DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

It-Tnejn, 18 ta' Frar 2019

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

It-Tnejn, 18 ta' Frar 2019

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fis-Sala tal-Parlament,

It-Tnejn, 18 ta' Frar 2019

Il-Minuti tas-Seduta Nru 197, li saret fit-13 ta' Frar 2019, ġew ikkonfermati.

KUNSENS GĦALL-ATTI

L-ISPEAKER (Onor. Anġlu Farrugia): Ninforma lill-Kamra li l-President ta' Malta għoġobha tagħti l-Kunsens tagħha għal:

Att Nru II tal-2019 – Att tal-2019 li jemenda Diversi Liġijiet dwar il-Ħarsien Soċjali.

L-ISPEAKER: Inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Korrispondenza li s-Sedja rċeviet mingħand l-Ombudsman, datata 14 ta' Frar 2019, dwar il-każ ta' Director, Management and Development fil-Ministeru għas-Saħħa, dwar każ ta' twiddiba bil-miktub li d-Direttur kien ingħata mis-Segretarju Permanenti Ewlieni fit-22 ta' Awwissu 2017; u

Ir-rapport tal-parteċipazzjoni ta' delegazzjoni parlamentari mmexxija mill-Ispeaker fis-Sitt Summit ta' Speakers ta' Parlamenti u fil-15-il Sessjoni Plenarja tal-Unjoni għall-Mediterran, li nżammet fil-Parlament Ewropew fi Strasburgu fit-13 u l-14 ta' Frar 2019.

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI

MINISTERU GĦALL-ENERĠIJA U IMMANIĠĠAR TAL-ILMA – UŻU TA' PRIVATE JET

L-ONOR.

Jason Azzopardi) staqsa lill-Ministru għall-Enerġija u Immaniġġar tal-Ilma: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il darba għamel użu minn private jet fl-2017, 2018 u 2019 sad-data li tkun imwieġba din il-mistoqsija parlamentari?

F'każ affermattiv, kemm kienet l-ispiża u fejn kienet id-destinazzjoni?

JOE MIZZI (Ministru għall-Enerġija u Immaniġġar tal-Ilma): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fis-snin 2017, 2018 u 2019 m'għamilt l-ebda użu minn private jet.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

HERMANN SCHIAVONE: Madwar sagħtejn ilu, jien kont f'Birżebbuġa u ħdejn il-Fuel Depot kien hemm riħa taqsam ta' fuel li jidher li jinsab fil-baħar.

Wasalli dan ir-rapport nhar il-Ġimgħa u għalhekk ċempilt lill-ERA u kellhom imorru jiċċekkjaw x'inhu s-sors ta' din ir-riħa, għalkemm naħseb li lkoll nafu x'inhu s-sors.

Jista' l-Ministru, jekk jogħġbu, jgħid x'se jagħmel dwar dan l-ilment?

Naf li l-impjant se jiġi trasferit f'Ħas-Saptan.

Però l-poplu ta' Birżebbuġa ma jistax jibqa' jistenna bħalma ilu jagħmel għal ħafna snin.

M'iniex qed ngħid li din hija problema li nħolqot issa.

Jista' l-Ministru jara li jittratta din il-problema b'mod immedjat?

L-ISPEAKER: Il-Ministru Joe Mizzi.

JOE MIZZI: Ma naħsibx li din il-mistoqsija għandha x'taqsam mal-mistoqsija oriġinali.

Interpellant qed jippretendi li nagħmel l-affarijiet malajr bħall-private jet!

Li nista' ngħid hu li jekk sar rapport, l-ERA għandha l-obbligu li tinvestiga u tieħu l-passi meħtieġa.

Min-naħa tiegħi, ħadd ma informani xejn dwar dan l-ilment, anke jekk l-ERA m'għandhiex għalfejn tgħid lili bil-passi li tieħu.

Min-naħa tal-Ministeru tiegħi, nista' ngħid li huwa minnu li f'Birżebbuġa hemm ċerti problemi li qed naraw li nindirizzaw sakemm jispiċċaw darba għal dejjem.

Ngħid ukoll li tant hemm komplikazzjonijiet kbar li ċerti affarijiet ma tistax issolvihom malajr.

Kif nafu, għal snin sħaħ – forsi sa minn żmien l-Ingliżi! – kellna sitwazzjoni fejn meta kien ikun hemm leakage ta' żejt, kien jgħaddi minn taħt l-art.

Però aħna wegħedna li se nagħlqu dan l-impjant u, sal-aħħar tas-sena, se jkollna impjant ġdid.

Ovvjament, sakemm jagħlaq l-impjant ta' Birżebbuġa totalment hemm perjodu sakemm wieħed jikkummissjona … Qed nittamaw li nagħmlu dan sa nofs is-sena d-dieħla u, kif jagħlaq, jibda mill-ewwel il-proċess tat-tindif tat-tankijiet, li l-ewwel iridu jiġu mnaddfa u mbagħad imneħħija.

Sadanittant, qed jittieħdu l-prevenzjonijiet kollha biex jitnaqqas kull inkonvenjent.

Ovvjament, jekk ikun hemm problema, tajjeb li wieħed jirrapporta biex l-awtorità responsabbli tieħu l-passi meħtieġa immedjatament.

Min-naħa tal-Ministeru tiegħi, qed nieħdu kull prekawzjoni u nista' nassigura li m'hemm ħadd li qed jittratjeni biex l-affarijiet jitwettqu.

L-ERA dejjem taħdem biex tindirizza kull diffikultà li tista' tinħoloq.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

ALEX MUSCAT: Il-Korporazzjoni għas-Servizzi tal-Ilma taqa' taħt ir-responsabilità tal-Ministru Joe Mizzi.

Jidhirli li fil-ġranet li għaddew, il-Ministru ħabbar il-bini ta' mina li qed issir min-naħa tal-Korporazzjoni għas-Servizzi tal-Ilma li se tispiċċa Ta' Qali jew Ħ'Attard.

Jista' l-Ministru, jekk jogħġbu, jgħid x'impatt se jkollha din il-mina fuq il-kwalità tal-ilma, kif se jiġu impattati r-residenti tal-akkwati u għalxiex qed issir din il-mina?

L-ISPEAKER: Il-Ministru Joe Mizzi.

JOE MIZZI: Irrid ngħid li beda l-proċess tal-mina ta' disa' kilometri u nofs tul mir-Reverse Osmosis ta' Pembroke għall-ġibjun ta' Ta' Qali.

Ir-raġuni li saret din il-mina hi biex l-ilma mir-Reverse Osmosis ta' Pembroke jmur għall-ġibjun ta' Ta' Qali, minn fejn issir distribuzzjoni għal ħafna postijiet.

Permezz ta' din il-mina se jkun possibbli li l-ilma tar-Reverse Osmosis jiġi diluted mal-ilma tal-pjan, u b'hekk il-kwalità titjieb ħafna, speċjalment fejn għad m'hemmx din it-tjubija tal-ilma, bħalma hu n-naħa ta' isfel ta' Malta.

B'hekk, il-pajjiż se jibda jintlaħaq kważi kollu bi kwalità aħjar ta' ilma.

Hawn qed nirreferi għat-tjubija u mhux għas-sigurtà, għax l-ilma huwa 100% safe.

Sfortunatament, għad hemm ċerti areas li t-togħma tal-ilma hija aħjar minn dik tal-fliexken, imma hemm areas oħrajn, inkluż in-naħa t'isfel ta' Malta, fejn it-togħma mhijiex pjaċevoli, u għalhekk wieħed jirrikorri għall-ilma tal-flixkun.

Minkejja dan kollu, is-sistema inhi maħduma b'tali mod li se tiżdied l-effiċjenza tal-konsum.

Qed ngħid dan għax, filwaqt li biex tippompja l-ilma s-sistema tuża l-enerġija, meta mbagħad l-ilma jiġi biex imur ġo ġibjuni oħrajn, dan se jsir by gravity u allura ma jkunx hemm għalfejn terġa' tuża l-enerġija.

B'hekk daħħalna l-prinċipju tal-effiċjenza tal-enerġija.

Fl-istess waqt li qegħdin nagħmlu dan il-proġett, fl-impjanti tar-reverse osmosis qed tiżdied l-effiċjenza b'mod drastiku, grazzi għall-kapaċità tal-ħaddiema Maltin.

L-ammont tal-ilma li se jiġi ġġenerat irdoppja, però l-konsum tal-enerġija naqas bin-nofs.

Din hija xi ħaġa li l-barranin ma ridux jemmnuha, imma meta spjegajnielhom, setgħu jaraw il-kapaċità tal-ħaddiema Maltin.

Barra li se titjieb il-kwalità tal-ilma, qegħdin naraw li, f'każ ta' emerġenza, ikun hemm riserva ta' ilma.

Kif jaf kulħadd, ġieli jinqata' d-dawl minħabba xi ħsarat, u għalhekk irid ikollok riserva ta' ilma li f'ċerti areas se tiżdied u l-problemi se jonqsu drastikament.

Dan ifisser li, minbarra l-kwalità u d-distribuzzjoni tal-ilma, innaqqsu kemm jista' jkun iċ-ċans li ma jkunx hemm l-ilma f'ċerti areas f'każ li jkun hemm xi inċidenti.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

HERMANN SCHIAVONE: Ministru, se mmur lura għall-mistoqsija supplimentari li staqsejtek.

Nifhem li l-Ministru ma kienx informat, però jien żort il-post u nista' ngħid li, bħal fl-aħħar ġimgħa, hemm irwejjaħ insupportabbli fuq in-naħa tad-dawra Qalb Imqaddsa f'Birżebbuġa, fejn il-Fuel Depot.

In-nies ta' Birżebbuġa jieħdu gost li l-impjant se jiġi trasferit għal Ħas-Saptan, però, kif qal il-ġimgħa li għaddiet il-Ministru, dan baqagħlu sena u nofs oħra.

Jista' l-Ministru, jekk jogħġbu, jgħid x'se jagħmel fil-konkret biex din il-pjaga tittaffa' kemm-il darba ma tistax tissolva?

L-ISPEAKER: Il-Ministru Joe Mizzi.

JOE MIZZI: Niskanta kif din il-pjaga ilha hemmhekk ħafna u ma smajt l-ebda ilment min-naħa tal-Oppożizzjoni qabel illum!

Kif jafu n-nies ta' Birżebbuġa, dan l-impjant ilu hemmhekk għal madwar mitt sena u għandu l-problemi tiegħu.

Għalhekk il-Gvern qed jindirizza din is-sitwazzjoni biex inaqqas kull inkonvenjent.

Bħala Gvern, għamilnieha ċara li se nneħħu dan l-impjant minn din iż-żona darba għal dejjem.

Gvern Nazzjonalista kien iwiegħed li se jagħmel xi ħaġa, għaddew ma nafx kemm-il sena u baqa' ma għamel xejn, anke jekk in-nies kienu jilmentaw.

Bħala Gvern, wegħedna li se nindirizzaw is-sitwazzjoni u qed nagħtu wkoll it-timeframes ta' meta se jitneħħew dawn it-tankijiet.

Aħna ma rridux li sempliċement neħilsu mill-probelma minn din iż-żona u nispiċċaw bi problema xi mkien ieħor, imma qed naħsbu wkoll għall-quddiem biex ma jkunx hemm xi tniġġis.

Fil-fatt, rajna li ndaħħlu sigurezza u effiċjenza fis-sistema.

Nerġa' ngħid li l-ERA hija l-awtorità responsabbli.

Jien ressaqt dan l-ilment, u l-ERA qed tieħu l-passi meħtieġa, anke jekk ninsab ċert li kienet se tagħmel dan anke mingħajr ir-rapport tiegħi.

Kif għedt, il-problema ilha hemm u bħalissa qegħdin nipprovaw nimminimizzawha kemm nistgħu; imma nwegħdu li s-sena d-dieħla, in-nies ta' Birżebbugia se jirringrazzjaw lill-Partit Laburista u lill-Prim Ministru li wettaq dak li wiegħed.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

GODFREY FARRUGIA: Ministru, napprezza l-inizjattivi li qegħdin isiru mill-Gvern biex il-polished water jiġi distribwit għall-irrigazzjoni mill-bdiewa.

Jista' l-Ministru, jekk jogħġbu, jgħid jekk hemmx pjan biex fl-inħawi tal-kampanja f'Ħaż-Żebbuġ, is-Siġġiewi u r-Rabat ikun hemm ukoll dan is-sors ewlieni ta' ilma li huwa aħjar milli kieku jittella' l-ilma tal-pjan?

L-ISPEAKER: Il-Ministru Joe Mizzi.

JOE MIZZI: Kif qed jgħid tajjeb l-Onor.

Interpellant, dan il-proġett huwa rikonoxximent għall-ħidma tal-Gvern biex l-ilma mid-drenaġġ jiġi ppurifikat minflok jintrema fil-baħar.

Dan l-ilma qed jintuża għall-għelieqi, b'mod li qegħdin niffrankaw li ntellgħu l-ilma mill-pjan, għaliex jekk nibqgħu nieħdu mill-ilma tal-pjan, il-problemi eżistenti se jkomplu jikbru.

Nista' ngħid li sar studju dwar fejn wieħed għandu jgħaddi dan l-ilma l-ewwel, ovvjament fejn hemm l-aktar agrikoltura.

Min-naħa l-oħra, trid tieħu inkonsiderazzjoni wkoll l-ammont ta' sewage li jmur fl-impjant, li minnu trid tieħu l-ilma għat-tisqija.

Jekk għandek domanda akbar milli dieħel sewage fl-impjant u l-ilma jiġi ppurifikat, ma tistax taqdi ż-żoni kollha.

Din hija waħda mill-isfidi li għandna.

Għalhekk rajna fejn hemm biżżejjed ilma available biex dan l-ilma jitwassal lejn l-areas indikati li għandhom jingħataw l-ewwel prijorità minħabba l-ammont kbir ta' agrikoltura, biex imbagħad nimxu lejn areas oħrajn.

Ħafna minn dawn il-proġetti saru permezz ta' fondi mill-Unjoni Ewropea.

Fil-fatt, permezz tas-Segretarju Parlamentari responsabbli, rajna li nġibu aktar fondi biex inkomplu nkabbru dan in-network.

Għal dan il-għan ingħatajna madwar €6 miljun oħra ta' fondi Ewropej biex nestendu dan in-network f'areas oħrajn fejn hemm ilma available.

Fejn m'hemmx ilma available, ovvjament ma tista' tagħmel xejn għax l-ammont ta' sewage jrid jiġi ppurifikat … Bħala Gvern, qegħdin naraw li nieħdu l-massimu ta' dan l-ilma li qed jintuża għall-agrikoltura u l-industrija, minflok imur fil-baħar.

L-ewwel prijorità tibqa' l-agrikoltura f'pajjiżna.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

ALEX MUSCAT: Dan il-proġett ta' new water huwa inizjattiva pożittiva ħafna.

Jista' l-Ministru, jekk jogħġbu, jagħti aktar informazzjoni dwar kif intlaqtu l-bdiewa, kemm qed jintuża minn dan l-ilma, kif qed jitwassal mill-point of distribution sar-raba' tagħhom, u jekk hemmx il-pjan li dan in-network ta' distribuzzjoni jkompli jitwessa'?

L-ISPEAKER: Il-Ministru Joe Mizzi.

JOE MIZZI: Tajjeb ngħid li apparti milli nestendu n-network, irridu naraw jekk hemmx ilma available mill-ammont ta' drenaġġ li jmur fl-impjant, jiġi ppurifikat u mbagħad jiġi polished.

Hemm ċerti areas bħal, pereżempju, lejn in-naħa tal-Mellieħa fejn ma tantx hemm lok għal żieda, għax qed nużaw kważi l-massimu.

F'każ fejn m'hemmx ilma available, qegħdin nipprovaw naraw x'nistgħu nagħmlu.

Però hemm areas kbar bħal, pereżempju. in-naħa t'isfel ta' Malta fejn l-Impjant Ta' Barkat jieħu 'l fuq minn 70% tad-drenaġġ ta' Malta, u għalhekk hemm availability ta' ilma.

Fl-istess ħin, f'dik l-area hemm sistema ta' distribuzzjoni antika bil-kanali, u allura issa se jibda x-xogħol biex ngħaddu l-pajpijiet biex ikun hemm aktar network.

Se jkun hemm ċerti areas fejn wieħed jista' jħallas bil-card.

L-ammont ta' ilma li wieħed juża bla ħlas jinħadem skont l-area li wieħed ikollu, imbagħad jekk jinqabeż dak l-ammont – li hu diffiċli biex jinqabeż – isir ħlas minimu.

S'issa ħadd ma qabeż il-kwota għax din tinħadem skont l-uċuħ tar-raba' li jkollhom il-bdiewa.

Innotajna li f'ċerti areas fejn kienu jiżirgħu darba f'sena, pereżempju fin-naħa ta' fuq ta' Malta, illum qegħdin jiżirgħu darbtejn jew tliet darbiet fis-sena, jiġifieri qed ikollhom ktar uċuħ u l-kwalità hi tajba.

Jien rajt il-frott li kien hemm qabel u l-frott li hemm issa u nista' ngħid li hemm differenza kbira.

Hemm aktar abbundanza u kwalità ogħla.

Fil-fatt, huwa għalhekk li d-domanda għal dan l-ilma żdiedet, għax il-bdiewa qegħdin jinnotaw x'differenza għamel dan l-ilma.

Ovvjament, wieħed ma jistax jagħmel mirakli, imma qed nimxu pass pass, anke bi studji, biex inkomplu nkabbru n-networks f'aktar areas fejn wieħed jista' jqassam dan l-ilma.

Pereżempju, f'Għawdex kien hemm area li ma kenitx milħuqa, imma llum, bl-ammont ta' ilma li qed jiġi ġġenerat huwa possibbli li n-network tiġi estiża.

Fil-fatt, tkellimt mas-Segretarju Parlamentari responsabbli mill-agrikoltura biex nestendu din in-network.

Naċċerta lill-Onor.

Interpellant li qegħdin nagħmlu dak kollu possibbli biex nużaw aktar new water ħalli niffrankaw mill-ilma tal-pjan.

Nerġa' ngħid li r-riżultati huma pożittivi ħafna fejn qed jiggwadanja kulħadd, kemm min jaħdem l-għelieqi, kif ukoll l-ilma tal-pjan għax, kif tafu, aktar ma ntellgħu minnu, il-kwalità tmur għall-agħar.

Għamilna wkoll studju b'fondi Ewropej u llum għandna sistemi biex inkunu nafu s-salinità tal-ilma li jitla' mill-boreholes.

B'hekk nistgħu nwaqqfu li jittella' ilma minn boreholes partikolari jekk naraw li l-kwalità tal-ilma mhijiex tajba biżżejjed.

Dan qed iwassal biex nikkontrollaw aħjar anke l-kwalità tal-ilma tal-pjan.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

HERMANN SCHIAVONE: Sur President, niskanta kif in-naħa tal-Gvern ħassew li għandhom iċapċpu lill-Ministru wara li kkonferma li l-poplu ta' Birżebbuġa għad baqagħlu sena u nofs oħra jieħu paċenzja bl-irwejjaħ li ħerġin mill-Fuel Depot.

Mela ħalli nara jekk jerġgħux iċapċpu lill-Ministru.

L-ISPEAKER: Onor. Schiavone, jekk jogħġbok, ejja għall-mistoqsija u tirrepetix l-istess mistoqsija li diġà għamilt.

HERMANN SCHIAVONE: Kompli ċapċap, Onor Zrinzo Azzopardi!

Possibbli ma jkellmukx lilek in-nies ta' Birżebbuġa li qegħdin ibatu?!

L-ISPEAKER: Itfu l-microphone.

Onor. Schiavone, hawnhekk ma nagħtikx il-kelma biex tgħid xi ħaġa, imma biex tagħmel il-mistoqsija u ma tistax tirrepetiha, għax diġà għamiltha darbtejn.

Agħmel il-mistoqsija u, jekk jogħġbok, tirrepetix.

L-Onor.

HERMANN SCHIAVONE: Jista' l-Ministru jgħid lill-poplu ta' Birżebbuġa x'inhi s-sitwazzjoni dwar il-ħażna tal-heavy fuel oil, dik li l-Gvern kien isejjaħ il-fabbrika tal-kanċer li qegħda fil-Qajjenza 200 metru 'l bogħod biss min-nies?

Jista' l-Ministru jagħti garanzija li mill-impjant mhumiex ħerġin irwejjaħ tossiċi li bihom in-nies qegħdin ibatu bi problemi respiratorji?

L-ISPEAKER: Il-Ministru Joe Mizzi.

JOE MIZZI: Ngħid lill-Onor.

Interpellant li l-membri tal-Gvern bir-raġun iċapċpu, għax jafu li sa sena u nofs oħra dan l-impjant se jkun ingħalaq!

Ara Gvern Nazzjonalista wiegħed li se jagħlaq il-Power Station tal-Marsa, imma kellu jkun dan il-Gvern biex jagħlaqha.

L-istess, kellu jkun dan il-Gvern li waqqa' ċ-ċumnija ta' Delimara.

Nerġa' ngħid li hemm l-awtorità responsabbli li tispezzjona u tieħu l-passi fejn meħtieġ.

L-impjant hu li hu, il-problemi ilhom hemm u għal snin sħaħ gvernijiet Nazzjonalisti m'għamlu xejn.

Dan il-Gvern jieħu l-passi neċessarji, hekk kif jidħol rapport, biex nindirizzaw is-sitwazzjoni.

Il-problemi hemm qegħdin u ħadd ma jista' jaħrab minnhom!

Nerġa' ngħid li, bħala Gvern, qegħdin nagħtu timeframe biex żgur naraw li l-problema tiġi solvuta.

Niġi issa għall-istorage tal-fuel, fejn bilfors ikolli nagħmel ċerti mistoqsijiet.

Interpellant x'inhi d-differenza bejn li taħraq fuel oil u taħżen fuel oil?

L-ISPEAKER: Ministru, jekk jogħġbok, tagħmilx mistoqsijiet.

Tista' tkompli.

JOE MIZZI: Meta taħraq il-fuel oil tkun qed tikkaġuna kanċer lin-nies, kif kienet tagħmel il-Power Station ta' Delimara.

Però, meta trid tittrasferixxi l-heavy fuel oil, issaħħan madwaru biex traqqu u ma joħroġx gass barra kif qed jgħid l-Onor.

L-impjant li qed isemmi l-Onor.

Interpellant għamlu sieħbu, li hu stess qabeż għalih.

L-ISPEAKER: Ippermettili ftit, Ministru, jekk jogħġbok.

L-Onor.

HERMANN SCHIAVONE: Il-Ministru għadu kif irrefera għall-operatur bħala sieħbi.

Jien naħlef li dan il-bniedem lanqas biss nafu.

Sur President, nitolbok tgħidlu biex jirtira dak li għadu kif qal.

Din il-kwestjoni diġà nqalgħet il-ġimgħa li għaddiet.

L-ISPEAKER: Ministru, diġà ġbidtlek l-attenzjoni dwar dan il-punt.

Il-Ministru Joe Mizzi.

JOE MIZZI: Sur President, il-ġimgħa li għaddiet, l-Onor.

Interpellant qal li l-operatur se jispiċċalu t-terminu tal-kirja.

Fl-istess ħin, qed jgħid li ma jafx lill-operatur.

L-ISPEAKER: Ministru, jekk jogħġbok, kompli bir-risposta.

JOE MIZZI: Għedt dak id-diskors għax il-ġimgħa l-oħra l-Onor.

Inerpellant staqsa għal ċerti dettalji dwar it-terminu ta' din il-kirja.

Kif għedt, dan il-fuel ma jinħaraqx u għalhekk ma joħroġx fl-arja.

Barra minn hekk, isir audit darba fis-sena tal-impjant li jintuża għall-ħażna u mhux għall-ħruq tal-fuels, li mbagħad imorru għall-bunkers u wara għall-bastimenti fejn il-fuel jitgħabba b'mod sigur, mingħajr ma joħorġu l-irwejjaħ.

Hemm proċess apposta biex il-gas fumes ma joħorġux meta dan il-fuel ikun qed jiġi ttrasferit.

Kemm-il darba jkun hemm xi rapport ta' xi nuqqas, isir mill-ewwel rapport lill-ERA li, min-naħa tagħha, tiċċekkja u tieħu l-passi neċessarji.

Hemm kontroll sħiħ f'dan il-proċess.

Għalhekk, ma jagħmilx sens li l-Onor.

Interpellant qed jipprova jallarma lin-nies meta nafu li l-istorage ilu għal żmien twil hemmhekk.

Hemm differenza kbira bejn li taħżen u taħraq il-fuels, kif kien isir fil-Power Station li kienet fabbrika tal-kanċer.

Ejja ma nipprovawx nallarmaw lin-nies u nagħtu x'jifhmu li l-heavy fuel oil li Gvern Laburista ħeles minnu qed jinħaraq f'Birżebbuġa!

Jien qed ngħid il-verità biex inserraħ moħħ in-nies.

L-Onor.

Interpellant ta x'jifhem li l-operatur se jinvesti jekk jerġa' jieħu l-kuntratt.

Dan jista' jagħti x'jifhem li l-affarijiet bħalissa mhumiex qed isiru kif suppost mill-operatur u kien għalhekk li jien ġbidt l-attenzjoni tal-Onor.

Interpellant biex joqgħod attent fi kliemu.

Għal dan il-Gvern, l-ewwel jiġi l-interess tal-pajjiż.

Bħalma ħadna passi u qridna darba għal dejjem l-użu tal-heavy fuel oil minn dan il-pajjiż, qed nagħtu l-garanzija li se nagħlqu dan l-impjant.

Nerġa' nirrepeti li l-fuels mhux qed jissaħħnu direttament, imma jissaħħan it-tank biex iż-żejt isir likwidu u jiġi ttrasferit.

Jien għamilt żmien naħdem fuq il-baħar u naf eżattament kif isir dan il-proċess.

Qed ngħid l-affarijiet eżatti, biex ħadd ma joqgħod idurli mal-lewża jew jivvinta l-affarijiet.

Nerġa' nappella lill-Onor.

Interpellant biex ma jipprovax jallarma lin-nies biex jipprova jakkwista xi vot f'Birżebbuġa issa li waslu l-elezzjonijiet tal-Kunsill lokali u tal-MEPs.

Il-membri tal-Oppożizzjoni qegħdin ikomplu bit-trend li jitfgħu d-dubju f'moħħ in-nies.

Għall-Oppożizzjoni, dak li jsir minn dan il-Gvern hu kollu ħażin, imma li jagħmlu huma huwa kollu tajjeb.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Stefan Zrinzo Azzopardi, mistoqsija supplimentari.

STEFAN ZRINZO AZZOPARDI: Peress li l-Onor.

Hermann Schiavone bħal donnu nesa kemm Gvern Nazzjonalista għabba piżijiet kbar b'attività industrijali fuq Birżebbuġa, jista' l-Ministru, jekk jogħġbu, jikkonferma meta nbeda l-proċess biex l-impjant tal-ħażna ta' fuel 31 ta' Marzu jibda jiżżarma u din l-attività kollha tieqaf?

L-ISPEAKER: Il-Ministru Joe Mizzi, fil-qosor, jekk jogħġbok, għax sar il-ħin.

JOE MIZZI: Tant kemm Gvern Nazjonalista kien ilu jwiegħed li se jneħħi dan l-impjant li lanqas niftakar id-data eżatta.

Min-naħa tagħna, fl-2013 il-Prim Ministru kien wiegħed li se nieħdu ħsieb li dak l-impjant jingħalaq, u hekk qed nagħmlu, tant li tajna t-timeframe.

Kellu jkun dan il-Gvern li se jagħlaq dan l-impjant, kif għalaq ukoll il-Power Station tal-Marsa.

Il-poplu Malti u Għawdxi moħħu mistrieħ li dak li jwiegħed dan il-Gvern jiġi mwettaq.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu issa għal Tqegħid ta' Karti.

Insejjaħ lill-Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

JOSEPH MUSCAT (Prim Ministru): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Lista ta' membri tal-Grievances Board jew bordijiet li jaqa'/jaqgħu taħt id-dekasteru li għalih hu responsabbli l-Prim Ministru, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8886.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol.

EVARIST BARTOLO (Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Ir-Rapport Annwali tal-Kunsill Nazzjonali tal-Ktieb għas-sena 2018;

Tagħrif dwar in-numru ta' studenti li jagħmlu użu tal-Breakfast Club, maqsuma skont il-kulleġġ u l-iskola li jattendu, u li rreġistraw sal-aħħar ta' Jannar 2019, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8835; u

Tagħrif dwar attivitajiet organizzata minn Aġenzija Żgħażagħ bejn Jannar u Diċembru 2018, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8897.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru għall-Enerġija u l-Immaniġġjar tal-Ilma.

JOE MIZZI: Sur President, f'isem il-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja ta' GF00520/07: Proposal for a new aquaculture zone in the North of Malta, Zone Offshore Malta, maħruġ minn Adi Associates f'Novembru 2018, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8827;

f'isem il-Ministru għal Għawdex, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar ħaddiema li jagħmlu xogħol fuq l-injam fid-dekasteru li għalih hi responsabbli l-Ministru għal Għawdex bejn Marzu 2013 u Jannar 2019, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8779;

Tagħrif dwar inkjesti/investigazzjonijiet/ stħarriġ li saru fid-dekasteru li għalih hi responsabbli l-Ministru għal Għawdex bejn l-2014 u l-2018, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8780;

Tagħrif dwar uffiċini li jaqgħu fid-dekasteru li għalih hi responsabbli l-Ministru għal Għawdex li għandhom lift u li għandhom żewġ sulari u iktar, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8781; u

f'isem is-Segretarju Parlamentari għas-Servizzi Finanzjarji, Ekonomija Diġitali u Innovazzjoni, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 28 tal 2019 – Regolamenti tal-2019 li jemendaw ir-Regolamenti dwar Networks u Servizzi ta' Komunikazzjonijiet Elettroniċi (Ġenerali).

L-ISPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet.

Id-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa.

MOZZJONIJIET

ABBOZZ TA' LIĠI BIEX JEMENDA L-ATT GĦAT-TWAQQIF TA' AWTORITÀ TA' MALTA DWAR IL-KOMUNIKAZZJONI

CHRIS FEARNE (Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa): Sur President, f'isem is-Segretarju Parlamentari għas-Servizzi Finanzjarji, Ekonomija Diġitali u Innovazzjoni, nipproponi l-Ewwel Qari tal-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda l-Att għat-Twaqqif ta' Awtorità ta' Malta dwar il-Komunikazzjoni, Kap. 418."

