DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

It-Tlieta, 2 ta' April 2019

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

It-Tlieta, 2 ta' April 2019

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fis-Sala tal-Parlament,

It-Tlieta, 2 ta' April 2019

Il-Minuti tas-Seduta Nru 213, li saret fl-1 ta' April 2019, ġew ikkonfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

UFFIĊĊJU TAL-PASSAPORTI – RITORN TA' PASSAPORTI LI KIENU RRAPPURTATI MITLUFA

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm ġew ikkonsenjati passaporti li kienu mitlufa lill-Uffiċċju tal-Passaporti sena b'sena mis-sena 2013 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari?

Jista' jgħid ta' liema pajjiżi kienu l-passaporti li ġew ikkonsenjati lill-Uffiċċju tal-Passaporti?

JULIA FARRUGIA PORTELLI (Segretarju Parlamentari għar-Riformi, Ċittadinanza u Simplifikazzjoni tal-Proċessi Amministrattivi) (f'isem il-Prim Ministru): Nixtieq nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba mogħtija fil-mistoqsija parlamentari 9074 f'dak li jikkonċerna ċittadini barranin.

Fil-każ ta' ċittadini Maltin, bħala regola ġenerali, il-passaporti mitlufa jew misruqa li jiġu rritornati lil dan l-uffiċċju jkunu kkanċellati immedjatament u rritornati lid-detentur.

Statistika f'dan ir-rigward ma tinżammx peress li dawn il-passaporti ritornati ma jkollhom l-ebda użu ieħor.

MINISTERU GĦAS-SAĦĦA – GRIEVANCES BOARDS

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 8307 u ċjoè: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jgħid, mis-sena 2013 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari, liemu kienu l-Grievances Boards li twaqqfu fi ħdan il-Ministeru għas-Saħħa u fi ħdan l-entitajiet kollha li jaqgħu taħtu?

Jista' jgħid min kienu l-membri ta' kull wieħed mill-imsemmija bordijiet u x'remunerazzjoni rċevew l-imsemmija membri?

Jista' jgħid kemm tressqu każijiet quddiem kull bord u x'kienet id-deċiżjoni li ngħatat dwar kull każ li kellu quddiemu l-istess bord u dan mingħajr ma jindika l-isem u d-dettalji tal-persuni involuti?

Jista' jgħid x'kien l-ammont li tħallas bħala kumpens dwar kull każ li tressaq quddiem l-imsemmija bordijiet?

CHRIS FEARNE (Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa): Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 8890.

L-ISPEAKER (Onor. Anġlu Farrugia): Grazzi.

L-Onor.

Edward Zammit Lewis, mistoqsija supplimentari.

EDWARD ZAMMIT LEWIS: Sur President, nixtieq nagħmel mistoqsija dwar il-kura primarja u l-54 berġa li għandna fil-lokalitajiet f'Malta u f'Għawdex.

Jista' l-Ministru jgħid x'xogħol hemm maħsub mill-Gvern biex ikun hemm titjib fl-istruttura u fis-servizz li jingħata u jekk hemmx il-ħsieb li jkun hemm aktar enfasi fuq is-settur tal-kura primarja?

L-ISPEAKER: Id-Deputat Prim Ministru.

CHRIS FEARNE: Il-kura tas-saħħa f'pajjiżna ilha tajba għal ħafna snin.

Fil-fatt matul amministrazzjoni wara l-oħra dejjem sar titjib fil-qasam tas-saħħa.

Kien hemm aspetti li kellhom bżonn jitranġaw u f'dawn l-aħħar sitt snin tajniehom spinta 'l quddiem.

Però, b'mod ġenerali, fl-aħħar 60 sena, dejjem rajna kif se ntejbu s-sistema tas-saħħa f'pajjiżna.

Illum waħda mid-differenzi kbar li qed naraw bejn il-ħidma ta' dan il-Gvern u dik ta' Gvern Nazzjonalista ta' seba' snin ilu hi li filwaqt li Gvern preċedenti kien iżjed iffokat fuq il-kura tas-saħħa fl-isptarijiet tagħna, illum qed niffokaw aktar fuq il-kura primarja.

Huwa tajjeb li jkollna sptarijiet tajbin u fil-fatt bħala Gvern qed inkomplu nżidu u ntejbu s-servizzi fl-isptarijiet, waqt li qed niftħu wkoll sptarijiet oħrajn.

Però, għal ħafna snin, ittraskurajna u naqqasna s-servizzi tas-saħħa li jingħataw fil-komunità, bħall-kura primarja, jiġifieri l-kura tat-tobba tal-familja, il-kura fiċ-ċentri tas-saħħa u l-kura fil-bereġ.

Tant kien qiegħed jitnaqqas is-servizz fiċ-ċentri tas-saħħa u fil-bereġ tagħna, li wħud minnhom spiċċaw magħluqin, żdingati u dawk li baqgħu miftuħin kienu jiftħu għal xi nofs siegħa fil-ġimgħa.

Għall-kuntrarju, illum, filwaqt li qegħdin inkomplu nsaħħu u nżidu s-servizzi fl-isptarijiet tagħna u qed nagħtu iżjed opportunitajiet lit-tobba u lill-infermiera li jispeċjalizzaw, qed nagħmlu aktar enfasi fuq il-kura primarja.

Fil-fatt qed naħdmu aktar mat-tobba tal-familja u daħħalna s-sistema tal-myHealth biex it-tobba tal-familja jkollhom f'idejhom b'mod immedjat, ir-records kollha tal-pazjenti għall-kontinwità tal-kura.

Qegħdin insaħħu ċ-ċentri tas-saħħa u fil-fatt ftaħna ċentru ġdid f'Ħal Kirkop, qed naħdmu fuq iċ-ċentru Ċensu Moran f'Raħal Ġdid, qed naħdmu mal-Ministru għal Għawdex fuq ċentru tas-saħħa ġdid f'Għawdex u se nagħmlu poliklinika kbira n-naħa ta' fuq ta' Malta.

Fl-istess ħin qegħdin naħdmu fuq il-bereġ u kif semma l-Onor.

Interpellant, għandna 'l fuq minn 50 waħda li huma riżorsa kbira għal pajjiżna.

Ħmistax-ilu ftaħna wkoll berġa ġdida li kważi hija ċentru tas-saħħa f'Tal-Pietà, minn fejn qed nagħtu servizzi ta' mental health, podiatry, phlebotomy - jiġifieri fejn jeħdulek id-demm - speech therapy, lifestyle clinic u ovvjament servizz ta' tabib.

L-istess qed nagħmlu f'ħafna bereġ oħrajn.

Pereżempju, irranġajna l-berġa ta' Ħaż-Żebbuġ u tax-Xewkija f'Għawdex fejn inkludejna blood bank service ħalli wieħed ikun jista' jmur jagħti d-demm.

Nista' ngħid li qegħdin fi programm biex nirranġaw il-maġġoranza tal-bereġ ta' Malta u Għawdex.

F'dawn il-ġranet se jitlesta x-xogħol f'berġa ġdida f'Ħ'Attard, se niftħu servizz ġdid ta' podiatry fil-Mellieħa u f'Ħaż-Żabbar, se nżidu x-xogħol fuq il-berġa fiż-Żejtun, qed niffokaw biex ikollna berġa f'Marsaxlokk fejn kellna ċerti problemi, qed niffokaw biex ikollna berġa fil-Kalkara, fejn ukoll kellna xi problemi, u qed nirranġaw il-berġa fil-Birgu.

Qed nagħmlu dan biex inkomplu nagħtu aktar servizz fil-komunità ħalli għal ħafna mis-servizzi n-nies ma jkollhomx għalfejn imorru fl-isptarijiet imma jinqdew miċ-ċentri tas-saħħa.

B'hekk il-Maltin u l-Għawdxin ikollhom servizz ta' saħħa aħjar, aktar viċin tagħhom u fil-pront.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

MARIA DEGUARA: Naqbel perfettament mal-Ministru li l-kura primarja hija importanti ħafna però jkun tajjeb li ngħidu li dak li għandna llum beda iżjed minn kważi 20 sena ilu meta nbdiet l-ewwel struttura biex ikollna l-kura primarja.

L-ewwel nett, kien taħt amministrazzjonijiet oħrajn li nħoloq id-degree tal-family practice, l-MMCFD (Membership of the Malta College of Family Doctors), li ġie kkwalifikat u magħruf fl-Ewropa taħt l-MRCGP International (Membership of the Royal College of General Practitioners).

Nerġa' ngħid li huwa tajjeb li nkomplu niżvolġu l-kura primarja li hija importanti ħafna fil-mediċina però rridu nammettu li xi ħadd ried jibda din il-kura 20 sena ilu u maż-żmien bqajna nżidu s-servizzi.

Huwa tajjeb li nżidu iżjed strutturi u infrastruttura għall-kura primarja u għalhekk nawgura li nkomplu nżiduha għall-benefiċċju tal-Maltin u l-Għawdxin.

CHRIS FEARNE: Sur President, napprezza dak li għadha kemm qalet l-Onor.

Irrid ngħid li meta r-raġel tagħha Louis Deguara kien Ministru tas-Saħħa, kien sar xogħol tajjeb mhux biss fil-kura primarja imma fis-servizz tas-saħħa kollu.

Però ma nistax ngħid li l-kura primarja bdiet 20 sena ilu!

Ovvjament hawnhekk qed nitkellem dwar il-kura primarja tal-Istat għax it-tobba tal-familja minn dejjem kienu hemm.

Il-kura primarja bdiet fi żmien l-Eks Prim Ministru Duminku Mintoff u l-Eks Ministru għas-Saħħa Ċensu Moran 50 sena ilu.

(Onor. Membri: Hear, hear) Taħt Gvern Nazzjonalista tnaqqas il-ħin tal-ftuħ taċ-ċentri tas-saħħa li ħafna minnhom ma baqgħux jiftħu s-Sibt u l-Ħadd.

Jien nirrikonoxxi li sar xogħol taħt Gvern Nazzjonalista, speċjalment meta Louis Deguara kien Ministru tas-Saħħa, imma ma nistgħux ngħidu li x-xemx telgħet 20 sena ilu!

Iċ-ċentri tas-saħħa żgur li bdiehom Ċensu Moran fi żmien Gvern Laburista.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Edward Zammit Lewis, mistoqsija supplimentari.

EDWARD ZAMMIT LEWIS: Nixtieq nagħmel mistoqsija dwar id-dijabete li hija marda kronika u li sfortuntament taffettwa lil ħafna Maltin u Għawdxin.

Ninsab informat li qed jittieħdu xi inizjattivi biex din il-marda kronika tibqa' tiġi miġġielda.

Jista' l-Ministru jgħidilna aktar dwar dawn l-inizjattivi ġodda?

L-ISPEAKER: Id-Deputat Prim Ministru.

CHRIS FEARNE: Mill-istudji li qed isiru jidher li madwar 12% tal-popolazzjoni Maltija għandha xi forma ta' dijabete.

Kif nafu, id-dijabete Type II hija prevenibbli f'nofs il-każi u d-dijabete Type I sal-lum għadha mhijiex prevenibbli.

Id-dijabete Type II hija dik id-dijabete li toħroġlok meta jkollok ċerta età.

Bħala Gvern, qed niffokaw mal-kunsilli lokali biex inwasslu messaġġ ta' prevenzjoni għand iċ-ċittadini tagħna.

Fuq bażi individwali, jekk tiekol aħjar, tagħmel iżjed eżerċizzju u tieħu ħsieb il-piż tiegħek, tista' tbiegħed ir-riskju tad-dijabete.

Fil-fatt għandna unit fil-qasam tas-saħħa li b'ħidma mal-kunsilli lokali qed imur fiċ-ċentri tal-komunità u fl-uffiċċji tal-kunsilli lokali, raħal raħal u belt belt, biex jitwassal dan il-messaġġ.

Kif diġà għedt, nafu li għandna numru sostanzjali ta' nies li għandhom id-dijabete.

Għalhekk, madwar tliet snin ilu, konna ħriġna għall-ewwel darba pjan nazzjonali ta' ħames snin għall-kura tad-dijabete.

Minn dakinhar 'l hawn għamilna ħafna kambjamenti, daħħalna mediċini ġodda, bħal Repaglinide u tajna l-isticks għal kulħadd, jiġifieri llum, kull min għandu d-dijabete jieħu l-isticks b'xejn id-dar, fejn jista' jiċċekkja z-zokkor bil-magna li ngħatat b'xejn ukoll.

Hawn qed nitkellmu dwar madwar 27,000 pazjent.

Dan huwa proċess li spiċċajnieh fl-aħħar tas-sena li għaddiet.

Ladarba t-teknoloġija qiegħda tavvanza, irridu nużaw din it-teknoloġija ġdida.

Huwa importanti li min għandu d-dijabete ma jkollux kumplikazzjonijiet, għax id-dijabete fiha nnifisha hija skumdità, imma meta jibdew jinqalgħu l-kumplikazzjonijiet ikun agħar.

Jekk ma tikkontrollax il-livell taz-zokkor fid-demm tista' titlef għajnejk, il-kliewi jew parti minn riġlejk, fost tant kumplikazzjonijiet oħrajn.

Bit-teknoloġija ġdida llum hawn il-possibilità li minflok toqgħod titniggeż, speċjalment dawk li jieħdu l-insulina tat-Type I li jitniggżu erba' jew ħames darbiet kuljum, tagħmel patch ma' jdejk li jagħtik ir-reading il-ħin kollu.

Din hija sistema tajba li pereżempju, fil-każ tat-tfal, tevitalhom li joqogħdu jitniggżu kull erba' jew ħames sigħat.

Għal din l-inizjattiva, ħriġna avviż fil-journal Ewropew biex inkunu nistgħu noħorġu t-tenders, ħalli din is-sena, tfal taħt is-16-il sena li għandhom id-dijabete se jkunu qegħdin jużaw il-patches għall-continuous glucose monitoring.

Dan ifisser li se nevitaw it-tingiż u se jkollna livell taz-zokkor iżjed regolat biex inbiegħdu l-kumplikazzjonijiet.

