta malajr għax fejn iridu, biex jinnegaw xi ħaġa, huma joħorġu stqarrijiet mil-lum għal għada, u allura naħseb li l-poplu Malti u Għawdxi jixraqlu risposta ċara biex ma jibqax iħallas kontijiet tad-dawl u l-ilma ogħla milli suppost!

Fl-aħħar mill-aħħar dan mhu xejn ħlief serq legalizzat fil-kontijiet tad-dawl u l-ilma tagħna.

Aħna ma nistgħux inħallu lin-nies iħallsu kontijiet ogħla milli suppost.

Għalhekk, Sur President, jien lill-Ministru nixtieq ngħidlu: Ħu ħsieb!

Tħallix min jgħaddik minn għajn il-labra għax qed joħorġu anke karti mingħand iċ-Chairman u l-Kap Eżekuttiv tal-Enemalta u jgħidu kemm għandhom il-konsumatur għal qalbhom … Imbagħad hemm nies li jmorru biex ibiddlu l-post tagħhom minn domestic zero - bl-ID card fuq dak l-istess post - u jekk trid nagħtik din l-informazzjoni privatament, Ministru, għax din hija kostitwenta tiegħek minn Bormla - u ilhom ġimgħat biex jinqdew!

Għandi l-każ ta' din il-persuna li qiegħed quddiemi u nista' ngħaddihulek, Ministru.

Hemm oħrajn li r-readings tal-ilma tagħhom ilhom zero għal ġimgħat sħaħ, u hemm bżonn li ssir xi ħaġa fuq din ħalli mbagħad ma nħallux lin-nies jirċievu kont kbir u dak il-kont ikun ibbażat fuq xahrejn biss bil-konsegwenza li jerġgħu jitilfu t-tariffa ta' matul is-sena kollha.

Issa Ministru, jien naf li qed iġġorr is-slaleb ta' ħaddieħor ukoll, imma nixtieqek tgħidli jekk meta jsir ix-xogħol minn Transport Malta humiex qed jinbidlu l-mains, kemm minnhom qed jinbidlu meta ssir xi triq ġdida u jekk mhumiex qed jinbidlu.

Jien naf li mhumiex qed jinbidlu.

Nispera li mhux biex niffrankaw għax inkella qed tiġina z-zalza ogħla mill-ħuta!

Robert Cutajar, li qiegħed ħdejja, biex jiċċekkja ftit ukoll jekk tbiddlux il-mains tal-bypass tal-Mellieħa.

U s-servizzi qegħdin jinbidlu f'dawk it-toroq li qed isiru ġodda?

Il-main tal-Buskett inbidel, u jekk le, għaliex mhumiex qed isiru dawn l-affarijiet, Ministru?

Dawn huma biss ftit affarijiet li qed insemmi għax imbagħad hemm oħrajn.

Jien naf x'qed jiġri, imma qed inżomm l-affarijiet fil-kwiet kemm jista' jkun ħalli nirranġaw l-affarijiet.

Diġà għedtlek, Ministru, biex meta trid niltaqgħu l-WSC, l-Enemalta jew xi mkien ieħor fejn tkun komdu inti u nitkellmu.

Mhux problema għalija.

Taf kif naħdem jien, Ministru, imma dak li hu iswed trid tgħid li hu iswed u dak li hu abjad trid tgħid li hu abjad.

Dak li hu tajjeb trid tgħid li hu tajjeb filwaqt li dak li hu ħażin trid tgħid li hu ħażin.

U l-wegħda li saret qabel l-elezzjoni li l-wires tad-dawl kollha se jitpoġġew taħt l-art fejn spiċċat?!

(Interruzzjonijiet) Mhumiex qegħdin isiru?!

Imma dan Gvern wieħed, Ministru!

(Interruzzjonijiet) Jekk dawn l-affarijiet qed isiru, tajjeb!

(Interruzzjonijiet) Pilot project!

Qed tfakkarni fl-Airmalta, Ministru, imma ħalli noqgħod kwiet!

Hawnhekk, Sur President, irrid infaħħar lill-ħaddiema tad-WSC, li jaħdmu bil-għaqal sakemm jitħallew jagħmlu dan.

Ħalluhom jaħdmu lill-ħaddiema tal-WSC!

Hemm min mhuwiex qed jitħalla jaħdem!

Hemm min jixtieq jaħdem fil-WSC u mhuwiex qed jitħalla jagħmel dan!

Lill-ħaddiema ngħidilhom: Komplu agħmlu xogħolkom!

Ejjew għandna fil-kwiet u fis-silenzju, kif qed tagħmlu, u aħna naqbżu għalikom!

Ovvjament biex naraw li l-ħaddiema ma jiskartawx - għax dawn huma ħaddiema, mhux hekk?! – qed nagħmlulhom id-data track fuq il-vannijiet!

Kollox sew, wieħed jista' jgħid li dan il-Gvern mhuwiex qed jafda lill-ħaddiema, imma s-supervision qed issir?!

Jien mhux id-data track tinteressani!

Ma fiha xejn ħażin li l-ħaddiema jkollhom data track, imma s-supervision qed issir u x-xogħol qed isir sew?

Ix-xogħol qed isir b'aktar effiċjenza jew moħħna biss biex naraw fejn qed ikun it-tali ħaddiem u mbagħad m'aħniex nikkalkolaw ix-xogħol li dan ikun tella' matul il-ġurnata?

Għax x'jiswa li inti tkun fuq il-post u ma jsir xejn jew ma ssir l-ebda superviżjoni?!

Sur President, nixtieq nikkonkludi l-intervent tiegħi fuq il-ħaddiema.

Kif għedt fil-bidu tad-diskors tiegħi, il-WSC ma tistax tgħid li m'għandhiex biex taħdem għax f'sena waħda irtiraw 72 ħaddiem filwaqt li żdiedu 259 ħaddiem.

Issa nispera biss li jiżdiedu l-apprendisti.

Skont dan ir-rapport, hemm xi tmien apprendisti, però dawn mhumiex biżżejjed, Ministru, u hemm bżonn li nżidu aktar.

Hemm bżonn ukoll li ma jiżdidux apprendisti mill-MCAST biss imma jiżdiedu apprendisti anke fuq plumbing biex ikun jista' jsir xogħol sew.

Sur President, hemm suġġetti oħrajn li nixtieq inkellem lilek kif ukoll lill-poplu Malti u Għawdxi dwarhom, fosthom il-bżonn li tissaħħaħ is-sostenibbiltà tal-ilma f'pajjiżna.

Fil-Jum Dinji tal-Ilma jien ħriġt press release relatata mal-ilma - fil-fatt din kienet waħda mill-ftit press releases li ħriġt - fejn appellajt li għandu jinstab bilanċ bejn il-bżonn ta' aċċess għall-ilma ta' kuljum u t-tisħiħ tas-sostenibbiltà tal-aquifers għall-futur.

Naf u nifhem li din hija sfida kbira, Ministru, però jien ċert li se nsibu kunsens f'dan ir-rigward.

Jien min-naħa tiegħi noffrilek l-id tal-ħbiberija u l-id tal-kunsens għax irrid li f'din il-parti tirnexxi, mhux għalik u lanqas għall-Gvern jew għall-Oppożizzjoni imma għall-ġid tal-poplu Malti u Għawdxi kollu.

Fuq dan l-aspett se ssib lill-Partit Nazzjonalista u lill-Oppożizzjoni warajk għax aħna rridu naraw li Malta tkun pajjiż fejn is-servizz tal-ilma jkun verament sostenibbli.

Irridu naraw li permezz tal-investimenti li saru fir-reverse osmosis u fl-impjanti tat-tisfija tad-drenaġġ din l-isfida relatata mal-ilma negħlbuha flimkien.

Naf li hemm theddida għall-aquifers bl-ammont kbir ta' spieri li jieħdu l-ilma mill-pjan u naf li din is-sitwazzjoni marret għall-agħar wara li f'dawn l-aħħar tliet snin ix-xita kienet anqas mill-medja tal-istaġun.

Filwaqt li l-ilma taħt l-art qed iżomm l-attività ekonomika f'Malta vijabbli u kompetittiva, l-estrazzjoni tal-ilma bla kontroll se twassal biex b'mod inevitabbli jkollna kollass tas-sistema naturali u t-tmiem ta' dawk is-setturi ekonomiċi li jeħtieġu ammont kbir ta' ilma, bħall-agrikoltura ta' pajjiżna.

Għalhekk, Sur President, jien nixtieq intemm dan l-intervent tiegħi billi f'din l-okkażjoni fejn qegħdin nitkellmu dwar il-WSC aħna, bħala Oppożizzjoni, nuru l-apprezzament lejn l-element vitali għall-ħajja ta' kuljum, li huwa l-ilma.

Aħna lesti wkoll biex naħdmu mal-Gvern u ma' dawk kollha li huma lesti li jgħinu fiċ-ċirkostanzi kollha li jeżistu f'pajjiżna biex l-ilma, li huwa tant importanti għal pajjiżna, nibżgħu għalih.

Madankollu, l-appell tiegħi lill-Ministru huwa biex dak li hu tan-nies nagħtuh lura lin-nies.

Fejn hemm bżonn li l-Gvern ikollu l-għajnuna mill-Oppożizzjoni, din se jsibha, filwaqt li fejn hemm bżonn li nikkritikaw aħna se nikkritikaw, imma l-aktar ħaġa importanti hija li naħdmu lkoll flimkien biex insaħħu s-sostenibbiltà tal-ilma ta' pajjiżna.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

STEFAN ZRINZO AZZOPARDI: Sur President, jien smajt b'attenzjoni dak li kien qed jgħid il-kollega tiegħi l-Onor.

David Agius, però jkolli ngħid li l-Onor.

Aguis mhuwiex kredibbli meta jitkellem dwar il-kontijiet tad-dawl u l-ilma, u se ngħid għalfejn.

Dan għaliex, fost l-oħrajn, meta l-Oppożizzjoni Laburista kienet ressqet mozzjoni biex jorħsu l-kontijiet tad-dawl u l-ilma, l-Onor.

Agius kien ivvota kontra dik il-mozzjoni u kien qabel mal-għoli tal-kontijiet.

(Onor. Membri: Hear, hear) Huwa faċli li llum wieħed jiġi jitkellem hawnhekk wara li sar roħs bla ebda preċedent minn dan il-Gvern u wara li ħaddieħor meta kien fil-gvern ivvota kontra dan ir-roħs!

Għalhekk mhuwiex kredibbli min qiegħed jiġi hawn jipprova jitkellem bħallikieku huwa xi paladin tal-poplu fuq il-kontijiet tad-dawl u tal-ilma.

Sur President, jien infakkar lill-Onor.

Agius ukoll li qabel l-elezzjoni ġenerali tal-2013, meta aħna konna ressaqna l-proġett u għedna iswed fuq l-abjad kif se nraħħsu l-kontijiet tad-dawl u l-ilma, huwa kien parti minn dak il-kor li qal li dan huwa Alice in Wonderland għax ma kienx emmen f'dan il-proġett!

Madankollu aħna wegħedna li se nraħħsu l-kontijiet tad-dawl u l-ilma u wettaqna din il-wegħda għax dak li nwiegħdu, aħna nwettquh.

Għalhekk l-Onor.

Agius, li huwa l-Viċi Kap tal-Partit Nazzjonalista, mhuwiex kredibbli meta jiġi hawnhekk jagħmel dawn l-espożizzjonijiet u, agħar minn hekk, meta jiġi jitkellem hawnhekk u jkompli mal-kantaliena ta' attakki li qegħdin iressqu hu u sħabu fuq l-istituzzjonijiet.

Dalgħodu kellna lill-Onor.

Edwin Vassallo li għax ma jaqbilx mal-emendi tal-liġi tal-IVF ipprova jitfa' dell ikrah fuq l-awtorità responsabbli, filwaqt li llejla l-Onor.

Agius kompla bl-istess mod sistematiku tal-Oppożizzjoni li biex tipprova tirbaħ il-punti politiċi, tattakka lill-istituzzjonijiet.

L-Onor.

Agius ilu anqas minn sebat ijiem li talab investigazzjoni min-naħa tar-regolatur, u ppretenda li dawn kienu se jagħtuh risposta mal-ewwel.

Bħal dak li qallu li hemm xi ħaġa fejn wieħed jista' jagħfas buttuna u tingħatalu risposta mal-ewwel!

L-ewwel jien għalhekk għaddejtlek dak il-kumment, Onor. Agius u mhux għax għandi xi diżrispett lejn dawn l-istituzzjonijiet!

Aħna qatt ma nitkellmu kontra l-istituzzjonijiet għax għandna fiduċja fihom.

Nafu li dawn jagħmlu xogħolhom u għalhekk qatt ma niġu f'dan il-Parlament u nsibu kull opportunità biex nitfgħu dell fuqhom.

Meta titfa' dell fuq l-istituzzjonijiet, hemmhekk inti tkun qed tnaqqas il-fiduċja tal-poplu u tkun qed iddgħajjef dak li jipproteġi lill-poplu.

Fil-fatt din hija l-problema fl-Oppożizzjoni, li f'kull opportunità possibbli tipprova tpoġġi f'dell ikrah l-istituzzjonijiet li ġew imwaqqfa bis-saħħa ta' liġi biex proprju jiddefendu lill-poplu.

Jien ngħid li dan il-Gvern huwa kredibbli f'dak li għandu x'jaqsam mal-kontijiet tad-dawl u l-ilma għax il-wegħdi li għamilna f'dak li għandu x'jaqsam mar-roħs fil-kontijiet tad-dawl u l-ilma wettaqniehom.

Din hija d-differenza bejnna u bejn l-Oppożizzjoni!

Madankollu, Sur President, jien irrid inkun pożittiv fid-diskors tiegħi filwaqt li nħares u nirrifletti fuq ir-rapport li sar dwar il-WSC.

Wieħed irid jinnota x-xogħol estensiv li qiegħed isir.

Irridu nifhmu li hemm sfidi kbar f'dan il-qasam, u għalhekk hemm bżonn li x-xogħol isir b'ċerta attenzjoni u li f'ċerti oqsma jkun hemm programm aċċellerat biex inwieġbu għad-domanda dejjem tikber tal-ilma, li huwa element tant importanti.

Ta' min jgħid li meta jkollok ekonomija li qiegħda tikber, id-domanda għad-dawl u l-ilma tikber ukoll.

Meta inti jkollok rekord sena wara l-oħra fit-turiżmu, ikollok bżonn ta' aktar ilma.

Għalhekk l-investiment li rridu nagħmlu mhux biss irid iwieġeb għan-nuqqasijiet gravi li kien hemm matul is-snin f'dan il-qasam, għax ma rridux ninsew li meta fl-2013 rebaħ l-elezzjoni l-Partit Laburista, il-WSC ma kenitx ward u żahar.

Ma kienx hemm xi sitwazzjoni fejn il-WSC kienet sejra tajjeb finanzjarjament, kif ipprova jagħti l-impressjoni l-Onor.

Agius, anzi kellna lill-Enemalta li kienet waslet biex tfalli u kellna lill-WSC b'diffikultajiet finanzjarji wkoll.

Illum s-sitwazzjoni nbidlet, u mhux talli raħħasna l-kontijiet tad-dawl u tal-ilma, talli kemm l-Enemalta kif ukoll il-WSC mexjin 'il quddiem finanzjarjament, u dan bil-fatti.

Fil-fatt, minħabba n-nuqqasijiet finanzjarji kbar li kellhom dawn iż-żewġ entitajiet – għalkemm illum jien irrid nillimita ruħi għall-WSC - ħafna mill-investiment li kien hemm bżonn isir ma kienx qed isir biżżejjed.

Ara llum qegħdin f'sitwazzjoni fejn nistgħu nsaħħu lil din il-Korporazzjoni u l-infrastruttura li trid toffri, però minħabba t-tkabbir aċċellerat tal-ekonomija wieħed jifhem li d-domanda tkun qiegħda dejjem tikber, u allura hemm bżonn li nlaħħqu iżjed u li jkun hemm investiment akbar anke f'dan il-qasam.

Wara li rajt ir-rapport irrid nirrimarka b'mod pożittiv dwar il-fatt li qed isir investiment kbir biex il-WSC tnaqqas il-carbon footprint tagħha billi jkun hemm mezzi li permezz tagħhom jonqos il-livell ta' użu ta' enerġija fl-operat tagħha.

Pereżempju, illum hemm spazji li qed jintużaw proprju biex jitpoġġew il-pannelli fotovoltajiċi.

Hawnhekk ta' min isemmi wkoll l-inizjattivi li qed isiru biex dawk is-sistemi li jaħlu aktar enerġija jiġu mwarrba u mibdula filwaqt li jsir l-investiment meħtieġ biex ikun hemm aktar effiċjenza fl-enerġija.

Dan qiegħed jirrifletti wkoll fuq il-costings tal-istess Korporazzjoni għax meta wieħed jara kemm għandek perċentwali fin-nefqa tal-istess Korporazzjoni f'dak li għandu x'jaqsam mal-enerġija, wieħed jifhem kemm hu importanti li jkun hemm anqas konsum ta' enerġija sabiex il-costings tal-Korporazzjoni jiġu mtejba.

Sur President, naħseb li waħda mill-isfidi li għandha quddiemha l-WSC - u hawnhekk nixtieq nirrimarka li kont nistenna aktar informazzjoni dwar dan fir-rapport - aktar milli hi d-distribuzzjoni tal-ilma … Tajjeb li nirrimarkaw li ġaladarba qegħdin nimxu 'l quddiem bi pjan strateġiku, anke bit-twaqqif ta' aġenzija għat-toroq sabiex isiru t-toroq kollha ta' Malta u Għawdex, hemm bżonn ukoll ta' aktar koperazzjoni bejn dawn iż-żewġ entitajiet biex naraw li qabel ma jsir il-wiċċ fit-toroq, jinbidlu s-servizzi.

Nifhem li din hija sitwazzjoni li toħloq kumplikazzjonijiet, però biex nilħqu l-mira li qegħdin infasslu f'dak li għandu x'jaqsam mat-toroq, huwa importanti ħafna li jsir investiment fil-bdil tas-servizzi.

Madankollu, filwaqt li wieħed jinnota l-fatt li llum għandna produzzjoni akbar ta' new water mit-trattament tad-drenaġġ, jien naħseb li hemm bżonn ta' aktar attenzjoni għas-sistema tad-drenaġġ, u fil-fehma tiegħi dan jirriżulta anke mill-informazzjoni li ġieli ta l-Ministru wara mistoqsijiet parlamentari li għamilt jien dwar ċerta realtajiet fil-kostitwenza tiegħi, fosthom pereżempju, is-sitwazzjoni ta' Triq il-Belt Valletta f'Ħal Kirkop, fejn għalkemm hemmhekk diġà hemm commitment li jinbidlu s-servizzi, żgur li hemm bżonn ta' investiment akbar.

Sur President, jien naħseb li hemm bżonn ta' investiment akbar fl-infrastruttura kollha ta' pajjiżna, b'mod partikolari fil-qasam tal-enerġija, fil-qasam tal-ilma u fil-qasam tal-waste water, liema investiment ikun qiegħed jirrispetta wkoll dak li qiegħed jiġri bħala żvilupp f'pajjiżna, u nemmen li għandna bżonn nagħmlu numru ta' domandi dwar il-mod kif dawn jiġu ffinanzjati.

Jien ngħid li wasal iż-żmien illi meta jkollok proġetti massiċċi li minnhom infushom iwasslu għal ħtieġa ta' investiment ferm akbar fil-qasam tal-infrastruttura, hemm bżonn li naraw kif is-settur privat ikun ferm aktar parteċipi fl-iffinanzjar tal-proġetti meħtieġa.

Sfortunatament matul is-snin sar wisq żvilupp mingħajr ma sar żvilupp bl-istess rankatura fil-qasam tal-infrastruttura ta' pajjiżna bil-konsegwenza li llum qegħdin naraw ċerti diffikultajiet.

Għalhekk hemm bżonn li nkunu kuraġġjużi u nindirizzaw din ir-realtà billi naraw li filwaqt li s-settur privat ikollu l-possibbiltajiet kollha biex ikompli jmexxi 'l quddiem u jinvesti fl-ekonomija b'saħħitha li għandna, fl-istess ħin ikun aktar parteċipi fl-investiment li hemm bżonn isir biex insaħħu l-infrastruttura ta' pajjiżna.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Toni Bezzina.

TONI BEZZINA: Sur President, il-WSC, li llum qed nitkellmu dwar l-estimi tagħha, hija waħda mill-aktar korporazzjonijiet importanti għal pajjiżna.

Ta' min isemmi li filwaqt li l-WSC hija responsabbli mill-ilma tax-xorb li jiġi pprovdut lir-residenzi tagħna, hija responsabbli wkoll mis-servizz tad-drenaġġ, żewġ servizzi li huma tal-akbar importanza għal kull pajjiż u mhux għal pajjiżna biss.

Għalhekk fil-bidu tad-diskors tiegħi nixtieq nieħu l-opportunità biex nirringrazzja lill-ħaddiema kollha ta' din il-Korporazzjoni, jaħdmu f'liema unit jaħdmu, għax jien konvint li huma jagħmlu l-almu tagħhom kollu biex jagħtu l-aqwa servizz lill-poplu Malti u Għawdxi kollu.

Madankollu wieħed irid jirrikonoxxi wkoll il-ħidma bla heda li kienet saret minn diversi gvernijiet Nazzjonalisti fil-passat, speċjalment bejn l-1987 u l-1996, fejn dak iż-żmien l-Eks Ministru Ninu Zammit, li nixtieq insellimlu minn hawnhekk, kien imbarka fuq proġett li permezz tiegħu kienu nbidlu kważi l-mains tal-ilma kollha tal-pajjiż.

Kif qal il-kollega tiegħi, qabel l-1987 kellna infrastruttura fejn meta wieħed jiftaħ il-vit, l-ilma jew kien joħroġ qisu orange juice jew inkella kien ikun hemm drabi fejn lanqas biss kien ikollna ilma.

U kien grazzi għall-ħidma bla heda tal-Eks Ministru Ninu Zammit li, kif għedt diġà, kienu nbidlu kważi l-mains kollha tal-pajjiż.

Però llum nixtieq nikkonċentra aktar id-diskors tiegħi fuq in-new water, li nemmen li hu servizz ta' fejda għall-bdiewa kollha tagħna.

Nibda biex ngħid li kif qal is-CEO tal-WSC stess, f'għeluq il-25 sena mit-twaqqif ta' din il-Korporazzjoni, ġie inawgurat il-proġett tan-new water, proġett li ġie inawgurat minn dan il-Gvern wara x-xogħol siewi li kienu għamlu gvernijiet Nazzjonalisti preċedenti.

Jien nħoss li dan il-proġett jista' jagħmel differenza lil diversi bdiewa u raħħala.

Huwa fatt rikonoxxut minn kulħadd li l-ilma huwa l-aktar riżors importanti għas-settur agrikolu.

Matul dawn l-aħħar snin b'mod partikolari, pajjiżna sofra minn nuqqas kbir ta' xita, u għan-nuqqas ta' xita wieħed irid jagħmel tajjeb billi jippompja l-ilma mill-boreholes.

Madankollu llum ġejna f'sitwazzjoni fejn kważi kważi qed intellgħu ilma salmastru, jiġifieri ilma li fih għandu kontenut qawwi ta' melħ.

Il-kwalità tal-prodott agrikolu fl-aħħar mill-aħħar tiddependi mill-ilma li jintuża, u għalhekk kien hawn bdiewa li investew f'reverse osmosis żgħir biex kemm jista' jkun jipprovaw inaqqsu l-melħ minn dan l-ilma, imma mbagħad min-naħa l-oħra spiċċat saret ħsara anke lill-ħamrija peress li r-reject water, jiġifieri dak l-ilma li ma jkunx għadda mir-reverse osmosis, spiċċa fil-ħamrija bir-riżultat li żdied il-kontenut tal-melħ fil-ħamrija.

Għalhekk huwa importanti ħafna li s-servizz tan-new water jintlaħaq mill-bdiewa kollha bla ebda dewmien, u bażikament dan għal żewġ raġunijiet prinċipali; biex ma tibqax issir ħsara lill-ħamrija kif ukoll biex jitnaqqsu l-ispejjeż għall-bdiewa tagħna, anke fil-konsum tad-dawl meta jiġi ppompjat l-ilma mill-boreholes.

Hawnhekk jien nixtieq inserraħ moħħ dawk kollha li qegħdin isegwuna llejla billi ngħidilhom li n-new water huwa safe biex jintuża fil-qasam tal-agrikoltura, jiġifieri dawk il-prodotti agrikoli li jiġu msaqqija b'dan l-ilma jistgħu jittieklu u l-kwalità tagħhom tilħaq il-livelli neċessarji kollha skont ir-regoli tal-Unjoni Ewropea.

Hawnhekk tajjeb li nikkwota mir-rapport tal-WSC fejn intqal li wara li ġie inawgurat dan il-proġett f'nofs is-sena 2017, fl-aħħar sitt xhur tal-istess sena saru madwar 3,500 test, li kienu jikkonsistu f'samples, f'chemical tests u anke f'microbiological tests.