L-ISPEAKER: Min jissekonda?

L-ISPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda l-Att għat-Twaqqif ta' Awtorità ta' Malta dwar il-Komunikazzjoni, Kap. 418" ikun moqri l-Ewwel Darba.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri l-Ewwel Darba.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR ŻONI ĦIELSA F'MALTA

L-ordni għall-Kumitat ġie moqri.

Ikompli mit-13 ta' Frar 2019.

Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet.

L-ISPEAKER: Aktar rimarki?

L-Onor.

EDWIN VASSALLO: Sur President, il-liġi li qegħdin niddiskutu llum tittratta dwar żoni ħielsa f'Malta.

Kif spjega fid-dettall il-Ministru Chris Cardona, hawn qegħdin nitkellmu dwar żoni ħielsa f'Malta bil-għan li ninkoraġġixxu l-iżvilupp ekonomiku, niġġeneraw impjiegi f'Malta u nirregolaw l-impriżi li huma awtorizzati jwettqu attività f'xi żona ħielsa, mingħajr preġudizzju għad-dispożizzjonijiet applikabbli tal-Att dwar id-Dazji ta' Importazzjoni u l-Kodiċi Doganali tal-Unjoni Ewropea.

Bħala Oppożizzjoni, aħna qed naqblu ma' din il-liġi.

Din il-leġiżlazzjoni tittratta spazji bħalma għandna fil-Freeport fejn tista' tiġi maħżuna merkanzija li tiġi minn barra l-pajjiż, sakemm terġa' tiġi ttasportata lejn pajjiżi oħrajn.

Huwa proprju għalhekk li dan l-ispazju jissejjaħ freeport, jiġifieri żona ħielsa mir-regolamentazzjoni tad-Dwana, fejn l-oġġetti jiġu kkonsidrati daqslikieku qatt ma ddaħħlu f'pajjiżna.

Il-merkanzija ma tkunx ikkonsidrata għall-użu tas-suq lokali, imma tkun qed tistenna biex terġa' tiġi ttrasportata 'l barra mill-pajjiż.

Din hija t-tifsira b'mod faċli ta' żoni ħielsa.

Permezz ta' din il-leġiżlazzjoni, il-Gvern qiegħed jaħseb biex 'il quddiem ikollna dawn iż-żoni ħielsa li jkunu jistgħu jintużaw minn aġenziji u intrapriżi li huma responsabbli, pereżempju, mil-loġistika ta' merkanzija li hija maħsuba biex tiġi ttrasportata lejn swieq barra minn Malta.

Sur President, nixtieq nieħu lil din il-Kamra lura għas-seduta ta' nhar it-Tlieta, 12 ta' Frar 2019, meta l-Ministru José Herrera kien għamel stqarrija ministerjali dwar il-każ ta' sospensjoni li kienet saret fuq persuna li tokkupa l-kariga ta' Direttur Ġenerali.

Dakinhar, il-Ministru qal li din il-persuna ġiet sospiża minn eżerċizzju ta' setgħat, ta' funzjonijiet u ta' kariga tagħha skont ir-Regolamenti 13.4 tar-Regolamenti tal-Proċedura tad-Dixxiplina tal-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku.

F'din l-istqarrija ministerjali, il-Ministru José Herrera ma kienx qed jitkellem rigward miżuri jew informazzjoni relatata mal-industrija tal-ħut jew tal-fish farms tat-tonn, imma kien qed jitkellem dwar il-Gvern li qed jagħmel ħiltu biex iżomm lil dan il-pajjiż nadif mill-korruzzjoni.

Aktar 'il quddiem, se nkun qed nispjega għalfejn qed insemmi dan il-każ.

F'dik l-istqarrija ministerjali, il-Ministru qal li, kif għamel dejjem, il-Gvern qed jikkollabora mal-awtoritajiet fl-investigazzjonijiet kollha li qegħdin isiru biex jiġu stabbiliti l-fatti kollha, anke dwar dan il-każ.

Sur President, ma nistax inkompli nitkellem dwar din il-liġi li tistabbilixxi dawn iż-żoni ħielsa, liema liġi tista' tagħmel il-ġid f'dan il-pajjiż, mingħajr ma naqsam ukoll ċerti ħsibijiet rigward il-Gvern u l-korruzzjoni.

Irrid ngħid li għadni sorpriż bl-atteġġjament tal-Gvern, speċjalment tal-Prim Ministru, meta kien qed jagħmel din l-istqarrija ministerjali u qal li l-Gvern qed jiġġieled il-korruzzjoni bis-serjetà, kif għamel dejjem, billi qed jikkollabora mal-awtoritajiet.

Nesa forsi l-Gvern kemm-il darba ġew f'idejh rapporti rigward każijiet ta' korruzzjoni ferm ikbar minn ta' din il-persuna li kienet tokkupa l-kariga ta' Direttur Ġenerali, u warrab dawk ir-rapporti u n-nies li jaħdmu fl-istituzzjonijiet?

Fil-fehma tiegħi, il-Gvern kien qed jiżgwida lill-poplu Malti meta kien qed jgħid li l-Gvern dejjem jikkollabora mal-awtoritajiet, għax dan mhux veru!

Meta jien irrispondejt għal din l-istqarrija ministerjali, għedt li l-ħuta minn rasha tinten!

Fil-preżenza tal-Prim Ministru, għedt ukoll li dan il-Gvern hu b'saħħtu maż-żgħir u dgħajjef mal-kbar.

Però risposta għall-kritika li għamilt la bħala Oppożizzjoni u lanqas bħala poplu Malti ma ħadnieha.

Sinjura President, il-Gvern ried jagħtina x'nifhmu li huwa serju kontra l-korruzzjoni meta fuq transcript ta' telefonata ħa passi u ssospenda 'l-persuna involuta, imma fuq każ aktar serju, fuq rapporti tal-FIAU dwar allegazzjonijiet ta' kontijiet sigrieti tal-Ministru Konrad Mizzi u taċ-Chief of Staff Keith Schembri, il-Gvern ma ħa l-ebda passi.

Ninsab sorpriż bl-atteġġjament tal-Prim Ministru li meta għedt li l-ħuta minn rasha tinten, baqa' ma ta l-ebda tweġiba.

Illum il-ġurnata, grazzi għal dan il-Gvern, fil-pajjiż daħlet il-kultura li bil-korruzzjoni jaqbillek, u għalhekk il-korruzzjoni hija kważi aċċettata, tant li ma tistax timxi mingħajrha.

Il-korruzzjoni nfirxet fi ħdan is-sistema governattiva minn fuq għal isfel.

Għalhekk ninkwieta meta niġi biex nitkellem f'dan id-dibattitu rigward l-istabbilizzazzjoni u r-regolamentazzjoni ta' twaqqif ta' żoni ħielsa għax, bla ma rrid, jiġuni ċerti dubji u nibda nibża'.

Nerġa' ngħid li wara l-istqarrija tal-Ministru Herrera, jien tkellimt dwar il-qerq tal-Gvern fil-ġlieda tiegħu kontra l-korruzzjoni, imma l-Prim Ministru baqa' sieket, daqslikieku dak li tgħid l-Oppożizzjoni u l-poplu hemm barra hu irrelevanti.

Dan il-Gvern tilef kull standard ta' korrettezza morali, governanza tajba u immaniġġjar tal-finanzi pubbliċi għall-ħolqien tal-ġid komuni.

Illum qed ngħixu realtà fejn il-korruzzjoni u t-tixħim saru mhux biss aċċettati, imma għal ħafna nies kważi ma tistax tgħaddi mingħajrhom.

Tant il-mentalità tal-korruzzjoni hija mifruxa li llum ħafna jaħsbu li min hu involut f'attività kummerċjali ma jistax jirnexxi jekk ma jxaħħamx jew jagħti commissions lil xi ħadd.

Bħallikieku bilfors trid titħabbeb ma' xi ħadd biex tirnexxi!

Dan qalu wkoll f'intervista l-Onor.

Alfred Sant li llum hu MEP tal-Partit Laburista, meta qal i hu ma jaqbilx mal-ħbieb tal-ħbieb, imma f'pajjiżna din hija xi ħaġa inevitabbli fil-politika.

Din hija l-ewwel premessa li rrid nitkellem dwarha f'dan id-dibattitu.

Hawnhekk qegħdin nitkellmu dwar attività kummerċjali importanti ferm f'dan il-pajjiż, meta nafu li l-manifattura qed tonqos minflok tiżdied.

Għandna membri tal-Gvern li jikkwotaw lil eks Ministru Nazzjonalista li darba b'mod sarkastiku kien qal li l-manifattura għad trid tispiċċa.

Però filwaqt li jiddieħku bil-kliem ta' dan l-eks Ministru, dan il-Gvern, f'dawn l-aħħar sitt snin, ma ħa l-ebda inizjattiva biex jara li l-manifattura u l-esportazzjoni tal-manifattura jirpiljaw u jerġgħu jkunu sors tal-ħolqien tal-ġid.

Huwa proprju għalhekk li diffiċli nitkellem dwar din il-leġiżlazzjoni li eventwalment, maż-żmien, tista' toħloq alternattiva għall-industrija tal-manifattura, meta mbagħad niftakar li f'dan il-pajjiż għandna din il-kultura ta' tixħim u korruzzjoni.

Kif għedt, kliem l-Onor.

Alfred Sant ikompli jikkonferma dawn il-ħsibijiet li nixtieq naqsam ma' din il-Kamra.

Sur President, jekk ma nkunux attenti, inizjattiva tajba bħal din li qegħdin nitkellmu dwarha f'din il-leġiżlazzjoni tista' faċilment taqa' fix-xibka tal-korruzzjoni wkoll.

Għalhekk, lill-Gvern ngħidlu: Don't mess it up!

Hands off fuq inizjattiva tajba bħal din!

Wara kollox, din l-inizjattiva hija riżultat ta' ħidma mis-settur kummerċjali li huwa involut fil-qasam tan-negozju tal-loġistika f'dan il-pajjiż.

Hawn insemmi, pereżempju, l-aġenti u l-entitajiet kummerċjali li jirrappreżentaw lill-aġenti li jimmaniġġjaw it-trasport tal-merkanzija lejn Malta u lil hinn minn Malta.

Jien tkellimt mal-Kamra tal-Kummerċ, fejn spjegawli li din l-inizjattiva ma oriġinatx mill-Gvern, imma twieldet mis-settur kummerċjali.

Il-Gvern laqa' din l-inizjattiva – u nirringrazzjah ta' dan – wara li għal żmien twil is-settur kummerċjali kien qed iħabbat fuq il-bieb tal-Gvern biex jieħu bis-serjetà din l-inizjattiva.

Dawn l-entitajiet kummerċjali jridu jkomplu jkabbru l-operat tagħhom u jinvolvu lilhom infushom f'operat differenti milli kellhom s'issa.

Fil-fatt, ma jridux li n-negozju ta' transhipment tal-ħażna tal-merkanzija li jista' jiġi maħżun f'Malta jibqa' biss ristrett għall-Freeport, imma jridu li l-Gvern jespandi din l-idea ta' Freeport f'żoni ħielsa oħrajn.

Naf li għandna biżżejjed spazju li diġà qed jintuża għal diversi oqsma, u għalhekk m'hemmx bżonn li l-Gvern jieħu r-raba għal din l-inizjattiva.

Fil-fatt, ma naħsibx li s'issa smajt lill-Gvern jgħid li se jagħmel dan.

Nistgħu nkomplu nużaw iż-żona fuq in-naħa ta' Ħal Far li diġà hija wżata għall-industriji.

L-ewwel riflessjoni li ridt nagħmel tirrigwarda l-importanza li l-Gvern iħalli din l-inizjattiva, li oriġinat mis-settur kummerċjali, f'idejn is-settur kummerċjali.

Illum, is-settur kummerċjali qisu l-qattus mismut, għax kull ilma jaħsbu misħun.

Illum, għandna settur kummerċjali li jrid jaħdem, imma jibża' mill-korruzzjoni li tiswa l-flus u hija an induced cost, jiġifieri, spejjeż żejda.

Nerġa' ngħid li d-diskors tal-Onor.

Alfred Sant jikkonferma dawn il-ħsebijiet tiegħi u, kif jgħid il-Malti, daħal feles f'dawn il-ħsebijiet li ridt naqsam ma' din il-Kamra.

L-Onor.

Alfred Sant kważi qiegħed jaċċetta li f'dan il-pajjiż huwa inevitabbli li jrid ikollok il-ħbieb tal-ħbieb biex tirnexxi.

Nerġa' ngħid li inizjattiva tajba bħal din għandha titħalla f'idejn l-intrapriża privata biex tkun suċċess.

Jekk hemm xi ħadd fl-organizzazzjoni omnipotenti ta' xi dipartiment jew entità li taqa' taħt ir-responsabbiltà tal-Gvern li f'din l-inizjattiva diġà qed jara kif se jagħmel kemxa flus żejda, jekk jogħġbu, jibqa' 'l bogħod minn din l-inizjattiva!

Diġà smajna stejjer ta' kif f'pajjiżna kienu ġejjin azjendi u printing presses kbar, li m'hemmx bżonn nidħol fid-dettall tagħhom, imma ngħid biss li l-aġent tal-makni tagħhom hu mdaħħal fin,-nisġa tal-ħidma ta' Kastilja.

Ma jistax ikun li f'dan il-pajjiż, f'kull storja jkun hemm tentufa ta' korruzzjoni!

Ma nistgħux nibqgħu għaddejjin b'dawn l-istejjer!

Qed nagħmel din l-enfasi apposta, biex din l-inizjattiva tajba li ħadet il-Kamra tal-Kummerċ inħalluha tiġi mħaddma minn dawn in-nies.

Meta titkellem ma' dawn il-persuni li minnhom ħarġet din l-inizjattiva, tibda tinduna kemm meta, bħala pajjiż, inħallu l-inizjattiva kummerċjali topera u nagħtuha n-nifs, din kapaċi tgħin lill-pajjiż jikber ekonomikament.

Però ma jistax ikun li l-politiċi taż-żewġ naħat – forsi hawnhekk se nkun ftit goff – kull darba li nkunu fil-gvern, nipprovaw ninżlu fuq is-settur kummerċjali bil-piż kollu tagħna.

Meta ngħidu li bħala Gvern aħna business friendly, ma jfissirx li kulħadd jista' jagħmel li jrid u jgħaffeġ fuq xulxin bħal f'logħba tar-rugby, fejn ta' fuq ikun tajjeb, però taħt ikun hemm 16 oħrajn li qed jitgħaffġu.

Illum sar għandna nies li qegħdin iħossuhom mgħaffġa.

M'iniex se nidħol fid-dettall ta' din il-leġiżlazzjoni, għax spjegaha tajjeb il-Ministru Chris Cardona.

Nerġa' ngħid li bħala Oppożizzjoni qed naqblu magħha; però bħala l-kelliem responsabbli minn dan is-settur, irrid naqsam l-inkwiet tiegħi ma' din il-Kamra, għax hekk huwa u hekk jitlob dmiri!

Ejja nħallu din l-inizjattiva titħaddem mis-settur kummerċjali.

Id-dwana għandha tkun stabbilita barra mill-gate ta' din l-inizjattiva.

L-uffiċjali tad-Dwana għandhom ikollhom ir-responsabilità li jivverifikaw il-merkanzija li tidħol u toħroġ f'dan l-ispazju; però, ma jistax ikollna l-Uffiċjali tad-Dwana li jidħlu 'l ġewwa f'dan l-ispazju, għax inkella ma tibqax aktar żona ħielsa!

Nerġa' ngħid li dan l-ispazju mhux se jkun spazju ta' depożitu ta' merkanzija għas-suq lokali, imma se jkun spazju ħieles, bħal depot jew distribution centre, ta' merkanzija li tinġieb f'pajjiżna biex imbagħad terġa' tkun mibgħuta f'pajjiżi oħrajn.

Pajjiżna se jistagħna għax se jdaħħal il-flus mill-kirja ta' dik il-merkanzija u mix-xogħol tat-trasportazzjoni li se jsir min-nies li se jaħdmu mad-ditti tal-vapuri.

B'hekk, se jkollna aktar ċaqliq ta' merkanzija lejn Malta u lil hinn minn Malta.

Dan l-ispazju se jservi biex ix-shipping lines stabbiliti f'Malta, jew ditti oħrajn li għad jistgħu jiġu stabbiliti f'pajjiżna, ikollhom client base f'Malta biex jagħmlu d-distribuzzjoni tal-merkanzija tagħhom.

Pajjiżna, kemm-il darba nħallu lil din l-inizjattiva tirnexxi, jista' jsir business location għall-ħażna u d-distribuzzjoni tal-merkanzija.

Ix-xewqa ta' dawn in-nies li huma involuti fis-settur kummerċjali hija li dan l-ispazju jkollu kirja li tkun nominali.

Hawnhekk ukoll il-Gvern ma jridx jipprova jaqsam fil-qligħ, anke jekk bis-sewwa, għax inkella jkun qed joħloq induced costs.

Naf kif ħafna nies fis-settur ċivili jistgħu jibdew jaħsbu li ladarba hemm il-qligħ, il-Gvern għandu jgħolli l-ispiża tal-kirja biex jagħmel il-qligħ ukoll u mhux jieħu l-għadma!

Però ejja nibdew nirriflettu li l-qligħ għall-pajjiż m'hemmx bżonn li jkun direttament mill-kirja, imma jista' jkun hemm qligħ indirett, bħall-ħolqien ta' impjiegi ta' kwalità u valur miżjud fil-qasam tal-manifattura.

Sur President, huwa importanti li bħala Oppożizzjoni nivvotaw favur din il-liġi, għaliex aħna nifhmu li meta inizjattiva tas-settur kummerċjali hija tajba, għandha ssib l-impenn taż-żewġ naħat ta' din il-Kamra, li jgħinuha biex dik l-inizjattiva tieħu l-ħajja u tikber.

Meta ngħidu li aħna business friendly jew open for business, irridu nfissru li lesti nagħtu spazju biex l-attività kummerċjali tikber.

Però ejja ma noħonqux is-sostenibilità tal-attività kummerċjali - mhux qed nirreferi għal din biss iżda għal kull attività kummerċjali oħra - billi nżidu l-ispiża, il-burokrazija jew saħansitra aktar spejjeż moħbija tal-korruzzjoni lis-settur kummerċjali.

Sur President, dan l-ispazju għandu jitħalla jintuża mis-settur kummerċjali verament bħala spazju ħieles anke milll-indħil tal-Gvern.

Meta tkellimt ma' rappreżentant mill-Kamra tal-Kummerċ, wera x-xewqa li l-Gvern jagħżel lilll-membri tal-Awtorità b'konsultazzjoni mal-istess Kamra tal-Kummerċ, ħalli jkun hemm verament nies li għandhom għal qalbhom il-ġid ta' min se jkun involut f'din l-attività.

F'pajjiżna, m'għandniex ikollna gvernijiet – ikun min ikun fil-gvern – li ħafna drabi joħonqu inizjattiva tajba billi jpoġġu ċerti nies fuq bordijiet biex sempliċement jagħmlulhom pjaċir ħalli jkollhom salarju ieħor ma' dak li diġà jkollhom, liema individwi jkunu aktar ta' tfixkil milli ta' għajnuna.

Minn rapport dwar il-loġistika li kien ippubblikat u mtella' fuq il-website il-ġurnata tal-Kamra tal-Kummerċ, joħroġ kemm l-entitajiet kummerċjali li jaħdmu fil-loġistika juru tant ħeġġa fix-xogħol tagħhom.

Dawn huma affarijiet tajbin li tajjeb nitkellmu dwarhom.

It-tajjeb ma nistax ngħidlu ħażin, għaliex inkella nkun qiegħed nigdeb fuq dak li huwa tajjeb.

Però, daqstant ieħor fejn hu ħażin irrid li jkolli l-kuraġġ u ngħid li hu ħażin.

Issa, jekk għan-naħa tal-Gvern, meta nitkellem fuq il-ħażin, jgħiduli li qed inħammeġ lil Malta, allura l-Gvern jieqaf jagħmel il-ħażin ħalli u ma jkunx hemm ħażin li nitkellem dwaru.

Meta qed nitkellem fuq l-intrapriża privata, ma nistax ngħid li din il-ħidma hija ħażina.

F'dan ir-rapport naqraw hekk:

Din is-sentenza tispjega fi ftit kliem minn xiex hija magħmula l-ekonomija ta' Malta.

L-esportazzjoni qed tiżdied minħabba li qegħdin nesportaw l-iskart tagħna, waqt li l-importazzjoni qegħda tiżdied minħabba l-industrija tal-bini li huwa evidenti li qed tikber, bil-krejnijiet li għandna ma' kullimkien.

Ovvjament, il-kostruzzjoni tirrikjedi importazzjoni ta' materjal, bħal kmamar tal-banju, madum u għamara fost l-oħrajn.

Bl-istess mod, l-importazzjoni tal-ikel u affarijiet tad-dar qed tiżdied biż-żieda fil-popolazzjoni.

Biex niġi għall-argument, irrid infakkar li meta l-Ministru għall-Finanzi ġie biex jagħlaq id-diskors tiegħu rigward l-Estimi tal-Baġit, ipprova, skont hu, jagħti lecture qasir fuq kemm l-ekonomija tagħna mhux qed tikber minħabba l-popolazzjoni, kif tgħid l-Oppożizzjoni u kif jgħid l-Onor.

Adrian Delia, anke meta kulħadd jaf li hu hekk.

Anke l-credit rating agencies qegħdin jgħidu lill-Gvern li l-ekonomija tagħna qed tikber għaliex il-popolazzjoni tagħna qed tikber.

Issa se jkun hawn membri tal-Gvern, bħalma diġà kien hawn, li jgħidulna li l-ekonomija mhix qed tikber minħabba ż-żieda fil-popolazzjoni, imma s-settur kummerċjali jaf eżattament ir-realtà li qed ngħixu li jispjegaha bi kliem sempliċi f'dan ir-rapport.

Qed nagħmel dan l-argument għax il-Ministru għall-Finanzi kien hawn, kif ukoll l-Onor.

Alex Muscat, li t-tnejn ipprovaw jiċħdu l-fatt li l-ekonomija tagħna qed tikber minħabba ż-żieda fil-popolazzjoni.

Jidher li l-Gvern ma jitgħallimx!

Dan ir-rapport ikompli jitkellem dwar realtà oħra li jiltaqgħu magħha dawk li jaħdmu fis-settur kummerċjali, inkluż min jaħdem fil-loġistika:

Darba kellna lill-Prim Ministru li tkellem dwar kemm hija importanti l-laħma, imma, kif nafu, ma' kull laħma hemm l-għadma!

Dawk involuti fl-industrija tal-loġistika u tal-ġarr tal-merkanzija jitkellmu kif l-outsourcing fil-loġistika żdied, però jitkellmu wkoll dwar diffikultajiet oħrajn.

Il-prezz fil-proprjetà involuta anke għal-loġistika u għall-ħażna tal-merkanzija, hija issue ta' tħassib.

Dan huwa l-qofol anke ta' din il-leġiżlazzjoni li qegħdin niddiskutu llum.

Bir-raġun li l-operaturi f'dan il-qasam qed jgħidu lill-Gvern li sabiex din l-attività ta' port ħieles tirnexxi, trid tkun attività li tagħmel il-profitt.

Għalhekk, ma tistax tkun attività kummerċjali kważi bil-prezz tas-suq privat, għaliex diġà għandna problema biż-żieda fil-prezz tal-proprjetà.

Dan il-Gvern ma jistax jibqa' jitkellem fuq l-aqwa żmien u kemm qegħda tikber l-attività kummerċjali mingħajr ma jipprova jsolvi l-problemi li għandna bħala pajjiż.

Mal-laħma ta' din l-ekonomija li qed tikber, hemm l-għadma.

Fil-fehma tiegħi, il-Prim Ministru ħa falza stikka meta lill-partitarji tiegħu qalilhom biex jissaportu l-preżenza tal-barranin, għax dawn il-barranin qegħdin iħallsu l-pensjonijiet.

Dik hija l-għadma!

Imma, mal-għadma hemm il-laħma, jiġifieri, li qegħdin jitħallsu l-pensjonijiet!

Din kienet żelqa kbira min-naħa tal-Prim Ministru tant li diversi Ministri, fosthom il-Ministru għall-Finanzi, qed jipprovaw jiġġustifikaw dan il-kliem.

Min qiegħed fis-settur kummerċjali f'Malta u mhux involut fi ċrieki tal-ħbieb tal-ħbieb, kif qal l-Onor.

Alfred Sant, u għandu erba' salarji mogħtijin minn dan il-Gvern, qed iħoss l-għadma.

Bħala Oppożizzjoni, qed nirrappreżentaw lin-nies li, filwaqt li l-Gvern qiegħed jgħid li dan hu l-aqwa żmien, il-kirja tagħhom qegħda tiżdied.

Għandna żgħażagħ li ma jistgħux jixtru l-proprjetà tagħhom biex jibnu familja b'mod diċenti.

Dawk fil-kummerċ qed iħabbat wiċċu mal-istess għadma.

Meta nitkellmu fuq il-prezz ta' spazju għal-loġistika, ħafna qed jgħidulna li ż-żieda fil-prezzijiet tal-proprjetà hija ta' tħassib.

Din l-għadma hija mifruxa ma' kulħadd fl-oqsma kollha tal-ħajja ta' dan il-pajjiż, kemm żgħażagħ, anzjani, u anke min qiegħed fl-attività kummerċjali.

Nerġa' ngħid li, bħala Oppożizzjoni, qed naqblu mal-iskop ta' din il-leġiżlazzjoni.

Però, issa rridu naraw li meta tiġi biex tkun operata, lil hinn mill-konċett legalistiku, il-Gvern jeħtieġ li joqgħod attent li ma joħnoqx din l-inizjattiva.

Illum qed naqblu li din l-inizjattiva tista' toħloq ġid fil-pajjiż; però, jekk nikkorrompuha, nispiċċaw nabortuha qabel tibda tieħu l-ħajja.

L-istess operaturi tal-loġistika li huma membri tal-Kamra tal-Kummerċ kitbu hekk:

Ma' ekonomija li qed tikber irid ikollna sens ta' ġustizzja soċjali, fejn il-ħolqien tal-ġid irid jitqassam b'ġustizzja soċjali.

Dan il-ġid ma jistax jispiċċa joħnoq l-istess attività kummerċjali u l-ħolm ta' tant żgħażagħ li jixtiequ jibnu familja u jistabbilixxu lilhom infushom.

Għandna tant nies li, minkejja li jaħdmu, meta jmorru għand il-bank biex jieħdu loan, lanqas għandhom biżżejjed salarju biex il-bank ikun jista' jislifhom u, jekk jieħdu loan, ħafna drabi jridu jagħmlu għomorhom iħallsu d-dejn tal-appartament li se jixtru.

Dawn huma l-veri problemi li qed tiffaċċja s-soċjetà Maltija llum.

Ovvjament, in-naħa tal-Gvern ma jiħdux pjaċir meta jitkellmu dawn l-operaturi, għax jieħdu pjaċir biss jisimgħu tifħir fuq l-ekonomija.

Kollox sew sakemm titkellem fuq il-laħma tal-ekonomija li sejra tajba, imma filwaqt li huma jmeximxu l-laħma, l-għadma jridu jagħtuha lil ħaddieħor.

L-operaturi f'dan il-qasam qalu:

Nerġa' ngħid li huwa importanti li l-Gvern ma joħnoqx din l-inizjattiva.

Proprju għalhekk li għedt lill-Gvern: Don't mess it up!

Jekk dan il-Gvern se joffri rata ta' kirja bi prezz kummerċjali u mhux b'kirja nominali, bħalma joffri lill-fabbriki biex ninċentivaw lil min qiegħed fil-manifattura, il-Gvern se joħnoq din l-inizjattiva.

Dan il-Gvern mhux qiegħed jgħin biżżejjed lis-settur tal-manifattura biex tiżdied l-esportazzjoni.

Però mbagħad meta l-membri tal-Gvern jitkellmu dwar it-tkabbir tal-ekonomija, nibdew naraw ħafna laughing faces!

Nistieden lill-membri tal-Gvern biex jitkellmu ma' min huwa involut fl-attività kummerċjali u qed jgħid li ż-żieda fil-prezzijiet tal-kirjiet qegħda toħloq żieda fl-ispiża tal-ġarr u l-warehousing tal-merkanzija.

L-operaturi qed jgħidu li mhux dejjem ikunu jistgħu jilqgħu għad-domandi tal-klijenti tagħhom, għax l-ispiża tal-merkanzija u tal-ġarr tal-ħażna saret tiswa l-flus, tant li ħafna drabi mhux qed ikunu kompetittivi.

Il-Ministru tkellem biss dwar kif din il-leġislazzjoni se toħloq il-ġid, mingħajr ma għaraf il-problemi li hemm marbutin ma' din l-attività kummerċjali.

Nappella lill-Gvern li jagħti kas tal-kritika li qed nagħmlulu u mhux jipprova jittratta lil min jikkritikah bħala irrelevanti.

Is-settur kummerċjali qiegħed iħoss il-piż ta' ċerti sfidi, anke jekk għall-Gvern dan huwa l-aqwa żmien.

F'dan l-artiklu nsibu wkoll dan il-kliem miktub mis-Sur Hili:

Filwaqt li n-nies fis-settur ekonomiku qed janalizzaw eżattament is-sitwazzjoni u qed jgħidu li l-attività kummerċjali u ekonomika qegħda tikber, primarjament minħabba l-igaming u s-settur finanzjarju, dawn qed jgħidu wkoll li ż-żieda fil-prezz tal-bini u tal-kirjiet hija ta' tħassib.

Din hija l-istess sitwazzjoni li qed tinkwieta lill-ħaddiema, lill-familji, liż-żgħażagħ u 'l-anzjani tagħna li qegħdin jispiċċaw kważi skjavi tal-prezzijiet tal-ispekulazzjoni.

Sa dalgħodu stess, anzjan qalli li se jispiċċa barra mid-dar għax, filwaqt li kien qed jgħix f'appartament f'Buġibba bi €300 kirja, issa sid il-kera trid €600 kirja u m'għandux minn fejn iħallas.

L-istess tħassib qed jesperjenzah min qiegħed fl-attività kummerċjali.