Minbarra li se nkunu qegħdin nagħtu dawn il-glucose monitors li jittestjaw iz-zokkor il-ħin kollu, bil-kunsens tal-ġenituri se nqabbdu dawn il-monitors kollha ma' sistema ċentrali li tkun qed tara l-livell taz-zokkor fid-demm ta' kull pazjent li għandu dan il-monitor.

Dan ifisser li kull tifel jew tifla taħt is-16-il sena bid-dijabete se jkun imqabbad ma' sistema ta' software li tkun qed timmoniterja 24 siegħa kuljum il-livell taz-zokkor tagħhom u jekk il-livell taz-zokkor jaqbeż ċertu ammont jew jinżel ħafna, toħroġ alert.

Din hija sistema innovattiva magħrufa bħala remote patient monitoring, u se nkunu l-ewwel pajjiż fid-dinja li se nkunu qed indaħħluha għall-popolazzjoni kollha.

Fil-fatt diġà ħriġna t-tenders biex din is-sena jkollna din is-sistema l-ġdida li permezz tagħha t-tfal Maltin kollha bit-Type I diabetes ikunu monitored il-ħin kollu, 24 siegħa kuljum.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

EDWIN VASSALLO: Minkejja dak kollu li qal il-Ministru fuq il-kura primarja, jien niftakar il-klinika tal-Mosta li qiegħda ftit 'il bogħod minn fejn noqgħod jien, li kienet ġiet mibnija mill-ġdid fi żmien Gvern Nazzjonalista mill-Ministru Joe Cassar.

Apparti minn hekk, jista' l-Ministru jgħidilna jekk huwiex konxju tal-azzjonijiet industrijali li jeżistu fil-preżent?

Jekk iva, jista' jgħid liema huma dawn l-azzjonijiet industrijali u minn liema professjonisti?

Jaf il-Ministru li llum, pazjenti Maltin imorru fil-bereġ u jsibu li ma jistgħux jingħataw il-kura għax hemm l-azzjonijiet industrijali?

Dan qed jiġri llum taħt dan il-Gvern.

L-ISPEAKER: Id-Deputat Prim Ministru.

CHRIS FEARNE: Nirringrazzja ħafna lill-Onor.

Interpellant għal din il-mistoqsija li nassigura lil kulħadd li mhijiex mistoqsija ppjanata imma qed jistaqsihieli spontanjament.

Is-soltu l-Oppożizzjoni tgħid li l-mistoqsijiet ikunu ppjanati min-naħa tal-Gvern u għalhekk qed nieħu pjaċir b'din il-mistoqsija.

Ninforma lill-Onor.

Interpellant li sa sitt ijiem ilu kien hemm azzjoni industrijali li kienet ilha tkarkar għal numru ta' ġimgħat fil-qasam tad-dentistrija.

Din l-azzjoni industrijali kienet ġiet ordnata mill-UHM kif għandhom dritt li jagħmlu.

Bi pjaċir irrid ngħid li wara negozjati intensivi lħaqna ftehim u dik l-azzjoni industrijali tneħħiet.

Nirringrazzja lill-Onor.

Interpellant talli tani l-opportunità li nwieġeb dwar dan.

Però rrid ngħid xi ħaġa oħra lill-Onor.

Interpellant għax forsi nesa.

Sa ftit ilu l-Onor.

Vassallo kien is-sindku tal-Mosta u dan kien jiktibli u jibgħatli mistoqsijiet għalfejn ma nbajdux il-faċċatta taċ-ċentru tas-saħħa li qiegħed fiċ-ċentru ċiviku tal-istess lokalità.

Ir-raġuni kienet li dan kien xogħol is-sindku li kien hu stess!

Però rajna li nbajduh min-naħa tal-Gvern.

Irrid ngħid ukoll li issa se jkollna kunsill lokali ġdid fil-Mosta u nawgura li s-sindku l-ġdid jagħmel dan ix-xogħol ħalli ma jkollux għalfejn jiġi bżonn il-Gvern ċentrali.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

MARIA DEGUARA: Ħadt gost li l-Ministru qal li l-kura tas-saħħa primarja bdiet fi żmien l-Eks Prim Ministru Mintoff u fi żmien l-Eks Ministru Moran.

Meta tibda sistema ġdida fil-qasam tas-saħħa trid tibda mill-pedament u tkompli tiela' bil-mod il-mod.

Kif jaf il-Ministru, meta lanqas biss kien għad hemm staff biex nimlew il-periferija, stajt tiftaħ il-health centres għal ħamest ijiem u dawn kienu jagħlqu s-Sibt u l-Ħadd.

Imbagħad kien hemm hub, biex ngħid hekk, in-naħa ta' fuq u n-naħa ta' isfel ta' Malta biex dak li jkun jinqeda.

Jien ma nara xejn ħażin li kull Gvern ikompli fuq dak li jkun għamel ta' qablu biex dejjem nimxu 'l quddiem fil-qasam tas-saħħa.

Però rrid niġbed l-attenzjoni li ħadd ma jista' jgħid li dik il-ħaġa għamiltha jien u l-oħra m'għamilthiex jien għax fil-mediċina l-aħjar ħaġa hi li kulħadd jibqa' jibni biex il-pajjiż kollu jiggwadanja mis-servizzi tas-saħħa.

L-ISPEAKER: Dan huwa statement u mhux mistoqsija.

CHRIS FEARNE: Nifhem li din ma kenitx mistoqsija però napprezza li Membru tal-Oppożizzjoni qiegħda tapprezza l-pożizzjoni tal-Gvern.

Dan għandu jkun il-mod kif nagħmlu d-diskussjoni f'dan il-Parlament.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

EDWARD ZAMMIT LEWIS: Dan l-aħħar, il-Ministru għas-Saħħa u s-Segretarju Parlamentari Silvio Schembri kellhom diskussjoni biex jiġu evalwati sinerġiji bejn it-teknoloġija tal-informatika, f'dan il-każ b'mod speċifiku l-blockchain, u s-settur tas-saħħa.

Jista' l-Ministru jgħid kif dan is-settur tal-blockchain jista' jgħin fid-diversi livelli tas-servizz tas-saħħa?

L-ISPEAKER: Id-Deputat Prim Ministru.

CHRIS FEARNE: Din hija mistoqsija importanti għax għal ħafna nies, meta jisimgħu l-kelma "blockchain" jaħsbu li din hija xi ħaġa li għandha x'taqsam biss mal-cryptocurriences, mal-muniti u mal-bitcoin.

Għalkemm huwa minnu li hemm rabta b'saħħitha ma' dawn l-oqsma, dan mhuwiex l-uniku użu, imma huwa biss wieħed mill-użi li jista' jkollha s-sistema tal-blockchain across the board.

Fil-qasam tas-saħħa nistgħu nużaw il-blockchain mhux sempliċement biex inkunu qed ngħidu li qed nagħmlu xi ħaġa bil-blockchain imma għax dan joffri servizzi, opportunità u aktar sigurtà.

Pereżempju, aħna għandna sistema f'pajjiżna li nbdiet mill-Amministrazzjoni preċedenti, magħrufa bħala l-myHealth.

Għalkemm il-Gvern joffri s-servizz tas-saħħa fuq il-livelli kollha, għandna ħafna pazjenti li filwaqt li jieħdu s-servizz ta' kura fl-isptarijiet, imbagħad jippreferu jmorru għand it-tabib tal-familja privat.

Bħala Gvern din hija xi ħaġa li naqblu magħha.

Għalhekk huwa tajjeb li noffru servizzi ta' saħħa anke fil-privat.

Issa waħda mill-problemi li kien hemm kienet li t-tobba tal-familja privati ma jkunux jafu x'ġara meta pazjent ikun mar l-Emerġenza tal-isptar, meta għamel xi operazzjoni jew meta kellu xi appuntament għand l-ispeċjalista, fost l-oħrajn.

Għalhekk biex ikun hemm kontinwità tal-kura, inbeda proċess biex titnaqqas din il-problema, billi r-records tal-pazjenti jibdew ikunu f'forma diġitali u t-tabib tal-familja jkun jista' jarahom anke mid-dar tal-pazjent jew mill-klinika tiegħu.

Din is-sistema myHealth kienet bdiet taħdem taħt Amministrazzjoni preċedenti u wara xi tliet snin kienu applikaw għaliha 1,000 ruħ minn Malta kollha.

Fil-fatt ma kenitx qed taħdem bil-mod mixtieq u għalhekk biddilna s-sistema u bi pjaċir ngħid li s-sena l-oħra, kellna 60,000 ruħ li aċċessaw il-myHealth.

Dan ifisser li għandna dawn il-pazjenti kollha li t-tabib tagħhom jista' jara x'kura ngħataw meta marru l-isptar, jekk saritilhomx operazzjoni, meta għandhom l-appuntament li jmiss, x'mediċini jkunu qed jieħdu, ir-riżultati tad-demm u r-riżultati tal-X-rays, fost l-oħrajn.

Dan qed iwassal biex it-tabib tal-familja jkun jista' jagħti kura aħjar fil-komunità.

Il-blockchain tista' tagħmel din is-sistema aktar sigura u tista' twassal ukoll biex dik l-informazzjoni li hemm fil-myHealth ma tibqax biss bejn pazjent u tabib wieħed li jkun reġistrat mas-sistema kif jiġri llum imma tkun tista tmur għand il-pazjent u dan ikun jista' jeħodha għand liema tabib irid u ġo liema pajjiż irid.

Sal-lum għandna sistema ta' cross border care.

Dan ifisser li jekk pazjent ikun irid imur jagħmel operazzjoni pereżempju fl-Italja, f-Ingilterra – wara Brexit, ma nafux jekk l-Ingilterra hux se tkun għadha inkluża jew le – il-Ġermanja jew Franza, jiftiehem mal-Gvern Malti u l-Gvern Malti jħallas għal din l-operazzjoni daqslikieku għamilha f'Malta.

Din is-sistema ma tantx qed jużawha nies, mhux f'Malta biss imma fl-Ewropa kollha, għaliex l-informazzjoni ma tmurx mal-pazjent.

Pereżempju, jekk pazjent imur Spanja biex jara speċjalista, dan l-ispeċjalista ma jkunx jaf x'hemm miktub fil-file ta' dan il-pazjent fl-Isptar Mater Dei u lanqas ikollu aċċess għall-myHealth jekk ma jkunx irreġistrat.

Bil-blockchain, l-informazzjoni se tkun għand il-pazjent u l-pazjent ikun jista' jeħodha u jagħti aċċess għaliha lil liema tabib irid, lil liema istituzzjoni jrid u ġo liema pajjiż irid.

Dan ifisser aktar mobilità tal-pazjenti bejn pajjiż u ieħor u din hija xi ħaġa tajba.

Hemm xi ħaġa oħra li rridu nagħmlu bil-blockchain li għadna ma wasalniex għaliha imma qed nesplorawha.

Sal-lum il-mediċini li nixtru nħallsu għalihom skont kemm nixtru jiġifieri jekk mediċina tiswa €1 u nixtru 1,000 mediċina, inħallsu €1,000.

Issa aħna nixtiequ li l-mediċini ma nħallsux għalihom skont kemm nixtru u nużaw, imma skont ir-riżultati li jagħtu.

Mela jekk nixtru mediċina li min għamilha jgħidilna li din tfejjaq din il-marda, imma fil-verità lill-pazjent ma tfejqux, il-Gvern ma jħallasx għal dik il-mediċina.

Diġà konna bdejna nimxu lejn dan il-mudell imma waqafna għax ma kellniex il-mod kif nivverifikaw.

Rigward il-mediċini ġodda li jidħlu fis-suq, li min qed ibigħhomlna qed jgħidilna li se niffrankaw il-flus għax se jevitaw li n-nies jidħlu l-isptar jew se jfiequ qabel, irridu niġu f'punt fejn nikkwantifikaw kemm se jkunu dawk is-savings li nagħmlu u nħallsu għall-mediċini li nixtru minn dawk is-savings.

Jekk pereżempju, niffrankaw €1 miljun, meta nistgħu nżommu nofshom għalina u n-nofs l-ieħor inħallsu l-mediċini bihom.

Hawn tidħol is-sistema tal-blockchain li biha nistgħu nivverifikaw kemm qed nagħmlu savings, kemm qed niffrankaw, kemm qed ikollna saħħa aħjar u kemm qed ikollna inqas mard.

B'hekk inkunu nistgħu nixtru aktar mediċini u jkollna riżultati aħjar.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

GODFREY FARRUGIA: Jista' l-Ministru jgħid meta se jitkompla x-xogħol fuq il-proġett taċ-ċentru tas-saħħa fir-Rabat Għawdex?

L-ISPEAKER: Id-Deputat Prim Ministru.

CHRIS FEARNE: Ma nafx jekk l-Onor.

Interpellant hux qed jistaqsi dwar iċ-ċentru tas-saħħa l-antik jew il-ġdid.

F'Għawdex hemm ċentru tas-saħħa fir-Rabat li ilu hemmhekk is-snin.

Dan huwa ċentru żgħir, fejn it-tobba u l-infermiera li jaħdmu fih jagħmlu xogħol tajjeb u jaraw ħafna nies għax il-popolazzjoni ta' Għawdex żdiedet, żidna s-servizzi u qed ikun hemm numru ta' Maltin li jqattgħu ħafna ħin f'Għawdex.

Huwa għalhekk li hemm bżonn li nkabbru ċ-ċentru tas-saħħa f'Għawdex.

Għalhekk flimkien mal-Ministru Justyne Caruana identifikajna post ċentrali viċin parkeġġ kbir li jinfed ma' Pjazza San Franġisk u hemmhekk inbeda x-xogħol biex jinfetaħ ċentru tas-saħħa ġdid.

Fil-fatt għaddej ix-xogħol fuq il-binja min-naħa ta' barra u fir-rigward tal-binja minn ġewwa, għandna l-pjanti u l-permessi lesti.

Il-pjan hu li madwar sena oħra nkunu nistgħu nibdew nagħtu l-ewwel servizzi minn dan iċ-ċentru tas-saħħa ġdid f'Għawdex.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-Mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu issa għal Tqegħid ta' Karti u nsejjaħ lill-Ministru Evarist Bartolo.

