DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

L-Erbgħa, 24 ta' Ottubru 2018

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

L-Erbgħa, 24 ta' Ottubru 2018

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fis-Sala tal-Parlament,

L-Erbgħa, 24 ta' Ottubru 2018

L-ISPEAKER (Onor. Anġlu Farrugia): Hemm xi korrezzjonijiet għall-Minuti?

L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Sur President, f'paġna 3 tal-Minuti, taħt is-sezzjoni "INFORMAZZJONI LILL-KAMRA", qed issir referenza għall-ġurnata mħollija għad-diskussjoni tar-riżoluzzjonijiet tal-Ministeru għall-Enerġija u l-Immaniġġjar tal-Ilma u għall-ġurnata mħollija għad-diskussjoni tar-riżoluzzjonijiet tal-Ministeru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali.

Din ir-referenza hija korretta però mhux qed issir referenza għall-fatt li jien ilbieraħ għedt illi fid-dawl li s-seduta tal-Ministeru għall-Enerġija u l-Immaniġġjar tal-Ilma se ssir bejn is-2.00 p.m. u l-5.00 p.m., is-seduta mħollija għall-Ministeru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ se ssir bejn is-6.00 p.m. u d-9.30 p.m. Oriġinarjament din kienet se ssir fl-4.00 p.m.

L-ISPEAKER (Onor. Anġlu Farrugia): Kollox sew.

Se nagħmlu l-korrezzjoni meħtieġa.

Hawn qbil dwar il-Minuti kif emendati verbalment?

Il-Minuti tas-Seduta Nru 147, li saret fit-23 ta' Ottubru 2018, kif emendati verbalment, ġew ikkonfermati.

INFORMAZZJONI MILL-ISPEAKER

L-ISPEAKER: Inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tweġiba għall-mistoqsija parlamentari Nru 23 li saret lis-Sedja mill-Onor.

Godfrey Farrugia dwar il-mistoqsijiet parlamentari magħmula lill-Ministri;

Komunikazzjoni datata 22 ta' Ottubru 2018 li s-Sedja rċeviet mingħand il-Kummissarju għall-Ambjent u l-Ippjanar fl-Uffiċċju tal-Ombudsman, bl-Opinjoni tiegħu dwar The State of the Environment Report 2018, flimkien mal-istess rapport; u

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI

MINISTERU GĦALL-EDUKAZZJONI U X-XOGĦOL – INFIQ FUQ FESTINI, RIĊEVIMENTI, IKLIET, EĊĊ.

L-ONOR.

Jason Azzopardi) staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet in-nefqa f'kull entità li għaliha hu responsabbli f'festini, parties, riċevimenti, ikliet u xiri ta' alkoħol u simili mill-2013, sena b'sena, sad-data li fiha tkun imwieġba din l-interpellanza?

HELENA DALLI (Ministru għall-Affarijiet Ewropej u l-Ugwaljanza) (f'isem il-Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol): It-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant hu kif muri fit-tabella li qed inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra.

MINISTERU GĦALL-ENERĠIJA U L-IMMANIĠĠJAR TAL-ILMA – INFIQ FUQ FESTINI, RIĊEVIMENTI, IKLIET, EĊĊ.

L-ONOR.

Jason Azzopardi) staqsa lill-Ministru għall-Enerġija u l-Immaniġġjar tal-Ilma: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet in-nefqa f'kull entità li għaliha hu responsabbli f'festini, parties, riċevimenti, ikliet u xiri ta' alkoħol u simili mill-2013, sena b'sena, sad-data li fiha tkun imwieġba din l-interpellanza?

JOE MIZZI (Ministru għall-Enerġija u l-Immaniġġjar tal-Ilma): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba qed titqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra.

L-ISPEAKER: L-Onor.

HERMANN SCHIAVONE: Din il-ġimgħa għamilt mistoqsija lill-Ministru dwar l-impjant tal-Enemed magħruf bħala '31 ta' Marzu' li jinsab f'Birżebbuġa u hu qalli li dan l-impjant se jkun decommissioned fl-aħħar tas-sena 2019.

Peress li f'Birżebbuġa hemm problema kbira ta' infiltrazzjoni ta' żejt, li m'għandix dubju li l-Ministru jaf dwarha, jista' l-Ministru jgħid meta se jieqaf l-operat innifsu?

Naturalment mhux se jieqaf illum u ssir id-decommissioning l-għada u allura jekk għandu informazzjoni dwar meta se jieqaf l-operat, forsi jkun jista' jagħtihielna.

Xtaqat nistaqsi wkoll jekk hux qed isir xi studju dwar minn fejn ħiereġ dan iż-żejt.

L-ISPEAKER: Il-Ministru Joe Mizzi.

JOE MIZZI: Sur President, jien irrispondejt mistoqsijiet fejn għedt li fl-2019 se jieqaf l-operat u mbagħad hemm proċess li jrid isir, inkluż studju biex dik iż-żona titnaddaf mit-tniġġis eċċ. Hemm diversi stadji biex il-proċess ikun contamination free.

Fil-fatt, il-permessi li ħarġu fihom ċerti kondizzjonijiet u jiddettaw kif għandu jsir il-proċess kollu.

Niggarantilkom li dak li hemm bżonn isir, se jsir bl-akbar responsabbiltà u bir-reqqa.

L-ISPEAKER: L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Ftit tax-xhur ilu ssemma l-proġett tan-new water, fejn il-bdiewa setgħu jirċievu ilma tajjeb għat-tisqija u jekk niftakar sew, dan ikun mogħti lilhom bla ħlas.

Jista' l-Ministru jgħid fiex wasal dan il-proġett u kemm jistma li hemm bdiewa u persuni oħra li se jkunu qed igawdu minnu?

L-ISPEAKER: Il-Ministru Joe Mizzi.

JOE MIZZI: Bħalissa għandna tliet polishing plants.

L-ewwel wieħed li ħaddimna kien dak tal-Mellieħa u hemm madwar 200 bidwi li qegħdin jużaw l-ilma prodott minnu.

Tajjeb ngħid li dawn il-bdiewa raw differenza kbira għaliex il-frott beda jkun aktar abbundanti u ta' kwalità aħjar u fejn qabel ma kinux jiżirgħu ċerti affarijiet, illum qegħdin jiżirgħuhom u qed jikbru f'dan il-perjodu wkoll.

Meta lestejna l-impjant tal-Mellieħa għamilna l-impjant ta' Għawdex u jekk m'iniex sejjer żball, qed jibbenefika minnu 400 bidwi.

Dawn ukoll sabu li l-ilma huwa ta' kwalità tajba.

Tant hu hekk li kellna domanda biex jintlaħqu aktar żoni imma ovvjament dan it-tip ta' ilma jiġi mid-drenaġġ li jkun qed imur fl-impjant u allura jekk id-domanda tkun akbar mill-ammont ta' drenaġġ li jkun qed imur fl-impjant, wieħed ma jistax jilqagħha.

Għalhekk, wieħed irid jara kif 'il quddiem tkun tista' ssir aktar distribuzzjoni.

Fil-fatt, id-distribuzzjoni espandiet kemm felħet però jkun inutli li tespandi d-distribuzzjoni f'postijiet fejn m'hemmx biżżejjed ilma għax ma tistax toħroġ aktar ilma milli jidħol.

Dan l-aħħar imbagħad ftaħna l-impjant f'Ta' Barkat.

Dan jinsab fin-Nofsinhar ta' Malta u jirċievi madwar 80% tad-drenaġġ li hawn f'Malta u allura l-kwantità ta' ilma li jista' joħroġ minn dan il-polishing plant hija ikbar.

F'dawk l-inħawi hemm domanda kbira wkoll.

Għalhekk, qegħdin ninvestu biex inwasslu dan it-tip ta' ilma, anke permezz ta' fondi mill-Unjoni Ewropea.

Sadanittant qegħdin nużaw id-ducts li jkun hemm fuq iċ-ċnut.

Barra minn hekk, tkellimna mas-Segretarju Parlamentari responsabbli mill-agrikoltura biex fejn hemm xi ħsarat, fejn hu possibbli nestendu biċċiet minn dawn il-kanali sakemm nagħmlu l-estensjoni u d-distribuzzjoni ta' dan l-ilma kif għandha tkun.

Din is-sistema se tibda taħdem billi l-bdiewa jkollhom card, imorru fejn hemm l-outlets u jkunu jafu kemm ħadu.

Dan is-servizz huwa mingħajr ħlas però wieħed jieħu ilma skont kemm għandu għelieqi.

Fil-fatt, huwa kkalkolat li jekk għandek għaxar għelieqi, pereżempju, tkun intitolat għal għaxar għelieqi b'abbundanza sabiex tkun tista' tiżra u tagħmel dak li jkun hemm bżonn.

B'hekk, ikun hemm il-kontroll u jiġu evitati l-abbużi.

Fejn ma jasalx dan l-ilma, wieħed jista' jmur b'bowser, jimlih permezz tal-card u jieħdu f'xi ġiebja.

Din is-sistema qed taħdem.

F'ċerti żoni diġà hemm id-distribuzzjoni lesta u fejn għadha mhux lesta, qegħdin nużaw dak li hemm preżenti llum, imma hemm bżonn li ssir xi manutenzjoni.

Għalhekk, ftehemna mal-Ministru responsabbli mill-agrikoltura biex fejn għandhom xi problemi nduruhom.

F'ċerti żoni hemm min jabbuża u jkisser, allura l-ilma joħroġ minn naħa u ma jkunx jista' jasal naħa oħra.

Irridu naraw u nitkellmu mas-Segretarjat Parlamentari biex permezz tan-nies tiegħu jispezzjona dawn l-affarijiet biex ma jkunx hemm dawn l-abbużi.

L-ISPEAKER: L-Onor.

HERMANN SCHIAVONE: Ma nafx jekk lill-Ministru jaslulux rapporti ta' nħawi f'Malta fejn is-sistema tad-drenaġġ mhijiex tlaħħaq mal-użu li qed ikun hemm.

Lili kellmuni nies mill-Imsida u minn San Pawl il-Baħar.

Jista' l-Ministru jgħid jekk hux qed isir xi studju biex jara għalfejn qiegħed jirriżulta dan, u x'rimedji se jittieħdu biex ma jkollniex problema ta' overflow?

L-ISPEAKER: Il-Ministru.

JOE MIZZI: Din hija problema reali u kbira ħafna, li ilha teżisti.

Hemm diversi raġunijiet, fosthom li minkejja li suppost l-ilma tal-bjut ma jitfgħuhx fid-drenaġġ, sfortunatament kollu qed imur fid-drenaġġ, allura meta tagħmel ix-xita s-sistema tad-drenaġġ ma tlaħħaqx u tfur.

Din hija xi ħaġa li trid tissewwa għax meta tagħmel ix-xita jċemplulek in-nies u jgħidulek biex tirranġaha, imma jekk l-ilma qed jibqa' sejjer kollu fid-drenaġġ, is-sistema se tibqa' ma tlaħħaqx.

Min-naħa l-oħra nafu li hemm sistemi antiki u difettużi u allura l-fondi tal-Unjoni Ewropea m'aħniex qegħdin ninvestu fl-ilma tax-xorb biss imma qegħdin ninvestu wkoll fejn tidħol is-sistema tad-drenaġġ.

Fil-fatt, fejn jidħol id-drenaġġ investejna sew u se jsir ħafna xogħol.

Se nibdew billi nittrattaw l-aktar żona akuta għax irrid ngħid li ċerti żoni għadhom bil-fossa, u f'dawk l-inħawi li mhumiex milħuqa qed naraw x'jista' jsir biex nilħquhom kemm fid-drenaġġ kif ukoll fl-ilma.

L-investiment li qed isir qed iservi biex insolvu l-problemi, biex nirranġaw is-sistemi u biex intejbu d-distribuzzjoni.

Jiġifieri l-aspett tad-drenaġġ u l-ilma qegħdin neħduh ħolistikament, anke biex innaqqsu l-problemi li jkun hemm fl-impjanti għax meta jkollok problema fl-impjant, id-drenaġġ imur fil-baħar.

Jiġifieri ejja ma noqogħdux ninħbew wara subgħajna!

Jekk l-impjant mhux qed jiffunzjona, m'hemmx x'tagħmel.

Kultant ikollok tieħu passi drastiċi biex tirranġa ħalli ma toqgħodx traqqa' l-pannu bil-qargħa aħmar u ssolvi l-problema għal dik il-ġimgħa, imbagħad ġimagħtejn wara jerġa' jiġrilek l-istess.

Kultant ikollok tagħmel ċertu xogħol biex issolvi l-problema ħalli ma toqgħodx tinqala' kull ġimgħa.

Issa dan jieħu ż-żmien, għax trid tibdel l-infrastruttura li hemm u ttejjibha, kif fil-fatt qegħdin nagħmlu.

Mhux qegħdin indoqqu trombi imma naċċertakom li qegħdin naħdmu lejl u nhar u qegħdin nagħmlu ħafna xogħol.

Fil-fatt, irrid nirringrazzja lill-ħaddiema li qegħdin jagħmlu xogħol impekkabbli.

Meta jinżlu n-nies hemm isfel biex inaddfu s-sadd li jkun hemm fl-impjant u jnaddfu ż-żennuni mhijiex ċajta, u naf x'jien ngħid għax mort narahom.

Dan huwa xogħol li jieħu ż-żmien, imma li hemm bżonn isir.

Waslu ħafna lmenti mix-Xgħajra, ilmenti li ilhom għal ħafna snin u nammetti li d-diffikultajiet għadhom hemm.

Allura irrid nieħu l-opportunità biex ngħid li qegħdin nittrattaw il-problema bis-serjetà.

Ngħidilhom biex jieħdu paċenzja għax sa Diċembru li ġej se nkunu diġà għamilna ħafna titjib biex innaqqsu dawn l-inkonvenjenti.

L-ISPEAKER: Ministru, ippermettili ftit.

L-Onor.

HERMANN SCHIAVONE: Bil-permess tal-Ministru nixtieq nagħmel punt ta' kjarifika.

Jien qed nirreferi wkoll għal meta ma tkunx nieżla x-xita.

Ġieli jkollna żbroff fid-drenaġġ f'żoni fejn għaddej ħafna żvilupp ta' bini għax is-sistema tad-drenaġġ ma tkunx qed tlaħħaq.

Jista' l-Ministru jgħid jekk hux qed jaslulu dawn ir-rapporti u jekk hux se ssir xi ħaġa?

L-ISPEAKER: Il-Ministru.

JOE MIZZI: Jaslu ħafna rapporti imma l-maġġoranza tar-rapporti jaslu meta tagħmel ix-xita.

Fejn ikun sar ċertu bini, is-sistema ma tkunx adegwata u wieħed irid jaħseb għaliha.

Għalhekk, meta jsir l-ippjanar ta' xi żvilupp qegħdin naraw ukoll x'għandna bżonn.

Fit-toroq qed isir l-istess.

Bħalissa meta jsiru t-toroq qegħdin nikkordinaw mal-aġenzija u ngħidu x'hemm bżonn isir, imbagħad l-aġenzija tikkordina x-xogħol hi u l-Korporazzjoni għas-Servizzi tal-Ilma tagħmel spezzjonijiet biex tara li x-xogħol qed isir sew u kif għandu jkun.

L-ispecifications tagħmilhom hi għall-bżonnijiet li jkun hemm hemmhekk u mexjin tajjeb.

Hemm networks li ilhom aktar minn 70 sena u mingħajr ma nallarma lil ħadd, f'dawn l-aħħar xhur kien hemm ħsara f'main u peress li ma stajniex insibu minn fejn, dorna nofs Malta.

Ma qgħadniex nimxu biċċa biċċa biex nieħdu ż-żmien, imma daħħalna ħafna nies u wara li rnexxielna nsibu fejn, li ma kienx faċli, bdejna nitilfu kwantitajiet kbar ta' ilma u sibna li l-main il-kbir li jagħmel id-distribuzzjoni ilu hemm mill-inqas 70 sena.

Ovvjament dan irranġajnieh però siegħa wara kienet marret fergħa oħra mill-istess main u rranġajnieha wkoll.

Morna hemmhekk bejn erba' u ħames darbiet.

Qed nagħmlu enfasi, speċjalment mal-Ministru għall-Finanzi, li apparti l-investiment kbir li qegħdin nagħmlu permezz tal-fondi tal-Unjoni Ewropea, hemm bżonn naraw dan in-network biex naraw kif nistgħu nilqgħu għal din is-sitwazzjoni reali, li ilha hemmhekk – mhu qed inwaħħal f'ħadd – u issa rridu nsolvuha.

Meta rranġajna l-main li għadni kif irreferejt għalih sibna li meta dan imur main, ma tistax tuża pressa qawwija imma meta bdejna nnaqqsu l-pressa mbagħad skoprejna li f'ċerti postijiet beda jasal l-ilma filwaqt li f'postijiet bħal Marsaskala u l-Kalkara ma bediex jaslilhom ilma.

Min-naħa l-oħra ma tistax tagħti pressa f'daqqa għax jerġa' jmur il-main u minflok ma tagħmel ġurnata u nofs bi pressa baxxa tispiċċa tagħmel xi ġimgħa bla ilma.

Allura trid tara dawn l-affarijiet biex, jekk jista' jkun, ikun hemm l-inqas inkonvenjent għall-konsumatur.

L-ISPEAKER: L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Lejn l-aħħar tas-sena l-oħra kien tħabbar proġett b'investiment qawwi mill-Enemed fl-Ajruport Internazzjonali ta' Malta b'rabta mal-ħażna tal-fuel.

Jista' l-Ministru jinforma lil din il-Kamra fiex wasal dan il-proġett u meta hu mistenni li nibdew naraw ir-riżultati?

L-ISPEAKER: Il-Ministru.

JOE MIZZI: Il-proġett biex ikun hemm ħażna tal-aviation fuel miexi.

F'pajjiżna ma tantx għandna fejn naħżnuh dan u kien importanti ħafna li l-Enemed ikollha l-aviation fuel disponibbli għaliex id-domanda żdiedet ħafna.

Jidher li hemm min hu interessat li l-Enemed tkun tista' tbegħlu aktar aviation fuel u dan ikun ta' vantaġġ għaliha għax meta tagħti servizz akbar, ikollok aktar introjtu u l-kumpanija tkun tista' tkabbar il-manpower tagħha.

Id-data eżatt meta se jkun lest dan il-proġett ma nistax ngħidha, biex ma niżbaljax, imma naf li mhijiex 'il bogħod ħafna.

Minbarra li qegħdin nagħmlu dak l-iżvilupp fejn jidħol l-aviation fuel, kif semma l-Onor.

Schiavone qegħdin naraw ukoll li jkollna impjant modern, sigur u ambjentalment aħjar fejn jidħol il-fuel.

Qegħdin naraw li meta nagħmlu d-distribuzzjoni tal-fuel inkunu up to standard u li l-pompi wkoll ikunu ta' standard għoli.

L-ISPEAKER: L-Onor.

Toni Bezzina, mistoqsija supplimentari.

TONI BEZZINA: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx il-ħsieb li jitniżżel id-drenaġġ f'Wied iż-Żurrieq?

L-ISPEAKER: Il-Ministru.

JOE MIZZI: Ma nafx bl-amment kif inhu mqassam id-drenaġġ u allura mhux se nkun prużuntuż u ngħid jekk hemmx pjanijiet jew le.

Li naf żgur hu li hemm ċerti prijoritajiet.

MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET EWROPEJ U L-UGWALJANZA – INFIQ FUQ FESTINI, RIĊEVIMENTI, IKLIET, EĊĊ.

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Ewropej u l-Ugwaljanza: Tista' l-Ministru tgħid kemm kienet in-nefqa f'kull entità li għaliha hi responsabbli f'festini, parties, riċevimenti, ikliet u xiri ta' alkoħol u simili mill-2013, sena b'sena, sad-data li fiha tkun imwieġba din l-interpellanza?

HELENA DALLI: Qed inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba mill-Onor.

L-ISPEAKER: L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Ministru, nhar il-Ħadd li għadda nqala' każ fuq l-istazzjon TVM waqt il-programm X Factor li fil-midja soċjali kien hemm furur kbir dwaru.

Jien ukoll kelli opinjoni b'saħħitha dwaru u ħadt pjaċir ħafna li l-Ministeru tiegħek ħareġ stqarrija minħabba li kien hemm persuna fuq l-istazzjon nazzjonali li tkellmet b'ċertu mod.

Jien nifhem li jkun hemm min jgħidlek li ma jaqbilx ma' ċerti drittijiet ċivili, però ma nifhimx kif fuq l-istazzjon nazzjonali tagħna tħallew jidhru argumenti dwar il-konverżjoni ta' persuna minn gay għal mhux gay u affarijiet simili.

Ħadt pjaċir ħafna li ħriġtu stqarrija, anke għaliex il-Parlament kien għadda liġi f'dan is-sens.

M'iniex ngħid li dak li kien qed jingħad f'dak il-programm huwa kontra l-liġi, imma naħseb li kien border.

Tista' allura l-Ministru tgħid x'qed jagħmel il-Ministeru tagħha biex ma jerġgħux iseħħu każijiet bħal dawn f'pajjiżna u biex nedukaw?

Stqarrija bħal dik lili ma ddejjaqnix, għax min jgħidha jkun jemminha.

Good luck to him u nirrispetta d-deċiżjoni tiegħu.

Li jdejjaqni hu li jista' jkollok ġuvintur u tfajliet ta' xi 16-il sena li jkunu għadhom m'għamlux il-coming out tagħhom, jew inkella jkunu se jgħidu għall-ewwel darba lill-ġenituri tagħhom li huma gay u dan il-każ ikollu effett perikoluż fuqhom.

Tista' allura l-Ministru tgħid x'qed jagħmel il-Ministeru tagħha biex ma nerġgħux naraw każijiet bħal dawn u biex ikun hawn aktar edukazzjoni f'dan is-sens?

L-ISPEAKER: Il-Ministru Helena Dalli.

HELENA DALLI: Jien u l-Ministru responsabbli mix-xandir, l-Onor.

Owen Bonnici, ħassejna l-ħtieġa li noħorġu dik l-istqarrija għal ħafna raġunijiet.

Waħda mir-raġunijiet hi li dawn iż-żgħażagħ la għandhom bżonn maħfra u lanqas għandhom bżonn fejqan imma għandhom bżonn min jifhimhom.

Min għamel dak id-diskors nhar il-Ħadd tkellem fuq il-libertà tal-espressjoni, imma l-libertà tal-espressjoni ġġib magħha ċerta responsabbiltà.

Ma jfissirx li għax għandi l-libertà tal-espressjoni nista' ngħid li rrid, speċjalment jekk dak li ngħid ikun se jagħmel dannu għal xi settur vulnerabbli tas-soċjetà tagħna.

Nerġa' ngħid, dawn iż-żgħażagħ la għandhom bżonn maħfra u lanqas fejqan imma għandhom bżonn l-għajnuna.

Kien nuqqas ta' etika min-naħa tal-PBS li ħallew li tixxandar dik l-intervista u l-Ministru responsabbli mix-xandir jaqbel li dan ma kellux isir.

Fil-fatt, il-vidjo li kien hemm fuq Youtube tneħħa.

Il-punt jibqa' però li dan ma kellux jixxandar in the first place, speċjalment meta nafu li x-xandir pubbliku għandu l-obbligu li jara li dak li jixxandar ma jagħmilx ħsara lil xi sezzjoni mis-soċjetà tagħna.

Dak li ntqal hemmhekk għamel il-ħsara, għax hemm żgħażagħ vulnerabbli ta' 15-il sena u 16-il sena li huma gay u għadhom ma qalux lill-ġenituri, jew għadhom kemm bdew jgħidulhom u minħabba dak li ntqal jista' jkun li l-ġenituri jgħidulhom "Qed tara, mela tista' tinbidel.

Mela mhux veru li jekk tkun gay ma tistax issir straight, għax hekk intqal f'dak id-diskors."

B'dik l-istqarrija dak ix-xogħol kollu li għamilna, mhux biss fejn jidħlu liġijiet imma anke biex inbiddlu l-attitudni u l-kultura ta' kif inħarsu lejn id-diversi minoritajiet fis-soċjetà tagħna, intefa' ħafna lura.

Inżid ngħid li fuq dak il-panel hemm min jappoġġja l-komunità LGBTIQ imma quddiem din l-intervista baqa' ċass.

Din il-ħaġa tinkwetani għax mhuwiex biżżejjed li tgħidilhom li tappoġġjahom u li qed taħdem għal din il-kawża jekk imbagħad tiġri xi ħaġa bħal dik u l-programm jibqa' għaddej qisu ma ġara xejn.

Kif nafu, l-akbar rata ta' suwiċidju nsibuha fost iż-żgħażagħ LGBTIQ li l-familji tagħhom ma jifhmuhomx.

Allura dak ix-xogħol kollu li qegħdin nagħmlu, intervista bħal dik titfgħu lura.

Mill-ġdid nerġa' ngħid li dawn iż-żgħażagħ la għandhom bżonn maħfra, kif ġie implikat, u lanqas għandhom bżonn fejqan, imma għandhom bżonn soċjetà li tifhimhom.

Illum il-liġijiet jipproteġuhom imma l-liġijiet huma pass ċkejken ħafna f'dak li għad irridu nagħmlu bħala soċjetà biex inbiddlu l-attitudni u l-kultura tagħna.

Għalhekk, ħassejna l-bżonn li flimkien mal-Ministru responsabbli mill-PBS, noħorġu stqarrija biex nuru lis-soċjetà li aħna ma naqblu xejn ma' dak li ntqal.

Dan mhuwiex każ ta' libertà tal-espressjoni għax mal-libertà tal-espressjoni għandek ir-responsabbiltà ta' dak li qed tgħid u għandek il-ħsara li tista' tagħmel fuq dawk il-persuni vulnerabbli li jkunu għaddejjin minn żmenijiet diffiċli flimkien mal-familji tagħhom biex joħorġu l-personalità u s-sesswalità tagħhom.

Grazzi.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-Kap tal-Oppożizzjoni.

ADRIAN DELIA (Kap tal-Oppożizzjoni): Din ma tantx hija kwestjoni politika imma hija kwestjoni ta' linja pjuttost irqiqa li jekk ixxeqleb wisq lejn naħa jew oħra, trid toqgħod attent.

Jien għandi rispett kbir lejn dak li qalet il-Ministru u nirringrazzjaha għax-xogħol li għamlet fis-settur tad-drittijiet, li m'għandix għalfejn noqgħod nirrepetih, però naħseb li l-miżien bejn dak li jrid jesprimi ruħu mingħajr ċensura u dak li għandu d-drittijiet tiegħu li jridu jkunu salvagwardjati, kif ġustament qalet il-Ministru, mhuwiex kwestjoni ta' qalb jew mard imma huma ideat forsi estremi ta' xulxin.