Tajjeb ngħid ukoll li l-parti l-kbira ta' dawn it-testijiet saru mill-WSC, u allura wieħed jista' jserraħ rasu li dan l-ilma huwa tajjeb għat-tisqija.

Fil-fatt, anke mid-diskussjonijiet li kelli ma' diversi bdiewa meta kont għadni nsegwi l-qasam tal-agrikoltura u sajd, dawn jgħidulek li l-prodotti li kienu msaqqija b'dan l-ilma kienu ta' kwalità aħjar minn dawk il-prodotti li kienu msaqqija bl-ilma tal-boreholes u kellhom terminu itwal ukoll.

Sur President, ta' min iżid jgħid li skont ir-rapport tal-WSC, f'seba' xhur ġew ipprovduti 135,000 metru kubu ta' new water.

Tgħiduli: Biżżejjed?

Jien ngħid li dan żgur illi mhuwiex biżżejjed, u naħseb li l-WSC trid tagħmel l-almu kollu tagħha biex in-new water jiġi pprovdut lill-bdiewa kollha b'servizz ta' network ta' pajpijiet taħt l-art, u fejn mhuwiex possibbli li dan l-ilma jitwassal b'underground network, jekk hemm bżonn għandhom jiġu pprovduti bowsers biex b'hekk dan l-ilma jkun jista' jitwassal anke għand dawk il-bdiewa li ma jintlaħqux b'dan in-network filwaqt li s-servizz għandu dejjem jingħata b'xejn.

Ta' min jgħid ukoll li qabel l-elezzjoni ġenerali l-Gvern kien qal li l-provvista tan-new water se tingħata lill-bdiewa b'xejn, però jien ninsab xi ftit jew wisq deluż mill-fatt li wara l-elezzjoni ġenerali sibna li għal dan l-ilma kien hemm kwota stabbilita li hekk kif tinqabeż, il-bdiewa jkollhom jibdew iħallsu għal dan l-ilma.

Għalhekk jien irrid inħeġġeġ minn hawn lill-Gvern u anke lill-Ministru Joe Mizzi biex jikkonsidraw illi n-new water kollu li jiġi pprovdut lill-bdiewa u lir-raħħala tagħna jiġi pprovdut b'xejn, anke biex ninċentivawhom jużaw dan it-tip ta' ilma.

B'hekk lill-bdiewa nkunu qed innaqqsulhom il-piżijiet finanzjarji li għandhom ukoll.

Il-WSC hija responsabbli wkoll mid-diversi ġibjuni tal-ilma li għandna mxerrda ma' Malta u Għawdex, għax kull qatra li jirnexxielna niġbru taf tagħmel id-differenza f'pajjiżna.

Inħarġu anke skemi min-naħa tal-Unjoni Ewropea biex iħeġġu lill-bdiewa jibnu l-ġwiebi fl-għelieqi tagħhom, u jien naħseb li ġaladarba l-WSC għandha l-expertise kollha neċessarja, hija tista' tagħti anke għajnuna teknika lill-bdiewa u lir-raħħala tagħna għax, pereżempju, huwa inutli li tagħmel ġiebja jekk ma jkunx hemm water catchment.

Għalhekk fl-opinjoni tiegħi l-WSC għandha tidħol responsabbli mill-catchment tal-ilma hi f'dawk it-toroq li huma rurali biex minflok ma dan l-ilma jintilef, jispiċċa jinġabar.

Hekk jew hekk aktar ma jinġabar ilma, aktar tiggwadanja l-istess Korporazzjoni.

Sur President, qabel ma nikkonkludi l-intervent tiegħi nixtieq nagħmel riferenza għal dak li qal il-kollega tiegħi l-Onor.

David Agius rigward il-kwestjoni tal-kontijiet tad-dawl u l-ilma.

Naħseb li l-Gvern għandu jassigura ruħu bis-serjetà li l-kontijiet tad-dawl u l-ilma jinħarġu skont il-legal notice li kienet saret.

Irridu nifhmu li hawn familji li tant huma batuti li kull €1 jaf jagħmlilhom id-differenza, u għalkemm dak li huwa dovut irid jitħallas, imbagħad min-naħa l-oħra dawk l-ammonti li suppost ma tħallsux għandhom jingħataw lura lill-konsumaturi.

Il-kollega tiegħi l-Onor.

Zrinzo Azzopardi qal li huwa jispera li permezz tal-aġenzija l-ġdida li twaqqfet, Infrastructure Malta, jibdew jinbidlu l-mains.

Fil-fatt lill-Onor.

Zrinzo Azzopardi jien nixtieq ngħidlu li l-mains ilhom jinbidlu meta jkunu se jsiru toroq ġodda mhux minn ħames snin 'l hawn jew minn għaxar snin 'l hawn imma minn xi 20 sena 'l hawn.

Nispera biss li meta Infrastructure Malta tieħu dan ix-xogħol f'idejha s-servizzi tal-ilma jibqgħu jinbidlu filwaqt li jsiru wkoll renewals tal-mains eżistenti fejn ikun hemm bżonn.

F'ċerti toroq għandu jsir ukoll dual main biex jekk tinqala' ħsara, isiru t-tiswijiet neċessarji biss u mhux nispiċċaw inqattgħu t-triq kollha.

Fl-aħħar nett nappella biex hekk kif meta l-kunsilli lokali japplikaw biex jagħmlu triq, isir il-kordinament neċessarju biex jinbidlu l-mains fejn ikun hemm bżonn, il-WSC timxi bl-istess riga ma' Infrastructure Malta meta din tkun se tagħmel xi triq u mhux biex it-triq issir malajr, ma jsirx il-bdil neċessarju tas-servizzi, speċjalment dawk tal-ilma.

Nirringrazzjak, Sur President.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

FREDERICK AZZOPARDI: Sur President, jidher li lill-Membri tal-Gvern qed tinkwetahom ħafna l-kwestjoni tal-kontijiet tad-dawl u l-ilma!

Fil-fatt s'issa kull kelliem min-naħa tal-Gvern li għamel l-intervent tiegħu f'dan id-dibattitu ħa l-parti l-kbira tad-diskors tiegħu fuq dan is-suġġett.

Imma jien ħalli mmur għas-suġġett proprju u nitkellem dwar il-WSC.

Il-WSC hija l-unika korporazzjoni li tipprovdi s-servizz tal-ilma fil-gżejjer tagħna, kemm l-ilma li nixorbu kif ukoll dak li huwa msejjaħ bħala new water, li jintuża mis-settur tal-biedja u tal-industrija ta' pajjiżna.

Il-problema tal-ilma hija sfida għall-Ewropa kollha, iżda b'mod partikolari għall-pajjiżi tan-naħa t'isfel tal-Ewropa.

Għal Malta din l-isfida hija akbar.

Biżżejjed insemmi l-fatt li pajjiżna huwa l-għaxar pajjiż l-aktar nieqes mill-ilma fid-dinja meta wieħed iqis ir-riżorsi tal-ilma għal kull persuna.

Id-daqs ġeografiku żgħir tal-gżejjer tagħna, in-nuqqas ta' korp permanenti tal-ilma u l-klima niexfa flimkien ma' popolazzjoni densa, kollha huma fatturi li jwasslu għal domanda għolja għall-ilma u għal nuqqas fil-provvista tal-ilma.

Ma' dan iridu jissemmew ukoll iż-żieda fin-numru ta' turisti, iż-żieda ta' barranin li jaħdmu f'Malta, l-attività ekonomika li qiegħda dejjem tikber u t-temperaturi għoljin għax dawn kollha wasslu biex id-domanda tal-ilma matul dawn is-snin żdiedet konsiderevolment.

Din is-sitwazzjoni qed twassal sabiex fil-gżejjer tagħna nużaw iktar mid-doppju ta' ilma tal-pjan li tipprovdi n-natura permezz tax-xita.

Filwaqt li d-domanda tal-ilma f'pajjiżna hi ta' 60 miljun metru kubu, il-provvista tal-ilma mill-pjan hija anqas min-nofs.

Din hi l-anqas rata ta' ilma disponibbli fil-pajjiżi Ewropej, u għalhekk id-differenza jkollha tiġi minn impjanti ta' desalinazzjoni, li jipproduċu madwar 30 miljun metru kubu.

Irid jingħad li l-ilma tal-pjan fil-gżejjer Maltin hu f'kuntatt dirett mal-ilma tal-baħar fil-blat, jiġifieri jekk se nibqgħu nippompjaw l-ilma tal-pjan bil-goff u bl-istess rata li qed isir bħalissa, dan se jwassal biex l-ilma tal-baħar jieħu post l-ilma ħelu.

Ta' min jgħid ukoll li meta jittella' l-ilma mill-pjan ikun hemm ammont ta' taħlit ta' ilma ħelu ma' ilma baħar, u b'riżultat ta' dan l-ilma li jittella' jkun mielaħ.

Aktar ma tkun għolja r-rata tal-estrazzjoni tal-ilma, aktar ikun hemm taħlit u għalhekk il-konċentrazzjoni tal-melħ aktar tkun għolja.

Fil-fatt l-ilma tal-pjan qiegħed isir dejjem iktar mielaħ tant li llum xi bdiewa lanqas biss qed isibuh tajjeb għall-użu agrikolu.

Barra minn hekk għandna problema oħra għax ħafna mill-korpi tal-ilma tal-gżejjer Maltin qabżu l-ammont stabbilit ta' nitrati skont il-kriterji tal-Unjoni Ewropea.

Direttur fid-Direttorat għall-Protezzjoni tal-Ambjent fil-MEPA kien ikkwotat li qal illi jekk din is-sitwazzjoni tal-ilma tibqa' tipprevali, Malta se ssir deżert.

Dakinhar dan id-direttur kien ġie kkritikat għax intqal li kien sensazzjonali wisq fi kliemu, però sfortunatament jekk ma noqogħdux attenti dak li llum qed jingħad li hu sensazzjonali jista' verament isir realtà.

Jekk is-sitwazzjoni tibqa' tali u tibqa' ma titteħidx azzjoni biex insalvaw dan ir-riżors, se jkollna riperkussjonijiet kbar.

L-ewwel li se jbati huwa l-qasam tal-biedja għax billi dan il-qasam jiddependi mill-ilma tal-pjan u m'għandux għażla oħra minn fejn jista' jittella' l-ilma, dan jispiċċa jinqered.

B'konsegwenza ta' dan, l-għelieqi jisfaw abbandunati u fil-pajjiż tibda dieħla l-idea ta' urbanizzazzjoni totali.

Kull prodott agrikolu jeħtieġ ilma tajjeb, speċjalment meta wieħed iqis li matul dawn l-aħħar snin konna neqsin mix-xita.

In-nuqqas ta' xita ma jaffettwax biss il-prodotti ta' dik is-sena partikolari.

Bdiewa li jkunu ilhom irawmu s-siġar tal-frott għal snin sħaħ ma jistgħux jaffordjaw li ma jsaqqux għax jekk dawn is-siġar imutu, ikunu tilfu snin sħaħ ta' xogħol.

Għalhekk il-konsum tal-ilma fil-biedja jmur lil hinn mill-produzzjoni għax huwa wkoll bżonnjuż għall-manutenzjoni tas-siġar minn sena għall-oħra.

Ma rridux ninsew lanqas l-aspett ekonomiku li jirriżulta u li huwa konsegwenza tad-desalinazzjoni tal-ilma tal-pjan.

Anqas kemm il-WSC ittella' ilma mill-pjan, din aktar se tkun tiddependi minn fuq l-impjanti tar-reverse osmosis.

Dan ifisser li l-impjanti jkollhom iżidu l-produzzjoni bi spejjeż kbar, u allura l-produzzjoni tal-ilma tibda tiswa aktar flus.

Jien qed ngħid dan biex nuri l-bżonn u l-urġenza li f'pajjiżna jkollna pjan ħolistiku fil-qasam tal-ilma, liema pjan ħolistiku jkun jilħaq bilanċ bejn il-ħtiġijiet u l-provvista tal-ilma tal-lum u dawk tal-futur.

Huwa veru li llum qed jintnefqu l-miljuni fi proġetti ta' dan it-tip, kif wara kollox għandu jkun, però sfortunatament il-proġetti li qed nagħmlu llum m'aħniex qed nagħmluhom bi pjan.

Biżżejjed insemmi, pereżempju, in-nefqa ta' €60 miljun biex bnejna mina ħalli l-ilma tax-xita jmur fil-baħar.

Bnejna wkoll impjant tad-drenaġġ biex wara li dan jiġi trattat, l-ilma jkun tajjeb biex jintuża għall-għelieqi, u dan meta jista' jkun li l-impjant li bnejna, bnejnieh 'il bogħod wisq minn dawk iż-żoni fejn hemm il-biedja.

Hawnhekk ma nistax ma nsemmix ukoll li minkejja li f'pajjiżna l-ilma hu riżors limitat ħafna, ilna għal ħafna snin niffunzjonaw bħallikieku dan ir-riżors ma jista' jispiċċa qatt.

Il-liġi għandha ħafna nuqqasijiet f'dak li għandu x'jaqsam mar-riżors imprezzabbli tal-ilma, u għalhekk jeħtieġ li din tiġi msaħħa u fuq kollox inforzata.

Sfortunatament sal-lum għad m'għandniex qafas legali li jiddefinixxi d-drittijiet għall-ilma filwaqt li jiddistingwi x'inhu pubbliku u x'inhu privat, dawk li huma msejħin bħala "water rights".

Madankollu, Sur President, jien ma rridx inkun negattiv u din hija biss kritika kostruttiva għax jien nemmen li kwestjoni bħal din dwar l-ilma m'għandha qatt tiġi politiċizzata, anzi bħala punt pożittiv hawnhekk ma nistax ma nsemmix l-inizjattiva li ttieħdet biex l-ilma tad-drenaġġ jiġi trattat u jintuża għall-biedja għax din kienet deċiżjoni għaqlija li għandha titqies bħala soluzzjoni vijabbli biex tittaffa d-domanda għall-ilma tal-pjan.

Irrid ngħid ukoll li minkejja l-problemi kollha li jeżistu f'dan il-qasam, dan ma jfissirx li m'hemmx tama biex insolvu din is-sitwazzjoni f'pajjiżna.

Pajjiżi oħra bi problemi ta' nuqqas ta' ilma, bħall-Iżrael u l-Awstralja, ħadmu bil-kbir biex żviluppaw politika ta' immaniġġar sostenibbli tal-ilma b'suċċess, u allura m'għandu jkun hemm xejn xi jżommna milli nirnexxu aħna wkoll.

Però biex nirnexxu trid titnissel responsabbiltà kollettiva li tippermetti politika fit-tul u inforzar effettiv.

Dan jista' jsir biss jekk jinħolqu proċeduri li jirregolaw l-użu tal-ilma u jitwaqqaf l-abbuż, isir inforzar tajjeb ta' dawk il-proċeduri u, fuq kollox, jitnieda programm ta' edukazzjoni fuq diversi livelli dwar l-użu sostenibbli tal-ilma.

In-nuqqas ta' liġi b'saħħitha u l-inforzar tagħha flimkien man-nuqqas ta' awtorità responsabbli qed iwasslu għal sitwazzjoni fejn l-irregolaritajiet qed jiġu regolarizzati.

M'hemmx għalfejn ngħidu li b'dan il-mod qed issir inġustizzja maċ-ċittadini onesti li josservaw dmirijiethom filwaqt li qed iservi ta' inċentiv għal min jabbuża sabiex ikompli jagħmel hekk għad-detriment tas-soċjetà.

Ejjew ma nipprovawx niskorjaw punti politiċi biex nirbħu l-voti, imma minflok ejjew inħarsu lejn il-ġejjieni ta' dan il-pajjiż fit-tul għax il-ġenerazzjoni futura ta' pajjiżna jista' jkollha diffikultajiet kbar f'dak li għandu x'jaqsam mal-ilma tal-pjan.

Għalhekk hemm bżonn li aħna l-politiċi f'din l-ogħla istituzzjoni tal-pajjiż ikollna viżjoni fit-tul ħalli nkunu kapaċi ndawru l-isfidi li għandna fis-settur tal-ilma f'opportunitajiet u niksbu suċċessi fihom.

Nirringrazzjak, Sur President.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

EDWIN VASSALLO: Sur President, nixtieq nibda l-intervent tiegħi dwar il-ħidma tal-WSC billi nsellem lil-Ministru Joe Mizzi, li huwa l-Ministru responsabbli minn dan il-qasam u li issa huwa veteran f'dan il-Parlament.

Kif kien qed jgħid l-Onor.

Frederick Azzopardi, il-provvista tal-ilma dejjem kienet ta' sfida għal dan il-pajjiż, kemm għas-settur residenzjali, kemm għas-settur industrijali kif ukoll għas-settur agrikolu.

Ir-rapport li għandna quddiemna llum jitkellem ukoll dwar il-ġenerazzjoni tal-ilma, u għalhekk hawn ma nistgħux ninsew il-ħidma li saret fi żmien l-eks Ministru Ninu Zammit biex ġie introdott ir-reverse osmosis.

Ħafna minna jiftakru li dak iż-żmien ir-riżors tal-ilma kien skars anke fid-djar tagħna tant li kellna kampanji elettorali li matulhom kienu saħansitra jiddendlu l-fliexken tal-ilma mal-każini.

Jiġifieri ejjew niftakru minn fejn tlaqna.

Quddiemi qed nara inġiniera li għadhom żgħażagħ, u għalhekk x'aktarx li huma ma jiftakrux dawk iż-żminijiet.

Però min għandu ftit taż-żmien, bħali, bħall-Ministru Joe Mizzi u forsi anke bħall-Ispeaker, żgur li jiftakru dan kollu.

Għalhekk illum għandna nirringrazzjaw lid-diversi amministrazzjonijiet preċedenti li mexxew lil dan il-pajjiż, fosthom lill-amministrazzjoni Nazzjonalista li kienet investiet fit-tisfija tad-drenaġġ, għax li kieku ma kienx għal dawn l-investimenti li saru fil-passat, illum ma konniex inkunu nistgħu niftaħru bl-investimenti li qed nagħmlu llum fit-turiżmu, fosthom pereżempju, biex l-ibħra Maltin u Għawdxin ikunu ibħra nodfa u ħielsa minn kull tniġġiż.

Illum ma kien ikollna l-ebda baħar jew bajja nadifa li kieku d-drenaġġ baqa' jmur fil-baħar mingħajr ma dan jiġi trattat, kif qed isir illum.

Kien ta' sodisfazzjon kbira għalija wkoll li fl-ewwel paġna ta' dan ir-rapport is-CEO tal-WSC qal li:

Dan hu s-sabiħ tal-politika, u għalhekk ejjew inkunu pożittivi!

Ma nistgħux nitkellmu fuq an EU funded project jekk ma nitkellmux fuq is-suċċess ta' Gvern Nazzjonalista, li permezz tas-sħubija fl-Unjoni Ewropea llum dan il-proġett qed jiġi ffinanzjat mill-istess Unjoni Ewropea.

Sur President, matul dan l-intervent nixtieq nagħmel tmien osservazzjonijiet partikolari, u se nibda mal-ewwel bl-ewwel punt ħalli żgur ma jaħrablix mill-attenzjoni tiegħi bħala l-kelliemi għall-agrikoltura u għar-raħħala Maltin.

Se nirreferi mill-ewwel għall-mistoqsija parlamentari 5197 li jien għamilt lill-Ministru Joe Mizzi fejn kont għedtlu hekk:

"Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni għaliex il-Water Services Corporation qed timponi li d-demel ta' farms tal-majjal ma jibqax jitwaddab fis-sistema tad-drenaġġ?".

Bir-raġun kollu, il-Ministru Joe Mizzi tani din it-tweġiba:

"L-Onor.

Interpellant għandu jkun infurmat li r-rimi tad-demel fis-sistema tad-drenaġġ huwa projbit skont Leġislazzjoni Sussidjarja 545.08 tal-11 ta' Ġunju 2002.".

Madankollu hawnhekk jien nappella lill-WSC sabiex ikun hemm aktar kordinazzjoni bejnha u bejn id-Direttorat tal-Agrikoltura għax ma jagħmilx sens li ninqasmu, li ninfirdu u li niġġieldu fuq dak il-ftit li baqgħalna.

Irziezet tal-majjal ftit baqgħalna, u f'dan il-pajjiż l-industrija tal-majjal waslet fl-aħħar.

Jien nifhem li l-WSC ma tkunx trid lil min iwaddab id-drenaġġ tal-majjali fis-sistema domestika, però lanqas huwa sewwa li t-tappieri joqogħdu jingħalqu u jinfetħu sakemm jintlaħaq ftehim.

Għalhekk huwa importanti li dawn iż-żewġ entitajiet jaslu għal ftehim bejniethom għax b'hekk biss jista' jkollna l-aqwa operat.

Sur President, jien għamilt din mistoqsija parlamentari 5641 lill-Ministru Josè Herrera rigward l-impjant tat-tisfija tad-drenaġġ fejn staqsejtu hekk:

"B'riferenza għar-risposta tal-mistoqsija parlamentari 5195, jista' l-Ministru jgħid jekk s'issa l-parti likwida wara t-trattament ta' tisfija ta' demel li qed isir fl-Impjant ta' tisfija tad-drenaġġ fix-Xewkija Għawdex kenitx qed tintrema fis-sistema tad-drenaġġ domestiku sakemm ikun deċiż x'għandu jsir?

Kemm-il darba l-parti likwida mhix qed tintrema fis-sistema ta' drenaġġ domestiku, jista' jgħid fejn qed ikun depożitat dan il-likwidu?".

U hawnhekk bla tlaqliq il-Ministru Herrera rrispondieni hekk:

"Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fil-preżent il-parti likwida li tirriżulta wara t-trattament ta' tisfija tas-srew tad-demel li qed isir fl-impjant ta' tisfija temporanju f'Tal-Kus fix-Xewkija Għawdex, u mhux fl-impjant tat-tisfija tad-drenaġġ, qed tintrema fis-sistema tad-drenaġġ domestiku sakemm ikun hemm aktar żviluppi li jistgħu jwasslu għall-użu aktar sostenibbli tiegħu.".

Ministru Mizzi, dan ifisser li l-Ministru Josè Herrera qed jarmilek dak li qed jibqa' mill-impjant tat-tisfija temporanju f'Tal-Kus, fix-Xewkija Għawdex, fis-sistema domestika!

Hawnhekk qed ngħidu li wara li ssir it-tisfija tad-drenaġġ, dak li huwa solidu qed jittieħed, però dak li huwa likwidu qed jintrema fis-sistema tad-drenaġġ!

Issa nisperaw li ma tgħidulix li qed inkun negattiv hawnhekk għax jien qiegħed sempliċement niġbed l-attenzjoni għal dan kollu sabiex ikun hemm aktar kordinazzjoni bejn il-Ministeri għax ma jistax ikollna ministeru jgħid lir-raħħala li ma jistgħu jwaddbu xejn fis-sistema domestika filwaqt li mbagħad ikollna ministeru ieħor li jiddisponi mid-drenaġġ fis-sistema domestika!

Sur President, dan iwassalni biex niġi għat-tieni osservazzjoni li nixtieq nagħmel, li huwa s-serq fil-kontijiet tal-ilma, u fil-fehma tiegħi l-Onor.

David Agius kien qalbu tajba wisq meta kien qed jitkellem fuq din il-kwestjoni!

Jien ilni għal dawn l-aħħar erba' jew ħames snin insostni - anke fil-preżenza tas-Sur Sandro Craus, li huwa responsabbli mill-customer care ta' dan il-Gvern - li l-kontijiet ma raħsux, u għalhekk qed nieħu pjaċir bl-insistenza tal-Onor.

David Agius f'dan ir-rigward.

Illum hemm anke numru ta' gazzetti u nies li qed jindunaw b'dan, u għalhekk jien se nibqa' nsostni l-argument tiegħi.

Issa qed jgħaddi ż-żmien, dan il-Gvern m'għadux ġdid, and time is proving us right.

Il-falsità qed tinkixef, u bħalma nkixfet il-falsità fil-kontijiet tad-dawl u tal-ilma, speċjalment fil-kontijiet tal-ilma, se tkompli tinkixef il-falsità anke f'aspetti oħrajn.

Le, dan il-Gvern mhuwiex innoċenti f'dawk li huma kontijiet, daqskemm mhuwiex innoċenti f'dak li għandu x'jaqsam ma' ngaġġ ta' ħaddiema.

Huwa biżżejjed li wieħed iħares lejn in-nefqa fuq il-wages and salaries biex jinnota li fl-2017 din in-nefqa kienet tammonta għal €26 miljun filwaqt li fl-2018 ġiet tammonta għal €29 miljun.

Kif diġà ntqal matul dan id-dibattitu, wieħed irid jinnota wkoll li filwaqt li matul is-sena 2017 telqu 72 ħaddiem minn mal-WSC, ġew reklutati 259 ħaddiem.

Jien ngħid: Ejjew noqogħdu attenti għax ma jistax jibqa' kollox għaddej qisu xejn mhu xejn!

X'differenza mill-2011!