TQEGĦID TA' KARTI

EVARIST BARTOLO (Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 52 tal-2019 – Ordinamenti tal-2019 skont ir-Regolamenti Ġenerali għar-Rikonoxximenti Universitarji sal-Ewwel Grad, 2004 għas-Certificate in the Practice of Cooperative Societies taħt il-patroċinju taċ-Ċentru ta' Studji dwar ix-Xogħol;

Avviż Legali Nru 53 tal-2019 – Ordinamenti tal-2019 biex jemendaw l-Ordinamenti tal-2016 skont ir-Regolamenti Ġenerali tal-2008 għar-Rikonoxximenti Universitarji ta' wara l-Ewwel Grad għall-Grad ta' Master of Science – M.Sc. – taħt il-patroċinju tal-Fakultà tat-Teknoloġija tal-Informazzjoni u l-Komunikazzjoni;

Avviż Legali Nru 54 tal-2019 – Ordinamenti tal-2019 skont ir-Regolamenti Ġenerali għar-Rikonoxximenti Universitarji sal-Ewwel Grad, 2004 għas-Certificate in Sport Administration and Management taħt il-patroċinju tal-Istitut għall-Edukazzjoni Fiżika u Sport;

Avviż Legali Nru 55 tal-2019 – Ordinamenti tal-2019 biex jemendaw l-Ordinamenti tal-2016 skont ir-Regolamenti Ġenerali tal-2008 għar-Rikonoxximenti Universitarji ta' wara l-Ewwel Grad għall-Grad ta' Master in Teaching and Learning – MTL - taħt il-patroċinju tal-Fakultà tal-Edukazzjoni;

Avviż Legali Nru 56 tal-2019 – Ordinamenti tal-2019 skont ir-Regolamenti Ġenerali għar-Rikonoxximenti Universitarji ta' wara l-Ewwel Grad, 2008 għall-Postgraduate Certificate in the Teaching of Core Science and Applied Science – P.G. Cert. - taħt il-patroċinju tal-Fakultà tal-Edukazzjoni;

Avviż Legali Nru 57 tal-2019 – Regolamenti tal-2019 biex jemendew ir-Regolamenti Ġenerali għar-Rikonoxximenti Universitarji ta' wara l-Ewwel Grad;

Avviż Legali Nru 58 tal-2019 – Ordinamenti tal-2019 biex jemendaw l-Ordinamenti tal-2010 skont ir-Regolamenti tal-2008 għall-Grad ta' Doctor of Philosophy - Ph.D. taħt il-patroċinju tal-Fakultà tal-Mediċina u l-Kirurġija;

Avviż Legali Nru 59 tal-2019 – Regolamenti tal-2019 biex jemendew ir-Regolamenti Ġenerali għar-Rikonoxximenti Universitarji sal-Ewwel Grad; u

Avviż Legali Nru 60 tal-2019 – Ordinamenti tal-2019 biex jemendaw l-Ordinamenti tal-2008 skont ir-Regolamenti Ġenerali għar-Rikonoxximenti Universitarji sal-Ewwel Grad, 2004 għall-Gradi ta' Bachelor of Science – B.Sc. – u Bachelor of Science (Honours) – B.Sc.

(Hons) – taħt il-patroċinju tal-Fakultà tax-Xjenza.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Joe Mizzi.

JOE MIZZI (Ministru għall-Enerġija u l-Immaniġġjar tal-Ilma): Sur President, f'isem il-Ministru għall-Intern u s-Sigurta Nazzjonali nqiegħed fuq il-Mejda tal- Kamra:

Tagħrif dwar każijiet ta' Vjolenza Domestika u l-vittmi tagħhom irrapportati lill-Pulizija bejn l-2010 u l-2018, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 9492;

Tagħrif dwar inizjattivi li ttieħdu matul l-2018 u Marzu 2019, biex binjiet li jaqgħu taħt id-dekasteru tal-Ministeru għall-Intern u s-Sigurta Nazzjonali jkunu aċċessibbli għal persuni b'diżabilità, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 9561; u

f'isem il-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 50 tal-2019 – Regolamenti tal-2019 li jemendaw ir-Regolamenti dwar Servizzi ta' Ġarr ta' Passiġġieri; u

Rapport annwali ta' Transport Malta għas-sena 2017.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Edward Scicluna.

EDWARD SCICLUNA (Ministru għall-Finanzi): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal- Kamra:

Tagħrif dwar inizjattivi li ttieħdu matul l-2018 u Marzu 2019, biex binjiet li jaqgħu taħt id-dekasteru tal-Ministeru għall-Finanzi jkunu aċċessibli għal persuni b'diżabilità, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 9559;

Tagħrif dwar tenders li ngħataw b'Negotiated Procedure minn Ġunju 2013 sa Frar 2019, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 9722; u

L-ISPEAKER: Grazzi.

MICHAEL FALZON (Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar każijiet ta' vjolenza domestika bejn l-2010 u Ġunju 2018, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 9495.

L-ISPEAKER: Grazzi.

OWEN BONNICI (Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 51 tal-2019 – Avviż ta' bidu fis-seħħ tad-dispożizzjonijiet kollha tal-ordni għat-twaqqif tal-aġenzija kulturali għall-Belt Valletta (L.S. 542.05); u

K.L.B.L Nru 49/04/2019 - Bye-Laws tal-2019 dwar Attivitajiet fil-Beraħ fil-Lokalità tal-Qrendi (Kunsill Lokali Il-Qrendi).

L-ISPEAKER: Ninforma lill-Kamra li skont il-paragrafu (4) tal-artikolu 120B tal-Ordnijiet Permanenti tal-Kamra fil-laqgħa tal-lum it-Tlieta, 2 ta' April 2019 tal-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi, l-Onor.

Byron Camilleri qiegħed jissostitwixxi lill-Onor.

L-Onor.

EDWARD ZAMMIT LEWIS (President tal-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Barranin u Ewropej): Sur President, nirrapporta li l-Kumitat iltaqa' nhar is-27 ta' Marzu, 2019 u ddiskuta r-Rapport Annwali għas-sena 2018 tal-Kunsill għall-Maltin li jgħixu barra minn Malta skont il-provvedimenti tal-artikolu 7(2) tal-Att dwar il-Kunsill għall-Maltin li Jgħixu Barra minn Malta (Kap.515) u kien hemm qbil dwar il-mod kif kienu qegħdin jiġu indirizzati l-kwestjonijiet li jolqtu lil dawn il-Maltin.

Dan ir-rapport kien tqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra fis-seduta ta' nhar it-13 ta' Marzu, 2019.

Il-Kumitat innota l-kwestjonjiet li kienu qegħdin jiġu diskussi fi ħdan il-Kunsill għall-Maltin li jgħixu barra minn Malta matul is-sena 2018 kif ukoll ir-rakkmandazzjonijiet li saru u l-azzjoni li kienet qiegħda tittieħed dwarhom.

Segwa l-preżentazzjoni li għamel il-Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ l-Onor.

Carmelo Abela, ex officio membru tal-Kumitat u President tal-Kunsill għall-Maltin li jgħixu barra minn Malta.

Il-Kumitat sema' l-ispjegazzjonijiet ta' Dr Raymond Xerri, Kap tad-Direttorat responsabbli għall-Maltin li jgħixu barra minn Malta u tas-Sur Joseph Scerri, Segretarju, kif ukoll ir-risposti tagħhom għall-mistoqsijiet tal-membri.

Sur President, il-Kumitat innota u apprezza b'sodisfazzjon il-ħidma fejjieda tad-Direttorat u tal-istess Kunsill kif muri fir-Rapport Annwali għas-sena 2018 u qabel mal-mod kif kienu qegħdin jiġu indirizzati l-issues li jolqtu lill-Maltin li jgħixu barra minn xtutna.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

STEFAN ZRINZO AZZOPARDI (President tal-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta Abbozzi ta' Liġi): Sur President, nixtieq nirrapporta li l-Abbozz ta' Liġi biex jemenda l-Att għat-Twaqqif ta' Awtorità ta' Malta dwar il-Komunikazzjoni - Abbozz Nru 77 - għadda mill-istadju ta' Kumitat b'emendi.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet ministerjali?

Mozzjonijiet.

MOZZJONIJIET

L-ISPEAKER: L-Onor.

GODFREY FARRUGIA: Sur President, nixtieq nagħmel intervent qasir.

L-Oppożizzjoni Demokratika mhux se tipparteċipa fil-Mozzjonijiet dwar il-Presidenza bħala protesta għall-għemil tal-Gvern li m'għandux ir-rieda politika li jara li l-Presidenza tkun l-assigurazzjoni tal-poplu biex il-ġid komuni, il-ġustizzja u r-renju tad-dritt ikunu b'saħħithom f'pajjiżna.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Issa nsejjaħ lill-Prim Ministru.

MOZZJONI TA' RINGRAZZJAMENT LILL-PRESIDENT TA' MALTA

Illi din il-Kamra tistqarr l-apprezzament tagħha għall-mod siewi u dinjituż li bih l-Eċċellenza Tagħha Marie Louise Coleiro Preca qdiet id-dmirijiet tagħha lejn il-Poplu Malti fil-kariga ta' President ta' Malta, u filwaqt li tirringrazzjaha ta' dan, tixteqilha għomor twil u hieni u aktar servizz għal pajjiżna.

L-ISPEAKER: Min jissekonda?

ADRIAN DELIA (Kap tal-Oppożizzjoni): Nissekonda.

L-ISPEAKER: Skont il-ftehim milħuq, għandhom isiru diskorsi ta' kwarta kull wieħed min-naħa tal-Prim Ministru u min-naħa tal-Kap tal-Oppożizzjoni.

Il-Prim Ministru.

JOSEPH MUSCAT: Sur President, il-fatt li llum, għal darb'oħra, qegħdin miġburin f'dan il-Parlament niddiskutu proposta tal-Prim Ministru tal-ġurnata li hija ssekondata mill-Kap tal-Oppożizzjoni tal-ġurnata biex b'mod wiesa' nirringrazzjaw lill-President uxxenti, juri l-maturità l-kbira li wasalna għalih bħala pajjiż.

Ta' min jirrimarka li l-persuni li okkupaw il-kariga ta' President, li hija l-ogħla kariga f'pajjiżna, kollha kemm huma, b'eċċezzjoni tal-Ewwel President, kienu ġejjin mill-bankijiet tal-politika.

Huwa importanti li ngħid li kollha kemm huma, bla eċċezzjoni, għarfu li matul il-mandat tagħhom għandhom jintrefgħu għalkollox mill-politika partiġjana.

Kemm dawk li kienu aktar voċiferi minn oħrajn meta kienu involuti fid-dinja tal-politika kif ukoll dawk li kienu inqas involuti u voċiferi, fiż-żmien li okkupaw il-kariga ta' President tar-Repubblika they rose to the occasion u neżgħu għalkollox l-għamad partiġjan biex għamlu l-almu tagħhom sabiex jgħaqqdu lil pajjiżna.

Irrid nibda dan id-diskors billi nirringrazzja lill-President Marie Louise Coleiro Preca u lit-tmien predeċessuri tagħha kif ukoll lill-Aġent President Pawlu Xuereb, li kollha kemm huma għamlu xogħol imprezzabbli.

Il-kariżma ta' kull wieħed u waħda minnhom għenet biex sawru lil dan in-nazzjon kif inhu llum.

Meta ħames snin ilu ġejt f'din il-Kamra u pproponejt lill-President Coleiro Preca għall-Presidenza, wieħed mill-aktar kummenti komuni li kont smajt minn persuni minn kull qasam kienet li l-Gvern se jkun qiegħed jiċċaħħad minn waħda mill-aħjar esponenti tiegħu li għadha fl-aqwa tagħha biex tagħti servizz lill-pajjiż.

Dakinhar, f'dak id-dibattitu, kont għedt li jien nemmen li bħala Gvern konna qed nitilfu asset importanti ħafna, imma kien se jirbaħ u jiggwadanja l-pajjiż.

Illum, wara ħames snin, ninsab konvint aktar minn qatt qabel li l-President Coleiro Preca tat ħafna lil dan il-pajjiż li sar aktar sinjur fid-dibattiti li kellna.

Il-President Coleiro Preca kienet ta' kuxjenza u ġibdet widnejn il-Gvern u l-Oppożizzjoni fejn kien hemm bżonn; widnejja l-ewwel wieħed.

Il-President Coleiro Preca hija persuna li tgħid l-affarijiet kif temmen hi u kienet il-leħen ta' tant persuni li ħafna drabi jsibu ruħhom f'minoranza, jekk mhux waħedhom.

Naħseb li dan il-Parlament għandu jirrikonoxxi bis-sħiħ dan ir-rwol li qdiet il-President Coleiro Preca li tat leħen lil dawk li ftit li xejn kellhom leħen.

Hawn mhux qed nirreferi biss għall-emarġinati u għall-persuni li qed iħossuhom li qegħdin fit-tarf tas-soċjetà tagħna għax għaddejjin minn problemi psikoloġiċi jew psikosoċjali imma qed nirreferi wkoll għad-difiża li għamlet il-President għall-minoranzi fis-soċjetà tagħna, bħalma huma l-immigranti.

Dan għamlitu waqt dibattiti internazzjonali jaħarqu dwar din il-kwestjoni - mhux dibattiti lokali għax għall-grazzja t'Alla naħseb li s-sensibilità f'din il-Kamra kważi dejjem irrenjat - u qabżet għal dan is-settur ta' persuni vulnerabbli allavolja dawn mhumiex ċittadini ta' pajjiżna.

Il-President tat leħen u kienet punt ta' referiment kontinwu anke għat-tfal.

Fil-fatt il-President ħadmet biex it-tfal jingħataw leħen.

Forsi bħala politiċi, edukaturi u anke ġenituri, mhux dejjem nisimgħu dak li għandhom xi jgħidu t-tfal.

Illum jien sirt nemmen aktar minn qatt qabel li dan l-eżerċizzju tas-smigħ jirresponsabilizza lit-tfal tagħna bħala ċittadini ta' pajjiżna.

Fost l-attivitajiet lil hinn mill-cameras li ħallew effett f'din il-Presidenza kienu l-laqgħat fl-iskejjel tal-President mat-tfal.