Il-mistoqsija tiegħi hija dwar id-dritt li kulħadd jista' jesprimi ruħu.

Jien naqbel mal-Ministru li dak li ntqal jista' jkollu effett deterjoranti jew li jinfluwenza b'mod negattiv, partikolarment lil min ikun għadu żgħir u għad m'għandux biżżejjed self-confidence biex isib lilu nnifsu.

Min-naħa l-oħra l-Ministru ma taħsibx li huwa perikoluż li jrid ikun ix-xandir tal-istat li jiċċensura l-kejl soċjali u b'xi mod jimponi hu l-miżien li jikkalibrah?

L-ISPEAKER: Il-Ministru Helena Dalli.

HELENA DALLI: F'dan il-każ ix-xandir pubbliku kellu l-obbligu etiku għax dak il-programm kien irrekordjat u kien hemm il-possibbiltà kollha li dik l-intervista titneħħa.

Ix-xandir tal-istat qiegħed hemmhekk biex jeduka u aħna nafu li l-conversion therapy hija att immorali hawn Malta.

Meta dak ir-raġel beda jgħid li huwa kkonverta, kien qed jitkellem fuq conversion li hija outlawed fis-soċjetà tagħna.

Jien kompletament favur il-libertà li nitkellmu u nesprimu ruħna, u allaħares ma kontx, però rridu nesprimu ruħna b'responsabbiltà.

Kif diġà għedt, l-istudji juruna kemm huma suxxettibbli għas-suwiċidju dawk li ma jsibux spalla min-naħa tal-familja tagħhom meta jsibu ruħhom f'dawn is-sitwazzjonijiet.

Grazzi.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-Mistoqsijiet issa għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti u nsejjaħ lill-Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

JOSEPH MUSCAT (Prim Ministru): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar direct orders li ngħataw mill-Aġenzija dwar Visa u Residenza f'Malta, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7266.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Joe Mizzi.

JOE MIZZI: Sur President, f'isem il-Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabella li turi n-nefqa fuq riċevimenti mill-entitajiet fid-dekasteru li għalih hu responsabbli l-Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali, bejn l-2013 u l-2018, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 4381;

f'isem il-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja tal-job descriptions kif imniżżla fil-memorandum intern ta' Heritage Malta għall-Expression of Interest għall-attività Taste of History and Events, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7295; u

f'isem il-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabella li turi n-nefqa fuq riċevimenti mill-entitajiet fid-dekasteru li għalih hu responsabbli l-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali, fl-2017 u l-2018, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 4380.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Edward Scicluna.

EDWARD SCICLUNA (Ministru għall-Finanzi): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabella li turi n-nefqa fuq riċevimenti mill-entitajiet fid-dekasteru li għalih hu responsabbli l-Ministru għall-Finanzi, bejn l-2013 u Settembru 2018, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 4379.

L-ISPEAKER: Grazzi.

JUSTYNE CARUANA (Ministru għal Għawdex): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar taqsimiet ta' xogħol ta' back-office li tniżżlu minn Malta lejn Għawdex, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 6962; u

Tagħrif dwar ħaddiema impjegati ma' Eko Għawdex flimkien mal-lista ta' proġetti li saru u li kienu se jsiru minn Eko Għawdex fl-2018, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 6964.

L-ISPEAKER: Ninforma lill-Kamra li skont paragrafu (4) tal-artikolu 120B tal-Ordnijiet Permanenti tal-Kamra, fil-laqgħa tal-lum, 24 ta' Ottubru 2018, tal-Kumitat Permanenti dwar il-Petizzjonijiet, l-Onor.

Ivan Bartolo se jkun qed jissostitwixxi lill-Onor.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet.

L-Onor.

Jason Azzopardi jressaq Mozzjoni Nru 169.

MOZZJONIJIET

MOZZJONI DWAR L-AVVIŻ LEGALI NRU 296 TAL-2018 DWAR IR-REGOLAMENTI DWAR

L-ABBANDUN, IR-RIMI U

FIT-TOROQ U F'POSTIJIET JEW ŻONI PUBBLIĊI

Robert Cuatjar u f'ismi nipproponi illi:

Billi fl-20 ta' Settembru 2018 il-Ministru għall-Ambjent ippubblika l-Avviż Legali 296 tal-2018 imsejjaħ "Regolamenti tal-2018 li jemendaw ir-Regolamenti dwar l-Abbandun, ir-Rimi u t-Tneħħija ta' Skart fit-Toroq u f'Postijiet jew Żoni Pubbliċi";

Billi dawn ir-Regolamenti suppost huma intiżi biex jirregolaw ir-rimi u t-tneħħija ta' skart mit-toroq u postijiet pubbliċi u allura suppost kellhom jelenkaw il-kunsilli lokali kollha f'Malta u Għawdex bil-ħinijiet rispettivi ta' ġbir minn kull lokalità;

Billi l-iskop wara dawn ir-Regolamenti huwa tajjeb u ta' importanza vitali għax huwa l-ġebla tax-xewka għall-istrateġija nazzjonali ta' ġbir u eventwali separazzjoni tal-iskart, tant li l-Ministru għall-Ambjent qed idaħħal multi għoljin ħafna f'dawn ir-Regolamenti, liema impożizzjoni ta' multi għandha tassumi promulgazzjoni ta' dawn ir-Regolamenti li tkun serja, kompluta u raġonevoli;

Billi dan l-Avviż Legali, b'turija ta' inkompetenza grassa u traskuraġni kbira da parti tal-Ministru għall-Ambjent, ħalla barra l-ħinijiet tal-ġbir tal-borża l-bajda (skart organiku) tal-maġġoranza tal-kunsilli lokali f'Malta u għalhekk iġib fix-xejn l-iskop wara dawn ir-Regolamenti u se joħloq problemi kbar għal ħafna kunsilli lokali f'Malta u Għawdex;

Billi dan l-Avviż Legali 296 tal-2018 fih diversi nuqqasijiet oħra, fosthom li ma jipprovdix għal sistema ta' ġbir tal-ħġieġ b'mod kollettiv u armonizzat li tinkludi l-kunsilli lokali kollha, iżda tħalli barra numru minnhom, huwa vag dwar liema skart għandu jkun fil-borża s-sewda, ma jipprovdix għal definizzjoni ta' x'inhu "ħġieġ", fost oħrajn, nuqqasijiet li ser iġibu kumplikazzjonijiet u inkonvenjenti kbar għar-residenti affettwati;

Billi l-Ministru għall-Ambjent iddikjara li dawn ir-Regolamenti jridu jibdew ikunu infurzati, u allura jiskattaw il-multi u taxxi elevati li qed jintroduċi, wara li falla fl-edukazzjoni, mill-1 ta' Novembru 2018;

Billi jekk dan l-Avviż Legali ser jiġi implimentat kif inhu, mifni b'nuqqasijiet frott it-traskuraġni u l-inkompetenza u n-nuqqas ta' konsultazzjoni mal-kunsilli lokali da parti tal-Ministru għall-Ambjent, ma jiġix jiswa tebaq fwiedu u ser iġib babilonja u konfużjoni fost diversi kunsilli lokali bi ħsara kbira fuq eluf kbar ta' residenti u allura fuq il-kwalità tal-ħajja tagħhom;

Għaldaqstant għar-raġunijiet hawn fuq premessi u għal dawk li ser jiġu esposti matul id-dibattitu fil-Kamra, din il-Kamra tirriżolvi li tħassar, tirrevoka u tannulla dan l-Avviż Legali u tordna lill-Ministru għall-Ambjent jimbarka fuq proċess suret in-nies u konkret ta' konsultazzjoni mal-kunsilli lokali u entitajiet kollha involuti u fuq kampanja effettiva u serja u professjonali ta' edukazzjoni u informazzjoni qabel ma jerġa' jippubblika mill-ġdid Regolamenti dwar dan is-suġġett.

L-ISPEAKER: Min jissekonda?

L-ISPEAKER: Ninforma lill-Kamra li d-diskussjoni fuq din il-mozzjoni għandha tieħu sas-7.00 p.m. bil-ħin jinqasam indaqs bejn kelliema tal-Oppożizzjoni u kelliema tal-Gvern, bil-ftuħ u l-għeluq għall-Oppożizzjoni.

L-Onor.

DAVID AGIUS: Sur President, nirringrazzja lill-Onor.

Jason Azzopardi u 'l-Onor.

Robert Cutajar li flimkien mal-Grupp Parlamentari kollu tal-Oppożizzjoni għamlu din il-mozzjoni biex lill-Gvern ngħidulu: Sur Gvern, fejn hu tajjeb aħna ma niddejqux ngħidulek li hu tajjeb imma fejn hu ħażin, irridu ngħidulek li hu ħażin u tirranġah ħalli l-poplu Malti u Għawdxi jkun f'sitwazzjoni li anke f'dan is-settur importanti tal-ġbir tal-iskart minn wara d-djar tagħna, ikollu sistema serja.

Illum qegħdin hawnhekk għaliex fi ftit tal-ġranet oħra suppost li l-iskart se jibda jinġabar skont l-iskeda li hemm ma' dan l-Avviż Legali minkejja li m'hemmx il-ħinijiet ta' meta għandha tinħareġ il-borża s-sewda, il-borża l-griża u l-borża l-bajda.

Barra minn hekk, kif għedna fil-mozzjoni tagħna, il-kunsilli lokali mhumiex imniżżlin.

Issa forsi dan kien żball, però l-affarijiet żgur mhumiex qegħdin isiru bi ħsieb u bil-għaqal.

Apparti minn hekk, hemm numru ta' affarijiet oħra li wara li tkellimna man-nies, ħassejna li l-Gvern mhux qed jagħmilhom sew għal diversi raġunijiet.

Ħalli nibda bl-ewwel waħda, li hija l-aktar waħda importanti għalija: l-edukazzjoni.

Nistaqsi lill-Ministru jekk marx fl-iskejjel u fil-postijiet tax-xogħol u jekk nediex xi kampanja biex jeduka lin-nies dwar din is-sistema.

Kif trid tagħmel sistema b'multi kbar meta lanqas biss tkun edukajt lill-poplu?

Mela billi nagħmlu r-reklami jfisser li n-nies kollha tgħallmuha s-sistema?!

Nistaqsih ukoll jekk sal-lum, l-24 ta' Ottubru, wassalx il-kontenituri għand kulħadd biex din is-sistema tkun tista' tiffunzjona.

L-Onor.

Jason Azzopardi jista' jgħidilna x'ġara fil-lokalità ta' Raħal Ġdid, fejn lin-nies bgħatniehom jistennew fil-kju biex jiġbru l-kontenitur!

L-istess ġara f'Ħal Tarxien.

Ilbieraħ is-Sindku ta' Ħ'Attard, il-lokalità fejn ngħix jien - u nafha sew - kiteb post fuq Facebook.

Il-Ministru jista' jaraha issa stess billi jidħol fuq il-Facebook page tal-Kunsill Lokali ta' Ħ'Attard.

Is-Sindku ħass il-bżonn li jinforma lin-nies li l-WasteServ kulma għaddietlu lill-Kunsill kienu mitt kontenitur tal-iskart organiku.

Għall-10,000 ruħ li jgħixu f'Ħ'Attard, il-Gvern għadda mitt kontenitur!

Fil-fatt, b'ittri kbar is-Sindku kiteb hekk:

"IMPORTANTI: DAWN SE JINGĦATAW ON A FIRST COME, FIRST SERVED BASIS".

Mela jekk tkun il-101 fil-kju, il-kontenitur tiegħek ma ssibux hemm u trid tara x'se tagħmel!

Is-Sindku kiteb ukoll il-ħinijiet u qal hekk:

"Biex jinġabar il-kontenitur trid tiġi ppreżentata l-Karta tal-Identità kif ukoll il-karta li ħallew ir-rappreżentanti ta' WasteServ meta ma sabukomx id-dar.

Mhux se tingħataw kontenituri jekk dawn ta' fuq ma jiġux ippreżentati u dan fuq ordni tal-WaSteserv.

Sadanittant, il-WasteServ suppost qed tkompli bit-tqassim tal-kontenituri."

Sur Ministru, ara l-kummenti u tara kemm hemm nies li ma rċevewx din l-ittra u li ma jafux bis-sistema.

Dan juri biċ-ċar li s-sistema hija falliment totalment.

Jekk tmur fl-istess paġna ftit 'il fuq, Mariosa Vella Cardona kitbet hekk:

Dan f'lokalità waħda, dik ta' Ħ'Attard.

Issa nispera li l-Onor.

Muscat, li jikkontestaha wkoll, ma jgħidlix li jien żbaljat f'din ukoll, għax is-soltu dejjem inkun żbaljat fuq dak li jiġri fit-toroq u fil-bypass ta' Ħ'Attard, skont hu!

Nispera li dawn in-nies mhumiex żbaljati, Sur Ministru u Onor. Muscat.

Jake Spiteri mbagħad qal hekk:

Kitbet ukoll Rodianne Borg Salerno u nista' nibqa' sejjer nagħti l-eżempji.

Dan huwa falliment u lill-Gvern ngħidlu: Tgħaġġilx.

Ejjew nagħmlu s-sitwazzjoni sew.

Ejjew nagħmlu l-affarijiet kif għandhom ikunu.

Ejjew nagħmu kampanja sew ta' edukazzjoni fl-iskejjel u fil-postijiet tax-xogħol.

Ejjew nirrevedu l-multi.

Oqgħod attent, Ministru, minn dawk il-multi li għamilt, għax jien nixtieqek tispjegali … (Interruzzjonijiet)

JOSÉ HERRERA (Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima): Mhumiex daqshekk ħorox.

L-ISPEAKER: Jekk jogħġobkom, m'hemmx cross debates.

Kompli bid-diskors tiegħek Onor. Agius.

DAVID AGIUS: Lill-Ministru nixtiequ jispjegali fil-każ li jien noħroġ il-borża tiegħi u nqegħeda quddiem id-dar tal-Onor.

Simon Busuttil, il-multa se jaqlagħha l-Onor.

Simon Busuttil meta nkun jien li qegħedtha quddiem id-dar tiegħu?

Kif se tagħmel biex din l-affari ma sseħħx?

Kif se tagħmel jekk għandek blokk flats u xi ħadd minnhom joħroġ il-borża fil-ħin il-ħażin?

Kif se tkun taf min kien?

Jekk ikun hemm xi barranin li joħorġu l-borża, jaqbdu t-taxi u jitilqu lejn l-ajruport, min se jeħel għax dik il-borża nħarġet f'ħin ħażin?

Dawn huma l-affarijiet li l-poplu Malti qed jitkellem fuqhom għax din is-sistema se tibda fi ftit ġranet oħra.

Jalla kollox imur tajjeb, anzi jalla kollox ikun perfett, imma naħseb li l-affarijiet mhumiex perfetti u jridu jiġu rranġati.

Għalhekk hemm bżonn li dan l-Avviż Legali jiġi rranġat b'mod serju.

Aħna m'għandniex problema li wieħed jara kif jista' jkollna sistema aħjar u li l-kunsilli lokali jingħataw l-għodda biex flimkien mal-Gvern u mal-WasteServ, tibda ssir is-separazzjoni tal-iskart.

Naqblu, u hekk hemm bżonn isir.

F'Ħ'Attard u lokalitajiet oħrajn viċin, bħall-Mosta u Ħal Balzan, inħobbu nisseparaw l-iskart u ngħinu.

Naħseb li aħna fost l-aqwa fil-pajjiż f'dan ir-rigward, però l-Gvern irid jgħinna biex inkunu nistgħu nagħmlu din it-tip ta' operazzjoni għall-ġid tal-lokalità, tal-pajjiż u tagħna stess.

Mela għalkemm l-iskop ta' dawn ir-regolamenti huwa tajjeb, u jien ma niddejjaqx li dak li huwa tajjeb ngħid li huwa tajjeb, ejja nagħmluhom aħjar.

Ejjew inpoġġu madwar mejda u naraw fejn nistgħu ntejbuhom.

Ejjew naraw fejn fir-regolamenti ħallejna l-ħinijiet tal-ġbir barra u min se jibda issa u min se jibda żmien ieħor.

Għalfejn mhux kulħadd se jibda fl-istess żmien?

Għalfejn ma twasslux il-kontenituri b'mod sew?

Għalfejn hemm diffikultajiet f'dawn il-lokalitajiet?

Għalfejn ma saritx kampanja ta' edukazzjoni fl-iskejjel?

Kif se jagħmlu l-barranin?

Nitlob lill-Ministru jsemmili f'liema skola f'Malta u Għawdex sar eżerċizzju wieħed ta' tagħlim fuq din il-ħaġa?

Jekk il-Ministru jgħidli li f'kollha, ngħidlu li mhux veru għax fl-iskola St Dorothy's ma sarx.

F'dan il-Parlament bdejna nipprovawha din is-sistema?

Fid-divesi postijiet tax-xogħol u fl-uffiċini, qed isir eżerċizzju ta' tagħlim?

Qegħdin immorru nuru kif għandhom isiru l-affarijiet?

L-Oppożizzjoni għalhekk qiegħda hawnhekk illum, biex nagħmlu l-affarijiet tagħna ċari.

Hemm bżonn li l-kunsilli lokali jingħataw istruzzjonijiet ċari.

Hemm bżonn li ma jingħatax mitt kontenitur għal 10,000 ruħ f'Ħ'Attard.

Hemm nies fil-lokalitajiet li għadhom la rċevew il-karta u lanqas il-kontenitur, u dan sigħat qabel ma tibda din is-sistema.

Irridu naraw ukoll li l-barranin ikunu jafu b'din is-sistema għax hija sistema li se taffettwa lill-Maltin.

Irridu naraw jekk il-multi li hemm humiex adegwati għas-sitwazzjoni u jekk il-poplu għandux kif jiddefendi ruħu f'sitwazzjoni ta' abbuż minn xi ħaddieħor.

Hemm bżonn ukoll li jkollna traċċabilità.

Din kienet waħda mill-ideat li kellu l-Partit Nazzjonalista f'dan il-qasam; il-boroż tal-iskart, jistgħu jkunu traċċabbli ħalli nkunu nafu dik il-borża mingħand min inxtrat u min qed jużaha?

Jekk ngħaġġlu u nagħmlu l-affarijiet bl-addoċċ, ma nkunux nistgħu nagħmlu l-affarijiet sew.

Naħseb li l-fatt li llum qegħdin niddiskutu din il-mozzjoni dwar ir-Regolamenti dwar l-Abbandun, ir-Rimi u t-Tneħħija ta' Skart fit-Toroq u f'Postijiet jew Żoni Pubbliċi diġà huwa pass 'il quddiem u nispera li l-Ministru, u warajh il-kelliema tal-Oppożizzjoni l-Onor.

Robert Cutajar u l-Onor.

Jason Azzopardi, ikunu jistgħu jaslu biex ipoġġu madwar mejda u jaraw x'hemm bżonn nirranġaw f'dan l-Avviż Legali ħalli jkun wieħed serju.

L-Oppożizzjoni trid li jkollna s-separazzjoni tal-iskart.

L-Oppożizzjoni trid li f'dan il-pajjiż nibqgħu nagħmlu l-affarijiet favur l-ambjent, imma b'mod sew, b'mod organizzat u mingħajr ma jkollna nies li jridu jisseparaw u ma jafux kif għax mhumiex mgħallmin.

Naħseb li wasal il-mument li l-Ministru, li naf li huwa persuna li tisma' u li bi ftehim miegħu kapaċi naslu għal dak li hu ta' ġid għall-poplu Malti u Għawdxi, jara ftit x'hemm bżonn intejbu f'dawn ir-regolamenti biex verament ikollna sistema fejn bħala poplu wieħed inkunu nistgħu nagħmlu l-ġbir tal-iskart b'mod organizzat, b'mod serju u mingħajr konfużjoni.

Għall-Oppożizzjoni, il-fatt li ħarġu dawn ir-regolamenti u bdew jitwettqu huwa tajjeb.

Li hu ħażin huwa l-mod kif se jiġu implimentati u x'hemm fihom.

Mela ejja ntejbu dawn ir-regolamenti ħalli jkunu tajbin u l-poplu Malti jkun jista' jattwahom.

B'hekk, l-ambjent f'pajjiżna jkun aħjar għax ikollna sistema ta' ġbir ta' skart aħjar.

Sur President, nagħlaq billi minn hawn insellem lill-ħaddiema kollha tal-WasteServ, il-ħaddiema kollha tal-kunsilli lokali, lis-sindki, lill-viċi sindki u lill-kunsilliera li jaħdmu għall-ġid tal-lokalitajiet tagħna.

Bħala Membri Parlamentari u inti, Ministru, bħala rappreżentant tal-Gvern, ejja nagħtuhom l-għodda li verament għandhom bżonn biex ikunu jistgħu jagħmlu xogħolhom sew.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

JOSÉ HERRERA: Sur President, se nipprova nżomm mat-test li ppreparajt però rrid ngħaddi kumment.

Għalija din hija l-aktar mozzjoni miskina, bla sens u pwerili li qatt iltqajt magħha kemm ilni f'din il-Kamra f'dawn l-aħħar 22 sena.

(Onor. Membri: Hear, hear) Issa nieħu l-parir tal-Partit Nazzjonalista fl-Oppożizzjoni u ma nagħmel xejn għax kulma nagħmel jgħiduli biex ma nagħmlux!

Jekk nipprova nara kif għandna nindirizzaw l-iskart u l-landfills, jgħiduli biex ma nagħmilx hekk, imma mbagħad ma jgħidulix x'għandi nagħmel!

L-istess f'dan il-każ.

Mela l-ewwel jgħiduli li jridu li nisseparaw l-iskart u mbagħad kif nipprova nissepara l-iskart, jgħiduli biex ma nisseparahx!

Jien ma nafx x'viżjoni għandha l-Oppożizzjoni f'dan is-settur.

Il-viżjoni tagħhom tant hi miskina u tant hi fqira li hi tal-biża' u kważi tad-daħk fl-istess ħin!

Naħseb li dan is-settur l-agħar li qegħdin fih il-Membri tal-Oppożizzjoni.

M'għandhomx idea.

Lanqas jafu l-ABZ ta' xi tfisser politika fuq dan is-suġġett.

(Interruzzjonijiet) L-ABC skużawni!

ABZ għalikom!

Jekk triduha ħuduha!

Din għad tibqa', imma welcome jekk tridu tinterpretawha hekk fuq din il-Mozzjoni.

ABZ għalikom!

L-ISPEAKER: Ministru, nitolbok tirtiraha dik il-kelma.

JOSÉ HERRERA: Niskuża ruħi.

Għedtha in vena ta' ċajta.

L-ISPEAKER: Kompli bid-diskors.

JASON AZZOPARDI: Sur President, għandi point of order.

JOSÉ HERRERA: Diġà skużajt ruħi, imma jekk iridni niskuża ruħi darb'oħra, nerġa' niskuża ruħi.

Jien m'iniex arroganti bħalhom.

L-ISPEAKER: M'għadekx għalfejn.

L-Onor.

JASON AZZOPARDI: Sur President, jista' jispjegahielna naqra għax ma fhimnihiex?

L-ISPEAKER: M'għandux għalfejn, u jekk joġgħbok taħlix ħin.

Kompli Ministru.

JOSE HERRERA: Naħseb li fl-affarijiet tal-iskart u affarijiet oħra l-espert huwa Jason Azzopardi u mhux jien.

Mhux hekk?

M'għandniex għalfejn immorru oltre għax min l-aktar li jikkritika u jipprova jagħmilha tal-pur xi kultant ikun l-inqas wieħed pur fost kulħadd.

L-aktar wieħed li jipprova jkun il-qaddis ikun l-inqas qaddis fostna kollha.

L-ISPEAKER: Inżommu mas-suġġett.

JOSÈ HERRERA: L-aktar wieħed li jkun aggressiv xi kultant ikun l-inqas wieħed li għandu jkun aggressiv.

Dawk huma l-affarijiet.

Il-ħajja tgħallmek x'għandek tkun.

Jekk tħoss li biex tagħmel ħoss fil-politika trid tkun aggressiv u tkun personali fil-kritika tiegħek, kemm f'dan il-Parlament, kemm barra mill-Parlament, kemm fil-gazzetti kif ukoll fuq il-midja soċjali, allura imxi b'dik il-politika, però naħseb li l-poplu, għal darba darbtejn, wera x'jaħseb fuq dik it-tip ta' politika għax lill-Oppożizzjoni kaxkarniehom darbtejn u se nkaxkruhom darb'oħra u nibqgħu nkaxkruhom sakemm ma jbiddlux din it-tip ta' tattika politika!

Dik hi l-ħajja.

Il-kritika kostruttiva hija tajba, però l-kritika politika u personali qatt mhi tajba.

Quddiemna għandna mozzjoni bi sfida.

Il-Gvern qiegħed juri b'mod ċar li l-immaniġġar tal-iskart huwa qasam ta' importanza nazzjonali.

Jien, bħala politiku responsabbli minn dan id-dekasteru, irrid li l-futur ta' uliedna u tal-ġenerazzonijiet futuri jkun aħjar u aktar nadif.

Għalhekk, qed nieħdu u se nkomplu nieħdu deċiżjonijiet li permezz tagħhom se nħallu lil uliedna struttura tal-immaniġġar tal-iskart b'aktar sensittività ambjentali u b'viżjoni ħolistika, fejn l-iskart ma jibqax jitqies bħala piż fuq il-finanzi, fuq l-ambjent u fuq saħħitna, imma jsir riżorsa u opportunità.

Il-viżjoni ħolistika tagħna għall-immaniġġar tal-iskart hija li sas-sena 2023 f'pajjiżna jkollna faċilità ta' waste to energy u li sas-sena d-dieħla jkollna skema ta' rifużjoni għall-ġbir tal-kontenituri tax-xorb u b'mod immejdat qegħdin indaħħlu l-iskema tal-ġbir tal-iskart organiku b'mod nazzjonali.

Infakkar li diġà għamilna skemi piloti madwar Għawdex kollu u f'parti sostanzjali minn Malta tal-ġbir tal-iskart organiku, li kollha kienu suċċess.

Għaldaqstant issa se nsaħħu l-investiment fil-WasteServ u se ndaħħlu l-politika tas-single use plastic, fejn għandna r-rapport lest mill-Environment and Resources Authority (ERA) u fix-xhur jew fil-ġimgħat li ġejjin inkun nista' nħabbru.

Issa se nsemmi xi wħud mill-affarijiet li qed nagħmlu.