L-ispekulazzjoni wasslet biex il-prezz tas-suq tal-bini żdied b'mod konsiderevoli, tant li hawn min mhux qiegħed ilaħħaq ma' din iż-żieda fil-prezzijiiet.

Fil-fatt, hija ħasra li min qiegħed fis-settur kummerċjali jgħidlek li jaf li l-ekonomija qed tikber, imma din mhijiex sitwazzjoni sostenibbli.

Mela, filwaqt li l-Gvern qed jgħid li l-ekonomija qiegħda tikber, min huwa involut fis-settur qed jitkellem dwar il-biża' li din is-sitwazzjoni mhijiex sostenibbli!

Ħafna jgħidulek li din hija bużżieqa li ma jafux eżattament meta se tinfaqa'!

Għalhekk huwa bir-raġun kollu li bħala Oppożizzjoni nikkritikaw lill-Gvern li m'għandux pjan għall-ġejjieni.

Minkejja li dan il-Gvern u l-esponenti tiegħu jgħidu li għandhom pjan, qatt ma kellhom il-ħila u l-kapaċità jikkomunikawh ma' min qiegħed fis-settur kummerċjali biex ikun hawn is-serħan tal-moħħ.

Min hu fis-settur kummerċjali spiċċa jipprova jaħtaf li jista' llum, għax għada ma jafx x'se jsib.

Il-Gvern jista' jħallas lil min jagħtih iċ-ċertifikat ta' kemm l-ekonomija sejra tajba u jieqaf hemm, imma jkun ħafna aħjar kieku jara kif se jtejjeb l-ekonomija u mhux iħalliha tiddependi fuq iż-żieda ta' dik li qegħdin insejħulha domestic demand, jiġifieri d-domanda tas-suq lokali.

Il-Gvern iweġġa' meta ngħidu li l-ekonomija qed tikber biż-żieda fil-popolazzjoni, imma din jafha kulħadd.

Il-Ministru għall-Finanzi u l-Onor.

Alex Muscat qalulna li l-Oppożizzjoni hija żbaljata meta tgħid li l-ekonomija qed tikber minħabba ż-żieda fil-popolazzjoni, imma fl-annual report tal-Bank Ċentrali għall-2017, f'paġna 49, naqraw li:

Il-Bank Ċentrali qiegħed jiċħad dak li qed jgħid il-Gvern u qed jikkonferma dak li qed tgħid l-Oppożizzjoni.

Din hija bużżieqa li qegħdin nonfħu, għax l-ekonomija ta' pajjiżna mhix qed tikber realment, imma qed tikber b'mod superfiċjali.

Il-Gvern suppost qed jgħin l-esportazzjoni u l-importazzjoni, imma fil-verità qed nimpurtaw aktar għax il-popolazzjoni tagħna qiegħda tikber.

Dan qed jikkonfermawh l-operaturi fil-qasam tal-loġistika meta qed jgħidu:

Il-Gvern ma jistax jibqa' jiċħad il-verità li l-ekonomija qed tikber minħabba ż-żieda fil-popolazzjoni.

Għalkemm il-Gvern qed iħallas l-eluf ta' ewro lill-eżaminaturi tiegħu biex ikun jista' jiftaħar biċ-ċertifikati, dawn qegħdin jgħidulu li l-esportazzjoni qiegħda tonqos u l-importazzjoni qed tiżdied għax qegħdin nikkonsmaw aktar minħabba ż-żieda fil-popolazzjoni.

Sur President, jien inħobb nuża l-kliem 'għal min jimpurtah'.

Però dan il-Gvern ma jimpurtahx.

Però min iġarrab il-konsegwenzi jimpurtah!

In-nies li huma involuti fil-loġistika, li qegħdin iħallsu żieda fil-prezz, jimpurtahom!

Iż-żgħażagħ u l-anzjani jimpurtahom li llum il-ġurnata l-korruzzjoni qiegħda tmissilhom il-but u qegħda tiżvantaġġja lil min qiegħed jippjana l-ġejjieni ta' ħajtu.

L-istess iħoss is-settur kummerċjali.

Però l-Gvern qed jibqa' jkun adamant, jiġifieri qed jibqa' rasu iebsa, moħħu biss kif fil-mument jikber hu u jsir aktar b'saħħtu, mingħajr ma jimpurtah minn dawk li qiegħed jgħaffeġ taħt saqajh.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Is-Segretarju Parlamentari Aaron Farrugia.

AARON FARRUGIA (Segretarju Parlamentari għall-Fondi Ewropej u Djalogu Soċjali): Sur President, apparti n-numru ta' agenziji ta' kreditu internazzjonali li l-pajjiż juża, fosthom l-IMF, Moody's, Fitch u DBRS, illum skoprejna li d-dinja għandha credit rating agency oħra li jisimha Edwin Vassallo!

Dan għaliex issa għandna mudell ekonomiku ġdid ta' kif nispjegaw l-ekonomija mhux biss ta' Malta, imma anke l-ekonomija dinjija.

Nibda mill-ewwel biex nagħmel żewġ sfidi lill-Onor.

L-ewwel nett, nistenna li l-Onor.

Vassallo jikkjarifika b'mod ċar jekk huwiex qed jgħid li l-credit rating agencies, bħal IMF, Moody's u Fitch fost l-oħrajn, huma in collusion mal-Gvern Malti li qed iħallashom biex jagħtuna ratings pożittivi.

Ma nafx jekk sħabu l-membri tal-Oppożizzjoni fehmuhx l-istess, imma jien hekk fhimt li qed jgħid!

Tajjeb li l-Onor.

Vassallo jikkjarifika dak li qal, għaliex dik hija l-impressjoni li qiegħed jagħti.

Fuq kollox, ġimgħa u nofs ilu, għamilt sfida lill-Onor.

Vassallo – li għal dnubieti qiegħed nerġa' nitkellem warajh - li apparentement, ma laqagħhiex.

Jien għamiltlu sfida biex jagħti garanzija lill-poplu Malti u Għawdxi … (Interruzzjonijiet) Qed nindirizza lis-Sedja mhux lilek, Onor Vassallo!

(Interruzzjonijiet)

L-ISPEAKER: Onor. Farrugia, kompla indirizza lis-Sedja.

AARON FARRUGIA: L-Onor.

Vassallo għandu jagħmel garanzija, f'isem l-Oppożizzjoni, lill-poplu Malti u Għawdxi li qatt aktar mhu se jdaħħlu lil pajjiżna f'excessive deficit procedure.

Nifhem li l-kelliem tal-Oppożizzjoni għall-finanzi u l-ekonomija għandu jiġbed l-attenzjoni tal-Onor.

Vassallo dwar kif jiġi kkalkolat it-tkabbir ekonomiku ta' pajjiż.

L-Onor.

Vassallo għandu jkun jaf, pereżempju, li t-tkabbir ekonomiku lokali huwa riżultat tal-investiment lokali, taż-żieda fl-investiment barrani dirett u l-konsum privat għaliex in-nies qed jgħixu l-aqwa żmien u jħossuhom komdi li mhux biss iġemmgħu l-flus, imma jikkonsmaw aktar biex ikollhom kwalità ta' ħajja aħjar.

Għalhekk, nistenna li l-Onor.

Vassallo jagħmel apoloġija lill-poplu Malti għall-fatt li f'din il-Kamra juża kliem ta' doom and gloom.

Dan l-aħħar smajna wkoll kliem ta' tbeżżigħ dwar banana bl-HIV!

(Onor. Membri: Hear, hear) Nistenna li bħala rappreżentanti tal-poplu nkunu aktar serji fi kliemna, fejn ngħidu l-verità u mhux nipprovaw inbeżżgħu bil-babaw kontra l-investiment lokali u l-investiment barrani dirett.

It-tkabbir ekonomiku jkun ikkalkolat fuq GDP per capita.

Dan ifisser li m'aħniex qegħdin nitkellmu biss fuq il-kejk li qiegħed jikber, imma qed nitkellmu wkoll fuq il-kejk li qiegħed jikber għal kull persuna.

Ejja niftħu d-dizzjunarju u nifhmu eżatt xi tfisser il-kelma per capita, forsi lill-poplu Malti li qiegħed isegwina nfehmuh b'numri, ċifri u definizzjonijiet korretti!

F'diskors ta' siegħa mill-Onor.

Vassallo, kont nistenna li se jagħti ftit ideat dwar kif nistgħu jkollna żona ta' free trade aktar b'saħħitha minn dak li qed nipproponu bħala Gvern.

Però anke jekk l-Oppożizzjoni toħroġ bi studji li wħud minnhom ikunu tajbin, ikollok imbagħad membru tal-Oppożizzjoni li jiġi f'din il-Kamra u, bir-rispett kollu, jgħid il-ħmerijiet.

Dan iwassal biex l-Oppożizzjoni ma tibqax kredibbli!

Illum għandna leġiżlazzjoni dwar il-Port Ħieles, il-Freeport Act li tmur lura għall-Gvern tal-eks Prim Ministru Borg Olivier – dak kien żmien tajjeb għall-PN u mhux illum – li kien ħareġ bil-ħsieb li Malta jkollha free trade zone għall-ewwel darba.

Dan il-konċett baqa' jiġi elaborat mill-eks Prim Ministru Mintoff u tkompla mill-Gvern tal-eks Prim Ministru Eddie Fenech Adami.

Dak kien żmien ieħor interessanti għall-PN, li nħarsu lejh b'nostalġija.

Illum qed nitkellmu dwar il-bżonn li dan il-pajjiż ikollu awtorità ta' żoni ħielsa li tirregola l-governanza ta' dawn iż-żoni fiż-żmien li ġej.

Jien segwejt id-diskors tal-Ministru għall-Ekonomija Chris Cardona fejn qal li din hija proposta interessanti, għaliex nafu li l-loġistika għandha tkun pilastru ewlieni tal-ekonomija ta' pajjiżna.

Nafu li Malta għandha Freeport li minnu jgħaddu xejn inqas minn 3 miljun container, 24 foot equivalent units.

Bħala pajjiż, qed naraw li dan is-suċċess ta' transhipment hub għandu jkompli jikber għax nemmnu fil-potenzjal ta' dan il-qasam f'pajjiżna.

Fil-Freeport ta' Malta għandna dawk li jissejħu warehousing li, fi żmien l-eks-Prim Ministru Mintoff, kienu intenzjonati li jkunu ferm ikbar fin-numru.

Però, kien pożittiv ħafna li f'dak iż-żmien kienu għażlu li jagħmlu għaxra biss bħala proġett pilota, u mnalla kien hekk, għax illum, kif jafu l-operaturi tal-Freeport, lanqas hemm fejn jaħżnu l-containers, aħseb u ara kemm hemm post għal żieda fil-warehousing.

Kif nafu, Malta tinstab f'pożizzjoni ġeostrateġika importanti ħafna; ninsabu 12 nautical miles mill-international trade route bejn Ġibiltà u l-Kanal tas-Swejz, waqt li l-kompetitur ta' pajjiżna, Sqallija, tinsab 21 nautical miles 'il bogħod mill-international trade route.

Għalhekk huwa minn ewl id-dinja li pajjiżna jipprova jisfrutta aktar il-pożizzjoni ġeostrateġika tiegħu.

Qed ngħid dan anke fl-ambitu ta' Brexit fejn qed nistennew li jkun hemm pożizzjonijiet ġeostrateġiċi ġodda għal pajjiżi bħal Malta.

Bħala pajjiż, illum qegħdin naraw kif nisfruttaw aħjar il-ġojjelli li għandu pajjiżna.

Hawn qed nitkellem dwar il-Freeport li ftit kilometri 'l bogħod minnu għandu ajruport, u fil-qrib hemm ukoll il-Port il-Kbir.

Il-ħsieb wara dan l-abbozz ta' liġi huwa li nisfruttaw bl-aħjar mod possibbli l-ajruport, il-Freeport u l-Port il-Kbir ta' pajjiżna.

Pajjiżna huwa an entry gate to North Africa and beyond u viċi versa, għax pajjiżi Ewropej li jixtiequ jagħmlu negozju maċ-Ċina u l-Afrika jistgħu jużaw lil Malta għal aktar negozju.

Hemm ismijiet oħrajn għal port ħieles: pereżempju, iċ-Ċiniżi jsejħulhom special economic zones.

Imma, fil-verità, dawn iż-żoni għandhom l-istess użu, jiġifieri li jkabbru l-ekonomija, jevitaw dazji u jkollhom value added jew assembly ta' value added products.

Hemm żewġ fatturi li Freeport ikun aħjar minn ieħor.

Jien ħdimt f'dan is-settur, fejn tkellimt ma' diversi operaturi fl-Ewropa, bħal f'Rotterdam u Barcellona, u segwejt ukoll dak li qiegħed jiġri, pereżempju, f'portijiet bħal Jebel Ali fid-Dubaj.

Wieħed jifhem li hemm żewġ konċetti li bihom port ħieles ikun aħjar minn ieħor.

L-ewwel nett, hemm il-kwestjoni tas-sigurtà.

Għalhekk ħadt pjaċir li fl-aħħar sentejn ta' dan il-Gvern, investejna f'apparat ġdid fid-Dwana li qed jagħti r-riżultati.

Dan l-aħħar smajna kemm-il darba dwar qabdiet ta' droga li d-Dwana għamlet fil-Port Ħieles u f'postijiet oħrajn.

Is-sigurtà hija variable importanti għal free trade zone aħjar.

Bħala pajjiż, Malta għandha reputazzjoni tajba ħafna fir-rigward ta' sigurtà, li rridu nkomplu nsaħħuha.

It-tieni konċett huwa l-ħeffa; li inti jkollok makkinarju u teknoloġija biex tniżżel container fiż-żona ta' port ħieles u tpoġġih fuq vapur ieħor.

Nafu li hemm dak li jissejjaħ il-main vessel li jiġi Malta mill-bogħod, u mbagħad ikollok il-feeders iż-żgħar li jqassmu fil-Mediterran.

Dan huwa konċett li qabad il-Freeport Malti, liema konċett irnexxa u għandu jkompli jissaħħaħ biex inkomplu ntejbu l-prodott Malti fir-rigward ta' sigurtà u ħeffa.

Bħala pajjiż, tajjeb li nużaw l-ajru u l-baħar.

Illum jaf ikollok vapur mimli merkanzija li jidħol f'Malta u inti tuża l-ajruport li jinsab ftit passi 'l bogħod biex tibgħat ajruplan mimli merkanzija.

Din is-sistema tissejjaħ just in time system fejn ikollok operazzjoni kompjuterizzata.

Kumpanija barra minn Malta taf tgħidlek li ma tixtieqx tuża l-warehouse f'Malta biex taħżen il-merkanzija, imma tkun trid tuża l-just in time system.

Għalhekk il-feeder jidħol fil-Freeport ta' Malta u l-merkanzija titgħabba fuq ajruplan li dakinhar stess iġorrha lejn pajjiż ieħor.

B'hekk, wieħed ikun iffranka l-ispejjeż tal-istorage.

Nafu li, pereżempju, għandna ajruplan tad-DHL li jinżel kuljum f'Malta grazzi għall-ħidmiet li għamlu diversi gvernijiet matul l-istorja ta' pajjiżna u li għandna nkomplu nibnu fuqhom.

Dan ifisser li, bħala pajjiż, nistgħu nużaw l-ajru u baħar, jiġfieri l-ajruport, il-Freeport u l-Port il-Kbir.

Tajjeb li bħala pajjiż inkomplu ninvestu f'aktar teknoloġija u nħarsu lejn konċetti ġodda għall-Freeport, l-ajruport u l-Port Ħieles li huma żoni li diġà qed jintużaw għall-industrija.

Insemmi, pereżempju, il-potenzjal ta' logistics hub.

Naf li l-Oppożizzjoni tinsab on the same wavelength tal-Gvern biex immorru għal high value added products.

Aktar qabel, semmejt il-port ta' Jebel Ali f'Dubaj li jintuża bħala free trade zone.

F'pajjiżna m'għandniex il-lussu tal-ispazju li għandhom f'Dubaj, fejn hemm spazju kemm tagħtik il-vista t'għajnejk b'makkinarju li jintuża fil-free trade zone.

Pajjiżna huwa żgħir, però nistgħu nisfruttaw aktar kummerċ ta' high value added products, bħal prodotti mediċinali u servizzi li wieħed jista' joffri.

Illum l-ispazju ta' warehousing li għandna fil-Freeport ħafna drabi jintuża bħala storage, imma nistgħu nużaw spazju ġdid biex nagħmlu assembly f'dik li hija teknoloġija permezz ta' dan il-konċett ta' logistics hub.

Komplimentari ma' dan il-konċett, hemm servizzi oħrajn li pajjiżna qiegħed fl-aqwa pożizzjoni li joffri, pereżempju, commercial centre u exhibition centre.

Jien tkelllimt ma' diversi investituri li jħarsu lejn Malta bħala potenzjal ta' esebizzjoni 24/7.

Hawn pajjiżi, bħalma huma l-Afrika u ċ-Ċina, li għandhom state of the art machinery li jixtiequ jesebixxuh f'pajjiżi oħrajn, ħalli l-entrepreneurs Ewropej, pereżempju Ġermaniżi u Franċiżi, minflok ma jmorru Beijing, Guangzhou jew Shanghai biex jaraw kif jaħdem il-mekkaniżmu ta' dan il-makkinarju, jiġu Malta, fejn ikun hawn exhibition centre li joffri din il-faċilità li wieħed jista' jara u jixtri dan il-makkinarju.

Wieħed jista' wkoll joħlom li jkollna financial centres f'din iż-żona biex b'hekk ikollok logistics hub li jintuża għal servizzi komplimentari li jagħmlu din iż-żona ħielsa ferm aktar interessanti.

Il-konċett kollu huwa li jkollna s-sigurtà, il-ħeffa u viżjoni immirata għal high added value products.

Jien smajt lill-Ministru jitkellem dwar din l-Awtorità li se nwaqqfu, li se tkun komplementari għall-Awtorità tal-Port Ħieles, għaliex se tkun qed tagħmel bejn wieħed u ieħor l-istess xogħol.

Fost l-oħrajn, din awtorità se tkun qed tara liema żoni f'Malta jistgħu jintużaw għal free trade.

Is-suġġeriment tiegħi, li diġà għaddejtu lill-Ministru, huwa li din l-Awtorità tkun a one stop shop.

Dan għaliex mill-esperjenza tiegħi matul l-erba' snin bħala kap eżekuttiv tal-Freeport Corporation, nixtieq nara xi ħaġa simili għal dak li jiġri f'Jebel Ali ġewwa Dubaj.

Hemmhekk, hemm awtorità li mhux biss tiggverna l-free trade zone, imma tieħu ħsieb ukoll issues ta' HR, sigurtà, dwana u visas, fost l-oħrajn.

B'hekk, jekk, pereżempju, għandek kumpanija li qed tħares lejn Malta biex tkun preżenti fil-free trade zone Maltija, l-ewwel ħaġa li se tara hija li l-pajjiż joffri l-bżonnijiet ta' spazju, HR, visas għall-ħaddiema tagħha, sigurtà u dwana, fost l-oħrajn.

Is-xewqa tiegħi hija li din l-Awtorità, għalkemm tkun indipendenti mid-Dwana u mill-awtoritajiet li jieħdu ħsieb l-applikazzjonijiet ta' visas, isservi bħala one stop shop.

Dan huwa konċett fundamentali li jgħin biex din l-inizjattiva ta' free trade zone tirnexxi f'Malta.

Illum f'pajjiżna għandna, pereżempju, il-Business First, fejn wieħed jista' jingħata assistenza mhux biss mill-Gvern lokali, imma anke minn fondi Ewropej, fost ħafna servizzi oħrajn.

Dan il-one stop shop għandu jkun taħt il-gwida ta' din l-awtorità l-ġdida li se nwaqqfu biex joffri dawn is-servizzi kollha.

Sur President, pajjiżna jinsab f'pożizzjoni ġeostrateġika importanti li tista' tintuża ferm aħjar.

Irrid infaħħar il-ħidma li qiegħed jagħmel il-Ministru Chris Cardona għaliex hemm viżjoni biex il-qasam tal-loġistika jkun pilastru ekonomiku ieħor importanti għall-pajjiż.

Fuq kollox, irridu nsaħħu aktar il-qasam tal-human resources, billi jkollna nies li għandhom it-talent u l-kwalifiki f'livell ta' degree u master fil-loġistika, imma fuq kollox li huma professjonali fl-abbiltajiet tagħhom on the ground.

Naf li għaddejja ħidma f'dan ir-rigward u li f'qasir żmien se jkollna korsijiet tal-loġistika fl-MCAST.

B'hekk pajjiżna jkun jista' juża bl-aħjar mod il-pożizzjoni tiegħu u l-bidliet ġeostrateġiċi li se jkollna fid-dinja wara Brexit u wara bidliet oħrajn fix-xena internazzjonali finanzjarja.

Sur President, nagħlaq billi nerġa' nitlob lill-Onor.

Vassallo jikkjarifika ċar u tond huwiex qed jgħid li l-Gvern Malti qiegħed f'collusion mal-IMF, Moodys u Fitch Ratings billi jagħtihom il-flus ħalli jagħtuna ratings vantaġġjużi.

Nitolbu wkoll jagħti garanzija lill-poplu Malti li qiegħed isegwina li Gvern Nazzjonalista qatt ma jerġa' jdaħħal lil Malta f'excessive deficit procedure.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

(Interruzzjonijiet) Aktar rimarki?

L-Onor.

CLAUDIO GRECH: Sur President, nixtieq nibda dan l-intervent tiegħi fuq din il-liġi billi ngħid li d-diskors tal-Onor.

Aaron Farrugia juri kemm Gvernijiet Nazzjonalisti rnexxielhom ibiddlu saħansitra lill-Partit Laburista!

(Onor. Membri: Hear, hear) Id-diskors tal-Onor.

Farrugia kien mibni fuq il-politika li dejjem mexxa 'l quddiem Gvern Nazzjonalista u jikkonferma kemm kienet għaqlija l-viżjoni fir-rigward tal-qasam tal-loġistika, li niftħu l-ekonomija ta' pajjiżna, li ma nibbażawx il-futur ekonomiku ta' pajjiżna fuq iċ-cheap labour imma fuq il-valur miżjud u, kif qed jgħid l-Onor.

Simon Busuttil, li pajjiżna jkun membru sħiħ tal-UE.

Immaġina kieku llum nipprovaw nieħdu vantaġġ ekonomiku mill-free zones kieku m'aħniex parti mill-Unjoni Ewropea!

Kieku dan il-Parlament lanqas għandu l-valur fuqxiex qiegħed jitkellem illum!

Għalhekk, nieħu pjaċir ħafna nisma' li minkejja l-botti u l-aspetti politiċi li huma parti naturali u integrali tal-ħajja politika tagħna, dan il-Gvern qed japprezza u jagħti valur lil dak li ħallew dawk kollu li ħadmu fi żmien Gvern Nazzjonalista.

B'hekk, illum, bħala membri sħaħ tal-Unjoni Ewropeja, nistgħu nġibu ħafna aktar xogħol għal dan il-pajjiż.

F'dan id-diskors, se nkompli nibni fuq dak li qalu l-kelliema ta' qabli billi nelabora ftit aktar fuq l-aspett ta' din il-leġiżlazzjoni li, fl-opinjoni tiegħi, hija importanti ħafna.

Nemmen li din il-leġiżlazzjoni kellha tiġi quddiemna ħafna aktar qabel.

Biex inkunu ċari dwar dak li qed nitkellmu fuqu llum, nixtieq nibda billi ngħid li hawn mhux qed nitkellmu fuq free zones sempliċement għall-finijiet tad-Dwana, jiġifieri ta' spejjeż ta' taxxi, dazji u sisa li għandhom x'jaqsmu mal-border ta' pajjiżna.

Il-motivazzjoni ta' din il-leġiżlazzjoni hija intiża li toħloq aktar attività ekonomika u impjiegi f'pajjiżna li huma elementi komplimentari u anċillari fil-katina mal-bqija tal-attivitajiet ekonomiċi f'pajjiżna.

Fl-istess ħin, irridu naraw li titnaqqas il-burokrazija fir-rigward ta' din it-tip ta' attività biex inkomplu nsaħħu l-aspett ta' esportazzjoni f'pajjiżna.

Sur President, kif qal l-Onor.

Edwin Vassallo, l-Oppożizzjoni qed taqbel mal-prinċipju ta' din il-leġiżlazzjoni.

Dan huwa ovvju meta niftakru li gvernijiet Nazzjonalisti għamlu suċċess mill-qasam tal-loġistika.

Minkejja l-limitazzjonijiet tad-daqs ta' pajjiżna, għamilna suċċess enormi mill-Freeport Terminal u l-privatizzazzjoni.

Hawn irrid infakkar – għax xi kultant forsi wieħed jinsa – li apparti li l-Partit Laburista kien kontra li pajjiżna jidħol fl-Unjoni Ewropea, kien kontra wkoll kważi kull privatizzazzjoni.

Huwa tajjeb li, matul is-snin, kien hemm din l-evoluzzjoni min-naħa tal-Partit Laburista u huwa tajjeb li rrikonoxxew li bil-politika li riedu jdaħħlu huma f'dan il-pajjiż, kieku llum m'aħniex qed niddiskutu l-free zones.

Però, għall-grazzja t'Alla, il-poplu għażel mod ieħor, u llum pajjiżna għandu l-fakultà li joħloq free zones għax huwa membru sħiħ tal-Unjoni Ewropea.

Sur President, se niffoka dan id-diskors fuq l-aspett tekniku, kif ġeneralment nagħmel.

Kelli nagħmel dik il-parentesi dwar il-politika bbażata fuq il-partiti biex nirrispondi għal dak li qal l-Onor.

Din il-leġiżlazzjoni fil-prinċipju hija tajba, però hemm aspetti fejn nistgħu nsaħħuha u nagħmluha aħjar.

L-Oppożizzjoni se tkun qed tagħmel ir-rakkomandazzjonijiet tagħha kemm f'dan l-istadju tat-Tieni Qari, kif ukoll fi stadju ta' kumitat.

Meta qed nitkellmu fuq free zone, diversi rwoli li wieħed irid iħares lejhom.

Għandek is-sid tal-free zone, l-iżviluppatur tal-free zone, min qed jopera l-free zone – jiġifieri l-manager – kif ukoll ir-regolatur.

Għalhekk, meta wieħed qiegħed jistabbilixxi l-politika dwar il-free zones, bilfors irid iħares lejn dawn l-aspetti kollha, inkluż kif se jiddaħħal element ta' checks and balances f'dan il-qasam.

Ma nistgħux sempliċement nagħmlu leġiżlazzjoni biex inwaqqfu awtorità, mal-ħafna li diġà għandna, nagħtuha numru ta' funzjonijiet, però mbagħad lanqas biss nistipulaw kif l-Awtorità innifisha hija komposta bħala membri u president.

Nimmaġina li dan in-nuqqas sar bi żvista u, fi stadju ta' kumitat, il-Gvern se jgħid eżattament kif se tkun komposta din l-awtorità, kif għamel fil-mudelli tal-awtoritajiet l-oħrajn li waqqaf.

Importanti li l-Gvern jispjega kif se jkunu appuntati l-persuni f'din l-awtorità u x'esperjenza u kwalifiċi se jiġu mitluba, speċjalment mil-lat ta' ħidma f'dan is-settur.

Bħala Oppożizzjoni, nemmnu li jrid ikollna qafas ta' free zone operations li jkun aġġornat ma' dak li hemm fid-dinja tal-lum.

Biex isir dan, hemm bżonn involviment akbar mis-settur privat.

Nemmen li t-titjib ewlieni li hemm bżonn isir f'din il-liġi huwa li nibnu fuq l-esperjenzi li pajjiżna kiseb permezz tas-settur privat u l-public private partnerships.

Huwa importanti li ninvolvu aktar lis-settur privat fit-tħaddim ta' operat bħal dan.

Nemmen li sa mill-bidu nett tal-operat ta' free zones għandna nużaw mudelli li huma eżistenti llum.

Safejn naf jien, il-Gvern għandu unit li tieħu ħsieb il-public private partnerships.

Għalhekk, permezz ta' ħidma mal-Kamra tal-Kummerċ, nistgħu noħolqu qafas li permezz tiegħu l-free zones ikunu jistgħu jitħaddmu.

B'hekk, filwaqt li jkun hemm entità li tirregola l-operat tal-free zones, it-tħaddim tagħhom ikun ibbażat fuq il-mudell ta' public private partnership.

Dan il-mudell jista' jiġi mħaddem permezz ta' arranġament u ftehim mal-Kamra tal-Kummerċ bħala l-korp kostitwit li huwa l-aktar rappreżentattiv għall-finijiet tas-settur privat.

Sur President, ninnota li s'issa għadni ma smajt xejn mill-Gvern dwar kif beħsiebu jħaddem l-aspett tal-infrastruttura.

Ma ninsewx li free zone għandha bżonn l-infrastruttura meħtieġa.

Din mhijiex kwestjoni fejn sempliċement tagħmel pjanta u tibda tibni l-imħażen, qisek qed tikri l-garaxxijiet.

Mingħajr infrastruttura, ma jistax ikollok free zone li jopera b'mod effiċjenti, aktar u aktar meta nafu li l-art li nistgħu nallokaw għall-finijiet ta' free zone tibqa' limitata minħabba d-daqs ta' pajjiżna.

Nemmen li dan huwa wieħed mill-ewwel oqsma li nistgħu nħaddmu permezz ta' finanzjament mill-Malta Development Bank.

B'hekk inkunu qed inħaddmu leġiżlazzjoni oħra li saret biex inkunu nistgħu nħarsu lejn aktar żvilupp għal pajjiżna.

Punt importanti li fl-opinjoni tiegħi, irid jiġi mdaħħal fil-liġi huwa marbut ma' kif entità, attività ekonomika jew kumpanija jistgħu jidħlu fil-free zone, u x'inhuma dawk l-attivitajiet li jistgħu jwasslu biex dik l-organizzazzjoni tinħareġ mill-free zone.

Dan huwa element importanti ħafna.

Nemmen li l-ebda attività fil-free zone ma tista' b'xi mod timpinġi, anke bl-aktar mod żgħir, fuq l-operat lokali.

L-ispazju tal-free zone bl-ebda mod ma jista' jaffettwa b'mod negattiv l-aspett lokali, għax inkella l-konċett ta' free zone jibda jiġi mittiefes u jibdew jittieħdu vantaġġi li, permezz tagħhom, se jinħolqu żvantaġġi għall-operaturi żgħar fil-kummerċ Malti.