Jidhirli li l-President irnexxielha ddur l-iskejjel kollha f'pajjiżna - naf li kienet tqatta' ċertu ħin mat-tfal - mhux biex tieħu r-ritratti biss imma biex ġenwinament tingħalaq ma' gruppi ta' tfal fi klassi fejn ikun hemm rappreżentanti tat-tfal u tagħmel sigħat titkellem magħhom biex tisma' x'għandhom xi jgħidu.

Jien mhux l-ewwel darba li fil-laqgħat regolari li kelli magħha, kif kelli mal-predeċessuri l-oħra tagħha li kelli x-xorti li nservi taħthom, bħal Dr Eddie Fenech Adami bħala Prim Ministru u President u lil Dr George Abela, kienet tgħidli b'dak li jinkwieta lit-tfal.

Naħseb li mhu se nikser l-ebda sigriet ta' konfidenzjalità meta qed ngħid dan.

Fil-fatt nirringrazzjaha għall-konfidenzjalità li dejjem żammet fil-laqgħat kollha delikati li saru maż-żewġ naħat tal-Kamra u ma' nies oħrajn, fejn dejjem kienet hemmhekk bħala interlokutur li wieħed jista' jafda.

Waħda mis-sitwazzjonijiet li kienet tirrimarkali ħafna dwarha kienet fi żmien meta kellna ftit tensjoni fir-relazzjonijiet tagħna mal-pajjiż ġar tagħna l-Italja.

Fost l-oħrajn kienet tgħidli li kienet qed tiltaqa' ma' tfal li ġejjin minn familji mħallta Taljani u Maltin li qed iħossu t-tensjoni fil-familji tagħhom u ma jixtequx li jkun hemm ġlied bejn iż-żewġ pajjiżi.

Qed ngħid dan biex nuri kif imqar f'affarijiet li forsi jistgħu jidhru daqshekk żgħar, imma importantissimi, kellha kuxjenza li dejjem kienet konsistenti.

Nistqarr li mal-President Coleiro Preca, kemm fil-funzjoni tagħha bħala Membru Parlamentari kif ukoll bħala Ministru, kien hemm pożizzjonijiet ta' policies li jien u hi konna nħarsu lejhom b'mod differenti.

Dawn huma fatti dokumentati f'dibattiti kbar li kien hawn f'dan il-pajjiż.

Però jien dejjem apprezzajt il-pożizzjoni tagħha għaliex qatt ma kienet imnebbħa minn interess personali u dejjem kienet konsistenti f'dak li tgħid, b'mod li taf fejn qiegħed magħha.

Ta' dan għandna nirringrazzjawha.

Il-President Coleiro Preca mxiet fuq il-passi tal-predeċessuri tagħha.

Konvint li se tkompli tagħti ħafna lil dan il-pajjiż speċjalment issa li se tkompli tmexxi l-Malta Foundation for the Wellbeing of Society li għandha rwol importanti ħafna u tista' tkun parti mil-legat tagħha.

Mhux qed ngħid dan bħala kirjanza imma għax verament nemmen li l-President fadlilha ħafna x'tagħti lis-soċjetà tagħna.

Waħda mill-affarijiet li tgħallimt kemm ili nokkupa din il-kariga hi kemm pajjiżna ma jagħmilx użu biżżejjed mill-għerf istituzzjonali.

F'pajjiżna għandna nies li huma mogħnija mill-esperjenza li huma riżorsa kbira.

Pereżempju, ċerti pajjiżi għandhom is-Senat.

Niftakar lill-President Emeritu George Abela jipproponi kunsill tal-Istat, xi ħaġa li jien ma neskludix li niddiskutu meta nkunu qegħdin nitkellmu dwar ir-riforma Kostituzzjonali.

Dan il-kunsill tal-Istat ikun jista' jagħti pariri, jekk mitlub, lill-prim ministru tal-ġurnata dwar issues partikolari.

Pereżempju nista' nsemmi bħala fatt li f'dawn il-ħames snin, il-President Emeritu George Abela kien kruċjali biex il-Gvern għalaq il-ftehimiet mal-ħaddiema tal-Air Malta.

Bl-istess mod nara li fis-snin li ġejjin, il-President Coleiro Preca tista' tkun mgħajta minn kwalunkwe gvern jew prim ministru biex fejn hemm il-lok, tgħin biex dan il-pajjiż ikompli miexi 'l quddiem.

Ta' dan insellmulha u għalhekk qed nipproponi din il-Mozzjoni u nirrakkomandaha lil din il-Kamra.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Insejjaħ issa lill-Kap tal-Oppożizzjoni.

ADRIAN DELIA: Sur President, kull kariga pubblika ġġib magħha responsabilità u aktar ma tkun għolja l-pożizzjoni, akbar tkun ir-responsabilità.

Il-Presidenza hija l-ogħla kariga f'dan il-pajjiż u s-saħħa tagħha mhijiex qiegħda fil-poteri eżekuttivi imma fil-moralità u dak li jirrappreżenta lil pajjiżna.

Jien inqabbel lil din il-kariga xi ftit jew wisq mal-bandiera nazzjonali tagħna li jiġri x'jiġri fil-pajjiż, trid tibqa' tperper u turi the true colours tal-Istat, għax hija ogħla minn kollox u minn kulħadd.

Il-President mhijiex qiegħda tirrappreżenta lill-Gvern jew lill-parti mill-poplu, imma qed tirrappreżenta lill-pajjiż kollu, f'dak kollu li jagħmilna nazzjon.

Min jokkupa din il-pożizzjoni għandu l-obbligu li jista' jkun xi ftit kontradittorju, għax jista' jkun involut b'mod sensittiv u jħoss il-ħteġijiet tal-pajjiż, imma jrid ikun distakkat għax mhuwiex fil-pożizzjoni li jiddeċiedi bħall-Eżekuttiv.

Il-President jirrappreżenta lill-pajjiż fil-funzjonijiet u l-viżti uffiċjali imma jirrappreżenta wkoll l-aspirazzjonijiet, it-twemmin u l-valuri tal-pajjiż.

Naħseb li dan il-kuntrast inħass mill-Presidenti kollha.

Għalhekk ningħaqad mal-Prim Ministru u minn hawnhekk insellem lill-Presidenti kollha ta' Malta, kemm lil dawk li ħallewna kif ukoll lil dawk li għadhom magħna għas-servizz tagħhom.

Insellem b'mod partikolari lill-President Marie Louise Coleiro Preca li għamlet il-missjoni tagħha, anke meta kienet fil-politika għax tgħin liż-żgħir, lill-batut u lil dawk vulnerabbli.

Meta kienet għadha fil-politika, anke bħala Membru tal-Oppożizzjoni, kienet taħdem bla heda biex tgħin lil min ikun qiegħed jiffaċċja l-problemi.

Naf li kienet tgħin lil kulħadd, irrispettivament mill-kulur politiku jew minn kwalunkwe twemmin partiġjan.

Għalhekk ma kelli l-ebda dubju li ġaladarba ġiet magħżula biex tokkupa l-ogħla kariga f'dan il-pajjiż, hi kienet se taqdi din il-missjoni tagħha b'lealtà u b'fedeltà mhux biss lejn il-pajjiż imma wkoll lejn kull ċittadin ta' dan il-pajjiż.

Ma kellix dubju lanqas li l-Kabinett kien tilef vuċi importanti favur iż-żgħir, il-fqir, il-batut u l-vulnerabbli.

Dan ġara proprju fl-iżjed żmien li l-Kabinett kellu bżonn din il-vuċi u llum qegħdin inħossu l-effett ta' din it-telfa.

Għalhekk dak li rebħet il-Presidenza, sfortunatament tilfu l-pajjiż mill-Eżekuttiv li spiċċa ltim mill-vuċi rappreżentattiva tad-dgħajjef u tal-batut.

Jien kelli diversi okkażjonijiet li nitkellem mal-President Marie Louise Coleiro Preca fis-sentejn li għaddew għax kienet issejħilna biex niltaqgħu magħha, anke fuq bażi personali, prattikament kull xahar.

F'dawn il-laqgħat kienet tolqotni l-abilità tagħha li tisma'.

Kif nafu llum qed ngħixu f'dinja fejn ninsabu bbumbardjati b'messaġġi li ġejjin minn kullimkien.

Illum kulħadd jista' jgħid tiegħu għax bil-mezzi ta' komunikazzjoni, fid-dinja tas-selfies, tista' tikkomunika anke jekk tkun waħdek ġo darek.

Wieħed jista' jitkellem fit-tajjeb, fil-ħażin, biex jixxokkja, jgħin, ikisser, jifred jew jipproponi, fost l-oħrajn.

Però l-President għandha l-abilità li tisma' u fid-dinja tal-lum hija xi ħaġa rari ħafna li ssib lil xi ħadd li jisimgħek.

Il-President, li hija l-ogħla rappreżentant f'pajjiżna, jinteressaha minn dak li tkun qed tgħidilha u ġġiegħlek tħossok li inti l-aktar persuna importanti fil-Kamra f'dak il-mument.

M'hemmx għalfejn tkun il-Prim Ministru, il-Kap tal-Oppożizzjoni jew xi dinjitarju, imma tista' tkun l-aktar persuna debboli, fil-bżonn u fqajra, għax il-President għandha l-abilità li tisma' lil kulħadd.

Il-President kienet tagħtik il-ħin mingħajr kondizzjoni li forsi llum hija l-aktar ħaġa prezzjuża u skarsa li għandu l-bniedem fil-ħajja mgħaġġla li qed ngħixu.

Naħseb li din hija tagħlima għalina l-politiċi biex nagħrfu li qegħdin fil-ħajja pubblika biex inservu u nagħtu l-ħin tagħna mhux biex nieħdu xi ħaġa lura imma biex inkunu ta' servizz għall-oħrajn.

Naf li l-President kienet taħdem sa minn filgħodu kmieni.

Il-ħidma tagħha tul l-aħħar ħames snin kienet eżemplari għax ma kenitx tħares lejn il-kuluri tal-politika, tal-ġilda, tal-opinjonijiet jew tal-ġeneru, imma kienet tħares biss lejn il-persuna bħala uman.

Naf li kellha jaħdmu fil-qrib tagħha, kemm internament kif ukoll bħala estensjoni, nies li ġejjin minn kull twemmin u kredu differenti u li kollha jistqarru li ma kienet tagħmel differenza ma' ħadd u ma kienet iġġiegħel lil ħadd iħossu differenti minn ħaddieħor.

Forsi bħala battuta żgħira ngħid li bil-ħidma tal-President verament twettqet il-wegħda ta' Malta Tagħna Lkoll.

Din hija lezzjoni li għandna nieħdu minn din il-Presidenza.

Hija sfortuna li f'pajjiż żgħir bħal tagħna tibqa' tirrenja l-firda politika li rridu nibqgħu nissieltu biex neqirduha, għax għandha implikazzjoni diretta għad-demokrazija ħajja u b'saħħitha f'pajjiżna.

Id-demokrazija qatt ma tista' tissarraf f'firda li tweġġa' u tiżola n-nies minħabba t-twemmin tagħhom.

Hawn nixtieq nieħu spunt minn dak li kitbet il-President f'artiklu li deher fil-ġurnali tagħna l-Ħadd li għadda, fejn qalet li hija ma waqfet qatt titgħallem, speċjalment mit-tfal u ż-żgħażagħ tagħna.

Din hija lezzjoni oħra li għandna nieħdu minn din il-Presidenza.

Kultant fil-politika, forsi minħabba l-mod ta' protokoll u kif niġu ttrattati bħala politiċi, nibdew inħossu li kbirna, inħossuna aħjar minn ħaddieħor, inħossu li nafu kollox u li sirna professuri.

Il-messaġġ li joħroġ minn din il-Presidenza huwa li aħna studenti għax obbligati li nibqgħu nitgħallmu mingħand in-nies inkluż dawk li huma l-iċken fis-soċjetà tagħna.

Il-Prim Ministru semma li l-President kienet daret l-iskejjel kollha u ma naħsibx li għamlet hekk biex tixprunahom jistudjaw u jitgħallmu aktar biss, imma wkoll biex titgħallem mingħand it-tfal u ż-żgħażagħ tagħna.

Naħseb li din hija xi ħaġa li rridu nitgħallmu minnha, nemmnuha u nwettquha fil-prattika.

Fl-aħħar tal-karriera politika tagħna, kull wieħed u waħda minna jrid jistaqsi lilu nnifsu x'tgħallem u x'radd lura lis-soċjetà biex inħallu lil pajjiżna aħjar milli sibnieh.

Naħseb li l-President Marie Louise Coleiro Preca mhu se ssib l-ebda diffikultà li twieġeb din il-mistoqsija bl-aktar mod kuxjenzjuż.

Jien qrajt li l-President qed tħares lejn futur 'il barra mix-xena politika partiġjana u għalhekk nittama li tkompli trendi s-servizz lin-nazzjon tagħna li għandu bżonn vuċi b'saħħitha favur iż-żgħir, il-fqir u l-vulnerabbli għal aktar ugwaljanza fl-interess nazzjonali.

Il-vuċi tal-President hija waħda b'saħħitha għaliex matul dawn il-ħames snin uriet li ma kenitx biss persuna politika imma telgħet 'il fuq mill-politika partiġjana u saret persuna li tissimbolizza s-servizz lejn l-Istat.

Nittama li tibqa' tuża din il-vuċi biex tibqa' tirrappreżenta lil dawn is-setturi, li normalment ma jkollhomx il-leħen tagħhom.

Għalhekk irrid nagħmel ukoll stedina lill-President.

Ħafna drabi naraw li l-vuċijiet iż-żgħar huma dawk li jispiċċaw ma jsibux lil min jismagħhom.

Iċken ma tkun il-vuċi, inkluż ta' min għadu ma twelidx, aktar inħossu li nistgħu nikkalpestawha mingħajr rimors.

Għalhekk nixtieq nieħu din l-okkażjoni biex f'pajjiżna jkun hawn aktar min jitkellem favur it-tarbija fil-ġuf.

Sur President, nikkonkludi billi ngħid li jekk hawn eżempju ta' mara li rnexxiet fil-ħajja mingħajr il-bżonn tal-kwoti kienet Marie Louise Coleiro Preca.