L-ewwel nett qed ninkoraġġixxu t-tindif fl-ibħra tagħna, fejn diġà għandna xi tlieta jew erba' bajjiet bil-White Flag, ċjoè m'hemmx plastik fihom.

L-idea hi li eventwalment il-pajjiż kollu jkun żona ta' White Flag.

It-tieni, qed indaħħlu politika aġġornata fejn jidħol il-green public procurement.

F'dan ir-rigward, għandna dokument li se jiġi ppubblikat fi ftit ġimgħat oħra.

It-tielet, se nkomplu bil-kampanji edukattivi, fejn waqqafna aġenzija li hija responsabbli sabiex inkattru l-konċetti ta' ekonomija ċirkolari.

Barra minn hekk, se nkomplu nsaħħu l-ERA u se nkomplu nindirizzaw aktar aspetti differenti f'dan is-settur.

Il-mozzjoni li għandna quddiemna hija xhieda ta' Oppożizzjoni li f'dan il-qasam daqstant importanti qiegħda hemm biss biex tfixkel.

Irrid ngħid li mhux is-soltu tiegħi li nikkritika b'mod qawwi imma hawnhekk hekk se jkolli nagħmel.

Niskuża ruħi imma l-unika kritika li rċevejt f'dawn l-aħħar xhur kienet kritika distruttiva.

Il-bieb tiegħi huwa miftuħ għall-konsultazzjoni u jien dejjem nieħu l-opinjonijiet ta' nies diversi.

Stedint lill-Oppożizzjoni biex jipparteċipaw fl-ogħla fora li għandi fi ħdan il-Ministeru tiegħi fuq viżjoni futura ta' kif għandna nindirizzaw l-iskart, però l-Oppożizzjoni ma tridx tipparteċipa għar-raġuni li hi trid tkun f'pożizzjoni li tikkritika.

L-Oppożizzjoni mhijiex kredibbli għaliex meta bħala Parlament suppost qegħdin ningħaqdu bħala front wieħed ħalli b'mod effettiv nuru lis-soċjetà tagħna l-impatt negattiv tal-abbandun abbużiv tal-iskart, minflok qegħdin niddiskutu mozzjoni insensata u miktuba b'ton ta' disprament.

Fost il-kliem ikkulurit li kitbu f'din il-mozzjoni l-Onor.

Azzopardi u l-Onor.

Cutajar għażlu li jgħajru lili b'mod personali.

Huwa faċli li żżid l-aġġettivi imma kif spjegajtilhom qabel, billi jgħajru lili u lil sħabi b'mod personali inqas jiskorjaw voti fl-elezzjonijiet!

Huwa ferm aktar importanti li mmexxu u nieħdu deċiżjonijiet għal aktar suċċess f'pajjiżna.

Sur President, jien u dan il-Gvern nafu li dak li qegħdin nagħmlu huwa bżonjuż u d-deċiżjonijiet qegħdin neħduhom għax ma nibżgħux mill-isfidi.

L-iskart u l-immaniġġjar tiegħu huwa sfida li tul iż-żmien tkellimna ħafna dwarha.

Il-poplu Malti jgerger meta jara ħmieġ u skart mitluq ma' kullimkien, imma dan mhux aħna niġġenerawh?

Mhux aħna nitilqu l-iskart f'kull kantuniera possibbli jew agħar minn hekk, f'xi wied jew f'xi sit ta' Natura 2000?

F'pajjiżna l-kuxjenza ambjentali qiegħda tiżdied b'mod pożittiv.

Għaldaqstant dan huwa ż-żmien opportun li nieħdu d-deċiżjonijiet li hemm bżonn.

It-tunnellati ta' skart li jinġabru mit-toroq, mill-widien u mill-ambjent naturali tagħna huma xi ħaġa ta' tħassib serju, aktar u aktar meta dan huwa l-istess ambjent li qegħdin ngħixu fih fil-viċin jew saħansitra fil-komunitajiet tagħna stess, ambjent li uliedna jridu jgawduh.

Meta xi ħadd jarmi flixkun mal-art jista' jkun li ma jagħrafx il-ħsara li jkun qiegħed jagħmel meta l-istess flixkun jinġarr mal-ilmijiet u r-riħ u eventwalment jispiċċa fil-baħar jew f'xi wied, fejn jakkumula u jtellef il-korsija tal-ilma.

Meta l-ħaddiema ta' Ambjent Malta jkunu qegħdin inaddfu dawn il-widien, l-ammont ta' skart li jsibu huwa sorprendenti.

Sostnejt diversi drabi li l-isfida tal-iskart f'pajjiżna mhijiex waħda li nistgħu nibqgħu neħduha for granted.

Il-Gvern huwa kommess li jisma' imma qiegħed u se jkompli jieħu d-deċiżjonijiet li jirriflettu pjan wiesa' li jinkorpora diversi aspetti li kontinwament qegħdin nitkellmu fuqhom.

Xi kultant nasal biex nemmen li l-Oppożizzjoni jew verament ma tifhimx, jew inħakmet minn paniku għax ma tafx x'se tgħid u l-unika arma li fadlilha biex tagħmel ftit ħoss hija dik li tfixkel u tħawwad l-imħuħ.

Din hija l-babilonja vera li l-Oppożizzjoni jmissha titkellem dwarha!

Illum se nibdel din il-mozzjoni nieqsa mis-sustanza f'opportunità biex nispjega għall-benefiċċju tal-pubbliku u tal-Oppożizzjoni x'inhuma l-għanijiet prinċipali ta' dan l-avviż legali.

Ir-Regolamenti ppubblikati fl-Avviż Legali Nru 296 tal-2018 bit-titlu 'Regolamenti tal-2018 li jemendaw ir-Regolamenti dwar l-Abbandun, ir-Rimi u t-Tneħħija ta' Skart fit-Toroq u f'Postijiet jew Żoni Pubbliċi' huma s-segwenti: li ndaħħlu l-mentalità tal-ġbir tal-borża tal-iskart f'ħinu u kif indikat; li nesiġu aktar responsabbiltà fuq il-hawkers u l-bejjiegħa tat-triq; li nsaħħu l-liġi u naġġornaw il-pieni rispettivi, filwaqt li ndaħħlu aktar strutturi ta' infurzar; li ndaħħlu s-sens ta' reat aggravat f'ċerti ċirkostanzi; u li nkattru kultura akbar ta' separazzjoni ta' skart.

Għaldaqstant f'dawn ir-Regolamenti qegħdin nobbligaw liċ-ċittadini li joħorġu l-boroż fil-ħin indikat u skont il-ġurnata tal-ġbir.

Jiġifieri jekk fil-lokal tiegħek imiss li tinġabar il-borża l-griża jew il-ħadra, ma tistax toħroġ borża differenti jew kontenituri differenti.

Irridu aktar serjetà u koperazzjoni.

Ta' kuljum naraw fl-irħula tagħna boroż u kaxxi mitluqa f'kantunieri bl-addoċċ għax ma jinħarġux fil-ġurnata jew fil-ħin tagħhom, mingħajr rispett lejn il-komunità ta' madwarhom.

Sur President, hawnhekk irrid nagħmel referenza għall-mod żbaljat, jew saħansitra qarrieqi, li bih l-Oppożizzjoni qed tinterpreta dan l-aspett.

Għall-ewwel darba qed indaħħlu skeda li fiha hemm x'tip ta' skart għandu jinġabar, f'liema ħin u f'liema lokalitajiet.

Hawnhekk irrid nafferma l-punt li din l-iskeda kienet u għadha prerogattiva tal-kunsilli lokali.

Dan mhux għax irridu nabdikaw minn xi responsabbiltà, jew biex inwaħħlu fil-kunsilli lokali kif qalet il-midja tal-Partit Nazzjonalista b'mod qarrieqi, imma għax huma l-kunsilli lokali li jafu eżattament il-bżonnijiet tal-komunitajiet jew ir-raħal tagħhom.

Nafu bil-problemi li qegħdin jinħolqu f'ħafna rħula fejn l-iskart jinħareġ sigħat twal qabel il-ħin uffiċjali tal-ġbir.

Dan qiegħed joħloq inkonvenjent kbir fil-komunitajiet u l-irħula tagħna għax fil-ġranet sħan tas-sajf jattira l-insetti u l-ġrieden filwaqt li fix-xitwa jispiċċa jinġarr bir-riħ u bl-ilmijiet.

Għalhekk daħħalna skema li tgħid li l-boroż tal-iskart iridu jinħarġu sa mhux aktar minn erba' sigħat qabel il-ħin uffiċjali tal-ġbir.

Onestament ma nafx jekk f'dan l-istadju l-Oppożizzjoni hijiex kuntenta b'dan.

Is-sitwazzjoni li dan il-Gvern qiegħed jindirizza hija proprju l-konfużjoni u l-babilonja li l-Partit Nazzjonalista jrid li teżisti.

Apparti dan, permezz tal-introduzzjoni ta' din l-iskeda llum wieħed jista' jinforza numru ta' regolamenti li ddaħħlu b'dawn ir-regolamenti ġodda.

Qegħdin nintroduċu aktar responsabbiltà fuq il-hawkers u l-bejjiegħa tat-triq.

L-għan ewlieni huwa li fl-avvenimenti pubbliċi, bħal swieq u festi fl-irħula, dawn il-bejjiegħa jkollhom kontenituri li fihom jiġbru l-iskart b'mod separat.

Mhuwiex biżżejjed li nżommu nadif imma irridu nagħmlu qabża 'l quddiem biex l-iskart kollu li jiġi ġġenerat, jiġi sseparat u jkun aktar faċli u fattibbli li wieħed jirriċiklah.

Waqt dawn l-attivitajiet ħafna drabi t-tunnellati ta' skart li jiġu ġġenerati jispiċċaw piż fuq il-kunsilli lokali.

Irrid niċċara li dan l-obbligu mhux qiegħed biss fuq il-bejjiegħa imma anke fuqna ċ-ċittadini li għandna d-dmir u r-responsabbiltà li eventwalment innaqqsu l-iskart u naraw li l-iskart jiġi riċiklat.

Sur President, jekk hemm xi ħaġa li żgur għandu jkun hawn qbil fuqha f'din il-Kamra huwa l-fatt li r-rimi tal-iskart b'mod abbużiv f'żoni ambjentali sensittivi bħal siti ta' Natura 2000 u widien, għandu jitqies bħala att deplorevoli.

Huwa l-għan ta' dan il-Gvern li jkompli jsostni u jipproteġi s-siti ta' Natura 2000.

Għaldaqstant qegħdin indaħħlu l-konċett li meta wieħed jinqabad jarmi f'siti ta' Natura 2000, dak ir-reat jitqies bħala aggravat u għaldaqstant l-individwu jista' jeħel piena addizzjonali.

Illum jeżisti s-servizz tal-bulky refuse sabiex skart goff ikun jista' jinġabar minn wara l-bieb.

Apparti dan, għandna civic amenity sites madwar Malta u Għawdex kollha.

Għalhekk, huwa abbuż deplorevoli li wieħed jarmi bl-addoċċ f'dawn is-siti.

L-Oppożizzjoni però jidhru li ma jaqblux ma' dan!

Ftit tal-ġimgħat ilu, bil-kollaborazzjoni tal-WasteServ u l-ERA, naddafna żona sensittiva fil-Park tal-Majjistral.

Din hija żona mill-isbaħ u ta' valur ambjentali importanti li tul is-snin tħalliet issir żona ta' rimi ta' skart abbużiv.

Quddiem dan kollu ma nistgħux nibqgħu passivi, ma nistgħux nibqgħu nitkellmu biss, imma rridu naġixxu u nieħdu azzjoni għaliex il-pieni relatati ma kenux ta' deterrent biżżejjed, allura min lest ikun irresponsabbli għandu jkun lest iħallas il-multi rispettivi.

Hawnhekk l-Oppożizzjoni qed terġa' tilgħab il-logħba politika partiġjana għaliex il-multa li jeħel min jinqabad jabbuża qed tqisa bħala taxxa.

Dan għas-sempliċi raġuni li jien użajt il-kelma "tassattiva".

Għal min ma jafx – nemmen li s-shadow minister tiegħi, li hu bniedem legali, jaf xi tfisser – meta tgħid "tassattiv" tfisser bilfors u mhux taxxa però għall-illiterrati tal-Oppożizzjoni l-kelma "tassattiv" tfisser taxxa!

Din spjegajtha diversi drabi imma xorta baqgħu jużaw il-kelma "taxxa".

Min ma jafx xi tfisser il-kelma, jgħid li ma fehemx il-kelma, però meta mbagħad tiġi spjegata darba, darbtejn, tlieta, erbgħa, ħames darbiet u tibqa' tgħid l-istess ħaġa, tfisser li trid tgerfex u trid babilonja.

Dan il-qerq u l-insensittività tal-Oppożizzjoni jistħoqqlu kull kundanna.

Nitlob lill-membri tal-Oppożizzjoni jispjegawlna kif li jiddaħħlu pieni aktar iebsa għal min jabbuża hija taxxa ġdida.

Jekk nagħmel piena għal min jarmi ż-żibel fil-widien u f'siti ta' Natura 2000, dik hija taxxa?!

Għax Alla jbierek l-Oppożizzjoni qed jgħidulha taxxa.

Diġà kien hemm multi.

Kulma għamilna huwa li ġibniehom jirrispekkjaw il-gravità u s-serjetà tar-reat.

Min jitfa' xi materjal ġo wied ma naħsibx li tkunu kuntenti jekk jeħel multa ta' €25 biss imma naħseb taqblu li l-multa għandha tkun aktar.

Jekk ma taqblux, għidu li ma taqblux.

L-unika taxxa hija l-prezz li rridu nħallsu jekk nagħmlu bħall-Oppożizzjoni, jiġifieri naqgħu fil-muta u minflok ma nidħlu għal dawn l-isfidi noqogħdu gallarija u nilagħbu l-logħba politika b'argumenti u mozzjonijiet pwerili.

Jekk ma tafux xi tfisser il-kelma "pwerili", din tiġi mil-Latin u tfisser tat-tfal!

Sur President, l-edukazzjoni kienet u trid tkun iċ-ċavetta biex nilħqu l-għanijiet prinċipali tagħna.

Dan qiegħed isir b'mod kontinwu b'attivitajiet, riklami, diskussjonijiet, tagħlim fl-iskejjel, bl-użu ta' mezzi soċjali u b'affarijiet oħra.

Fost in-nies li qegħdin jipparteċipaw f'dawn l-affarijiet, Onor. Jason Azzopardi, hemm il-back bencher ta' warajk li huwa impjegat magħna fil-Ministeru tal-Ambjent u huwa parti mill-programm tagħna ta' edukazzjoni, anke fuq din il-liġi.

Jiġifieri jekk sar falliment totali fl-edukazzjoni tas-separazzjoni tal-iskart, wieħed milli għandu jeħel huwa l-Onor.

Robert Cutajar, li huwa involut b'mod dirett u huwa mħallas biex imexxi dan it-tagħlim.

Issa jekk m'hemmx tagħlim, wieħed min-nies li għandek twaħħal fihom huwa l-kollega ta' warajk għax għalhekk huwa mħallas.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Ippermettili Ministru.

L-Onor.

ROBERT CUTAJAR: Bil-permess tal-Onor.

Herrera, nikkonferma li naħdem f'dipartiment li jaqa' taħt il-Ministeru tiegħu, però ma naħdimx direttament fil-Ministeru tal-Ambjent.

Jien naħdem fid-Direttorat tal-Ħarsien tal-Annimali li m'għandu x'jaqsam xejn mal-Ministeru.

Irrid ngħid lill-Ministru li xogħli f'erba' snin dejjem għamiltu b'rispett lejn min jimpjegani.

L-ISPEAKER: M'għandix għalfejn naħseb differenti.

Kompli Ministru.

JOSÈ HERRERA: Bir-rispett kollu, m'iniex ngħid li m'għamilx xogħlu imma qed ngħid li fix-xogħol tiegħu huwa wkoll jista' jikkonferma li hemm l-aspett ta' tagħlim.

Huwa veru jew le?

Dan is-suġġett qatt ma dħalt fih?

L-ISPEAKER: Ministru, indirizza lili.

M'għandekx għalfejn tagħmel mistoqsijiet u cross debates.

JOSÈ HERRERA: Jien stennejt aħjar mingħandek.

Bir-rispett kollu, jien għandi rispett lejk, kif għandi rispett lejn il-kollegi tiegħi kollha.

Għandi rispett lejn kull kritika li ssir, anzi l-kritika jien dejjem naċċettaha, għax huwa importanti li wieħed jikkritika.

Li jdejjaqni huwa l-atteġġjament tal-Oppożizzjoni, l-aktar mhux fil-konfront tiegħi imma fil-konfront ta' sħabi.

Iddejjaqni meta wieħed jipprova jżeblah lil dak li jkun.

Dik mhijiex kritika u għalija mhijiex aċċettabbli.

Jekk bniedem jaf iżeblaħ, ħaddieħor jaf iżeblah daqsu, Sur President.

Minbarra l-edukazzjoni hemm bżonn ukoll struttura ta' infurzar.

Mhuwiex biżżejjed li wieħed jeduka, għax ilna nedukaw is-snin.

Fil-fatt nistaqsi: l-Oppożizzjoni qiegħda tippretendi li aħna nibqgħu nedukaw ad eternum u ma nagħmlux qafas legali biex ninforzaw il-liġijiet tagħna, jew li ma ninforzawx il-policies tagħna meta għandna d-deadlines għal dak li hu riċiklar li qed joqorbu lejna kull jum li jgħaddi?!

Dawn jippretendu li nibqgħu nedukaw u ma nagħmlu xejn?!

Mal-edukazzjoni hemm bżonn li ninforzaw u din nemmen ħafna fiha jien.

Għandkom dritt tikkritikawni politikament u tgħidu li ma taqblux, mhux se nieħu għalija għax dik hija kritika kostruttiva.

Jiġifieri mhux se nieħu għalija jekk tgħidu li ma taqblux mal-pożizzjoni li qiegħed nieħu bħala l-Ministru għall-Ambjent, jew mal-pożizzjoni tal-Gvern, li qiegħed joħloq qafas legali biex jipprova jimplimenta l-viżjoni tiegħu.

Għandkom dritt li temmnu li wieħed għandu jipprova jasal bil-kelma t-tajba, bl-edukazzjoni u bil-promozzjoni biss.

Jekk intom temmnu hekk, għandkom dritt.

Dik hija kritika kostruttiva u għandkom dritt tagħmluha.

Jien naqbel li għandha ssir dik il-proċedura, però jien ngħid li mhijiex suffiċjenti għax ir-riżultati hekk jindikaw.

Jekk ma taqblux, għandkom dritt tikkritikawni u tgħiduli li qed ngħaġġel wisq.

Dik hija kritika fair and square, u naċċettaha.

Issa ż-żmien jagħtina parir.

Jien qiegħed nipprova nimplimenta biex inlaħħaq mal-miri li għandi.

Jekk ma taqblux, għidu li ma taqblux, imma għax qed nipprova mmexxi u nimplimenta l-viżjoni tagħna ma jfissirx li qed nagħmel ħażin.

Għidu li ma taqblux u li intom kontu timxu mod ieħor.

Għidu li ma kontux tagħmlu dawn il-liġijiet biex tipprovaw tirregolaw id-dumping u tgħallmu n-nies.

Sewwa tagħmlu li tgħallmu.

Issa nispjega kif se mmexxi jien imma ibqgħu ċerti li m'iniex se mmexxi bil-frosta, anzi l-oppost, kif se nispjega aktar 'il quddiem.

Biss, mal-edukazzjoni hemm bżonn struttura ta' infurzar.

Għal dan il-għan, qegħdin insaħħu d-Direttorat fi ħdan l-ERA li huwa ffokat fuq l-infurzar u se nkomplu nsaħħu r-riżorsi biex il-provedimenti ta' dawn ir-regolamenti jibdew jiġu indirizzati b'mod aktar effettiv.

Dan apparti l-ħidma li se ssir mill-LESA u mill-Pulizija.

Sur President, kulħadd jaqbel li f'pajjiżna r-rata ta' riċiklaġġ mhijiex kif mixtieqa.

Jien stess nikkritika lili nnifsi u l-amministrazzjoni dwar dan, però mhux se naqtgħu qalbna.

Għandna pjan konkret u viżjoni aktar ħolistika u bħalissa qiegħda ssir ħidma intensiva sabiex inwettqu numru ta' inizjattivi u miżuri li se jwassluna biex intejbu r-rata ta' riċiklar f'pajjiżna.

Kif ħabbar il-Prim Ministru s-sena l-oħra u kif ġie ddikjarat f'dan il-Baġit, qegħdin naħdmu fuq skema fejn il-kontenituri tax-xorb tal-plastik, tal-landa u tal-ħġieġ jibdew jinġabru at source u għaldaqstant il-kwalità ta' dak il-materjal riċiklabbli jkollha value added għar-riċiklar.

Qegħdin nieħdu aktar miżuri u inizjattivi biex intejbu r-rata ta' riċiklaġġ, li se jkolli l-opportunità li nitkellem fuqhom fil-ġranet li ġejjin.

Niġi għall-inizjattiva tal-ġbir ta' skart organiku fuq bażi nazzjonali.

Għall-benefiċċju ta' kull min qiegħed isegwina, madwar 45% u 50% tal-materjal li jintrema fil-borża s-sewda jkun skart organiku.

Dan l-iskart ivarja minn ikel, qxur u frott għal ħxejjex u weraq ieħor u għandu l-potenzjal li jiġi trattat.

Apparti minn hekk, nistgħu nieħdu l-enerġija minnu u nistgħu nbiddluh f'kompost.

Sal-lum dan huwa diffiċli li jsir għax meta dan l-iskart ikun imħallat mal-kumplament tal-iskart fil-borża s-sewda, jiġi kontaminat u għaldaqstant ma nkunux nistgħu nużawh bħala soil improver.

L-iskart organiku li jintefa' fil-miżbla nafu li jarmi gassijiet li jimpattaw l-ambjent u l-arja tagħna b'mod negattiv, apparti li jwassal għal tibdil fil-klima.

Għaldaqstant il-Gvern imbarka fuq proġett sabiex dan l-iskart jibda jinġabar fuq skala nazzjonali tliet darbiet fil-ġimgħa, preċiżament it-Tnejn, l-Erbgħa u l-Ġimgħa.

Fil-mozzjoni li għandna quddiemna l-Oppożizzjoni qiegħda tgħid li ħallejna barra dawn il-ġranet mill-iskeda li ħarġet f'Settembru.

L-Oppożizzjoni qaltilna wkoll li ma ddiskutejniex mal-kunsilli lokali u li konna vagi dwar x'tip ta' skart għandu jintefa' fil-borża s-sewda.

Meta nisma' dan kollu niġi f'dubju jekk il-Membri tal-Oppożizzjoni qrawx l-Avviż Legali kif ippubblikat.

Veru li jekk persuna tissepara l-iskart organiku u skart riċiklabbli ieħor jifdal biss ftit materjal li għandu jintrema fil-borża s-sewda.

L-uniku żball ikun li kieku f'dan il-Parlament napprovaw din il-mozzjoni kif ippreżentata u nneħħu dawn ir-regolamenti.

L-Oppożizzjoni għandha ħsieb wieħed u ċar, dak li żżarma dak li qegħdin nibnu mingħajr ma toħroġ idea waħda konkreta jew tkun parteċipi fid-diskussjonijiet.

Li nreġġgħu lura l-arloġġ mhijiex il-politika ta' dan il-Gvern.

Aħna l-għan tagħna huwa li nħarsu 'l quddiem.

L-iskeda ppubblikata f'Settembru kienet dik attwali f'kull kunsill lokali.

Biex nispjega, l-iskedi ġew mogħtija lilna mill-kunsilli lokali stess u ovvjament dawk li diġà kellhom l-iskema tal-iskart organiku, għax kienu parti mill-proġett pilota li nbeda minn din l-amministrazzjon fl-2015, kienu diġà inklużi fl-iskeda ppreżentata f'Settembru.

Illum nista' nħabbar li l-iskedi l-ġodda li se jidħlu fis-seħħ fl-31 ta' Ottubru, 2018 ġew maqbula mal-kunsilli lokali kollha.

Mela mhux talli m'għamilniex konsultazzjoni, talli qbilna magħhom kollha u kif ippjanat, l-iskeda se tkun qed tiġi ppubblikata qabel il-31 ta' Ottubru.

B'hekk, il-proġett tal-ġbir tal-iskart organiku jkun wieħed nazzjonali.

Fil-mozzjoni saret il-kritika li ma saritx konsultazzjoni mal-kunsilli lokali meta dan huwa fattwalment żbaljat għax fil-verità saru diversi laqgħat u komunikazzjonijiet mal-kunsilli lokali u mal-assoċjazzjoni tal-istess kunsilli lokali biex naraw li l-impatt fuq il-lokalitajiet ikun minimizzat kemm jista' jkun.

Hawnhekk irrid nirringrazzja u nuri l-apprezzament tiegħi lill-kunsilli lokali kollha, inkluż is-sindki, kif ukoll lill-Assoċjazzjoni tal-Kunsilli Lokali mmexxija mis-Sur Mario Fava tal-koperazzjoni li sibna min-naħa tagħhom.

Aħna għaddejna kampanja intensiva fuq il-mezzi tax-xandir biex nedukaw in-nies fuq xi jridu jitfgħu fil-borża l-bajda u meta se tinġabar.

Kull household se tirċievi fuljett f'darha bid-dettalji ta' kif issir is-separazzjoni tal-iskart, inkluż tal-borża organika.

Qegħdin inqassmu bieb bieb kontenituri bil-borża compostable biex nagħmluha aktar faċli li wieħed jissepara l-iskart organiku.

Barra minn hekk, ħriġna tender għal 170,000 kontenitur imma meta dorna ma sibniex in-nies, allura l-proċess għadu mhuwiex lest.

Jekk jinqalgħu xi problemi se jkun hemm is-civic amenity sites, fejn dak li jkun jista' jmur jirtira l-basket tiegħu, imma għax m'għandekx il-kontenitur ma jfissirx li ma tistax tissepara l-iskart!

L-iskart jista' jiġi sseparat fi kwalunkwe borża bajda li jkollok.

Hawnhekk irrid nirrimarka li l-għan tal-kontenitur li qiegħed jitqassam mhuwiex li jinħareġ barra fit-triq, għax lanqas din ma fehmu tan-naħa l-oħra!

Il-borża biss trid tinħareġ u jekk xi nies sal-31 ta' Ottubru ma jkunux irċevew jew ġabru l-kontenitur li qegħdin nipprovdu, xorta waħda jkunu jistgħu jirriċiklaw l-iskart organiku billi dak it-tip ta' skart jintefa' ġo borża bajda jew trasparenti.