Nemmen ukoll li m'għandux ikun il-Gvern waħdu li jiddetermina liema żoni se jiġu wżati bħala free zones.

Permezz ta' avviż legali, il-Gvern jista' jressaq dawn iż-żoni quddiem dan il-Parlament biex isir l-iskrutinju tagħhom.

Fl-opinjoni tiegħi, għandu jkun hemm diskussjonijiet ukoll fil-Kumitat dwar l-Ambjent u l-Ippjanar tal-Iżvilupp.

Dan għaliex free zone toħloq impatt ambjentali.

Għalhekk, nemmen li l-post propizju fejn, fl-ewwel lok, għandhom jiġu diskussi l-proposti biex jiddaħħlu free zones bħal parti minn din l-liġi huwa proprju l-Kumitat dwar l-Ambjent u l-Ippjanar tal-Iżvilupp.

Punt ieħor li nemmen li jrid jiddaħħal f'din il-liġi huwa lenti ħafna aktar b'saħħitha fuq il-governanza ta' dan is-settur.

Jekk wieħed iħares fuq skala internazzjonali – m'għandix dubju li l-Gvern għandu ħafna aktar riżorsi mill-Oppożizzjoni biex jagħmel dan – isib li ħafna drabi free zones jispiċċaw ikunu abbużati u jsiru strument ta' kriminalità organizzata.

Jekk dan isir, ovvjament jintilef l-għan tajjeb ta' dawn il-free zones.

Fil-fatt, il-leġiżlazzjoni diġà tagħmel referenza li meta xi organizzazzjoni tkun qed tagħmel attività illeċita fil-free zone, din tista' titneħħa u jitneħħilha l-istatus tagħha.

Però nemmen li għandna nsaħħu ħafna aktar il-ħidma kontra t-trade-based money laundering fejn hemm attività globali enormi li tabbuża mill-fakultà, mill-burokrazija u mill-aspett amministrattiv ta' dawn il-free zones biex tagħmel ħasil ta' flus marbut ma' dan it-tip ta' kummerċ.

Hemm diversi każijiet ta' abbużi li ġraw.

Ovvjament, dan l-abbuż joħloq riskju kbir, b'mod partikolari għar-reputazzjoni ta' pajjiżna, li sfortunatament diġà hija xi ftit jew wisq imtappna.

Tajjeb nifhmu li l-ħasil tal-flus mhuwiex xi ħaġa li hija relatata biss mal-banek u s-sistemi finanzjarji, imma hemm ċerti riskji li jistgħu jkunu akbar anke f'dan il-qasam, għax ħafna drabi l-lenti ma tkunx qiegħda fuq dan it-tip ta' attivitajiet.

Għalhekk iridu jiddaħħlu provvedimenti b'saħħithom ħafna għall-finijiet ta' ħasil ta' flus u tal-ġlieda kontra l-finanzjament u l-faċilitajiet marbutin mat-terroriżmu.

Nemmen li fil-liġi rridu nagħmlu provvedimenti b'saħħithom ta' proċeduri fejn isir due diligence ta' min ikun qiegħed jidħol f'dawn iż-żoni.

B'hekk ma jkollniex biss linji gwida u regolamenti, imma jkollna prinċipji stabbiliti fil-Liġi.

Sur President, punt ieħor li hemm bżonn niċċaraw jirrigwarda n-network tat-toroq.

Jekk se jkollna free zone, din il-free zone trid tkun imqabbda b'xi mod ma' entry jew exit point tat-trade goods f'pajjiżna li se jidħlu f'din il-free zone.

Għalhekk in-network ta' toroq huma parti integrali miż-żona li tkun magħżula bħala free zone.

Kif nafu, f'pajjiżna għandna limitazzjonijiet sostanzjali u m'għandniex ħafna art fejn nistgħu nimirħu għall-finijiet ta' toroq ġodda, bħal highways biex tiġi ffaċilitata din it-tip ta' attività.

Meta qed inħarsu lejn free zones, mhux qedd naraw biss dak li se jinbena ġewwa fihom, però rridu nħarsu lejn l-attività sħiħa u l-implikazzjonijiet infrastrutturali li dik l-attività se tkun qed toħloq.

Safejn naf jien, jekk se jkollok dak it-tip ta' operat, se jkollok toroq privati li jkunu qed jaqdu l-entry u l-exit points għall-materji li jkunu qed jidħlu f'pajjiżna biex imorru f'din il-free zone.

Għalhekk qed ngħid li għandna nużaw l-istrutturi parlamentari tal-Kumitat dwar l-Ambjent u l-Ippjanar tal-Iżvilupp biex, qabel nersqu biex ikollna xi ħaġa li finalment hemm kunsens ġenerali dwarha, nassiguraw li l-impatti li se nkunu qed noħolqu jkunu ttieħdu inkonsiderazzjoni u idealment diskussi mal-imsieħba u mal-kunsilli lokali li se jkunu qed jintlaqtu b'din l-attività.

Ngħiduha kif inhi, l-attività ekonomika u industrijali dejjem toħloq xi forma ta' impatt.

Suċċess kemm huwa suċċess il-Freeport, nafu li joħloq impatt fuq il-madwar, bħall-impatt viżiv u l-impatt ta' ħsejjes.

Għalhekk, ladarba se nkunu qed nespandu l-free zones f'żoni oħrajn, huwa importanti li nippjanaw u niddiskutu fil-kumitati relevanti ta' din il-Kamra.

Nemmen li biex ikollna qasam tal-loġistika b'saħħtu f'dan il-pajjiż, irridu nimmassimizzaw l-assi li għandna diġà.

F'pajjiżna għandna l-Malta Freeport Terminals Ltd, li rridu nkomplu nsaħħuha u nagħmlu aktar leverage fuq il-kapaċitajiet tagħha.

Għandna wkoll il-Malta Maritime Hub fil-Marsa, li huwa proġett li, jekk il-Bambin irid, ladarba jibda jirranka nkunu nistgħu naraw kif dawn l-attivitajiet jistgħu jkunu komplimentari għal xulxin.

Però rridu naraw ukoll kif se nsaħħu s-setturi li daħħal Gvern Nazzjonalista bil-viżjoni li kellu għas-settur ekonomiku ta' dan il-pajjiż fir-rigward tal-valur miżjud fl-avjazzjoni u fil-marittimu.

B'hekk dawn l-oqsma jkunu komplimentari għal xulxin biex il-qasam tal-loġistika ma jkunx sempliċement qasam ta' ġarr ta' kaxex li mhux qed iħallu valur miżjud f'pajjiżna.

Fil-fehma tiegħi, irridu nkunu selettivi dwar x'tip ta' attività se tidħol f'dawn il-free zones, liema selettività trid tkun mibnija fuq il-valur miżjud.

Jekk se noħolqu attivitajiet ekonomiċi fejn qed nużaw l-iskarsezza tal-art għall-free zones, irridu nkunu selettivi biex inkunu nistgħu nwasslu l-aħjar valur miżjud u return on investment fuq dik l-art li qed nużaw.

Hawn nerġa' nappella lill-Gvern biex jikkonsidra serjament li jdaħħal l-element ta' public private partnership fit-tħaddim ta' dawn il-free zones.

Hemm diversi eżempji kemm f'pajjiżna u anke barra minn pajjiżna li rnexxew u qed jaħdmu b'mod tajjeb.

F'pajjiżna għandna Kamra tal-Kummerċ bi storja b'saħħitha ħafna; hemmhekk hemm nies li għandhom esperjenza kbira dwar kif evolva l-qasam tal-loġistika f'pajjiżna ħafna aktar mill-membri ta' din il-Kamra, speċjalment il-membri relattivament żgħażagħ bħali.

Importanti li nibbażaw fuq dik l-esperjenza, l-għerf u l-institutional knowledge li jeżisti f'din l-organizzazzjoni li ħadmet ma' kull Gvern.

Nemmen li l-Kamra tal-Kummerċ għandna rispett miż-żewġ naħat, u għalhekk irridu nħarsu lejha mhux sempliċement bħala entità li nikkonsultaw magħha, imma bħala entità li tkun involuta fil-governanza u l-amministrazzjoni ta' dan is-settur tant sensittiv.

Nemmen ukoll li, permezz tal-Malta Development Bank, għandna nħarsu lejn kif nistgħu niffinanzjaw l-infrastruttura ta' dawn il-free zones.

Dawn l-infrastrutturi ħafna drabi fl-ewwel istanza tagħhom ikunu market failures.

Għalhekk, fl-opinjoni tiegħi, m'hemmx settur aħjar minn dan biex nagħmlu investiment fl-infrastruttura.

Meta qed nitkellmu fuq infrastruttura rridu nħarsu lil hinn minn sempliċement triq bit-tarmak jew maħżen b'diversi sulari, imma rridu nibdew inħarsu ħafna aktar lejn l-infrastruttura produttiva, l-infrastruttura tal-effiċjenza u l-infrastruttura li tista' tiddaħħal permezz tal-abilità tal-applikazzjoni tar-robotika u tat-teknoloġija fiċ-ċaqliq tal-kaxex li jidħlu f'dawn is-servizzi.

Bħala Oppożizzjoni, din hija l-viżjoni li qed irressqu 'l quddiem għal pajjiżna.

In-naħa tal-Gvern spiss tgħidilna li aħna negattivi, naraw kollox ħażin u mmaqdru biss, mingħajr ma nipproponu xejn ġdid.

Jien nistieden lin-naħa tal-Gvern li tmur lura għal erba' snin ilu meta, bħala Oppożizzjoni, ressaqna sensiela ta' proposti f'wieħed mill-kapitli tal-politika ekonomika tal-Partit Nazzjonalista, fid-dokument intitolat Economy for the People.

F'dan id-dokument, konna sħaqna b'mod dettaljat fuq kif nistgħu nsaħħu l-aspett tal-loġistika f'pajjiżna.

Għalhekk, nappella lin-naħa tal-Gvern biex inwarrbu r-retorika politika u naraw kif nistgħu nsaħħu din il-liġi.

Wara kollox, l-outcome ta' liġi tajba għall-free zones mhijiex xi ħaġa li se taħdem sempliċement għal numru ta' snin matul din il-leġiżlatura, però hija xi ħaġa li, jekk nagħrfu nħaddmuha b'mod tajjeb u nibbażawha fuq il-valur miżjud, nistgħu nħallu benefiċċju sostanzjali għal pajjiżna fis-snin li ġejjin.

Ladarba konna qed nitkellmu dwar il-customs union, nixtieq nitkellem ukoll dwar il-materja fiskali li, f'dan il-kontest, nistgħu nirriformawha għall-aħjar.

Pajjiżna għandu sistema fiskali li, għal darb'oħra, kienet iddaħħlet minn Gvern Nazzjonista b'viżjoni kbira u fit-tul li permezz tagħha ħloqna l-pilastri ekonomiċi għal tkabbir ekonomiku li għadna ngawdu sal-lum.

Fl-2004 l-eks Ministru Tonio Fenech kien imbotta b'saħħa biex ġie approvat il-Code of Conduct tal-Unjoni Ewropea biex iddaħħlet is-sistema li tissejjaħ six-sevenths fejn shareholder barrani jista' jieħu six-sevenths tal-corporate tax li jħallas lura fuq il-livell ta' shareholder.

Nemmen li, kif kellna l-attakk minn diversi partijiet fl-Unjoni Ewropea u anke mill-OECD fuq din is-sistema fiskali, fis-snin li ġejjin dan se jkompli jiżdied.

Però, minkejja li dejjem żammejna sod fuq dik il-linja, nemmen li wasalna biex nerġgħu nħarsu lejn din is-sistema għal raġuni aktar importanti minn hekk.

Kif nafu, minn meta dħalna membri sħaħ fl-Unjoni Ewropea 'l hawn, l-imprenditur Malti ngħata opportunitajiet ġodda u kbar biex ikompli jimraħ.

Illum hawn ħafna imprendituri Maltin li huma suċċess, inkluż imprendituri żgħażagħ li bdew in-negozju tagħhom mix-xejn, kabbruh u llum huma suċċess mhux fuq skala Maltija, imma fuq skala barranija.

Però llum, l-imprenditur Malti jinsab fi żvantaġġ, għax is-sistema fiskali f'pajjiżna ma evolvietx.

Kif qalet il-GRTU l-ġimgħa l-oħra, l-imprenditur Malti jinsab fi żvantaġġ għax qed jikkompeti ma' persuni oħrajn fl-istess suq, meta għandu żvantaġġ għall-finijiet fiskali.

Għalhekk, nemmen li għandna niddiskutu dan il-qasam, biex insibu sistema fiskali li tista' żżomm il-benefiċċju tal-investiment barrani dirett li għandna u nipproteġu 'l-imprendituri Maltin.

M'għandix dubju li jeżistu elementi li nistgħu nsibu qbil komuni fuqhom, anzi nemmen li kważi nistgħu nsaħħu l-aspett tal-benefiċċju tal-investiment barrani dirett jekk jirnexxilna noħolqu formula aktar effettiva.

Fl-istess waqt, irridu nassiguraw li l-ebda imprenditur Malti ma jkun qiegħed fi żvantaġġ kontra imprenditur barrani sempliċement minħabba n-nazzjonalità tiegħu.

Nemmen li dik il-fażi ta' tkabbir f'pajjiżna għaddejnieha.

Forsi dak il-vantaġġ kellna bżonnu ftit tas-snin ilu; però llum, is-setturi tas-servizzi finanzjarji, tal-gaming, tal-avjazzjoni, tal-qasam marittimu u tal-edukazzjoni kollha evolvew u mxew 'il quddiem.

Dawn is-setturi kollha bdew minn viżjoni li kellu l-eks Prim Ministru Lawrence Gonzi, liema viżjoni llum saret realtà.

Nemmen li llum irridu naraw kif nistgħu nsaħħu t-tkabbir ekonomiku billi nibnu aktar fuq l-għerf u t-talent lokali u barrani.

Irridu noqogħdu attenti li ma naħsbux li nistgħu naffordjaw li nkunu xi gżira iżolata mill-bqija tad-dinja, għaliex it-talent u l-għerf m'għandhomx territorji u fruntieri.

Anzi rridu naraw li f'pajjiżna niġbdu t-talent u l-għerf tal-kapital uman, biex il-pass enormi li pajjiżna għamel 15-il sena ilu meta dħalna fl-Unjoni Ewropea nibdew insarrfuh b'valur ħafna aktar miżjud għall-ekonomija tagħna u għall-futur ta' pajjiżna.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

ALEX MUSCAT: Sur President, qabel ma nitkellem fuq il-liġi li għandna quddiemna, nixtieq nieħu ftit ħin biex nirrispondi għal xi punti li għamlu d-deputati tal-Oppożizzjoni li tkellmu llum.

Nibda minn dak li qal l-Onor.

Edwin Vassallo rigward punti bażiċi ta' kif taħdem l-ekonomija.

L-Onor.

Vassallo rrepeta l-assurdità li wħud fi ħdan il-Partit Nazzjonalista ilhom jirrepetu, li mill-2013 sal-lum l-ekonomija Maltija kibret unikament minħabba li żdiedet il-popolazzjoni ta' Malta!

Dan hu l-argument tal-Oppożizzjoni!

Ejja għall-mument nieħdu li dan huwa punt validu, jiġifieri li meta jkollok żieda qawwija fil-popolazzjoni, se jkollok żieda qawwija fit-tkabbir ekonomiku u f'daqqa waħda, se jinħoloq il-ġid.

Dan allura jfisser li dawk il-pajjiżi l-aktar li għandhom żieda fil-popolazzjoni huma l-aktar pajjiżi fejn l-ekonomija tagħhom qed tikber malajr.

Biss jekk tara liema huma dawk il-pajjiżi li l-popolazzjoni tagħhom qed tikber malajr, issib numru ta' pajjiżi fl-Afrika u fiż-żona tas-Sub Sahara, li fil-verità l-ekonomija tagħhom mhux talli mhux qed tikber, imma hija prattikament ineżistenti, u saħansitra qed tiċkien minn sena għal oħra.

Nerġa' ngħid li jekk nieħdu l-argument tal-Onor.

Vassallo bħala tajjeb, allura l-aħjar żmien għal pajjiżna, storikament, kien fil-ħamsinijiet u s-sittinijiet meta kellna żieda kbira fil-popolazzjoni u, b'dak l-argument, suppost li kien l-aktar żmien fejn l-ekonomija Maltija kibret.

Fil-verità, ilkoll nafu li fil-ħamsinijiet u s-sittinijiet gvernijiet Nazzjonalisti kellhom politika ta' emigrazzjoni, għax tant ma kienx hawn xogħol f'pajjiżna li l-Gvern kien iħajjar lin-nies biex jitilqu minn Malta!

Dik kienet il-politika ekonomika ta' dak iż-żmien!

Tant kien hawn Maltin li telqu minn pajjiżna li prattikament illum m'hawnx familja waħda Maltija li m'għandhiex xi qarib tagħha li qiegħed l-Awstralja, il-Kanada, l-Ingilterra jew l-Amerika, għax kellhom jemigraw biex isibu x-xogħol!

Il-punt huwa sempliċi ħafna: l-ekonomija ma taħdimx b'dan il-mod.

Żieda fil-popolazzjoni ma tfissirx awtomatikament tkabbir fl-ekonomija.

Il-popolazzjoni kibret f'pajjiżna bil-Maltin u l-barranin li ġew fostna proprju għax kibret l-ekonomija!

Illum qed nitkellmu fuq settur ġdid li se jkompli jikkontribwixxi biex l-ekonomija Maltija tibqa' tikber b'mod sostnut għaż-żmien li ġej.

F'dawn l-aħħar snin, l-ekonomija Maltija rat tkabbir fil-popolazzjoni minħabba li kibret l-ekonomija.

Qatt daqs illum ma kellna Maltin u Għawdxin li qed jaħdmu.

Bħalissa pajjiżna għaddej minn rekord ta' xogħol u ta' nies li qed jaħdmu.

Il-pjan tagħna kien ċar mill-ewwel jum: aħna ridna noħolqu l-klima politika u l-infrastruttura neċessarja sabiex l-ekonomija terġa' taqbad tikber.

Pereżempju, kritika persistenti li kienet issirilna minn diversi credit rating agencies fil-passat kienet li aħna għandna riżorsa enormi li kienet rieqda.

Hawn qed nirreferi għall-ammont ta' nisa li, sfortunatament, ma kenux qed jikkontribwixxu fid-dinja tax-xogħol.

Ovvjament, dawn in-nisa kienu qed jagħtu l-kontribut tagħhom lejn is-soċjetà Maltija, iżda mhux fid-dinja tax-xogħol.

Għalhekk daħħalna numru ta' miżuri bħal, pereżempju, it-tapering tal-benefiċċji soċjali, iċ-child care bla ħlas u t-tnaqqis tal-ispejjeż fuq il-familji, liema miżuri kollha kkontribwixxew biex aktar nisa joħorġu fid-dinja tax-xogħol u b'hekk għenu biex l-ekonomija tkompli tikber.

Dan hu l-kontra ta' dak li qed tgħid l-Oppożizzjoni, li l-ekonomija kibret għax ġew il-barranin fostna u għax żdiedet il-popolazzjoni!

Il-popolazzjoni żdiedet għax kibret l-ekonomija, li għandha bżonn in-nies biex jaħdmu fiha.

Illum kull min iħaddem jgħidlek li mhux qed isib biżżejjed ħaddiema Maltin u għalhekk qed ikollu jirrikorri bilfors għall-ħaddiema barranin.

Jekk inti qed toħloq aktar xogħol milli hawn Maltin, f'termini ekonomiċi nistgħu ngħidu b'mod kunfidenti li f'pajjiżna għandna full employment, jiġifieri m'għandniex qgħad f'pajjiżna!

In-numru tal-qgħad tant huwa żgħir li fil-verità tista' tgħid li kważi għandna full employment.

Huwa minnu li teżisti r-realtà ta' min għadu mhux impjegabbli, imma bħala Gvern qed naraw li nindirizzaw lil din il-kategorija ta' nies ukoll.

Però llum, huwa stat ta' fatt li pajjiżna tant ħoloq xogħol li m'hawnx Maltin biżżejjed biex jagħmlu dak ix-xogħol.

Għalhekk min iħaddem qed ikollu jirrikorri għall-ħaddiema barranin.

L-Onor.

Vassallo qal ukoll li l-ekonomija qed tikber biss minħabba t-tkabbir fil-popolazzjoni u li dan it-tkabbir mhux sostenibbli.

Din hija wkoll premessa żbaljata totalment.

Aktar minn hekk, l-Onor.

Vassallo pprova jagħti x'jifhem li l-credit rating agencies, f'daqqa waħda, qegħdin fil-but tal-Gvern!

Kważi tad-daħk meta tisma' lill-Onor.

Vassallo jipprova jimplika li dan il-Gvern għandu l-kapaċità li b'xi mod jinfluwenza lil dawn il-credit rating agencies u jġegħelhom jagħtuna xi marka li ma ħaqqniex!

Dawn il-credit rating agencies ma jarawx it-tkabbir fuq short term u ma jagħtukx il-marki fuq kif mort darba.

Jekk nieħdu student, ma tgħidx li huwa tajjeb għax darba jġib A, imma tgħid li huwa tajjeb jekk b'mod konsistenti jġib marki tajbin.

L-istess, meta l-credit rating agencies jagħtu l-marki tagħhom, ma jibbażawx biss fuq it-tibdil li għamel pajjiżna fi żmien qasir jew fuq l-andament ekonomiku li għandna bħalissa, imma jaraw kif pajjiżna qed jipprometti għall-futur u kif se tibqa' sejra l-ekonomija Maltija!

Jekk inti għandek investituri barranin li jibbażaw l-investimenti tagħhom fuq dak li jgħidu dawn il-credit rating agencies, ma jistax jingħata ġudizzju fuq kif sejjer illum, imma anke fuq kif l-ekonomija ta' pajjiżna se tkun sejra għada u pitgħada!

Dawn il-credit rating agencies qed jagħtu lil pajjiżna marki għoljin bħal A u A+ b'mod ripetut, għax qed jaraw li l-mod kif qed inkabbru lil Malta ekonomikament huwa sostenibbli.

Il-politika u l-viżjoni li għandu dan il-Gvern mhumiex li nkabbru l-ekonomija mil-lum għall-għada, biex ngħidu li kabbarna l-ekonomija għal sena jew sentejn ħalli noħolqu boom ekonomiku għal perijodu qasir, imma rridu progress strutturali b'politika immirata biex l-ekonomija Maltija tibqa' tikber, possibbilment anke wara li aħna ma nkunux għadna hawn!

Dan huwa l-għaqal u l-viżjoni li għandu dan il-Gvern!

Sur President, irrid nirrispondi wkoll għall-punt li għamel l-Onor.

Claudio Grech, fejn qal li n-naħa tal-Gvern ta' spiss tgħid li l-Oppożizzjoni hija negattiva.

Vassallo jitkellem, tibda taħseb li bħal donnu ninsabu fl-agħar ekonomija li qatt rat id-dinja.

Però mbagħad, min-naħa l-oħra, meta tisma' lill-Onor.

Claudio Grech jagħmel id-diskors tiegħu, kważi tieħu r-ruħ, għax l-approċċ huwa kompletament differenti!

L-Onor.

Grech għamel kritika fejn ħass li għandu bżonn jikkritika, però għamel xi punti politiċi li nħoss li għandi nirrispondi għalihom.

Grech, l-ekonomija f'pajjiżna qed tikber biss minħabba s-setturi ekonomiċi li ħoloq Gvern Nazzjonalista!

Skont hu, dak li qed isir bħalissa f'pajjiżna huwa kollu bis-saħħa tal-Partit Nazzjonalista fil-gvern!

Issa anke hawn tinduna li l-Oppożizzjoni mhijiex in sintonija dwar il-messaġġ tagħha.

Dan għaliex, fuq naħa, għandek deputat li qed jgħid li l-ekonomija qed tikber minħabba ż-żieda fil-popolazzjoni u, fuq in-naħa l-oħra, għandek deputat li qed jgħid li l-ekonomija qed tikber grazzi għas-setturi li ħalla l-Partit Nazzjonalista fil-gvern.

L-Oppożizzjoni trid tiddeċiedi!

L-ekonomija Maltija qed tikber biż-żieda fil-popolazzjoni jew bis-setturi li qed jgħidu li ħallew gvernijiet Nazzjonalisti?

Diskors bħal dan jagħtina x'nifhmu li hemm lakuna kbira fil-messaġġ li qed tipprova twassal l-Oppożizzjoni.

Biex nirrispondi għal dak li qal l-Onor.

Grech, mhu veru xejn li l-ekonomija qed tikber biss bis-setturi li investew fihom gvernijiet Nazzjonalisti.

Fil-fatt, jekk tara s-setturi li l-aktar qed jikkontribwixxu biex tikber l-ekonomija Maltija, issib fost l-oħrajn is-settur tat-turiżmu.

Issa, nispera li l-Oppożizzjoni mhux qed tippretendi li tbellagħha lill-poplu li s-settur tat-turiżmu f'Malta nħoloq unikament minn Gvern Nazzjonalista!

Dan mhux il-każ!

Is-settur tat-turiżmu nbena b'mod gradwali, fejn inbeda b'mod sostnut fis-sebgħinijiet meta konna nqtajna mill-ħakma Ingliża f'pajjiżna, u kompla jkun hemm investimenti minn gvernijiet diversi, matul leġiżlatura wara l-oħra.

Biss, il-qabża 'l quddiem f'dan is-settur li saret mill-2013 'l hawn hija waħda enormi.

Fil-fatt, is-settur tal-lukandi u r-ristoranti ra żieda fl-attività tiegħu ta' kważi erba' darbiet fuq dik li kellu qabel l-2013!

Hawnhekk wieħed qed jara l-kobor ta' dan is-settur u l-kontribut li qed jagħti lill-ekonomija Maltija!

Insemmi wkoll it-titjib fis-settur tal-manifattura.

Mhux darba u tnejn għidt f'din il-Kamra li kellek Ministri li fil-passat kienu jemmnu li l-manifattura m'hawnx lokha f'pajjiżna.

Niftakru Ministru partikolari li kien jilgħab l-imħatri li l-manifattura se tagħlaq.

Dan ma ġarax, għax il-manifattura hawn lokha f'pajjiżna!

Illum, f'pajjiżna għandna eluf ta' ħaddiema Maltin li ta' kuljum jaħdmu fis-settur tal-manifattura!

Anzi, is-settur tal-manifattura huwa wieħed mill-aktar setturi li kibru f'dawn l-aħħar snin!

Issa nispera li l-Oppożizzjoni ma tiġix tgħidilna li dan is-settur ħolqu kompletament Gvern Nazzjonalista, għax dan mhuwiex il-każ!

Il-viżjoni tal-Partit Nazzjonalista fil-gvern kienet li dan is-settur gradwalment għandu jiġi phased out.

Hawn insemmi proġett wieħed li hu Smart City.

Kulħadd jiftakar li Smart City xi darba kien spazju industrijali għall-fabbriki.

Il-Partit Nazzjonalista fil-gvern ħalla lil dawk il-fabbriki jagħlqu, iżarmaw, jitilqu u jkeċċu lin-nies, sabiex eventwalment dik l-art ingħatat għall-ispekulazzjoni.

Dik kienet il-viżjoni li kellu l-Partit Nazzjonalista għal dan is-settur!

Dan il-Gvern għandu viżjoni differenti, li jwessa' l-kapaċitajiet industrijali ta' pajjiżna u nkomplu nkabbru s-settur tal-manifattura għax jista' joħloq xogħol ta' kwalità, bħalma qed jagħmel.

Rajna diversi proġetti fl-aħħar snin.

Irrid insemmi u nifraħ ix-xogħol li qed tagħmel il-Malta Enterprise fejn, minn intrapriża li qabel l-2013 kważi kienet dormant, illum qed tapprova medja ta' tliet proġetti kull ħmistax!

Dan ifisser li aktar minn investiment barrani ġdid f'pajjiżna qed jiġi approvat kull ġimgħa!

B'hekk tikber l-ekonomija!

L-ekonomija tikber bi pjan u għax ikollok min qiegħed fit-tmun ta' dan il-pajjiż li jaf x'qed jagħmel, li ekonomikament huwa kompetenti, u li jaf fejn irid jieħu lil pajjiżna.

Sur President, huwa tajjeb li nispjega eżattament dak li qed niddiskutu llum fir-rigward tas-settur tal-free zones.

Ilkoll naqblu li l-pożizzjoni ġeostrateġika ta' pajjiżna hija unika, għax ninsabu bejn żewġ kontinenti enormi bi swieq li huma kważi illimitati.

Għandek is-suq Ewropew fuq in-naħa ta' fuq u s-suq Afrikan fuq in-naħa t'isfel tagħna, li huwa suq enormi u li qed ikompli jikber.

Ovvjament, bħala pajjiż, nieħdu pjaċir naraw li s-suq Afrikan qed jikber.

Il-fatt li għandek numru ta' pajjiżi fl-Afrika li llum qed javvanzaw b'rata mgħaġġla qed joffri potenzjal kbir għal pajjiżna.

Dawn huma swieq li nistgħu napprofittaw minnhom.

Il-fatt li jkollna din iż-żona ħielsa jfisser li jkollna żoni speċifiċi fit-territorju ta' pajjiżna fejn ma titħallasx dwana fuq il-merkanzija li tiġi.

Dan ifisser li jkollok żona partikolari fil-pajjiż fejn dawk l-ispejjeż doganali relatati ma' dwana li llum huma spejjeż komuni għall-pajjiżi kollha fl-Unjoni Ewropea ma jitħallsux.

Tajjeb li nispjegaw li dan l-operat huwa kollu fil-qafas ta' dak li tippermetti l-Unjoni Ewropea.

Fil-fatt l-Unjoni Ewropea tagħti s-setgħa lill-istati membri li, b'mod regolat, jiddeterminaw partijiet mit-territorju tagħhom sabiex ikunu żoni ħielsa, kif beħsiebna nagħmlu f'pajjiżna.

L-eqreb ħaġa li teżisti lejn dan is-settur huwa l-Freeport.

Nispera li l-Oppożizzjoni ma toħroġx tgħid li dan ukoll huwa xi settur li vvintatu hi!