Il-passjoni, l-enerġija, l-abilità, il-kapaċità u l-kredenza f'dak li emmnet u riedet tagħmel, wassluha fl-ogħla pożizzjoni f'pajjiżna.

Nawguralha affarijiet sbieħ u ħajja twila.

Mhux se nawguralha l-mistrieħ għax ninsab ċert li l-enerġija li wriet fl-aħħar snin se tibqa' toffriha għas-servizz ta' pajjiżna.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-mistoqsija hija l-Mozzjoni kif imressqa u moqrija mill-Prim Ministru.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

L-ISPEAKER: Issa nerġa' nsejjaħ lill-Prim Ministru biex jekk jogħġbu jressaq il-Mozzjoni dwar il-ħatra ta' President ta' Malta.

MOZZJONI DWAR IL-ĦATRA TA' PRESIDENT TA' MALTA

L-ISPEAKER: Il-Prim Ministru.

JOSEPH MUSCAT: Sur President, nipproponi illi:

Billi skont id-dispożizzjoni tas-subartikolu (1) tal-artikolu 48 tal-Kostituzzjoni ta' Malta għandu jkun hemm President ta' Malta li jiġi maħtur b'Riżoluzzjoni tal-Kamra tad-Deputati;

U billi skont is-subartikolu (3) tal-istess artikolu tal-Kostituzzjoni l-kariga ta' President ta' Malta ssir vakanti fl-4 ta' April 2019;

Għalhekk il-Kamra tad-Deputati bis-saħħa u għall-finijiet tal-imsemmi artikolu 48 tal-Kostituzzjoni ta' Malta tirriżolvi li taħtar lid-Dottor George Vella President ta' Malta.

L-ISPEAKER: Min jissekonda?

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-Prim Ministru.

JOSEPH MUSCAT: Sur President, din hija l-għaxar darba li dan il-Parlament qed jaħtar persuna sabiex tkopri din l-ogħla kariga tal-Istat.

Nemmen li matul id-dibattitu li kien hawn fil-pajjiż b'mod ġenerali fl-aħħar xhur, l-ismijiet tal-persuni kollha li ssemmew, ġejjin minn fejn ġejjin, kienu meritevoli ta' kull konsiderazzjoni biex jokkupaw din il-kariga.

Nemmen li m'għandniex niġġudikaw persuna sempliċement skont minn fejn tkun immilitat jew x'temmen politikament, imma għandna niġġudikawha fuq l-aġir u l-ħsebijiet tagħha matul ħajjitha.

Forsi l-iżball li sar miż-żewġ naħat tal-Kamra matul is-snin kien li konna niġġudikaw persuna skont minn liema naħa tkun ġejja.

Nemmen li għad jasal iż-żmien fejn il-persuna nnominata għall-Presidenza ma tkunx ġejja strettament minn din il-Kamra, minkejja li tkun involuta fil-politika.

Fil-każ ta' Dr George Vella, m'għandix dubju li huwa l-aħjar persuna li pajjiżna jista' jkollu biex jokkupa l-kariga ta' Kap tal-Istat f'dan il-mument partikolari u se nispjega għaliex.

Dr Vella għandu tliet kwalitajiet li huma magħġunin fih u li nemmen li l-poplu diġà japprezzahom.

Nista' ngħid li kont milqut mill-mod prattikament unanimu li bih intlaqget din in-nomina hekk kif ħarġet fil-pubbliku ftit tal-ġimgħat ilu.

L-ewwel nett, Dr Vella huwa persuna ta' integrità.

Ftit nista' naħseb f'persuni li għamlu aktar min-nofs ħajjithom fil-ħajja pubblika u ma jkunx hemm dell wieħed fuqhom!

Dr Vella huwa wieħed minn dawn il-persuni!

Dr Vella kien fil-front line politics, fejn serva bħala Deputat Prim Ministru u jien kelli l-unur li nservi miegħu meta kien jokkupa l-kariga ta' Ministru tal-Affarijiet Barranin.

Meta tqis kollox, wieħed ma jistax jaħseb f'każ wieħed fejn Dr Vella ġie akkużat b'xi mod li mexa b'mod li ma kienx integru!

Seta' kien hemm diskussjonijiet mixgħula politikament, imma l-integrità tiegħu qatt ma ġiet imqiegħda fid-diskussjoni.

Għalhekk naħseb li din hija kwalità li permezz tagħha Dr Vella jaspira lill-poplu u lill-klassi politika.

Lil dawk kollha minna li qed iservu fil-ħajja pubblika, Dr Vella huwa punt ta' riferiment.

Naħseb ukoll li minħabba l-esperjenza twila tiegħu fil-ħajja politika, il-kelma tiegħu għandha ħafna kredibilità u terfa' ċertu piż kemm meta jitkellem privatament mal-Eżekuttiv u l-Membri Parlamentari kif ukoll pubblikament fl-indirizzi tiegħu lejn il-poplu.

It-tieni nett, Dr Vella jemmen fis-servizz pubbliku jiġifieri li tkun ta' servizz għan-nies.

M'hemmx dubju li din hija karatteristika ġejja mit-trobbija tiegħu u mill-mod kif minn familja umli wasal biex sar tabib ta' riferiment mhux biss għar-raħal tiegħu ż-Żejtun imma anke għan-nies tan-naħa t'isfel tal-pajjiż, għan-nies fit-tarzna ta' Malta u għan-nies fl-Air Malta.

Ftit nies jafu li Dr Vella huwa wieħed mill-ftit nies f'pajjiżna li speċjalizza fil-mediċina tal-avjazzjoni.

Dr Vella kien dejjem għas-servizz tan-nies.

M'intix se tmur għandu għall-karezzi jew biex joqgħod ifissdek!

Ma naħsibx li se jieħu għalih meta qed ngħid dan!

Kont tmur għandu sabiex jgħidlek l-affarijiet kif inhuma, anke jekk dawk l-affarijiet ikunu diffiċli.

Naħseb li dik hija trait ta' matul ħajtu fil-professjoni medika tiegħu.

Ħadt pjaċir ħafna nara intervisti fuq il-mezzi tax-xandir ma' nies li żgur ma kenux imġiegħla jitkellmu b'ċertu mod, li jgħidulek li meta kienu jmorru għandu, jekk jinduna li m'għandhomx biex iħallsu jew isir jaf li għaddejjin minn żmien diffiċli f'ħajjithom, ma kienx iżommilhom flus!

Dan ix-xogħol kien jagħmlu b'integrità u b'sens ta' servizz, biex ikun hemmhekk għal ħaddieħor.

Niftakar li waħda mid-drabi fejn rajtu verament imweġġa' fil-politika kien meta reġa' sar Ministru fl-2013.

Konna qed nitkellmu u qalli li ma jiflaħx jara li ma jistax jiftaħ il-klinika biex jiltaqa' man-nies!

Niftakru jgħidli kemm jixtieq jibqa' jagħmel ix-xogħol ta' tabib, imqar b'xejn, basta jżomm il-kuntatt man-nies!

Kienet tagħtih ġewwa ħafna li ma jistax jiftaħ il-bieb tal-klinika tiegħu nhar ta' Sibt jew matul il-ġimgħa, biex jara n-nies u jitkellem magħhom.

Kien jgħidli li ilu jara ċerti klijenti għal dawn l-aħħar 50 sena u issa kien qed iħoss li għalqilhom il-bieb f'wiċċhom!

Kważi kważi kien iħossu li qed jonqos lil dawn il-persuni.

Dak huwa s-sens ta' servizz; li inti tkun qiegħed hemmhekk għal ħaddieħor u mhux ħaddieħor qiegħed hemmhekk għalik!

Naħseb li Dr Vella huwa wieħed mill-ftit politiċi li kien offrut il-poter u rrifjutah!

Dawk li huma iżgħar minni fl-età forsi ma jiftakrux dan il-fatt.

Niftakar li jien kont għadni fi tfuliti meta kont bdejt insegwi l-politika u ssemma isem Dr Vella mix-xejn.

Ngħid il-verità qatt ma kont smajt bih!

Jidhirli li waqt meeting fil-Gżira, eżatt wara r-riżultat elettorali tal-1992, l-Eks Prim Ministru Karmenu Mifsud Bonnici kien qal li Dr George Vella għandu jkun il-mexxej tal-Partit Laburista.

Niftakar li l-għada l-gazzetta l-orizzont ġabet ir-ritratt tiegħu u niftakarni nistaqsi lil missieri min huwa Dr Vella.

Wara ftit jiem, il-mezzi tax-xandir kienu rrapportaw li Dr Vella ma kienx interessat fil-kariga ta' Kap u mbagħad, eventwalment, kien sar Deputat Mexxej u baqa' għaddej bil-karriera politika tiegħu.

Fil-fehma tiegħi, il-fatt li kien offrut il-poter u rrifjutah, hija xi ħaġa sinifikanti ħafna!

It-tielet punt huwa l-exposure u l-esperjenza internazzjonali li għandu Dr Vella.

Naħseb li Dr Vella huwa second to none fil-ġenerazzjoni ta' politiċi li għandna ħajjin illum il-ġurnata f'dak li għandu x'jaqsam mal-mod kif inhu magħruf u rispettat barra l-pajjiż.

Dr Vella huwa erudit ħafna fil-ħsieb tiegħu fir-rigward tal-politika barranija, speċjalment il-politika fil-Mediterran, fejn huwa meqjus bħala espert tas-sitwazzjoni fil-Lvant Nofsani.

B'dan il-mod naħseb li l-Presidenza ta' Dr Vella se timxi u ssegwi l-linja tal-Presidenza tal-Eks President Guido de Marco, li fuq livell internazzjonali, kien diġà magħruf ħafna u seta' jieħu sehem f'numru ta' fora internazzjonali, fejn kien meqjus bħala awtorità.

Naħseb li fil-każ ta' Dr Vella qed nitkellmu fuq Presidenza li tista' tieħu dak it-tip ta' kalibru.

Din hija t-tieni darba li se jkollna tabib li jokkupa l-kariga ta' President wara l-Eks President Ċensu Tabone.

Nemmen li se tkun Presidenza impekkabbli, fis-sens li, kif ġara mill-Presidenti kollha ta' qablu, se jintrefa' 'l fuq mill-politika, jgħid l-affarijiet kif inhuma, ma jiddejjaqx jiġbed l-attenzjoni fejn meħtieġ u jsemmi l-issues li huma għal qalbu.

Nieħu pjaċir li kien hemm xi mezzi tax-xandir li ddeskrivew lil Dr Vella bħala mentor tiegħi.

Dan ma kienx intenzjonat bħala xi kumpliment.

Però għalija huwa kumpliment kbir li nista' ngħid li Dr Vella kien wieħed min-nies li ggwidawni fil-politika!

(Onor. Membri: Hear, hear) Issa din mhijiex kwestjoni li għax hu emmen fija, jien nemmen fih.

Xejn minn dan!

Nista' ngħid li kien hemm bżonn konvinċiment kbir biex Dr Vella jaċċetta din il-kariga.

Dan mhux xi ħadd li wara l-konsultazzjonijiet li kelli miegħu, qalli mill-ewwel: Iva, meta se nidħol San Anton?

Xejn minn dan!

Naħseb li kieku kellna dibattitu dwar dan fil-Parlament kien ikun dibattitu iebes ħafna fl-argumentazzjoni tiegħu għaliex beda jistaqsi dwar kull punto e virgola.

Il-mod kif wasal għad-deċiżjoni li jaċċetta din in-nomina hija xhieda tal-punti kollha li semmejt.

Dr Vella mhuwiex persuna li jagħmel għall-poter, għaċ-ċerimonji u ċ-ċerimonjali, imma fl-istess ħin huwa persuna tal-Istat.

Nemmen li Dr Vella se jissimbolizza l-Istat Malti u d-demokrazija Maltija fl-aqwa tagħha!

Sur President, huwa proprju għalhekk li qed inpoġġi din il-Mozzjoni quddiem din il-Kamra.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-Kap tal-Oppożizzjoni.

ADRIAN DELIA: Sur President, fl-aħħar ġranet tal-Presidenza attwali kien qam id-dibattitu dwar il-ħatra ta' min għandu jkun il-President li jmiss ta' pajjiżna.

Bħala Oppożizzjoni, konna tkellimna b'mod ċar li xtaqna li jkollna President li jkun ġej mill-kamp oppost tal-Gvern.

Infakkar li l-ħatra tal-President Emeritu George Abela kienet ġest ta' kuraġġ mill-Gvern Nazzjonalista ta' dak iż-żmien, li meta għażel il-President mill-kamp oppost ta messaġġ politiku b'saħħtu.

Sa dakinhar kellna kultura li l-President ikun magħżul mill-kamp tal-Gvern.

Sur President, għadna kif għamilna d-diskorsi dwar il-President Marie Louise Coleiro Preca, fejn l-Oppożizzjoni Nazzjonalista kienet appoġġjat il-ħatra tagħha biex tirrinforza l-messaġġ ta' għaqda.

Din id-darba, meta ġejna għall-għażla tal-President li jmiss, bħala Oppożizzjoni ssolleċitajna lill-Gvern biex f'mument fejn din l-għaqda nazzjonali hemm tant bżonnha, nagħtu messaġġ lill-poplu Malti u Għawdxi billi jkollna figura li tgħaqqad, iġġib il-pajjiż flimkien u tirrappreżentah fl-intier tiegħu.

Għalhekk ipproponejna biex l-għażla tal-President tkun ġejja mill-kamp oppost tal-Gvern.

Jien għandi rispett kbir lejn Dr George Vella, kif jaf hu u l-familja tiegħu.

Però, bħala Oppożizzjoni, issuġġerejna ismijiet li l-Gvern seta' jikkonsidra għal din il-kariga imma l-Gvern għażel li ma jeħux dak il-pass.

Nemmen li f'pajjiżna għandna bżonn li jkollna President li jinħatar biż-żewġ terzi tal-Kamra, biex b'hekk, ikun jista' jitneħħa biss biż-żewġ terzi tal-Kamra.

Bħalissa qegħdin niddiskutu dwar emendi kostituzzjonali.