Se nkunu qegħdin induru l-lokalitajiet biex fejn naraw li xi nies żbaljaw b'mod ġenwin, ngħaddulhom l-informazzjoni b'mod dirett.

Fl-eventwalità li ma jkunx jista' jsir kuntatt mal-individwu, se titwaħħal sticker apposta fuq il-borża li tinnotifika li l-borża ma nħarġitx skont dawn ir-regolamenti, jiġifieri jew tkun inħarġet il-borża l-ħażina jew tkun inħarġet fil-ħin ħażin.

M'aħniex se nwaħħlu multi mill-ewwel imma se nagħmlu proċess ta' edukazzjoni.

Għandna ħafna nies mill-enforcement unit tal-ERA li se jmorru jgħallmu n-nies u fejn ikun hemm xi żbalji se jwaħħlu l-istickers.

Hekk se mmexxu.

Jiġifieri m'aħniex se nwaħħlu n-nies bl-addoċċ.

Is-sistema se tidħol bil-mod il-mod imma ma tistax taqta' qalbek mill-ewwel għax inkella tispiċċa ma tagħmel xejn.

Jekk qiegħed fil-gvern, qiegħed hemm biex tesegwixxi politika u mhux titwerwer u ma tagħmel xejn.

Issa li għandna l-iskedi magħluqin, diversi kunsilli lokali diġà bdew jikkomunikaw mar-residenti l-ġranet u l-ħinijiet tal-ġbir tal-iskart il-ġodda.

L-għan ewlieni li għalih qegħdin narmonizzaw il-ġranet tal-ġbir tal-iskart organiku huwa proprju biex ikun aktar faċli u ċar ma' kulħadd meta se jinġabar l-iskart organiku.

Apparti minn dan, il-frekwenza ta' tliet darbiet fil-ġimgħa tagħmilha ferm aktar sempliċi u inqas inkonvenjenti għal kulħadd.

F'dawn l-aħħar minuti spjegajt b'mod ċar l-għanijiet prinċipali ta' dawn ir-regolamenti.

Spjegajt ukoll kif bħala Gvern ninsabu impenjati li nindirizzaw din l-isfida.

Ikolli nerġa' ngħid però li permezz ta' din il-mozzjoni l-Oppożizzjoni Nazzjonalista qiegħda tieħu attitudni pwerili fejn qed turi kemm għandha ideat politiċi fqar u nuqqas ta' politika ċara dwar l-ambjent.

L-appell aħħari tiegħi huwa lill-poplu Malti; mill-31 ta' Ottubru se jsir sforz nazzjonali u huwa dmir tagħna lkoll li din l-inizjattiva nazzjonali nibdluha f'kollaborazzjoni.

Sur President, se jkollna teething trouble u se jkollna problemi imma fil-verità l-Onor.

Jason Azzopardi kien Ministru u wħud mill-membri tan-naħa l-oħra tal-Kamra kienu fil-gvern u allura jafu li meta tkun fil-gvern ma tistax tikkritika biss, jew titkellem biss, jew toħlom biss, imma trid tipprova twettaq.

Issa jirnexxilekx jew le l-Bambin biss jaf.

Għalija l-agħar ħaġa mhijiex li tfalli.

Għalija l-agħar ħaġa hija li jgħidu li dak kien Ministru u qatt ma pprova jagħmel xejn.

Jien riskju nieħdu, basta jkun ikkalkolat u ppjanat.

L-isfidi u l-obbligi tiegħi bħala Ministru għall-Ambjent nafhom u fis-snin li ġejjin, minkejja t-tfixkil kollu li qed insib, inwiegħed li se nibqa' nipprova nimplimenta l-viżjoni tal-Gvern.

Nirringrazzjak.

L-Onor.

ROBERT CUTAJAR: Sinjura President, segwejt b'attenzjoni dak li kien qiegħed jagħmel referenza għalih il-Ministru, allura b'responsabbiltà se nkun qiegħed nwieġeb speċifikament fuq dak li għandu x'jaqsam mal-kunsilli lokali u fuq dak li jmiss man-nies.

Fl-aħħar mill-aħħar is-suġġett tal-iskart imiss lil kull familja f'kull belt u raħal.

Nibda billi ngħid li dan l-Avviż Legali huwa konsistenti mal-mod kif dan il-Gvern jittratta lill-kunsilli lokali.

Pereżempju ftit tal-ġranet ilu l-Gvern ħareġ dik li suppost hija White Paper b'rabta mar-riforma tal-kunsilli lokali u aktar ma tqalleb paġni fiha, aktar tinduna li r-responsabbiltajiet tal-kunsilli lokali qegħdin jitnaqqru ġurnata wara l-oħra.

Fil-fatt, irrid nagħmilha ċara li l-Oppożizzjoni ma taqbilx li l-Gvern qiegħed jieħu r-responsabbiltà tal-ġbir tal-iskart minn idejn il-kunsilli lokali.

F'25 sena ta' kunsilli lokali, b'mod gradwali l-Gvern Nazzjonalista tahom aktar poteri imma, sfortunatament, meta suppost qegħdin niċċelebraw għeluq il-25 sena mit-twaqqif tagħhom, se nkunu qegħdin nimmarkaw waħda mill-agħar snin fl-istorja tal-kunsilli lokali għax dan il-Gvern qed ikompli jnaqqsilhom ir-responsabbiltajiet ġimgħa wara ġimgħa u xahar wara xahar.

Inutli li nitkellmu dwar ir-riformi u noqogħdu noħorġu l-White Papers fir-rigward tal-kunsilli lokali jekk il-Gvern Laburista se jkompli jimxi mal-frażi li tintuża fis-settur finanzjarju, ċjoè li l-passat huwa garanzija tal-preżent!

Meta l-Oppożizzjoni kkritikat dak li hawn f'dan l-Avviż Legali kienet qed tikkritika b'responsabbiltà u wara li tkellimna u għamilna kuntatt ma' kull kunsill, mingħajr l-ebda distinzjoni bejn kunsill immexxi minn Sindku Laburista u kunsill immexxi minn Sindku Nazzjonalista.

Fil-fatt, se nkun qed insemmi każijiet ta' sindki li jinsabu rrabjati għax fil-verità l-Partit Laburista fil-gvern, il-kelma "konsultazzjoni" qiegħed jagħtiha tifsira ġdida.

Bil-mod kif dan il-Gvern ikkonsulta mal-kunsilli lokali, jew aħjar kif ma kkonsultax, ma niskantawx li llum għandna rebus f'din is-sistema.

Il-Gvern naqas milli jikkonsulta wkoll mal-istaff tal-kunsilli lokali u mal-Assoċjazzjoni Nazzjonali tas-Segretarji Eżekuttivi tal-Kunsilli Lokali.

Aktar minn hekk għandna kunsilli lokali f'Malta li l-ħin kollu jirċievu telefonati mingħand il-WasteServ.

Irrid ngħid li f'Ħaż-Żabbar hemm rabja kbira fost ir-residenti għax it-tqassim ta' dawn ir-reċipjenti qed isir fuq iz-zuntier tal-Knisja.

Ara fiex ġejna!

F'Ħal Tarxien imbagħad marru fil-pjazza ta' quddiem il-Knisja u kien hemm min ċempilli u qalli: Qisna qegħdin fi żmien il-gwerra għax qed ikollna noqogħdu fil-kju biex niġbru dawn ir-reċipjenti!

Possibbli qegħdin inġibu lir-residenti tal-lokalitajiet tagħna f'din is-sitwazzjoni fis-sena 2018?

Qabel ma nkompli d-diskussjoni fuq dan l-Avviż Legali se nirreferi għal email li bagħat is-Sindku tax-Xgħajra b'rabta mal-mozzjoni u se nikkwotaha kelma b'kelma.

Dan is-Sindku, li ġej mill-Partit Laburista, għandu għal qalbu r-residenti tiegħu u jinsab inkwetat.

Nistgħu ndumu nitkellmu hawnhekk però din l-email hija prova ta' x'qiegħed jgħid dan is-Sindku Laburista.

Nitlob lill-Ministru li jismagħni għax se nkun ċar f'dak li se ngħid.

Is-Sindku, lill-uffiċjal tal-WasteServ, qallu hekk:

"Mhux biss għandna konfużjoni fix-Xgħajra rigward dawn il-kaxxi, imma jidher ċar daqs il-kristall li min kien inkarigat jagħmel xogħlu bieb bieb għal tliet darbiet, spiċċa li numru kbir ta' residenti lanqas biss mar għandhom darba.

Kaos mingħajr kontroll."

Dan mhux qed tgħidu l-Oppożizzjoni imma qed nikkwota kelma b'kelma x'qal is-Sindku tax-Xgħajra.

Fuq in-naħa l-oħra tal-Kamra hemm Ministri, Segretarji Parlamentari u backbenchers li tkellimt magħhom u qaluli li l-affarijiet ma sarux kif suppost.

Ejja nkunu rġiel f'din il-Kamra.

Ejja nkunu leali lejn dan is-siġġu li nokkupaw.

Ejja nkunu leali lejn min qiegħed jismagħna u ngħidu li dan l-Avviż Legali sar bl-għaġla u ma sarx kif suppost għax ma saritx konsultazzjoni.

Għalfejn il-Gvern qiegħed jeħodha kontra din in-naħa għax għamilna xogħolna?

Altru milli aħna negattivi.

Għalfejn il-Gvern se jibqa' jsabbat saqajh?

Nitlob lill-Ministru Herrera sabiex inkunu rġiel magħna nfusna b'rispett lejn in-nies li qegħdin isegwuna u lejn dawk li huma urtati bl-atteġjament tal-WasteServ fil-konfront tagħhom.

Ejja nipposponu ħalli nilħqu niddiskutu.

Għalfejn ma saritx konsultazzjoni mal-Oppożizzjoni?

Mas-Segretarju Parlamentari Silvio Parnis, naqbel u ma naqbilx, iltqajt tliet darbiet biex niddiskutu r-riforma tal-kunsilli lokali, u se jkolli l-opportunità li nerġa' niltaqa' miegħu għax ma kontx sodisfatt bħala kelliem responsabbli mill-kunsilli lokali b'dak li tana fil-White Paper.

Hekk għandhom ikunu l-affarijiet u allura għalfejn dwar suġġett daqshekk importanti daħħalna l-politika?

Għalfejn il-WasteServ ma fetħitx il-bibien?

Sur President, se nkompli nikkwota mill-korrispondenza tas-Sindku tax-Xgħajra lill-WasteServ:

"Hemm numru kbir ta' nies, u jien wieħed minnhom, li ma rċevew xejn."

Mela allura għandna raġun nitkellmu bħala Oppożizzjoni.

Għandna raġun nipprovaw inwasslu l-karba tan-nies u tal-kunsilli lokali.

Is-Sindku tax-Xgħajra qalilkom li la rċieva kaxxa u lanqas avviż.

Naħseb li dan biss huwa ċertifikat li l-Oppożizzjoni qed titlob biex jiġi revokat dan l-Avviż Legali mhux biex timpika, jew biex tgħaddi tagħna, imma biex lin-nies hemm barra nirrispettawhom.

Għalfejn ma nagħtux kas ta' dak li qed jgħidu n-nies?

Hemm imbagħad ħafna kunsilli lokali oħra – ħafna minnhom għandhom maġġoranza Laburista – li qabbdu l-iScouts biex iqassmu dawn il-kontenituri, fosthom il-Kunsill Lokali tal-Pietà.

Din oħra!

Min m'għandux Scouts fil-lokalità tiegħu ħoll xagħrek u ġib iż-żejt biex iwassal dawn l-imberkin kontenituri!

Aktar minn hekk, uħud mill-kunsilli fejn hemm eluf ta' residenti kulma rċevew mitt reċipjent.

Lanqas il-miraklu taż-żewġ ħutiet u l-ħames ħobżiet ma tista' ddaħħal f'din il-kwestjoni!

Bil-mod kif qed jiġu trattati dawn ir-residenti lanqas b'miraklu ma tista' twassal mitt reċipjent f'kull residenza!

Irrid ngħid ukoll li fiż-Żurrieq ma sar l-ebda tqassim ta' leaflets imma kien hemm biss messaġġ fuq Facebook.

Fil-lokalità tiegħi mbagħad, il-Mellieħa, twaħħal poster bil-ġranet ta' meta se jsir il-ġbir imma ħinijiet m'hemmx.

Din x'organizzazzjoni hi?!

Hawnhekk irrid insellem lill-membri tal-iScouts tal-Mellieħa għax qed jagħmlu biċċa xogħol u jqassmu fid-djar tan-nies dan l-avviż bil-ġranet mingħajr il-ħinijiet.

Sur President, din isbaħ; il-Kunsill Lokali tas-Siġġiewi kellu joqgħod jidħol fl-ispejjeż biex jagħmel artwork ta' leaflet u jqassamha bieb bieb għas-sempliċi raġuni li l-WasteServ m'għoġobhiex tittrattah bħall-kunsilli lokali l-oħra!

Irħilha li ma kellux għar-residenzi kollha, però l-Kunsill Lokali tas-Siġġiewi mhux talli jrid jagħti servizz, talli minflok ma qagħad jistenna l-WasteServ biex tagħtih il-leaflets ħalli jitqassmu bieb bieb, qabad u għamilhom u qassamhom hu għax hu kunsill responsabbli.

Għaldaqstant insellem lis-Sindku u lill-kunsilliera tax-xogħol kollu li għamlu.

Irrid ngħid li tkellimt ukoll mal-kunsilliera tal-Ħamrun però ħassew li aħjar ma jitkellmux, ma tmurx taqbżilhom xi kelma li mhux suppost.

Issa dawn il-kunsilliera mhux ġejjin min-naħa tal-Oppożizzjoni.

Ejja ma noqogħdux nimpikaw u meta noħorġu minn hawn illejla ngħidu li dan l-Avviż Legali ma laħaqx l-aspettattiva.

Li sar bl-għaġla u mingħajr konsultazzjoni nafuha għax għandna x-xhieda ta' sindki Laburisti li tkellmu pubblikament.

Prova ta' dan hija dik l-email.

Sur President, ħalli niġi għall-Avviż Legali per se.

Fl-ewwel paġna tiegħu jingħad li wieħed għandu joħroġ il-borża sa erba' sigħat qabel il-ħin tal-ġbir.

Meta rajt l-iskeda li hemm mal-istess Avviż Legali però, biex nara fi xħin hu l-ħin tal-ġbir, kulma kien hemm imniżżlin żewġ lokalitajiet biss.

Għeżież residenti ta' Ħad-Dingli, il-ġabra tal-borża tagħkom se ssir f'6.00 p.m. u allura jekk hemm minnkom li jispiċċaw xogħol fis-6.00 p.m., tridu titlqu mill-post tax-xogħol minn 2.00 p.m. 'l hemm, toħorġu l-borża u terġgħu tmorru lura għax-xogħol!

Dan skont x'hawn miktub f'din l-iskeda.

Il-Ħamrun aqwa!

Fil-Ħamrun il-ġbir tal-iskart se jsir fil-11.30 a.m.!

Mela jekk tibda xogħol fis-6.00 a.m. u l-borża tista' toħroġha sa erba' sigħat qabel, għandek problema għax l-aktar kmieni li tista' toħroġha huwa fis-7.30 a.m.!

Dawn in-nies se jispiċċaw ikollhom joqogħdu jitilqu mix-xogħol biex joħorġu l-borża taż-żibel.

Dan skont x'hawn miktub fl-Avviż Legali u mhux x'qed tgħid l-Oppożizzjoni.

Allura għalfejn il-Gvern ħadha daqshekk qatta bla ħabel kontrina?

Aħna qed nagħmlu xogħolna.

Aħna qed nagħmlu dak li n-nies jistennew minna.

Il-Gvern ma kienx responsabbli u ma mexxiex l-affarijiet kif suppost u għax aħna qed nagħmlu xogħolna, qed niġu kritikati!

Imma ma jimpurtax, żgur li n-nies hemm barra kif ukoll il-parti l-kbira tal-kunsilli lokali jafu li din in-naħa tal-Kamra qed tagħmel dak li qed tagħmel b'responsabbiltà.

Sur President, hemm punti oħra li rrid nitkellem ftit fuqhom, fosthom klawsola 9 li tgħid li l-Gvern, minn żmien għal żmien, għandu jagħmel konsultazzjoni mar-rappreżentanti tas-settur kummerċjali.

Għalfejn m'għamilhiex qabel il-konsultazzjoni?!

U rigward l-interpretazzoni tal-kelma "tassattiva", jien m'iniex avukat, allura nħalli l-avukati jitkellmu fuqha, imma fl-aħħar mill-aħħar in-nies se jkunu qed iħossuh l-effett ta' dan l-Avviż Legali.

Biss biss min għandu gabbana u jarma fil-festi, jew inkella dawk li jarmaw fuq il-monti, jew se jagħmel tajjeb għalihom il-kunsill lokali jew inkella jridu jagħmlu tajjeb għalihom infushom għax f'dan l-Avviż Legali hawn miktub li l-kunsill lokali jrid jidħol fl-ispejjeż hu u jipprovdilhom hu dawn it-tip ta' reċipjenti.

Mhux talli hekk, talli hawn miktub ukoll li huwa l-Gvern li japprova x'tip ta' reċipjenti jintużaw f'okkażjonijiet bħal dawn!

Lanqas biss għandhom fiduċja fil-kunsilli lokali biex iħalluhom jiddeċiedu x'tip ta' reċipjenti jużaw fil-festi tal-irħula tagħhom stess!

Il-Gvern u l-WasteServ iridu jiddeċiedu huma x'tip u x'daqs biex żgur lill-kunsilli nkomplu nnaqqrulhom ir-responsabbiltajiet tagħhom!

Fl-iskeda li għandna ma' dan l-Avviż Legali hemm informazzjoni dwar xejn inqas minn 21 lokalità però din l-informazzjoni hija skorretta għax il-ġbir tal-iskart mhuwiex qed isir skont din l-istess skeda.

Allura mhux bilfors li l-kunsill lokali huma rrabjati u r-residenti jinsabu mgerfxin?

Sempliċi skeda wkoll m'aħniex qegħdin inkunu ċari fuqha!

Il-Ministru qal li fil-proġett pilota tal-ġbir tal-iskart organiku ħadu sehem għaxar lokalitajiet, u hemmhekk nagħtih biċċa raġun, però dawn mhux kollha mniżżlin fl-iskeda.

Issa jekk il-Ministru ma daħħalhomx għal xi raġuni partikolari, nitolbu jagħtina spjegazzjoni, però r-realtà hi li għadu għaddej bil-laqgħat u ovvjament issa nqala' paniku għax kulma baqa' ftit ġranet.

Jien ma nistax nimmaġina x'rebus se jkollna fit-toroq.

Jalla ma jkollniex, però dak li qal is-Sindku tax-Xgħajra ftit tal-ġranet ilu għandna għalfejn ninkwetaw fuqu.

Dan kellu l-guts li jikteb dak li kiteb għax għandu responsabbiltà u lealtà lejn ir-residenti.

Ejja nirrispettawhom lill-kunsilli lokali.

Ejja nagħtuhom dak li hu tagħhom, anzi ejja nkomplu nżidulhom ir-responsabbiltajiet u mhux nużawhom meta jaqblilna, kif qed jagħmel dan il-Gvern.

Fejn jaqbillu l-Gvern, u forsi anke biex jgħatti xturu, jitfa' r-responsabbiltà fuq il-kunsilli lokali imma fil-verità qiegħed jimminahom.

Sur President, ejja nkunu rġiel magħna nfusna u nirrikonoxxu li hemm bżonn id-dixxiplina.

Il-familji Maltin huma magħrufin għall-indafa mill-għatba 'l ġewwa, però mill-għatba 'l barra għadna lura.

Għaldaqstant aħna se nkunu all out mal-Gvern biex nedukaw lill-poplu u nagħtuh l-informazzjoni kollha possibbli.

Il-poplu tagħna għandu ħafna kwalitajiet tajbin, però għad jonqos xi jsir biex inkunu responsabbli u dixxiplinati mill-għatba 'l barra.

Il-konċett wara dan l-Avviż Legali huwa tajjeb, anke f'din il-Mozzjoni qegħdin ngħidu hekk, però bil-mod kif qed jiġi attwat, minħabba l-fatt li ma saritx konsultazzjoni kif suppost man-nies hemm barra, il-Gvern qiegħed jattakka l-intelliġenza tagħhom.

Mela ejja nirrevokaw l-aktar punti li hemm taħwid fihom f'dan l-Avviż Legali.

Mhu se jkun ġara xejn b'daqshekk.

Kulma nistgħu ngħidu huwa li l-Gvern sema' minn din in-naħa tal-Kamra għax hekk huwa sewwa u xieraq.

L-Oppożizzjoni qed toffri li npoġġu bilqiegħda u nagħmlu konsultazzjoni.

Kif hawn is-Segretarju Parlamentari Silvio Parnis, li hu responsabbli mill-kunsilli lokali, ngħidlu li l-Oppożizzjoni mhijiex kuntenta bil-White Paper li ppreżenta l-Gvern.

Għaldaqstant se nkunu qegħdin inressqu 80 proposta.

Fil-fatt, lis-Segretarju Parlamentari se nitolbu, u naf li se jkun qiegħed jilqa' l-istedina tiegħi, biex nerġgħu npoġġu bilqiegħda u naraw kif nistgħu nersqu viċin ta' dawk il-proposti, li nemmnu li huma fattabbli f'dak li għandu x'jaqsam mar-riforma tal-kunsilli lokali.

Lis-Segretarju Parlamentari ngħidlu wkoll biex ma jkunx taħt ir-responsabbiltà tiegħu li l-kunsilli lokali jibqgħu jaqilgħu fuq rashom.

Illum jien u l-Onor.

Parnis kellna żewġ okkażjonijiet ta' żewġ kunsilli lokali differenti u fiż-żewġ okkażjonijiet kien hemm kummenti pożittivi dwar il-ħidma ta' dawn il-kunsilli.

Qed nirreferi għall-Kunsill Lokali tan-Naxxar, li llum nieda t-trasport intern u minn hawn insellimlu, u għall-Kunsill Lokali tal-Ħamrun, li nieda l-Festival taċ-Ċikkulata.

Dawn huma eżempji ta' żewġ kunsilli li qegħdin jagħmlu biċċa xogħol tajba.

Parnis jitkellem magħhom bħalma nitkellem magħhom jien u allura jaf li s-Sindki, inkluż dawk li ġejjin mill-kamp tal-Partit Laburista, mhumiex kuntenti b'din il-White Paper u bl-inkonsistenza tal-Gvern, li qiegħed jgħid li jrid jagħmilhom gvern lokali però lanqas ta' kunsill lokali mhu qiegħed jittrattahom.

Il-Gvern qed jgħid li jrid isaħħaħhom però meta tara l-White Paper u titkellem mas-Sindki lkoll jgħidulek li se jwaqqagħhom ferm 'l isfel f'dak li kienu qed jistennew minnu.

Dan is-sindki stess jgħiduh.

Napprezza jekk l-Onor.

Parnis iwassal il-karba tas-Sindki sabiex ir-responsabbiltà tal-ġbir tal-iskart, li hija xi ħaġa li tmiss lir-residenti ta' kuljum, tibqa' għand il-kunsilli lokali.

Huwa tajjeb li jkun hemm koordinament mal-WasteServ, mela le, però jekk lill-kunsilli lokali se neħdulhom ir-responsabbiltajiet tal-ġbir tal-iskart, tat-toroq u tal-istreet furniture, kif nistgħu niġu nitkellmu fuq li s-sindku jkun full-time, jekk anke f'sempliċement skema ta' kif jinġabar l-iskart ma ttrattajnihomx tajjeb lill-kunsilli lokali?

Kif nistgħu niġu hawn b'White Paper u niddiskutu jekk għandniex nagħmlu l-kunsilliera u s-sindki full-time?

Ma nistgħux.

Irridu nuruhom li l-Gvern bis-serjetà jrid jagħtihom aktar poteri.

X'joqgħod jagħmel sindku full-time jekk qed ineżżgħuh mir-responsabbiltajiet?

Sur President, fir-rigward ta' dan l-Avviż Legali nittama li fil-ġranet li ġejjin issir stqarrija ministerjali biex il-Gvern jerġa' lura fuq il-mejda tad-diskussjoni u jisma' dak li għandhom xi jgħidulu l-kunsilli lokali.

Il-qattusa għaġġelija frieħ għomja tagħmel.

Bejn erba' ħitan naf li hemm paniku sħiħ għaliex ovvjament l-affarijiet ma sarux kif kellhom isiru, u dan qed jgħiduh is-Sindki, il-kunsilliera u r-residenti li sturdew iċemplu lill-kunsilli lokali f'Malta u Għawdex.

Nittama allura li lil hinn mill-kliem li seta' ntqal miż-żewġ naħat tal-Kamra, bi rġulija u b'rispett lejn in-nies hemm barra naraw kif nistgħu nirranġaw dan l-Avviż Legali li ma jagħmilx ġieħ lir-residenti ta' dan il-pajjiż minħabba l-mod ta' kif ġejna trattati.

U hawnhekk mhux bħala Oppożizzjoni qed nitkellem imma bħala ċittadini Maltin u Għawdxin.

Inserraħ ras in-naħa tal-Gvern, kif se jkun qed jagħmel ukoll il-kollega tiegħi, li aħna se nkunu qegħdin nappoġġjaw dan l-Avviż Legali meta jiġi modifikat fl-interess tal-ġid komuni.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

ALEX MUSCAT: Sur President, fil-ftit minuti li għandi nixtieq niffoka kemm jista' jkun fuq it-trasformazzjoni li għaddej minnha pajjiżna u nispjega lil min qed isegwina mid-dar eżattament fuq xiex qegħdin nitkellmu, għax jista' jkun li fuq in-naħa tal-Oppożizzjoni hemm min għandu interess li jiżgwida u jħawwad l-imħuħ.

Dan jagħmluh fuq suġġetti oħrajn u issa qed jagħmluh fuq l-iskart ukoll.

Fil-Mozzjoni li għandna quddiemna prattikament l-Oppożizzjoni Nazzjonalista qed tgħidilna li rridu ndawru l-arloġġ lura f'dak li għandu x'jaqsam mal-iskart.

Bħalissa pajjiżna qed jesperjenza progress f'kull settur, inkluż fis-settur tal-immaniġġjar tal-iskart.

Fil-fatt, għandna diversi Ministeri li qed jikkollaboraw flimkien biex l-iskart f'pajjiżna jibda jiġi mmaniġġjat aħjar u b'mod aktar għaqli.