Forsi fl-aħħar mill-aħħar aħna konna l-ħmir, Onor. David Agius, għax fi żmien Gvern Nazzjonalista telqu minn ma' din il-Korporazzjoni 71 ħaddiem u ġew ingaġġati 31; fl-2012 spiċċaw 158 ħaddiem u ġew ingaġġati 49 ħaddiem u fl-2013 spiċċaw 54 ħaddiem u ġew ingaġġati 35 ħaddiem!

Għalhekk jien nappella biex noqogħdu attenti li ma jmurx qed ikun hemm xi abbużi f'dan ir-rigward!

Jien qrajtha b'sodisfazzjon dik il-parti tar-rapport tal-WSC li tgħid li fejn huwa possibbli għandhom jiġu ngaġġati fil-WSC studenti tal-MCAST.

Issa jien nifhem li forsi l-Ministru Joe Mizzi sab kollox maqlub ta' taħt fuq minħabba ta' qablu, imma jekk din kienet it-trend ta' dak ta' qablu, kemm jista' jkun għandna naraw li din it-trend ma nkompluhiex ħalli din il-malizzja ma tibqax għaddejja!

L-ISPEAKER: Onor. Vassallo, nitolbok biex tikkonkludi għax skadielek il-ħin.

L-aħħar argument tiegħi jirrigwarda t-transfers ta' ħaddiema Nazzjonalisti.

Ejjew ma narawx aktar ħniżrijiet fejn ħaddiema jiġu mogħtija transfers sfaċċatament sempliċement għax huma Nazzjonalisti.

Mhijiex xi ħaġa denja għaż-żmien li qegħdin ngħixu fih li nibqgħu għaddejjin b'din it-tip ta' kantaliena u attitudni.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

(Onor. Membri: No) Mela la m'hawnx aktar rimarki, nitlob lill-Ministru Joe Mizzi biex, jekk jogħġbu, jagħmel il-winding up.

JOE MIZZI: Sur President, għall-WSC is-sena 2017, li kienet is-sena li fiha ċċelebrat 25 sena mit-twaqqif tagħha, kienet sena ta' suċċess għax minkejja ż-żieda fin-nefqa fl-operat u t-tnaqqis marġinali fid-dħul tagħha meta mqabbel mas-sena preċedenti, nistgħu ngħidu li kompliet issaħħaħ il-qagħda finanzjarja tagħha u rreġistrat ukoll profitt mingħajr ma kkompromettiet l-operat u l-kredibbiltà tagħha.

Għal dan kollu jien nirringrazzja lill-ħaddiema kollha ta' din il-Korporazzjoni, minn fuq s'isfel.

Ta' min jgħid ukoll li skont ċifri mhux awditjati, matul is-sena l-oħra l-WSC irreġistrat qligħ ta' aktar minn €2 miljun filwaqt li tħallsu aktar minn €2 miljun lill-European Investment Bank (EIB) biex issa d-dejn tal-Korporazzjoni niżel għal kważi €70 miljun minn ċifra li ħames snin ilu kienet taqbeż il-€160 miljun.

F'dan l-isfond f'Marzu ta' din is-sena l-Korporazzjoni varat l-identità l-ġdida tagħha u investiet f'website ġdida b'servizz aktar qrib il-pubbliku bil-għan li ttejjeb il-kwalità tal-ilma tax-xorb f'ambitu li jħares lejn il-politika nazzjonali addottata minn dan il-Gvern, politika li tiżgura li l-provvista tal-ilma tax-xorb fil-gżejjer tagħna tkun ta' kwalità tajba, sostenibbli, disponibbli u affidabbli għall-ġenerazzjonijiet futuri.

Dan kollu wassal sabiex il-WSC ħejjiet pjan konkret bil-għan li tilħaq dawn l-isfidi filwaqt li ttejjeb l-effiċjenza fl-operat tagħha kemm fl-ilma kif ukoll fid-drenaġġ u tikseb bilanċ xieraq bejn id-desalinizzazzjoni u l-estrazzjoni tal-ilma tal-pjan.

Għal dan il-għan aktar kmieni din is-sena l-WSC nidiet proġett ta' investiment infrastrutturali bla preċedent li jlaħħaq 'il fuq minn €100 miljun permezz ta' ko-finanzjament mill-fondi Ewropej, liema proġett għandu jkun implimentat matul l-erba' snin li ġejjin.

Dan il-proġett, li se jkun mifrux fuq l-operat kollu tal-Korporazzjoni, se jagħti injezzjoni vitali kemm fl-operat tal-ilma, kemm fil-qasam tad-drenaġġ kif ukoll fl-ekonomija Maltija filwaqt li jbiddel il-mod kif l-ilma li huwa tajjeb għax-xorb jiġi mħallat u ddistribwit bil-għan li titjieb l-effiċjenza u l-kwalità tal-ilma.

Sur President, matul il-ġimgħat li għaddew ġiet ippubblikata tender għat-tħaffir u għall-kostruzzjoni ta' mina ta' kważi għaxar kilometri b'dijametru ta' tliet metri li permezz tagħha se jitwasslu madwar 52,000 metru kubu ta' ilma kuljum mill-impjant tar-reverse osmosis f'Pembroke lejn il-ġibjun f'Ta' Qali biex hemmhekk l-ilma jitħallat ma' dak ta' taħt l-art b'użu inqas ta' kimiċi.

Ta' min jgħid ukoll li b'hekk l-ilma se jitwassal b'ferm aktar effiċjenza fil-lokalitajiet tal-Lvant, jiġifieri minn Tas-Sliema sal-Belt Valletta u l-madwar, u dan permezz ta' gravity system ġdida li se tkun qed tnaqqas l-ispejjeż marbuta mad-distribuzzjoni tal-ilma drastikament minħabba l-fatt li se jonqos l-użu tal-pompi.

B'hekk meta jinqata' d-dawl id-distribuzzjoni tal-ilma mhijiex se tibqa' tiġi affettwata, u din apparti r-rotta l-oħra li hemm lejn ir-riżerva ta' Misraħ Lewża f'San Ġwann.

Parti oħra integrata mill-proġett 'Net-Zero Impact Utility' hija t-tibdil u r-rinovazzjoni tan-network tad-distribuzzjoni tal-ilma.

Ġew ippubblikati wkoll tenders sabiex issir sistema ġdida tal-ilma tax-xorb fl-inħawi tal-Qrendi, ta' Ħaż-Żebbuġ u tas-Siġġiewi biex tinbidel is-sistema li hemm, li hija antika ħafna, tant li għadha mqabbda mal-boreholes.

Se jitqiegħdu wkoll 'il fuq minn 40 kilometru ta' pajpijiet f'dawn l-inħawi, u x-xogħol għal din il-parti tal-proġett mistenni li jieħu 18-il xahar.

Dawn huma biss uħud minn sensiela ta' proġetti li l-WSC se tkun qed timplimenta għax imbagħad il-Korporazzjoni se tkompli tinvesti fl-impjanti tar-reverse osmosis tagħha billi żżid il-kapaċità tal-produzzjoni tal-ilma filwaqt li żżid l-effiċjenza b'mod sostenibbli kemm mil-lat finanzjarju kif ukoll ambjentali.

B'hekk qiegħda titnaqqas ukoll l-estrazzjoni tal-ilma mill-pjan, li llum ilaħħaq madwar 40% tal-ilma kkonsmat mid-djar.

Matul il-ġimgħat li ġejjin għandha tiġi ppubblikata t-tender għall-bini tal-impjant tar-reverse osmosis.

Dan ir-reverse osmosis, li se jkun state of the art, se jkun kapaċi jipproduċi madwar 9,000 metru kubu ta' ilma kuljum.

Dan se jsir fil-binja eżistenti ta' Ħondoq ir-Rummien, li ilha mitluqa għal għexieren ta' snin, u allura permezz ta' dan il-proġett Għawdex se jiġi kompletament awtosuffiċjenti u indipendenti minn Malta għall-bżonnijiet tal-ilma.

Fl-istess waqt il-WSC se tkun qed tinvesti madwar €0.25 miljun minn fondi lokali sabiex tbiddel madwar 38 metru mill-aħħar parti tas-submarine outfall pipeline f'Ras il-Ħobż, Għajnsielem.

Hawnhekk tajjeb ngħid li dan is-submarine pipe, li kien ġie installat fl-1998, li jestendi għal madwar 140 metru 'l barra mix-xatt u li għandu fond ta' madwar 80 metru, iservi sabiex jintrema l-affluwent tad-drenaġġ ittrattat mill-impjant tat-tisfija tad-drenaġġ.

Dan kien ilu għal żmien twil bil-problemi u allura aħna ħadna l-passi neċessarji biex naraw li jiġi rranġat.

Sur President, huwa fatt li l-ilma tal-pjan għandu bżonn attenzjoni immedjata.

Kif diġà aċċennajt, permezz ta' dan il-proġett il-Gvern se jibqa' mpenjat favur it-twettiq tal-pjan nazzjonali għall-konservazzjoni tal-ilma, u dan bil-għan li titnaqqas id-domanda minn fuq l-ilma ta' taħt l-art biex l-ilma tal-pjan jiġi lura għal livell aktar sostenibbli filwaqt li pajjiżna jikseb il-good status objectives mitluba mill-Water Framework Directive.

Ta' min jgħid li l-WSC se tkun qed tinstalla sistema intelliġenti ta' sensors fil-boreholes li tagħmel użu minnhom biex meta tiddgħajjef il-prestazzjoni tal-ilma minn xi boreholes partikolari, l-ippompjar minn dawk il-boreholes jintefa b'mod awtomatiku u dan jiġi kkumpensat minn sors ieħor.

Hawnhekk ikun tajjeb li nieħu din l-okkażjoni biex inserraħ moħħ il-poplu li anke jekk isseħħ l-eventwalità li jkun hemm bosta boreholes ma jintużawx, bl-investiment li qed isir fl-impjant tar-reverse osmosis mhuwiex possibbli li Malta tispiċċa b'nuqqas ta' ilma.

Qed nagħmel dan l-enfasi biex jekk kien hemm xi ħadd qed jipprova jallarma, bl-investiment li qed nagħmlu qed nassiguraw li ma jkollniex dawn il-problemi.

Aħna ma nparlawx biss imma nwettqu wkoll u nagħmlu l-affarijiet bis-serjetà.

Fil-fatt aħna għalhekk ġibna l-fondi, biex inkunu nistgħu nagħmlu dawn il-proġetti li huma tant meħtieġa f'pajjiżna, u nerġa' ngħid li dan jista' jsir biss minħabba li llum il-WSC għandha l-kapaċità li tipprovdi l-ilma minn sistema ta' desalinazzazzjoni robusta u b'saħħitha li aħna se nkomplu nsaħħuha.

Pass importanti ieħor sabiex l-iżbilanċ bejn id-domanda u l-provvista nazzjonali għall-ilma jitnaqqas b'mod sinifikanti qed isir permezz tal-produzzjoni tal-highly polished reclaimed water, jew dak li llum huwa magħruf bħala 'new water', li qed jibbenefikaw minnu aktar minn 170 bidwi għall-irrigazzjoni minflok ma jagħmlu użu mill-ilma tal-pjan.

Permezz ta' dan l-ilma l-bdiewa qed igawdu minn provvista stabbli ta' ilma għat-tisqija b'salinità baxxa li tirriżulta b'impatt pożittiv fuq l-uċuħ tar-raba' tagħhom u b'aktar flessibbiltà fil-produzzjoni tat-tkabbir tal-ħxejjex lokali.

Kien hawn xi ħadd li rrimarka li għandna nagħtu l-ilma kollu b'xejn.

L-affarijiet aħna ma nagħmluhomx bl-addoċċ.

Biżżejjed ngħid li qabel ma l-bdiewa bdew jibbenefikaw minn ilma b'xejn, ġew ikkalkolati l-uċuħ li għandhom biex b'hekk jiġi assigurat li għandhom biżżejjed ilma għall-uċuħ tar-raba' tagħhom.

Għalhekk l-affarijiet saru bis-serjetà.

Aħna ma rridu lil ħadd jabbuża lanqas, u allura filwaqt li qgħadna attenti biex naraw li l-bdiewa jibbenefikaw mill-ilma li għandhom bżonn għall-għelieqi tagħhom, fl-istess ħin assigurajna wkoll li ma jitwettqux abbużi għax nemmnu li dik hija xi ħaġa importanti ħafna.

Tajjeb infakkar, Sur President, li skont il-politika nazzjonali ta' dan il-Gvern, l-ewwel 2,500 metru kubu fis-sena per holding ta' dan l-ilma trattat jingħataw b'xejn lill-bdiewa għall-użu agrikolu, u allura b'dan il-mod qed nuru kemm aħna konxji li filwaqt li lill-bdiewa għandna nagħtuhom biżżejjed ilma għall-uċuħ tagħhom, fl-istess ħin għandna noqogħdu attenti wkoll li ma nħallux lil min jabbuża.

Ta' min jgħid li wara li din is-sena ġie inawgurat l-impjant f'Taċ-Ċumnija ġewwa l-Mellieħa, il-WSC qiegħda fi stat avvanzat ħafna li tipproduċi new water fiż-żewġ impjanti l-oħra tagħha, ċjoè dawk li jinsabu fil-gżira Għawdxija u f'Ta' Barkat ix-Xgħajra, fejn mill-impjant f'Ta' Barkat biss il-WSC se tkun kapaċi tipproduċi madwar 9.6 miljuni litri ta' new water kuljum.

Immaġinaw biss li dak l-ammont ta' ilma kien qed jintrema l-baħar!

X'differenza u x'irresponsabbiltà kien hemm qabel!

Sa minn meta kont ix-Shadow Minister fuq dan il-qasam, jien dejjem kont ngħid li dan l-ilma m'għandux jintrema imma għandu jintuża b'mod għaqli.

Issa llum, li jien il-persuna responsabbli minn dan il-qasam, m'iniex naħsel idejja imma qed nerfa' r-responsabbiltà li għandi bil-fatti u mhux bil-paroli biss.

Jien qed nara fejn wieħed jista' jtejjeb filwaqt li qed nilqa' għall-problemi li writna fis-snin l-imgħoddija.

Matul din is-sena, permezz tal-European Fund for Regional Development (EFRD), il-WSC se testendi d-distribuzzjoni tan-network tan-new water b'20 kilometru filwaqt li se tinstalla madwar 140 dispensing points biex tkopri medda ta' madwar 40 ettaru ta' raba' agrikola fit-Tramuntana ta' pajjiżna.

Intant tajjeb ngħid ukoll li l-offerti relatati max-xogħol ta' tħaffir u mal-pipeline ta' din il-medda ta' infrastruttura diġà ġew ippubblikati.

Hawnhekk nixtieq nieħu l-okkażjoni biex nesprimi s-sodisfazzjon tiegħi għall-fatt li b'din is-sensiela ta' proġetti l-Gvern se jkun qed jassisti sabiex l-ilma tal-pjan jiġġenera ruħu mill-ġdid u b'mod sostenibbli biex b'hekk jassigura li l-ġenerazzjonijiet futuri tagħna jkollhom riżorsi ta' ilma tal-pjan b'saħħithom u li fl-istess ħin għandu l-back-up neċessarju sabiex isostni l-ekonomija, li qiegħda tikber dejjem b'mod aktar effiċjenti, kif jistħoqq lill-poplu Malti u Għawdxi.

Sur President, matul dan l-intervent tiegħi jien xtaqt nagħti stampa fil-qosor ta' dan il-qasam, però ovvjament ħallejt ukoll ħin biex inkun nista' nirrispondi għar-rimarki li saru għaliex aħna, bħala Gvern, ma naħarbux mir-realtà imma ngħidu l-affarijiet kif inhuma.

Nibda billi nirreferi għal waħda mill-kwestjonijiet li tqajmu u li għandha x'taqsam mas-sistema ta' moniteraġġ dwar il-leakages.

L-ewwel nett tajjeb ngħid li l-WSC qed tagħmel monitoring ta' din is-sistema tant li qed tibgħat madwar 50 ittra fil-ġimgħa lill-konsumatur.

Aħna mhux talli m'aħniex qed nagħmlu dak li implika l-Onor.

Membru, imma talli jien qed nagħtih il-provi x'qed nagħmlu.

Irrid ngħid ukoll li dan kollu sar b'investiment minn Gvern Laburista għax huwa fatt li s-sistema li writna ma kenitx xi waħda intelliġenti!

Hawnhekk nixtieq nieħu l-okkażjoni biex nirringrazzja lill-ħaddiema tal-WSC li ħolqu software li bih jekk ikun jixtieq il-konsumatur ikun jista' jara l-consumption pattern tiegħu minn ġewwa daru stess.

Għall-informazzjoni tal-Oppożizzjoni, jeżisti wkoll Advisory Board biex jekk jinstab li hemm xi leakage, il-konsumatur residenzjali jkun jista' jagħmel talba sabiex ikollu l-kont rivedut fuq rata speċjali.

Hawnhekk ta' min jgħid ukoll li l-konsumatur residenzjali ma jiġi ċċarġjat l-ebda fees sabiex isiru l-internal leakage investigations.

Naturalment il-konsumatur kummerċjali jiġi ċċarġjat fee, imma l-fee ta' €11.65 li l-konsumatur kummerċjali jiġi ċċarġjat meta jagħmel talba biex jiġi ttestjat il-meter tiegħu ma vvintajthiex jien; hija l-leġiżlazzjoni stess li timponi dan.

Għalhekk jien ma nistax nifhem kif l-Onor.

Membru din qed jipprova jitfagħha fuqi wkoll, bħallikieku kont jien li imponejt din il-fee!

Issemma wkoll ix-xogħol tat-tqegħid u bdil ta' kanen fit-toroq li qed isir minn Transport Malta.

Tajjeb ngħid li ntlaħaq ftehim mal-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali kif ukoll mal-Ministru għall-Ekonomija, l-Investiment u n-Negozji ż-Żgħar sabiex ix-xogħol infrastrutturali li jsir fit-toroq ikun jinkludi wkoll dak relatat mal-ilma u d-drenaġġ.

Dwar l-impjanti tad-drenaġġ, lil sieħbi ngħidlu li aħjar ra kif inbnew l-impjanti tad-drenaġġ milli qagħad jiġi jiftaħar bihom għax il-mod kif saru l-affarijiet huwa xi ħaġa tat-twerwir!

Fl-aħħar sieħbi l-Onor.

Aħna nistgħu nassiguraw lil kulħadd li mhu se nħallu lil ħadd jarmi l-ebda tip ta' materjal li mhuwiex aċċettabbli, u huwa l-obbligu tagħna li naraw li dan ma jsirx għax dan jista' jagħmel ħsara lill-impjanti ukoll.

Fejn kien hemm bżonn, aħna ħadna passi f'dan ir-rigward u tejjibna s-sitwazzjoni, u hekk se nkomplu nagħmlu.

Fil-fatt diġà qegħdin naraw riżultati f'dak li qed nagħmlu, imma aħna ma nħossux li għandna għalfejn indoqqu trombi għax wara kollox lilna li jinteressana hija s-saħħa taċ-ċittadin.

Aħna qed nagħmlu dak li qed nagħmlu mhux biex noqogħdu niftaħru u ndoqqu t-trombi imma għax nemmnu li għandna ntejbu s-sitwazzjoni bis-serjetà.

Nerġa' ngħid li diġà tejjibna s-sitwazzjoni drastikament, u meta qed ngħid hekk m'iniex qed inparla bl-addoċċ.

Però, minkejja dan kollu, jien qatt ma qgħadt niftaħar, anzi hawnhekk irrid nirringrazzja lill-ħaddiema kollha li jaħdmu f'dan il-qasam għax huwa bl-għajnuna tagħhom li saru dawn l-affarijiet.

Issa se niġi biex nirreferi għall-allegazzjonijiet li qed isiru fejn fost affarijiet oħra qed jingħad li l-ARMS qed toħroġ aktar kontijiet minn qabel.

Nibda biex ngħid li din hija gidba li hija intenzjonata li tinganna.

Fil-fatt l-uniku tibdil li sar fil-kontijiet matul dawn l-aħħar għaxar snin kien iż-żieda ta' 30% fuq it-tariffi matul l-2010 u t-tnaqqis ta' 25% fuq it-tariffi fl-2014 u 2015 għall-konsumaturi residenzjali u għall-konsumaturi mhux residenzjali rispettivament.

Fil-futur qarib jien se nġib provi fattwali ta' dan li qiegħed ngħid ukoll għax m'għandi xejn x'naħbi!

Jien ngħid dak li hu, u jekk inħoss li hemm bżonn li l-affarijiet jiġu rranġati, ngħid li hemm bżonn li l-affarijiet jiġu rranġati, imma din hi r-realtà, u jien se nġibilkom provi ta' dan li qed ngħid ukoll.

Issa jien naf li m'għandix għalfejn għax in-nies diġà jafu x'inhi r-realtà, imma jien se nipprovalkom kemm intom qed tipprovaw tingannaw!

Tajjeb ngħid ukoll li l-mod ta' kif jiġu kkalkolati l-kontijiet mill-ARMS baqa' ma nbidilx minn meta ġiet stabbilita s-sistema kurrenti fl-2009, u dan ħareġ mir-riċerka li għamilt matul dawn l-aħħar ġimgħat u li għadni nagħmel sal-ġurnata tal-lum għax jien irrid li l-affarijiet ikunu ġusti.

Għalhekk wieħed irid ikun ipokrita biex jgħid mod ieħor, u jien se nagħti aktar provi biex nuri kemm qed tkunu ipokriti meta qed tallegaw dan kollu għall-gwadann politiku għax jien ma nħobbx inparla biss!

Fil-fatt jien dejjem ġibt provi għal dak li għedt f'dan il-Parlament, bħalma għamilt meta kont tkellimt fuq il-korruzzjoni, mhux bħalma tagħmlu intom!

Sur President, kif għedt diġà s-sistema kurrenti li tinkludi l-bands tal-konsum u l-perjodi ta' kontijiet għadha l-istess waħda li ġiet introdotta permezz tal-emendi li kienu saru fl-2009.

S'issa hawnhekk jien qed insemmi x'sibt mill-analiżi li qed nagħmel b'mod uffiċjali.

Il-verità hi li t-tnaqqis fit-tariffi matul l-2014 u l-2015 wasslu għal tnaqqis sostanzjali fil-kontijiet tal-konsumatur.

Fil-fatt il-kont tal-konsum attwali bbażat fuq xahrejn għal żewġ persuni fl-2017 huwa ta' 30% anqas meta mqabbel mal-istess kont bl-istess rata ta' konsum ikkalkolat bl-istess mod iżda bil-kalkoli tal-2018.

Dawn huma fatti, u aktar 'il quddiem jien se nipprova dawn il-fatti wkoll!

Tajjeb ngħid ukoll li għall-kuntrarju ta' dak li hemm min ta x'jifhem, l-ARMS Ltd ma tagħmel l-ebda profitt minn fuq xi sistema tal-kontijiet.

ARMS Ltd hija joint venture bejn Enemalta plc u l-WSC, u għaldaqstant il-ħlasijiet li jinġabru jiġi mgħoddija lilhom rispettivament.

Aħna la żidna t-tariffa tal-elettriku u lanqas beħsiebna nżiduha matul iż-żmien li ġej.

Kif kont għedt lil The Malta Independent, it-tariffi tad-dawl u l-ilma raħsu drastikament b'25%, kif kien wiegħed il-Gvern Laburista.

Lil ta' The Malta Independent jien għedtilhom ukoll li dawn huma fatti mhux diskutibbli, u huma ma merewnix fuq hekk.

Nerġa' ngħid li s-sistema li tintuża minn ARMS Ltd ilha tintuża għal snin twal mill-gvern preċedenti.

L-ilmenti li rċevejt min-naħa tal-konsumaturi, ġew minn fejn ġew, jien għaddejthom lill-entitajiet rilevanti, sal-lum għadni qed nirċievi feedback dwarhom, liema feedback qed nanalizzah u għaddejtu saħansitra lir-regolatur.

Jiġifieri jien ma qgħadtx nistenna lill-entitajiet biex jgħaddu l-feedback lir-regolatur huma imma bgħatt il-feedback lir-regolatur qabilhom.

Anke l-artikli li ġew ippubblikati fil-gazzetti nnotajniehom.

(Interruzzjonijiet) Iva, għandi, u issa nippubblika kollox!

Jien mhu se naħbi u mhu se ngħatti xejn imma għandi evidenza ta' kollox.

Stenna daqsxejn, u dalwaqt se nagħtik evidenza oħra wkoll!

Fil-fatt bħalissa ninsab għaddej bid-diskussjonijiet biex imbagħad naraw x'rakkomandazzjonijiet hemm bżonn inressqu.

Issa ħalli niġi biex nagħti xi ftit statistika.

Jien informat li l-ammont ta' kontijiet li nħarġu minn ARMS Ltd jiddependi minn diversi fatturi, fosthom mill-ammont ta' klijenti, imma madankollu r-rata medja tal-kontijiet ta' kull klijent ma żdiditx.

Fil-fatt, filwaqt li fl-2012 inħarġu medja ta' 6.1 kont għal kull klijent, fl-2017 din ir-rata kienet anqas minn hekk għax kienet ta' 5.7 kont għal kull klijent.