Sfortunatament, forsi m'aħniex qed nagħmlu biżżejjed progress, imma qed nagħmlu diversi rakkomandazzjonijiet u proposti ċari u konkreti dwar x'poteri jista' jkollu l-President, minbarra dawk ċerimonjali u ta' rappreżentanza tal-Istat.

Fost l-oħrajn qed ngħidu li fil-pajjiż hemm bżonn li l-istituzzjonijiet tagħna jissaħħu u għalhekk, meta jkun hemm ħatriet u għażliet ta' funzjonarji u karigi pubbliċi, dawn jinħatru biż-żewġ terzi tal-Kamra u jekk ma jkunx hemm il-kunsens, ikun il-President li hu nnifsu jkun maħtur biż-żewġ terzi tal-Kamra, li jagħmel l-aħħar għażla.

L-Oppożizzjoni ddeċidiet b'responsabilità li ma topponix il-ħatra tal-President il-ġdid u tkun favur tagħha, billi ssekondajnieha.

Dan qed nagħmluh għax nemmnu li hekk hemm bżonn.

Mill-Oppożizzjoni qed nibagħtu dan il-messaġġ b'saħħtu, fejn dak li m'għamilx il-Gvern, qed nagħmluh aħna.

Fil-ġranet li ġejjin se nkun qiegħed nippreżenta emenda kostituzzjonali biex b'mod statutorju, ikun obbligatorju li l-Gvern tal-ġurnata jfittex li l-Presidenza ssir biż-żewġ terzi u titneħħa biż-żewġ terzi wkoll.

(Onor. Membri: Hear, hear) Dak huwa messaġġ b'saħħtu biex ikollna tisħiħ tal-istituzzjonijet tagħna!

Forsi bħala politiċi ma jirnexxilniex infiehmu biżżejjed l-importanza li jkollna demokrazija li taħdem, fejn mhux biss ikollna elezzjonijiet li jkunu ħielsa imma jkollna Gvern li jamministra b'mod li kull parti tal-funzjoni tal-istituzzjoni tal-pajjiż titmexxa' b'mod demokratiku.

Naħseb li llum għandna okkażjoni unika f'dan il-Parlament fejn qed nagħżlu l-Presidenza biex inkomplu bir-riformi li għandna bżonn bħala pajjiż.

Hawn qed nitkellem dwar dawk ir-riformi kostituzzjonali li rridu naqblu dwarhom bis-saħħa taż-żewġ terzi, kif ukoll dwar riformi oħrajn li l-Gvern jista' jimplimentahom minnufih!

Dawn ir-riformi hemm bżonn urġenti għalihom biex nissalvagwardaw id-demokrazija f'pajjiżna!

Sur President, kif nafu, sal-lum, f'pajjiżna, il-President m'għandux funzjoni eżekuttiva, jiġfieri mhuwiex il-persuna li jiddeċiedi, jikkmanda, jiggverna u jmexxi l-pajjiż 'il-quddiem.

Hemm pajjiżi fejn il-President għandu dik it-tip ta' saħħa.

Però l-President f'pajjiżna għandu r-responsabilità kollettiva morali.

Jista' jkun li fix-xhur jew snin li ġejjin, din il-Presidenza se jkollha terfa' din ir-responsabilità.

Nemmen li se jkun hemm il-bżonn li jittieħdu ċerti deċiżjonijiet fejn il-President, bi prudenza, ikollu l-aħħar kelma.

Se jkun hemm l-obbligu li tinġarr din ir-responsabilità.

Ninsab konvint li Dr George Vella huwa l-persuna idonea li terfa' din it-tip ta' responsabilità, għax konvint mill-istatura u l-fibra morali tagħha, irrispettivament mill-kulur u t-twemmin politiku.

Fix-xhur jew snin li ġejjin, il-valuri u l-morali jistgħu jkunu l-akbar testijiet għal pajjiżna.

Bħala Oppożizzjoni konvinti li Dr George Vella ċertament kapaċi jerfa' din ir-responsabilità.

Ma nixtieqx li nagħmel analiżi tal-ħajja professjonali u politika ta' Dr George Vella u lanqas irrid nantiċipa dik li se tkun il-funzjoni tiegħu fil-Presidenza.

Kull Presidenza tiġi fformata u tingħata x-xbieha ta' min tkun il-persuna li tkun qed tmexxi dan l-uffiċċju.

Il-President isir is-simbolu tal-pajjiż.

Kif nafu, pajjiżna qed jinbidel b'rata mgħaġġla ħafna.

Qed naraw li l-fibra soċjali tas-soċjetà qed tinbidel mil-lum għal għada, fejn dak li normalment isir fuq medda ta' snin, qed isir fi żmien qasir.

Jista' jkun li t-tessut tas-soċjetà fl-irħula u l-villaġġi u t-twemmin tal-valuri tagħna jkunu mhedda.

Malta nazzjon għexet mijiet ta' snin taħt assedju.

Malta nazzjon għexet mijiet ta' snin iffortifikata u magħluqa, biex tipproteġi kontra l-influwenzi ta' barranin li riedu jaħtfu lil pajjiżna.

Illum il-ġurnata l-mentalità tbiddlet u l-istorja tal-pajjiż uriet li aħna kellna l-abilità, il-kredenza, ir-rieda u x-xewqa li noħorġu fid-dinja aktar miftuħin, biex nesploraw l-opportunitajiet imma wkoll biex nilqgħu għall-isfidi.

Fl-istess ħin, ma rridux nitilfu l-identità tagħna u dak jagħmilna Maltin!

Ma rridux nitilfu dak li jagħmilna differenti minn oħrajn fejn nitgħallmu nikbru minn ħaddieħor, però nibqgħu uniċi!

Din il-kwalità li tagħmilna verament Maltin u Għawdxin trid tiġi salvagwardata.

Naħseb li l-President f'pajjiż demokratiku bħal tagħna jrid ikun is-simbolu ta' dak li huma l-Maltin!

Tajjeb li neżaminaw xi tfisser li tkun Malti u Għawdxi f'dinja li qed tiċkien u ssir aktar mgħaġġla.

Tajjeb li naraw xi tfisser li jkun hawn varjetà kbira ta' nazzjonalitajiet li qegħdin jitħalltu magħna u kif kapaċi nilqgħu għal dawn l-isfidi li jridu jimmaturawna u mhux idgħajfuna.

Naħseb li din se tkun l-isfida ewlenija fil-Presidenza ta' Dr George Vella.

Bħala Oppożizzjoni, konvinti li l-President se jkun kapaċi jwettaq u jegħleb dawn l-isfidi.

Konvint li f'dak li se jiffaċċja pajjiżna matul din il-Presidenza, se negħlbu l-isfidi flimkien.

Sur President, jien għandi xewqa waħda; li nħarsu lejn pajjiżna bħala l-pajjiż li huwa tagħna lkoll.

Naħseb li meta nħarsu lejn il-President verament irridu nifhmu xi jfissru dawn il-kliem.

Lil hinn minn min ikun fil-gvern, l-ewwel u qabel kollox, irridu nkunu kburin li aħna Maltin!

Hemm sfidi kbar quddiemna, fosthom sfidi soċjali, ta' popolazzjoni u tal-faqar fejn dawk li huma l-inqas iffortunati u l-aktar vulnerabbli jridu jingħataw prijorità u sfidi ambjentali fejn l-iżvilupp iġib lill-pajjiż vittma.

Għalhekk irridu naraw li nħarsu mhux biss il-wirt kulturali u storiku tagħna, imma anke l-wirt ambjentali.

Irridu nkunu kapaċi li nħarsu lura u ngħidu li rnexxielna nħallu pajjiż aħjar milli sibnieh.

Dawn mhumiex sfidi żgħar imma rridu nħarsu 'l quddiem b'fiduċja u tama.

Nawgura lill-President George Vella ħames snin ta' fejda u servizz għall-poplu tagħna.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-mistoqsija hija l-Mozzjoni kif imressqa mill-Prim Ministru.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

L-ISPEAKER: L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Sur President, skont il-ftehim milħuq mal-Oppożizzjoni, ninforma lill-Kamra li fis-seduta ta' għada, minkejja l-aġenda li se tkuċn moqrija minn hawn u ftit minuti oħra, se jitressaq għad-diskussjoni l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Liġijiet Elettorali.

L-Ewwel Qari ta' dan l-Abbozz ta' Liġi sar ilbieraħ u se jkun ippubblikat fuq il-Gazzetta tal-Gvern għada, u għalhekk ma jistax ikun imniżżel fuq l-aġenda li se nressqu llum.

Hawn ftehim ukoll li l-ħin tal-interruzzjoni tax-xogħol tas-seduta ta' għada għandu jiġi estiż, skont il-bżonn u bi qbil tal-Kamra, sakemm dan l-Abbozz ta' Liġi jgħaddi mill-istadji kollha tiegħu.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

ROBERT CUTAJAR: Sur President, nikkonferma li hemm dan il-ftehim.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Id-Deputat Prim Ministu u Ministru għas-Saħħa, jekk jogħġbu, jipproponi l-Aġġornament tal-Kamra.

Fil-5.28 p.m., skont il-ftehim milħuq, il-Kamra għaddiet għall-Aġġornament.

AĠĠORNAMENT

CHRIS FEARNE: Sur President, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar l-Erbgħa, 3 ta' April 2019, fl-4.00 p.m. b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi dwar it-Trademarks – Tielet Qari.

Abbozz ta' Liġi biex jemenda l-Att dwar it-Trattament Xieraq tal-Annimali – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Kompetizzjoni u l-Att dwar l-Affarijiet tal-Konsumatur u Liġijiet oħra – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi biex jemenda l-Att dwar il-Patrimonju Kulturali – Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar Żoni Ħielsa f'Malta – Tielet Qari; u

Abbozz ta' Liġi biex jemenda l-Att għat-Twaqqif ta' Awtorità ta' Malta dwar il-Komunikazzjoni – Tielet Qari.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili u l-Kodiċi Kriminali - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Protezzjoni tal-Minuri (Ħarsien Alternattiv) – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Awtorità għall-Iżvilupp Reġjonali ta' Għawdex – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Kunsilli Lokali – Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi biex jemenda Diversi Liġijiet (Riforma dwar il-Pensjonijiet) - Kumitat Permanenti.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-Kamra hija aġġornata għal nhar l-Erbgħa, 3 ta' April 2019, fl-4.00 p.m. bl-aġenda kif ikkomunikata mid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa.

Fil-5.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

MINISTERU GĦALL-EKONOMIJA, INVESTIMENT U NEGOZJI ŻGĦAR – GRIEVANCES BOARDS

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Ekonomija, Investiment u Negozji Żgħar: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 8308 u ċjoè: Jista' l-Ministru jgħid, mis-sena 2013 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari, liemu kienu l- Grievances Boards li twaqqfu fi ħdan il-Ministeru għall-Ekonomija, Investiment u Negozji Żgħar u fi ħdan l-entitajiet kollha li jaqgħu taħtu?

Jista' jgħid min kienu l-membri ta' kull wieħed mill-imsemmija bordijiet u x'remunerazzjoni rċevew l-imsemmija membri?

Jista' jgħid kemm tressqu każijiet quddiem kull bord u x'kienet id-deċiżjoni li ngħatat dwar kull każ li kellu quddiemu l-istess bord u dan mingħajr ma jindika l-isem u d-dettalji tal-persuni involuti?

Jista' jgħid x'kien l-ammont li tħallas bħala kumpens dwar kull każ li tressaq quddiem l-imsemmija bordijiet?

CHRIS CARDONA (Ministru għall-Ekonomija, Investiment u Negozji Żgħar): Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li ngħatat għall-mistoqsija parlamentari 8890.

MINISTERU GĦALL-EDUKAZZJONI U X-XOGĦOL – GRIEVANCES BOARDS

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 8309 u ċjoè: Jista' l-Ministru jgħid, mis-sena 2013 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari, liemu kienu l-Grievances Boards li twaqqfu fi ħdan il-Ministeru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol u fi ħdan l-entitajiet kollha li jaqgħu taħtu?

EVARIST BARTOLO: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferi għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari .

MINISTERU GĦALL-EKONOMIJA, INVESTIMENT U NEGOZJI ŻGĦAR – SPIŻA TA' SERVIZZ TA' MOBILE PHONE

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Ekonomija, Investiment u Negozji Żgħar: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsijiet parlamentari 7680, 8148 u 8797 u ċjoè: Jista' l-Ministru jgħid xahar b'xahar mis-sena 2013 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari kemm kienet l-ispiża għas-servizz ta' mobile telephone li jintuża minnu stess bħala Ministru u li jitħallas mill-Gvern?

CHRIS CARDONA: Ninforma lill-Onor Interpellant li l-informazzjoni għadha qed tinġabar.

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jagħti rendikont tan-nefqa li saret dwar il-pubblikazzjoni bl-isem Moving Forward - Government of Malta Magazine ippubblikat fi Frar 2019 mill-Uffiċċju tal-Prim Ministru?

Jista' jgħid f'liema lokalitajiet ġiet imqassma bieb bieb l-imsemmija pubblikazzjoni?

JOSEPH MUSCAT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-ispiża totali tal-magazine Moving Forward kienet ta' €38,871 (VAT inkluża).

Din l-ispiża tinkludi disinn, ipprintjar kif ukoll distribuzzjoni tal-magazine lill-177,780 dar f'Malta u Għawdex kollha.

L-iskop ta' dan il-magazine huwa li jinforma lill-pubbliku dwar il-ħidma li qed iwettaq il-Gvern.

Magazines simili kienu ppubblikati matul is-snin minn gvernijiet differenti.

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm membri fil-Forzi Armati ta' Malta?

Kemm minnhom huma nisa u kemm minnhom huma rġiel?

Jista' jgħid ukoll ir-rank/grad ta' dawn in-nisa?

MICHAEL FARRUGIA (Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-membri fil-Forzi Armati ta' Malta huma 1,750.

1,650 minnhom huma rġiel u 100 huma nisa.

Ir-rank tal-membri nisa huwa kif ġej:

KAŻIJIET TA' VJOLENZA DOMESTIKA

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm każijiet ta' vjolenza domestika rrapportati lill-Pulizija, sena b'sena bejn is-sena 2010 u s-sena 2018?