Sfortunatament però l-Partit Nazzjonalista, tramite din il-Mozzjoni, qed jagħmilha ċara li ma jaqbilx ma' dan.

Essenzjalment hekk qiegħed jgħid meta qed jgħidilna biex inwaqqfu dan l-Avviż Legali!

Għall-Oppożizzjoni li jgħidu huma biss tajjeb.

Dik hija l-attitudni tagħhom.

Tant hu hekk li issa qed jgħidulna: Li għamiltu intom ħażin; involvuna għax dak li se ngħidulkom aħna huwa tajjeb!

Il-verità hi li aħna pprovajna ninvolvuhom u tlabniehom biex jipparteċipaw fuq is-suġġett tal-waste-to-energy, li tant hu importanti għal kull ġenerazzjoni li għad trid tiġi, imma huma rrifjutaw.

Huwa faċli li jiġu hawn jgħidulna biex ninvolvuhom ħalli l-liġijiet li nagħmlu jkunu aktar tajbin imma bil-fatti qed nagħtuhom l-id tal-ħbiberija u qed nipprovaw ninvolvuhom iżda huma qed jgħidulna: Tinvolvuniex.

Għaffġu intom, imbagħad naraw.

Oppożizzjoni tal-gallarija li qed tipprova twaqqaf lil pajjiżna milli jimxi 'l quddiem.

Kif tafu, qabel ma l-poplu għażilni biex inservih fil-Parlament, għamilt ħames snin inservi lir-residenti tar-raħal tiegħi fil-Kunsill Lokali tal-Mosta u naħseb li jekk hemm kwestjoni nazzjonali li anke fuq livell lokali qed tinkwieta lill-kunsilliera, lis-sindki u liċ-ċittadini, hija proprju l-immaniġġar tal-iskart.

Nispera li tal-inqas fuq din naqblu.

Għaldaqstant irridu naraw kif se nżommu lil pajjiżna aktar nadif b'mod ġenerali u kif se nimmaniġġaw l-iskart aħjar biex il-mod ta' kif niddisponu mill-iskart, kemm jista' jkun ma jħallix impatt ħażin fuq pajjiżna, kemm għal-lum kif ukoll għall-ġejjieni.

Bħala politiċi, dawk huma d-deċiżjonijiet li l-poplu jistenna li nieħdu.

Sur President, dan il-Gvern, f'dak li għandu x'jaqsam mal-iskart, ħa dawn id-deċiżjonijiet permezz tal-Ministru għall-Ambjent.

Fil-passat, il-modus operandi kien li ma tiħux deċiżjonijiet!

Jien lbieraħ fil-Parlament tkellimt ċar u żvelajt kif fil-passat saru rapporti, inkluż fuq il-waste-to-energy, li baqgħu fuq l-ixkaffa jrabbu l-għabra għax Gvern Nazzjonalista hekk kien jaħdem.

Issa ż-żmenijiet inbidlu imma jidher li l-kelliema tal-Oppożizzjoni għadhom ma ndunawx li l-poplu mexa 'l quddiem.

Il-Gvern mexa 'l quddiem mal-poplu imma l-Oppożizzjoni baqgħet imwaħħla u trid li twaqqaf lill-poplu milli jibqa' miexi 'l quddiem.

L-interpretazzjoni tiegħi tal-Mozzjoni li għandna quddiemna hija li rridu nwaqqfu kollox ħalli l-ewwel naraw eżattament x'qed nagħmlu.

Sur President, l-affarijiet ma jaħdmux hekk!

Il-poplu mexa 'l quddiem.

Jien, li għamilt ħames snin responsabbli mill-iskart f'kunsill lokali, ngħid b'mod ċar li ma nemminx li f'pajjiżna għad hawn min għadu ma jafx li jrid jissepara l-iskart.

Għalhekk, nisfida lill-Membri tal-Oppożizzjoni biex isibuli min f'pajjiżna llum għadu ma jafx li trid issir is-separazzjoni tal-iskart meta ninsabu fl-2018 u qegħdin f'pajjiż Ewropew!

Meta tgħidu li l-poplu tagħna għadu mhuwiex edukat biżżejjed dwar kif jissepara l-iskart, bir-rispett kollu, tkunu qed tinsulentaw l-intelliġenza tiegħu.

L-argumentazzjoni li smajt mill-kollegi tiegħi, li l-poplu għadu mhux ippreparat, tiddiżrispetta lil min eleġġiena.

Il-poplu jaf li rridu nirriċiklaw u li rridu nisseparaw l-iskart.

Ilhom għaddejjin kampanji edukattivi dwar dan kollu mill-2016, u dawn ma bdewx minn dan il-Gvern, għax irrid nkun ġust mal-Oppożizzjoni Nazzjonalista.

Jien persważ li Gvern Nazzjonalista fil-passat għamel kampanji edukattivi biex nisseparaw l-iskart, però llum wasalna f'punt – se nkun ċar, allavolja nista' ma nkunx popolari meta ngħid dan id-diskors – li f'ċerti affarijiet trid tħarrax il-pieni biex dak li jkun jitgħallem għax jekk il-piena ma tkunx kbira biżżejjed, sfortuntament l-abbuż ma jinqatax.

Hawn se nuża l-eżempju tas-seatbelts, miżura li kien daħħal il-Gvern Nazzjonalista u li jien kont qbilt magħha.

Dak iż-żmien kont għadni żgħir imma niftakar meta f'pajjiżna ċ-ċinturin tas-sigurtà fil-karozzi ma kienx obbligatorju, jew kien obbligatorju imma ma kienx infurzat.

Gvern Nazzjonalista dak iż-żmien kien daħħal sistema ta' multi bl-idea li għall-protezzjoni tiegħek ridt tilbes iċ-ċinturin tas-sigurtà bilfors.

Tajjeb, hekk għandu jkun, u l-istess l-iskart.

Mhux tajjeb li tħammeġ barra.

Mhux tajjeb li tmur b'xi trakk tarmi fil-kampanja.

Mhux tajjeb li meta taf li l-borża s-sewda trid toħroġha f'ċertu ħin, toħroġha ġurnata jew jumejn qabel.

Dak hu ħażin u talli tagħmel ħażin u tikser il-liġi hemm bżonn li tiġi kkastigat.

F'dan il-pajjiż jew se nimxu 'l quddiem jew inkella se nibqgħu ankrati lura.

Wasal iż-żmien li anke fuq l-iskart nimxu 'l quddiem, u l-poplu miexi 'l quddiem.

Il-Gvern id-deċiżjonijiet ħadhom, imma l-Oppożizzjoni mhux qed tieħu pjaċir li anke f'dan il-qasam mexjin 'il quddiem.

Qalulna li ma saritx konsultazzjoni.

Ma nistax nifhem kif qed jgħidu hekk.

Possibbli li lanqas ikkomunikaw mal-kunsilli lokali li fihom maġġoranza Nazzjonalista?!

Il-Membri tal-Oppożizzjoni jafu li rappreżentanti mill-WasteServ, u jidhirli anke mill-Ministeru, daru kull kunsill lokali biex jispjegawlhom eżattament kif se jsir ir-riċiklaġġ u s-separazzjoni tal-iskart?

Iva, saret konsultazzjoni u l-kunsilli lokali kienu jafu eżattament x'se jsir.

Forsi tgħiduli li s-sistema mhux se tkun perfetta mill-ewwel, imma min hu perfett?

Hawn xi sistema li bdiet taħdem mill-ewwel b'mod perfett?

Jien nista' nipprevedi li fil-bidu se jkun hemm xi inċertezzi dwar kif trid tissepara l-iskart.

Mela le, din hija xi ħaġa normali u nistennieha, imma nerġa' ngħid li d-deċiżjonijiet iridu jittieħdu.

Jekk aħna fuq l-iskart irridu nagħmlu pass 'il quddiem, u jekk aħna lil Malta tagħna rridu narawha aktar nadifa, hemm bżonn li nieħdu d-deċiżjonijiet.

Ma nistgħux niġu f'dan il-Parlament nippontifikaw li rridu naraw lil Malta aktar nadifa, imbagħad noqogħdu lura milli nieħdu d-deċiżjonijiet.

Agħar minn hekk, l-Oppożizzjoni qed tipprova twaqqaf lill-Gvern milli jieħu dawk id-deċiżjonijiet.

Il-Gvern iddeċieda u ħareġ l-Avviż Legali imma l-Oppożizzjoni llum qed tgħidilna biex indawru l-arloġġ lura u nwaqqfu kollox.

L-Oppożizzjoni trid tkun ċara fejn hi qiegħda.

Bir-rispett kollu, minn dak li smajt illum mill-kollegi tiegħi jidher li l-Oppożizzjoni m'għandhiex pożizzjoni ċara fuq kif inhu l-aħjar li jiġi mmaniġġjat l-iskart f'pajjiżna.

Qalulna li lill-kunsilli ħallejniehom għal riħhom.

L-Onor.

Cutajar qalilna wkoll li l-kunsilli b'xi mod qed ngħaddu b'gaffa minn fuqhom.

Sur President, din il-ġimgħa tħabbar il-Baġit għas-sena 2019 u l-vot tal-kunsilli lokali u tal-kunsilli reġjonali żidnieh bi kważi 18% għaliex żidnieh b'€6.5 miljun u allura ma nistax nifhem kif il-kelliema tal-Oppożizzjoni qed jiġu jgħidulna li m'aħniex ngħinuhom lill-kunsilli lokali!

M'aħniex ngħinuhom meta f'baġit wieħed qegħdin inżidulhom l-allokazzjoni finanzjarja bi kważi 18% biex, fost affarijiet oħrajn, iżommu r-raħal aktar nadif?!

Intom tafu x'qed jiġri f'dan il-pajjiż jew ma tafux?!

Qegħdin issegwu dak li qiegħed isir f'dan il-pajjiż jew għax mhux qed issegwu u m'intomx tirrealizzaw x'qed jiġri, qed tipprovaw titfgħu l-ankri biex twaqqfu lil pajjiżna milli jibqa' jiżviluppa?!

Imbagħad tiġu hawnhekk tgħidulna biex ma nilagħbux logħob politiku.

Intom tilagħbux logħob politiku.

Tipprovawx twaqqfu lil pajjiżna milli jibqa' miexi 'l quddiem, inkluż fuq l-iskart.

Qalu wkoll li m'għallimniex biżżejjed lin-nies.

Kampanji edukattivi saru però se nkun ċar, isiru kemm isiru kampanji edukattivi qatt mhu biżżejjed.

F'dan ir-rigward, huwa tajjeb li tibqa' għaddej.

Infatti bħalissa għaddejja l-kampanja edukattiva 'Sort it Out', li ilha li nbdiet minn Awwissu.

Din se tkompli għaddejja biex nibqgħu infiehmu lin-nies u nispjegaw liċ-ċittadini l-importanza li nisseparaw l-iskart u kif għandna nisseparaw l-iskart.

Jiġifieri se nibqgħu ngħallmu, però wieħed irid jirrikonoxxi li għandna għaddejjin kampanji li jiswew ħafna flus u wħud minnhom ilhom għaddejjin mill-2016.

Sur President, nagħlaq billi nappella lill-Oppożizzjoni biex ma tipprovax iddaħħal il-politika partiġjana fejn m'għandhiex tkun.

Hawnhekk qegħdin nitkellmu fuq kif se nimmaniġġjaw l-iskart.

Id-deċiżjonijiet li qed nieħdu llum f'dan il-Parlament ma jaffettwawx il-ħajja tagħna biss imma jaffettwaw il-ħajja tal-Maltin kollha u ta' kull ġenerazzjoni li għad trid tgħix f'pajjiżna għax il-mod kif timmaniġja l-iskart u l-mod ta' kif tiddisponi minnu, iħalli impatt fuq l-ambjent.

Pajjiżna f'dan is-settur miexi 'l quddiem bis-saħħa ta' dan il-Gvern.

Għaldaqstant nappella lill-Oppożizzjoni biex taġġorna ruħha, tagħraf timxi mal-avvanzi li qed jagħmel pajjiżna, tagħraf timxi mal-poplu, u ma tibqax tipprova twaqqaf lil pajjiżna milli jimxi 'l quddiem.

Nirringazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

JUSTYNE CARUANA: Sur President, nibda billi nirringrazzja lill-Ministru Herrera, li naf kemm għandu għal qalbu l-ambjent u kellu jkun hu li, kif ngħidu bil-Malti, jaqbad il-barri minn qrunu.

Kulħadd jaf li f'pajjiżna għandna sfidi kbar fejn jidħol l-iskart u għandna miri stabbiliti li rridu nilħquhom.

Milli jidher kulħadd jaf b'dan minbarra l-Oppożizzjoni, u niskanta kif illum ġiet b'Mozzjoni bħal din.

Bir-rispett kollu, jekk f'pajjiżna għandna kontroversji fuq kollox, żgur li ma kontx nistenna li jkollna diverġenza ta' opinjonijiet fejn tidħol tal-indafa u d-dispożizzjoni tal-iskart.

Kont nistenna li f'dan il-qasam inkun front wieħed għax l-isfidi tal-lum u tal-bieraħ se ngħadduhom lil ta' warajna, allura fil-fehma tiegħi l-Oppożizzjoni kellha tkun ħafna aktar responsabbli u kawta fil-Mozzjoni tagħha.

Taħt ir-responsabbiltà tiegħi għandi ż-żamma tal-indafa f'Għawdex u f'Kemmuna, allura naf x'riżorsi hemm bżonn biex isir dan ix-xogħol.

Kif sar f'diversi interventi, jien ukoll nixtieq nirringrazzja lill-ħaddiema li huma involuti f'dan il-qasam, b'mod partikolari l-ħaddiema li jaqgħu taħt ir-responsabbiltà tiegħi.

Għadna kemm ħriġna minn sajf iebes u nassigurakom li saret ħidma kbira għax ridna nindirizzaw diversi ċirkostanzi li nqalgħu.

Tagħmel kemm tagħmel qatt mhu biżżejjed.

Akrar minn hekk, b'dispjaċir ngħid li hawn il-mentalità li nħammeġ kemm irrid għax se jiġi l-Gvern jew il-kunsill lokali u jnaddaf warajja.

Jien din inqisha bħala injoranza u nuqqas ta' rispett, mhux biss lejn il-pajjiż u lejn ħaddieħor, imma anke lejn il-ħaddiema li huma involuti fis-settur tal-indafa.

Se naqsam ma' din il-Kamra esperjenza li kelli dan is-sajf.

Individwu responsabbli minn latrina partikolari f'Għawdex urieni xi ritratti biex inkun naf b'liema mod qed jiġu trattati hu u l-kollegi tiegħu.

Xħin rajthom stħajt minnu minħabba l-mod ta' kif tħalliet din il-latrina wara li ġiet użata mill-pubbliku.

Trid tqis li dan kellu jnaddaf warajhom.

Onestament naħseb li minkejja li investejna ħafna flus f'kampanji ta' edukazzjoni, għad baqa' ħafna injoranza.

Għalhekk, napprezza ħafna l-ħidma li qed issir fuq livell nazzjonali, fejn qed nitkellmu ħafna fuq l-infurzar għax min ma jridx jitgħallem bl-edukazzjoni, irid jiġi responsabbilizzat permezz tal-infurzar.

Ħassejt li kelli nagħmel din il-parentesi għax verament inħoss li qed issir ħafna ħidma, imma min hu involut f'dan ix-xogħol mhux qed jiġi muri rispett.

Irrid ngħid li ż-żamma tal-indafa għall-Ministeru għal Għawdex hija waħda mill-prijoritajiet.

Fil-fatt, reċentement neħħejna d-Dipartiment tal-Indafa minn taħt id-Dipartiment tal-Proġetti u Żvilupp u poġġejnieh taħt id-Direttorat Eko-Għawdex.

Għamilna dan biex iż-żamma tal-indafa nagħtuha dimensjoni ambjentali u nkunu nistgħu niffokaw fuq is-settur b'mod aktar massiċċ.

Irrid ngħid ukoll li f'Għawdex għandna sfidi partikolari għaliex filwaqt li l-popolazzjoni organika f'ċerti ġranet u xhur tkun ta' madwar 40,000, fi żmenijiet oħra tisplodi f'ħakka t'għajn.

Pereżempju fil-ġimgħa ta' Santa Marija minn 40,000 ruħ spiċċajna kwart ta' miljun ruħ, u allura wieħed jista' jimmaġina kemm żdiedet il-ġenerazzjoni tal-iskart.

Qabel ma ġejt hawnhekk staqsejt lill-Intervention Unit, li hija unità ġdida li waqqafna matul din is-sena, kemm kellha rapporti dwar l-indafa u qaluli li kellhom 1,040 rapport, jew minħabba li l-boroż taż-żibel inħarġu fit-toroq u fuq il-bankini mhux fil-ħin tal-ġbir tagħhom, jew inkella minħabba skart ieħor li suppost intefa' f'bins apposta.

Meta qegħdin nitkellmu fuq 1,000 rapport f'perjodu relattivament qasir, mhuwiex ammont żgħir.

Sur President, fl-aħħar xhur investejna f'makkinarju modern, bħal trakkijiet u apparat ieħor, biex inkunu aktar effettivi u effiċjenti fl-interventi.

Meta tkun għaddejja xi attività normali, jew inkella jkun hemm xi kunċert, jew xi marċ, jew xi attività fit-toroq, il-ħaddiema tagħna jridu jkunu pronti biex jintervjenu għax ħafna drabi l-ħin biex jagħmlu reinstatement tal-post ikun qasir.

Għalhekk, investejna f'makkinarju biex inkunu nistgħu ngħaġġlu aktar.

Ovvjament fejn jidħlu distanzi twal ma jagħmilx sens li jkollok persuna li tagħmel dan ix-xogħol manwalment, allura investejna wkoll fi sweepers kbar.

Biex inkompli mal-interventi li saru mill-Oppożizzjoni dwar il-ħtieġa ta' kampanja edukattiva, fejn intqal li rridu nippromwovu ċerti inċentivi, tajjeb ngħid li bħala Ministeru nidejna inċentiv ġdid biex nindirizzaw il-ġenerazzjoni tal-iskart.

Qed nirreferi għall-proġett 'Consume-Less', li hu ffinanzjat minn fondi Ewropej.

Hawnhekk dħalna fi ftehim ma' 50% tar-ristoranti Għawdxin biex flimkien naħdmu ħalli niġġeneraw inqas skart u fl-istess waqt inkunu għaqlin dwar kif għandna niddisponu minnu.

L-inċentiv huwa proprju li nipprovdu l-faċilitajiet neċessarji u dawn ir-ristoranti nippromwovuhom b'label apposta, mhux biss fuq livell lokali imma anke fuq livell Mediterranju.

B'hekk, ikun hemm upgrade tas-settur turistiku wkoll.

Dan huwa proġett pilota, li fih hemm involuti diversi pajjiżi oħrajn.

Permezz ta' din l-inizjattiva filwaqt li se nkunu qegħdin nindirizzaw il-ġenerazzjoni tal-iskart, se nagħtu inċentiv ukoll.

Teżisti wkoll il-kwestjoni taż-żoni turistiċi, b'mod partikolari f'Marsalforn u x-Xlendi.

Nafu li fl-aħħar tas-sajf kien hemm il-kwestjoni tal-bring-in sites minħabba li l-kuntrattur li kien responsabbli waqaf milli jiġbor l-iskart.

Għalhekk, għamilna intervent mal-Ministru Herrera u mas-Segretarju Parlamentari Silvio Parnis sakemm tinstab soluzzjoni, però rrid ngħid li apparti l-ġbir tal-iskart li jsir mill-kunsilli lokali, f'dawn iż-żewġ lokalitajiet introduċejna t-tieni ġabra tal-iskart li qed tiġi ffinanzjata mill-Ministeru għal Għawdex.

Id-Dipartiment tat-Turiżmu flimkien mad-Direttorat Eko-Għawdex nieda l-kampanja edukattiva 'Bin It'.

Din hija mmirata aktar lejn l-istabbilimenti turistiċi li huma self-catering biex nassiguraw li dawn it-turisti jkunu jafu bil-ġranet u l-ħinijiet tal-ġbir tal-iskart.

B'hekk, nevitaw il-problema li ssemmiet fl-intervent ta' membru tal-Oppożizzjoni, li jkollok turisti li ma jkunux jafu b'dan u nispiċċaw bi skart fit-toroq li ma jinħariġx fil-ħin indikat.

Permezz ta' din l-inizjattiva qegħdin isiru kampanji edukattivi li qed jixxandru fuq il-midja soċjali u fuq il-mezzi tax-xandir.

Ittieħdet ukoll l-inizjattiva tal-ismart bins li għall-ewwel se jkunu istallati fiż-żoni turistiċi.

Dawn il-bins għandhom fihom sensors biex meta jilħqu ċerta livell, jintbagħat messaġġ lill-control room li hemm bżonn li jitbattlu.

Se nkunu qegħdin nassiguraw ukoll li jekk ikun hemm xi tentattiv ta' vandaliżmu jew ta' serq, niġu avżati, għax sfortuntament kellna diversi każijiet fejn waħħalna bins ġodda u kien hemm min b'nuqqas ta' responsabbiltà għamel atti vandali fuqhom.

L-istess fejn jidħlu l-bajjiet.

F'Għawdex għandna bajjiet bil-Blue Flag u dan is-sajf ipparteċipajna għall-ewwel darba fil-White Flag.

Bħala Blue Flag għandna tliet bajjiet, li huma l-bajja tal-Ħondoq, ta' Marsalforn u tar-Ramla.

Apparti l-kriterji li trid tilħaq fil-livell ta' kwalità ambjentali hemm ukoll il-messaġġi edukattivi.

Fil-post ikun hemm materjal edukattiv biex dak li jkun ikun jista' jinfurma ruħu u jgħin biex jinżamm il-livell tal-Blue Flag.

F'Awwissu li għadda sseħibna ma' entità internazzjonali, permezz tal-Ministru Herrera, sabiex isir tindif mill-plastik fi tliet bajjiet importanti, li huma Mġarr ix-Xini, Marsalforn u Daħlet Qorrot.

F'dan il-clean-up event tal-baħar kienu involuti l-għaddasa u biex inkunu nistgħu nżommu l-livell tal-White Flag, se jkun hemm follow-up.

Hawn irrid nagħmel referenza partikolari għal l-bajja ta' Daħlet Qorrot, li ftit ġranet wara li sar it-tindif il-bajja reġgħet imtliet bil-plastik.

Aħna qed ninvestu ħafna flus u enerġija iżda minħabba n-nuqqas ta' responsabbiltà ta' sezzjoni mill-pubbliku, kull intervent li jsir qed ikun inutli u ineffikaċi, għalhekk hemm ħtieġa ta' aktar kampanji edukattivi u infurzar.

Biex inkompli fuq is-suġġett tal-kampanji edukattivi, tajjeb ngħid li bħala Ministeru għamilna diversi clean-up events u anke involvejna lit-tfal tal-iskola u l-pubbliku inġenerali.

Pereżempju fl-aħħar xhur għamilna clean-up event fl-okkażjoni tal-Air Day, fejn neħħejna skart goff mill-widien u mill-bajjiet.

Involvejna wkoll l-Emergency Response and Rescue Corps (ERRC) biex jitnaddfu żoni li hu daqsxejn diffiċli biex tilħaqhom.

Biżżejjed insemmi l-clean-up campaign li għamilna fid-Dwejra.

Din għamilnieha flimkien mad-Dwejra Monitoring Committee u man-Nature Trust Malta, u hawnhekk ukoll involvejna t-tfal tal-iskola.

Fil-fatt, attendew madwar 150 student.

Apparti minn hekk, għamilna World Clean-up Day f'Marsalforn, fejn involvejna diversi għaqdiet, fosthom ir-Rotary Club, il-Girl Guides, l-Assoċjazzjoni Sport Muturi u Karozzi, u l-ERRC.

Kien hemm ukoll l-International Youth Day, li saret b'kollaborazzjoni mal-Gozo Youth Council.

Hemmhekk sar tindif taħt il-baħar.

Dan flimkien ma' ħidma li se tibda dalwaqt ta' tindif tal-widien.

Ftit tal-ġranet ilu mbagħad, flimkien mas-Segretarju Parlamentari Aaron Farrugia, ħabbarna proġett ġdid li għalih ksibna €8.5 miljun f'fondi Ewropej sabiex jiġu rijabilitati 30 kilometru ta' ħitan tas-sejjieħ u tindif ta' 12-il wied madwar Għawdex kollu.

Sur President, il-ħidma tal-Gvern għaddejja bla waqfien però pari passu magħha għandha tiġi aċċentwata r-responsabbiltà li għandna lkoll bħala poplu.

Il-ħidma tal-Gvern qiegħda hemm però l-Gvern waħdu żgur li ma jistax jilħaq dawn il-miri ambizzjużi.

Irid isir sforz kollettiv biex ilkoll kemm aħna, b'sens ta' kburija u b'rispett lejn pajjiżna, lejn ħaddieħor u lejn il-ġenerazzjonijiet li ġejjin, ngħinu biex jintlaħqu l-miri stabbiliti b'mod effikaċi u bla dewmien.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Is-Segretarju Parlamentari Silvio Parnis.

SILVIO PARNIS (Segretarju Parlamentari għall-Gvern Lokali u Komunitajiet): Sur President, kienet tkun l-aktar ħaġa faċli kieku ħallejna kollox kif inhu, però dan il-Gvern ma jiddejjaqx mill-isfidi, anzi l-isfidi jibdilhom f'opportunitajiet.

Meta kont qiegħed nipprepara dan id-diskors ftakart f'meta pajjiżna qaleb mil-Lira Maltija għall-ewro.

Ma kenitx ħaġa faċli u kien hemm ħafna nies li ma setgħux jifhmu.

Forsi dakinhar aħna konna żbaljati u kkritikajna lill-Gvern ta' dak iż-żmien li m'għamilx l-affarijiet kif suppost, però l-istorja dejjem tgħallimna.

Aħna tgħallimna mill-iżbalji u nemmen li n-nies hemm barra qed japprezzaw dak li qegħdin nagħmlu.

Is-separazzjoni tal-iskart mhijiex faċli.

Nerġa' ngħid, kien ikun faċli għalina li nħallu kollox kif inhu.

Ma kien ikollna l-ebda problema imma għax nemmnu fl-ambjent, qegħdin nagħmlu dan biex inħallu legat lil dawk li se jiġu warajna.

Is-separazzjoni tal-iskart irridu nagħmluha, mhux billi qed jiġu jgħidu li għamilnieha bl-għaġla.

U rrid ngħid li ħadd ma semma li numru ta' kunsilli lokali diġà kienu qed jagħmlu s-separazzjoni tal-iskart, fosthom il-Kunsill Lokali ta' Ħal Kirkop u l-Kunsill Lokali tal-Imġarr.