Fl-istess waqt ta' min jgħid li n-numru ta' familji li rċevew kontijiet li ma jaqbżux il-faxxa l-aktar baxxa tat-tariffi, jiġifieri dak ta' 2000 unit fis-sena, fl-2017 żdied b'4.3% meta mqabbel mal-istess figura tal-2013.

Dan ifisser, Sur President, li llum hemm ħafna aktar klijenti li qed jibbenefikaw mill-orħos faxxa ta' tariffi mill-2012.

Ifisser ukoll li llum aktar klijenti qed jikkonsmaw l-elettriku bil-għaqal sabiex jibbenefikaw mill-aktar tariffi baxxi u sabiex inaqqsu l-impatt negattiv fuq l-ambjent.

Min-naħa tiegħu, il-Gvern se jkompli jaħdem biex jiżgura li l-familji Maltin jibqgħu jibbenefikaw minn waħda mill-orħos tariffi tal-elettriku fl-Ewropa, hekk kif ilhom jagħmlu mill-2014, kif ikkonfermat il-Eurostat stess, li qalet illi Malta għandha fost l-orħos … (Interruzzjonijiet) Anzi l-Eurostat qalet aktar minn hekk, għax qalet li kien hemm varjazzjoni ta' 7.1% minħabba li żdiedet kemm id-domanda kif ukoll il-konsum.

(Interruzzjonijiet)

L-ISPEAKER: Jekk jogħġobkom żommu l-ordni.

(Interruzzjonijiet) L-Onor.

DAVID AGIUS: Sur President, is-Sedja għaddiet rulings minn din il-Kamra biex jekk xi ħadd jikkwota, jikkwota verbatim minn dak id-dokument.

Għalhekk nitlob lis-Sedja biex tapplika r-ruling li tat hi stess.

L-ISPEAKER: Jien naf x'għedt fir-rulings tiegħi.

Fil-fatt jien għedt li jekk Onor. Membru jkun qed jikkwota verbatim irid ipoġġi d-dokument li jkun qed jikkwota minnu fuq il-Mejda tal-Kamra, imma jekk hu jkun qiegħed jagħmel biss riferenza għal dak id-dokument, m'għandux għalfejn ipoġġih.

(Interruzzjonijiet) Ir-ruling huwa ċar.

Mhux jien niktibhom ir-rulings, Onor. Agius?!

Hawnhekk il-Ministru Mizzi qiegħed biss jagħmel riferenza u mhux … (Interruzzjonijiet) Ħu paċenzja u ppermettili ftit!

Jekk Onor. Membru ma jikkwotax minn dokument verbatim imma jagħmel biss riferenza għal dak id-dokument, m'għandux għalfejn ipoġġi d-dokument li jkun qed jirreferi għalih fuq il-Mejda tal-Kamra.

JOE MIZZI: Sur President, jien ma noqgħodx inparla fil-vojt bħalma jagħmlu huma imma naġixxi, u meta għedt li se nara l-affarijiet, rajt l-affarijiet!

(Interruzzjonijiet) Ħalli nurik kemm nidħol bis-serjetà fl-affarijiet jien.

Jekk wieħed jikkalkola l-eco-reduction fis-sena u mhux jibbażaha fuq xahrejn, mill-140,000 konsumatur li qed jieħdu benefiċċju bħalissa, dawn jinżlu għal 114,000.

Dan qed ngħidu biex nurik kemm is-sistema eżistenti hija ikkomplikata, Onor. Agius!

(Interruzzjonijiet)

L-ISPEAKER: Ministru, jekk jogħġbok indirizza lis-Sedja.

Niġbidlek l-attenzjoni wkoll li għad fadallek erba' minuti għad-dispożizzjoni tiegħek.

JOE MIZZI: Ħalli nurik l-ipokresija tan-naħa l-oħra, Sur President!

Fl-2010 il-Ministru responsabbli ta' dak iż-żmien kien qal hekk:

"Bħala regola ġenerali l-kontijiet tad-dawl u l-ilma joħorġu kull xahrejn, però minħabba t-tranżizzjoni għas-sistema l-ġdida hemm ammont ta' kontijiet b'lura u bħalissa qed isir ix-xogħol meħtieġ biex is-sitwazzjoni tiġi regolarizzata u kif dan jiġi finalizzat il-kontijiet jerġgħu jibdew jinħarġu kull xahrejn.".

Dan ifisser li huma stess ikkonfermaw li s-sistema li daħħlu u li ħallsu l-miljuni għaliha ma ffunzjonatx.

Huma nefqu dawn il-miljuni mill-Kaxxa ta' Malta, li għadha difettuża sal-lum u issa llum aħna qed nipprovaw nirranġawha!

Ħalli nkompli ngħid x'qal l-Eks Ministru responsabbli fl-2012:

"Ninsab informat li sabiex jiġi regolarizzat il-billing cycle fuq il-perjodu ta' kull xahrejn, uħud mill-konsumaturi qegħdin jirċievu kontijiet għall-perjodu ta' konsum iqsar minn dak ta' xahrejn …".

(Interruzzjonijiet) Nesa l-Onor.

Sur President, irrid ngħid ukoll li komunikazzjoni li saret bejn iċ-chairman ta' ARMS Ltd u l-Ministeru għall-Finanzi lejn l-aħħar tas-sena 2012 u kmieni fis-sena 2013 turi li l-Gvern preċedenti kien jaf bil-kontijiet pro rata.

Fil-fatt f'komunikazzjoni permezz ta' email hemm spreadsheet b'estimi maħduma dwar kif dak iż-żmien ARMS Ltd kienet qed taħdem il-kontijiet.

Allura issa qamu l-Membri tan-naħa l-oħra, Sur President?!

Tant iħobbuh lill-konsumatur huma li ħallewh ibati!

Dan biex taraw kemm huma vili u ipokriti!

Jekk illum qed jgħidu li aħna qed nisirqu lill-konsumatur, allura fl-2012 kienu qed jisirqu lill-konsumatur huma, imma l-fatti mhumiex hekk!

Issa biex nipprova li dak li qed ngħid huwa l-verità se npoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra korrispondenza minn Wilfred J. Borg min-naħa ta' ARMS Ltd lil Colin Calleja, li kien il-prinċipal tas-segretarjat tal-Ministeru tal-Finanzi ta' dak iż-żmien.

Ħalli npoġġi din il-korrispondenza, Sur President, biex wieħed ikun jista' jara l-ipokresija ta' dawn in-nies!

Inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja ta' email bejn l-ARMS u l-Ministeru għall-Finanzi datata 30 ta' Diċembru 2012 dwar kalkoli fir-rigward ta' konsum ta' elettriku u ilma fil-perjodu bejn l-2010 u l-2012.

Sur President, hawnhekk nixtieq nerġa' nenfasizza li aħna qed nagħmlu l-affarijiet bis-serjetà u nevalwaw kollox, imma l-Membri tan-naħa l-oħra huma verament ipokriti biex mill-2012 'l hawn, huwa issa li qed iħennu għall-konsumatur!

Ara dak iż-żmien ma kenitx ġietkom ħniena mill-konsumatur għax kellkom l-elezzjoni ġenerali, u kontu tafu li kulma kontu se tagħmlu huwa li tirranġaw l-avviż legali biex tiġu in line kif suppost!

Għall-kuntrarju aħna qed nevalwaw kollox biex naraw kif nistgħu ntejbu s-sitwazzjoni, u hekk se nagħmlu.

Aħna se nkunu ġusti, u se naraw li fejn wieħed ikun irid jagħmel il-parti tiegħu minħabba s-CO emissions, dak irid jagħmel il-parti tiegħu wkoll.

Fejn hemm lok li wieħed itejjeb is-sitwazzjoni, aħna se naraw li ntejbuha, imbasta nkunu ġusti.

(Interruzzjonijiet) Mill-2012 intom issa tkellimtu, u allura kif issa qed tgħajru lili għax ħadt xahar biex nagħmel l-affarijiet kif suppost?!

Jien xahar biss ili nara l-affarijiet, mhux bħalkom, li ħadtu dawn is-snin kollha biex tkellimtu!

Kemm tifilħu tkunu ipokriti!

Intom qed tapprofittaw ruħkom!

L-ISPEAKER: Ministru Mizzi, nitolbok biex tikkonkludi għax skadielek il-ħin.

JOE MIZZI: Nerġa' ngħid li minn hawn u ftit taż-żmien ieħor se nġibilkom il-provi u l-fatti li juru kemm intom qed tipprovaw tqarrqu!

Intom tafu li l-affarijiet kienu hekk, imma issa qed tipprovaw iddawruha mod ieħor.

Jien min-naħa tiegħi qed inħares lejn kull angolu biex naraw x'għandu jiġi diskuss ħalli mmexxu l-affarijiet 'il quddiem.

Nirringrazzjak, Sur President.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-mistoqsija hi l-mozzjoni kif imressqa mill-Ministru għall-Enerġija u l-Immaniġġar tal-Ilma.

L-ISPEAKER: Division.

Din il-votazzjoni se tittieħed fis-seduta tal-Erbgħa, 13 ta' Ġunju 2018 skont il-ftehim milħuq.

Għaldaqstant nitlob lill-Ministru Mizzi biex, jekk jogħġbu, iressaq l-Aġġornament.

AĠĠORNAMENT

JOE MIZZI: Sur President, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar it-Tlieta, 5 ta' Ġunju, 2018 fid-9.30 a.m. b'din l-aġenda:

Mozzjonijiet

Estimi ta' dħul u nfiq ta' Patrimonju Malta u s-Sovrintendenza tal-Patrimonju Kulturali għas-sena 2018.

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi dwar l-Aġenzija għal Infrastruttura Malta – Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza li Tneħħi l-Kontroll tad-Djar – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Professjoni Nutarili u Arkivji Nutarili – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda Diversi Liġijiet dwar is-Servizzi Finanzjarji – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Kriminali u l-Att dwar id-Dipendenza fuq id-Droga (Trattament mhux Priġunerija) -Tieni Qari; u

Abbozz ta' Liġi dwar Arranġamenti u Servizzi ta' Teknoloġija Innovattiva – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Attiv Finanzjarju Virtwali -Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Awtorità tal-Innovazzjoni Diġitali ta' Malta -Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar is-Sigrieti Kummerċjali – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Professjoni tal-Psikoterapija – Tielet Qari;

Estimi ta' Dħul u Nfiq tal-Awtorità tal-Ippjanar għas-sena 2018 – votazzjoni;

Estimi ta' Dħul u Nfiq tal-Awtorità għas-Saħħa u s-Siġurtà fuq il-Post tax-Xogħol għas-sena 2018 – votazzjoni;

Estimi ta' Dħul u Nfiq tal-Awtorità tad-Djar għas-sena 2018 – votazzjoni;

Estimi ta' Dħul u Nfiq tal-Awtorità Maltija tal-Artijiet għas-sena 2018 – votazzjoni;

Emenda tal-Gvern għall-mozzjoni tal-Oppożizzjoni dwar ir-rapport tal-Parlament Ewropew dwar ħasil ta' flus u evażjoni tat-taxxa – votazzjoni;

Estimi ta' dħul u nfiq tal-Awtorità dwar il-Protezzjoni ta' Embrijuni għassena 2018 – votazzjoni; u

Estimi ta' Dħul u Nfiq tal-Korporazzjoni għas-Servizzi tal-Ilma għas-sena 2018 – votazzjoni.

Abbozz ta' Liġi dwar Prevenzjoni tal-Korruzzjoni fl-Isport – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi biex jemenda Diversi Liġijiet (Riforma dwar il-Pensjonijiet) - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni tal-Ambjent – Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni tal-Embrijuni – Kumitat Permanenti.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

IVAN BARTOLO: Sur President, meta ma taqbilx mad-drawwiet ħżiena tal-maġġoranza, b'mod speċjali ta' dawk li għandhom il-poter f'idejhom, tiġi meqjus daqslikieku qed tikser il-bonordni, daqslikieku qed tikser ir-rieda qaddisa u daqslikieku qed tagħmel xi ħaġa ta' barra minn hawn.

Ħafna drabi meta jiġri hekk tħossok qed tgħix fil-Libja, fi żmien meta Muammar Gaddafi kien fl-aqwa tiegħu.

Jien kont il-Libja fis-snin disgħin, u niftakar li f'kull post pubbliku li kont tmur fih kont tara ritratt ta' Muammar Gaddafi, anke f'ħanut tal-laħam jew fi stationery.

Forsi f'pajjiżna m'aħniex f'dak l-estrem, però jista' jkun li f'pajjiżna x-xbihat huma aktar sottili, u se nispjega għaliex qiegħed ngħid dan.

Forsi x-xbihat f'pajjiżna ma jagħtux daqshekk fil-għajn, Sur President, però qegħdin hemm xorta waħda, u qegħdin hemm bis-saħħa.

Biżżejjed ngħid li jekk titkellem jew tikkritika, allura jqisuk mal-lista tal-midinbin daqslikieku ħadtha kontra l-alla tas-soċjetà, u għalhekk tiġi mwiddeb, anke jekk bil-pulit u b'mod sottili.

F'Aġġornamenti li għamilt fil-passat tkellimt diversi drabi dwar il-biżgħat li jeżistu fis-soċjetà tagħna, u jien ma nagħtix tort lil dawk in-nies li, meta speċjalment aħna l-Membri tal-Oppożizzjoni, immorru nħabbtulhom il-bieb ma jiftħulniex biex jiltaqgħu u jitkellmu magħna, minħabba li jibżgħu li jarahom xi ħadd mill-ġirien.

Fil-fatt din hija l-agħar forma ta' biża' li bniedem jista' jgħaddi minnha.

Għall-kuntrarju, Sur President, anke jekk tfaħħar il-ħażin, inti tiġi mogħti indulġenzi soċjali, u allura biex tieħu minn dawn l-indulġenzi trid jew tagħlaq imqar għajn waħda jew inkella trid tidħol f'xi sit soċjali li jkun magħluq u li biex tidħol fih trid tagħtihom l-ID card number għax dawn ikunu jridu jkunu jafu li inti veru teżisti u qiegħed hemm.

Sfortunatament f'dawn it-tip ta' gruppi jkun hemm bnedmin, li għandhom ukoll ċerta awtorità f'pajjiżna, li qegħdin hemmhekk biex jaraw diversi kitbiet li ħafna drabi ma jixirqu lil ħadd, aħseb u ara kemm jixirqu lil ħutna Maltin, huma min huma, irrispettivament mill-fehma li għandhom u minn kemm il-fehma tagħhom hija differenti minn tiegħek.

Jekk, pereżempju, inti sempliċement tpoġġi fuq sit soċjali rapport li tkun ġabet gazzetta fuq diskors partikolari tiegħek, wara biss ħames minuti li jkun deher dan ir-rapport, dawn il-persuni - li jammontaw għal xi għaxra - jinfexxu f'bumbardament ta' tgħajjir għax mingħalihom persuna bħali se taqta' qalbha!

Jekk dawn il-persuni jagħmlu xogħolhom billi joqogħdu għassa ta' dak li jkun qed jingħad u jattakkaw b'mod speċjali persuni mill-Oppożizzjoni, allura f'dan il-każ id-dnubiet ta' dawn il-persuni jkunu maħfura, jagħmlu x'jagħmlu u jgħidu x'jgħidu!

Però jekk l-inġustizzji jkunu jdejquk u ma tissaportix tiskot - wara kollox jien, bħala Membru Parlamentari, huwa fid-dmir tiegħi li nitkellem dwar dak li nara - ikollok tbati prezz għoli, anzi nażżarda ngħid prezz bl-użura.

Jekk twebbes rasek u turi li l-fehmiet tiegħek huma differenti minn dawk tal-alla tas-soċjetà, allura fl-għajnejn tal-qalba inti tkun dnibt u tkun għawwiġt it-tifsira ta' x'inhu qaddis, ta' x'inhi qdusija u ta' x'inhi ubbidjenza għal kollox bil-konsegwenza li f'dan il-pajjiż sirna ma nistgħux nitkellmu, ma nistgħux naqdu dmirna u ma nistgħux naħdmu.

Pereżempju, l-aħħar esperjenza li kelli minn dawn li qed insemmi kienet il-ġimgħa l-oħra meta waqt li kont qed nitkellem dwar l-Estimi ta' Dħul u Nfiq tal-Awtorità tad-Djar, fost l-oħrajn semmejt li naf b'każijiet ta' persuni li jgħixu u jorqdu f'garaxx ta' karozza waħda.

Dawn huma stejjer li mhux biss tista' tisma' dwarhom imma tista' tmur tmiss il-ferita ta' dawn in-nies b'idejk stess!

Pereżempju, illum fi Triq il-Granmastri, Marsaskala jien rajt tliet persuni jgħixu f'garaxx, però s-Segretarju Parlamentari għoġbu jgħid li f'Malta hu jaf biss tlieta min-nies li jorqdu f'garaxx!

Issa jekk is-Segretarju Parlamentari l-Onor.

Roderick Galdes ikompli jinsisti fuq dan il-punt, jiddispjaċini ngħid li allura mhuwiex imiss ir-realtà tas-soċjetà u ma jafx x'qed jiġri fis-soċjetà tagħna.

Biss biss l-Orizzont tat-Tlieta, 6 ta' Marzu, 2018 … Issa hawnhekk qed nikkwota l-Orizzont, Sur President, u mhux In-Nazzjon jew Il-Mument … Il-ġimgħa l-oħra jien għedt li naf b'ħafna nies li qed jgħixu f'garaxxijiet, u fil-fatt is-siti ta' Newsbook u anke ta' inewsmalta ġabu artiklu dwar dak li għedt jien, u nixtieq nirringrazzjahom minn hawnhekk ta' dan.

Però l-bumbardament li jkun hemm, li inti qed tigdeb, li qed tesaġera, li qed tallarma lill-poplu u ħafna gideb ieħor bħal dan ma jixraq lil ħadd.

Nixtieq nasal għall-konklużjoni ta' dan l-Aġġornament billi nsemmi lilek, Sur President, bħala raġel li nafek mill-qrib u allura naf kemm inti tissalvagwardja anke l-interess tagħna d-Deputati hawnhekk.

Naf kemm tagħmel xogħol għalina, anke jekk sempliċement nitolbok ftit informazzjoni.

Naf li inti tinsab il-ħin kollu warajna hawnhekk.

Anke f'dak li għandu x'jaqsam magħna d-Deputati Parlamentari, aħna nneħħulek il-kappell u nirringrazzjawk ta' dak kollu li tagħmel magħna.

Però llum qed nitolbok protezzjoni sabiex aħna ma niġux intimidati b'dan il-mod billi niġu mgħajra u jingħadu stejjer fuqna li ma ġrawx verament.

Pereżempju, lili ma nafx x'jgħiduli li għamilt fis-Seminarju.

Jgħiduli: "Għax ma tarax x'għamilt fis-Seminarju?!"

Mela x'għamilt jien is-Seminarju?!

Ma nafx, u jekk jaf nitlob lis-sinjur biex jgħidli!

Dejjem l-istess ħaġa!

M'għandhomx fuq xiex jgħajruni ħlief fuq din il-ħaġa!

Nerġa' ngħid li llum jien żort tliet persuni li jgħixu f'garaxx ġo Triq il-Granmastri, Marsascala.

Allura b'daqshekk jien qed nigdeb?!

U nkun qed nigdeb meta nikkwota l-Orizzont tas-6 ta' Marzu, 2018 – nerġa' ngħid, m'iniex qed nikkwota in-Nazzjon jew Il-mument imma l-Orizzont - illi fuq il-front page qalet li f'Malta hawn 190 persuna li qed jgħixu fil-garaxxijiet?!

Allura l-Orizzont qiegħda tigdeb hawnhekk?

Allura jekk aħna ngħidu l-verità, bilfors irridu niġu mgħajra fuq il-midja soċjali u fit-triq?!

Għaliex dan?!

Jien m'iniex se nsemmi lilna d-Deputati Parlamentari biss imma se nsemmi xi ftit każijiet oħra bħal, pereżempju, il-każ tal-kunsillier tal-Partit Nazzjonalista tal-Gżira Jeremy Cardona, li nixtieq insellimlu minn hawnhekk.

Dan il-kunsillier żagħżugħ spiċċa fil-mira ta' sewwieq billi malli beda jaqsam it-triq, għal xi raġuni kien hemm sewwieq li għafas il-gass għal fuqu filwaqt li qallu: "Għax ma qgħadtx fin-nofs ħalli ntajrek?!"

U nfexx jgħajru bi kliem oxxen li mhux ta' min jgħidu f'din l-ogħla istituzzjoni tal-pajjiż!

Issa, Sur President, jien qed insemmi biss każ wieħed, imma hemm biżibilju ta' każijiet bħal dawn.

Huwa biżżejjed li tidħol fi gruppi magħluqa tal-midja soċjali biex tara x'jgħidu fuqna l-Membri tal-Oppożizzjoni.

Huwa inkredibbli meta tara ċerti ismijiet!

Jien għandi dawn l-iscreenshots.

Fil-pubbliku u fuq it-televiżjoni d-dehra hija xort'oħra.

Jien lanqas ridt nemmen xi bdejt nara u minn min, imma donnu fis-soċjetà tagħna dan hu permess li jsir.

Kollox huwa miexi sew u kollox huwa miexi fuq ir-rubini!

L-aqwa li għandna tliet persuni biss jgħixu fil-garaxxijiet f'pajjiżna!

Kieku kont responsabbli jien minn dan il-qasam kont immur għand dawn it-tliet persuni u nara kif se nirranġalhom biex ma jibqgħux jgħixu f'garaxx, għax bħalma jien ma ngħixx f'garaxx, lanqas irrid li jgħix f'garaxx ħaddieħor!

Imma fis-soċjetà tagħna ma tistax tgħid dak li hu ħażin.

Donnu li tgħajjar lill-Membri tal-Oppożizzjoni huwa meqjus fl-ogħla ġieħ!

Donnu jixraqlek li tingħata Ġieħ ir-Repubblika jekk inti tgħajjar lil nies min-naħa tal-Oppożizzjoni għax xi wħud li jgħajru kemm jifilħu ma damux ma ngħataw rigal fis-soċjetà tagħna!

Din hija sistema li nħolqot bl-iskop li tkisser l-effett tal-paċi!

Sur President, dan huwa tip ta' mard, u dan juri li l-prinċipji Maltin u l-valuri f'pajjiżna tmermru.

Morru araw x'qed jinkiteb fuq il-midja soċjali dwar l-Arċisqof ta' Malta!

Sempliċement għax il-Papa ordnalu jmur iċ-Ċili fuq xogħol, ikun hemm min jgħidlu: Għax ma taqtax one-way ticket?!

Jew inkella, ħafna agħar minn hekk, hemm min qiegħed jittama u jitlob lil Alla biex din id-darba minflok ma jkollu attakk tal-ġebla, ikollu forma ta' attakk ieħor.

Tal-mistħija, Sur President!

Tassew tal-mistħija!

Inkitbu wkoll affarijiet li huma ħafna agħar minn hekk fuq l-Arċisqof, imma mhuwiex xieraq li ngħid dak li qrajt.

Meta ċertu wieħed Silvio Farrugia esprima opinjoni politika - u dawn qed insemmihom b'isimhom għax rajthom fuq Facebook - xi ħadd bl-isem ta' Alexander Vella minn Ħal Luqa qallu hekk fuq Messenger: Nafu kollox fuqek; insibuk!

Dan, Sur President, qed jiġri f'Malta tagħna, li llum niftaħru li hija "Malta Tagħna Lkoll", li dan huwa "L-Aqwa Żmien" u li "Tista' ma tkunx taqbel magħna, imma tista' taħdem magħna"!

Irrid ngħid li fuq Facebook rajt ukoll nota fuq kif se ntajru lill-Prim Ministru 'l hemm, li wkoll mhuwiex sew, hekk kif hemm ukoll noti oħra fuq l-Ewroparlamentari Nazzjonalisti David Casa, Francis Zammit Dimech u Roberta Metsola, li nixtieq insellmilhom minn hawnhekk.

Morru araw x'hemm dwarhom!

Sur President, jien għaddejt ukoll minn esperjenza oħra li mhi xejn sabiħa fejn fl-inbox, li ma jaraha ħadd, irċevejt filmat tal-Prim Ministru jitkellem fuq is-CNN dwar Daphne Caruana Galizia, u ma' dan il-filmat kien hemm ukoll xi kliem.

Jien, bi żvista, minflok ma bgħattu lil min ridt nibagħtu - ħalli nuża ismek, Sur President! - jiġifieri minflok ma, pereżempju, bgħatt dan il-filmat lilek, Onor. Farrugia, bgħatt dan il-filmat lil Angie Farrugia, u mid-dehra din Angie Farrugia ħadet għaliha.

Jien ma nagħtihiex tort jekk ħadet għaliha, però din minflok ma ċemplet jew kitbet lili, xerrditha mal-erbat irjieħ tad-dinja għax bħalma jaf kulħadd, illum Facebook jarah kulħadd!

Però l-viltà hija din, li ġabu li jien qiegħed ngħajjar lill-mamà tal-Prim Ministru.