Jista' jindika wkoll kemm minn dawn il-każijiet kienu vjolenza fuq:

b. l-irġiel;

d. l-anzjani?

Jista' jgħid ukoll kemm minn dawn il-każijiet kienu ta' vjolenza fiżika u kemm minnhom ta' vjolenza psikoloġika?

Liema kienet l-età ta' dawn il-vittmi?

MICHAEL FARRUGIA: Ninsab informat li bejn is-sena 2010 u s-sena 2018 il-każijiet u tipi ta' vjolenza domestika kif irrapportati fis-sistema tal-Pulizija, sena b'sena, kien kif jidher fit-tabella li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin tat-Tqegħid ta' Karti.

It-tabella tinkludi wkoll l-ammont ta' vittmi tal-vjolenza u l-etajiet tagħhom, maqsuma fil-kategoriji indikati fil-mistoqsija.

VJOLENZA DOMESTIKA - KAŻIJIET IL-QORTI

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid, sena b'sena, mis-sena 2010 sal-2018, kemm tressqu nies il-Qorti fuq każijiet ta' vjolenza domestika?

X'kienu l-pieni li ngħataw f'dawn il-każijiet?

OWEN BONNICI: Ninsab informat li fil-Qorti ta' Malta, fir-rigward ta' kumpilazzjonjiet, l-istatistika bdiet minn Jannar ta' din is-sena u mill-1 ta' Jannar sal-21 ta' Marzu, 2019 daħlu 18-il kawża.

Fir-rigward ta' kawżi sommarji (tad-distrett) mis-sena 2015 sa Diċembru 2018 kien hemm 2,256 każ bil-pieni mniżżla fit-tabella t'hawn taħt.

Fil-Qorti ta' Għawdex ma tinżammx statistika rigward każi ta' vjolenza domestika peress li dawn jidħlu bħala każi tad-distrett u ma jiġux indikati b'din in-nomenklatura.

KAŻIJIET TA' NEGLECT

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid sena b'sena mis-sena 2010 sas-sena 2018, kemm tressqu nies il-Qorti fuq każijiet ta' neglect?

Kemm minn dawn il-każijiet kienu fuq tfal (0 sa 18-il sena) u kemm minnhom fuq anzjani (60+)?

Kemm kien hemm każijiet fuq persuni b'diżabilità?

OWEN BONNICI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fil-Qorti ta' Malta u Għawdex ma tinżammx statistika dwar nies li tressqu l-Qorti fuq każijiet ta' neglect.

KAŻIJIET TA' VJOLENZA DOMESTIKA

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid, sena b'sena mis-sena 2010 sas-sena 2018 kemm kien hemm każijiet ta' vjolenza domestika?

b. l-irġiel;

d. l-anzjani?

Liema kienet l-età ta' dawn il-vittmi?

MICHAEL FALZON: L-informazzjoni kollha mitluba mill-Onor.

Interpellant tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin tat-Tqegħid ta' Karti.

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid, attwalment, kemm hemm foster carers?

Kemm minnhom huma koppji u kemm minnhom huma single?

MICHAEL FALZON: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni kollha mitluba hija kif ġej:

Koppji bħala foster carers 171 Foster Carers Singles 41

Numru totali ta' Foster Carers 212

MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET EWROPEJ U UGWALJANZA - AĊĊESSIBILITÀ GĦALL-PERSUNI B'DIŻABILITÀ

L-ONOR.

CLAUDIO GRECH staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Ewropej u Ugwaljanza: Tista' l-Ministru tgħid x'inizjattivi ttieħdu matul l-2018 u s'issa fl-2019 sabiex fil-Ministeru tagħha u fl-entitajiet kollha li jaqgħu taħtha, il-binjiet li minnhom joperaw ikunu aktar aċċessibbli għall-persuni b'diżabilità?

HELENA DALLI (Ministru għall-Affarijiet Ewropej u Ugwaljanza): Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferi għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari .

Bħalissa għaddejjin xogħlijiet ta' refurbishment fil-binja tal-Ministeru għall-Affarijiet Ewropej u Ugwaljanza kif ukoll fid-DIER.

Huwa ppjanat li jiġu implimentati inizjattivi b'rabta ma' dawn ix-xogħlijiet sabiex fejn hu possibbli tiżdied l-aċċessibilità.

MINISTERU GĦALL-FINANZI - AĊĊESSIBILITÀ GĦALL-PERSUNI B'DIŻABILITÀ

L-ONOR.

CLAUDIO GRECH staqsa lill-Ministru għall-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid x'inizjattivi ttieħdu matul l-2018 u s'issa fl-2019 sabiex fil-Ministeru tiegħu u fl-entitajiet kollha li jaqgħu taħtu, il-binjiet li minnhom joperaw ikunu aktar aċċessibbli għall-persuni b'diżabilità?

EDWARD SCICLUNA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin tat-Tqegħid ta' Karti.

MINISTERU GĦAT-TURIŻMU - AĊĊESSIBILITÀ GĦALL-PERSUNI B'DIŻABILITÀ

L-ONOR.

CLAUDIO GRECH staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid x'inizjattivi ttieħdu matul l-2018 u s'issa fl-2019 sabiex fil-Ministeru tiegħu u fl-entitajiet kollha li jaqgħu taħtu, il-binjiet li minnhom joperaw ikunu aktar aċċessibbli għall-persuni b'diżabilità?

KONRAD MIZZI (Ministru għat-Turiżmu): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-binjiet li joperaw minnhom il-Ministeru u l-entitajiet tiegħu huma fil-parti l-kbira tagħhom diġà aċċessibbli għall-persuni b'diżabilità.

Il-Malta Film Commission kif ukoll Dar il-Mediterran għall-Konferenzi għaddejjin bi proġetti infrastrutturali fejn il-faċilitajiet tagħhom se jsiru aktar aċċessibbli.

L-Awtorità Maltija għat-Turiżmu għandha uffiċċju tal-informazzjoni (TIO) ġewwa l-Imdina li jinsab ġo torri antik u qed jiġi studjat kif din l-aċċessibilità tista' ssir possibbli.

MINISTERU GĦALL-INTERN U S-SIGURTÀ NAZZJONALI - AĊĊESSIBILITÀ GĦALL-PERSUNI B'DIŻABILITÀ

L-ONOR.

CLAUDIO GRECH staqsa lill-Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid x'inizjattivi ttieħdu matul l-2018 u s'issa fl-2019 sabiex fil-Ministeru tiegħu u fl-entitajiet kollha li jaqgħu taħtu, il-binjiet li minnhom joperaw, ikunu aktar aċċessibbli għall-persuni b'diżabilità?

MICHAEL FARRUGIA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li matul is-sena 2018 u fl-ewwel kwart ta' din is-sena ttieħdu bosta miżuri biex il-binjiet li minnhom joperaw l-entitajiet u d-dipartimenti li jaqgħu taħt dan il-Ministeru jkunu aktar aċċessibbli għall-persuni b'diżabilità.

Dettalji jinsabu fit-tabella li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin tat-Tqegħid ta' Karti.

MINISTERU GĦALL-ĠUSTIZZJA, KULTURA U GVERN LOKALI - AĊĊESSIBILITÀ GĦALL-PERSUNI B'DIŻABILITÀ

L-ONOR.

CLAUDIO GRECH staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid x'inizjattivi ttieħdu matul l-2018 u s'issa fl-2019 sabiex fil-Ministeru tiegħu u fl-entitajiet kollha li jaqgħu taħtu, il-binjiet li minnhom joperaw, ikunu aktar aċċessibbli għall-persuni b'diżabilità?

OWEN BONNICI: Hawn taħt hawn tabella bl-informazzjoni mitluba.

MINISTERU GĦALL-AMBJENT, ŻVILUPP SOSTENIBBLI U TIBDIL FIL-KLIMA - AĊĊESSIBILITÀ GĦALL-PERSUNI B'DIŻABILITÀ

L-ONOR.

CLAUDIO GRECH staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jgħid x'inizjattivi ttieħdu matul l-2018 u s'issa fl-2019 sabiex fil-Ministeru tiegħu u fl-entitajiet kollha li jaqgħu taħtu, il-binjiet li minnhom joperaw ikunu aktar aċċessibbli għall-persuni b'diżabilità?

JOSÈ HERRERA (Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fil-Ministeru tiegħi l-binja fejn jinsab is-Segretarjat Permanenti diġà kienet attrezzata b'lift u faċilitajiet sanitarji għall-persuni b'diżabilità, madankollu matul l-2018 ġiet installata rampa fid-daħla ewlenija sabiex ikun hemm aċċess ħieles għar-reception.

Fir-rigward tal-kumpanija Wasteserv (Malta) Ltd., matul l-2018, ġiet approvata estensjoni tal-uffiċini fil-Magħtab fejn fil-proċess tal-ippjanar saret konsultazzjoni mal-Kummissjoni għad-Drittijiet tal-Persuni b'Diżabilità.

Dan sabiex l-aċċessibilità tkun assigurata.

Inizjattivi oħra favur aktar aċċessibilità twettqu f'Hexagon House mill-Awtorità għall-Ambjent u r-Riżorsi.

Dawn kienu jinkludu l-iddisinjar u t-twaħħil mill-ġdid ta' faċilitajiet sanitarji sabiex f'kull livell tal-binja jkun hemm żewġ kmamar tal-banju aċċessibbli għall-persuni b'diżabilità.

Barra minn hekk saru xogħlijiet ta' twessigħ ta' bibien u kurituri, tbaxxew l-iswitches tad-dawl u l-palm readers, u ġew allokati spazji ta' parkeġġ għall-persuni b'diżabilità.

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid x'inhuma l-opri tal-arti li jinsabu fil-Berġa ta' Kastilja u li huma mislufa mingħand Heritage Malta?

OWEN BONNICI: It-tweġiba tingħata f'seduta oħra.

QORTI TAL-FAMILJA F'GĦAWDEX - MEDJATURI

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il medjatur hemm jaħdem fil-Qorti tal-Familja f'Għawdex?

Jista' jgħid jekk dan jew dawn jaħdmux fuq bażi part-time jew full-time?

Jekk fuq bażi part-time jista' jgħid kemm-il siegħa fil-ġimgħa hu assenjat jew huma assenjati l-medjaturi fil-Qorti tal-Familja f'Għawdex?

OWEN BONNICI: Ninsab informat li fil-Qorti tal-Familja f'Għawdex hemm medjatriċi waħda li taħdem fuq contract for service mal-Qrati tal-Ġustizzja (Malta).

Hi ġiet assenjata erba' sigħat mill-Qrati tal-Ġustizzja (Malta) biex tagħmel il-medjazzjonijiet tal-Qorti ta' Għawdex.

QORTI TAL-FAMILJA F'GĦAWDEX - KAŻIJIET TA' MEDJAZZJONI

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid matul is-snin 2015, 2016, 2017 u 2018, kemm-il każ ġie riferut għall-medjazzjoni mill-Qorti tal-Familja f'Għawdex?

Jista' jgħid preżentament kemm-il każ hemm fl-istadju ta' medjazzjoni fil-Qorti tal-Familja f'Għawdex?

IX-XAGĦRA - SIT TAĊ-ĊIRKU TAX-XAGĦRA - PJANIJIET

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid x'inhuma l-pjanijiet għas-sit taċ-Ċirku tax-Xagħra (Brockdorff Circle) fix-Xagħra, Għawdex?

Jista' jgħid jekk dan huwiex miftuħ għall-pubbliku u jekk le meta hu mistenni li jinfetaħ għall-pubbliku?

Jista' jgħid matul dawn l-aħħar sentejn x'investiment sar min-naħa tal-Gvern jew Heritage Malta fuq dan is-sit?

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Peress li Triq il-Ħamrija fix-Xewkija, Għawdex qed tinbena mill-ġdid u diġà bdiet tingħata l-ewwel kisja tarmak, tista' l-Ministru tgħid jekk f'din it-triq sarux it-testijiet tal-plate bearing?

Jekk iva, tista' tgħid kemm-il test saru u d-dati meta saru?

Tista' tindika, permezz ta' street plan, fejn saru l-plate bearing tests u x'kien ir-riżultat?

Tista' tgħid min għamilhom u min iċċertifika r-riżultat ta' dawn il-blate bearings tests?

JUSTYNE CARUANA (Ministru għal Għawdex): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li f'din it-triq saru testijiet tal-plate bearing kemm fuq il-wiċċ tas-sodda sekondarja (Type 1D) kif ukoll fuq il-wiċċ tas-sodda primarja (Type 1).

Fuq l-ewwel tul ta' madwar 350m tat-triq saru xejn inqas minn 19-il test.

It-testijiet saru f'dawn id-dati:

Type 1D: 3 ta' Jannar 2019, 12 ta' Frar 2019

Type 1: 12 ta' Frar 2019, 18 ta' Frar 2019 u 7 ta' Marzu 2019

Intenni li dawn saru fuq l-ewwel tul ta' madwar 350m tat-triq, ċjoè fuq il-parti li tibda minn ħdejn Triq il-Mitħna sal-parti li tmiss ma' Triq Widnet il-Baħar.

Ir-riżultati kienu kollha sodisfaċenti għan-nies tekniċi tagħna ħlief għal tnejn li fallew għal ftit.

Fejn fallew it-testijiet, ġegħelna lill-kuntrattur jerġa' jirrombla l-uċuħ tas-sodda tat-triq u jerġa' jittestja sakemm joħorġu riżultati sodisfaċenti.

Dan huwa proċess normali u kollu sar għas-spejjeż tal-kuntrattur.

L-ebda tarmak ma ngħata qabel in-nies tekniċi kienu sodisfatti bir-riżultati tal-plate bearing.

It-testijiet saru fil-maġġor parti mill-kuntrattur li kien obbligat iqabbad kumpanija tat-testijiet indipendenti.

Fil-fatt dawn saru mid-ditta Solid Base Laboratory Ltd, u ġew iċċertifikati minn nies tekniċi tagħha.

Minħabba li l-perit u n-nies tekniċi tal-Ministeru riedu korrelazzjoni tar-riżultati, tqabbad ukoll l-MCCAA Laboratory sabiex jagħmel testijiet ulterjuri fejn dawn iċċertifikaw riżultati sodisfaċenti wkoll u kkonfermaw it-testijiet kollha li ċċertifikat id-ditta Solid Base Laboratory Ltd.