Issa dawn meta bdew jagħmlu s-separazzjoni tal-iskart staqsejthom jekk kenitx xi ħaġa faċli jew diffiċli u qaluli li għall-bidu ħadd ma beda jifhem x'kien qed jiġri imma llum in-nies draw u qed jgħodduha bħala xi ħaġa ta' kuljum.

Għalhekk semmejt l-eżempju tal-ewro.

Qabel in-nies kienu jitfixklu għax ma kinux imdorrijin bl-ewro imma mbagħad biż-żmien drawha.

L-istess qed nipprovaw nagħmlu hawn.

L-Oppożizzjoni għandha kull dritt li tikkritika però bħala Segretarju Parlamentari u bħala Membru Parlamentari, jien inħoss ċerta responsabbiltà u żgur mhux se niġi f'dan il-Parlament u noqgħod insemmi x'qalli t-tali Sindku!

Dak li jgħiduli jien inqisu bħala proposta u mhux niġi hawnhekk u nesponih mal-pubbliku bħalma għamel il-kelliem tal-Oppożizzjoni għall-kunsilli lokali, meta qal x'qallu s-Sindku Laburista ta' lokalità partikolari.

Jien jekk jiġi Sindku Nazzjonalista jgħidli fejn jaqbel magħna u ma jaqbilx mal-Oppożizzjoni żgur li mhux se noqgħod niġi nxandru hawnhekk għax aħna qegħdin hawnhekk biex nibdlu lil pajjiżna għall-aħjar.

Spiċċa dak iż-żmien.

Ma nafx meta se jitgħallmu dawn in-nies li jridu jkunu parteċipi magħna, għax dawn jekk għamilna l-Università Amerikana kienu kontra tagħha, jekk għamilna ċ-ċittadinanza b'investiment kienu kontra tagħha, jekk għamilna l-baġit kienu kontrih, jekk għamilna White Paper fuq il-housing kienu kontra tagħha u jekk għamilna White Paper fuq il-kunsilli lokali kienu kontra tagħha wkoll!

Ma nistax nifhem, imma nħoss li din id-direzzjoni hemm bżonn tinbidel.

Taħsbux li fil-31 ta' Ottubru se nibdew is-separazzjoni tal-iskart u fl-1 ta' Novembru se jimxi kollox sew.

Mhux hekk l-affarijiet.

Jien naf x'se jiġri.

Fil-31 ta' Ottubru se tibda s-separazzjoni tal-iskart u se jkun hawn min jistenbaħ filgħodu u jgħidlek li lanqas kien jaf li kellha ssir!

Però rridu nkunu pożittivi.

M'iniex ngħid li mhux se jsiru żbalji imma rrid li meta nċedi s-siġġu ta' dan il-Parlament inkun għamilt xi ħaġa favur l-ambjent.

Huwa inutli li tiġi hawn tippoppa sidrek u tgħid li inti favur l-ambjent jekk meta qegħdin nagħmlu biċċa xogħol bħal din tiġi u tressaq mozzjoni!

L-Oppożizzjoni għandhom kull dritt iressqu mozzjoni, u dan id-dritt nagħtuhulhom, imma wieħed irid jifhem x'qed nipprovaw nagħmlu.

Sur President, huwa tajjeb li ssemmew numru ta' sfidi fis-separazzjoni tal-iskart, fosthom il-flats li jinkrew lill-privat.

Hemm bżonn li ssir xi ħaġa hemmhekk u qegħdin naħdmu biex issir xi ħaġa, bħalma rridu naħdmu fejn hemm numru ta' ristoranti li suppost iqabbdu kuntrattur privat biex jiġbor l-iskart u minkejja li nħarġilhom il-permess, m'għandhomx kuntrattur u allura l-iskart tagħhom ikollu jiġbru l-kunsill lokali u meta l-WasteServ tara t-toqol tal-iskart li jkun inġabar mill-kunsill lokali, jispiċċa jħallsu hu.

Dawn huma l-isfidi li qegħdin insibu.

Qalu li ma saritx konsultazzjoni mal-kunsilli lokali imma ejja nkunu ċari f'dak li ngħidu.

Illum għandna l-Assoċjazzjoni tal-Kunsilli Lokali, li hija rikonoxxuta mis-sindki u l-kunsilliera kollha li għandna f'pajjiżna, u din kienet rappreżentanta fil-laqgħat li kien ikollna.

Jien naf il-Ministru Josè Herrera b'liema dedikazzjoni u intenzjoni tajba ppropona li nisseparaw l-iskart, għax konna nitkellmu flimkien.

Mela ejja ħa nibdew.

Qed ngħid sew, Onor. Herrera?

Ma nistgħux inħalluha taħt it-tapit.

Għal darb'oħra ngħid li kien ikun faċli għalina li ma nagħmlu xejn, imma aħna m'aħniex lesti li ma nagħmlu xejn.

Aħna rridu nibdlu dan il-pajjiż u nista' ngħidilhom lill-Oppożizzjoni li wara dawn il-bidliet hemm bidliet oħrajn.

Ngħidilhom ukoll li jekk ma jridux is-separazzjoni tal-iskart, biċċa xogħol tagħhom, imma aħna rridu li f'pajjiżna nibdewha f'ġieħ il-ġenerazzjonijiet ta' warajna.

Ma rridx inkun politiku, għax naħseb li f'dan il-pajjiż xbajna nisimgħu fuq il-politika, imma jien nemmen li n-nies hemm barra jafu li qegħdin nipprovaw nagħmlu xi ħaġa tajba.

Saret kritika li kien hemm min ma rċeviex il-bin u l-boroż, jew li dawn marru jqassmuhom tal-iscouts, jew inkella li tqassmu fuq iz-zuntier tal-Knisja.

Kieku setgħu jiġu evitati kien ikun sew, imma l-kwestjoni tas-separazzjoni tal-iskart mhijiex din.

Mela jien se nissepara l-iskart għax il-WasteServ tatni l-bin tar-riċiklaġġ?!

Se nagħmel is-separazzjoni tal-iskart għax nemmen li wasal iż-żmien li nagħmlu s-separazzjoni tal-iskart, u għax bħala ċittadin Malti u mhux bħala Membru Parlamentari, ma rridx li wara biebi jkolli miżbla.

Dan huwa l-konċett li qegħdin nindirizzaw u saru ħafna laqgħat dwaru.

Tistgħu tistaqsu, għax jien kont inkun hemmhekk personalment u kien ikun hemm il-President tal-Assoċjazzjoni tal-Kunsilli Lokali, id-Diretturi Ġenerali u d-diretturi tal-kunsilli lokali, kif ukoll rappreżentanti min-naħa tal-ERA u tal-WasteServ.

Konna nitkellmu flimkien u għalkemm kien hemm mumenti fejn ma qbilniex, ilkoll flimkien rajna li issa wasal iż-żmien li nagħmlu s-separazzjoni tal-iskart.

Sur President, nixtieq nieħu l-okkażjoni biex nirringrazzja lill-kunsilli lokali kollha, sew dawk li għandhom Sindku Nazzjonalista kif ukoll dawk li għandhom Sindku Laburista.

Aħna tim wieħed magħqud u qegħdin naħdmu flimkien biex inbiddlu dan il-pajjiż u l-lokalitajiet tagħna.

M'aħniex qegħdin hawnhekk biex noqogħdu nġelldu u nitfgħu d-dubji.

Aħna qegħdin hawnhekk biex nibdlu dan il-pajjiż permezz ta' din ir-riforma.

Ma rridx naħli l-ħin biex noqgħod ngħid li kien hemm il-kritika, għax l-Oppożizzjoni għandha kull dritt tikkritika.

Jien hekk nieħu pjaċir għax din ir-riforma għadna ma kkonkludejnihiex.

Aħna għamilna riforma u se jkun hemm sitt ġimgħat biex in-nies hemm barra, inkluż l-Oppożizzjoni u nies min-naħa tagħna, jekk iħossu li għandha tidħol xi proposta, tkun tista' tidħol, imma mhux joqogħdu jgħidu li ma sar xejn u li neħħejna mir-responsabbiltajiet tal-kunsilli lokali!

Neħħejna r-responsabbiltajiet lill-kunsilli lokali meta f'dan il-Baġit tajna €3.1 miljun lir-reġjuni li lanqas kienu jaħdmu?!

Kellna reġjuni bla responsabbiltajiet u dawn mhux talli se nagħtuhom ir-responsabbiltajiet talli se nkunu qegħdin nagħtuhom €3.1 miljun!

Barra minn hekk, żidna €2 miljun lill-kunsilli lokali u żidna €100,000 għall-iskema ta' min hu b'diżabilità u jaħdem f'xi kunsilli lokali.

Ma nemmnux fis-separazzjoni tal-iskart u qed nagħmlu l-affarijiet bl-għaġla meta f'dan il-Baġit investejna €1 miljun biex nagħtu l-bins lill-kunsilli lokali għas-separazzjoni tal-iskart biex iqassmuhom fil-lokalitjaiet ta' Malta u Għawdex u ma jħallsux għalihom huma?!

Dawn l-affarijiet ma semmewhomx il-kelliema tal-Oppożizzjoni Nazzjonalista!

L-Oppożizzjoni Nazzjonalista ma semmietx li fit-tlett ijiem li l-WasteServ se tiġbor il-borża s-sewda, se tħallas għalihom hi.

U l-flus li kienu jużaw il-kunsilli lokali għal dan il-ġbir m'għednilhomx biex jagħtuhom lura lill-WasteServ jew lill-Gvern, imma se nagħtuhomlhom biex ikomplu jirranġaw u jsebbħu l-lokalità tagħhom.

Sinjura President, kien hawn xi ħadd min-naħa tal-Oppożizzjoni li qal li lanqas hawnhekk ma ssir is-separazzjoni tal-iskart.

Għalhekk, nissuġġerilek biex nagħmlu tliet bins ħalli nitfgħu l-karti, il-qxur tal-banan u l-basal!

Din mhijiex l-Oppożizzjoni li nixtieq nara jien.

M'għamilniex kampanji ta' edukazzjoni u ma tajniex informazzjoni meta l-kunsilli lokali qassmu fuljetti f'kull lokalità?!

Anzi, ta' dan għandna nirringrazzjawhom u ngħidulhom prosit.

Apparti minn hekk, tpoġġew billboards u saru reklami fuq il-gazzetti u fuq it-televiżjoni.

Ma nistax nifhem għalfejn qed issir din il-kritika, però nikkonkludi billi nappella biex inħarsu 'l quddiem għax din hija sfida kbira għal pajjiżna.

Aħna m'aħniex se nibżgħu minn din l-isfida għax nafu li n-nies hemm barra qegħdin jifhmu x'aħna nagħmlu biex inħallu legat lill-ġenerazzjoni li tiela', li għad iberkuna u jgħidu: Il-mexxejja u l-politiċi ta' qabilna biddlu l-affarijiet u għamlu xi ħaġa għall-aħjar.

Nirringrazzjak.

L-Onor.

JASON AZZOPARDI: Sinjura President, huwa ta' pjaċir għalija li qed nagħlaq dan id-dibattitu għan-nom tal-Oppożizzjoni fuq il-Mozzjoni li pproponejna jien u l-Onor.

Robert Cutajar wara l-Avviż Legali li ġie ppubblikat f'Settembru mill-Ministru għall-Ambjent.

Niġi għall-ewwel punt li ridt nagħmel, għax inħobb nisbarazza t-terren fil-bidu ħalli mbagħad inkun nista' nidħol fid-dettall fuq is-suġġett li għandna quddiemna.

Qabelxejn però rrid nirringrazzja lil kull min ipparteċipa f'dan id-dibattitu għax aktar ma smajt, aktar ikkonfermajt kemm kellna raġun jien u l-Onor.

Cutajar li nagħmlu din il-Mozzjoni bl-appoġġ unanimu tal-Grupp Parlamentari Nazzjonalista kollu kemm hu.

L-ewwel punt huwa li m'għandu jkun hemm xejn li jiġi mifhum b'xi mod remot bħala kritika fuq livell personali lejn il-Ministru għall-Ambjent.

Kif għedt ilbieraħ fid-dibattitu u meta saritli intervista ftit tal-ġranet ilu, jien m'għandi xejn lejh personali ħlief rispett.

Jekk din il-Mozzjoni nftiehmet hekk, ma kellhiex tinftiehem hekk u m'għandix diffikultà li niċċara dan il-punt daqs il-kristall.

Fil-fatt ilbieraħ iċċajtajt miegħu u għedt …

ID-DEPUTY SPEAKER: Ippermettili Onor. Azzopardi.

L-Onor.

JOSÈ HERRERA: Irrid ngħid li jien ukoll m'għandi xejn ħlief rispett fil-konfront tax-Shadow Minister tiegħi l-Onor.

Jekk fid-diskors tiegħi ħarbitli xi kelma, dak li għedt, għedtu in vena ta' ċajta.

JASON AZZOPARDI: Nafu biżżejjed lill-Onor.

Kienet battuta li ġabitilna tbissima u tieqaf hemm.

Kif kont qed ngħid, ilbieraħ għaddejt battuta lill-Ministru dwar kemm aħna l-avukati li nkunu l-Qorti nirrimarkaw li nħossu n-nuqqas tal-preżenza tiegħu, u kont qed ngħidhielu għax għandi simpatija lejh.

Warajh hemm l-Onor.

Mallia u ngħidlu li lilu wkoll insemmuh, speċjalment meta nkunu fl-awla l-kbira fit-tieni sular.

Dawk huma mumenti li ngħożż u nirringrazzja lill-Bambin li kelli dawk il-mumenti għax jgħallmuk ukoll.

Nagħmilha ċara li din il-kritika li qegħdin nagħmlu mhijiex indirizzata lejn il-Ministru Josè Herrera imma lejn il-ħidma tal-Ministeru li kif qed naraw l-affarijiet aħna, partikolarment meta wara li kellmuna xi nies li qegħdin f'inkonvenjent jew qed jaraw li ġej inkonvenjent kbir lejhom u nkunu qegħdin nonqsu jekk ma nwasslux il-kritika tagħhom.

Iż-żmien għad jagħtina raġun.

Jalla aħna żbaljati u jalla din is-sistema li se tiġi fis-seħħ fil-31 ta' Ottubru tkun suċċess.

Punt importanti li rrid nagħmel hu li għandna bżonn sistema effiċjenti u nadifa tas- separazzjoni tal-iskart.

Fil-fatt, aħna tant ma ridniex naraw kollox ħażin li meta ktibna l-Mozzjoni bl-appoġġ tal-Grupp Parlamentari Nazzjonalista għedna li l-iskop wara dan l-Avviż Legali huwa tajjeb u ta' importanza vitali.

Huwa l-ġebla tax-xewka għall-istrateġija nazzjonali tal-ġbir u eventwalment tas-separazzjoni tal-iskart.

Jiġifieri we are not imputing bad faith, anzi fejn inħossu li jkun hemm motivazzjonijiet ta' malafede f'xi ħidma tal-Gvern, in-nies jafu li ngħiduha bla tlaqliq, però f'dan il-każ jien inkun l-ewwel wieħed li nsellem l-iskop wara dan l-Avviż Legali.

Hawn fejn ma naqbilx mal-mod kif interpreta x'qed ngħidu aħna l-Onor.

Aħna mhux qegħdin ngħidu li m'għandux ikun hemm separazzjoni tal-iskart.

Huwa ovvju li għandna bżonnha, għax qegħdin lura bħall-granċ fil-miri u fl-istatistika, imma mhux se noqgħod nidħol fihom hawnhekk.

Meta tara l-istatistika tal-organic waste, jiġifieri tal-fdalijiet tal-ikel, il-piż tal-borża s-sewda baqa' l-istess.

Jekk tidħol fil-websajt tal-WasteServ imbagħad, issib li l-istatistika għas-snin 2015, 2016, 2017 u sa Awwissu ta' din is-sena l-fraction baqgħet l-istess.

Li qed nipprova ngħid huwa li l-konċett tar-reduce mhux qed jaħdem.

Hemm mod u mod kif wieħed jindirizza s-sitwazzjoni li jkollu quddiemu.

B'sens ta' rispett lejn in-nies u b'sens ta' lealtà lejja u lejn sħabi ngħid li minkejja li l-iskop huwa tajjeb, ġejja konfużjoni kbira wara l-ġimgħa d-dieħla, imma mhux għax l-iskop huwa ħażin.

Nittama li fuq dan il-punt kont ċar.

Dan l-Avviż Legali bilfors se jkollu jiġi emendat.

Jiġifieri l-Ministru, irid jew ma jridx, fil-ġranet li ġejjin – nimmaġina sa nhar it-Tlieta – se jkollu joħroġ avviż legali ieħor minħabba li hemm ħafna nuqqasijiet f'dan l-Avviż Legali, kif wara kollox qal permezz tal-ispokesperson tal-Ministeru f'intervista li kellu ma' ġurnalist ta' The Times of Malta fit-30 ta' Settembru.

Hawnhekk qed nagħmel referenza għall-artiklu intitolat 'Ministry makes a mess of legal notice on waste'.

Issa min qiegħed jismagħni nitolbu jlumni jekk ngħid li tant kemm fih żbalji dan l-Avviż Legali, li bilforsi sar ta' kaf kaf.

Fil-fatt, se nikkwota minnu ħalli jekk għandi raġun tagħtuni raġun, jekk qed nivvinta tgħiduli li qed nivvinta u jekk qed inqarraq tgħiduli li qed inqarraq.

L-ewwel nett l-iskop ewlieni ta' dan l-Avviż Legali huwa li jirregola l-ġbir tal-borża l-bajda.

F'din il-borża se nibdew nitfgħu l-iskart organiku, li eventwalment jidħol fid-digester u jsir compost.

Allura tagħtuna tort bħala Oppożizzjoni li qed inġibu għall-attenzjoni ta' kulħadd il-fatt li f'dan l-Avviż Legali tal-Gvern, – ħalli ma nkunx personali u ngħid tal-Ministru għall-Ambjent – għal żewġ terzi tal-lokalitajiet imsemmija m'hemmx imniżżel il-ħin tal-ġbir tal-istess borża?!

L-Oppożizzjoni fil-Mozzjoni qiegħda tgħid li dan l-Avviż Legali għandu jiġi mħassar, però mhux qed tgħid li m'għandux ikun hemm wieħed.

Aħna nemmnu fis-separazzjoni tal-iskart u allura kulma rridu huwa li jkun hemm Avviż Legali ġdid li jsir wara proċess ta' konsultazzjoni suret in-nies ma' kull min hu involut, inkluż l-istakeholders, il-kunsilli lokali u din in-naħa għax xi ftit jew wisq nistgħu nagħtu kontribut.

Kif qal tant tajjeb l-Onor.

Robert Cutajar, il-qattusa għaġġelija frieħ għomja tagħmel imma ħalli nispjega għalfejn qegħdin ngħidu hekk fuq dan l-Avviż Legali, għax din mhix xi ħaġa li ġiet minn żniedna.

Dak li qed ngħidu qed ngħiduh għax aħna animati biss mis-sewwa ħalli ntejbu dak li hemm.

Nerġa' ngħid, jien l-ewwel wieħed nirrikonoxxi li l-iskop tal-Ministru huwa tajjeb.

X'hemm isbaħ milli l-avversarju politiku tiegħek jgħidlek li l-iskop tiegħek huwa tajjeb?!

Dan l-Avviż Legali se jsir liġi li mill-1 ta' Novembru trid tibda tobdiha u eventwalment se jibda jkun hemm il-multi jekk ma tobdihiex.

Issa fil-verżjoni Ingliża tiegħu qed jingħad li fil-każ ta' Ta Xbiex, "glass is collected" iżda mhux qed jingħad meta u xħin.

Fil-każ ta' lokalitajiet oħra jgħidlek li "glass is collected every first Friday of the month", jew "every Friday of the month", jew "every alternative Friday" però fil-każ ta' Tax-Xbiex kulma jgħidlek li "glass is collected" u xejn aktar.

Jekk m'hemmx kjarezza fil-liġi, kif tista' tobbligah joħroġ il-ħġieġ lil dak li jkun jekk ma jafx meta jrid joħorġu?!

Ħalli nagħti eżempju ieħor.

Ħ'Attard, Ħal Balzan, il-Birgu, Birżebbuġa, Ħad-Dingli, il-Fgura, il-Furjana, Ħal Għargħur, il-Gudja, il-Gżira, il-Ħamrun, l-Iklin, l-Isla, il-Kalkara, Ħal Lija, Ħal Luqa, il-Marsa, Wied il-Għajn, il-Mellieħa, il-Mosta, l-Imqabba, l-Imsida, l-Imtarfa, in-Naxxar, Raħal Ġdid, tal-Pietà, Ħal Qormi, il-Qrendi, ir-Rabat, Ħal Safi, San Ġiljan, San Ġwann, San Pawl il-Baħar, Santa Luċija, Santa Venera, is-Siġġiewi, Tas-Sliema, il-Belt u x-Xgħajra jidhru ġo tabella li fiha hemm f'liema ġurnata tal-ġimgħa tinġabar il-borża s-sewda u f'liema ġurnata tinġabar il-borża l-griża jew il-ħadra, però m'hemmx miktub meta tinġabar il-borża l-bajda.

Ir-residenti ta' dawn il-lokalitajiet kollha, qegħdin jeħduha bi kbira li aħna kellna l-ardir li nikkritikaw dan l-Avviż Legali li ħareġ il-Gvern f'Settembru li għadda?!

Kważi kważi ftit ieħor se jakkużawna bir-reat tal-lèse-majesté, jiġifieri high treason, kif kienu jattakkaw qabel!

Fil-Medju Evu jekk toqtol ċerva f'park pubbliku fl-Ingilterra kont teħel il-piena tal-mewt għax ikkommettejt high treason.

ID-DEPUTY SPEAKER: Bil-permess tal-Onor.

Azzopardi, għandna point of clarification min-naħa tal-Ministru Herrera.

JOSÈ HERRERA: Il-kollega tiegħi qed jgħid li fil-każ ta' ċerti kunsilli m'hemmx imniżżel il-ħinijiet ta' meta għandhom joħorġu ċertu materjal.

Oġġettivament jekk wieħed jaqra l-liġi kif inhi, hekk se jirriżultalu, però kif diġà għedt, l-iskeda se tkun ippubblikata qabel il-31 ta' Ottubru u fiha se jiġu spjegati l-ħinijiet u l-ġranet ta' meta għandu jinġabar l-iskart u x'tip ta' skart għandu jinġabar.

Dan sar wara qbil mal-kunsilli lokali kollha.

Domna sal-aħħar għax għandna 69 kunsill lokali u wieħed irid japprezza li mhuwiex faċli li tasal għal ftehim magħhom kollha.

Nirringrazzja 'l Alla, però wasalna.

Fil-fatt, nixtieq nirringrazzja lis-sindki, lill-kunsilliera u lis-segretarji tagħhom talli kkoperaw magħna biex finalment wasalna fi ftehim ma' kulħadd.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

JASON AZZOPARDI: Nirringrazzja lill-Ministru talli qed jikkonferma li dak li għedna għandu mis-sewwa u li l-Avviż Legali twieled monk, ċjoè b'nuqqas, u dan meta jittratta xi ħaġa li hija l-ġebla tax-xewka tal-politika nazzjonali tagħna.

Nifhmu li dan kien biċċa uġigħ ta' ras, għax din hija sfida nazzjonali u sinċerament nixtiequ nagħmlu l-parti tagħna biex nimxu 'l quddiem f'dan is-settur għax qegħdin fl-aħħar tal-league Ewropew.

F'dan is-settur qegħdin l-ewwel mill-aħħar u mhux fl-aqwa żmien!

Jien kont fil-gvern u nista' ngħid li meta gvern jiġi biex jagħmel Avviż Legali, irid jiflih, jixtarru, jgħarblu u jerġa' jgħarblu u qabel ma jmur għall-istampar, the buck stops with the minister għax huwa l-ministru li jiffirma u japprova dak li jintbagħat għall-istampar.

Li kieku kkonsultana l-Gvern, kieku kien ikollhom raġun jgħidulna: Sinjuri tal-Oppożizzjoni, aħna kkonsultajniekom u ma tkellimtux.

Issa qegħdin titkellmu, biex tagħmlu kapital politiku?!

Kieku kellmuna kont ngħidilhom li għandhom raġun, imma aħna ma konniex involuti u allura l-unika okkażjoni li kellna li nitkellmu kienet meta rajna l-pubblikazzjoni fil-Gazzetta tal-Gvern, bħalma raha kulħadd.

Mela kellu raġun Keith Micallef, il-ġurnalist tal-ġurnal Times of Malta, jgħid hekk:

Dak ukoll ġie kkritikat għall-artiklu korrett li ppubblika, imma jekk xejn serva, għax qegħdin naqblu li se jkollha bżonn tinbidel din il-liġi.

Meta tagħmel l-affarijiet bil-ħsieb, l-ewwel tagħmel il-karru u mbagħad iż-żiemel.

Jekk tagħmel bil-maqlub, ma tantx timxi 'l quddiem.

F'din il-ħaġa l-Oppożizzjoni għandha raġun u naħseb li qegħdin naqblu dwar dan.

Mela agħtuhulna r-raġun!

Irrikonoxxu!

Ikkonċedu!

Il-Prim Ministru qal li hu Gvern umli, allura għandu jammetti li l-Oppożizzjoni għandha raġun, mhux jiġi jgħid li l-Oppożizzjoni ma tafx x'qed tgħid.

Ġaladarba l-Ministru se jkun qed jemenda dan l-Avviż Legali li ħareġ ftit tal-ġranet ilu, bħala avukat li sa ftit taż-żmien ilu kien għadu jipprattika, għandu jassorbi mill-ewwel iċ-ċertezza legali f'dan l-Avviż Legali.

Ħa ngħid għal xiex qed nirreferi.

Dan l-Avviż Legali fil-verżjoni Maltija jgħid li l-ħġieġ jinġabar kull ġimagħtejn nhar ta' Ħamis.

Avukat difensur li jkun qed jiddefendi persuna akkużata li kisret wieħed minn dawn ir-reati se jkollu field day għax m'hemmx iċ-ċertezza legali.

Dan jgħid li kull ġimagħtejn il-Ħamis imma ma jgħidx liema Ħamis.

M'għandix dubju li l-Ministru qed jifhimni u nittama li din il-ħaġa tkun indirizzata għax inkella se jkollu loophole.

Qed nagħtih dan il-parir mill-qalb u b'intenzjoni ġenwina għax aħna rridu li dan l-Avviż Legali jkun mirqum u jitjieb, inkella se jkollu problemi, anke meta jiġi għall-infurzar fil-qorti, biex ma ngħidx l-infuzar fit-toroq.