Allaħares qatt!

Għax ma' dan il-filmat kien hemm kliem dispreġjattiv li ma jixraq lil ħadd, la lill-mamà tal-Prim Ministru u lanqas lill-Prim Ministru nnifsu.

Lil ħadd ma jixraq dak il-kliem u jien m'iniex dak it-tip!

Imbagħad, Sur President, li l-istazzjon nazzjonali, li huwa mħallas mit-taxxi tiegħi, mit-taxxi tiegħek u mit-taxxi ta' kulħadd, iġib storja news item fuq dan il-filmat tiegħi hija xi ħaġa tal-mistħija!

Forsi għaliex jien Deputat Nazzjonalista?!

Dan biex taraw f'liema mumenti tal-biża' u tal-mistħija qegħdin ngħixu!

Daqskemm hawn fuq xiex tgħid!

Issa jien ma bgħattx dak il-filmat barra tafux, u rrid ngħid ukoll li dan il-filmat tgħidx kemm kien ilu jiġri, imma għax bgħattu jien l-istazzjon nazzjonali għamel storja sħiħa fuqi, u din hija xi ħaġa tal-mistħija!

Sur President, dawn li qed insemmi huma sitwazzjonijiet li lilna qed ikomplu jifirduna u jxekkluna għax dawk iż-żgħażagħ li huma mħajra li joħorġu bħala kandidati għall-elezzjonijiet tal-kunsilli lokali … Jekk Alla jrid l-elezzjoni tal-kunsilli lokali se ssir is-sena d-dieħla, u jien naf kemm iż-żewġ partiti politiċi l-kbar qed jagħmlu ħilithom biex dejjem iġibu uċuħ ġodda u jġibu demm ġdid, u sewwa jagħmlu.

Imma meta llum iż-żgħażagħ qed jaraw iseħħu f'pajjiżna sitwazzjonijiet bħal dawn, qed jaqtgħu qalbhom.

Meta jaraw sitwazzjonijiet bħal ta' Jeremy Cardona, li kien sejjer id-dar wara ġurnata xogħol, fejn imbagħad żgur li wara - għax jien lil Jeremy nafu - kien se jagħmel xi xogħol volontarju għal-lokalità tal-Gżira u għall-ġid ta' Malta, u minkejja dan kollu kien hemm min riedu fin-nofs biex ikun jista' jtajru bil-karozza, bilfors jaqtgħu qalbhom.

Araw fiex ġejna!

Sur President, jekk issib ruħek f'dawn is-sitwazzjonijiet, għidli int jekk dawn jirnexxilhomx imermrulek il-mudullun ta' moħħok!

Din hija l-kultura tal-mewt!

Jien ċert, Sur President, li inti għaddejt minn mumenti bħal dawn ukoll, u trid tgħaddi minnha din il-ħaġa biex tkun tista' tirrealizza kemm din hija kultura ta' ħdura u ta' mibegħda.

Jieħdu għalihom meta tgħidilhom li erġajna lura għas-snin tmenin!

Jieħdu għalihom meta tgħidilhom li erġajna lura għaż-żminijiet tad-dlam!

Jieħdu għalihom meta tgħidilhom li qegħdin ngħixu żmien iebes - mela qed ngħixu f'"L-Aqwa Żmien"?! - minħabba li kliemhom u l-imġiba tagħhom mhuma qed iwasslu għall-ebda ħjiel ta' barka u progress.

Hemm ħafna preġudizzji, u anke meta jiktbu stejjer li mhumiex veri fuq il-midja soċjali, kliemhom ikun vili u mimli qerq fejn ipinġuk u jqisuk bħala bniedem impestat u jassassinawlek il-karattru.

M'hemm l-ebda rispett lejna l-politiċi.

Tkun għaddej mit-triq għall-affari tiegħek, Sur President, u tisma' ħamsa min-nies jinsulentawk u jumiljawk waqt li jkunu għaddejjin minn ħdejk bil-karozza!

Taħseb li huma sew dawn l-affarijiet, Sur President?!

Għalhekk qed nitolbok biex inti tipproteġina bil-poteri tiegħek.

Imbagħad jispiċċaw billi jgħajtu "Viva l-Labour, Viva l-Labour!"

Kien hemm mumenti fejn jien saħansitra komplejt ngħajjat magħhom, imma jien nistaqsi: Huwa normali li ma tistax tgħaddi minn triq?!

Possibbli li d-distakk ta' aktar minn 40,000 vot - u lbieraħ qalulna li issa hemm distakk ta' 82,000 vot - iġib daqstant ewforja fil-bniedem?!

Allura dawk li ma vvotawx lill-Onor.

Joseph Muscat jew lil "jm10", eċċetra, ma jistgħux jibqgħu jgħixu f'din il-gżira tal-isponoż?!

F'kelma waħda dawn il-messaġġi li qed jintbagħtu fuq il-midja soċjali u fid-djar tan-nies … Għax jien naf kemm inħabbat bibien u mbagħad l-għada jċempluli biex jgħiduli li ma fetħulix minħabba li jibżgħu, imma huma xtaqu jkellmuni xorta waħda!

Anke meta tgħidilhom biex, pereżempju, niltaqgħu fil-pjazza biex nieħdu kafè, jgħidulek li qed jibżgħu jidhru miegħek!

Għaliex qed jiġri dan kollu f'pajjiżna?!

Dawn wegħduna li mhux se jkun hawn biża' fil-pajjiż u li se nkunu lkoll aħwa!

Dawn mhuma xejn għajr messaġġi li min hu l-aqwa jħawwel, u allura inti jkollok iddaħħal denbek taħt il-blata u tgħoddha b'waħda!

Nerġa' ngħid: Addio l-kliem "Malta Tagħna Lkoll"!

Jien ingiddibhom fuq dan il-kliem għax ma nemmnux!

Malta mhijiex tagħna lkoll, speċjalment meta tara dawk l-iscreenshots ta' bnedmin li huma awtorità f'pajjiżna u li llum il-ġurnata jien tlift il-fiduċja kollha tiegħi fihom!

Għalhekk jistgħu jgħidulna li "tista' ma taqbilx magħna, imma tista' taħdem magħna" kemm iridu għax din hija gidba u mhi vera xejn!

Dan żgur li mhuwiex l-aqwa żmien lanqas għal min ismu jissemma kontinwament f'kampanja ta' mibegħda fuq dawn il-gruppi magħluqa li hemm fis-siti soċjali!

Sur President, anke jekk il-kummenti li tagħmel ikunu validi, dawn idardru lill-maġġoranza patrijarkali.

Sfortunatament il-ġemgħa għandha l-ħila li bi vjolenza kbira twikkik bid-dnubiet tagħha stess, bit-tgħajjir, billi ssikktek, billi tassassinalek il-karattru tiegħek, billi tivvinta xi storja fuqek jew inkella billi toħloq xi fake profile tiegħek u allura tibgħat ċerti messaġġi ħżiena f'ismek.

Din hi s-soċjetà li qed ngħixu fiha li billi tgħajrek, issikktek jew tiddemoralizzak mingħaliha li tkun qed tbiegħed il-ħażen u taħbi l-affarijiet tagħha!

Sur President, nixtieq nikkonkludi dan l-intervent billi nitlob għal darb'oħra l-protezzjoni tiegħek.

Se nagħlaq id-diskors tiegħi b'saying li qrajt fi ktieb din il-ġimgħa.

Sfortunatament ġieli meta tkun qed taqdi dmirek hawnhekk jew tattendi għal xi kumitat, issib lil xi ħadd li jgħajrek u jżebilħek kontinwament billi jgħidlek li inti bħall-oħrajn, li int m'int xejn aħjar mill-oħrajn, li inti bħalhom, li int korrott u jgħidlek ħafna aġġettivi oħra bħal dawn.

M'għandniex xi ngħidu li dawn huma mumenti turbulenti, u ħafna drabi - m'iniex se ngħid li ma torqodx għax fl-aħħar mill-aħħar inti ma tkun għamilt xejn ħażin - titnikket ħafna meta tara li hemm uħud minn ħutek Maltin li huma kontra tiegħek.

Kif għadni kemm għedt ftit ilu, matul dawn l-aħħar jiem qrajt saying li laqtitni ħafna, li tgħid hekk:

"Fl-aktar lejl mudlam, iqumu l-aqwa profeti u qaddisin.".

Din qalitha soru Benedittina, li qrajt il-ktieb tagħha proprju l-ġimgħa l-oħra u li ħassejt li għandi nsemmiha proprju f'dan id-diskors għax xi kultant ikun hemm mumenti fejn verament tħossok fid-dlam.

Fl-aħħar nett, Sur President, nerġa' nitolbok biex tiddefendina.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Is-Sedja se twieġbek b'mod immedjat fuq dak li tlabt inti, Onor. Bartolo.

Bla dubju ta' xejn u kif taf inti, is-Sedja tagħtik il-protezzjoni tagħha f'dak li għandu x'jaqsam ma' dak li jsir fil-Kamra, jiġifieri f'dak li għandu x'jaqsam ma' dak li tkun għedt fil-Kamra jew ma' xi dokument li jkun jifforma parti mill-proċedura ta' din il-Kamra fejn jew tiġi kkwotat ħażin jew inkella tiġi kkwotat differenti biex issir ħsara lill-karattru tiegħek.

Hekk kif inti tiġi hawnhekk u titlob protezzjoni lis-Sedja, is-Sedja se tagħtihielek jekk kemm-il darba jkun hemm ksur tar-regolamenti tal-Kamra jew ta' Kap. 113 tal-Liġijiet ta' Malta, fejn allura hemmhekk inti tista' titlob ukoll Ksur ta' Privileġġ.

Jien nista' ngħidlek li f'kull okkażjoni li nqalgħet, is-Sedja dejjem tat il-protezzjoni tagħha.

Jekk imbagħad ikun hemm xi attakki minn xi hate group, kif qed isemmi l-Onor.

Bartolo - dawn huma s-saħta tas-social media, li rrid ngħid illi ma nħolqux illum, u fil-fatt jien ukoll kelli ħafna daqqiet f'dan is-sens - Membru Parlamentari għandu l-protezzjoni tal-liġijiet tal-pajjiż fis-sens li jekk persuna tkun qiegħda tattakka Membru Parlamentari bħala persuna – jiġifieri mhux, fuq dak li jkun intqal hawnhekk - billi tagħmillu allegazzjoni jew forma ta' theddid, allura huwa għandu l-protezzjoni tal-liġijiet tal-pajjiż.

Għalhekk, kif ġieli ġara f'okkażjonijiet oħra, f'dan il-każ l-Onor.

Membru għandu jagħmel id-denunzja tiegħu lill-awtoritajiet fil-konfront ta' dik il-persuna li tkun qed tattakkah b'mod ħażin jew li tkun qed tagħmillu l-ħsara permezz tas-social media u mbagħad jittieħdu l-passi fil-Qorti.

Ovvjament, jekk dan ikun każ aggravat, ikun hemm anke multi u piena ta' ħabs.

Madankollu s-Sedja tista' sserraħ moħħ l-Onor.

Bartolo li jekk xi ħadd jagħmel rapport żleali fuq dak li jkun sar fil-Kamra jew fi kwalunkwe kumitat parlamentari, l-Onor.

Membru involut ikollu l-protezzjoni tal-Kamra.

Nirringrazzjak.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada, 5 ta' Ġunju 2018, fid-9.30 a.m. bl-aġenda kif ikkomunikata mill-Ministru Joe Mizzi.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

UFFIĊĊJU TAL-PRIM MINISTRU – SOCIAL MEDIA ADVERTISING

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid u jelenka kemm intefqu flus minn kull entità u dipartiment li jaqgħu taħtu, fuq social media advertising, però maqsuma skont Facebook, Instagram, YouTube, Twitter, Google eċċetra, minn Marzu 2013 sal-jum li fih din l-interpellanza tkun imwieġba, maqsuma sena b'sena?

JOSEPH MUSCAT: L-entitajiet u d-dipartimenti li llum jaqgħu taħt l-Uffiċċju tal-Prim Ministru, ilhom jagħmlu użu mis-social media fil-ħidma tagħhom sa minn qabel l-2013.

It-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

MINISTERU GĦALL-EKONOMIJA, INVESTIMENT U NEGOZJI ŻGĦAR – SOCIAL MEDIA ADVERTISING

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Ekonomija, Investiment u Negozji Żgħar: Jista' l-Ministru jgħid u jelenka kemm intefqu flus minn kull entità u dipartiment li jaqgħu taħtu, fuq social media advertising, però maqsuma skont Facebook, Instagram, YouTube, Twitter, Google eċċetra, minn Marzu 2013 sal-jum li fih din l-interpellanza tkun imwieġba, maqsuma sena b'sena?

CHRIS CARDONA (Ministru għall-Ekonomija, Investiment u Negozji Żgħar): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

MINISTERU GĦALL-EDUKAZZJONI U XOGĦOL – SOCIAL MEDIA ADVERTISING

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid u jelenka kemm intefqu flus minn kull entità u dipartiment li jaqgħu taħtu, fuq social media advertising, però maqsuma skont Facebook, Instagram, YouTube, Twitter, Google eċċetra, minn Marzu 2013 sal-jum li fih din l-interpellanza tkun imwieġba, maqsuma sena b'sena?

EVARIST BARTOLO (Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol): Ninsab infurmat li t-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant hu kif muri fit-tabelli li tpoġġew fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

MINISTERU GĦALL-ENERĠIJA U IMMANIĠĠAR TAL-ILMA – SOCIAL MEDIA ADVERTISING

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Enerġija u Immaniġġjar tal-Ilma: Jista' l-Ministru jgħid u jelenka kemm intefqu flus minn kull entità u dipartiment li jaqgħu taħtu, fuq social media advertising, però maqsuma skont Facebook, Instagram, YouTube, Twitter, Google eċċetra, minn Marzu 2013 sal-jum li fih din l-interpellanza tkun imwieġba, maqsuma sena b'sena?

JOE MIZZI: Ninforma lill-Onor.

MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET EWROPEJ U UGWALJANZA – SOCIAL MEDIA ADVERTISING

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Ewropej u Ugwaljanza: Tista' l-Ministru tgħid u telenka kemm intefqu flus minn kull entità u dipartiment li jaqa' taħtha, fuq social media advertising, però maqsuma skont Facebook, Instagram, YouTube, Twitter, Google eċċetra, minn Marzu 2013 sal-jum li fih din l-interpellanza tkun imwieġba, maqsuma sena b'sena?

HELENA DALLI (Ministru għall-Affarijiet Ewropej u Ugwaljanza): L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru: B'referenza għall-mistoqsijiet parlamentari 5561, 5172 u 4813 u ċjoè: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk l-Onor.

Adrian Delia, Kap tal-Oppożizzjoni tal-Partit Nazzjonalista għandux impjieg mal-Gvern u/jew ma' entitajiet pubbliċi barra mis-servizz pubbliku?

Peress li l-impjieg fis-settur pubbliku huwa regolat b'artikolu 110 tal-Kostituzzjoni u li kull impjieg ma' kull korp stabbilit bil-Kostituzzjoni jew b'xi liġi jew taħt xi liġi oħra, u ma' kull soċjetà jew korp ieħor li fih il-Gvern ta' Malta, jew xi korp kif intqal qabel, ikollhom sehem biżżejjed biex jikkontrollaw jew li fuqu jkollhom kontroll effettiv, għandu, kemm-il darba dak id-dħul ma jkunx sar wara eżami pubbliku li jkun ġie avżat kif imiss, isir permezz tas-servizz għall-impjegar (jiġifieri JobsPlus jew l-ekwivalenti tiegħu fil-passat), jekk ir-risposta hi fl-affermattiv, jista' l-Prim Ministru jgħid:

a. Kemm ilu ingaġġat dan id-deputat fis-servizz pubbliku jew f'entitajiet fuq imsemmija u b'liema metodu msemmi fil-Kostituzzjoni;

b. X'kuntratt ta' impjieg/servizz għandu dan id-deputat, kif ukoll x'inhu d-dħul gross annwali tiegħu; u

c. X'inhi l-kariga u grad li jokkupa llum?

JOSEPH MUSCAT: Ngħarraf lill-Onor.

Adrian Delia m'għandu ebda tip ta' kuntratt ta' impjieg/servizz fid-dekasteru tal-Uffiċċju tal-Prim Ministru.

L-ONOR.

Edwin Vassallo, membru tal-Oppożizzjoni li jirrapreżenta l-Partit Nazzjonalista għandux impjieg mal-Gvern u/jew ma' entitajiet pubbliċi barra mis-servizz pubbliku?

JOSEPH MUSCAT: Ngħarraf lill-Onor.

Edwin Vassallo m'għandu ebda tip ta' kuntratt ta' impjieg/servizz fid-dekasteru tal-Uffiċċju tal-Prim Ministru.

L-ONOR.

Clayton Bartolo, membru tal-Gvern li jirrapreżenta l-Partit Laburista għandux impjieg mal-Gvern u/jew ma' entitajiet pubbliċi barra mis-servizz pubbliku?

JOSEPH MUSCAT: Ngħarraf lill-Onor.

Clayton Bartolo m'għandu ebda tip ta' kuntratt ta' impjieg/servizz fid-dekasteru tal-Uffiċċju tal-Prim Ministru.

L-ONOR.

Byron Camilleri, membru tal-Gvern li jirrapreżenta l-Partit Laburista għandux impjieg mal-Gvern u/jew ma' entitajiet pubbliċi barra mis-servizz pubbliku?

X'inhi l-kariga u grad li jokkupa llum?

JOSEPH MUSCAT: Ngħarraf lill-Onor.

Byron Camilleri m'għandu ebda tip ta' kuntratt ta' impjieg/servizz fid-dekasteru tal-Uffiċċju tal-Prim Ministru.

L-ONOR.

Silvio Grixti, membru tal-Gvern li jirrapreżenta l-Partit Laburista għandux impjieg mal-Gvern u/jew ma' entitajiet pubbliċi barra mis-servizz pubbliku?

JOSEPH MUSCAT: Ngħarraf lill-Onor.

Silvio Grixti m'għandu ebda tip ta' kuntratt ta' impjieg/servizz fid-dekasteru tal-Uffiċċju tal-Prim Ministru.

SAN ĠILJAN: ART TAL-ITS - ART LILL-KUMPANIJA

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-att pubbliku datat l-1 ta' Frar 2017, flimkien mad-dokumenti u l-pjanti kollha li jinsabu mehmuża mal-istess att u li permezz tiegħu l-Kummissarju tal-Artijiet ikkonċeda b'titolu ta' enfitewsi l-art tal-ITS f'San Ġiljan lill-kumpanija li d-dettalji tagħha qegħdin jingħataw separatament?

IAN BORG (Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali): Nitlob lill-Onor.

Interpellant biex jitlob l-informazzjoni meħtieġa lill-Ministeru responsabbli mit-turiżmu.

(Korrezzjoni: Ara Dokument PL 1897 li tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra f'Seduta 133 tat-Tlieta, 19 ta' Ġunju 2018)

SAN ĠILJAN – ART TAL-ITS

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-valutazzjoni, l-RFP submission u l-project evaluation dwar l-art tal-ITS f'San Ġiljan li tlestew fis-26 ta' Jannar 2017 mid-ditta li isimha qiegħed jingħata separatament?

KONRAD MIZZI (Ministru għat-Turiżmu): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li d-dokument hu kummerċjalment sensittiv u li l-Gvern diġà ta preżentazzjoni mill-aktar dettaljata dwar din il-valutazzjoni.

MINISTERU GĦAL GĦAWDEX – RAKKOMANDAZZJONIJIET DWAR IS-SAĦĦA U S-SIGURTÀ TAL-ĦADDIEMA FUQ IL-POST TAX-XOGĦOL

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: B'referenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 5607, tista' l-Ministru tgħid x'kienu r-rakkmandazzjonijiet fil-passat, ċjoè minn Marzu 2013 'l hawn, dwar is-saħħa u s-sigurtà tal-ħaddiema fuq il-postijiet tax-xogħol?

Tista' tpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-istudji li saru u r-rakkomandazzjonjiet li ħarġu minnhom?

Interpellant li ċerti miżuri twettqu filwaqt li oħrajn ser jitwettqu fil-ġimgħat li ġejjin.

ENTITAJIET PUBBLIĊI – PENALI AMMINISTRATTIVI

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid liema huma dawk l-entitajiet pubbliċi li jaqgħu taħtu li għandhom il-jedd li jimponu xi forma ta' penali amministrattiva (administrative fine)?

Jista' jgħid kemm hu l-massimu tal-ammont li jista' jiġi impost, inkluż anke penalitajiet li jistgħu jiġu imposti għal kull jum ta' nuqqas ta' konformità mal-obbligi fil-liġi?

Jista' jgħid a tenur ta' liema liġi dik l-awtorità jew entità għandha dawk it-tali poteri?

JOSEPH MUSCAT: It-tagħrif għadu qed jinġabar.

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jgħid liema huma dawk l-entitajiet pubbliċi li jaqgħu taħtu li għandhom il-jedd li jimponu xi forma ta' penali amministrattiva (administrative fine)?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-Kunsill Mediku għandu l-jedd li jimponi penali amministrattiva bis-saħħa tas-setgħat mogħtija bl-Avviż Legali 38 ta' 2009, Regolamenti tal-2009 dwar Penali imposti mill-istess Kunsill Mediku.

It-tieni artiklu tal-imsemmi Avviż Legali jistipula li f'dawk il-każijiet li l-Kunsill Mediku jkun sodisfatt li akkuża li tinġieb kontra professjonist tkun ġiet ippruvata, dan il-Kunsill jista' jimponi penali ta' mhux iżjed minn għoxrin elf ewro.

Artiklu 3 ikompli jispeċifika li "jekk professjonist jonqos milli jħallas dik il-penali li tiġi imposta fuqu fi żmien tliet xhur mid-data meta tiġi imposta dik il-penali, għaldaqstant il-Kunsill Mediku għandu jordna li isem il-professjonist jiġi kanċellat mir-reġistru adatt mingħajr il-ħtieġa ta' ebda avviż ieħor.".

Is-Suprintendent għas-Saħħa Pubblika huwa l-Awtorità dwar il-Liċenzjar għall-għanijiet tal-Att dwar il-Medicini, Kap 458, u għalhekk ukoll għandu l-jedd li jimponi penali amministrativa bis-saħħa ta' Artiklu 100 tal-Att hekk imsemmi meta persuna tkun ikkommettiet reat kontra dan l-Att jew xi regolamenti jew regoli magħmulin taħtu.

Artiklu 100 (3) jesiġi li "Il-Ministru għandu jippreskrivi l-penalitajiet li jistgħu jintalbu mill-Awtorità dwar il-Liċenzjar dwar xi reat speċifikat: Iżda penali bħal dik ma għandhiex tkun teċċedi ammont ta' tlieta u għoxrin elf u mitejn u tlieta u disgħin ewro u tlieta u sebgħin ċenteżmu (€23,293.73)."

Meta tinkiser id-dispożizzjoni tal-artiklu hekk imsemmi, jidħol fis-seħħ artiklu 100 (5) li jispeċifka li "Meta l-persuna li jingħatalha l-avviż taħt is-subartikolu ma tħallasx il-penali fi żmien il-perjodu ta' wieħed u għoxrin ġurnata msemmi fis-subartikolu (3) u ma osservatx, fiż-żmien speċifikat, il-ħtiġiet ta' dan l-Att, jistgħu jittieħdu proċedimenti ordinarji kontriha skont id-dispożizzjonijiet tal-Kodiċi Kriminali, ta' dan l-Att u ta' kull liġi oħra li tkun tapplika dwar ir-reat."

Ninfurmah ukoll li skont l-Avviż Legali 32 tal-2015, Regolamenti tal-2015 dwar l-Awtorità għall-Protezzjoni ta' Embrijuni (KAP.

524) artiklu 18(9) "Multa amministrattiva imposta ma għandhiex, sakemm ma jkunx xort'oħra provdut minn jew taħt l-Att, teċċedi t-tliet mija u disgħa u erbgħin elf u erba' mitt ewro (€349,400) għal kull ksur jew nuqqas ta' konformità u, jew ħdax-il-elf u sitt mitt ewro (€11,600) għal kull jum ta' ksur jew nuqqas ta' konformità skont il-każ li jkun.

Iżda jekk l-att jew l-ommissjoni li jikkostitwixxu ksur huma mwettqa minn impriża u l-Awtorità tqis li l-att jew ommissjoni għandhom effetti partikolarment sinifikanti għad-detriment tal-klijenti u, jew pazjenti, l-ammont iddikjarat li jista' jiġi impost bħala multa amministrattiva jista' jiżdied għal ammont li ma jkunx aktar minn ħamsa fil-mija tal-fatturat tal-impriża fis-sena kalendarja minnufih qabel is-sena li fiha l-ksur ikun sehh.

Kull multa imposta kuljum tista' tkun retroattiva għad-data tal-att jew ommissjoni jew tal-bidu tal-ksur.".