Hawnhekk qed ngħidu li fir-rigward ta' dak ix-xogħol kollu li jidħol il-Freeport li mhuwiex intiż biex jidħol fis-suq Malti, ma jitħallasx dazju u spejjeż doganali marbuta ma' dawk il-prodotti li jkunu ħerġin minn pajjiżna.

Tajjeb ngħid li l-maġġoranza assoluta tal-merkanzija – jekk m'iniex żball, aktar minn 95% tal-containers – li tgħaddi mill-Freeport ta' Malta mhijiex intiża biex tidħol fis-suq Malti, iżda biex terġa' tiġi esportata.

Fil-fatt, għandek operazzjoni fejn, minħabba l-kobor u l-portata tal-Freeport kif inhuwa, tajjeb li ngħidu li l-Freeport f'pajjiżna huwa t-tieni l-ikbar free port li hemm fil-Mediterran.

Hawnhekk, wieħed jista' jifhem l-importanza strateġika li għandu dan il-post, fejn għandek vapuri kbar ħafna li jħottu l-containers f'pajjiżna, biex imbagħad ikollok vapuri iżgħar li jaqbdu dawk il-containers u jerġgħu jeħduhom 'il barra minn pajjiżna sabiex jaslu fid-destinazzjoni aħħarija tagħhom.

Però, f'dan il-każ, il-prodotti qed jibqgħu kif inhuma.

B'din il-liġi, qed immorru pass oltre u qed nevolvu dan il-konċett.

Dan għaliex hawnhekk qed ngħidu li f'din iż-żona ħielsa l-merkanzija tista' tiġi pproċessata mingħajr ma jitħallas dazji jew spejjeż oħrajn fuq l-importazzjoni!

B'hekk, qed noħolqu settur ġdid tal-loġistika f'pajjiżna, ibbażat mill-punt li qed nagħmlu użu tajjeb tal-pożizzjoni ġeografika strateġikament tajba immens li Malta tinsab fiha.

Dan huwa kollu valur miżjud, dment li qed tipproċessa dak il-prodott f'dik iż-żona ħielsa.

Hawnhekk qed ngħidu li, fuq naħa, għandek il-Freeport li huwa t-tieni l-ikbar faċilità tan-natura tiegħu fil-Mediterran u, fuq in-naħa l-oħra, għandek l-arjuport internazzjonali ta' Malta, li llum il-ġurnata nafu li għandu konnettività tajba immens.

Fil-fatt, huwa tajjeb li nispjegaw li l-ajruport internazzjonali ta' Malta huwa aktar connected mill-ajruport ta' Heathrow, li huwa ajruport importantissimu fl-Ewropa.

Aktar minn hekk, hemm il-pjanijiet mill-operatur li qed jopera l-MIA li l-ajruport ikompli jikber.

Fil-fatt, ftit tal-ġimgħat ilu, smajna li l-MIA għandha l-pjanijiet li tkompli tkabbar l-ajruport ta' Malta sabiex tilqa' aktar titjirijiet lejn pajjiżna u minn pajjiżna, għax qed jaraw li hemm suq li jista' jkompli jikber.

Illum il-ġurnata, nistgħu ngħidu li huma ħafna dawk li jużaw l-ajruport ta' Malta, fejn prattikament l-ajruport qed jaħdem b'aktar minn full capacity.

Ta' dan ngħid prosit kbira lit-tmexxija tal-MIA, għax qed jagħmlu biċċa xogħol tajba immens biex ilaħħqu mal-kwantità enormi ta' titjirijiet li għandhom ta' kuljum f'kull ħin tal-ġurnata.

Għalhekk, qed jinħass il-bżonn li l-ajruport ikompli jikber aktar.

Nerġa' ngħid li, minn naħa għandek free port li l-operat tiegħu huwa kbir ħafna u, min-naħa l-oħra, għandek ajruport li għandu infrastruttura tajba u li huwa connected tajjeb mal-bqija tal-Ewropa u lil hinn.

It-triq 'il quddiem hija li nużaw dawn iż-żewġ bċejjeċ ta' infrastruttura tant tajba f'pajjiżna sabiex noħolqu din in-niċċa ekonomika ġdida li tista' toħloq tant xogħol u ġid għal pajjiż.

Hawn wieħed jara l-viżjoni ta' dan il-Gvern.

Hawn mhux qed nitkellmu fuq xi ħaġa li l-Gvern se jaħsad il-benefiċċji minnha fl-immedjat.

Bħalma kellna setturi oħrajn li bħala Gvern wellidna mill-ġdid, din hija l-viżjoni li għandna għal dan is-settur.

Bħala Gvern qed naħdmu biex noħolqu niċeċ ekonomiċi ġodda, li għad jgħaddi ż-żmien u min jiġi warajna jgħid li dan il-Parlament u dan il-Gvern kellhom viżjoni kbira meta lleġiżlaw fuq din in-niċċa ekonomika ġdida, li tkun qed toħloq ġid u xogħol għal min ikun qed jaħdem f'dawn is-setturi.

Il-viżjoni li għandu dan il-Gvern hija li nkunu nistgħu nikkreaw din in-niċċa ġdida b'dan il-qafas ta' liġi.

Tajjeb ngħid ukoll li din il-liġi, apparti li qed tipprovdi l-ħolqien ta' dawn iż-żoni ħielsa, qed tipprovdi wkoll għat-twaqqif ta' awtorità kompetenti li se tmexxi l-operat f'dawn iż-żoni.

Huwa importanti li jkollok dawn iż-żoni eżentati minn taxxi u dazju dovut ta' importazzjoni, iżda tajjeb li jkollok awtorità li tara li ma jkunx hemm abbuż.

Għalhekk, din l-awtorità, fir-remit tagħna, se tkun qed tara li tamministra dawn iż-żoni ħielsa, u l-Gvern se jpoġġi għad-dispożizzjoni ta' din l-awtorità dak li huwa neċessarju, jiġifieri l-art industrjali neċessarja, sabiex tkun tista' titqassam mal-operaturi fin-negozju li se jkunu qed joperaw minn dawn il-postijiet.

Ovvjament, se jkun fil-kompetenza ta' din l-awtorità li tara li l-liġi f'dawn iż-żoni ħielsa tiġi osservata.

Sur President, nagħlaq billi nifraħ lill-Ministru Chris Cardona li ressaq din il-liġi quddiem dan il-Parlament.

Nispera li jkun hawn qbil anke mal-Oppożizzjoni li dan huwa pass fid-direzzjoni t-tajba.

Permezz ta' din il-liġi, qed noħolqu niċċa ekonomika ġdida billi nagħmlu użu aħjar u aktar tajjeb ta' dak li diġà għandna eżistenti llum f'pajjiżna.

Kif għedt, se nużaw l-infrastruttura tal-ajruport internazzjonali ta' Malta u l-Freeport sabiex ikollna hub fejn naqdu aktar lis-setturi kummerċjali, speċjalment dawk li qed jaqdu s-swieq Afrikani, Amerikani u Asjatiċi, lil hinn mill-Ewropa.

B'hekk qed noħolqu din in-niċċa ekonomika ġdida li jiena konvint li se toħloq ħafna impjiegi ta' kwalità, u għad jgħaddi ż-żmien u l-poplu Malti jgħid kemm kien għaqli dak il-Gvern li ħoloq din in-niċċa ekonomika ġdida li kompliet toħloq aktar ġid sabiex pajjiżna verament jibqa' miexi 'l quddiem.

Nirringrazzjak.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

ROBERT CUTAJAR: Sinjura President, segwejt b'attenzjoni d-diskorsi li saru s'issa, speċjalment l-aħħar intervent tal-Onor.

Alex Muscat min-naħa tal-Gvern, u ma nistax ma nikkummentax b'responsabilità fuq dak li għadu kif qal.

Nibda biex ngħid li l-Oppożizzjoni se tkun qed tivvota favur dan l-Abbozz ta' Liġi.

Irrid inserraħ ukoll moħħ l-Onor.

Muscat li teżisti sintonija bejn il-kelliema tal-Oppożizzjoni u m'hawn l-ebda lakuna.

Jidher li n-naħa tal-Gvern ma tridx tifhem dak li qed tgħid l-Oppożizzjoni u dak li qed jgħidu n-nies hemm barra.

Fil-fatt, se nkun qed nikkwota siltiet minn diskorsi li għamlu nies li mhumiex ġejjin mill-kamp tal-Partit Nazzjonalista u li qalu li filwaqt li l-Gvern jinsab medhi u mitluf jitkellem dwar in-numri, ir-realtà hemm barra, fil-faxxa tal-aktar nies vulnerabbli f'pajjiżna, hija totalment differenti.

Muscat irrid ngħidlu li allaħares ma kenitx l-aħħar amministrazzjoni ta' Gvern Nazzjonalista li ma ħolqotx setturi ġodda bħall-gaming, il-farmaċewtika u s-servizzi finanzjarji.

Insemmi wkoll it-turiżmu, fejn illum qed naħsdu r-riżultati ta' deċiżjonijiet għaqlin li ttieħdu mill-Kabinett immexxi mill-eks Prim Ministru Lawrence Gonzi, meta kien ġie deċiż li f'pajjiżna jidħlu l-low cost airlines.

Kieku ma tteħdux dawk id-deċiżjonijiet, kieku ma konna qatt nilħqu n-numri ta' turisti li qed iżuru pajjiżna.

Hawn immur pass oltre u nfakkar ukoll fl-amministrazzjoni tal-eks Prim Ministru Eddie Fenech Adami meta nbena l-ajruport u l-Freeport.

Irrid infakkar lin-naħa tal-Gvern li kien Gvern immexxi mill-Partit Nazzjonalista li kellu l-viżjoni li jinbena ajruport ġdid.

Illum l-ajruport qed jikber, imma allaħares fis-snin disgħin ma tteħditx id-deċiżjoni fis-snin li jkollna ajruport ġdid f'pajjiżna.

L-istess ġara fir-rigward tal-Freeport, għax l-Onor.

Muscat bħal donnu ddejjaq jgħid li kien il-Gvern immexxi mill-Partit Nazzjonalista li investa l-miljuni fil-Freeport, liema investiment hu rifless f'din il-liġi.

L-Onor.

Muscat bħal donnu tefa' l-kritika tiegħu għal dak li ġara fis-snin sittin.

Dakinhar jien kont għadni ma twelidtx; però, ħafna minn dawk li qed jisimgħuna jistgħu jikkonfermaw meta beda l-investiment fit-turiżmu, fejn bdew jinbnew l-ewwel lukandi f'pajjiżna għax kellna Gvern b'viżjoni.

Jekk wieħed iħares lejn l-istorja u jmur lura, mhux għal dak li ġara mill-2013 'l hawn, imma għas-snin sittin, isib li din in-naħa dejjem kienet fuq in-naħa t-tajba tal-istorja.

Insemmi, fost l-oħrajn, l-Indipendenza u d-dħul ta' Malta fl-Unjoni Ewropea, fejn niftakru kemm l-Onor.

Simon Busuttil ħadem qatigħ biex pajjiżna jissieħeb bħala membru sħiħ.

Kieku gvernijiet Nazzjonalisti ma ħadux dawk id-deċiżjonijiet għaqlin, kieku llum lanqas għandna Segretarju Parlamentari responsabbli għall-fondi Ewropej li għadu kemm ħa sehem f'dan id-dibattitu!

Hawn irrid nagħmel parentesi żgħira.

Ejja ma nipprovawx nibdew nilqgħu għal dak li qegħdin naraw ġej lejn pajjiżna!

Infakkar li, ftit tas-snin ilu, l-eks Prim Ministru Lawrence Gonzi kien irnexxielu jġib €1.2 biljun lejn pajjiżna, liema fondi llum qed jitgawdew mill-ġenerazzjonijiet preżenti u qed jiġu investiti f'tant proġetti.

Matul dawn l-aħħar ħames snin, rajna kemm-il darba l-Gvern jaqta' ż-żigarella ta' proġetti li saru grazzi għall-fondi Ewropej.

Dan hu kollu riżultat tal-viżjoni u l-għaqal fit-tmexxija tal-eks Prim Ministru Lawrence Gonzi li rnexxielu jġib dan il-pakkett għal pajjiżna.

Illum, bħal donnu l-Gvern qed jantiċipa pakkett inferjuri, u għalhekk qed jilqa' b'ħafna skużi u raġunament li pajjiżna għandu ekonomija b'saħħitha.

Ma ninsewx li dakinhar l-Ewropa kienet għaddejja mill-agħar kriżi finanzjarja, fejn kien hemm miżuri ta' awsterità kważi fil-pajjiżi Ewropej kollha.

Dakinhar kien hemm mexxejja li kienu qegħdin jiskantaw kif, minkejja l-kriżi li kienu qegħdin jesperjenzaw gvernijiet Ewropej u lil hinn mill-Ewropa, pajjiżna baqa' għaddej għax kellu l-għaqal fit-tmexxija.

Dakinhar, ma kellniex Prim Ministru li jgħidilna u nikkwota:

"Meta tgħid li ma tridx ħaddiema barranin, qisek qed tgħid li ma tridx pensjonijiet."

Dan hu dak li qalilna l-Prim Ministru 15-il ġurnata ilu!

Dan kien statement xokkanti, tant li kien hemm anke Membri tal-Gvern li tkellmu dwar kif kienu sorpriżi b'dak il-kumment, ovvjament fil-magħluq, għax joqogħdu dejjem żewġ passi lura milli jitkellmu fil-miftuħ.

Meta l-Gvern qiegħed kontinwament jikkwota li l-credit ratings agencies qed jgħidu li pajjiżna miexi 'l quddiem u qed jagħtuna ċertifikat wara l-ieħor, u mbagħad ikollok lill-Prim Ministru li jagħmel statement bħal dan, verament tibda tinkwieta!

Ilkoll nafu t-tip ta' ħaddiema li qed jattira pajjiżna fil-mument.

Kif qal l-Onor.

Claudio Grech, aħna rridu li pajjiżna jattira ħaddiema ta' kwalità li jsaħħu n-nuqqasijiet li jista' jkun li għandna fir-riżors uman, u mhux ħaddiema li fil-maġġor parti tagħhom qed jaħdmu fiċ-cheap labour.

Dawn huma l-ħaddiema li qegħdin niftaħru bihom!

Dan qed jgħiduh anke diversi kelliema li mhux ġejjin mill-kamp tal-Partit Nazzjonalista.

X'differenza minn meta tħares lejn is-snin sittin, fejn l-eks Prim Ministru Giorgio Borg Olivier kellu viżjoni għal pajjiżna għal 30 u 40 sena!

Illum inħarsu lura u ngħidu kemm fis-snin sittin, tmenin u disgħin ittieħdu deċiżjonijiet importanti, anke jekk dakinhar kien hemm min ma fehemx dik il-viżjoni.

Illum ta' spiss nisimgħu kelliema tal-Gvern li jipprovaw jagħtu l-impressjoni li x-xemx telgħet f'pajjiżna fl-2013, imma jinsew tant deċiżjonijiet għaqlin li ttieħdu fil-passat.

Gvernijiet Nazzjonalisti ma kellhomx bżonn li, biex jagħmlu proġetti bħal, pereżempju, l-ajruport u l-Freeport, ibigħu ċ-ċittadinanza ta' pajjiżna, l-identità tagħna u dak li jagħmilna Maltin Ewropej.

Illum il-Gvern jiftaħar li se jkun qed jagħmel proġett tal-housing, liema settur huwa falliment, bil-flus tal-bejgħ taċ-ċittadinanza.

Dan huwa l-Gvern tas-surplus u tal-credit ratings għoljin li f'sitt snin ma kienx kapaċi jagħmel dak li wiegħed fil-programm elettorali tal-2013, li Gvern Laburista ġdid kien se jeradika l-faqar.

Illum titkellem ċar bint l-eks Prim Ministru Dom Mintoff, Yana Mintoff, dwar il-problemi tal-housing, il-faqar u d-dritt għal ħajja diċenti.

Fost l-oħrajn, tgħid x'kien l-aħħar kliem tal-Perit Mintoff – mur ġibu għadu ħaj! – u nikkwota:

"L-aħħar kliem ta' missieri kien li kulħadd jistħoqqlu ħajja diċenti.".

Sur Prim Ministru, dawk in-nies li llum qegħdin jgħixu fil-garaxxijiet jew li m'għandhomx saqaf fuq rashom mhumiex qed jgħixu ħajja diċenti!

Illum, tajjeb nibqgħu nfakkru li għan-nies hemm barra li jkunu qegħdin jistennew bħar-ruħ tal-purgatorju l-pensjoni jew il-paga fl-aħħar tax-xahar, ma jiswa xejn il-kliem sabiħ min-naħa tal-Gvern li f'pajjiżna, kollox miexi ward u żahar għax għandna ekonomija b'saħħitha u għax il-credit rating agencies reġgħu tawna ratings ta' A u A+.

Inkunu qed nidħku bin-nies jekk nibqgħu nitkellmu b'dan il-mod u ma nindirizzawx id-diffikultajiet tan-nies.

Naħseb li għandna nkunu ħafna aktar reali u kredibbli f'dak li ngħidu.

Hawn insemmi statistika tal-Eurostat li ħarġet f'dawn l-aħħar ġimgħat u li tikkonferma li f'pajjiżna għandna 22,000 anzjan li qegħdin jew jinsabu f'riskju ta' faqar.

Dalgħodu, f'din il-Kamra, kellna seduta speċjali fuq id-dimenzja fejn tkellimna dwar l-isfidi li għandhom l-anzjani tagħna.

Pajjiżna jrid jassigura li l-anzjani jibqgħu jgħixu ħajja diċenti fl-aħħar ta' xjuħithom, għax inutli nibqgħu nitkellmu dwar ekonomija b'saħħitha u nibqgħu ngħidu li f'pajjiżna qed jinħoloq il-ġid, meta mbagħad fis-saffi t'isfel hemm nies vulnerabbli li mhux qed iħossu dan it-tkabbir ekonomiku.

Forsi kien għalhekk li l-Prim Ministru għamel dak l-istatement dwar it-tkabbir tal-popolazzjoni u s-sostenibilità tal-pensjonijiet.

Irrid infakkar kif, fl-aħħar tas-snin disgħin u fil-bidu tas-sena 2000, il-Partit Laburista ddeċieda li jibqa' gallarija f'dak li għandu x'jaqsam mal-pensjonijiet.

Illum il-Prim Ministru qed jirrealizza li din hija sfida.

Illum in-nies hemm barra m'għandhomx garanzija li jista' jkollhom pensjonijiet diċenti, u l-Gvern qed iħoss din il-pressjoni.

Għalhekk kien xokkanti l-istatement li għamel il-Prim Ministru meta qal il-preċiżi kelmiet:

"Meta tgħid li ma tridx ħaddiema barranin, qisek qed tgħid li ma tridx pensjonijiet."

Bħala Oppożizzjoni qed ngħidu li, fejn hemm bżonn, għandna nġibu ħaddiema minn barra: imma ma jistax ikun li nibqgħu nġibu eluf ta' ħaddiema mingħajr pjan min-naħa tal-Gvern, għax qed jinħolqu katina ta' problemi.

Din hija ħasra għax għada pitgħada l-ġenerazzjonijiet futuri se jkunu qed iħallsu għal dan l-ingann ta' statements u figuri ta' ekonomija b'saħħitha u ta' surplus li mhumiex reali.

Il-Gvern qed jitkellem dwar il-ġid li qed jinħoloq, imma mhu qed jagħmel xejn biex in-nies li qegħdin hemm isfel jittellgħu 'l fuq.

Fl-istess ħin, min qiegħed fuq, qed jibqa' tiela' 'l fuq, bir-riżultat li dejjem qed jikber id-distakk bejn il-faxxa ta' fuq, il-faxxa tan-nofs u dik l-aktar baxxa.

Irrid insemmi wkoll dak li ħareġ minn studju ieħor li sar lejn nofs is-sena li għaddiet, fejn Malta kellha l-ikbar żieda fl-Unjoni Ewropea ta' inkwilini li jgħixu fil-faqar.

Dawn huma figuri inkwetanti!

Fi tliet budgets konsekuttivi, dan il-Gvern qalilna li se jkun qed jindirizza l-problema tal-housing; imma, għaddiet sena wara l-oħra, intemmet leġiżlatura u dħalna f'waħda ġdida u l-Gvern għadu qed jibqa' jwegħedna l-famuż investiment ta' €50 miljun.

Suppost wasalna għal €200 miljun, għax din il-figura ssemmiet f'erba' budgets!

Però f'dan il-qasam, rajna falliment minn dan il-Gvern!

Meta niġu f'din il-Kamra u nitkellmu fuq liġijiet bħal din li għandna quddiemna, tajjeb li nispostaw id-diskussjoni anke fuq suġġetti li b'xi mod jew ieħor imissu oqsma oħrajn, fosthom is-self employed.

Tajjeb ngħid li, f'dawn il-ġranet, bħala Oppożizzjoni qed ikollna l-possibilità li nduru l-ħwienet u diversi familji, fejn qed nitkellmu man-nies u anke mas-sidien ta' negozji żgħar.

Filwaqt li l-Gvern jitkellem fuq ekonomija b'saħħitha, is-sidien tal-intrapriżi u l-ħwienet żgħar f'pajjiżna mhux qed iħossu dak li qed jgħid il-Gvern.

M'għandix dubju li bejn l-erba' ħitan, il-Gvern u l-membri tiegħu jitkellmu wkoll dwar ir-realtà differenti li qed jesperjenzaw il-familji li jiddependu minn dak il-ħanut li ilu jintiret mingħand in-nanniet jew qraba oħra.

Illum, fil-beraħ, esponenti tal-Gvern jitkellmu bħal donnu kollox miexi ward u żahar, imma l-profitt ta' dawn in-negozji żgħar dejjem qed jonqos.

Skont l-istħarriġ li ħareġ fl-aħħar festi tal-Milied u l-Ewwel tas-Sena, il-maġġoranza tal-ħwienet iddikjaraw fil-miftuħ li l-profitt tagħhom kien inqas mis-snin passati.

Dan juri li hemm xi ħaġa ħażina li mhijiex qed tiffunzjona.

Ma jistax ikun li dan il-Gvern jibqa' ma jagħtix kas ta' x'qed tgħid il-komunità kummerċjali hemm barra.

Huwa minnu li hawn setturi li mexjin 'il quddiem, fosthom is-settur tal-kostruzzjoni.

Ovvjament, hemm prezz li dan il-pajjiż qed iħallas, u forsi llum il-poplu għadu mhux qed jirrealizza l-prezz li t-tfal tat-tfal tagħna se jkollhom iħallsu fil-futur.

Kif nafu, bħalissa għaddej bini sfrenat, b'permessi ħerġin bl-addoċċ, l-awtoritajiet iduru mal-policies, basta noħorġu l-permessi u l-bini tiela' m'ogħla s-smewwiet ma' kullimkien.

Għal dawn id-deċiżjonijiet li qed jittieħdu llum, għada rridu nħallsu prezz għoli!

Bħala Oppożizzjoni, ma rridux inkunu kompliċi f'dan l-isfreġju billi ma nitkellmux dwar ir-realtajiet li qed jesperjenzaw il-familji u n-negozji tagħna.

Il-Gvern jista' jibqa' jgħidilna li aħna negattivi, però n-nies hemm barra jafu sewwa x'inhi r-realltà, speċjalment dawk fil-faxxa l-baxxa li mhumiex ftit.

L-Oppożizzjoni se tibqa' titkellem dwar soċjetà li jimpurtaha.

Din mhijiex buzzword li ħolom biha l-Kap tal-Partit, l-Onor.

Adrian Delia, imma hija riflessjoni ta' dak li nisimgħu mingħand in-nies meta qed niltaqgħu magħhom.

Fil-fatt, matul l-aħħar ġranet, żorna numru ta' lokalitajiet fejn il-Kap iltaqa' ma' numru ta' sidien tal-ħwienet f'Għawdex, San Ġwann, San Pawl il-Baħar u l-Mellieħa, li, fil-maġġoranza tagħhom, qed jgħidu li l-bejgħ dejjem qed jonqos.

Huwa għalhekk li l-Oppożizzjoni b'responsabilità qiegħda twassal il-messaġġ tagħha.

Nerġa' ngħid li l-Oppożizzjoni se tivvota favur din il-liġi għax aħna m'aħniex negattivi imma pożittivi, però tajjeb li nibqgħu nikkritikaw fejn inħossu li għandna nagħmlu dan.

Jalla l-Gvern ma jibqax aljenat mir-realtajiet li għaddej minnhom pajjiżna.

Jekk il-Gvern se jibqa' jieħu deċiżjonijiet li fit-totalità tagħhom huma bla viżjoni u ma jagħmlux ġieħ lil pajjiżna, għada pitgħada pajjiżna se jkun qed iħallas prezz qares ħafna.

Nirringrazzjak.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Insejjaħ lill-Ministru Joe Mizzi biex, jekk jogħġbu, iressaq l-aġġornament.

Fis-6.58 p.m. id-diskussjoni ġiet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

JOE MIZZI: Sinjura President, nipproponi l-aġġornament għal għada t-Tlieta, 19 ta' Frar 2019 fl-4.00 p.m., b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi dwar l-Amministrazzjoni Pubblika – Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi dwar il-Liġijiet tal-Pulizija – Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Awtorità għall-Iżvilupp Reġjonali ta' Għawdex – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar Żoni Ħielsa f'Malta – Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi tal-2019 li jemenda l-Kodiċi tal-Liġijiet tal-Pulizija – Tieni Qari;

Abbozz ta' liġi dwar il-Protezzjoni tal-Minuri (Ħarsien Alternattiv) – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Awtorità għas-Servizzi Finanzjarji ta' Malta (Emenda Nru 2) – Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Swieq Finanzjarji – Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar it-Trademarks – Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi li Jimplimenta Miżuri tal-Estimi – Votazzjoni fuq it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Professjoni Medika u l-Professjonijiet li għandhom x'jaqsmu magħha u l-Ordinanza dwar Mediċini Perikolużi – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi biex jemenda l-Att dwar il-Patrimonju Kulturali – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili u l-Kodiċi Kriminali – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Impiegi u r-Relazzjonijiet Industrijali – Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi biex jemenda Diversi Liġijiet (Riforma dwar il-Pensjonijiet) – Kumitat Permanenti.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

SIMON BUSUTTIL: Sinjura President, il-ġimgħa li għaddiet, kellna aħbar dwar l-aħħar każ ta' korruzzjoni.

Din id-darba smajna dwar każ li jittratta l-qasam tat-tonn, li huwa industrija importanti ħafna għal pajjiżna, fejn l-aktar persuna importanti fid-Dipartiment tas-Sajd spiċċat ġiet sospiża wara li nkixfet mill-mezzi tax-xandir Spanjoli li kienet qed titlob il-flus.

Dan hu każ fejn hawn allegazzjoni ta' korruzzjoni!

Peress li dan huwa każ li għadu qed jiżviluppa, ma nixtieqx nitkellem fid-dettall fuqu llum, imma nixtieq nislet żewġ messaġġi li joħorġu minn dan il-każ.

L-ewwel nett, ladarba qegħdin nitkellmu fuq il-ħut, l-ewwel messaġġ li għandna nieħdu huwa li l-ħuta minn rasha tinten!

Din hija espressjoni Maltija li kulħadd jifhimha mill-ewwel u żgur tapplika għal dan il-każ tat-tonn, kif tapplika għal tant każijiet oħrajn.

Fejn tidħol il-korruzzjoni f'pajjiżna, il-messaġġ hu li l-ħuta minn rasha tinten!

It-tieni messaġġ li nixtieq nitkellem fuqu, għax forsi mhux kulħadd għadu rrifletta biżżejjed fuqu, hu li kellha tkun pressjoni mill-Ispanjoli, jiġifieri minn barra l-pajjiż, biex insiru nafu b'dan il-każ, nieħdu azzjoni u persuna tiġi sospiża.

Kieku ma kienx hemm din il-pressjoni minn barra u dan il-każ ma ħariġx fil-midja Spanjola, kieku ma konna nagħmlu xejn.

Ħalli nibda mill-ewwel messaġġ li l-ħuta minn rasha tinten.

Il-korruzzjoni f'pajjiżna rabbiet l-għeruq ma' kullimkien, minn fuq s'isfel, imma l-aktar ħaġa li tweġġgħek hi li l-aktar allegazzjonijiet serji u gravi qegħdin fl-Uffiċċju tal-Prim Ministru nnifsu.

Għalhekk il-ħuta minn rasha tinten, meta għandek l-Uffiċċju tal-Prim Ministru b'dell daqshekk ikrah fuqu qed jibgħat il-messaġġ li kulħadd jista' jagħmel li jrid!

Fil-fatt, jekk Ministru jinqabad b'xi allegazzjoni ta' korruzzjoni, m'għadux jitkeċċa mill-Prim Ministru.

Kif jista' l-Prim Ministru jkeċċih jekk fl-Uffiċċju tiegħu stess għandu dellijiet tant tqal?

Dan wassal biex intilfet l-awtorità li jittieħdu passi fuq il-korruzzjoni, għax hemm dellijiet f'Kastilja stess.

Huwa għalhekk li l-ħuta minn rasha tinten!

Aktar minn hekk, mhumiex qed jittieħdu passi, għax dan il-Gvern iġġammja l-istituzzjonijiet, bħall-Kummissarju tal-Pulizija, l-Avukat Ġenerali u l-FIAU.

Issa jidher li anke l-Qorti qed tibża' tieħu deċiżjonijiet biex jinfetħu investigazzjonijiet.

Agħar minn hekk, qed jibdew imeru s-sewwa magħruf!

Issa li jiġi l-Gvern u jmeri s-sewwa magħruf f'din il-Kamra, drajnieha - drajna li jiċħdu kollox, anke jekk hemm il-provi, iswed fuq l-abjad - però, li tmur barra minn Malta, kif għamel il-Ministru għall-Ġustizzja Owen Bonnici l-ġimgħa li għaddiet, u jmeri s-sewwa magħruf, dik hija xi ħaġa li tweġġgħek, għax dak huwa tradiment għall-verità u għal pajjiżna.

Qed ngħid dan għax pajjiżna ma jixraqlux li jkollu Ministru għall-Ġustizzja li jmur fil-Parlament Ewropew u jmeri s-sewwa magħruf!

Tajjeb ngħid li, fir-rigward ta' 17 Black, il-Ministru għall-Ġustizzja qal li saru żewġ inkjesti u ma nstab xejn.

Saru żewġ inkjesti?