Niġi għal punt ieħor.

L-akbar uġigħ ta' ras wara dan l-Avviż Legali se jkun l-infurzar għax m'hemmx barcoding.

Hawn ħafna blokki ta' appartamenti, partikolarment f'ċerti lokalitajiet.

Allura min se jinforza?

Ħaġa oħra hi li biex jiġi infurzat dan l-Avviż Legali, – għax ovvjament aħna qisna Texas, kbar ħafna! – l-infurzar se jkun f'idejn l-ERA, il-LESA u l-Pulizija.

Ftit ieħor inġibu l-iSWAT!

Ġaladarba l-infurzar se jkun f'idejn dawn it-tliet entitajiet, b'turija ta' nuqqas ta' fiduċja fir-riżorsi ta' kull waħda minhom, miskin min se jkollu jinforza din il-liġi għax dan kif jista' jkun jaf jekk il-borża nħarġitx ħażin minn Tizju li joqgħod fi Flat 1, jew minn Sempronju li joqgħod fi Flat 7 tal-istess blokk ta' appartamenti?

Hawn tidħol l-identifikabilità, li jekk mhumiex se jindirizzawha, se tmut mewta prematura.

Nitlob lill-Ministru jippermettili nagħmel ftit mistoqsijiet li jeħtieġ li jkunu mwieġba.

Ovvjament issa l-ħin ma jippermettix, però l-Minsitru jrid isib il-ħin, mhux għalija, għax jien m'iniex importanti, imma huwa fl-interess tan-nies li dawn il-mistoqsijiet jiġu mwieġba.

Xtaqt li l-Ministru jispjega fid-dettall, ħaġa li llum m'għamilhiex fid-diskors tiegħu, il-loġistika wara s-sistema tal-ġbir tal-iskart organiku.

Nitolbu jispjega kif ġew emendati l-kuntratti li l-kunsilli lokali diġà għandhom mal-kuntratturi għall-ġbir tal-iskart ħalli l-kuntrattur ikollu l-obbligu li l-materjal li se jkun qed jinġabar jitwassal fid-destinazzjoni korretta mingħajr ebda kontaminazzjoni, għax inkella kif għedna fil-Mozzjoni, din il-liġi ma tkun tiswa proprju xejn.

Jista' l-Ministru jgħid kif ġew emendati dawn il-kuntratti mal-kunsilli lokali?

X'penalitajiet se japplikaw?

X'monitoraġġ se jkun hemm biex ma jkunx hemm abbuż mill-kuntrattur, għax hawnhekk hawn lok għall-abbuż?

Aħna nafu li f'Malta għandna żewġ mechanical biological treatment plants, wieħed Sant' Antnin u l-ieħor il-Magħtab.

Liema minn dawn se jkun qed jirċievi l-iskart organiku nadif?

Tinstema' kontradittorja meta tgħid "skart nadif", imma hekk qed jirreferu għalihom il-fdalijiet tal-kċejjen il-kbar bħal tal-lukandi, tar-ristoranti u tal-isptarijiet.

U allura peress li xi skart organiku se jibqa' jiġi mħallat, jista' l-Ministru jgħid fejn se tibda tiġi pproċessata din il-parti tal-iskart organiku mħallta u x'kontrolli se jkun hemm biex waħda ma titħallatx mal-oħra?

Qed nistaqsi għax inkella jekk Joe citizen se jissepara l-iskart mid-dar u sakemm jasal fl-impjant Malta North fil-Magħtab se jitħallat, se jkun issepara l-iskart għalxejn.

Dan il-proċess tas-separazzjoni tal-iskart se jwassal għal skart nadif li faċilment jintuża bħala compost.

X'użu se jsir mill-materjal li jiġi rkuprat?

Ma jagħmilx sens li dan il-materjal jintefa' fid-digester, meta fid-digester jista' jmur skart orgniku mħallat ukoll.

Xi pjanijiet hemm għal dan kollu u fejn se jibda jsir dan il-compost?

Sinjura President, ħafna familji għadhom fil-għama.

Dalgħodu kellmitni familja minn San Pawl il-Baħar li lanqas fuljett ma ntbagħat fid-dar tagħhom.

Dan hu difett ieħor wara dan l-Avviż Legali, minkejja li l-iskop huwa tajjeb.

Ma nafx kemm-il darba rrepetejtha li l-iskop huwa tajjeb, però lil hinn minn riklam imwaħħal ma' karozza tal-linja, il-Gvern kif qed jippretendi li jilħaq il-familji Maltin biex jimxu mar-regoli qabel ma eventwalment jibdew jiġu imposti l-multi?

Ix-xena li rajt f'Raħal Ġdid is-Sibt li għadda filgħodu ma kenitx sabiħa għal pajjiż Ewropew fl-2018, bi kju ta' nies quddiem iċ-Ċentru tas-Saħħa ta' Raħal Ġdid.

Kien hemm anzjan li ġie fuqi u qalli: Dott, ħsibthom qed iqassmu l-lampuki!

Fil-verità dan il-kju nġema' għax kien hemm il-vann tal-WasteServ qed iqassam dawn il-bins.

Dalgħodu quddiem il-Knisja ta' Ħal Tarxien kien hemm kju ieħor.

Ċempilli anzjan biex jgħidli, u bħal dawn kien hemm ħafna.

F'ħafna lokalitajiet imbagħad lanqas fuljett ma qassmu.

Pereżempju kellmuni diversi nies minn Tas-Sliema biex jgħiduli li ma waslilhomx fuljett.

Infurmat ukoll li l-Mosta l-Girl Guides qassmu madwar 1,000 mit-8,700 bin li kellhom iqassmu għax sa 1,000 kien il-ftehim.

Jiġifieri sal-weekend li għadda 87% kienu għadhom ma tqassmux.

Il-31 ta' Ottubru huwa l-ġimgħa d-dieħla, allura jista' xi ħadd ilumna li qed inġibu dan għall-attenzjoni?

L-iskop tal-Oppożizzjoni huwa li żżomm ħidmet il-Gvern taħt skrutinju u mhux li tagħmel xi kritika personali.

Nikkritikaw l-argument u qatt il-persuna.

Ngħid għal mitt darb'oħra li l-Ministru f'din il-ħaġa għandu skop tajjeb.

Din hija l-ġebla tax-xewka, però jekk se tfalli din, il-kumplament se jfalli wkoll u l-istrateġija nazzjonali se tmut mewta prematura.

Ħaġa li aħna ma rridux.

Punt ieħor li rrid nagħmel huwa dwar il-familji barranin li jgħixu f'pajjiżna, għax ma nafux jekk ġewx informati b'dan it-tibdil u jekk hemmx arranġamenti biex jinqabad min ma jridx jissepara u jibda jarmi l-iskart tiegħu quddiem ħaddieħor.

Mela jiġi jarmi l-iskart tiegħu quddiem il-bieb tiegħek u teħel int!

Din tiġri partikolarment fejn hemm il-flats.

F'dak il-każ, iċ-ċans li teħel persuna li m'għandhiex tort mhuwiex żgħir meta eventwalment jiġu imposti l-multi.

Allura rridu nibdew inħaddmu ftit rasna.

Hemm il-barcoding, jiġifieri mhux qegħdin nivvintaw ir-rota, għax 'l hemmhekk konna mexjin sal-2012 taħt Gvern immexxi mill-Partit Nazzjonalista.

Bil-barcoding tkun identifikat, għalkemm dan se joħloq Babilonja u se jkun hawn uġigħ ta' ras.

Hawn min l-affarijiet jeħodhom b'mod leġġer u hawn min jekk jirċievi karta biex jitla' l-qorti tkun ġrat xi ħaġa kbira ħafna.

Il-Ministru, li sa ftit ilu kien jipprattika ta' avukat, u jien li nipprattika l-qorti nafu diversi nies li meta jkollhom kawża żgħira l-qorti jkollhom imsarinhom f'saqajhom, biex ma ngħidlekx li jibdew jagħmlu taħthom minn ġurnata qabel għax l-għada filgħodu jkunu sejrin il-qorti.

Issa dawn ma jkunux akkużati b'omiċidju jew bi frodi, imma jkunu affarijiet żgħar anke ta' bejn il-ġirien.

Ħafna avukati jkollhom uġigħ ta' ras fl-uffiċċju u jipprovaw jikkalmaw lil dak li jkun u jgħidulu biex iżomm il-kalma għax mhuwiex akkużat b'xi qtil.

L-anzjani jagħmluhom bi kbar u hemm min ikollu l-pressjoni għolja.

Issa għidli din: Ċetta li toqgħod fil-village core miskina tlaqqat ċitazzjoni fejn qatt ma rifset l-għatba tal-qorti!

Niġi għal Għawdex.

F'Għawdex m'għandniex waste treatment plant imma għandna waste transfer plant, allura xtaqna nkunu nafu fejn se jmur l-iskart organiku, jekk hux fl-Impjant ta' Sant' Antnin jew fl-Impjant Malta North.

Qed insemmi dan għax nafu li l-kapaċità tad-digester tal-impjant ta' Sant' Antnin f'Wied il-Għajn bejn wieħed u ieħor hija ta' 35,000 tunnellata.

Allura huwa tajjeb li nkunu nafu jekk jinġabar aktar minn dawk il-35,000 hux se jmur fil-Malta North, għax jekk se jmur fil-Malta North, jeħtieġ li niġu assigurati li dan mhux se jitħallat mal-borża l-griża, inkella niġu ħallata ballata u nerġgħu koppi.

Jekk jiġri hekk, il-kampanja ta' edukazzjoni, l-impożizzjoni tal-multi u l-infurzar se jiġu jiswew suf.

Fl-aħħar nett irrid ngħid li din hija opportunità li l-iskart, kif qed jgħid tant tajjeb il-Kap tal-Oppożizzjoni, narawh bħala riżorsa.

L-iskart għandu valur u nixtiequ ħafna li nibdew narawh bħala valur, però meta l-Gvern jgħaffeġ, jitgħaffġu n-nies.

Meta l-Gvern iħawwad, jitħawdu n-nies.

Aħna rridu narawh bħala riżorsa, però ma jistax ikun riżorsa jekk l-affarijiet ma jsirux bil-galbu, b'attenzjoni, b'ċerta reqqa u b'ċerta serjetà.

Għalhekk għedna li dan l-Avviż Legali kien hotchpotch, għax se tibda sseħħ konfużjoni.

Diġà rajnieha fl-aħħar ġranet, fejn sa dalgħodu stess rajna dawn il-kjuwijiet f'diversi bliet u rħula.

Konfużjoni manja.

Imsieken dawk li se jkollhom jinforzaw dan l-Avviż legali.

Se nerġa' nsemmi l-ħinijiet.

Meta jien u l-Onor.

Robert Cutajar konna qegħdin naraw l-Avviż Legali ma stajniex nifhmu x'sens u x'għaqal hu dan u x'razza ta' raġunar hu li f'ċerti lokalitajiet, peress li ma tistax toħoroġ l-iskart aktar minn erba' sigħat qabel il-ħin allokat, bħal pereżempju l-Ħamrun u Ħad-Dingli, in-nies se jispiċċaw jitilqu mix-xogħol, imorru d-dar, joħorġu l-iskart u jerġgħu jmorru lura għax-xogħol.

Dan hu ġenn awtentiku.

Tkun tad-daħk li kieku ma kenitx serja!

Għal min qed jismagħni rrid ngħid li dawn huma fatti u mhux opinjonijiet, jew teoriji.

Għalhekk bħala Oppożizzjoni qegħdin inħossu l-obbligu li ngħidu lill-Ministru li l-iskop tiegħu huwa tajjeb, u li naqblu li din hija kwestjoni ta' importanza, però ma rridux niġu fi kliem Milton, li fil-ktieb "Paradise Lost" kien qal hekk:

Ma rridux mal-konfużjoni nżidu l-konfużjoni għax inkella minflok ma nkunu qegħdin nagħmlu l-ħajja tan-nies aktar faċli, inkunu qegħdin noħolqulhom inkonvenjent kbir.

Grazzi.

L-ISPEAKER: Grazzi.

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hija l-mozzjoni kif imressqa u moqrija mill-Onor.

L-ISPEAKER: Qed tintalab votazzjoni.

Skont il-ftehim milħuq fil-Kumitat Permanenti dwar ix-Xogħol tal-Kamra fil-Laqgħa tal-1 ta' Ottubru 2018, din il-votazzjoni tittieħed fis-seduta tat-30 ta' Ottubru 2018.

Issa nsejjaħ lill-Ministru José Herrera biex, jekk jogħġbu, iressaq l-aġġornament tal-Kamra.

AĠĠORNAMENT

JOSÈ HERRERA: Sur President, nipproponi l-aġġornament tal-Kamra għal nhar it-Tnejn, 29 ta' Ottubru 2018, fis-6.00 p.m. b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Mozzjoni biex il-Kamra tmur f'Kumitat ta' Provvista għall-konsiderazzjoni tal-Estimi Ġenerali ta' Spiża għas-sena 2019 (L-Ewwel Jum Imħolli kollu għall-Oppożizzjoni).

Ninforma lill-Kamra li skont ftehim milħuq, id-diskors tal-Kap tal-Oppożizzjoni se jkun imxandar ukoll b'mod dirett mill-Public Broadcasting Services (PBS), b'kull stazzjon tat-televiżjoni jew internet service provider jingħata clean feed mill-PBS.

Ninforma wkoll lill-Kamra li d-diskors tal-Kap tal-Oppożizzjoni se jiġi mxandar bil-lingwa tas-sinjali għal persuni neqsin mis-smigħ u li fil-bidu tas-seduta, fotografi u cameramen jitħallew jieħdu ritratti/filmati għal ftit minuti.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

CHRIS SAID: Sur President, bħal-lum xahrejn, proprju fl-24 ta' Awwissu, Għawdxi tilef ħajtu tort ta' Steward Health Care, il-kumpanija li tmexxi l-Isptar Ġenerali ta' Għawdex u jkolli ngħid li kien ukoll tort tal-Gvern għax ipprivatizza l-uniku sptar li għandna f'Għawdex imma mhux biss, għax wara li ġara dan l-inċident, minflok ma ħa l-passi biex jitranġaw l-affarijiet, kien kompliċi f'coverup, kif se nispjega aktar tard.

F'dan il-każ, l-aktar ħaġa gravi kienet dak li ġara wara l-inċident.

Il-kumpanija li qiegħda tmexxi l-uniku sptar li għandna f'Għawdex flimkien mal-Gvern, uffiċjali tal-Gvern, u uffiċjali tal-isptar, għamlu minn kollox biex jipprovaw jgħattu dak li ġara bħal-lum xahrejn.

Sur President, fl-10.00 a.m. nhar l-24 ta' Awwissu ddaħħal fl-Isptar Ġenerali ta' Għawdex raġel Għawdxi b'sintomi ta' attakk tal-qalb.

Fl-10.30 a.m. it-tobba tal-istess sptar ordnaw li jiġi trasferit immedjatament lejn Malta bil-helicopter.

Dawn kienu qegħdin jippreparaw lill-pazjent biex jeħduh lejn Malta bil-helicopter, għax hemm ċerti preparamenti li jridu jsiru, meta ftit tal-minuti wara rriżulta li ma kienx hemm helicopter, allura lil dan il-pazjent daħħluh fis-CCU tal-Isptar Ġenerali ta' Għawdex.

Bejn il-11.00 a.m. u l-11.15 a.m. irċevejt telefonata mingħand numru ta' ħaddiema li jaħdmu fl-Isptar Ġenerali ta' Għawdex u dawn qaluli bil-paniku li kien hemm meta ndunaw li ma kienx hemm helicopter biex jittrasferixxu lil dan il-pazjent lejn Malta kif ordnawlhom it-tobba.

Ftit tal-ħin wara, għall-ħabta tas-1.00 p.m., tellajt post fuq il-Facebook biex ninforma lin-nies b'din is-sitwazzjoni.

Sadanittant il-pazjent kien għadu fl-Isptar Ġenerali ta' Għawdex.

Ftit tal-minuti wara li tellajt din il-post, il-Communications Officer tal-isptar ipprovat tgiddibni fuq il-midja soċjali, però sadanittant baqgħu jasluli rapporti mill-isptar mingħand Għawdxin li ma setgħux jaċċettawha dik is-sitwazzjoni għax setgħu kienu huma jew seta' kien xi ħadd mill-familja tagħhom minflok dak il-pazjent.

Ġara li fl-4.30 p.m. kellu sintomi ta' attakk ieħor.

Dak il-ħin wasal il-helicopter, jiġifieri kważi seba' sigħat wara, u xħin ħaduh fil-heliport ta' Għawdex bdew jitteħdulu r-ritratti qed jitgħabba fil-helicopter.

Is-CEO tal-Isptar Ġenerali ta' Għawdex ippubblika dawk ir-ritratti fil-5.02 p.m. fuq il-Facebook page tiegħu, fejn qal lil min kien qed jallarma: Ara kif il-helicopter qiegħed hawn.

Il-helicopter kien qiegħed hemm seba' sigħat tard u tort ta' hekk dak il-pazjent tilef ħajtu.

Mhux hekk biss, ninsab informat li Alla jbierek is-CEO tal-isptar mar il-heliport biex jieħu r-ritratti mhux bl-iskop li jara kif se jsalva l-ħajja tal-pazjent, imma biex jara kif se jgiddeb Membru tal-Oppożizzjoni minn Għawdex li kellu l-ardir li jitkellem fuq nuqqas serju li tort tiegħu tilef ħajtu pazjent Għawdxi.

Dak kien xogħlu s-CEO, li jmur il-heliport, jieħu r-ritratti u jtellagħhom fuq il-Facebook page tiegħu biex mingħalih igiddeb lili.

Dak li kont qed nagħmel jien ma kontx qed nagħmlu biex niskorja punti politiċi, kif qal is-CEO, kont qed nagħmlu għax għandi għal qalbi lil Għawdex, lill-Għawdxin, is-saħħa tal-Għawdxin u s-saħħa tal-familja tiegħi għax dan seta' kien membru tal-familja tiegħi, jew stajt kont jien.

Kif se nispjega 'l quddiem, kien hemm Deputat min-naħa l-oħra ta' din il-Kamra li meta kellu bżonn il-helicopter ukoll ma kienx hemm u seta' tilef ħajtu wkoll.

Salvawlu ħajtu bi żbrixx u għax kif ngħidu bil-Malti, Alla ħanin!

Is-CEO għadda l-istess ritratti lill-Ministru għal Għawdex, li wkoll waqgħet fil-lixka u tellgħathom fuq il-Facebook page tagħha biex turi li Għawdex għandna l-helicopter.

Is-CEO għalaq il-post tiegħu billi qal li bil-poplu ma jidħak ħadd.

Issa jien lill-istess CEO ngħidlu li bil-poplu ma jqarraq ħadd, allavolja saret cover-up!

Sfortunatament il-pazjent miet tort ta' dan in-nuqqas.

Fil-ġranet ta' wara saret pressjoni fil-midja imma Steward Health Care ċaħdu li kien hemm xi nuqqas.

Il-Ministru Fearne wara ftit jiem iddeċieda li jaħtar inkjesta li ġiet immexxija minn persuna waħda li għażel hu, kif għandu kull dritt, u dan kien il-Prof.

Jekk m'iniex sejjer żball, ir-rapport tal-inkjesta tlesta fis-17 ta' Settembru, ftit aktar minn xahar ilu, u meta tlesta l-Gvern ħareġ stqarrija qasira qasira, ta' tliet paragrafi kollox, fejn prattikament qal li l-bord indipendenti ma sab l-ebda nuqqas fis-servizz tal-helicopter.

Għalija, ladarba d-Deputat Prim Ministru ħareġ din l-istqarrija mingħajr ma ppubblika r-rapport, u mingħajr ma ra kif saret din l-inkjesta jew jekk daħlitx fil-fond ta' dak li sar, il-Ministru huwa kompliċi f'dan il-cover-up.

Meta tlestiet l-inkjesta jien sejjaħtilha farsa però llum ngħidilha fażulla, anzi ngħid li hija inkjesta cover-up li saret mhux biex issib il-verità, jew biex issib in-nuqqasijiet ħalli jitranġaw, imma biex tgħatti l-mewt ta' persuna li seħħet b'nuqqas gravi.

Dan juri li dawn jiġu jaqgħu u jqumu minn ħajjet in-nies.

Hawnhekk nistaqsi jekk min mexxa l-inkjesta tkellimx mal-ħaddiema li kienu fl-emerġenza, għax jien għandi informazzjoni li ma tkellem mal-ebda wieħed minnhom.

U kif ma bagħatx għalija la kont jien li ħriġt l-istorja fuq il-midja soċajli u komplejt nikteb fuqha?

Probabbli beża' li tant stajt nagħtih informazzjoni li ma kienx se jkollu minn fejn joħroġ u ma jkun jista' jagħmel xejn biex jgħatti dak li ġara!

Bilfors jidħlulek dawn is-suspetti għax meta ssir inkjesta ta' dan it-tip, l-ewwel persuna li għandek tibgħat għaliha hija dik li tkun ħarġet bl-informazzjoni, li kont jien!

Jien kont qed nistenna li l-Prof.

Cacciottolo jibgħat għalija ħalli ngħidlu dak li naf, ngħidlu minn fejn ġibt l-informazzjoni, ngħidlu l-ħinijiet u ngħidlu x'hemm miktub fil-fajl tal-isptar, li forsi ma wrewhulux, allura ma nagħtihx tort, imma jien naf li fil-fajl tal-isptar fl-10.30 a.m. ġiet imniżżla minuta li tgħid "helicopter not available".

Dan wara li ġie ordnat mit-tobba li dan il-pazjent jittieħed immedjatament lejn l-Isptar Mater Dei.

Meta ħareġ ir-rapport ta' din l-inkjesta fażulla, ta' din l-inkjesta cover-up, aktar nies bdew jiġu 'l quddiem għax kif għedt, fejn tidħol is-saħħa ma tilgħabx u dak li jkun jibda jistaqsi kieku kien xi ħadd mill-familja tiegħu kienx jiġri l-istess.

Iva, aktar nies avviċinawni u kellmuni.

Wieħed minnhom saħansitra bagħatli bil-miktub fuq WhatsApp għaliex in-nies jafu li ċerti affarijiet jiġu segwiti.

Fil-fatt, wara dak li ġara l-amministrazzjoni tal-isptar Alla jbierek aktar kienet interessata biex issib min kien qed jagħtini l-informazzjoni milli biex jirranġaw dak li ġara!

Saret witch hunt kbira biex jipprovaw jidentifikaw lil min kien qed jgħaddili l-informazzjoni, però minn hawnhekk ngħidilhom li ma kenitx persuna waħda!

Bagħtuli għexieren ta' persuni li kienu xogħol dakinhar u raw b'għajnejhom u semgħu b'widnejhom u ma ħamlux dak li kien qed jiġri u l-gideb, inkluż persuni li jappoġġjaw lill-partit fil-gvern u li huma midħla tiegħu.

Ħaddiem li jaħdem fl-Emerġenza qalli li jinsabu f'sitwazzjoni tal-waħx u tat-tkexkix.

Qalli li meta ġara l-inċident hu kien duty fl-Emerġenza u filgħodu t-tobba ordnaw li l-pazjent jittieħed immedjatament Malta bil-helicopter, imma dan ma kienx disponibbli, jgħidu x'jgħidu u jiktbu x'jiktbu.

Dan qalli wkoll li kien hemm każijiet oħra ta' persuni li tilfu ħajjithom minħabba negliġenza.

Qalli li Għawdex qed ibati minħabba l-isptar.

Dan il-messaġġ kitibhuli ħaddiem u bħalu qaluhuli bil-fomm ħafna ħaddiema u tobba oħra.

Għaldaqstant irrid nieħu dan l-Aġġornament biex nagħmel tliet sfidi lill-Ministru Chris Fearne, li nispera li jilqagħhom jekk għandu għal qalbu l-qasam tas-saħħa f'Għawdex.

L-ewwel sfida hija li d-Deputat Prim Ministru jippubblika immedjatament ir-rapport ta' dan il-bord indipendenti għax sal-lum ippubblika biss paragrafu wieħed minnu.

Jekk m'għandux x'jaħbi u ma jridx ikun kompliċi f'dan il-cover-up, allura għandu jippubblikah biex naraw kemm dan sar bil-għaqal, lil min kellmu u xi rriżulta.

It-tieni sfida lid-Deputat Prim Ministru hija biex jgħid jekk fil-fajl tal-pazjent hemmx imniżżel darbtejn "helicopter not available".

L-ewwel darba fl-10.30 a.m. u t-tieni darba xħin il-pazjent wasal Malta fil-5.30 p.m. Jekk iva, x'se jagħmel?

Se joqgħod fuq l-inkjesta?

Il-Ministru talbu l-fajl biex jarah?

Il-Ministru jaf jekk ħarġitx ċirkolari xi ġranet qabel ma ġara dan l-inċident, li fiha kien hemm bil-miktub li l-helicopter ma kienx se jkun hemm?

Il-bord indipendenti kif jista' jgħid li ma sar l-ebda nuqqas fis-servizz tal-helicopter bejn l-isptar ta' Għawdex u l-isptar ta' Malta?

It-tielet sfida lid-Deputat Prim Ministru hi biex jikkonferma jekk din ġratx l-ewwel darba, għax jien għandi informazzjoni li ġrat drabi oħra.

Lid-Deputat Prim Ministru nisfidah jgħid jekk din ġratx ma' Membru ta' din il-Kamra min-naħa tiegħu, li kellu bżonn jittieħed b'urġenza lejn l-Isptar Mater Dei u l-helicopter ma kienx hemm.

Nispera li d-Deputat Prim Ministru jwieġeb għal dawn il-mistoqsijiet għax jekk ma jweġibhomx, il-mistoqsijiet f'moħħ il-poplu Għawdxi se jibqgħu hemm u se jiżdiedu.

Il-Gvern għalaq ħalqu u ma kkummentax imma jekk ħaseb li jekk joqgħod kwiet u ma jirreaġixxix dan il-każ se jmut fuq ommu u jintesa, sejjer żball għax fejn tidħol is-saħħa u fejn tidħol il-ħajja ma jilgħab ħadd.

Allura nitolbu jilqa' dawn it-tliet sfidi u jgħid eżattament x'se jagħmel.

Irridu ngħidu li llum Steward Health Care, u qabilhom Vitals Global Healthcare, qed jieħdu €1.2 miljun fis-sena għall-helicopter biss.