AWTORITÀ TAD-DJAR – BINI TA' UNITS TAL-HOUSING

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru twieġeb il-mistoqsija parlamentari 5755 li oriġinarjament kienet saret lill-Ministeru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali u li issa ġiet riferuta lilha u tgħid kemm se jiġu mibnija units tal-housing f'Għawdex fl-erba' snin li ġejjin min-naħa tal-Ministeru għal Għawdex u f'liema lokalità ġewwa Għawdex se jinbnew dawn il-units?

Tista' tgħid bħalissa f'Għawdex fejn hemm xogħol għaddej fuq bini ta' units ġodda ta' housing soċjali?

Interpellant li l-Ministeru għal Għawdex ħejja pjanijiet għal bini ta' blokk flats f'Taċ-Ċawla, ir-Rabat Għawdex u ġiet sottomessa l-applikazzjoni lill-Awtorità tal-Ippjanar.

In-numru ta' tracking tal-Awtorità tal-Ippjanar huwa 206136.

GĦAWDEX: TRIQ IL-QASAM SAN ĠORĠ – KISI BIT-TARMAK

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għall-Enerġija u Immaniġġjar tal-Ilma: B'referenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 3006 peress li għad ma sar ebda xogħol biex isir network ta' distribuzzjoni tal-ilma tat-tieni klassi magħruf bħala new water fit-triq imsemmija, jista' l-Ministru jgħid meta hu ppjanat li tingħata t-tieni kisja ta' tarmak (il-wiċċ) fi Triq Qasam San Ġorġ bejn ir-Rabat u Santa Luċija Kerċem Għawdex, liema xogħol sar mill-Korporazzjoni għas-Servizzi tal-Ilma u dan skont risposta mogħtija mill-Ministru għal Għawdex, u dan peress li din it-triq ilha għal diversi xhur b'kisja waħda u hemm ammont ta' tappieri perikolużi li huma 'l fuq mil-livell tat-triq?

JOE MIZZI: Ninsab infurmat li l-Korporazzjoni għas-Servizzi tal-Ilma għad għandha ppjanat li jsir network ta' distribuzzjoni tal-ilma tat-tieni klassi magħruf bħala new water fit-triq imsemmija.

Il-Korporazzjoni għadha kif issottomettiet l-applikazzjoni għal fondi mill-Unjoni Ewropea u għandha l-preparamenti għat-tender fi stadju avvanzat ħalli hekk kif jiġu disponibbli l-fondi neċessarji tkun tista' timxi minnufih.

Biex ittaffi din is-sitwazzjoni, il-Korporazzjoni għas-Servizzi tal-Ilma qed taħdem biex tmewwet kemm jista' jkun l-inkonvenjent madwar it-tappieri.

GĦAWDEX – KORSIJIET IPPJANATI MILL-IPS

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid x'korsijiet hemm ippjanati li jsiru mill-Institute of Public Service (IPS) ġewwa Għawdex minn issa sal-aħħar tas-sena?

JOSEPH MUSCAT: Ġejt infurmat li l-korsijiet li hemm ippjanati li jsiru mill-Istitut għas-Servizzi Pubbliċi f'Għawdex mid-data ta' din it-tweġiba sal-aħħar tas-sena huma dawk kif murija fil-lista hawn taħt:

Il-korsijiet jiġu organizzati skont l-esiġenzi tas-Servizz Pubbliku u l-prospectus tal-istess Istitut għas-Servizzi Pubbliċi.

L-ONOR.

STEFAN ZRINZO AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx pjanijiet biex isir park naturali f'Wied Dalam?

JOSÈ HERRERA (Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li hemm pjanijiet biex f'Wied Dalam isir park naturali.

BIRŻEBBUĠA – PJAN TA' AFFORESTAZZJONI

L-ONOR.

STEFAN ZRINZO AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx pjanijiet għal inizjattivi ta' afforestazzjoni fil-lokalità ta' Birżebbuġa?

JOSÈ HERRERA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-Ministeru tiegħi għaddej bi pjanijiet sabiex żona fil-limiti ta' Birżebbuġa tinbidel f'żona ta' afforestazzjoni.

ĦAL KIRKOP – PJAN TA' AFFORESTAZZJONI

L-ONOR.

STEFAN ZRINZO AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx pjanijiet għal inizjattivi ta' afforestazzjoni fil-lokalità ta' Ħal Kirkop?

JOSÈ HERRERA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li f'dan l-istadju l-Gvern m'għandux siti identifikati speċifikament għall-afforestazzjoni fil-lokalità msemmija.

ĦAL SAFI – PJAN TA' AFFORESTAZZJONI

L-ONOR.

STEFAN ZRINZO AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx pjanijiet għal inizjattivi ta' afforestazzjoni fil-lokalità ta' Ħal Safi?

JOSÈ HERRERA: Ninforma lill-Onor.

IŻ-ŻURRIEQ – PJAN TA' AFFORESTAZZJONI

L-ONOR.

STEFAN ZRINZO AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx pjanijiet għal inizjattivi ta' afforestazzjoni fil-lokalità taż-Żurrieq?

JOSÈ HERRERA: Ninforma lill-Onor.

IL-QRENDI – PJAN TA' AFFORESTAZZJONI

L-ONOR.

STEFAN ZRINZO AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx pjanijiet għal inizjattivi ta' afforestazzjoni fil-lokalità tal-Qrendi?

JOSÈ HERRERA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li għalkemm f'dan l-istadju l-Gvern m'għandux siti identifikati speċifikament għall-afforestazzjoni fil-lokalità msemmija, riċentament sar xogħol ta' tiswija ta' ħitan tas-sejjieħ u tindif ta' żona ġewwa l-Qrendi, bħala assistenza lill-Kunsill Lokali, fejn fiha tħawlu madwar 120 siġra indiġena bħala parti minn pjan ta' afforestazzjoni li jsir mid-Direttorat tal-PARKS u Inizjattivi.

REĠISTRU PUBBLIKU TA' MALTA –

ŻWIĠIJIET MINN KOPPJI BARRANIN

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm ġew irreġistrati żwiġijiet fir-Reġistru Pubbliku ta' Malta bejn l-2008 u l-2017 fejn iż-żewġ partijiet mhumiex ta' nazzjonalità Maltija?

JOSEPH MUSCAT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li t-tagħrif mitlub jinsab hawn anness:

REĠISTRU PUBBLIKU TA' GĦAWDEX – ŻWIĠIJIET MINN KOPPJI BARRANIN

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm ġew reġistrati żwiġijiet fir-Reġistru Pubbliku ta' Għawdex bejn is-sena 2008 u l-2017 fejn iż-żewġ partijiet mhumiex ta' nazzjonalità Maltija?

JOSEPH MUSCAT: Ninforma lill-Onor.

TQASSIM TA' KURUNI MBIERKA MILL-PAPA FRANĠISKU LILL-ANZJANI – SEJĦA GĦAL OFFERTI

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: B'referenza għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari 5848, jista' l-Ministru jgħid meta ħarġet is-sejħa għall-offerti għall-akkwist ta' 3,100 kuruna mbierka mill-Papa Franġisku?

Jista' jgħid kemm offerti ġew ippreżentati u minn min?

Jista' jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tas-sejħa għall-offerti u tar-rapport dwar l-aġġudikazzjoni tal-istess sejħa?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li, minħabba l-karatteristika u l-partikolarità tal-prodott, ma ħarġet l-ebda sejħa għall-offerti.

IL-PORT IL-KBIR – DĦUL TA' BASTIMENTI AMERIKANI U RUSSI

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid, sena b'sena, mis-sena 2013 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari, kemm daħlu bastimenti Amerikani u bastimenti Russi fil-Port il-Kbir?

CARMELO ABELA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li bejn l-2013 u d-29 ta' Mejju 2018 f'Malta daħlu bastimenti Navali Amerikani u Russi fil-Port il-Kbir kif indikat f'din it tabella hawn taħt:

XOGĦLIJIET TA' TWAQQIGĦ/SKAVAR F'SITI F'ŻONI TURISTIĊI – EŻENZJONI MIR-REGOLAMENT TAL-2007 DWAR L-IMMANIĠĠAR AMBJENTALI TAS-SITI TAL-KOSTRUZZJONI

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid kemm intalbu eżenzjonijiet mir-Regolamenti tal-2007 dwar l-Immaniġġar Ambjentali tas-Siti tal-Kostruzzjoni (Avviż Legali 295 tal-2007) sabiex ikunu jistgħu jitkomplew xogħlijiet ta' twaqqigħ u/jew skavar f'siti li jinsabu f'żoni turistiċi fil-perjodu bejn il-15 ta' Ġunju 2018 u t-30 ta' Settembru 2018?

Jista' jgħid kemm ingħataw eżenzjonijiet, kemm-il talba ġiet miċħuda u kemm għadhom jinsabu pendenti?

Jista' jagħti lista tas-siti u tal-lokalitajiet li għalihom intalbu l-imsemmija eżenzjonijiet?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li s'issa ntalbu żewg eżenzjonijiet li għadhom qegħdin jiġu evalwati, waħda fi Triq ix-Xatt f'tas-Sliema u l-oħra fi Triq San Ġorg f'San Ġiljan.

UFFIĊĊJU DWAR IR-REGOLAMENT TAL-BINI - ILMENTI

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid, sena b'sena mis-sena 2011 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari, kemm irċieva lmenti l-Uffiċċju dwar ir-Regolament tal-Bini (Building Regulation Office)?

Jista' jgħid dwar xiex kienu dawn l-ilmenti u x'azzjoni ttieħdet dwarhom mill-Uffiċċju dwar ir-Regolamenti tal-Bini?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-ilmenti kienu jvarjaw minn titjir ta' trab, nuqqas ta' protezzjoni ta' netting, ħsejjes eċċessivi u xogħol barra l-ħin permess.

Kull ilment ġie trattat separatament u l-azzjoni li ttieħdet kienet skond il-mertu tiegħu.

Infurmat li għas-snin 2011 – 2012 dan it-tagħrif ma kienx inżamm.

Fl-2013 kien ikun hemm medja ta' tliet rapporti kuljum.

Fl-2014 dawn telgħu għall-medja ta' ħamsa kuljum, fl-2015 dawn żdiedu għall-medja ta' sebgħa kuljum, fl-2016 dawn telgħu għal medja ta' tmienja kuljum, fl-2017 telgħu għal medja ta' disgħa kuljum u baqgħu fl-istess livell fl-2018.

MINISTERU GĦALL-EKONOMIJA, INVESTIMENT U NEGOZJI ŻGĦAR - ŻJARAT BARRA MINN MALTA

L-ONOR.

SIMON BUSUTTIL staqsa lill-Ministru għall-Ekonomija, Investiment u Negozji Żgħar: B'referenza għaż-żjarat li l-Ministru għamel barra minn Malta skont l-iskeda li d-dettalji dwarha qed tingħata separatament, jista' l-Ministru jgħid:

a. x'kienet ir-raġuni taż-żjara li huwa għamel;

b. ma' min iltaqa' waqt din iż-żjara;

c. jekk il-Ministru kienx akkumpanjat minn uffiċjali tal-Gvern u/jew tal-Ministeru tiegħu u/jew entitajiet tal-Gvern għal din iż-żjara; u

d. min ħallas għaż-żjara?

Jista' jippreżenta l-irċevuti tal-ispejjeż tal-lukanda li qagħad fiha f'kull każ?

CHRIS CARDONA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-ispejjeż tal-ivvjaġġar tiegħi fuq impenji ministerjali, kif indikati fit-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 5248, tħallsu kollha mill-Ministeru, skont l-istess proċeduri li jintużaw f'dan ir-rigward.

Nixtieq ngħarraf ukoll lill-Onor.

Interpellant li dawn iż-żjarat servew għal laqgħat skedati bilaterali u/jew ma' intraprendituri barranin li juru interess li jinvestu f'pajjiżna u allura biex jinġieb aktar investiment lejn xtutna.

L-Onor.

Interpellant għandu jkun mgħarraf ukoll li t-tkabbir bla preċedent fl-ekonomija nazzjonali u fl-għadd ta' investimenti barranin ma jseħħux b'kumbinazzjoni jew b'xi simpatiji partikolari u din il-ħidma kienet tirrikjedi numru ta' żjarat barra minn xtutna għal raġunijiet varji.

Għax fuq kollox kien u jibqa' d-dmir tiegħi, fost oħrajn, li nattira aktar investimenti lejn pajjiżna, bid-differenza tal-istess Onor. Interpellant li ż-żjarat tiegħu barra minn Malta jużahom partikolarment biex jagħmel ħsara lil pajjiżna.

Fl-aħħar irrid inżid li għal għadd ta' drabi, matul amministrazzjonijiet preċedenti tal-Partit Nazzjonalista, din il-Kamra mhux biss kienet imċaħħda minn tagħrif ta' tali laqgħat simili, iżda lanqas kienu jingħataw l-ispejjeż tal-ivvjaġġar ta' Ministri u Prim Ministri.

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jgħid hux minnu li d-Dar tal-Anzjoni ta' Sa Maison Home se tagħlaq?

Jekk fl-affermattiv, billi hemm numru ta' pazjenti mill-Isptar Monte Carmeli traferiti f'din il-home, jista' d-Deputat Prim Ministru jgħid fejn se jmorru jekk tagħlaq din il-home?

Kemm hemm pazjenti trasferiti mill-Isptar Monte Carmeli għal San Miason?

Jekk dawn il-pazjenti jiġu trasferiti f'post ieħor min se jħallas u kemm se jitħallas għal kull pazjent?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li d-Dar tal-Anzjani ta' Sa Maison ser tingħalaq minħabba xi xogħol ta' rinovar f'din l-istess dar, filwaqt li ser ikunu qed jinfetħu żewġt idjar oħra li permezz tagħhom ser jospitaw 40 pazjent li kienu ġew trasferiti mill-Isptar Monte Carmeli fis-sena 2003 taħt l-iskema Extended Care System.

Trattativi mad-diriġenti ta' Sa Maison għadhom għaddejin.

Hemm ukoll 18 pazjenti oħra li ġew trasferiti f'Sa Maison matul Novembru tal-2017 peress li kienu qed isiru xi xogħlijiet strutturali fl-Isptar Monte Carmeli.

Dawn il-pazjenti ser jiġu trasferiti f'dar oħra tal-anzjani liema negozjati għadhom ukoll għaddejjin.

KORP TAL-EMERĠENZA: KUMPANIJI PARASTATALI – ĦLAS DOVUT LIL SULDATI

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jiċċara jekk persuni li kienu f'Korp tal-Emerġenza jew impjegati mal-kumpaniji parastatali fejn kienu jaħdmu bħala suldati u ħafna minnhom bħala tradesmen u li kienu impjegati bejn is-snin 1972 u l-1997 hux se jieħdu flus dovuti lilhom kif qed jieħdu ħaddiema oħrajn?

Billi dawn wettqu xogħol importanti u taw servizz utli lil pajjiż, jaħsibx li dawn ukoll għandhom jibbenefikaw minn flus (somma) li l-Gvern qed jagħti lill-ħaddiema oħra?

JOSEPH MUSCAT: Nitlob lill-Onor.

Interpellant biex jagħmel il-mistoqsija lill-Ministru kkonċernat.

PROĠETT TA' TAGĦLIM TAL-MALTI BĦALA LINGWA BARRANIJA – LAQGĦAT TA' KONSULENZA MA' STAKEHOLDERS

L-ONOR.

THERESE COMODINI CACHIA staqsiet lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il laqgħa ta' konsultazzjoni żamm ma' stakeholders u ma' konsulenti qabel ma' vara l-proġett ta' tagħlim tal-Malti bħala lingwa barranija parallela mat-tagħlim tal-Malti bħala l-lingwa nazzjonali?

Jekk inżammet konsultazzjoni, jista' jgħid ma' min iltaqa' kemm bħala stakeholders kif ukoll bħala konsulenti?

EVARIST BARTOLO: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-programm tal-Malti bħala lingwa barranija tfassal waqt il-proċess tal-formulazzjoni tal-Learning Outcomes Framework.

Dan il-proċess kien jinkludi proċess twil ta' konsultazzjoni onlajn permezz tas-sit elettroniku http://www.schoolslearningoutcomes.edu.mt.

Permezz ta' dan is-sit, kulħadd kellu l-opportunità jagħti l-feedback tiegħu dwar il-programm.

Saret ukoll konsultazzjoni wiesgħa u estensiva dwar dan il-qasam fit-tfassil tal-Profil ta' Politika Lingwisitka għall-Edukazzjoni li saret bl-għajnuna u l-kontribut tal-Kunsill tal-Ewropa: https://www.coe.int/t/dg4/linguistic/Source/Profile-Malta_final2015_EN.pdf

QASAM TAL-LINGWA TAL-MALTI – LAQGĦAT MA' STAKEHOLDERS

L-ONOR.

THERESE COMODINI CACHIA staqsiet lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid jekk huwiex se jiltaqa' ma' stakeholders fil-qasam tal-Lingwa tal-Malti u jżomm diskussjonijiet magħhom dwar it-tagħlim tal-Malti bħala lingwa barranija parallela mat-tagħlim tal-Malti bħala lingwa nazzjonali?

EVARIST BARTOLO: Iva, dawn diġà bdew isiru u hemm il-ħsieb li jsiru iktar laqgħat ta' dan it-tip.

TAGĦLIM TAL-LINGWA MALTIJA BĦALA LINGWA BARRANIJA - KWALIFIKI

L-ONOR.

THERESE COMODINI CACHIA staqsiet lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid min huma dawk l-istudenti li se jkunu qegħdin jikkwalifikaw sabiex jitgħallmu l-Malti bħala lingwa barranija, u jindika jekk dawn jinkludix persuni li jkollhom iċ-ċittadinanza Maltija?

EVARIST BARTOLO: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-Ministeru digà spjega l-kunċett u d-dettalji relatati f'PR180654, PR180672 u PR180684 u se jkun qed jiffinalizza t-termini ta' kwalifiki waqt laqgħat tekniċi mal-istakeholders.

TAGĦLIM TAL-LINGWA MALTIJA BĦALA LINGWA BARRANIJA – ULIED B'ĠENITUR BARRANI U IEĦOR MALTI

L-ONOR.

THERESE COMODINI CACHIA staqsiet lill- Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid jekk tfal ta' ġenituri fejn ġenitur ikun barrani u l-ieħor Malti, humiex se jitqiesu biex jikkwalifikaw għat-tagħlim tal-Malti bħala lingwa barranija minflok bħala l-lingwa nazzjonali?

EVARIST BARTOLO: Nitlob lill-Onor.

Interpellant tirreferi għat-tweġiba li għadha kif ingħatat għall-mistoqsija parlamentari 5970 li l-Ministeru se jkun qed jiffinalizza t-termini ta' kwalifiki waqt laqgħat tekniċi mal-istakeholders.

TAGĦLIM TAL-LINGWA MALTIJA BĦALA LINGWA BARRANIJA - TFAL LI ILHOM FIS-SISTEMA EDUKATTIVA TA' MALTA

L-ONOR.

THERESE COMODINI CACHIA staqsiet lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid jekk tfal imwielda f'Malta lill-ġenituri barranin iżda li ilhom fis-sistema edukattiva ta' Malta humiex se jitqiesu li jikkwalifikaw għat-tagħlim tal-Malti bħala lingwa barranija jew humiex se jitqiesu bħala li għandhom jitħallew isegwu s-sillabu tal-Malti fil-Livell Ordinarju tal-Matsec?

EVARIST BARTOLO: Nitlob lill-Onor.

Interpellant tirreferi għat-tweġiba li għadha kif ingħatat għall-mistoqsija parlamentari 5970 li t-termini ta' kwalifiki qed jiġu ffinalizzati waqt laqgħat tekniċi mal-istakeholders.

TAGĦLIM TAL-LINGWA MALTIJA BĦALA LINGWA BARRANIJA - ETÀ

L-ONOR.

THERESE COMODINI CACHIA staqsiet lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid mil-liema età se jibda jiġi offrut it-tagħlim tal-Malti bħala lingwa barranija?

Kemm se jkun hemm lezzjonijiet f'ġimgħa għal dan it-tagħlim?

X'taħriġ ingħata jew se jingħataw l-għalliema ta' dan is-suġġett u x'riżorsi se jingħataw?

EVARIST BARTOLO: Ninforma lill-Onor.

Interpellant sabiex tirreferi għad-dettalji kollha tal-livelli kollha tal-progamm fuq is-sit elettroniku http://www.schoolslearningoutcomes.edu.mt/mt/

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: B'referenza għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 5855 fejn ġie kkonfermat li Transport Malta ma approvat l-ebda bollards fi Triq San Trofimu, Tas-Sliema, jista' l-Ministru jgħid jekk hux se ssir investigazzjoni fuq il-bollards preżenti fi Triq San Trofimu mingħajr permess?

Jista' jgħid jekk dawn jissodisfawx il-kriterji ta' Transport Malta speċjalment fid-dawl li persuni bil-wheelchair mhux possibbli li jgħaddu minħabba tali bollards?

Jista' jgħid jekk hux se tittieħed azzjoni sabiex dawn il-bollards jitneħħew?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li eżatt kif Transport Malta ivverifikat li dawn il-bollards kienu mingħajr permess, skattat investigazzjoni sabiex jitneħħa minnufih dak li huwa illegali.

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx pjanijiet sabiex isiru railings għal aċċess aħjar għall-bajja ta' St Peter's Pool f'Delimara?

KONRAD MIZZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li ġejt infurmat mill-FTZD li għaddejjin taħditiet ma' Transport Malta sabiex jitjieb l-aċċess għall-bajja min-naħa tal-baħar.

Ġie ordnat ukoll poġġaman sabiex jitwaħħal mat-taraġ eżistenti u b'hekk jitjieb l-aċċess mit-triq għall-bajja.

Dan kollu qed isir fid-dawl li l-ínterventi jkunu idoneji mal-post minħabba s-sensittività tal-ambjent tal-madwar.

GĦALLIEMA TAR-RELIĠJON

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm bżonn ta' għalliema ġodda tar-Reliġjon fis-sena skolastika li jmiss?

Kemm applikaw għalliema tar-Reliġjon u kemm biħsiebu jdaħħal il-Gvern?

EVARIST BARTOLO: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li d-Direttorat għar-Riżorsi Edukattivi bħalissa qiegħed fil-proċess li jiddetermina l-bżonnijiet tal-iskejjel tal-Istat għas-sena skolastika 2018/19.

Waqt dan il-proċess jiġu wkoll ikkunsidrati t-talbiet tal-edukaturi għal ċaqliq minn skola għal oħra.

Għal dawk li huma għalliema, dan il-proċess jingħalaq fl-aħħar ta' Ġunju 2018.

Ikun f'dan l-istadju li nkunu nafu eżattament kemm għandna bżonn nimpjegaw għalliema għal kull suġġett.

Din is-sena applikaw disa' persuni bħala għalliema tar-Reliġjon.

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jippubblika l-istudju ta' Transport Malta (TM) dwar il-bypass ta' Ħ'Attard?

Jista' jippubblika l-istudji (u t-TIS) fuq it-traffiku fl-inħawi tal-madwar il-bypass li qed tiġi proposta u li jinkludu, fost postijiet oħra, Ħ'Attard, Ħal Balzan u Birkirkara?

Meta saru dawn l-istudji?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-pjan ta' bypass f'Ħ'Attard kien tfassal fl-2006 minn amministrazzjoni preċedenti.

Jekk l-Onor.

Agius qed jirreferi għas-Central Link Project, li tħabbar ftit tal-ġimgħat ilu, tajjeb jiġi ċċarat li f'dan il-proġett il-Gvern ma qabadx u kkopja l-pjan tal-Gvern preċedenti tal-2006, li kien jinkludi bypass sħiħa b'erba' jew sitt korsiji.

Fil-fatt, permezz tas-Central Link Project, dan il-Gvern qed jipproponi li minflok bypass sħiħa ta' erba' jew sitt korsiji, issir biss karreġġjata waħda b'żewġ korsiji u triq residenzjali ġdida b'diversi faċilitajiet li jħarsu l-ambjent tar-residenti.

Central Link Project jinkludi disinn ġdid tar-rotta sħiħa bejn l-Imrieħel, Birkirkara, Ħal Balzan, Ħ'Attard u Ta' Qali, lejn Ħaż-Żebbuġ, il-Mosta, ir-Rabat u l-Imġarr.

Permezz tiegħu ser jitneħħew erba' sistemi ta' traffic lights u diversi bottlenecks, fosthom id-diffikultà ta' Triq in-Nutar Zarb, fejn dawk kollha ġejjin min naħa tal-Mosta, Ta' Qali u r-Rabat ikollhom jgħaddu minn lembut ta' korsija waħda dejqa bil-bini maż-żewġ naħat.

Ser jitneħħew ukoll ostakli li saru minn amminstrazzjonijiet preċedenti meta fl-inħawi ta' Wied Inċita ċċekknu l-karreġġjati billi twessgħu s-central strips.

Bħalissa, dawn l-ostakli fir-rotta arterjali użata minn madwar 30,000 vettura kuljum qed joħolqu diffikultajiet kbar fl-ivvjaġġar.