Jien suppost naf bihom, għax jekk kienet se ssir inkjesta, ma kienx għax talabha l-Gverrn, imma għax tlabtha jien!

Jien qed nitlob li tinfetaħ inkjesta biex naraw x'hemm ħażin, u mhux għaddew tliet snin – proprju dan ix-xahar – minn mindu kixfithom Daphne Caruana Galizia u lanqas bdiet investigazzjoni!

It-tajba hi li mbagħad, kif qed ngħid, il-Ministru għall-Ġustizzja jgħid fil-Parlament Ewropew li saru żewġ inkjesti u ma nstab xejn, meta lkoll nafu li ma nbdiet lanqas inkjesta waħda!

Tant hu hekk li r-reazzjonijiet tal-Membri tal-Parlament Ewropew ma kienu kumplimentużi xejn, għax lil dawn ħadd ma jipprova jbellgħalhom ir-ross bil-labra!

Anzi, jekk xi ħadd se jipprova jgħaddihom biż-żmien, mhu se jieħdu gost xejn.

Fil-fatt, meta semgħu lill-Ministru għall-Ġustizzja jitkellem, għaddew ċerti kummenti biex juru kemm ma jaqblux ma' dak li kienu qegħdin jisimgħu.

Il-fatt li l-Ministru għall-Ġustizzja kien qed jipprova jidħak bihom f'wiċċhom u f'isimna, ifisser li lilna qed iwaqqgħalna wiċċna l-art!

Pereżempju, Membru Parlamentari Ewropew Svediż, Gunnar Hokmark, qal hekk:

Hawn qed jgħid li jekk il-Ministru għall-Ġustizzja qed jiċħad li hemm problema, mela hu parti mill-problema!

Fil-fatt qabbilna ma' dak li jiġri fir-Russja fejn jiċħdu s-sewwa magħruf u jgħidu li kollox qed jaħdem kif suppost u li l-istituzzjonijiet qegħdin jagħmlu xogħolhom, meta kulħadd jaf li mhumiex.

Żied jgħid li:

Issa forsi wieħed jgħid li dan huwa Membru tal-Parlament Ewropew li ġej mill-grupp tal-Partit Nazzjonalista!

Ovvjament, ħadd ma jemmen li aħna se ngħidu lil xi MEP Żvediż x'għandu jgħid; imma ejja, għall-grazzja tal-argument, inpoġġu dak li qal fil-ġenb.

Se nikkwota x'qalet il-Membru Parlamentari Soċjalista, li ġejja mill-familja politika tal-Partit Laburista, Ana Gomes, fejn qalet li qabel l-Onor.

Owen Bonnici mar jitkellem fil-Parlament Ewropew, kienet temmen li l-Onor.

Owen Bonnici m'għandux kontroll tas-sitwazzjoni u ma jafx eżattament x'qed jiġri.

Però mbagħad semgħetu jitkellem u l-MEP Ana Gomes qalet hekk:

L-MEP Ana Gomes qed tgħid li mhux talli l-Onor.

Owen Bonici jaf sew kif inhuma l-affarijiet, imma ta l-impressjoni li qed jagħmel minn kollox biex ma jħallix investigazzjoni ssir.

Din hija stampa tal-mistħija u ta' tradiment!

L-Onor.

Owen Bonnici pinġa stampa żbaljata mhux ta' pajjiżu biss, imma ta' pajjiżna wkoll.

Għalkemm aħna ġejjin mill-Oppożizzjoni, meta l-Onor.

Bonnici jitkellem, jagħmel dan f'isimna wkoll, u allura, jekk qed jigdeb, qed jigdeb f'isimna wkoll!

Jekk qed iwaqqagħna għaċ-ċajt, qed iwaqqa' għaċ-ċajt lil pajjiżna!

Din hija l-gravità tat-tradiment!

Issa forsi l-membri tal-Gvern jgħidu li l-MEP Ana Gomes dejjem titkellem kontra l-Partit Laburista, anke jekk ġejja mill-familja politika tagħhom, però rrid insemmi wkoll x'qal MEP ieħor mill-Partit tal-Ħodor, li żgur mhux se jipprova jgħin lill-Partit Nazzjonalista.

L-MEP Sven Giegold jgħid hekk:

Jien inweġġa' meta nara li għandhom ikunu persuni li ġejjin minn pajjiżi oħrajn tal-Unjoni Ewropea biex jgħidu l-verità dwar pajjiżna, għax il-Ministru għall-Ġustizzja mar quddiemhom u ma qalx il-verità!

Għalija dawn in-nies huma aktar leali lejn il-verità mill-Ministru tagħna stess!

Għalija dawn in-nies huma aktar lesti li jiddefendu l-valuri tagħna mill-Gvern tagħna stess!

Sinjura President, se ngħaddi għat-tieni messaġġ li semmejt fil-bidu.

Kellha tkun pressjoni minn barra pajjiżna biex jibda jsir xi ħaġa f'pajjiżna dwar l-iskandlu tat-tonn.

Tajjeb li nżommu f'moħħna li dan l-iskandlu ħareġ fil-midja Spanjola, għax kieku hawn Malta ma konna nisimgħu xejn dwaru, il-Gvern ma kien jagħmel xejn u l-kap tad-Dipartiment tas-Sajd kienet tibqa' fil-kariga tagħha.

Però la nkixfu, kellhom bilfors jieħdu passi.

Tajjeb nerġa' ngħid li ħadu l-passi mhux għax riedu huma, imma għax bilfors.

L-istess se jiġri fuq il-korruzzjoni li tiġi minn Kastilja, fejn jekk mhu se jsir xejn, il-pressjoni minn barra l-pajjiż se tkompli tikber sakemm Malta tieħu passi.

Din hija xi ħaġa importanti li l-Gvern irid jirrealizzaha.

Il-Gvern għandu l-possibilità li jħalli 'l-istituzzjonijiet Maltin jagħmlu xogħolhom, imma hu għalqilhom il-bibien biex ma joperawx kif suppost.

Jekk il-Gvern mhux se jħalli 'l-istituzzjonijiet jagħmlu xogħolhom, se jiġi sforzat jieħu passi mill-Unjoni Ewropea.

Il-Gvern jista' f'Malta jagħlqilna l-bibien kollha f'wiċċna, però jekk se jagħmel hekk, se jispiċċa bi pressjoni kif ġralu fuq il-każ tat-tonn u jkollu jieħu passi bilfors.

Jekk il-Gvern mhux qed jara din il-ħaġa, allura verament qed jara sal-ponta ta' mnieħru!

Din hija xi ħaġa ċarissima!

Il-Gvern jista' jdur żugraga kemm irid f'Malta, u jibqa' jagħlqilna l-bibien kollha kif qed jagħmel, imma barra minn Malta mhux se jitħalla jagħmel dan.

Bħala pajjiż, issa bdejna nitilgħu fuq il-livell fejn il-pressjoni qed tikber minn barra għax ġabha b'idejh dan il-Gvern!

Tant hu hekk li għada, fil-Kumitat responsabbli mill-Ġustizzja u l-Intern fil-Parlament Ewropew, se jittieħed vot fuq dan ir-rapport.

Dan huwa rapport fuq is-saltna tad-dritt f'Malta u fl-Islovakkja, imma l-aktar li jikkonċentra huwa fuq Malta.

Qed jittratta 'l Malta u 'l Islovakkja għax, kif nafu, kien hemm il-qtil ta' ġurnalisti f'dawn il-pajjiżi.

F'Malta kellna l-assassinju ta' Daphne Caruana Galizia – li sal-lum għadni ma nistax inniżżilha – u fl-Islovakkja kien hemm l-assassinju ta' Ján Kuciak, ġurnalist investigattiv, u t-tfajla tiegħu.

Għada se jkun qed jittieħed vot fuq dan ir-rapport, bil-focus ikun fuq Malta.

Dan ir-rapport, li se npoġġih fuq il-Mejda tal-Kamra, huwa l-ikbar kundanna li qatt kellna bħala pajjiż mill-Unjoni Ewropea fi 15-il sena li ilna membri sħaħ.

Ir-rapport huwa kundanna enormi għall-gvern ta' pajjiżna, jiġifieri għall-Gvern tal-Onor.

Dan ir-rapport ta' 16-il paġna jikkundanna mill-bidu sal-aħħar lil dan il-Gvern.

Kif taqrah, jagħtik il-biki għax tibda tgħid: Ara fiex ġabuna!

Hemm għalfejn pajjiżna jiġi kkundannat b'dan il-mod biex dan il-Gvern jagħmel dak li suppost huwa fid-dmir li jagħmel?

Jekk il-Gvern se jinjora dan ir-rapport, il-kwestjoni mhijiex se tieqaf hawn, imma se tkompli tielgħa b'mod li, xi darba jew oħra, il-Gvern bilfors se jkollu jieħu passi, kif kellu jagħmel il-ġimgħa li għaddiet fuq il-każ ta' korruzzjoni fis-settur tat-tonn.

Sinjura President, se naqra tliet siltiet mill-konklużjonijiet ċari ta' dan ir-rapport, sabiex in-nies li qegħdin isegwuna jaraw xi gravità fih dan ir-rapport li se jiġi vvotat għada.

L-ewwel silta, f'paragrafu 16, tgħid hekk:

Dan huwa appell lill-Gvern Malti biex jibda investigazzjoni.

Dan huwa prorpju dak li jien ili nitlob li jsir għal tliet snin.

Hemm għalfejn jitlob investigazzjoni l-Parlament Ewropew biex dan il-Gvern jaġixxi?

Hemm għalfejn dan il-Gvern iwaqqgħalna wiċċna l-art, meta jien ilni nitlob din il-ħaġa għal tliet snin?

Fil-fatt, kullimkien mort u għalquli l-bibien kollha!

Proprju għalhekk li hemm din it-talba mill-Parlament Ewropew.

It-tieni konklużjoni li nixtieq nirreferi għaliha tgħid hekk:

Nafu li f'Diċembru li għadda, sar rapport fuq is-saltna tad-dritt minn grupp ta' esperti li jifformaw il-Kummissjoni Venezja, fejn dawn qalu li l-istituzzjonijiet tagħna jridu riforma radikali, għax il-poter huwa kkonċentrat f'idejn il-Prim Ministru, u l-Prim Ministru mhux qed juża dan il-poter b'mod ġust u kif imiss.

Il-Kummissjoni Venezja tat il-parir lill-Gvern biex jimplimenta dawn ir-rakkomandazzjonijiet.

It-tielet konklużjoni li nixtieq insemmi, u li hija l-aktar importanti, tgħid hekk:

Bażikament, il-Parlament Ewropew, f'din il-konklużjoni qed jordna lill-Kummissjoni Ewropea biex tagħmel djalogu strutturat mal-Gvern Malti fuq is-saltna tad-dritt.

Biex niftiehmu, il-Kummissjoni Ewropea bdiet dan it-tip ta' djalogu mal-Polonja u mal-Ungerija li għandhom problemi kbar fuq is-saltna tad-dritt.

Possibbli li dan il-Gvern se jħalli l-Kummisjoni Ewropea tiftaħ l-istess djalogu ma' Malta!

S'hemm se twassluna?

Ħudu passi!

Agħmlu dak li ili ngħidilkom tagħmlu tliet snin!

Iftħu investigazzjoni għax se tkomplu tħammġu isem pajjiżna!

M'għadniex għalfejn naslu s'hawn!

Jekk verament tħobbu 'l pajjiżna, tħallux li naslu s'hawn!

Però jekk se tibqgħu ssabbtu l-bibien, xi ħadd se jkollu jġegħelkom tieħdu passi, għax l-interess ta' pajjiżna hu li ssir ġustizzja biex pajjiżna jnaddaf ismu.

X'qed jagħmel dan il-Gvern?

Minflok ma rreaġixxa ta' Gvern matur li jammetti fejn hemm problema u jgħid li se jindirizzaha, qed jgħid li min jitkellem b'dan il-mod huwa traditur ta' pajjiżna.

Il-Gvern qed jgħid li m'għandniex immorru nitkellmu fl-Unjoni Ewropea għax inkunu tradituri ta' Malta!

Jiġifieri jien li nitkellem kontra l-korruzzjoni, qed nitkellem kontra Malta?

Sa fejn naf jien, jekk jien kontra l-korruzzjoni, jien favur Malta.

Sa fejn naf jien, min hu favur il-korruzzjoni u jagħlaq għajnejh, huwa kontra Malta, u mhux bil-maqlub!

X'qed jipprova jgħidilna nagħmlu dan il-Gvern?

Forsi li nagħlqu ħalqna u nħallu l-korruzzjoni ta' Keith Schembri u l-Onor.

Konrad Mizzi għaddejjin daqslikieku xejn mhu xejn?

Ejja nfakkar li dawn ftiehmu li jaqilgħu €5,000 kuljum mingħand Yorgen Fenech li bena l-power station!

Trid tkun għami biex ma tarax kif verament huma l-affarjiet!

Jew inkella trid tagħlaq għajnejk, issodd ħalqek u widnejk biex dak li ma jogħġbokx, ma tagħtix kasu!

Però ma tistax tgħid li min jitkellem fuq il-korruzzjoni u min irid inaddaf isem pajjiżna huwa traditur.

Il-Gvern qed jgħidilna biex ma mmorrux għand l-Unjoni Ewropea.

Dan minn meta ma nistgħux immorru nitkellmu għand l-Unjoni Ewropea?

Mela aħna mhux membri tal-Unjoni Ewropea?

Mela l-Parlament Ewropew mhux il-parlament tiegħi wkoll?

Jien għamilt kważi għaxar snin Membru tal-Parlament Ewropew bħala Malti, u kont kburi li dak huwa l-parlament tiegħi u tal-Maltin u l-Għawdxin li kont qed nirrappreżenta.

L-istituzzjonijiet tal-Unjoni Ewropea huma l-istituzzjonijiet tagħna wkoll, u mhumiex xi ħaġa ta' barra.

Għalhekk, li tmur fl-Unjoni Ewropea u li tuża l-Unjoni Ewropea huwa dritt tiegħek u mhux tradiment!

L-istituzzjonijiet Ewropej huma tagħna lkoll u għandna dritt li nużawhom, anke jekk kostretti nużawhom kontra l-Gvern tagħna stess li ma jridx jagħmel dak li hu fid-dmir tiegħu li jagħmel.

Tradiment veru huwa meta tuża isem Malta biex tistaħba warajh ħalli tipproteġi lilek innifsek u l-pulizija ma jiġux għalik.

Tradiment veru huwa li tħalli isem pajjiżna jitħammeġ bil-ħmieġ tal-korruzzjoni biex tinqeda int. Tradiment veru huwa li tpoġġi l-interessi personali ta' Keith Schembri u l-Onor.

Konrad Mizzi qabel l-interessi nazzjonali.

Tradiment veru huwa li tmur quddiem il-Parlament Ewropew, kif għamel il-Ministru għall-Ġustizzja, u tigdeb u tmeri s-sewwa magħruf.

In-nies fil-Parlament Ewropew li tkellmu l-ġimgħa li għaddiet huma nies minn partiti differenti li żgur mhux qed jitkellmu għal xi gwadann ta' partit politiku f'Malta, imma għax jemmnu f'dak li qed jgħidu.

Irrid insellem lin-nies fil-Parlament Ewropew li tkellmu fuq Malta quddiem l-Onor.

Owen Bonnici għax qed jirrispettaw u jiddefendu d-drittijiet u l-valuri tagħna aktar milli qed jagħmel l-istess Ministru għall-Ġustizzja tagħna li kien bilqiegħda quddiemhom.

Dawn l-MEPs qed jagħmlu dak li jmissu jagħmel il-Gvern tagħna!

Huwa eżattament dan li jdejjaq lill-Gvern, għax m'għandux kontroll fuq dawn in-nies u ma jistax jagħlqilhom ħalqhom.

Ara lil dawn l-MEPs l-Onor.

Owen Bonnici ma jmurx jgħidilhom li huma tradituri!

Lilna jiġi jgħid hekk!

Hawn Malta, moħħu biex isabbtilna l-bibien f'wiċċna, għax lill-Maltin hekk jittrattahom, imma mal-barranin, jilgħabha tal-ħelu u jara x'se jivvinta biex mingħalih joħroġ minnha.

Però huwa evidenti li ma rnexxilux!

Dan il-Gvern ma ħallielna l-ebda għażla ħlief li mmorru għand l-Unjoni Ewropea biex nieħdu d-drittijiet li jmissu jagħtina l-Gvern tagħna stess.

Wara kollox, l-Unjoni Ewropea għalhekk qiegħda, u kien għalhekk li 15-il sena ilu dħalna bħala membri sħaħ biex, meta jkun hemm bżonn, tiddefendi l-valuri li nemmnu fihom.

Nirrepeti: li mmorru għand l-Unjoni Ewroepa huwa dritt tagħna u mhux tradiment.

Sinjura President, nagħlaq billi ngħid li għada se jittieħed vot fuq din ir-riżoluzzjoni li, jekk jgħaddi, imbagħad jittieħed vot fil-plenarja tal-Parlament Ewropew ix-xahar id-dieħel.

Nixtieq li ma kellniex bżonn din ir-riżoluzzjoni; imma, ladarba l-Gvern hawn Malta jinsisti li ma jittieħdu l-ebda passi fuq il-korruzzjoni ta' Keith Schembri u tal-Onor.

Konrad Mizzi, ma ħalla l-ebda għażla ħlief li l-kwestjoni tinkixef minn ħaddieħor li qiegħed barra minn Malta, kif għamlu l-Ispanjoli fuq il-każ tat-tonn il-ġimgħa li għaddiet u min qiegħed fil-Parlament Ewropew.

Nittama li din ir-riżoluzzjoni tgħaddi, għax nixtieq il-ġid għall-pajjiżi u nixtieq li jittieħdu passi fuq il-korruzzjoni.

Minn hawn nirringrazzja mhux biss lil dawk l-Ewro Parlamentari li tkellmu l-ġimgħa li għaddiet, imma b'mod partikolari lill-Ewro Parlamentari Maltin li għalija huma patrijotti għax qegħdin verament jiġġieldu għad-drittijiet tagħna u jiddefendu l-valuri tagħna.

Roberta Metsola u lill-Onor.

Francis Zammit Dimech li qed jiddefendu l-interessi tagħna, minkejja l-attakki, l-insulti u t-theddid li qed jagħmlilhom il-Gvern.

Però, jien ngħidilhom li huma l-vera patrijotti u mhux il-Gvern tagħna!

Huma l-veri nies li qegħdin jiġġieldu għal dak li huwa sewwa, għax il-korruzzjoni mhijiex mis-sewwa.

Il-korruzzjoni hija ħażina, u mela min qed jagħlaq għajnejh għall-korruzzjoni huwa korrott!

Għalhekk, nirringrazzjahom talli qegħdin jagħmlu dak li jmissu qed jagħmel il-Gvern tagħna stess.

Kif tgħaddi din ir-riżoluzzjoni, Malta se tkun taħt il-lenti tal-Unjoni Ewroepa, u b'mod partikolari tal-Kummissjoni Ewropea, f'dak li għandu x'jaqsam mas-saltna tad-dritt, jiġifieri, li l-liġi f'pajjiżna tgħodd għal kulħadd.

Se nibqgħu nitkellmu sakemm jittieħdu l-passi kontra Keith Schembri u l-Onor.

Konrad Mizzi u sakemm dawn jittressqu għall-ġustizzja.

Is-soluzzjoni mhijiex li nagħlqu ħalqna, kif iridna l-Onor.

Owen Bonnici u l-Prim Ministru Joseph Muscat, u nħallu l-korruzzjoni għaddejja!

Sinjura President, is-soluzzjoni hija li l-Gvern jieħu l-passi kontra l-korruzzjoni u mhux, bħala Oppożizzjoni, nagħlqu ħalqna fuq il-korruzzjoni.

Il-Gvern għadnu jieħu passi kontra l-korruzzjoni u kontra min hu korrott, u għandu jibda mill-Onor.

Konrad Mizzi u Keith Schembri u jkompli b'kull każ ta' korruzzjoni, għax il-korruzzjoni kollha hija ħażina.

Però, l-aktar li tispikka hija l-korruzzjoni f'Kastilja stess, għax suppost il-Gvern imexxi bl-eżempju.

Però, minflok, dan il-Gvern jinten hu, għax kif għedt, il-ħuta minn rasha tinten!

Jekk dan il-Gvern se jibqa' jisfida l-ġustizzja, se jkompli jagħmel ħsara lil pajjiżna.

L-appell tiegħi lill-Gvern hu: Tibqgħux tagħmlu ħsara lil pajjiżna!

Tibqgħux tużaw lil Malta bħala tarka biex intom titgħattew, tistaħbew u taħarbu mill-ġustizzja!

Kunu patrijotti ta' veru għal pajjiżna u mhux patrijotti bil-kliem!

Ħudu passi sabiex isem pajjiżna jitnaddaf u ma jibqax jitħammeġ!

Wara kollox, kulma qed nitlob huwa li dan il-Gvern iwettaq dak li wiegħed hu stess.

Infakkar li l-Gvern wiegħed li Malta mhijiex tagħhom biss, imma hija tagħna lkoll.

Nitlob il-permess tal-Kamra sabiex inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra dawn id-dokumenti:

Il-permess ingħata.

SIMON BUSUTTIL: Sinjura President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja ta' artiklu intitolat "Bonnici's "Russia-style" presentation hurt Malta – Swedish MEP", li deher fis-sit elettroniku fil-15 ta' Frar 2019.

Nirringrazzjak.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada t-Tlieta, 19 ta' Frar 2019 fl-4.00 p.m., bl-aġenda kif ikkomunikata mill-Ministru.

Fis-7.30 p.m., il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET EWROPEJ U UGWALJANZA – UŻU TA' PRIVATE JET

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Ewropej u Ugwaljanza: Tista' l-Ministru tgħid kemm-il darba għamlet użu minn private jet fl-2017, 2018 u 2019 sad-data li tkun imwieġba din il-mistoqsija parlamentari?

F'każ affermattiv, kemm kienet l-ispiża u fejn kienet id-destinazzjoni?

HELENA DALLI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fis-snin 2017, 2018 u 2019 m'għamilt l-ebda użu minn private jet.

Ġieli akkumpanjajt lill-Prim Ministru, u dwar spejjeż nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 8433.

MINISTERU GĦALL-FINANZI – UŻU TA' PRIVATE JET

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il darba għamel użu minn private jet fl-2017, 2018 u 2019 sad-data li tkun imwieġba din il-mistoqsija parlamentari?

EDWARD SCICLUNA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fis-snin 2018 u 2019 m'għamilt l-ebda użu minn private jet.

Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fl-2017 akkumpanjajt darba lill-Prim Ministru minn Strasburgu għal Malta.

Għall-ispiża relatata nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferi għat-tweġiba mogħtija f'mistoqsija parlamentari 8433.

MINISTERU GĦAT-TURIŻMU – UŻU TA' PRIVATE JET

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il darba għamel użu minn private jet fl-2017, 2018 u 2019 sad-data li tkun imwieġba din il-mistoqsija parlamentari?

KONRAD MIZZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li ma kienx hemm okkażjonijiet fejn għamilt użu minn private jet.

Kien hemm okkażjoni waħda fejn kont mistieden għal inspection visit flimkien mal-Air Malta f'Southend Airport f'Londra, fejn it-titjira kienet waħda privata, chartered u mħallsa mill-istess Southend Airport.

MINISTERU GĦALL-INTERN U SIGURTÀ NAZZJONALI – UŻU TA' PRIVATE JET

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Intern u Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il darba għamel użu minn private jet fl-2017, 2018 u 2019 sad-data li tkun imwieġba din il-mistoqsija parlamentari?

MICHAEL FARRUGIA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li jien qatt ma għamilt użu minn private jet.

MINISTERU GĦALL-ĠUSTIZZJA, KULTURA U GVERN LOKALI – UŻU TA' PRIVATE JET

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il darba għamel użu minn private jet fl-2017, 2018 u 2019 sad-data li tkun imwieġba din il-mistoqsija parlamentari?

F'każ affermattiv, kemm kienet l-ispiża u fejn kienet id-destinazzjoni?

OWEN BONNICI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fis-snin 2017, 2018 u 2019 m'għamilt l-ebda użu minn private jet.

XEWKIJA GĦAWDEX – INVESTIMENT FIL-GOZO CAMPUS

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid x'investiment infrastrutturali u investiment ieħor sar fil-Gozo Campus ġewwa x-Xewkija, Għawdex, matul is-sena 2018, u x'kienet in-nefqa?

Jista' jgħid x'investiment infrastrutturali u investiment ieħor hemm ippjanat li jsir fil-Gozo Campus matul is-sena 2019?

EVARIST BARTOLO: Nitlob lilll-Onor.

Interpellant biex jirreferi għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari 3861, fejn ġie muri momentum ċar fir-rigward tal-manutenzjoni ta' infrastruttura eżistenti, kif ukoll għall-installazzjoni ta' infrastruttura ġdida.

L-2018 kienet ikkaratterizzata minn kontinwazzjoni ta' din ix-xejra – pereżempju, l-installazzjoni ta' lockers li jissakkru għall-istudenti, kif ukoll vettura ġdida għall-użu tal-Kampus f'Għawdex, eċċ., li ammontaw għal €1,828 (naturalment, eskluża l-ispiża għall-kiri tal-vettura).

Iżda l-attenzjoni prinċipali matul l-2018 kienet fuq l-ippjanar u d-disinn tal-estensjoni l-ġdida tal-Kampus, ir-restawr tal-faċċata u l-ħitan ta' barra u r-rinovazzjoni tal-binja eżistenti.

Regolarment, saru bosta laqgħat tekniċi u ta' konsultazzjoni ma' u bejn periti, inġiniera, speċjalisti tal-IT, amministraturi, funzjonarji mill-ministeri kkonċernati u partijiet konċernati oħra ewlenin.

Il-proċess tkabbar biex jinkludi konsultazzjoni mad-Dekani u d-Diretturi minn madwar l-Università, bil-ħsieb ta' diskussjoni inklussiva sabiex l-użu tal-kampus f'Għawdex jiġi massimizzat.

Barra minn hekk, peress li t-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari 3861 u bħala riżultat tal-konsultazzjoni estensiva msemmija hawn fuq, it-tqassim tad-disinn tal-estensjoni l-ġdida nbidel u applikazzjoni emendata kienet ġiet sottomessa u konsegwentement approvata mill-Awtorità tal-Ippjanar.

Offerta għall-kostruzzjoni tal-estensjoni bħalissa tinsab fid-Dipartiment tal-Kuntratti għall-ivverifikar u l-pubblikazzjoni, li ssir eventwalment.

MINISTERU GĦAL GĦAWDEX – PRINCIPAL TECHNICAL OFFICERS U SENIOR PRINCIPAL TECHNICAL OFFICERS

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid fil-Ministeru għal Għawdex kemm hemm Principal Technical Officers u Senior Principal Technical Officers, f'liema Dipartiment u x'sezzjoni qegħdin, x'responsabilitajiet għandhom u x'tip ta' xogħol għandhom u x'inhuma l-ħinijiet tax-xogħol tagħhom?

Interpellant li fil-Ministeru għal Għawdex hemm seba' Principal Technical Officers, filwaqt li niġbed l-attenzjoni tal-Onor.

Interpellant li l-grad ta' Senior Principal Technical Officer ma jeżistix fil-gradi tal-Gvern.

MINISTERU GĦAL GĦAWDEX – ĦADDIEMA LI JAGĦMLU XOGĦOL FUQ L-INJAM

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid kemm kien hemm ħaddiema jagħmlu xogħol fuq l-injam (mastrudaxxa) fi ħdan il-Ministeru għal Għawdex, sena b'sena u xahar b'xahar, minn Marzu 2013 sal-lum?

X'inhu l-grad tagħhom?

X'tip ta' xogħol jagħmlu u x'responsabilitajiet għandhom, u kemm ilhom jaħdmu kull wieħed u waħda minn dawn il-ħaddiema fiċ-Ċivil u x'inhuma l-ħinijiet tax-xogħol tagħhom?

Xi kwalifiċi għandhom u x'korsijiet intbagħtu jagħmlu minn meta daħlu maċ-Ċivil u x'korsijiet hemm ippjanati li jsirulhom matul is-sena 2019?

Interpellant li l-informazzjoni mitluba hija kif murija fit-tabella li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

Il-ħaddiema tal-Ministeru jiġu infurmati u inkoraġġuti jattendu għall-korsijiet u taħriġ li perjodikament jiġu offruti mill-Institute for Public Services.

MINISTERU GĦAL GĦAWDEX – INKJESTI/ INVESTIGAZZJONIJIET / STĦARRIĠ

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid kemm saru inkjesti / investigazzjonijiet / stħarriġ f'kull dipartiment /uffiċċju, entitajiet li jaqgħu taħt id-dekasteru tagħha minn Marzu 2013 sal-lum, sena b' sena?

Tista' tgħid kemm minnhom għadhom pendenti u kemm ġew konklużi?

Tista' tgħid in-natura ta' kull każ?

Tista' tgħid jekk itteħdux passi dixxiplinari / legali u jekk ġewx sospiżi xi nies fid-dipartiment / entità konċernata u l-kariga tal-persuni involuti?

MINISTERU GĦAL GĦAWDEX – LIFT

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid u telenka kemm-il uffiċċju/dipartiment u entità li taqa' fid-dekasteru tagħha għandu żewġ sulari jew aktar u tgħid f'liema hemm lift funzjonabbli?

Barra minn hekk, il-Ministeru għal Għawdex għamel studju ta' ristrutturar sabiex iżid l-aċċessibilità f'dan il-Ministeru, u fl-immedjat hemm il-pjan li jinbidlu żewġ liftijiet u jiżdiedu tlieta oħra.

ĦAL TARXIEN / SANTA LUĊIJA – UNDERPASS

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jaġġorna lill-Kamra dwar il-proġett tal-underpass ġewwa Ħal Tarxien / Santa Luċija?

Jista' jgħid jekk ħarġux it-tenders?

Jista' jgħid jekk ġewx awarded?

Meta hu ppjanat li jibda x-xogħol infrastrutturali?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-proġett tal-bini mill-ġdid tar-roundabout ta' Santa Luċija biex taħtha jitħaffru żewġ mini li jgħaqqdu Vjal Santa Luċija ma' Triq tal-Barrani jinsab fl-aħħar fażijiet ta' ppjanar sabiex fiż-żmien li ġej ikun jista' jibda x-xogħol infrastrutturali meħtieġ b'kordinazzjoni ma' għadd ta' proġetti ewlenin oħra li Infrastructure Malta qed twettaq fl-inħawi.