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għall-Finanzi: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 8224 u jgħid kemm ħarġu tenders permezz ta' Negotiated Procedure u x'tip ta' Negotiated Procedure kienu u dan sena b'sena u xahar b'xahar mis-sena 2013 sal-lum?

F'kull każ, min ħa d-deċiżjoni u x'kienet ir-raġuni li ħarġu b'dan il-mod?

Kemm kien il-valur ta' kull tender?

Jista' jgħid taħt liema Ministeru, entità, aġenzija u awtorità ħarġu dawn it-tenders u fiex kienu jikkonsistu dawn it-tenders?

EDWARD SCICLUNA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin tat-Tqegħid ta' Karti.

KUNSILL LOKALI TAL-QALA - TNEĦĦIJA TA' SKART TA' KOSTRUZZJONI

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il tunnellata ta' skart ta' kostruzzjoni tneħħa mill-area ta' Kassja mill-Kunsill Lokali tal-Qala?

Min kien il-kuntrattur inkarigat mit-tneħħija ta' dan l-iskart tal-kostruzzjoni, kif intgħażel dan il-kuntrattur, kemm tħallas u min iċċertifika l-ħlas u x-xogħol li għamel dan il-kuntrattur?

OWEN BONNICI: Ninsab informat mill-Kunsill Lokali tal-Qala li l-kuntratt li ħareġ il-kunsill kien għal xogħol ta' surfacing bit-tarmak tat-Triq ta' Kassja.

Waqt li kien qed isir ix-xogħol instab dan l-iskart ta' kostruzzjoni f'naħa waħda tat-triq.

Il-kunsill, iżda, m'għandux informazzjoni ta' kemm skart tneħħa.

Informat ukoll li għal dan ix-xogħol għadu ma sarx il-ħlas u ċ-ċertifikazzjoni tiegħu peress li dan għadu kif sar riċenti iżda l-istima ta' dan ix-xogħol ġiet approvata mill-perit tal-kunsill u hija lump sum ta' €1,997 excluding VAT.

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jara li d-dog friendly beach fil-Bajja tar-Rinella fil-Kalkara tkun tassew aċċessibbli għax ilha aktar minn sentejn mirduma b'ġebel, ħadid u knaten, tant li hija eyesore u periklu?

JOSÈ HERRERA: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferi l-mistoqsija lill-Ministeru kkonċernat.

KUNSILL LOKALI ĦAL BALZAN – TALBA GĦAL ŻIEDA TA' ĠURNATA GĦALL-ĠBIR TAL-BORŻA S-SEWDA

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid għalfejn it-talba tal-Kunsill Lokali ta' Ħal Balzan biex tiżdied ġurnata oħra (it-Tnejn) għall-ġbir tal-borza s-sewda għadha ma ġietx approvata minn Novembru li għadda?

OWEN BONNICI: It-tweġiba tingħata f'seduta oħra.

STRATEĠIJA NAZZJONALI TAL-ISPORT – MEMBRI TAL-KUMMISSJONI

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid min huma l-membri tal-kummissjoni/bord dwar l-Istrateġija Nazzjonali għall-Isport?

Kemm qed jitħallsu u x'perkaċċi għandhom?

Jista' jgħid għalfejn din l-istrateġija ma tħallietx f'idejn Sport Malta?

EVARIST BARTOLO: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-Kummissjoni hija komposta kif ġej:

Ir-remunerazzjoni hi kif se nsemmi:

Chairperson - €15.89 kull siegħa sa massimu ta' €3,100

Membru - €13.07 kull siegħa sa massimu ta' €1,550.

Membri ex officio mhumiex intitolati għal ħlas.

Ninforma wkoll lill-Onor.

Interpellant li SportMalta hija rappreżentata miċ-Chief Executive Officer.

MINISTERU GĦALL-AMBJENT, ŻVILUPP SOSTENIBBLI U TIBDIL FIL-KLIMA – NEFQA FUQ REKLAMAR FIL-MIDJA

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsijiet parlamentari 9427 u 8732 u ċjoè: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet in-nefqa mill-Ministeru tiegħu u minn kwalunkwe entità li taqa' taħtu f'reklamar fuq kull mezz tal-midja bejn l-2004 u l-2018, maqsuma xahar b'xahar u mqassam kemm skont il-mezz ta' reklamar (stampat, gazzetti, radju, TV, internet eċċ) kif ukoll il-benefiċjarju (eż.

Facebook, LinkedIn, Allied, Mediatoday, eċċ)

JOSÈ HERRERA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba tirrikjedi ammont sostanzjali ta' ħin u riżorsi biex tinġabar u għaldaqstant għandu jkun aktar speċifiku fit-talba tiegħu.

KONVENZJONI EWROPEA TAD-DRITTIJIET TAL-BNIEDEM - PROTOKOLL NUMRU 12

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 9422 li oriġinarjament saret lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali u li issa ġiet riferuta lilu u jgħid jekk il-Gvern għandux ħsieb li jinkorpora fil-liġi Maltija l-Protokoll Numru 12 tal-Konvenzjoni Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem?

CARMELO ABELA (Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ): Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-Gvern għandu l-ħsieb li jinkorpora fil-liġi Maltija l-Protokoll Numru 12 tal-Konvenzjoni Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem.

Fil-fatt dan il-Protokoll se jkun parti mill-pakkett tal-Abbozz ta' Liġi dwar l-Ugwaljanza li se jitressaq mill-Ministeru għall-Affarijiet Ewropej u l-Ugwaljanza.

Għal din ir-raġuni nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferi lill-Ministeru kkonċernat jekk hemm bżonn ta' aktar informazzjoni.

UFFIĊĊJU TAL-PRIM MINISTRU – GRIEVANCES BOARD

L-ONOR.

SIMON BUSUTTIL staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jwieġeb il-mistoqsijiet parlamentari 9517 u 9089 u ċjoè: B'referenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8886, jista' l-Prim Ministru jagħti d-dati u terminu ta' żmien relevanti meta l-persuni li isimhom ġie anness mat-tweġiba kienu effettivament membri tal-Grievances Board jew bordijiet li jaqa'/jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu minn Marzu 2013 sad-data ta' din il-mistoqsija?

JOSEPH MUSCAT: Il-proċess tal-grievances li nbeda fl-2014, intemm fl-2016 u għaldaqstant il-membri msemmija fil-mistoqsija parlamentari 8886, temmew it-terminu tagħhom.

Uħud minnhom servew fuq il-Grievances Board għal uffiċjali pubbliċi li twaqqaf fl-2017.

Uħud servew bħala membri ta' bordijiet ta' reklutaġġ, ta' dixxiplina jew ta' proġetti oħra li jaqgħu taħt id-dekasteru tal-Uffiċċju tal-Prim Ministru.

Infakkar lill-Onor.

Interpellant li l-membri li servew fuq kull Grievances Board inħatru abbażi ta' proċedura sanzjonata fl-2012 mill-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku dwar użu ta' uffiċjali pubbliċi rtirati.

Ninforma wkoll lill-Onor.

Interpellant li l-proċess kollu tal-Grievances Boards sar bil-kunsens tal-Kummissjoni għas-Servizz Pubbliku u tal-Uffiċċju tal-Ombudsman.

MINISTERU GĦAT-TURIŻMU – KUNTRATT TA' SERVIZZ TA' KONSULENZA TA' INDIVIDWU

L-ONOR.

SIMON BUSUTTIL staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: In segwitu għall-mistoqsija parlamentari 9516 li fiha l-Ministru żvela li l-Membru Parlamentari li ismu qed jingħata separatament għandu kuntratt ta' servizzi legali mal-Malta Film Commission kif ukoll mal-Malta Film Fund, jista' l-Ministru:

(i) jgħid meta ġew iffirmati dawn il-kuntratti u meta jintemm it-terminu tagħhom;

(ii) jgħid kemm huwa l-ħlas li se jitħallas il-Membru Parlamentari in kwistjoni bħala remunerazzjoni skont dan il-kuntratt?

(iii) jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja ta' dawn iż-żewġ kuntratti?

KONRAD MIZZI: Ninforma lill-Onor.

Intepellant li ż-żewġ kuntratti ta' servizzi legali ġew iffirmati f'Awwissu 2017 u huma validi għal sentejn.

Il-kuntratt mal-Malta Film Commission huwa ta' €200 fix-xahar filwaqt li dak mal-Malta Film Fund huwa ta' €400 fix-xahar.

FIAU – OPINJONI FORMALI MILL-KUMMISSJONI EWROPEA DWAR ID-DIRETTIVA TAL-UE FUQ ĦASIL TA' FLUS

L-ONOR.

SIMON BUSUTTIL staqsa lill-Ministru għall-Finanzi: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-opinjoni formali (formal opinion) mibgħuta lill-Korp għall-Analiżi ta' Informazzjoni Finanzjarja (FIAU) mill-Kummissjoni Ewropea fit-8 ta' Novembru 2018 u li fiha talbet lill-FIAU biex tieħu miżuri addizzjonali sabiex tottempora ruħha mad-Direttiva tal-Unjoni Ewropea dwar il-Ħasil tal-Flus, u dan wara li l-istess FIAU kienet diġà nstabet ħatja li kisret il-liġi tal-UE aktar kmieni matul l-2018?

EDWARD SCICLUNA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant illi din l-informazzjoni hija aċċessibbli online fuq is-sit –https://ec.europa.eu/info/sites/info/files/2_en_act_part1_v7-adopted_text.pdf

Kopja tiegħu tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin tat-Tqegħid ta' Karti.

FIAU – KOPJA TAT-TWEĠIBA TAL-OPINJONI FORMALI

L-ONOR.

SIMON BUSUTTIL staqsa lill-Ministru għall-Finanzi: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tat-tweġiba tal-Korp għall-Analisi ta' Informazzjoni Finanzjarja (FIAU) għall-opinjoni formali (formal opinion) mibgħuta lill-FIAU mill-Kummissjoni Ewropea fit-8 ta' Novembru 2018 u li fiha talbet lill-FIAU biex tieħu miżuri addizzjonali sabiex tottempora ruħha mal-liġi applikabbli tal-Unjoni Ewropea, u dan wara li l-istess FIAU kienet diġà nstabet ħatja li kisret il-liġi tal-UE aktar kmieni matul l-2018?

EDWARD SCICLUNA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-FIAU ma tistax tipprovdi l-informazzjoni mitluba lill-Ministru għaliex din l-informazzjoni li qed tintalab għandha x'taqsam mal-operat tal-FIAU, u għalhekk titqies bħala informazzjoni sensittiva u kunfidenzjali li ai termini tal-Att Kontra l-Money Laundering (Kap. 373 tal-Liġijiet ta' Malta) ma tistax tiġi żvelata.

PULIZIJA – TALBA LILL-UAE GĦALL-IFFRIŻAR TA' ASSI TA' KUMPANIJA

L-ONOR.

SIMON BUSUTTIL staqsa lill-Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-Pulizija talbux lill-awtoritajiet tal-Emirati Għarab Magħquda (UAE) sabiex iżommu ffriżati l-assi fil-kont jew kontijiet bankarji tal-kumpanija li d-dettalji dwarha qed jingħataw separatament u dan b'konnessjoni mal-investigazzjoni dwar l-istess kumpanija anke wara li issa huwa magħruf li sid din il-kumpanija mhu ħadd ħlief wieħed mis-sidien tal-power station il-ġdida mibnija taħt id-direzzjoni politika tal-Ministru għat-Turiżmu?

MICHAEL FARRUGIA: Ninsab informat li dan il-każ huwa soġġett għal inkjesta maġisterjali.

L-ONOR.

SIMON BUSUTTIL staqsa lill-Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-Pulizija talbux li jitwaqqaf Joint Investigation Team ai termini tar-Riżoluzzjoni tal-Kunsill dwar Model Agreement for setting up a Joint Investigation Team (JIT) (OJ C 18, 19.1.2017, p.1) u dan sabiex tissaħħaħ l-investigazzjoni dwar il-kumpanija reġistrata fid-Dubai li d-dettalji dwarha qed jingħataw separatament?

AĠENZIJA SAPPORT – MANWAL U PROĊEDURI TA' KIF JAĠIXXU MA' KLIJENTI

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid jekk l-Aġenzija Sapport għandhiex manwal ta' proċeduri li jiddefinixxi kif l-istaff tiegħu għandu jirreaġixxi mal-klijenti tagħhom?

Jekk iva, jista' jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja ta' dan il-manwal?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-Aġenzija Sapport għandha manwal ta' proċeduri u numru ta' policies għall-impjegati tagħha li jiddefinixxi kif jirreaġixxu mal-klijenti.

Dawn il-manwali u policies fil-preżent qed jiġu aġġornati u għalhekk mhux possibbli li jitpoġġew fuq il-Mejda tal-Kamra.

BIRKIRKARA – TRIQ IL-KNISJA L-QADIMA – KONTENITURI GĦALL-ISKART U TINDIF

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jara li jiżdiedu d-dog bins u l-litter bins fit-traffic island tal-parking space ta' Triq il-Knisja l-Qadima faċċata ta' Triq Karm Zerafa, Birkirkara kif ukoll it-tindif ta' ħaxix ħażin li kiber mal-bankini fl-istess triq?

Interpellant jirreferi l-mistoqsija lill-Minsiteru kkonċernat.

IL-MELLIEĦA – BAJJA TAL-GĦADIRA – ĦSARAT IKKAWŻATI MILL-MALTEMP

L-ONOR.

ROBERT CUTAJAR staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jara li tissewwa l-ħsara kkawżata mill-maltemp li saret bejn iż-żewġ bajjiet fl-Għadira fil-Mellieħa (ritratt qed jingħata separatament) (anness fl-aħħar tad-dokument) u ssir il-manutenzjoni meħtieġa?

IAN BORG (Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li skont ma jien informat mill-Awtorità tat-Trasport, fil-ġimgħat li ġejjin TM se tagħmel it-tiswijiet meħtieġa fuq dan il-moll imsemmi.

Ritratt marbut ma' mistoqsija parlamentari Nru 9795