Qed jolqtu ħażin ukoll lir-residenti ta' Ħ'Attard, Ħal Balzan u Birkirkara, speċjalment minħabba l-ammont kbir ta' karozzi li jgħaddu mit-toroq residenzjali dojoq fejn jgħixu, b'aktar riskji ta' aċċidenti, kif ukoll storbju u tniġġis tal-arja.

Il-proġett jinkludi wkoll il-bini ta' 10 kilometri ta' bankini u passaġġi għall-mixi, żewġ kilometri ta' korsiji għar-roti u 19,300 metru kwadru ta' żoni bis-siġar u pjanti oħra (landscaped areas).

Kopja tal-pjanti ta' Central Link Project, li bħalissa qed jiġu diskussi ma' dawk kollha kkonċernati tpoġġew fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

L-istudju li qed isemmi l-Onor.

Agius, Traffic Impact Assessment (TIS), isir meta jkun ser isir xi żvilupp ta' bini, mhux meta jkunu se jiġu mtejba jew mibnija mill-ġdid it-toroq.

TIS isir sabiex jistudja l-impatt ta' bini ġdid, u l-użu tiegħu, fuq is-sistema tal-immaniġġar tat-traffiku, u tat-toroq, madwar l-istess binja.

Waqt it-tfassil ta' Central Link Project, Transport Malta wettqet diversi studji tekniċi, bħala parti minn proċess magħruf bħala cost benefit Analysis.

Din l-analiżi ma tqisx biss l-impatt tal-infrastruttura tat-toroq ġodda proposti, iżda tqis ukoll proposti alternattivi, sabiex tiġi identifikata l-aktar waħda li ser ikollha benefiċċji għal dawk kollha involuti.

Dawn l-istudji tekniċi twettqu fix-xhur li għaddew, u waqt li kienu qed jiġu meqjusa pjanti u proposti differenti sabiex tinstab l-aħjar soluzzjoni.

Ir-riżultati ta' dawn l-istudji qed jiġu diskussi mal-awtoritajiet konċernati sabiex ikun jista' jiġi ffinalizzat ir-rapport dwarhom.

Ir-riżultati ta' dawn l-istudji ser jifformaw parti mill-proċess pubbliku tal-Awtorità tal-Ippjanar sabiex tittieħed deċiżjoni dwar il-permessi meħtieġa dwar dan il-proġett.

Madankollu, mir-riżultati tal-istudji tekniċi li diġa ġew ikkonfermati, nistqarr li l-proġett ser iwassal għal tnaqqis drastiku ta' 50% fil-ħin tal-ivvjaġġar bejn l-Imrieħel u Ta' Qali, li jfisser tnaqqis kbir fid-diffikultajiet tar-residenti ta' Ħ'Attard, Ħal Balzan u Birkirkara.

L-istudji jħarsu wkoll lejn xenarji tal-futur, u jikkonfermaw li jekk l-infrastruttura tal-inħawi tibqa' kif inhi, il-ħin tal-ivvjaġġar f'dawn l-inħawi ser jiżdied b'250%.

L-istudji jikkonfermaw ukoll li permezz tas- Central Link Project, it-tniġġis tal-arja mill-karozzi ser jonqos bi 13%.

Jekk ma jsir xejn, fi-snin li ġejjin it-tniġġis ser jittripplika, b'żieda ta' 300%.

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid meta Transport Malta għamlet traffic counts tal-vetturi fil-lokalitajiet ta' Ħ'Attard, Ħal Balzan u Birkirkara?

Jista' jippubblikahom?

IAN BORG: Filwaqt li nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferi għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari 5986, nikkonferma wkoll li t-traffic counts meħtieġa sabiex jitfassal is-Central Link Project saru f'Novembru 2017, fi ġranet tax-xogħol.

L-istudju sar permezz ta' tagħmir diġitali li jkejjel l-ammont ta' vetturi, it-tip ta' vetturi u tagħrif ieħor relatat, li tpoġġa fi sbatax-il post differenti fl-inħawi tal-proġett, f'ħinijiet differenti tal-jum.

Intużaw ukoll l-automatic traffic counters ta' Transport Malta li jikkontrollaw is-sistemi tat-traffic lights fl-istess inħawi, sabiex it-tagħrif miksub ikun iċċekkjat u kkonfermat minn sorsi differenti.

B'kollox, waqt l-istudju fi ġranet differenti nġabar tagħrif dwar il-moviment ta' aktar minn 191,500 vettura.

93% ta' dawn il-vetturi kienu vetturi żgħar, waqt li l-kumplament kienu vetturi kbar, bħal trakkijiet.

It-tagħrif kollu miksub minn dawn l-istudji kompla jikkonferma li l-pjan propost mill-Gvern huwa l-għażla li toffri l-aktar benefiċċji għal dawk li jivvjaġġaw minn dawn l-inħawi u għar-residenti li jgħixu fihom.

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid kemm se tkun 'il bogħod (f'metri) il-bypass ta' Ħ'Attard mir-residenti li joqogħdu f'dawn it-toroq: Triq Ferdinand Inglott, Triq Tumas Chetcuti u Triq Oliver Agius?

Jista' jgħid jekk humiex ippjanati li jsiru sound barriers fi Triq Tumas Chetcuti, Triq Ferdinand Inglott u Triq Oliver Agius?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-pjan ta' bypass f'Ħ'Attard kien tfassal fl-2006 minn amministrazzjoni preċedenti.

Jekk l-Onorevoli Agius qed jirreferi għas-Central Link Project, li tħabbar ftit tal-ġimgħat ilu, tajjeb jiġi ċċarat li f'dan il-proġett il-Gvern ma qabadx u kkopja l-pjan ta' Gvern preċedenti tal-2006, li kien jinkludi bypass sħiħa b'erba' jew sitt korsiji.

Fil-fatt, permezz tas-Central Link Project, dan il-Gvern qed jipproponi li minflok bypass sħiħa ta' erba' jew sitt korsiji, issir biss karreġġjata waħda b'żewġ korsiji u triq residenzjali ġdida b'diversi faċilitajiet li jħarsu l-ambjent tar-residenti.

Kieku l-Gvern żamm mal-pjanijiet tal-amministrazzjoni preċedenti tal-2006, kieku kien ser ikun hemm ħafna aktar teħid ta' art u ħafna aktar vetturi fl-inħawi tat-toroq residenzjali msemmija, jiġifieri Triq Ferdinand Inglott, Triq Tumas Chetcui u Triq Oliver Agius.

Permezz tas-Central Link Project, it-toroq residenzjali msemmija ser jinbnew mill-ġdid.

F'ħafna bnadi, fejn huwa teknikament possibbli, it-triq ewlenija ġdida, b'żewġ korsiji biss minflok erbgħa jew sitta kif ippjanat fl-2006, ser tkun aktar baxxa mit-toroq residenzjali.

Fl-istess waqt, bejn it-triq arterjali u t-toroq residenzjali ser ikun hemm żoni ta' siġar u pjanti, landscaped area, li jkomplu jbiegħdu ż-żona residenzjali miż-żewġ korsiji tat-triq arterjali.

It-tnaqqis drastiku fl-ammont ta' korsiji oriġnarjament proposti (minn sitta għal tnejn), id-differenza fl-għoli bejn it-triq residenzjali u dik arterjali u ż-żoni ta' siġar u pjanti li ser isiru bejn iż-żewġ toroq ser iservu bħala acoustic barriers li jnaqqsu l-ħsejjes milli jolqtu ħażin liż-żoni residenzjali.

It-triq residenzjali ser ikollha wkoll spazji ta' parkeġġ għar-residenti.

Permezz tas-Central Link Project, ir-residenti ta' Ħ'Attard, Ħal Balzan u Birkirkara ser igawdu minn tnaqqis ta' 13% fit-tniġġis tal-arja mill-karozzi.

Tagħrif ieħor mitlub jinsab fil-pjanti tal-proġett, impoġġija fuq il-Mejda tal-Kamra, bħala parti mit-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 5986.

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill- Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid kemm se tkun wiesgħa l-bypass ta' Ħ'Attard?

Jista' jgħid kemm se jkun hemm metri min-nofs it-triq sa kull naħa fejn jibda l-bini u d-djar tar-residenti jew l-għelieqi?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Jekk l-Onor.

Agius qed jirreferi għal Central Link Project, li tħabbar ftit tal-ġimgħat ilu, tajjeb jiġi ċċarat li f'dan il-proġett il-Gvern ma qabadx u kkopja l-pjan ta' Gvern preċedenti tal-2006, li kien jinkludi bypass sħiħa b'erba' jew sitt korsiji.

Fil-fatt, permezz tas-Central Link Project, dan il-Gvern qed jipproponi li minflok bypass sħiħa ta' erba' jew sitt korsiji ssir biss karreġġjata waħda b'żewġ korsiji u triq residenzjali ġdida b'diversi faċilitajiet li jħarsu l-ambjent tar-residenti.

Il-bypass imsemmija mill-Onorevoli Agius, hekk kif ippjanata mill-amministrazzjoni tal-2006, kien se jkollha wisa' sa sitt korsiji, tlieta' f'kull direzzjoni.

Is-Central Link Project, li qed jiġi propost mill-Gvern, ser tinkludi biss karreġġjata waħda b'żewġ korsiji minflok is-sitt korsiji ppjanati fl-2006.

Ħ'ATTARD: BYPASS – KAMRA PROTETTA F'WIED INĊITA

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid jekk bil-proġett tal-bypass ta' Ħ'Attard hux se tiġi affettwata l-kamra protetta li tinsab f'Wied Inċita?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-pjan ta' bypass f'Ħ'Attard kien tfassal fl-2006 minn amministrazzjoni preċedenti.

Jekk l-Onor.

Agius qed jirreferi għas- Central Link Project, li tħabbar ftit tal-ġimgħat ilu, tajjeb jiġi ċċarat li f'dan il-proġett il-Gvern ma qabadx u kkopja l-pjan ta' Gvern preċedenti tal-2006, li kien jinkludi bypass sħiħa b'erba' jew sitt korsiji.

Filwaqt li d-diskussjonijiet mal-entitajiet konċernati dwar is-Central Link Project għadhom għaddejja, nixtieq niżgura li jekk xi strutturi protetti jkunu ser jiġu affettwati, l-awtoritajiet ikkonċernati ser jieħdu l-passi kollha sabiex jissalvagwardjawhom, bħalma sar fi proġetti infrastrutturali simili f'postijiet oħra.

Ħ'ATTARD – BYPASS - PARKEĠĠI FI TRIQ TUMAS CHETCUTI, TRIQ FERDINAND INGLOTT U TRIQ OLIVER AGIUS

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid kemm se jkun hemm parking spaces fi Triq Tumas Chetcuti, Triq Ferdinand Inglott u Triq Oliver Agius hekk kif titlesta l-bypass ta' Ħ'Attard?

Jista' jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-pjanti li juru kif ġej il-parkeġġ f'dawn it-toroq?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Jekk l-Onor.

Mhuwiex magħruf kemm kien se jkun hemm spazji ta' parkeġġ għar-residenti fil-bypass ta' bejn erba' u sitt korsiji li kien ippjana Gvern preċedenti fl-2006.

Jekk l-Onor.

Agius qed jirreferi għas-Central Link Project, li tħabbar ftit tal-ġimgħat ilu, tajjeb jiġi ċċarat li b'dan il-proġett li qed jipproponi l-Gvern, minflok il-bypass sħiħa b'erba' jew sitt korsiji kif ippjanat fl-2006, ser isiru biss żewġ korsiji u triq residenzjali ġdida b'diversi faċilitajiet li jħarsu l-ambjent tar-residenti.

It-toroq imsemmija ser jinbnew mill-ġdid u ser ikollhom diversi faċilitajiet ġodda, fosthom spazji ta' parkeġġ adegwati mal-ġnub tal-istess toroq.

Fl-istess waqt, f'ħafna bnadi, fejn huwa teknikament possibbli, it-triq arterjali (b'żewġ korsiji minflok sitta) li ser tinbena bi dritt dawn it-toroq ser tkun aktar baxxa.

Bejn it-toroq residenzjali msemmija u t-triq arterjali, ser ikun hemm ukoll spazji bis-siġar u pjanti oħra (landscaped area).

Il-pjanti mitluba diġà ġew impoġġija fuq il-Mejda tal-Kamra bħala parti mit-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 5986.

KUNTRATT TA' IMPJIEG TA' ĦADDIEMA

L-ONOR.

SIMON BUSUTTIL staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm-il persuna kellha l-kuntratt ta' impieg tagħha mibdul minn kuntratt definit għal kuntratt indefinit ai termini tad-Direttiva maħruġa mis-Segretarju Permanenti Prinċipali nhar it-18 t'April 2017?

Jista' jgħid ukoll f'liema aġenzija jew entitajiet pubbliċi jaħdmu dawn il-persuni, kemm-il persuna hemm f'kull aġenzija u/jew entità u f'liema grad iddaħħlu?

JOSEPH MUSCAT: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li nbidlet is-sistema.

Meta l-ħaddiema fis-settur pubbliku issa m'għadhomx fuq kuntratt definit, ifisser li l-probation tal-ħaddiema fis-settur pubbliku saret bħal tal-ħaddiema l-oħra kollha fl-ekonomija, jiġifieri ta' massimu ta' 12-il xahar.

Sal-2013 ma' kull elezzjoni ġenerali, kienu jinqalbu diversi kuntratti bi pjaċir u mhux bi dritt.

Din l-amministrazzjoni qatgħet din id-drawwa kerha.

Fl-istess ħin ma hemm ebda problema li ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li f'ID Malta u fil-MITA kien hemm persuna waħda f'kull entità li ħadu d-drittijiet tagħhom, fl-MGA kien hemm 27 persuna u fl-MCST kien hemm 55 persuna.

AKKOMODAZZJONI SOĊJALI: PROBLEMA TA' DRENAĠĠ – KAŻ TA' INDIVIDWI

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jara kif żewġ postijiet li huma akkomodazzjoni soċjali, u li d-dettalji tagħhom qed jingħataw separatament, liema proprjetajiet is-sidien tagħhom ilhom ġimgħat sħaħ jirrapportaw li qed jinżel id-drenaġġ ġewwa dawn iż-żewġ proprjetajiet, u peress li l-foreman kien tahom indikazzjoni li se jmur għandhom fi żmien tliet ġimgħat imma għadhom qed jistennew u peress li post minnhom huwa ħanut tal-ikel u l-għejxien tas-sid jiddependi minn hemm, jista' jara l-każ ta' dawn iż-żewġ postijiet?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-Awtorità tad-Djar infurmat lill-persuni kkonċernati b'risposta bil-miktub għall-mistoqsija parlamentari li saret f'isimhom.

IL-MELLIEĦA: TRIQ LEWIS WETTINGER – PJANTI TAT-TRIQ

L-ONOR.

ROBERT CUTAJAR staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid kif il-pjanti li tpoġġew minnu fuq il-Mejda tal-Kamra ftit tal-ġimgħat ilu (u li kellhom id-data li tmur lura sa Lulju 2014 u mhux dati riċenti kif ingħatat l-impressjoni f'risposta għal mistoqsija parlamentari f'Marzu li għadda) dwar is-suppost erba' karreġġjati u cycle lane li kellhom isiru fil-Bypass tal-Mellieħa, kellhom isem ta' perit differenti minn dak li suppost qed jaħdem fuq il-proġett (skont il-mistoqsija parlamentari 5153) ?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li x-xogħol fuq il-bini mill-ġdid ta' Triq Louis Wettinger, magħrufa bħala l-Bypass tal-Mellieħa, miexi b'ritmu mgħaġġel u mistenni jitlesta sas-sajf, kif ippjanat.

Dan l-investiment b'valur ta' madwar €2 miljun qed isir wara li l-Ministeru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali laqa' suġġerimenti tal-Kunsill Lokali Mellieħa u ta' persuni oħra li jużaw din it-triq u talab lil Transport Malta tikkunsidra li tiddisinja l-pjanti tat-triq mill-ġdid sabiex issir aktar sigura, mingħajr ma tidjieq, kif kien ippjanat li jsir qabel.

B'dan il-proġett, is-sigurtà għal dawk kollha li jużaw din it-triq qed tissaħħaħ permezz ta' tagħmir ġdid ta' crash barriers mal-ġnub tal-karreġġjata, u central strip ġdida bil-crash barriers fin-nofs, bejn il-korsiji f'direzzjonijiet opposti.

Fl-istess waqt, it-triq kollha, li sal-lum qatt ma kienet imdawla, ser ikollha sistema ġdida ta' lampi fuq arbli.

Minbarra l-erba' korsiji għall-karozzi, tnejn f'kull direzzjoni, din il-bypass ser ikollha wkoll korsija għar-roti b'tul ta' 1.4 kilometri.

Fl-aħħarnett, dan il-proġett jinkludi wkoll disinn ġdid ta' uħud mill-junctions bejn din it-triq u toroq oħra li jinfdu magħha, fosthom it-triq tal-Miżieb u toroq oħra li jwasslu għaż-żoni residenzjali tal-Mellieħa.

Il-pjanijiet oriġinali għad-disinn mill-ġdid tal-bypass tal-Mellieħa, imfassla snin ilu, kienu jinkludu t-tneħħija ta' waħda mill-erba' korsiji tal-bypass bħala miżura ta' sigurtà.

Fil-fatt, partijiet oħra ta' dan il-bypass, kif ukoll toroq oħra fl-istess rotta bejn il-Mellieħa u ċ-Ċirkewwa, diġà ċċekknu għal tliet jew żewġ korsiji minn amministrazzjonijiet preċedenti.

Hekk kif diġà spjegajt waqt intervent fis-seduta Parlamentari ta' nhar il-Ħamis 24 ta' Mejju, waqt it-twettiq ta' dan il-proġett, il-periti ta' Transport Malta nnutaw li jekk isir intervent addizzjonali biex it-triq titwessa' ftit ieħor, ikun jista' jkompli jitnaqqas ir-riskju ta' aċċidenti f'din iż-żona, biswit waħda mill-junctions tal-bypass.

Dan seta' jsir billi titwessa' ftit it-triq fuq art naturali fuq naħa waħda, jew billi tiġi mmodifikata triq residenzjali pubblika li qed tinbena fl-istess ħin minn żviluppatur privat, skont pjanti approvati mill-Awtorità tal-Ippjanar, fuq in-naħa l-oħra tal-bypass.

Tlabt lil Transport Malta sabiex tevita li twessa' t-triq fuq żoni naturali u minflok tagħmel it-titjib meħtieġ fin-naħa tat-triq residenzjali, li setgħet tiġi aġġustata faċilment peress li għadha f'fażi ta' żvilupp.

Dan it-titjib addizzjonali sar fi żmien qasir sabiex il-proġett seta' jitkompla skont kif ippjanat.

Tajjeb jiġi ċċarat li l-ħajt li qed jirreferi għalih l-Onor.

Cutajar ma seraq xejn, għaliex kemm it-triq residenzjali kif ukoll il-bypass kienu u għadhom proprjetà pubblika.

Meta jitlestew l-iżviluppi kollha mis-sidien differenti tal-artijiet f'din iż-żona, din it-triq residenzjali ġdida ser tifforma parti minn Triq l-Iżbark tal-Franċiżi, li tinsab fl-istess inħawi, biex ma tibqax sqaq iżda triq tinfed mal-qalba tal-lokalità.

B'hekk issir aktar aċċessibbli għar-residenti li jgħixu fiha.

(Korrezzjoni: Ara dokument PL 1827 li tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra f'Seduta 126 tat-Tlieta, 5 ta' Ġunju 2018)

IL-MELLIEĦA: TRIQ LEWIS WETTINGER – ĦAJT

L-ONOR.

ROBERT CUTAJAR staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid x'ġara preċizament u x'seta' mar ħażin biex il-ħajt li tela' b'mod stramb u suspettuż fil-bypass tal-Mellieħa (biex insterqet parti mill-istess bypass) issa qed jitkisser, anke fid-dawl li sa ftit jiem ilu l-Ministru stess fil-Parlament kien aċċerta lill-Kamra li kollox kien qed isir skont il-pjanti li hu stess kien poġġa fuq il-Mejda tal-Kamra ma' mistoqsija parlamentari 5153?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li x-xogħol fuq il-bini mill-ġdid ta' Triq Louis Wettinger, magħrufa bħala l-bypass tal-Mellieħa, miexi b'ritmu mgħaġġel u mistenni jitlesta sas-sajf, kif ippjanat.

Dan l-investiment b'valur ta' madwar €2 miljuni qed isir wara li l-Ministeru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali laqa' suġġerimenti tal-Kunsill Lokali Mellieħa u ta' persuni oħra li jużaw din it-triq u talab lil Transport Malta tikkunsidra li tiddisinja l-pjanti tat-triq mill-ġdid sabiex issir aktar sigura, mingħajr ma tidjieq, kif kien ippjanat li jsir qabel.

B'dan il-proġett, is-sigurtà għal dawk kollha li jużaw din it-triq qed tissaħħaħ permezz ta' tagħmir ġdid ta' crash barriers mal-ġnub tal-karreġġjata, u central strip ġdida bil-crash barriers fin-nofs, bejn il-korsiji f'direzzjonijiet opposti.

Fl-istess waqt, it-triq kollha, li sal-lum qatt ma kienet imdawla, ser ikollha sistema ġdida ta' lampi fuq arbli.

Minbarra l-erba' korsiji għall-karozzi, tnejn f'kull direzzjoni, din il-bypass ser ikollha wkoll korsija għar-roti b'tul ta' 1.4 kilometri.

Fl-aħħarnett, dan il-proġett jinkludi wkoll disinn ġdid ta' uħud mill-junctions bejn din it-triq u toroq oħra li jinfdu magħha, fosthom it-triq tal-Miżieb u toroq oħra li jwasslu għaż-żoni residenzali tal-Mellieħa.

Il-pjanijiet oriġinali għad-disinn mill-ġdid tal-bypass tal-Mellieħa, imfassla snin ilu, kienu jinkludu t-tneħħija ta' waħda mill-erba' korsiji tal-bypass bħala miżura ta' sigurtà.

Fil-fatt, partijiet oħra ta' din il-bypass kif ukoll toroq oħra fl-istess rotta bejn il-Mellieħa u ċ-Ċirkewwa, diġà ċċekknu għal tliet jew żewġ korsiji minn amministrazzjonijiet preċedenti.

Hekk kif diġà spjegajt waqt intervent fis-seduta Parlamentari ta' nhar il-Ħamis 24 ta' Mejju, waqt it-twettiq ta' dan il-proġett, il-periti ta' Transport Malta nnutaw li jekk isir intervent addizzjonali biex it-triq titwessa' ftit ieħor, ikun jista' jkompli jitnaqqas ir-riskju ta' aċċidenti f'din iż-żona, biswit waħda mill-junctions tal-bypass.

Dan seta' jsir billi titwessa' ftit it-triq fuq art naturali fuq naħa waħda, jew billi tiġi mmodifikata triq residenzjali pubblika li qed tinbena fl-istess ħin minn żviluppatur privat, skont pjanti approvati mill-Awtorità tal-Ippjanar, fuq in-naħa l-oħra tal-bypass.

Tlabt lil Transport Malta sabiex tevita li twessa' t-triq fuq żoni naturali u minflok tagħmel it-titjib meħtieġ fin-naħa tat-triq residenzjali, li setgħet tiġi aġġustata faċilment peress li għadha f'fażi ta' żvilupp.

Dan it-titjib addizzjonali sar fi żmien qasir sabiex il-proġett seta' jitkompla skont kif ippjanat.

Tajjeb jiġi ċċarat li l-ħajt li qed jirreferi għalih l-Onor.

Cutajar ma seraq xejn, għaliex kemm it-triq resienzjali kif ukoll il-bypass kienu u għadhom proprjetà pubblika.

Meta jitlestew l-iżviluppi kollha mis-sidien differenti tal-artijiet f'din iż-żona, din it-triq residenzjali ġdida ser tifforma parti minn Triq l-Iżbark tal-Franċiżi, li tinsab fl-istess inħawi, biex ma tibqax sqaq iżda triq tinfed mal-qalba tal-lokalità.

B'hekk issir aktar aċċessibbli għar-residenti li jgħixu fiha.

IL-MELLIEĦA: TRIQ LEWIS WETTINGER – PERMESSI U PJANTI TA' ĦAJT

L-ONOR.

ROBERT CUTAJAR staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-permessi u l-pjanti oriġinarjament approvati tal-ħajt li tela' fil-Bypass tal-Mellieħa li permezz tiegħu nsterqet parti mill-istess Bypass biex setgħet issir service road (liema service road kienet indikata mill-Ministru stess f'risposta għall-mistoqsija parlamentari 4634)?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-ħajt li qed jirreferi għalih ma seraq l-ebda art.

Il-ħajt imsemmi sar minn kuntrattur privat sabiex tiġi ffurmata triq residenzjali skont il-permessi tal-Awtorità tal-Ippjanar u skont il-liġijiet applikabbli għall-iffurmar ta' toroq residenzjali ġodda.

Din it-triq residenzjali eventwalment ser tifforma parti minn Triq l-Iżbark tal-Franċiżi, triq residenzjali fl-inħawi li bħalissa ma tinfidx.