Ir-roundabout ta' Santa Luċija hija junction importanti li minnha jgħaddu eluf ta' persuni fis-siegħa sabiex jaslu minn u lejn in-naħa t'isfel ta' Malta.

Huwa wkoll wieħed mill-aċċessi ewlenin għal Santa Luċija, Ħal Tarxien u Raħal Ġdid.

Permezz ta' dan il-proġett, se jitħaffru żewġ mini sabiex dawk li jivvjaġġaw minn u lejn Triq tal-Barrani u Vjal Santa Luċija ma jkollhomx għalfejn jieqfu u jduru mar-roundabout, kif inhi s-sitwazzjoni bħalissa.

Fuq dawn il-mini se tinbena mill-ġdid ir-roundabout b'disinn aħjar, sabiex persuni li jgħixu jew jaħdmu Santa Luċija, Ħal Tarxien u Raħal Ġdid ikollhom aċċess aktar sikur, u b'inqas dewmien, għal dawn il-lokalitajiet.

Fl-istess waqt, il-proġett se jkompli jżid l-infrastruttura ġdida għal mezzi tal-ivvjaġġar alternattivi permezz ta' korsija maqtugħa għaliha mit-triq għall-mixi u r-roti.

Din il-korsija se tingħaqad ma' faċilitaijiet simili li qed jinbnew fil-Marsa Junction Project u l-proġett tal-bini mill-ġdid ta' Triq Ħal Luqa biex tinħoloq rotta ta' korsiji għar-roti u l-mixi sikura bejn il-Gudja, Santa Luċija, Ħal Tarxien, Raħal Ġdid u l-Marsa.

Il-permessi tal-iżvilupp biex jitwettaq dan il-proġett ħarġu s-sena li għaddiet, wara li tlestew il-konsultazzjonijiet u l-istudji tekniċi meħtieġa.

Fl-istess waqt, kien għaddej ukoll il-proċess tal-għażla tal-kuntratturi li se jwettqu l-proġett.

Wara li ntemmet l-aġġudikazzjoni tal-offerti mitfugħa, kien hemm proċeduri ta' appelli.

Għalhekk, il-proċess tal-għażla għadu ma ġiex iffinalizzat.

It-twettieq ta' dan il-proġett qed jiġi ppjanat u kkordinat mal-Marsa Junction Project u mal-bini mill-ġdid ta' Triq Ħal Luqa, sabiex jiġi żgurat li x-xogħol infrastrutturali jkun jista' jsir bl-inqas diffikultà lill-eluf ta' persuni li jivvjaġġaw minn dawn ir-rotot ewlenin fin-nofsinhar ta' Malta.

Fil-fatt, ħafna mix-xogħol tal-proġett tar-roundabout ta' Santa Luċija jkun jista' jibda wara li jitlestew xogħlijiet relatati li għaddejjin bħalissa fi Triq Ħal Luqa u fis-sit fejn qed jinbnew is-seba' flyovers tal-Marsa Junction Project.

MINISTERU GĦAS-SAĦĦA – GRIEVANCES BOARDS

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 8307 u jgħid, mis-sena 2013 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari, liemu kienu l-Grievances Boards li twaqqfu fi ħdan il-Ministeru għas-Saħħa u fi ħdan l-entitajiet kollha li jaqgħu taħtu?

Jista' jgħid min kienu l-membri ta' kull wieħed mill-imsemmija bordijiet u x'remunerazzjoni rċevew l-imsemmija membri?

Jista' jgħid kemm tressqu każijiet quddiem kull bord u x'kienet id-deċiżjoni li ngħatat dwar kull każ li kellu quddiemu l-istess bord, u dan mingħajr ma jindika l-isem u d-dettalji tal-persuni involuti?

Jista' jgħid x'kien l-ammont li tħallas bħala kumpens dwar kull każ li tressaq quddiem l-imsemmija bordijiet?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni għadha qed tinġabar.

MINISTERU GĦALL-EKONOMIJA, INVESTIMENT U NEGOZJI ŻGĦAR – GRIEVANCES BOARDS

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Ekonomija, Investiment u Negozji Żgħar: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 8308 u jgħid, mis-sena 2013 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari, liemu kienu l-Grievances Boards li twaqqfu fi ħdan il-Ministeru għall-Ekonomija, Investiment u Negozji Żgħar u fi ħdan l-entitajiet kollha li jaqgħu taħtu?

CHRIS CARDONA: Ninforma lill-Onor.

MINISTERU GĦALL-EDUKAZZJONI U X-XOGĦOL – GRIEVANCES BOARDS

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 8309 u jgħid, mis-sena 2013 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari, liemu kienu l-Grievances Boards li twaqqfu fi ħdan il-Ministeru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol u fi ħdan l-entitajiet kollha li jaqgħu taħtu?

EVARIST BARTOLO: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li t-tagħrif mitlub f'mistoqsija parlamentari 8309 għadu qed jinġabar.

MINISTERU GĦALL-ĠUSTIZZJA, KULTURA U GVERN LOKALI – PAĠNI, PROFILI U GRUPPI FUQ FACEBOOK

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 8273 u jgħid liema huma l-paġni, profili u gruppi fuq Facebook li huma amministrati mill-Ministeru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali u mill-entitajiet kollha li jaqgħu taħtu jew minn persuni oħra jew kumpaniji f'isem il-Ministeru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali u f'isem l-entitajiet kollha li jaqgħu taħtu?

Jista' l-Ministru jagħti l-isem tal-imsemmija paġni, profili u gruppi u jindika għal kull wieħed minnhom il-Uniform Resource Locator (URL) tagħhom?

OWEN BONNICI: Hawn taħt hawn tabella bl-informazzjoni mitluba:

MINISTERU GĦAT-TURIŻMU – PAĠNI, PROFILI U GRUPPI FUQ FACEBOOK

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 8271 u jgħid liema huma l-paġni, profili u gruppi fuq Facebook li huma amministrati mill-Ministeru għat-Turiżmu u mill-entitajiet kollha li jaqgħu taħtu jew minn persuni oħra jew kumpaniji f'isem il-Ministeru għat-Turiżmu u f'isem l-entitajiet kollha li jaqgħu taħtu?

Jista' l-Ministru jagħti l-isem tal-imsemmija paġni, profili u gruppi, u jindika għal kull wieħed minnhom il-Uniform Resource Locator (URL) tagħhom?

KONRAD MIZZI: Dawn huma l-Uniform Resource Locator (URL) mitluba:

MINISTERU GĦALL-EKONOMIJA, INVESTIMENT U NEGOZJI ŻGĦAR – SPIŻA TA' SERVIZZ TA' MOBILE PHONE

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Ekonomija, Investiment u Negozji Żgħar: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 7361 u jgħid, xahar b'xahar mis-sena 2013 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari, kemm kienet l-ispiża għas-servizz ta' mobile telephone li jintuża minnu stess bħala Ministru u li jitħallas mill-Gvern?

CHRIS CARDONA: Ninforma lill-Onor.

GĦAWDEX – GĦASES

L-ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Intern u Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid mis-16-il għassa li hemm f'Għawdex kemm minnhom huma magħluqa jew ma jkunux miftuħa b'mod regolari?

Jista' jgħid liema huma dawn l-għases?

MICHAEL FARRUGIA: Ninsab infurmat li hemm 16-il Għassa ġewwa Għawdex u waħda f'Kemmuna.

Dawn jinsabu Victoria, Mġarr, Xagħra, Nadur, Marsalforn, Xewkija, Għarb, Sannat, Xlendi, Kerċem, Għajnsielem, Qala, Żebbuġ, San Lawrenz, Għasri, Munxar u Kemmuna.

Infurmat li, waqt li l-Għases ta' Victoria u dik tal-Imġarr jiftħu erbgħa u għoxrin siegħa kuljum, għases oħra jiftħu regolarment.

Madankollu, f'kull raħal issir ronda regolari permezz tal-Iskwadra Mobbli tad-Distrett, kif ukoll mit-Taqsima tat-Traffiku.

L-għases fl-Għasri, San Lawrenz u Munxar mhumiex miftuħa.

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim u Ministru għas-Saħħa jara li jiġi investigat is-serq li qed isir b'mod regolari mill-Gynae Ward f'Mater Dei, kemm minn fuq nurses kif ukoll minn fuq pazjenti?

Jista' jgħid kemm ġie rrappurtat serq minn din is-sala f'din l-aħħar sena?

Possibbli li jsir sforz biex, b'kollaborazzjoni mal-Pulizija, din il-problema fil-Gynae Ward tiġi investigata?

Jista' ġentilment jieħu konnotazzjoni li, fost l-affarijiet misruqa, kien hemm ammonti kbar ta' flus, tablet ta' pazjenta ftit jiem biss qabel ma mietet, ċwievet tad-dar, ċwievet ta' karozzi u diversi oġġetti oħra?

Billi din il-problema qed toħloq stress żejjed fuq staff u pazjenti, jista' jiddelega biex b'kollaborazzjoni mal-Pulizija, dan il-każ jiġi investigat bis-serjetà għax konvint li affarijiet bħal dawn jinkwetaw kemm l-istess Ministru kif ukoll l-awtoritajiet ta' Mater Dei?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-uffiċċju tal-Kap tas-Sigurtà fl-Isptar Mater Dei rċieva żewġ rapporti dwar allegat serq ta' oġġetti / flus b'valur totali ta' circa €350 matul is-sena 2018 mis-sala indikata minnu.

Iż-żewġ każi ġew mgħoddija lill-Pulizija għal aktar investigazzjonijiet.

Ninfurmah ukoll li matul din is-sena l-ebda serq ma ġie rrappurtat fl-uffiċċju tal-Kap tas-Sigurtà fl-Isptar Mater Dei.

MINISTERU GĦALL-EDUKAZZJONI – UŻU TA' MOBILE CLASSROOMS

L-ONOR.

CLYDE PULI staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il klassi temporanja / mobile classroom qed juża sa issa l-Ministeru tal-Edukazzjoni, u f'liema skejjel?

Kemm fi ħsiebu juża aktar minn dan it-tip ta' klassijiet matul din is-sena?

Interpellant li bħalissa pre-fabricated classrooms hemm fl-Iskola Primarja ta' San Pawl il-Baħar.

F'din l-iskola hemm 10/12-il klassi pre-fabricated.

Dan it-tip ta' pre-fabricated classrooms jintużaw bħala riżorsa fejn ikun hemm żieda qawwija tal-popolazzjoni f'temp qasir.

Il-policy tal-Ministeru tibqa' li jinbnew skejjel ġodda.

Skejjel preżenti jiġu refurbished jew estiżi skont il-bżonn.

L-ONOR.

CLYDE PULI staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-klassijiet temporanji / mobile classrooms li qed juża l-Ministeru tal-Edukazzjoni nxtrawx jew inkrewx?

Meta ħarġet is-sejħa għall-offerti?

Min rebaħ it-tender?

Kemm swew jew qed jiswew?

EVARIST BARTOLO: Infurmat li l-pre-fabricated classrooms fl-Iskola Primarja ta' San Pawl il-Baħar inxtraw fil-bidu ta' Jannar 2016.

Il-Fondazzjoni għall-Iskejjel t'Għada (FTS) ġabet ħames kwotazzjonijiet minn kumpaniji differenti f'Diċembru 2015.

L-aktar offerta vantaġġjuża kienet dik sottomessa minn Bava Holdings Ltd.

L-FTS ġabet l-approvazzjoni mid-Dipartiment tal-Kuntratti skont il-Public Procurement Regulations.

L-ispiża biex jinxtraw dawn il-klassijiet kienet ta' €196,236.02 (inkluż il-VAT).

XOGĦLIJIET F'BINJA

L-ONOR.

ROBERT ARRIGO staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jinvestiga l-kwalità ta' xogħol, l-inkonvenjenza, il-ħsara u l-periklu li jeżisti fil-binja, li d-dettalji dwarha qed jingħataw separatament?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant skont ma jien infurmat mill-Buildng Regulations Office (BRO), l-ebda Organizazzjoni Governattiva fi ħdan il-Ministeru ghat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali m'għandha responsabbiltà għall-kwalità ta' xogħol fi mkejjen privati.

L-Uffiċċju għar-Regolament tal-Bini ħa nota tal-allegat inkonvenjent, ħsara u periklu.

XOGĦLIJIET F'BINJA

L-ONOR.

ROBERT ARRIGO staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Ewropej u Ugwaljanza: Jista' l-Ministru jinvestiga l-kwalità ta' xogħol, l-inkonvenjenza, il-ħsara u l-periklu li jeżisti fil-binja, li d-dettalji dwarha qed jingħataw separatament?

HELENA DALLI: L-Awtorità tas-Saħħa u s-Sigurtà fuq il-Post tax-Xogħol (OHSA) m'għandha l-ebda poter tinvestiga allegazzjonijiet li jikkonċernaw il-kwalità tax-xogħol, inkonvenjenzi u ħsara li setgħet saret fi proprjetà ta' terzi.

IMPJEGATI GĦAWDXIN FIL-GRAD TA' UFFIĊĊJAL EŻEKUTTIV FIS-SETTUR PUBBLIKU

L-ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' impjegati minn Għawdex, fil-grad ta' Uffiċċjal Eżekuttiv fis-Servizz Pubbliku, li qed jaħdmu f'dipartimenti f'Malta?

Jista' jgħid jekk hemmx il-ħsieb li numru minnhom jibdew jaħdmu f'Għawdex?

Jekk fl-affermattiv, jista' jgħid kemm hu dan in-numru?

JOSEPH MUSCAT: Huma 18 l-impjegati minn Għawdex fil-grad ta' Uffiċjal Eżekuttiv fis-Servizz Pubbliku li qed jaħdmu f'dipartimenti f'Malta.

Għat-tieni parti tal-mistoqsija ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li dan huwa eżerċizzju kontinwu.

PORTIJIET TAL-IMĠARR U X-XLENDI – XOGĦLIJIET

L-ONOR.

DAVID STELLINI staqsa lill-Ministru għal Għawdex: B'referenza għall-proġett tal-immodernizzar ta' faċilitajiet għas-sajjieda fil-portijiet tal-iMġarr u x-Xlendi, tista' l-Ministru telenka x-xogħlijiet li hu maħsub li jsir f'dawn iż-żewġ lokalitajiet?

Interpellant li fil-portijiet imsemmija hu maħsub li jseħħu l-interventi kif ġej:

Rikostruzzjoni tad-drystanding area;

Installazzjoni ta' service pillars, dwal u CCTV cameras fid-drystanding area;

Bdil tal-winch eżistenti għal wieħed aktar effiċjenti;

Bini ta' Landing Office; u

Riabilitazzjoni tal-boat houses.

Imġarr

Provvista ta' self-driven boat trailer u towed boat trailer biex jintużaw mis-sajjieda tal-post;

Installazzjoni ta' service pillars, dwal u CCTV cameras fid-drystanding area; u

Bdil tal-winch eżistenti għal wieħed aktar effiċjenti.

Dawn il-proġetti se jsiru parti minn fondi Ewropej u parti minn fondi nazzjonali.

L-ONOR.

DAVID STELLINI staqsa lill-Ministru għal Għawdex: B'referenza għar-risposta għall-mistoqsija parlamentari 5717, fejn tlabt lill-Ministru biex tagħti pjan fit-tul fir-rigward tar-raba' vapur tal-Gozo Channel, dakinhar il-Ministru weġbitni li "kif jgħaddi l-proċess tal-PSO u l-Gozo Channel tirbaħ dan it-tender, ikunu jistgħu jingħataw id-dettalji kollha".

Peress li issa għaddew tmien xhur, tista' l-Ministru tinforma lill-Kamra jekk kienx hemm żviluppi dwar il-proposta tar-raba' vapur?

Interpellant li l-proċess għaddej.

MELLIEĦA U SAN PAWL IL-BAĦAR – FISH FARMS

L-ONOR.

ROBERT CUTAJAR staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jikkonferma jew le jekk fl-ibħra fiż-żoni tal-Mellieħa u San Pawl il-Baħar, il-Gvern hux qed jikkunsidra b'mod favorevoli li jżid aktar fish farms u, jekk iva, jista' jindika preċiżament fejn?

Interpellant li l-Gvern qed jikkunsidra żona tal-Akwakultura fiż-żoni 'l barra minn San Pawl il-Baħar u l-Mellieħa.

Dan sabiex l-irziezet li hemm temporanjament preżenti fin-naħa ta' fuq ta' Malta jiġu ttrasferiti iżjed 'il barra.

Nitlob lill-Onor.

Interpellant biex jirreferi għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 8827.

L-ONOR.

ROBERT CUTAJAR staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra studji li setgħu saru mill-awtoritajiet konċernati dwar l-impatt ambjentali dwar żieda ta' aktar żoni għal fish farms fl-ibħra fl-akkwati tal-Mellieħa u San Pawl il-Baħar?

Interpellant li l-istudji dwar l-impatt ambjentali dwar żieda ta' aktar żoni għal fish farms fl-ibħra fl-akkwati tal-Mellieħa u San Pawl il-Baħar ġew mħejjija.

Kopja ta' dan l-istudju tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

L-istudji huma pubbliċi u jinstabu fuq il-link elettroniku

KUNSILLI LOKALI – ĦADDIEMA B'DIŻABILITÀ

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm ħaddiema b'diżabilità fil-Kunsilli Lokali?

Jista' jgħid ukoll x'inhuma l-ħatriet tagħhom u f'liema kunsilli jaħdmu?

OWEN BONNICI: Hawn taħt hawn tabella li turi kemm hemm persuni bi bżonnijiet speċjali f'kull Kunsill Lokali.

L-Onor.

Interpellant jifhem li l-ħatra ta' dawn l-individwi m'għandiex tingħata għall-protezzjoni tal-identità tagħhom.

JOBSPLUS – KORSIJIET GĦALL-PERSUNI B'DIŻABILITÀ

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid kemm huwa n-numru ta' persuni b'diżabilità li ġew offruti kors mill-Jobsplus sabiex jgħinhom isibu impjieg matul is-sena li għaddiet?

Fuqiex kien jikkonsisti l-kors u fejn sar?

EVARIST BARTOLO: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li, matul is-sena 2018, in-numru ta' persuni b'diżabilità li ġew offruti kors mill-Jobsplus kien ta' 806, kif indikat fit-tabella hawn taħt:

Il-Programm Sheltered Employment Training, li huwa parzjalment iffinanzjat mill-fondi tal-Unjoni Ewropea, jipprovdi taħriġ assistit għall-persuni b'diżabilità l-aktar severa bl-għan li jtejbu l-ħiliet tagħhom għad-dinja tax-xogħol.

Diversi Job Coaches huma assenjati sabiex jissapportjaw lill-persuni li jattendu programm ta' Taħriġ tul is-sena, li jinkludi perijodu f'ambjent reali tax-xogħol.

Dan it-taħriġ isir fil-fergħat ta' Jobsplus fl-Imsida u Għajnsielem, Għawdex.

Il-Pre-Employment Training huwa taħriġ speċifiku li jiffoka fuq ħiliet ta' impjegabilità, komunikazzjoni, soċjali, kif ukoll ħiliet għal ħajja indipendenti.

Dan it-taħriġ huwa parzjalment iffinanzjat mill-fondi tal-Unjoni Ewropea u jiġi offrut fil-fergħat ta' Jobsplus ta' Pembroke u Għajnsielem, Għawdex.

Taħriġ ieħor li ġie offrut lill-persuni b'diżabilità matul l-2018 kien jikkonsisti f':

Dan it-taħriġ isir f'Ħal Far kif ukoll f'Għawdex.

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm persuni li bbenefikaw mis-Servizz tal-Family Therapy u s-Servizz ta' Psychology Team matul is-sena li għaddiet?

Hemm xi lista ta' stennija għal dawn is-servizzi?

MICHAEL FALZON: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li, matul l-2018, is-Psychological Services fi ħdan il-Fondazzjoni għas-Servizzi ta' Ħarsien Soċjali (FSWS), li jiġbor fih tim multi-dixxiplinarju magħmul minn psikoterapisti, terapisti tal-familja, psikologi u counsellors, ħadem ma' 320 individwu u 180 familja.

Is-servizz jaħdem fuq bażi ta' stennija, u bħalissa hemm 15-il familja u 23 individwu jistennew illi jingħataw servizz.

Attwalment, qed isir proċess ta' reklutaġġ biex jimtlew postijiet vakanti ta' 5 psikologi / psikoterapisti u 2 terapisti tal-familja.

AWTORITÀ TAD-DJAR – APPLIKAZZJONI GĦALL-POST

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: B'referenza għar-risposta tal-mistoqsija parlamentari 7280, jista' l-Ministru jgħid x'inhuma dawk il-kriterji stabbiliti mill-Awtorità tad-Djar sabiex kull individwu jkun jista' japplika għall-post?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-kriterji sabiex individwu jkun jista' japplika għall-akkomodazzjoni soċjali huma s-segwenti:

1) Ikun ċittadin Malti / tal-Unjoni Ewropea jew stat ta' refuġjat;

2) F'każ ta' separazzjoni, is-separazzjoni għandha tkun finalizzata;

3) Id-dħul ma jridx jeċċedi €10,000 għal persuna waħedha jew €12,000 + €700 għal kull wild taħt it-tmintax-il sena għal ġenitur wieħed/separat/koppja miżżewġa;

4) F'każ ta' aħwa li jgħixu flimkien, id-dħul tagħhom ikun ikkunsidrat daqs ta' koppja miżżewġa;

5) L-assi tal-applikant m'għandhomx jeċċedu t-€28,000 minn tliet snin qabel id-data tal-applikazzjoni;

6) Irid ikun ilu residenti Malta għal 12-il xahar konsekuttivi matul l-aħħar 18-il xahar;

7) Applikanti li jgħixu fil-kera privata irid ikollhom titlu legali, jiġifieri, irċevuta tal-kera dettaljata u kuntratt tal-kera validu.

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jindika liema huma dawk il-Kunsilli Lokali li għandhom il-"Karta ta' Servizz ta' Kwalità" /"Quality Service Charter"?

OWEN BONNICI: Ninforma lill-Onor.

Interpellent li l-Kunsilli Lokali tal-Belt Valletta, il-Mosta u Ħal Għargħur huma dawk il-Kunsilli Lokali li għandhom il-"Karta ta' Servizz ta' Kwalità" / "Quality Service Charter".

MARSASKALA, SAN PAWL IL-BAĦAR U TAS-SLIEMA – STUDENTI BARRANIN ĠODDA FL-ISKEJJEL PRIMARJI STATALI

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jindika ċ-ċifri eżatti ta' studenti barranin li ddaħħlu fis-sistema edukattiva lokali fl-iskejjel primarji statali ta' Marsaskala, San Pawl il-Baħar u tas-Sliema mill-bidu tas-sena skolastika 2018/2019?

EVARIST BARTOLO: Infurmat li l-għadd ta' studenti barranin li ddaħħlu fis-sistema edukattiva lokali fl-iskejjel primarji statali ta' Marsaskala, San Pawl il-Baħar u tas-Sliema mill-bidu tas-sena skolastika 2018/2019 huwa kif se nsemmi:

San Pawl il-Baħar 170

Dawn il-figuri ma jinkludux studenti barranin li kienu diġà qed jattendu fl-imsemmija skejjel fis-sena skolastika ta' qabel.

STUDENTI LI JAGĦMLU UŻU MILL-BREAKFAST CLUB

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jagħti rendikont tal-istudenti li qed jagħmlu użu mill-Breakfast Club skont kull skola li toffri tali servizz?

EVARIST BARTOLO: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li t-tfal li qed jagħmlu użu mis-Servizz tal-Breakfast Club huwa ta' 5,680.

Dan is-servizz huwa offrut f'kull skola Primarja tal-Istat f'Malta u Għawdex.

Dettalji skont kull skola huma kif jidhru fit-tabella li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-koordinaturi tal-Breakfast Clubs ikunux preżenti fil-ħinijiet kollha li fihom joperaw?

EVARIST BARTOLO: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-irwol tal-Koordinaturi tal-Breakfast Clubs huwa bbażat fuq bażi ta' Kulleġġ li fihom jaqgħu l-Breakfast Clubs rispettivi.

Fl-iskejjel Primarji jkun hemm is-Supervisors rispettivi.

STUDENTI LI JAGĦMLU UŻU MILL-KLABB 3-16

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jagħti rendikont tal-istudenti li qed jagħmlu użu mill-Klabb 3-16 skont kull skola li toffri tali servizz?

EVARIST BARTOLO: Infurmat li t-tfal kollha reġistrati biex jagħmlu użu mis-servizz ta' Klabb 3-16 f'kull ċentru amministrat mill-Fondazzjoni għal Servizzi Edukattivi (FES) huma kif se nsemmi:

KOORDINATURI TAL-KLABB 3-16

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-koordinaturi tal-Klabb 3-16 ikunux preżenti fil-ħinijiet kollha li fihom joperaw?

EVARIST BARTOLO: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li s-servizz tal-Klabb 3-16 jiġi mogħti f'bosta ċentri bejn l-għeluq tal-iskejjel u s-sitta ta' filgħaxija.

Fil-vaganzi, is-servizz jingħata bejn is-sebgħa ta' filgħodu u l-ħamsa u nofs ta' wara nofsinhar.

Infurmat li fl-assenza tal-koordinaturi, li jistgħu jkunu assenti wkoll minħabba mard jew vacation leave, ikun hemm persuna inkarigata li tieħu responsabbiltà taċ-Ċentru.

UFFIĊĊJU TAL-PRIM MINISTRU – NISA F'POŻIZZJONI TA' TEĦID TA' DEĊIŻJONIJIET

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jwieġeb il-mistoqsijiet parlamentari 8551 u 8692, u ċjoè: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm hemm nisa f'pożizzjoni ta' teħid ta' deċiżjonijiet fl-Uffiċċju tal-Prim Ministru u fl-entitajiet u dipartimenti li jaqgħu taħtu li jaħdmu bħalissa, mill-grad ta' Prinċipal 'il fuq?

JOSEPH MUSCAT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fis-Servizz Pubbliku kollu fil-preżent hemm 5,445 mara f'pożizzjoni ta' teħid ta' decizjonijiet fil-grad ta' Prinċipal jew 'il fuq.

Fit-top management tas-Servizz Pubbliku, minn Skala 1 sa Skala 5, waqt li llum hemm 426 mara, fl-2008 kien hemm 195.

Għal dawk li huma entitajiet li jaqgħu taħt id-dekasteru tal-Uffiċċju tal-Prim Ministru, illum hemm 147 mara f'pożizzjoni ta' teħid ta' deċiżjonijiet fil-grad ta' Principal jew 'il fuq.

In-numru ta' nisa f'pożizzjoni ta' teħid ta' deċiżjonijiet fil-grad ta' Principal jew 'il fuq, fl-entitajiet taħt id-dekasteru tal-Uffiċċju tal-Prim Ministru li kienu diġà jeżistu ħdax-il sena ilu, żdiedu minn 14 fl-2008 għal 51 illum.

MINISTERU GĦALL-EKONOMIJA, INVESTIMENT U NEGOZJI ŻGĦAR – NISA F'POŻIZZJONI TA' TEĦID TA' DEĊIŻJONIJIET

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għall-Ekonomija, Investiment u Negozji Żgħar: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsijiet parlamentari 8552 u 8693, u ċjoe: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm nisa f'pożizzjoni ta' teħid ta' deċiżjonijiet fil-Ministeru tiegħu u fl-entitajiet u dipartimenti li jaqgħu taħtu li jaħdmu bħalissa, mill-grad ta' Prinċipal 'il fuq?

CHRIS CARDONA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fis-Servizz Pubbliku kollu fil-preżent hemm 5,445 mara f'pożizzjoni ta' teħid ta' deċiżjonijiet fil-grad ta' Prinċipal jew 'il fuq.

In-nisa f'pożizzjoni ta' teħid ta' deċiżjonijiet mill-grad ta' Prinċipal 'il fuq, fl-entitajiet u d-dipartimenti fi ħdan il-Ministeru għall-Ekonomija, Investiment u Negozji Żgħar, huma sebgħa u għoxrin.

MINISTERU GĦALL-EDUKAZZJONI U X-XOGĦOL – NISA F'POŻIZZJONI TA' TEĦID TA' DEĊIŻJONIJIET

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsijiet parlamentari 8553 u 8694, u ċjoè: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm nisa f'pożizzjoni ta' teħid ta' deċiżjonijiet fil-Ministeru tiegħu u fl-entitajiet u dipartimenti li jaqgħu taħtu li jaħdmu bħalissa, mill-grad ta' Prinċipal 'il fuq?

EVARIST BARTOLO: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fis-Servizz Pubbliku kollu fil-preżent hemm 5,445 mara f'pozizzjoni ta' teħid ta' deċiżjonijiet fil-grad ta' Prinċipal jew 'il fuq.

Għal dawk li huma entitajiet li jaqgħu taħt il-Ministeru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol, illum hemm 507 mara f'pożizzjoni ta' teħid ta' deċiżjonijiet fil-grad ta' Prinċipal jew 'il fuq.

MINISTERU GĦALL-ENERĠIJA U IMMANIĠĠAR TAL-ILMA – NISA F'POŻIZZJONI TA' TEĦID TA' DEĊIŻJONIJIET

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għall-Enerġija u Immaniġġar tal-Ilma: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsijiet parlamentari 8554 u 8695 u ċjoè: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm nisa f'pożizzjoni ta' teħid ta' deċiżjonijiet fil-Ministeru tiegħu u fl-entitajiet u dipartimenti li jaqgħu taħtu li jaħdmu bħalissa, mill-grad ta' Prinċipal 'il fuq?

JOE MIZZI: Ninforma lill-Onor.

Għal dawk li huma entitajiet li jaqgħu taħt id-dekasteru tal-Ministeru għall-Enerġija u l-Immaniġġar tal-Ilma, illum hemm 138 mara f'pożizzjoni ta' teħid ta' deċizjonijiet fil-grad ta' Prinċipal jew 'il fuq, filwaqt li min-naħa tad-DCS hemm 12-il persuna mara.

Ta' min jgħid ukoll li fl-2008 fl-entitajiet li kienu diġà jeżistu dak iż-żmien kien hemm 30 mara.

MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET EWROPEJ U UGWALJANZA – NISA F'POŻIZZJONI TA' TEĦID TA' DEĊIŻJONIJIET

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għall-Affarijiet Ewropej u Ugwaljanza: Tista' l-Ministru twieġeb il-mistoqsijiet parlamentari 8555 u 8696, u ċjoè: Tista' l-Ministru tgħid kemm hemm nisa f'pożizzjoni ta' teħid ta' deċiżjonijiet fil-Ministeru tagħha u fl-entitajiet u dipartimenti li jaqgħu taħtha li jaħdmu bħalissa, mill-grad ta' Prinċipal 'il fuq?

HELENA DALLI: Ninforma lill-Onor.

Fit-top management tas-Servizz Pubbliku, minn Skala 1 sa Skala 5, waqt li llum hemm 426 mara, fl-2008 kien hemm 195.

It-total ta' nisa li huma f'pożizzjoni ta' teħid ta' deċiżjonijiet fil-grad ta' Prinċipal jew 'il fuq taħt id-dekasteru tal-Ministeru għall-Affarijiet Ewropej u Ugwaljanza huwa ta' 189, filwaqt li t-total ta' rġiel f'pożizzjoni ta' teħid ta' deċizjonijiet fil-grad ta' Prinċipal jew 'il fuq huwa ta' 178.

Dan jammonta għal 51% perċentaġġ ta' nisa u 49% perċentaġġ ta' rġiel.

MINISTERU GĦALL-FINANZI – NISA F'POŻIZZJONI TA' TEĦID TA' DEĊIŻJONIJIET

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għall-Finanzi: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsijiet parlamentari 8556 u 8697, u ċjoè: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm nisa f'pożizzjoni ta' teħid ta' deċiżjonijiet fil-Ministeru tiegħu u fl-entitajiet u dipartimenti li jaqgħu taħtu li jaħdmu bħalissa, mill-grad ta' Prinċipal 'il fuq?

EDWARD SCICLUNA: Ninforma lill-Onor.

Għal dawk li huma entitajiet li jaqgħu taħt id-dekasteru tal-Ministeru għall-Finanzi, illum hemm 42 mara f'pożizzjoni ta' teħid ta' deċiżjonijiet fil-grad ta' Principal jew 'il fuq.

In-numru ta' nisa f'pożizzjoni ta' teħid ta' deċizjonijiet fil-grad ta' Prinċipal jew 'il fuq fl-entitajiet taħt id-dekasteru tal-Ministeru għall-Finanzi li kienu diġà jeżistu 11–il sena ilu, żdiedu minn 9 fl-2008 ghal 39 illum.

Peress li din ir-risposta ma tinkludix lill-Bank Ċentrali, nitlob lill-Onor.

Interpellant li jekk jixtieq tali informazzjoni jagħmel mistoqsija speċifika.

ĊENTRU TAS-SAĦĦA TAL-MOSTA – XOGĦOL FUQ ĦĠIEĠ

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jieħu l-passi meħtieġa sabiex it-twieqi bil-ħġieġ trasparenti li jagħtu għal Triq Salvu Dimech, il-Mosta, u li jinsabu fil-Polyclinic fl-istess lokalità, isir xogħol biex imqar sa nofs it-tul tal-ħġieġ tat-tieqa ma jibqgħux trasparenti?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li, għalkemm it-twieqi eżistenti fiċ-Ċentru tas-Saħħa tal-Mosta għandhom il-ħġieġ trasparenti, dawn l-istess twieqi għandhom ukoll tip ta' blinds li, waqt li xorta jħallu d-dawl naturali jgħaddi minnhom, ma jkun qed jidher xejn minn barra.

KAŻIJIET TA' PERSUNI

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jieħu l-passi meħtieġa sabiex jara ż-żewġ każijiet, li d-dettalji dwarhom qed jingħataw separatament, fejn dawn il-persuni ma jistgħux jibqgħu aktar jgħixu weħidhom fid-dar tagħhom?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li d-Dipartiment għall-Anzjanità Attiva u l-Kura fil-Kommunità qed isegwi mill-qrib dawn iż-żewġ każijiet u diġa sar kuntatt mal-persuni kkonċernati.

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru għall-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid x'qed iseħħ mid-droga li tkun maqbuda mill-uffiċjali tad-Dwana?

Jista' l-Ministru jgħid ukoll kemm kienet l-istima fi flus tad-droga li nqabdet mill-uffiċjali tad-Dwana fl-2017, 2018 u fl-2019 s'issa?

EDWARD SCICLUNA: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li immedjatament malli jiġi stabbilit li nstabet id-droga, id-Dwana minnufih tinforma lill-Pulizija li min-naħa tagħhom jinfurmaw lill-Maġistrat tal-għassa sabiex tinfetaħ inkjesta.

Minn hemm 'il quddiem il-Pulizija jieħdu r-responsabbiltà ta' din is-sustanza.

Għat-tieni parti tal-mistoqsija, nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferi għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari 8752.

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jgħid kemm ser tkun l-ispiża tal-bidla tas-saqaf fil-Plant Protection, u jista' jgħid min ser ikun qed jaħdem biex ibiddel dan is-saqaf?

Interpellant li ninsab infurmat li ma hemm l-ebda saqaf fid-dipartiment konċernat li għandu bżonn jinbidel.

DEMM U L-KIRXA TAL-ANNIMALI

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Ladarba qed ikun importat demm tal-baqar minn barra biex ikun jista' jsir il-mazzit, u ladarba qed tkun importata l-kirxa minn barra biex tinbiegħ fis-suq lokali, jista' l-Ministru jgħid x'qed isir, jew jekk jaqbilx li ssir, ħidma mill-Ministeru sabiex id-demm u l-kirxa tal-annimali maqtula fil-biċċerija f'Malta jkunu jistgħu jinbiegħu għas-suq lokali?

Intpellant li aħna naqblu li dak li qed jirreferi għalih ikun jista' jsir kemm-il darba jkun hemm min jesprimi interess sabiex jagħmel dan, u ovvjament jiġu suġġetti r-regoli kollha applikabbli.

Fil-fatt, huwa maħsub li sal-aħħar tas-sena jkunu lesti x-xogħlijiet li għaddejjin fil-Biċċerija li, fost affarijiet oħra, jkun ukoll qed jiffaċilita biex dan ikun jista' jseħħ.

BIĊĊERIJA GĦALL-QTIL TA' SUMMIEN

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jgħid jekk f'pajjiżna hawnx biċċerija akkreditata għall-qtil ta' summien?

Interpellant li f'Malta m'hawnx biċċeriji speċifikament approvati għall-qtil ta' summien skont ir-rekwiżiti tar-Regolament 853/2004.

MEDIĊINA CONCERTA

L-ONOR.

SIMON BUSUTTIL staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: In segwitu għall-mistoqsija parlamentari 8675 dwar il-mediċina Concerta għal persuni li jbatu bl-ADHD, jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jgħid:

(a) ladarba l-prodott ġeneriku alternattiv għal Concerta ma kienx effikaċi għalihom, x'se jagħmel il-Gvern sabiex jara li l-persuni involuti jingħataw aċċess għall-farmaċewtika effikaċi kemm jista' jkun malajr;

(b) x'se jagħmlu t-38 persuna li applikaw biex jerġgħu jingħataw il-Concerta ġaladarba jidher li din tinsab out of stock sa Ġunju ta' din is-sena, filwaqt li l-prodott alternattiv ma kienx effikaċi għalihom;

(ċ) min hi l-kumpanija li hija l-aġent u/jew timporta l-prodott ġeneriku li qed jingħata mill-Gvern bħala prodott alternattiv għal Concerta; u

(d) kemm jiswa l-prodott ġeneriku meta mqabbel mal-prodott Concerta?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li, permezz taċ-Chairperson Kliniku fil-Psikjatrija, id-Dipartiment tas-Saħħa kkummissjona rapport ta' evidenza bbażat xjentifikament.

Abbażi tar-rakkomandazzjonijiet u r-riżultati ta' dan ir-rapport indipendenti, id-Dipartiment tas-Saħħa jiddeċiedi dwar l-aħjar trattament li dawn il-pazjenti jkunu jeħtieġu fuq bażi ta' każ b'każ, skont il-kundizzjonijiet kliniċi tagħhom.

Huwa pertinenti li wieħed jinnota li, għalkemm internazzjonalment ma kien hemm l-ebda kwistjoni bl-alternattiva ġenerika mogħtija mill-Gvern, minħabba li din hija liċenzjata għal kollox u użata f'pajjiżi oħra tal-UE, id-Dipartiment tas-Saħħa huwa mpenjat li jaġixxi fl-aħjar interess, saħħa u sigurtà tal-pazjenti.

Barra minn hekk, id-Dipartiment tas-Saħħa huwa f'kuntatt mal-aġent lokali kif ukoll mal-importaturi esterni sabiex il-prodott tad-ditta (Concerta) jkun disponibbli fil-komunità malajr kemm jista' jkun.

Il-prezz tal-prodotti tad-ditta u tal-prodotti ġeneriċi jvarjaw minn industrija għall-oħra u minn pajjiż għal ieħor; madankollu l-prijorità ta' dan il-Gvern mhix in-nefqa iżda l-benesseri tal-pazjenti tagħna filwaqt li ma jikkompromettix il-kompetizzjoni.

L-ONOR.

HERMANN SCHIAVONE staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il mobile classroom qed tintuża fl-iskejjel tal-primarja u kemm swew lill-Gvern biex ġew attrezzati?

EVARIST BARTOLO: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġibiet li ngħataw għall-mistoqsijiet parlamentari 8816 u 8817.

GĦAWDEX – BINI TA' QORTI ĠDIDA

L-ONOR.

DAVID STELLINI staqsa lill-Ministru għal Għawdex: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari 6963 tal-24 t'Ottubru 2018, tista' l-Ministru tgħid fiex wasal il-proċess għall-bini ta' Qorti ġdid f'Għawdex?

Interpellant li għaddej il-proċess mal-Awtorità tal-Ippjanar.

MELLIEĦA U SAN PAWL IL-BAĦAR – FISH FARMS

L-ONOR.

ROBERT CUTAJAR staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jikkonferma jew le jekk fl-ibħra fiż-żoni tal-Mellieħa u San Pawl il-Baħar, il-Gvern hux qed jikkunsidra b'mod favorevoli li jżid aktar fish farms u, jekk iva, jista' jindika preċiżament fejn?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li t-tagħrif għadu qed jinġabar.

MELLIEĦA U SAN PAWL IL-BAĦAR – STUDJI DWAR FISH FARMS

L-ONOR.

ROBERT CUTAJAR staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra studji li setgħu saru mill-awtoritajiet konċernati dwar l-impatt ambjentali dwar żieda ta' aktar żoni għal fish farms fl-ibħra fl-akkwati tal-Mellieħa u San Pawl il-Baħar?

IAN BORG: Nitlob lill-Onor.

Interpellant biex jitlob l-informazzjoni meħtiega lill-Ministeru kkonċernat.

L-ONOR.

GLENN BEDINGFIELD staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: B'referenza għar-risposta tal-mistoqsija parlamentari 8744, jista' l-Ministru jindika fejn huma allokati l-130 Childcare Centres tal-Free Childcare Scheme?

EVARIST BARTOLO: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li, b'referenza għar-risposta tal-mistoqsija parlamentari 8744, il-130 Childcare Centre tal-Free Childcare Scheme huma allokati kif muri f'din it-tabella:

STUDENTI BI BŻONNIJIET SPEĊJALI

L-ONOR.

GLENN BEDINGFIELD staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid kemm hija l-popolazzjoni ta' tfal b'diżabilità u li għadhom imorru l-iskola?

F'liema skejjel qegħdin jattendu?

EVARIST BARTOLO: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jiċċara x'qiegħed jifhem b'diżabbiltà jew huwiex jirreferi għal studenti li għandhom statement of needs.

POPOLAZZJONI TA' PERSUNI B'DIŻABILITÀ

L-ONOR.

GLENN BEDINGFIELD staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hija l-popolazzjoni ta' persuni b'diżabilità maqsuma f'age groups ta' taħt it-18-il sena, bejn 18 u 65 sena u 'l fuq minn 65 sena?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-popolazzjoni ta' persuni b'diżabilità, maqsuma fl-age groups illi qed ikunu indikati minnu, hija kif ġej :

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx il-ħsieb li r-residenti tal-Fgura jiġu pprovduti biTrasport Pubbliku fejn ix-xarabank tibda r-rotta vojta mill-Fgura, u dan peress li r-residenti tal-Fgura qed isibu xarabanks mimlijin jew kważi mimlijin fir-rush hours?

IAN BORG: Ninforma lil Onor. Interpellant li ttieħdet nota ta' dan is-suġġeriment għal aktar kunsiderazzjoni.

GOZO CHANNEL – SERVIZZI TAL-VAPURI

L-ONOR.

DAVID STELLINI staqsa lill-Ministru għal Għawdex: B'referenza għar-risposta għall-mistoqsija parlamentari 8782 dwar il-futur tal-ħaddiema tal-Gozo Channel meta titlesta l-mina, tista' l-Ministru tgħidilna x'inhuma l-pjanijiet ta' diversifikazzjoni?

X'servizzi se tkun qiegħda toffri l-Gozo Channel u kemm se jkun hemm bżonn ta' ħaddiema biex topera?

X'vapuri se tuża jekk dawk li hemm bħalissa se jkunu waslu biex jinbidlu?

Tista' l-Ministru tgħid kemm snin għad fadlilhom joperaw il-vapuri tal-Gozo Channel?

Xi studji tekniċi saru, u meta ser jiġu ppubblikati, dwar il-mollijiet eżistenti li kif inti ddikjarajt "huma biss kompatibbli mal-vapuri eżistenti"?

Interpellant li din l-informazzjoni hija kummerċjalment sensittiva in vista tal-fatt li l-Gozo Channel trid titfa' l-offerta tagħha għat-tender tas-servizz bejn iż-żewġ gżejjer.

QORTI – KAŻIJIET TA' SEWWIEQA POŻITTIVI GĦALL-ALKOĦOL

L-ONOR.

GLENN BEDINGFIELD staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm tressqu każijiet kriminali quddiem il-Qrati tagħna konnessi ma' sewwieqa li nstabu li kienu pożittivi għall-alkoħol meta sar fuqhom breathalyzer test fis-snin 2015, 2016, 2017 u 2018?

OWEN BONNICI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fil-Qorti ta' Malta u Għawdex ma tinżammx statistika fir-rigward ta'sewwieqa li nstabu li kienu pożittivi għall-alkoħol meta sar fuqhom breathalyzer test.

QORTI – KUNDANNA GĦAL KAŻIJIET TA' SEWQAN TAĦT L-EFFETT TAL-ALKOĦOL

L-ONOR.

GLENN BEDINGFIELD staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm kundanni mill-Qrati ta' pajjiżna fuq każijiet marbuta ma' sewqan taħt l-effett tal-alkoħol bejn l-2015 u l-2018?

OWEN BONNICI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fil-Qorti ta' Malta u Għawdex ma tinżammx statistika ta' każijiet marbuta ma' sewqan taħt l-effett tal-alkoħol.

QORTI – KAŻIJIET TA' PERSUNI LI RRIFJUTAW IL-BREATHALYZER TEST

L-ONOR.

GLENN BEDINGFIELD staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid jekk kienx hemm każijiet quddiem il-Qrati ta' pajjiżna ta' persuni li jkunu irrifjutaw li joqogħdu għall-breathalyzer test bejn l-2015 u l-2018?

OWEN BONNICI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fil-Qorti ta' Malta u Għawdex ma tinżammx statistika ta' persuni li jkunu irrifjutaw li joqogħdu għall-breathalyzer test.

L-ONOR.

RYAN CALLUS staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra min hu s-Segretarju tal-Kunsill tal-Marsa Racing Club għas-sena 2019?

EVARIST BARTOLO: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li skont l-Istatut u Regolamenti tal-Marsa Racing Club (1987), Sezzjoni A. Statut, Artiklu 7, is-Segretarju jinħatar kif ikkwotat hawn taħt:

· Il-Kumitat ikun kompost minn tmien membri li tlieta minnhom jiġu eletti mill-membri tal-Għaqda tas-Sidien u Ġerrejja taż-żwiemel permezz ta' votazzjoni sigrieta.

Il-Kumitat jinħatar minn sena għal sena u, minn fost dawn it-tmien membri, għandhom jinħatru s-Segretarju u t-Teżorier.

Iċ-Chairman jiġi maħtur mill-Ministru.

Mill-informazzjoni li għandi, s'issa s-Segretarju għadu ma ġiex maħtur minn fost il-membri.

UFFIĊĊJU TAL-PRIM MINISTRU – GRIEVANCES BOARD – MEMBRI

L-ONOR.

SIMON BUSUTTIL staqsa lill-Prim Ministru: In segwitu għar-risposti għall-mistoqsijiet parlamentari 8672, 8673, 8674, jista' l-Prim Ministru jgħid min kienu l-membri tal-Grievances Board jew bordijiet li jaqa'/jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu minn Marzu 2013 sad-data ta' din il-mistoqsija?

JOSEPH MUSCAT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-proċess kollu tal-Grievances Boards sar bil-kunsens tal-Kummissjoni ghas-Servizz Pubbliku u tal-Uffiċċju tal-Ombudsman.

Fl-istess ħin, it-tliet membri li servew fuq kull Grievances Board, inħatru abbażi ta' proċedura sanzjonata fl-2012 mill-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku dwar użu ta' uffiċjali pubbliċi irtirati.

Ngħarraf ukoll lill-Onor.

Interpellant li f'dan il-proċess l-Uffiċċju tal-Ombudsman inżamm bħala possibbilità għall-appell f'każ li persuna ma qablitx mar-rakkomandazzjoni ta' xi wieħed mill-Grievances Boards.

Id-dettalji mitluba mill-Onor.

Interpellant tpoġġew fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

AWTORITÀ GĦAT-TRASPORT F'MALTA – TBATTIL TA' EFFLUENT F'BOWSERS

L-ONOR.

RYAN CALLUS staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra jekk l-Awtorità għat-Trasport f'Malta torbotx lil dawk li għandhom liċenzja biex iġorru turisti/passiġġieri bil-baħar sabiex l-effluent jitbattal f'bowsers mal-wasla tagħhom lura max-xatt?

Jista' jgħid x'verifiki jsiru biex dan ma jintremiex max-xatt bil-lejl?

IAN BORG: Ninforma lil Onor. Interpellant skont ma jien infurmat mill-Awtorità tal-Trasport, il-bastimenti kummerċjali li jġorru l-passiġġieri, fosthom turisti, għandhom obbligi skont il-liġi li ma jiddisponux mill-effluent fil-portijiet u viċin il-kosta.

Barra minn hekk, l-Awtorità ħejjiet dokument li jissejjaħ Code of Practice for the Safety of Commercial Vessels, li għandu s-saħħa ta' liġi, li fih diversi miżuri li għandhom jittieħdu mis-sid jew mill-operatur u l-kaptan tal-bastiment, u li fosthom hemm ukoll prekawzjonijiet biex jitnaqqas kull tip ta' tniġġiż.

L-Ispetturi tal-Port jagħmlu diversi spezzjonijiet relatati mas-sigurtà tal-bastiment u, fost oħrajn, jivverifikaw kif jiġi dispost l-effluent minn dawk il-bastimenti li għandhom holding tank.

Il-bastimenti li jġorru massa kbira ta' passiġġieri, bħal tal-Gozo Channel, ikollhom id-discharge valve issiġġillat biex jiġi aċċertat li l-effluent ma jintremiex il-baħar.

Dawn il-bastimenti/operaturi għandhom arranġamenti skont il-liġi biex ibattlu l-effluent ġo bowsers sabiex jittieħed ġo faċilità approvata li tirċievi dan il-materjal jew jiġi dispost fis-sistema tad-drenaġġ prinċipali wara li jinħareġ permess mill-Korporazzjoni għas-Servizzi tal-Ilma.

AWTORITÀ GĦAT-TRASPORT F'MALTA – SPEZZJONIJIET FUQ RIMI TA' EFFLUENT

L-ONOR.

RYAN CALLUS staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm-il spezzjoni saret mill-uffiċjali tal-Awtorità għat-Trasport f'Malta sabiex jispezzjonaw kif qed jintrema l-effluent mill-bċejjeċ tal-baħar b'liċenzja li jġorru l-passiġġieri u t-turisti f'dawn l-aħħar ħames snin sal-ġurnata li fiha tiġi mwieġba din il-mistoqsija?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li, skont ma jien infurmat mill-Awtorità tal-Trasport, f'dawn l-aħħar ħames (5) snin saru mal-mija u ħamsin (150) spezzjoni relatati mas-sigurtà tal-bastiment mill-Ispetturi tal-Port.

Waqt dawn l-ispezzjonijiet jiġi ċċekkjat u vverifikat il-mod kif l-effluent jiġi dispost.

L-Awtorità tinvestiga kull rapport ta' tniġġiż b'mod serju ħafna u tieħu azzjoni immedjata, kemm ta' infurzar kif ukoll legali, jekk jirriżulta li kien hemm xi ksur ta' xi liġi jew xi direttiva tal-Awtorità.

L-ONOR.

MARIO DE MARCO staqsa lill-Ministru għall-Enerġija u Immaniġġar tal-Ilma: Jista' l-Ministru jagħti l-informazzjoni fuq kemm ġew imwaħħla meters għal servizzi ġodda ta' dawl (jiġifieri mhux li nbidlu għal raġuni ta' ħsara jew meta saret il-bidla għal Smart Meters ) fl-2018?

Jista' jaqsam din l-informazzjoni f'meters għal servizzi ġodda installati residenzjali u dawk kummerċjali?

JOE MIZZI: Ninsab infurmat li t-total ta' meters installati ġodda għal servizzi ta' dawl fl-2018 huwa ta' 9,430, fejn 6,498 minnhom kienu residenzjali, bil-kumplament ikunu kummerċjali.

SENA SKOLASTIKA 2016 - 2017 – ASSENTEJIŻMU

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm studenti li ma marrux l-iskola matul is-sena skolastika 2016-2017 fil-livelli ta' kindergarten, primarja u sekondarja?

X'kienu r-raġunijiet ta' dan l-assentejiżmu?

EVARIST BARTOLO: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li t-tabella ta' hawn taħt tinkludi n-numru ta' studenti li fallew aktar minn 10 ijiem skola mingħajr awtorizzazzjoni matul is-sena skolastika 2016-17.

Il-proċedura fl-iskejjel tal-Istat tirrikjedi li l-iskejjel jintervjenu meta student ifalli dan l-ammont ta' ġranet.

Minħabba f'hekk numru ta' ġenituri jittellgħu wkoll fit-tribunali reġjonali.

Ta' min jinnota li t-tfal huma legalment obbligati li jattendu l-iskola mill-Year 1.

Ir-raġunijiet ta' dan l-assentejiżmu jvarja bejn fatturi tal-istudenti individwali, u fatturi fil-familja jew fl-iskola.

It-tabella ta' hawn taħt tindika ftit minn dawn ir-raġunijiet:

Ikun hemm ukoll studenti li fallew l-iskola b'awtorizzazzjoni.

Dawn huma studenti li jkunu morda jew li jkollhom raġuni valida għala fallew l-iskola.

Dawn ir-raġunijiet jinkludu mewt ta' familjari, sitwazzjonijiet familjari u anke safar bi skop edukattiv.

AĠENZIJA ŻGĦAŻAGĦ – INIZJATTIVI ORGANIZZATI

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid x'kienu l-inizjattivi li ġew organizzati mill-Aġenzija Żgħażagħ is-sena l-oħra?

Fejn saru dawn l-inizjattivi?

EVARIST BARTOLO: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li t-tagħrif mitlub tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

MINISTERU GĦAL FAMILJA, DRITTIJIET TAT-TFAL U SOLIDARJETÀ SOĊJALI – PERSUNI B'DIŻABILITÀ IMPJEGATI

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jindika kemm hemm persuni reġistrati bħala persuni b'diżabilità li jaħdmu fid-dipartimenti/aġenziji/entitajiet li jaqgħu taħt ir-responsabilità tiegħu?

MICHAEL FALZON: Ġentilment ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar.

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jindika l-inizjattivi li qed iwettqu kull kunsill lokali sabiex ikunu aktar eqreb taċ-ċittadini tagħhom?

OWEN BONNICI: It-tweġiba tingħata f'seduta oħra.

QORTI – ŻGĦAŻAGĦ – OFFIŻI

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jindika n-numru ta' żgħażagħ taħt it-18-il sena li ttellgħu l-Qorti matul is-sena l-oħra?

X'offiżi wettqu dawn iż-żgħażagħ fir-rigward ta':

d. ħsara volontarja; u

e. ikkaġunar ta' feriti fuq persuni oħra?

WIED IS-SEWDA – MOGĦDIJIET

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Billi f'Wied is-Sewda qed isir sfreġju ambjentali ieħor peress li l-mogħdijiet qed jiġu miksija bil-konkos u ser jinfetaħ aċċess għall-karozzi minn ġo nofs il-wied (hekk kif jidher fir-ritratt li qed jingħata separatament) (anness fl-aħħar tad-dokument), jista' l-Ministru jgħid jekk dan hux qed isir bil-permess tal-Environment and Resource Authority (ERA), jew jekk l-ERA tafx bih, jew jekk hux xogħol tal-Ministeru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima jew tal-Ministeru għat-Trasport, l-Infrastruttura u Proġetti Kapitali, jew huwiex xi inizjattiva privata?

JOSÉ HERRERA: Id-Direttorat tal-Compliance and Enforcement fi ħdan l-Awtorità għall-Ambjent u r-Riżorsi rċieva lment dwar din il-materja matul il-ġimgħa li għaddiet u l-każ qiegħed jiġi investigat mill-uffiċjali tal-Awtorità.

INIZJATTIVI BIEX JIĠI ELIMINAT IL-FAQAR

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: B'referenza għar-risposta tal-mistoqsija parlamentari 3303, jista' l-Ministru jgħid x'tip ta' taħriġ ġie organizzat fiċ-Ċentri LEAP f'dawn l-aħħar sentejn immirati lejn dawk f'riskju ta' faqar sabiex dawn jakkwistaw ħiliet u għarfien dwar suġġetti bħal suġġett finanzjarju u dieta sana?

Fejn u meta sar dan it-taħriġ?

MICHAEL FALZON: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li f'dawn l-aħħar sentejn, l-2017 u l-2018, saru diversi inizjattivi immirati lejn dawk il-persuni li jinsabu f'riskju ta' faqar sabiex dawn jakkwistaw l-ħiliet u l-għarfien neċessarju għall-ħajja.

Il-lista ta' hawn taħt turi laqgħat organizzati fil-kommunità miċ-Ċentri LEAP.

Minkejja dawn il-laqgħat, iċ-Ċentri LEAP jaħdmu wkoll mal-familji fil-bżonn permezz ta' interventi informali, kif ukoll permezz tat-tqassim tal-ikel ipprovdut mill-iskema FEAD (ko-finanzjat mill-UE) u l-programm SFFD (iffinanzjat mill-fondi nazzjonali).

SAN PAWL IL-BAĦAR – SKOLA PRIMARJA ĠDIDA

L-ONOR.

CLYDE PULI staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Wara l-kummenti tal-Prinċipal tal-Kulleġġ Maria Reġina, li minnu tagħmel parti l-Iskola Primarja ta' San Pawl il-Baħar, fejn ġie rrapportat li qal li f'każ li l-iskola l-ġdida tal-Qawra terġa' għat-tielet sena konsekuttiva ma tkunx lesta biex tilqa' fiha studenti sa Settembru 2019, "mobile classrooms will not be the solution", jista' l-Ministru jgħid jekk fil-fatt l-iskola li kienet ippjanata li tinfetaħ sentejn ilu hijiex se tiftaħ fis-sena skolastika li jmiss?

Jista' jgħid x'inhi s-soluzzjoni jekk id-deadline ma jintlaħaqx la l-Prinċipal mhux se jaċċetta aktar klassijiet temporanji ppostjati fil-bitħa tal-iskola?

EVARIST BARTOLO: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li, iva, l-Iskola Primarja tal-Qawra se tiftaħ il-bibien tagħha għall-ewwel studenti fis-sena skolastika li jmiss.

Kif qal il-Prinċipal, il-klassijiet prefabbrikati tpoġġew fl-Iskola ta' San Pawl il-Baħar kważi erba' snin ilu u kienu parti mis-soluzzjoni, flimkien mal-użu ta' postijiet/partijiet oħra mill-Kulleġġ.

Kif qal il-Prinċipal ma hemm l-ebda pjan li jitpoġġew iktar klassijiet prefabbrikati fl-Iskola ta' San Pawl il-Baħar imma jintużaw postijiet/partijiet oħra mill-Kulleġġ jekk jiġri li l-iskola ma tkunx tista' tintuża.

SKOLA ĠDIDA TAL-QAWRA – PERITI

L-ONOR.

CLYDE PULI staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid min huma l-periti tal-iskola l-ġdida tal-Qawra?

Kemm qed jitħallsu?

EVARIST BARTOLO: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-kumpanija ta' periti li qiegħda taħdem fuq il-proġett ta' bini ta' Skola Primarja ġdida fil-Qawra hi MED Design Associates Ltd.

Infurmat li sal-aħħar tal-proġett dawn se jkunu tħallsu s-somma ta' €305,000 (VAT eskluża).

SISTEMA EDUKATTIVA – PROFESSJONISTI LI RRIŻENJAW

L-ONOR.

CLYDE PULI staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid kemm irriżenjaw professjonisti psikosoċjali mis-sistema edukattiva fl-aħħar sentejn (social workers, counsellors, career guidance, psychologists, prefect of disciplines eċċ)?

EVARIST BARTOLO: Ninsab infurmat li t-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant hu kif muri fit-tabella t'hawn taħt:

(Korrezzjoni: Ara dokument PL 2959 li tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra f''Seduta 201, tat-Tnejn, 25 ta' Frar 2019)

WIED IL-GĦAJN – SKOLA ĠDIDA – SPIŻA

L-ONOR.

CLYDE PULI staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġiet tiswa l-iskola l-ġdida ta' Wied il-Għajn?

EVARIST BARTOLO: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-istima tal-proġett hi ta' €6.2 miljuni.

Madanakollu, bħalissa għadhom qegħdin isiru l-kontijiet finali.

Ritratt marbut ma' mistoqsija parlamentari 8901