B'hekk ir-residenti ta' din it-triq ikollhom aċċess aħjar għall-qalba tal-Mellieħa.

Kemm l-art tal-bypass kif ukoll l-art tat-triq residenzjali ġdida kienu u għadhom proprjetà pubblika.

IL-MELLIEĦA: TRIQ LEWIS WETTINGER – CYCLE LANE

L-ONOR.

ROBERT CUTAJAR staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid kemm se tkun wiesgħa kull karreġġjata fil-bypass tal-Mellieħa flimkien mas-cycle lane li se jkunu qed isiru fil-bypass tal-Mellieħa preċiżament minn ħdejn ir-roundabout fid-daħla tal-Mellieħa sal-pompa tal-petrol li tinsab fit-tarf tal-istess bypass?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-karreġġjata tat-triq imsemmija hija wiesgħa 16.3 metri matul it-tul kollu tagħha, filwaqt li l-korsija għar-roti għandha wisa' ta' 1.8 metri oħra.

(Korrezzjoni: Ara dokument PL 1828 li tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra f'Seduta 126 tat-Tlieta, 5 ta' Ġunju 2018)

IL-MELLIEĦA BYPASS – SERVICE ROAD

L-ONOR.

ROBERT CUTAJAR staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġiet valutata s-service road (kif indikata mill-Ministru stess f'risposta parlamentari 4634) li saret fil-bypass tal-Mellieħa u jekk kienx hemm ħlas dovut lid-Dipartiment tal-Artijiet u jekk kien hemm ħlas, jista' jgħid kemm kien dan il-ħlas?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li t-tagħrif għadu qed jinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

IL-MELLIEĦA: TRIQ LEWIS WETTINGER – SPEJJEŻ GĦAL SERVICE ROAD

L-ONOR.

ROBERT CUTAJAR staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid min se jagħmel tajjeb għall-ispejjeż żejda dovuti sabiex inbena u twaqqa' l-ħajt sabiex setgħet issir is- service road fil-bypass tal-Mellieħa, liema service road kienet indikata mill-Ministru stess f'risposta għall-mistoqsija parlamentari 4634?

IAN BORG: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferi għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsijiet parlamentari 6013 u 6014.

MINISTRU GĦALL-EKONOMIJA, INVESTIMENT U NEGOZJI ŻGĦAR – ŻJARA F'MONACO

L-ONOR.

SIMON BUSUTTIL staqsa lill-Ministru għall-Ekonomija, Investiment u Negozji Żgħar: B'referenza għaż-żjara li għamel f'Monaco fil-weekend tal-Grand Prix tal-2015, jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-irċevuti tal-lukanda li qagħad fiha, tar-restaurants li mar fihom u tal-ispejjeż l-oħra kollha mħallsa mill-erarju pubbliku ammontanti għal kważi €11,000 għal tlett ijiem biss?

Jista' jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tar-rapport tal-laqgħat li attenda l-Ministru li huwa tenut li jippreżenta skont il-proċeduri regolari tal-Gvern?

CHRIS CARDONA: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt għall-mistoqsija parlamentari 5961.

AWTORITÀ TAL-IPPJANAR - DEĊIŻJONI DWAR ROUNDABOUT

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jieħu l-passi meħtieġa sabiex jara x'jista' jsir wara d-deċiżjoni li kienet ħadet l-Awtorità tal-Ippjanar fil-ħruġ tal-permess ta' żvilupp fejn fost il-kundizzjonijiet tal-permess għall-ftuħ tal-istabbiliment li d-dettalji dwaru qed jingħataw separatament, il-Planning Authority kienet obbligat lil dan l-istabbiliment biex iħallas u jagħmel tajjeb li ssir roundabout f'salib it-toroq fi Triq id-Difiża Ċivili, Mosta, mal-istess dħul għall-istabbiliment u dħul għal MCAST, peress li s'issa din ir-roundabout għadha ma saritx?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-permess huwa marbut, fost l-oħrajn, ma' titjib fil-junction fuq Triq id-Difiża Ċivili bi spejjeż tal-iżviluppatur, kif ukoll li Transport Malta għandha toħroġ ċertifikazzjoni qabel ma jibda jopera l-kumpless.

L-Awtorità tal-Ippjanar diġà ħadet il-passi meħtiega permezz ta' Avviż biex Tieqaf u ta' Twettiq peress li l-kundizzjoni msemmija ma ġietx onorata mill-applikant.

L-Avviż imsemmi qed jiġi kkontestat mill-applikant quddiem it-Tribunal ta' Reviżjoni tal-Ambjent u l-Ippjanar.

Sadanittant Transport Malta ħarġet ċertifikazzjoni rigward il-miżuri temporanji li ttieħdu fl-immaniġġjar tat-traffiku relatati mal-proġett.

Fl-istess waqt, il-periti ta' Transport Malta ser jissottomettu l-applikazzjonijiet meħtieġa lill-Awtorità tal-Ippjanar, bil-pjanti u r-rekwiżiti tad-disinn ġdid tal-junction imsemmija, fil-ġimgħat li ġejjin.

Meta l-applikazzjoni tiġi approvata, din l-infrastruttura ġdida, li tinkludi roundabout, se ssir mill-iżviluppatur indikat.

MĠARR: TRIQ FISHER - TISWIJA TAD-DWAL

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jieħu l-passi meħtieġa sabiex jara li titranġa l-ħsara fil-lights taż-zebra crossing li hemm fi Triq Fisher fl-Imġarr (Malta) quddiem l-iskola primarja tal-gvern?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li t-tagħrif għadu qed jinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

MOSTA: TRIQ FAMILJA CUMBO - ĠRIEDEN

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jara li uffiċjali tas-Sanità jkunu jistgħu jieħdu l-passi meħtieġa biex irażżnu ż-żieda fin-numru ta' ġrieden li hemm fi Triq Familja Cumbo fil-Mosta?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li ma ġew irreġistrati l-ebda lmenti mad-Direttorat għas-Saħħa Ambjentali rigward il-problema ta' infestazzjoni ta' ġrieden fit-triq indikata.

Hekk kif saret din il-mistoqsija parlamentari ntbagħtu ħaddiema mit-Taqsima tal-Pest Control fi ħdan id-Direttorat għas-Saħħa Ambjentali u għamlu trattament għal kontra l-ġrieden fiż-żona.

L-istess trattament ser jiġi ripetut fi żmien ħmistax il-ġurnata.

DAY CENTRES TAL-ANZJANI - NEPUTIJIET

L-ONOR.

ROSIANNE CUTAJAR staqsiet lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li n-nanniet li jattendu d-Day Centre mhux qed jitħallew jieħdu n-neputijiet magħhom?

Billi r-riċerka turi li t-tfal jistgħu jitgħallmu ħafna minn esperjenzi interġenerazzjonali u peress li fil-vaganzi tas-sajf għadd ta' tfal ikunu għal xi ġranet man-nanniet tagħhom, jista' l-Ministru jikkunsidra li dan ikun permissibbli, fost l-oħrajn bil-preżenza ta' child carer fl-istess day centre tal-anzjani?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-iskop taċ-ċentri huwa li l-anzjani jiġu pprovduti b'attivitajiet, li fihom ikunu qed jibbenefikaw u fl-istess ħin jikkontribwixxu fis-soċjetà.

Iċ-ċentri ta' Anzjanità Attiva jagħtu diversi opportunitajiet lill-anzjani li jattendu ċ-ċentri, fejn saħansitra jieħdu sehem fi proġetti ma' skejjel diversi u għaqdiet mhux governattivi.

Fiċ-ċentri jsiru wkoll sezzjonijiet ta' tagħlim, li l-anzjani jattendu għalihom bi ħġarhom.

It-tfal iridu post fejn jiġu pprovduti bl-istimulazzjoni neċessarja li hemm bżonn fl-età tagħhom u nħossu li ċ-Ċentri mhumiex l-post addatat għalihom.

Il-preżenza ta' child carer hija idea tajba li wieħed jista' jikkunsidra 'l quddiem.

L-ONOR.

KRISTY DEBONO staqsiet lill- Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jgħid meta se titwaqqaf l-aġenzija Ambjent Malta, liema aġenzija tħabbret li se tiġi mwaqqfa minn Lulju 2017?

JOSÈ HERRERA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant sabiex tirreferi għat-tweġiba li ngħatat għal-mistoqsija parlamentari 5881.

L-ONOR.

MARTHESE PORTELLI staqsiet lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tagħti rendikont dettaljat ta' kemm ġie jiswa l-avveniment Gozo Alive li sar f'Mejju 2018 u tgħid:

• Kemm ġie jiswa l-istage tal-Pjazza tat-Tokk,

• Kemm tħallas il-kantant li d-dettalji dwaru qed jingħataw separatament, u

• Kemm tħallsu l-band li d-dettalji dwarhom qed jingħataw separatament, li t-tnejn daqqew fi Pjazza San Ġorġ?

Interpellant li b'referenza għal kemm ġie jiswa l-istage tal-Pjazza tat-Tokk nirreferi għar-risposta tal-mistoqsija parlamentari 6030.

Iż-żewġ bands li qed tirreferi għalihom l-Onor.

Interpellant, waħda daqqet Pjazza San Ġorġ, u l-oħra fi Pjazza t-Tokk, u bejniethom tħallsu €10,350.

GOZO ALIVE – GĦAŻLA TAL-ARTISTI

L-ONOR.

MARTHESE PORTELLI staqsiet lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid għalfejn ma ħarġitx call for tenders bħalma jsir fl-avveniment tan-Notte Bianca biex jintgħażlu l-artisti ta' Gozo Alive li sar f'Mejju 2018?

Interpellant li f'każ ta' artisti mhuwiex dejjem possibbli li tinħareġ sejħa għall-offerti minħabba li l-attività ġieli tkun tirrikjedi artist partikolari skont l-istess attività.

F'dan il-każ tintalab direct order approval mill-Ministeru tal-Finanzi kif fil-fatt sar.

GOZO ALIVE – BORD TAL-GĦAŻLA TAL-ARTISTI

L-ONOR.

MARTHESE PORTELLI staqsiet lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid min kien iċ-Chairman tal-bord li għażlu l-artisti tal-Gozo Alive li sar f'Mejju 2018?

Interpellant li l-leadership tal-Gozo Alive kienet f'idejn id-Direttorat għat-Turiżmu u Żvilupp Ekonomiku fi ħdan il-Ministeru għal Għawdex li ħadmu bla heda biex l-avveniment kien suċċess enormi kif fil-fatt kien.

GOZO ALIVE - MEMBRI TAL-BORD

L-ONOR.

MARTHESE PORTELLI staqsiet lill-Ministru għal Għawdex: Tista' tgħid jekk il-membri tal-bord Gozo Alive kenux imħallsa?

Jekk iva, tista' tgħid kemm?

Interpellant li r-risposta għal din il-mistoqsija parlamentari saret fit-tweġiba li ngħatat għall-mistoqsija parlamentari 5888.

L-ONOR.

MARTHESE PORTELLI staqsiet lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid kemm ġie jiswa l-istage fi Pjazza Indipendenza li ntuża waqt Gozo Alive ta' Mejju 2018, inkluż bit-tinda u bis-sound li sar ġo fih?

Interpellant li l-ammont investit għall-istage f'din l-attività huwa kif muri fit-tabella li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqtil-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

Ninforma lill-Onor.

Interpellant li s-set-up kien l-istess bħal ma' kien f'okkażjonijiet oħrajn.

GĦAJNSIELEM: TRIQ L-IMĠARR – SPEED CAMERAS

L-ONOR.

MARTHESE PORTELLI staqsiet lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid jekk bdewx diskussjonijiet dwar il-possibbiltà li jkun hemm speed cameras fi Triq l-Imġarr Għajnsielem, u dan in vista tad-diversi inċidenti tat-traffiku li qed iseħħu ta' spiss f'din it-triq?

IAN BORG: Nitlob lill-Onor.

Interpellant tirreferi din il-mistoqsija parlamentari lill-Ministru responsabbli mil-LESA.

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari 5222, fid-dawl tal-fatt li hemm diplomatiċi li huma kkwalifikati bi professjoni u hemm ħaddiema li huma parti miċ-ċivil jew persuni appuntati politikament li jissejħu diplomatiċi, jista' l-Ministru jgħid kemm huma dawk il-persuni li bħalissa jokkupaw kariga ta' diplomatiku imma fil-fatt ma jagħmlux (jew mhumiex) parti mid-Diplomatic Corps ta' Malta?

Kemm hawn membri tal-Korp Diplomatiku li ilhom snin jaħdmu hawn Malta mingħajr ma' jistgħu jaħdmu bħala diplomatiċi kif inhu suppost il-grad tagħhom, jiġifieri li jirrappreżentaw lil pajjiżhom fuq posting f'missjonijiet ta' Malta barra minn xtutna?

CARMELO ABELA (Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li persuna li għandha status ta' diplomatiku ma tagħtix is-servizz tagħha biss barra minn Malta imma anke fil-Head Office f'Malta stess.

Persuni li huma membri tas-servizz pubbliku ġieli jservu ukoll f'Missjonijiet barra minn Malta kif dejjem sar u skont il-ħtiġijiet tal-Ministeru.

Rigward in-numru ta' persuni li jinsabu jservu f'Missjonijiet ta' Malta barra mill-pajjiżi f'ħatriet differenti, u li skont il-Classification Agreement ma jagħmlux parti mid-Diplomatic Corps, huwa ta' tletin (30), filwaqt li n-numru ta' persuni li jokkupaw kariga fid-Diplomatic Corps ta' Malta u li qatt ma servew fil-Missjonijiet ta' Malta barra minn xtutna huwa ta' erbatax (14).

Uħud minn dawn tal-aħħar għadhom ġodda u allura huwa meħtieġ li jgħaddi ftit taż-żmien ieħor qabel ikunu jistgħu jiġu kunsidrati biex iservu f'xi waħda mill-Missjonijiet ta' Malta.

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jara li jsir l-MRI (bil-loppju) lill-anzjana li d-dettalji dwarha qed jingħataw separatament mill-aktar fis, minħabba l-istat ħażin li tinsab fih?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-każ qed ikun segwit.

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jara l-każ tal-persuna li d-dettalji dwarha qed jingħataw separatament, liema każ huwa urġenti imma l-appuntament huwa għas-7 ta' Diċembru 2018 f'Mater Dei?

Possibbli l-Ministru jara li dan l-appuntament isir qabel minħabba l-urġenza tiegħu?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-każ qed ikun segwit.

GĦARFIEN DWAR IS-SAĦĦA MENTALI - PROGRAMMI

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 5933 u ċjoè: B'referenza għar-risposta tal-mistoqsija parlamentari 5839, jista' l-Ministru jindika dawk il-kunsilli lokali f'Malta u Għawdex li kellhom taħditiet regolari f'din il-Leġiżlatura dwar suġġetti relatati ma' għarfien/stigma dwar is-saħħa mentali u meta saru dawn it-taħditiet u minn min saru?

OWEN BONNICI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni għadha qed tinġabar u se tingħata f'xi seduta oħra.

FGURA: TRIQ L-GĦARNUQ – LIVELLI FIT-TRIQ

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: B'referenza għar-risposta għall-mistoqsija parlamentari 5408, u fid-dawl li l-Kunsill Lokali tal-Fgura għamel talba lil-Land Survey Unit tal-Awtorità tal-Ippjanar biex isiru l-livelli mill-ġdid fi triq ġdida fi Triq l-Għarnuq, jista' l-Ministru jgħid meta huwa ppjanat li jiġu mmarkati dawn il-livelli?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-livelli tal-imsemmija triq diġà saru.

PRIM MINISTRU - SAFAR AKKUMPANJAT MILL-MARA

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk bejn l-2004 u l-2012 il-Prim Ministru qattx kien akkumpanjat mis-sinjura tiegħu waqt safar uffiċjali?

Jekk fl-affermattiv, jista' jgħid meta sar dan is-safar, fejn sar, kemm kienet l-ispiża u x'kien l-għan ta' kull safra?

JOSEPH MUSCAT: Ninforma lill-Onor Interpellant li kien hemm 13-il okkażjoni bejn l-2004 u l-2012 meta l-Prim Ministru kien akkumpanjat mill-mara tieghu fuq safar uffiċjali.

L-ispiża tal-Uffiċċju tal-Prim Ministru fuq dawn it-13-il okkażjoni kienet ta' €297,603.

Il-pajjiżi li l-Prim Ministru żar akkumpanjat mill-mara tiegħu bejn l-2004 u l-2012 jinkludu r-Renju Unit, l-Belgju, il-Finlandja, l-Awstrija, l-Italja, il-Ġermanja, il-Lussemburgu, l-Awstralja, l-Uganda, Franza u Trinidad & Tobago.

Lista bid-dettalji kollha mitluba dwar kull safra tal-Prim Ministru bejn l-2004 u l-2013 meta kien akkumpanjat mill-mara tiegħu tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

(Korrezzjoni: Ara dokument PL 1821 li tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra f'Seduta 126 tat-Tlieta, 5 ta' Ġunju 2018)

KUMPANIJA - ĦLASIJIET

L-ONOR.

SIMON BUSUTTIL staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari 5502 u ċjoè: Jista' l-Ministru jgħid kemm tħallsu flus b'kollox lill-kumpanija li d-dettalji dwarha qed jingħataw separatament, bejn l-2013 sad-data ta' din il-mistoqsija?

KONRAD MIZZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba hija kummerċjalment sensittiva u għalhekk ma tistax tingħata.

L-ONOR.

SIMON BUSUTTIL staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jwieġeb mistoqsija parlamentari 5501 u ċjoè: F'April 2017, il-Gvern ġie rrapportat li ħallas miljun ewro lill-kumpanija li d-dettalji dwarha qed jingħataw separatament, bil-ġustifikazzjoni li l-Awtorità tat-Turiżmu se tagħmel reklami fuq il-magazine tal-kumpanija, peress li issa għaddiet iktar minn sena, jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja ta' dawn ir-reklami?

Kemm hu kkalkolat li laħqet nies din il-pubbliċità?

KONRAD MIZZI: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 6068.

CLEANSING MALTA – UFFIĊJALI TAS-SIGURTÀ

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid għaliex Uffiċjali tas-Sigurtà impjegati mal-Gvern u li qegħdin ma' Cleansing Malta, b'ordni tad-Direttur Ġenerali qed jgħidulhom li se jintbagħtu jiġbru ż-żibel il-Belt u minflokhom se jiġu ngaġġati Uffiċjali tas-Sigurtà mill-privat?

Jista' jgħid jekk dan id-Direttur Ġenerali għandux dritt li jgħid li se jibgħat impjegati bi grad ta' Uffiċjal tas-Sigurtà jiġbru ż-żibel biex xogħolhom jittieħed mill-privat?

Il-Ministru ġie infurmat b'dan u kien ta l-approvazzjoni tiegħu?

OWEN BONNICI: Ninsab infurmat li minħabba diversi raġunijiet, inħass il-bżonn li għal iktar sigurtà organizzata, għandu jkun hemm sigurtà professjonali fuq bażi ta' 24 siegħa fil-binja amminstrattiva tad-Diviżjoni għat-Tindif u Manutenzjoni, peress li qed isiru investimenti kbar fejn jirrigwarda makkinarju.

Ninforma lill-Onor.

Interpellant li mhux minnu li ngħatat xi ordni mid-Direttur Ġenerali rigward dawn l-uffiċjali tas-sigurtà sabiex imorru jiġbru l-iskart matul il-lejl fil-Belt Valletta.

Dawn se jibqgħu jaħdmu ta' uffiċjali tas-sigurtà f'binjiet oħra tad-Diviżjoni fosthom f'Pembroke u l-Mellieħa.

Biss dawn ingħatatilhom l-għażla fuq bażi individwali biex jekk ikunu jixtiequ jistgħu jkunu jistgħu parti mit-tim li jiġbor l-iskart matul il-lejl.

Dan dejjem fuq għażla individwali.

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jara l-każ tal-persuna li d-dettalji dwarha qed jingħataw separatament fejn jidher li l-file tagħha qiegħed għand il-JobsPlus u tixtieq li jitħaffef il-proċess għall-work permit?

EVARIST BARTOLO: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li Jobsplus hija fid-dmir li tuża kull kawtela u żmien neċessarju sabiex tassigura li l-proċess tal-permessi għax-xogħol isir b'reqqa bla ebda interferenza jew indħil.

SPTAR MONTE CARMELI – SPIŻA GĦAL KULL RESIDENT

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: B'referenza għar-risposta tal-mistoqsija parlamentari 5935, jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jindika kemm hemm residenti fl-Isptar Monte Carmeli li l-ispiża tagħhom għal kull ġurnata, tlaħħaq bejn wieħed u ieħor:

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fl-2017 kien hemm 83% (tlieta u tmenin fil-mija) tal-pazjenti li għal kull ġurnata fl-isptar Monte Carmeli l-ispiża kienet minn €76 sa €99, 11% (ħdax fil-mija) li l-ispiża kienet minn €100 sa €299, 1.5% (wieħed punt ħamsa fil-mija) li kienet minn €300 sa €499 u 4.5% (erbgħa punt ħamsa fil-mija) minn €500 sa €654.

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill- Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid xi pjan għandu l-Gvern biex itaffi mill-problemi kbar li qed jiffaċċjaw ir-residenti ta' Triq Francis Attard fin-Naxxar minħabba l-impatt ta' proġetti ta' żvilupp massiv f'din iż-żona, liema xogħol qed ikollu effett qawwi fuq is-saħħa fiżika u psikoloġika tar-residenti tal-imsemmija triq, kif ukoll liema xogħlijiet ħolqu ħsarat fi wħud mir-residenzi tal-imsemmija triq?

(Niġbed l-attenzjoni tal-Ministru li fiż-żona se jibda żvilupp ieħor ta' kobor li se jkollu effett fuq il-ħajja tar-residenti ta' din it-triq fiż-żmien li ġej) (Ara ritratti li qed jintbagħtu separatament).

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li t-tagħrif għadu qed jinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

IN-NAXXAR: TRIQ IL-KONTI MANDUCA - PJANIJIET

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill- Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid xi pjan għandu l-Gvern biex itaffi mill-problemi kbar li qed jiffaċċjaw ir-residenti ta' Triq il-Konti Manduca fin-Naxxar minħabba l-impatt ta' proġetti ta' żvilupp massiv f'din iż-żona, liema xogħol qed ikollu effett qawwi fuq is-saħħa fiżika u psikoloġika tar-residenti tal-imsemmija triq, kif ukoll liema xogħlijiet ħolqu ħsarat fi wħud mir-residenzi tal-imsemmija triq?

(Niġbed l-attenzjoni tal-Ministru li fiż-żona se jibda żvilupp ieħor ta' kobor li se jkollu effett fuq il-ħajja tar-residenti ta' din it-triq fiż-żmien li ġej).

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

IN-NAXXAR: TRIQ IL-MARKIŻ ĊENSU DEPIRO - PJANIJIET

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid xi pjan għandu l-Gvern biex itaffi mill-problemi kbar li qed jiffaċċjaw ir-residenti ta' Triq il-Markiż Ċensu Depiro fin-Naxxar minħabba l-impatt ta' proġetti ta' żvilupp massiv f'din iż-żona, liema xogħol qed ikollu effett qawwi fuq is-saħħa fiżika u psikoloġika tar-residenti tal-imsemmija triq, kif ukoll liema xogħlijiet ħolqu ħsarat fi wħud mir-residenzi tal-imsemmija triq?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

IN-NAXXAR: TRIQ L-ABBATE SAVOIA, TRIQ IL-MILIZZJA, TRIQ IN-NAFRA U TRIQ IS-SENESKALK – XOGĦLIJIET TA' PREPARAZZJONI

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid, b'antiċipazzjoni għall-proġett ta' żvilupp massiv fin-Naxxar fiż-żona ta' Triq l-Abbate Savoia, Triq il-Milizzja, Triq in-Nafra u Triq is-Seneskalk, x'tip ta' xogħol ta' preparazzjoni qed isir, biex it-toroq taż-żona jkunu jifilħu għat-traffiku industrijali li se jkun hemm fix-xhur u s-snin li ġejjin, liema xogħol u traffiku, jekk ma jkunux antiċipati, jista' jkollhom effett ħażin ħafna fuq is-saħħa fiżika u psikoloġika tar-residenti f'din iż-żona u fuq id-djar tagħhom?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid fiex wasal il-proġett pilota mħabbar mill-Prim Ministru f'Birkirkara, f'Mejju 2017 li kellu jara li l-cables tal-Enemalta u oħrajn jibdew jinqalgħu mill-faċċati tad-djar u l-arbli fl-irħula tagħna u jitpoġġew taħt l-art qabel jirranka l-proġett ta' €700m f'manutenzjoni estensiva tat-toroq Maltin tul din il-leġiżlatura?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

IN-NAXXAR: TRIQ IL-FORĠA (PARTI) – XOGĦOL TA' KOSTRUZZJONI

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid meta se jibda x-xogħol ta' kostruzzjoni tant bżonjuż fuq Triq il-Forġa (parti) fin-Naxxar?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.