Il-kuntratt tal-Gvern ma' Vitals Global Healthcare u issa ma' Steward Health Care qatt ma ġie ppubblikat, però ġie kkonfermat fil-Parlament li qed jitħallsu €1.2 miljun fis-sena biex ikun hemm helicopter li qabel kien jiġi pprovdut mill-Armata li kellha l-personnel tagħha disponibbli 24 siegħa kuljum.

Din għandha iżjed minn helicopter wieħed, allura jekk ikollha l-helicopter għas-service ikun hemm helicopter ieħor u jekk ikollha helicopter bil-ħsara jkun hemm helicopter ieħor, imbagħad jekk ma jkunx hemm tagħha, ikun hemm tal-Missjoni Militari Taljana.

Dak iż-żmien il-Gvern kien iħallas €800 għal kull pazjent li jġorr bejn Malta u Għawdex.

Ftit tax-xhur ilu għamilt mistoqsija parlamentari u staqsejt fl-aħħar għaxar snin kemm inġarru pazjenti bejn Malta u Għawdex u rriżulta li nġarru medja ta' 35 pazjent fis-sena.

Taf kemm jiġu bit-€800?

Ftit iżjed minn €30,000 fis-sena!

U llum il-Gvern qed iħallas €1.2 lil kumpanija privata għas-servizz zopp li bih qed jitilfu ħajjithom l-Għawdxin u Alla jbierek qisu xejn mhu xejn.

Hemm ukoll il-kwestjoni tal-helipads.

Sa ftit tas-snin ilu kellna helipad fl-Isptar Ġenerali ta' Għawdex, helipad fl-Isptar San Luqa, imbagħad wara kien hemm ieħor fl-Isptar Mater Dei.

Il-helicopter kien jgħabbi pazjent mill-isptar u jwasslu sal-isptar l-ieħor imma llum la hemm helipad fl-Isptar Ġenerali ta' Għawdex u lanqas m'hemm helipad fl-Isptar Mater Dei.

Dan ifisser li biex jiġi trasportat pazjent minn Għawdex għal Malta jrid jieħu mill-inqas siegħa iżjed għax il-pazjent l-ewwel irid jinħareġ u jitgħabba f'ambulanza, l-ambulanza tmur il-heliport ta' Għawdex, jitniżżel mill-ambulanza u jittela' fil-helicopter, il-helicopter ma jmurx l-Isptar Mater Dei imma jmur l-Isptar San Luqa jew Ħal-Luqa, minn hemm jerġa' jitniżżel u jitpoġġa f'ambulanza, l-ambulanza tieħdu l-Isptar Mater Dei, jerġa' jitniżżel mill-ambulanza u finalment jiddaħħal fl-isptar!

Kważi kważi jaqblilhom iġibuh bil-vapur!

Jekk verament jinteressana mis-saħħa tal-Għawdxin, l-ewwel u qabel kollox, u llum qabel għada, bi ftit investiment – dan ma rridux xi miljuni kbar – għandna nagħmlu helipad fl-Isptar Ġenerali ta' Għawdex, kif kien hemm u tneħħa, għax minfloku qed tinbena l-iskola ta' Barts!

Alla jbierek ma sabux post alternattiv.

Fir-rigward ta' dak tal-Isptar Mater Dei, dan kien tneħħa meta tlesta l-Isptar tal-Onkoloġija u għalkemm qalu li se jsibu post altenrattiv, baqa' ma nstabx.

Aktar ma jdumu ma jsibu soluzzjoni, aktar juru li jiġu jaqgħu u jqumu mis-saħħa tal-Għawdxin.

Dan kollu jorbot mal-iżball kardinali li sar meta ġie privatizzat l-uniku sptar li għandna f'Għawdex.

Bħala Oppożizzjoni konna, għadna u nibqgħu mhux kontra l-privat fil-qasam tas-saħħa, biex ma ninftihemx ħażin.

Aħna kontra li jiġi privatizzat l-uniku sptar li kien hemm f'Għawdex.

Li l-privat jiġi u jiftaħ sptar ieħor f'Għawdex by all means, anzi nagħmlulu l-ilma jiżfen biex isir hekk, imma mhux li ma jibqax sptar pubbliku wieħed f'Għawdex kif ġara.

Meta ġie ffirmat il-ftehim mal-Vitals Global Healthcare u saret il-privatizzazzjoni tgħidx kemm wegħduna affarijiet sbieħ.

Fit-18 ta' Marzu tal-2015, tliet snin u nofs ilu, saret konferenza stampa li għaliha attenda nofs il-Kabinett.

Din saret iż-Żebbuġ Għawdex, fejn kien hemm il-Prim Ministru, il-Ministru Fearne, il-Ministru Konrad Mizzi – dak li pprivatizza l-isptarijiet – il-Ministru Anton Refalo li dak iż-żmien kien Ministru għal Għawdex, il-Ministru Chris Cardona u l-Ministru Evarist Bartolo.

Morru sibu l-gazzetti ta' dakinhar u taraw ir-ritratt.

Kien hemm nofs il-Kabinett għal din il-konferenza stampa fejn ħabbrulna li se jipprivatizzaw l-isptar, se tidħol kumpanija privata u fi żmien sentejn se tagħtina sptar ġdid ta' 400 sodda.

Minn dakinhar għaddew tliet snin u nofs u l-isptar il-ġdid mhux talli għadu ma tlestiex, talli ma tpoġġietx ġebla li hi ġebla.

Lanqas applikazzjoni mal-Awtorità tal-Ippjanar konkluża m'hemm biex jinbena dan l-isptar.

Dakinhar, apparti l-ħafna wegħdiet li għamlulna, il-Ministru Fearne, li dakinhar kien Segretarju Parlamentari resposabbli mill-qasam tas-saħħa, qalilna li qed nassistu to the writing of a new page u hekk kien, għax tliet snin u nofs wara l-privatizzazzjoni għandna sptar bla konsulenti f'Għawdex!

Dik żgur li hija paġna ġdida.

Għandna nuqqas enormi għax il-konsulenti li hemm fl-isptar qegħdin jitilqu u sptar bla konsulenti xi sptar hu?!

Min se jiddeċiedi fuq il-pazjenti?

Min se jgħid lill-pazjent x'għandu jingħatalu?

Il-mistoqsija l-kbira hija kif il-konsulenti Għawdxin qegħdin jitilqu mill-Isptar Ġenerali ta' Għawdex meta sa ftit tas-snin ilu kienu kważi jiġġieldu biex jaħdmu Għawdex!

Illum bil-maqlub.

Illum il-konsulenti Għawdxin wieħed wieħed, inkluż eks Segretarju Parlamentari tal-Partit Laburista, qed jitilqu mill-Isptar Ġenerali ta' Għawdex bil-konsegwenza li għandna sptar b'ħafna konsulenti neqsin.

Paġna ġdida wkoll għax ir-Radiology Department ilu bla radiologist għal xhur sħaħ kull meta dan ikun indispost.

Kif jista' jkollok sptar fejn ir-Radiology Department, li rrid ngħid li sar b'investiment minn Gvern Nazzjonalista b'fondi tal-Unjoni Ewopea, ikun għal ħafna ħin bla radiologist?!

Paġna ġdida hija wkoll meta toħroġ tiftaħar li se jinfetaħ anatomy centre għall-istudenti barranin ta' Barts u mbagħad meta tmur fuq il-post tinduna li kulma għamlu huwa li qed jużaw il-binja li nbniet mill-Gvern Nazzjonalista bejn l-2008 u l-2013 biex isservi bħala Child Development Centre li minnu jingħataw is-servizzi tas-saħħa lit-tfal Għawdxin!

Biex inbniet din il-binja totalment ġdida konna nfaqna €1.2 miljun mill-fondi ta' Eko-Għawdex, imbagħad jiġi dan il-Gvern u minflok mhu qed jużaha bħala Child Development Centre se jagħtiha lil Barts biex jagħmlu anatomy centre meta la hemm pjan u lanqas post biex jinqdew it-tfal Għawdxin.

Hekk qed jiġu stmati l-Għawdxin fil-qasam tas-saħħa.

Paġna ġdida wkoll fil-qasam tat-testijiet tad-demm riferuti minn tobba li ma jaħdmux fl-isptar.

Paġna ġdida wkoll li tiltaqa' ma' tobba u jgħidulek li jekk tħoss xi ħaġa trid taqbad il-karozza u tibqa' sejjer dritt lejn l-Isptar Mater Dei!

Għiduli intom x'fiduċja jibqagħlek meta tara dan kollu?

U nista' nkompli nsemmi imma m'għandix il-ħin.

Nappela lill-Ministru Fearne biex ma jħallix il-qasam tas-saħħa f'Għawdex jiddeterjora.

Huwa faċli li tagħmel il-wegħdi.

Ara f'dan il-Baġit ma smajna assolutament xejn fuq il-qasam tas-saħħa f'Għawdex.

Lanqas il-bini tal-isptar il-ġdid ma reġa' ġie mwiegħed għax issa se nidħlu fil-ħames sena li suppost beda jinbena meta lanqas biss għadha tpoġġiet ġebla li hi ġebla fih!

Jien nemmen li l-Ministru Fearne hu konvint li sar żball meta l-Isptar Ġenerali ta' Għawdex ġie privatizzat u għalkemm dak l-iżball m'għamlux hu imma għamlu l-Ministru ta' qablu, xorta għadu fil-ħin biex jirranġah.

Jekk mhux se jirranġah, Sur President, is-sitwazzjoni se tkompli sejra għall-agħar.

Sur President, nappella wkoll lill-Ministru għal Għawdex, lis-Segretarju Parlamentari Camilleri u lill-Eks Ministru Anton Refalo biex ma jkunux parteċipi f'cover-up fejn tidħol is-saħħa tal-Għawdxin.

Jista' jkun li tkellmu internament fuq is-sitwazzjoni u jista' jkun li tkellmu internament biex ma jiġix privatizzat l-uniku sptar li għandna f'Għawdex u naf li meta jitkellmu one-to-one mal-Għawdxin jgħidu li ma jaqblux ma' dak li ġara fil-qasam tas-saħħa f'Għawdex, imma issa wasal il-mument li biex ma jibqgħux jiġru aktar inċidenti gravi, iridu jitkellmu apertament.

Bħala Għawdxin, tridu tqumu u tpoġġu s-saħħa tal-Għawdxin, is-saħħa tagħkom, kollegi tan-naħa tal-Gvern, tal-familji tagħkom u tal-ħbieb tagħkom l-ewwel u qabel kollox.

Nispera li dawn l-appelli ma jaqgħux fuq widnejn torox.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal nhar it-Tnejn, 29 ta' Ottubru 2018, fis-6.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Ministru.

Fis-7.26 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI

MINISTERU GĦALL-EDUKAZZJONI U XOGĦOL – INFIQ FUQ FESTINI, RIĊEVIMENTI, IKLIET, EĊĊ.

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet in-nefqa f'kull entità li għaliha hu responsabbli f'festini, parties, riċevimenti, ikliet u xiri ta' alkoħol u simili mill-2013, sena b'sena, sad-data li fiha tkun imwieġba din l-interpellanza?

EVARIST BARTOLO (Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol): Ninsab infurmat li t-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant hu kif muri fit-tabella li qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra.

MINISTERU GĦALL-ENERĠIJA U L-IMMANIĠĠAR TAL-ILMA – FESTINI, PARTIES, RIĊEVIMENTI, IKLIET U XIRI TA' ALKOĦOL – NEFQA

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Enerġija u l-Immaniġġar tal-Ilma: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet in-nefqa f'kull entità li għaliha hu responsabbli f'festini, parties, riċevimenti, ikliet u xiri ta' alkoħol u simili mill-2013, sena b'sena, sad-data li fiha tkun imwieġba din l-interpellanza?

JOE MIZZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba qed titpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra.

MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET EWROPEJ U L-UGWALJANZA – FESTINI, PARTIES, RIĊEVIMENTI, IKLIET U XIRI TA' ALKOĦOL – NEFQA

L-ONOR.

HELENA DALLI: Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba mill-Onor.

MINISTERU GĦALL-FINANZI – INFIQ FUQ FESTINI, RIĊEVIMENTI, IKLIET, EĊĊ.

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet in-nefqa f'kull entità li għaliha hu responsabbli f'festini, parties, riċevimenti, ikliet u xiri ta' alkoħol u simili mill-2013, sena b'sena, sad-data li fiha tkun imwieġba din l-interpellanza?

EDWARD SCICLUNA: Ngħarraf lill-Onor.

MINISTERU GĦAT-TURIŻMU – FESTINI, PARTIES, RIĊEVIMENTI, IKLIET U XIRI TA' ALKOĦOL – NEFQA

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet in-nefqa f'kull entità li għaliha hu responsabbli f'festini, parties, riċevimenti, ikliet u xiri ta' alkoħol u simili mill-2013, sena b'sena, sad-data li fiha tkun imwieġba din l-interpellanza?

KONRAD MIZZI (Ministru għat-Turiżmu): Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra t-tagħrif minn meta l-entitajiet inkwistjoni ġew taħt ir-responsabbiltà tiegħi.

MINISTERU GĦALL-INTERN U S-SIGURTÀ NAZZJONALI – INFIQ FUQ FESTINI, RIĊEVIMENTI, IKLIET, EĊĊ.

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet in-nefqa f'kull entità li għaliha hu responsabbli f'festini, parties, riċevimenti, ikliet u xiri ta' alkoħol u simili mill-2013, sena b'sena, sad-data li fiha tkun imwieġba din l-interpellanza?

MICHAEL FARRUGIA (Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali): Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba tinsab fit-tabella li qed titpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra.

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien in-numru totali ta' telefonati ġenwini fuq is-Supportline 179 li saru s-sena l-oħra mqassma skont il-problema preżentata?

Kemm hemm linji tat-telefon biex jitmexxa dan is-servizz tant importanti?

MICHAEL FALZON (Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali): Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant illi fil-preżent hemm żewġ linji tat-telefon biex ikun jista' jitmexxa dan is-servizz.

Is-Supportline 179 kellu 8,899 telefonata ġenwina matul is-sena 2017.

It-telefonati huma mqassmin hekk kif ġej:

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: B'referenza għar-risposta għall-mistoqsija parlamentari 27114 tat-12-il leġiżlatura, jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm każijiet li ġew segwiti mill-professjonisti matul l-2017 u f'liema Ċentri kienu dawn il-każijiet?

X'tip ta' każijiet kellhom dawn it-timijiet multidixxiplinarji?

X'għandhom jagħmlu l-familji li jixtiequ jagħmlu użu minn dawn il-professjonisti?

MICHAEL FALZON: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellantli illi l-Fondazzjoni għas-Servizzi ta' Ħarsien Soċjali matul l-2017 impjegat 13-il professjonist sabiex jaħdmu fil-Home Based Therapeutic Services (HBTS).

Sal-aħħar tas-sena 2017 kien hemm 21 professjonist jaħdmu fis-servizz.

Dawn il-professjonisti ħadmu minn dawn iċ-Ċentri:

· Għargħur – Ċentru LEAP

· Għajnsielem Għawdex – Ċentru tas-servizzi tal-FSWS f'Għawdex

L-għan ta' dan is-servizz huwa li nipprovdu għajnuna terapewtika lill-familji 'multi-stressed' fil-komunità tagħhom.

Fl-2017 ġew riferuti 81 każ ġdid għas-servizz tal-HBTS.

F'din l-istess sena s-servizz ħadem b'kollox ma' 111-il familja, li jikkonsistu minn 321 individwu.

Dawn il-familji kellhom diversi problemi kumplessi relatati ma' faqar, vizzji ta' droga, xorb eċċessiv, vjolenza fil-familja, problem ta' saħħa mentali u riskju li t-tfal jitneħħew mill-familji naturali tagħhom.

Il-familji li ħadmu magħhom il-professjonisti tal HBTS ġew riferuti minn diversi servizzi oħra, fosthom:

Biex wieħed ikun jista' jagħmel użu minn dan is-servizz il-familji jridu jkunu qed jiġu segwiti minn social workers fi ħdan l-Aġenzija Appoġġ.

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid fiex jikkonsisti s-servizz ta' respite u x'joffri dan is-servizz lil min jużah?

X'għandu wieħed jagħmel biex japplika għal dan is-servizz?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant illi s-servizz ta' respite jingħata minn dawn id-Dipartimenti u Entitajiet: id-Dipartiment għall-Anzjanità Attiva u Kura fil-Komunità; ir-Residenza San Vinċenz de Paule; l-Aġenzija Sapport u l-Fondazzjoni għas-Servizzi tal-Ħarsien Soċjali.

L-iskop tas-servizz ta' respite jvarja f'dawn l-erba' entitajiet.

L-għan ta' dan is-servizz fil-qasam tal-anzjani huwa li jipprovdi servizz lill-familji li jieħdu ħsieb lill-anzjani tagħhom fid-dar, bl-iskop li min jieħu ħsieb l-anzjani b'mod informali jkun jista' jieħu ftit ħin ta' mistrieħ.

L-informazzjoni dwar is-servizzi ta' respite mgħotija mid-Dipartiment għall-Anzjanità Attiva u Kura fil-Komunità tista' tinkiseb mis-sit www.activeageing.gov.mt.

Filwaqt illi l-applikazzjonijiet ta' respite huma f'idejn id-Dipartiment għall-Anzjanità Attiva u Kura fil-Komunità, il-Faċilita` għall-Kura fit-Tul San Vinċenz De Paule tara li tirriserva żewġ sodod għal respite.

Is-servizz ta' respite mogħti mill-Aġenzija Sapport iservi sabiex joffri perjodu stipulat u mhux fit-tul ta' mistrieħ lill-persuni b'diżabilità u l-familjari tagħhom.

Familjari ta' persuni b'diżabilità jagħmlu użu minn dan is-servizz ukoll f'każijiet fejn għal xi perjodu ma jkunux jistgħu jieħdu ħsieb il-membru tal-familja b'diżabilità, bħal fil-każ ta' sptar u safar.

Familjari ta' persuni b'diżabilità li jkunu qed jirċievu servizzi oħra mill-Aġenzija Sapport jiġu ggwidati sabiex jaċċessaw is-servizz ta' respite provdut minn dawn l-organizzazzjonijiet, skont il-bżonn.

Is-servizz ta' respite fostering fi ħdan l-Aġenzija Appoġġ huwa servizz li jingħata lill-ġenituri jew kustodji legali li għal raġunijiet speċifiċi, ma jkunux jistgħu jieħdu ħsieb lil uliedhom jew lill-minuri fil-kustodja tagħhom għal perjodu qasir ta' żmien.

Ir-raġunijiet jistgħu jkunu diversi, bħal pereżempju l-ġenitur jew kustodju legali jkollu bżonn jiġi rikoverat l-isptar iżda ma jkollux sapport familjari.

Dan is-servizz jingħata wkoll lill-ġenituri jew kustodji legali li jkollhom bżonn jakkumpanjaw lil xi wild għal trattament mediku barra minn Malta.

Hemm ukoll sitwazzjonijiet fejn dan is-servizz jingħata lill-foster carers li minħabba n-natura tal-każ tal-minuri li jkunu qed jieħdu ħsieb, ikun importanti li jingħataw sapport minn familja oħra għal perjodu qasir ta' żmien.

Għal informazzjoni aktar speċifika dwar is-servizz ta' respite fostering wieħed għandu jagħmel kuntatt mal-Aġenzija Appoġġ minn fejn ikun jista' jiġi assistit mill-ħaddiema soċjali responsabbli minn dan il-qasam.

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm social mentors f'kull Family Resource Centre?

X'inhuwa l-irwol tagħhom u jista' l-Ministru jgħid jekk humiex se jiġu impjegati aktar social mentors biex jaħdmu fost il-familji fil-bżonn?

MICHAEL FALZON: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant illi t-tagħrif mitlub minnu dwar is-social mentors diġa kien ingħata fit-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 6706, magħmula mill-istess Onor. Interpellant ftit tal-ġranet ilu.

L-FSWS tingaġġa social mentors b'mod regolari, skont il-volum tax-xogħol illi jkun hemm u flimkien ma' professjonisti oħra b'mod multidixxiplinarju.

ĊENTRU LEAP – GĦAJNUNA LIL PERSUNI BI PROBLEMI TA' SAĦĦA MENTALI

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: B'referenza għall-mistoqsijiet parlamentari 31246 tat-12-il leġiżlatura u 2567 ta' din il-leġiżlatura, jista' l-Ministru jagħti tweġiba dwar il-persuni b'nuqqas ta' saħħa mentali li jafu bihom l-impjegati taċ-Ċentri Leap u x'qiegħed isir biex dawn il-persuni jiġu megħjuna?

MICHAEL FALZON: Ġentilment ninforma lill-Onor.

Interpellant illi r-risposta se tingħata f'seduta oħra.

DAR KENN GĦAL SAĦĦTEK – PAZJENTI

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jgħid kemm kien hemm pazjenti li għamlu użu mis-servizz Dar Kenn Għal Saħħtek minn mindu twaqqfet?

Kemm ingħataw fondi mill-Ministeru/Gvern biex dan is-servizz ikun jista' jkompli jiffunzjona?

CHRIS FEARNE (Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa): Ninforma lill-Onor.

Interpellant illi n-numru ta' visti sa mill-ftuħ ta' Dar Kenn Għal Saħħtek, jiġifieri minn Mejju tal-2014 sa Awwissu tal-2018, kien ta' 10, 715.

Mill-2014 sal-2018 ingħataw €2,325,459 f'fondi mill-Ministeru sabiex dan is-servizz ikun jista' jkompli jiffunzjona.

GĦAWDEX – TAQSIMIET F'DIPARTIMENTI TAL-GVERN FEJN IX-XOGĦOL TA' BACK OFFICE ISIR F'GĦAWDEX

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid mill-1998 sal-lum, maqsmuma sena b'sena, kemm tniżżlu minn Malta lejn Għawdex taqsimiet ta' xogħol ta' back office u tgħid f'liema sena tniżżlu?

X'inhu x-xogħol ta' kull taqsima ta' back office?

Kemm kien in-numru ta' impjegati f'kull taqsima fl-ewwel ġurnata li bdiet topera f'Għawdex u kemm hu n-numru ta' impjegati f'kull taqsima llum?

X'inhi r-raġuni għal dan it-tibdil fin-numru ta' impjegati f'kull każ?

Interpellant li l-informazzjoni mitluba hija kif murija fit-tabella li qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra.

GĦAWDEX – BINI TA' QORTI ĠDIDA

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: B'referenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 5456, tista' l-Ministru tgħid fiex wasal il-proċess għall-bini ta' Qorti ġdida f'Għawdex?

Tista' tpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra n-numru tal-applikazzjoni mal-Awtorità għall-Ippjanar biex isir dan il-proġett u kopja tal-istess applikazzjoni li saret kif ukoll min hu l-perit inkarigat minn dan il-proġett, kif intgħażel u kemm tħallas s'issa?

Tista' tgħid meta hu ppjanat li din il-Qorti ġdida tibda tiffunzjona?

Interpellant li peress li l-perit tal-Ministeru li kien inkarigat mill-proġett ħareġ b'unpaid leave ġie maħtur perit magħżul wara li ħarġet expression of interest.

Wara li saret il-konsultazzjoni pubblika, ġew riveduti il-pjanti u ġiet sottomessa l-applikazzjoni li għadha fi stadju ta' tracking number.

GĦAWDEX – ĦADDIEMA FIT-TAQSIMA TA' EKO-GĦAWDEX

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid fit-Taqsima ta' Eko-Għawdex kemm hemm ħaddiema u x'inhu l-grad tagħhom?

Tista' tgħid kemm-il proġett sar mit-Taqsima ta' Eko-Għawdex matul is-sena 2018 u x'hemm ippjanat sal-aħħar tas-sena?

Tista', f'kull każ, tgħid kemm intefqu flus fuq kull proġett jew inizjattiva?

GĦAWDEX – BINI TA' YACHT MARINA U CRUISE LINER TERMINAL ĠODDA

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid x'sar minn waħda mill-wegħdiet prinċipali għal Għawdex li saret aktar minn ħames snin ilu u li ssemmiet kważi f'kull baġit li sar mill-Gvern preżenti, ċjoè dik ta' yacht marina u cruise liner terminal ġodda f'Għawdex?

Meta huma mistennija li jkunu lesti dawn il-proġetti meħtieġa għal Għawdex?

X'inhu jagħmel il-Ministeru għal Għawdex biex dawn isiru?

Interpellant li l-Ministeru, tramite l-Privatisation Unit, qed jistenna l-eżitu ta' diskussjonijiet bejn il-proponent u terzi.

MINISTERU GĦAL GĦAWDEX – IMPJEGATI

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid mis-sena 2013 sal-lum, maqsuma sena b'sena, kemm kien hemm impjegati fl-aħħar ta' kull sena, f'kull taqsima jew uffiċċju ta' kull Direttorat u entità li taqa' fid-dekasteru tagħha?

Tista' tagħti dan it-tagħrif skont il-grad u n-numru ta' impjegati f'kull grad?

Interpellant li l-informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar u tingħata f'xi seduta oħra.

MINISTERU GĦAL GĦAWDEX – INGAĠĠ TA' PERITI

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid, sena b'sena, mis-sena 2013 sal-lum, kemm ġew ingaġġati periti ġodda mal-Ministeru għal Għawdex?

Tista' tgħid fl-istess perjodu kemm minnhom ingħataw promozzjonijiet u kemm hemm ippjanati li jidħlu periti ġodda fi ħdan il-Ministeru għal Għawdex?

Interpellant li mis-sena 2013 sal-lum ġew ingaġġati tliet periti ġodda.

Dawn daħlu fis-snin 2013, 2016 u 2017 rispettivament.

Fl-istess perjodu ma kien hemm ħadd minnhom li ngħata promozzjoni.

F'Settembru 2018 ħarġet sejħa għal ingaġġ ta' periti ġodda.

KAŻIJIET TA' DIXXIPLINA FIL-KONFRONT TA' MEMBRU TAL-KORP TAL-PULIZIJA

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid f'liema stadju waslu l-każijiet ta' dixxiplina fil-konfront tal-membru tal-Korp tal-Pulizija lid-dettalji dwaru qed jingħataw separatament?

MICHAEL FARRUGIA: Ninsab infurmat li l-każ kontra l-individwu li d-dettalji dwaru ngħataw separatament għadhom pendenti għal raġunijiet mediċi.

KAĊĊATURI MRESSQA L-QORTI

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm tressqu kaċċaturi l-Qorti matul is-sena 2017 u matul is-sena 2018 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari?

Jista' jgħid b'liema reati ġew akkużati, kemm instabu ħatja u x'kienet il-piena li ngħatat mill-Qorti?

MICHAEL FARRUGIA: Ninsab infurmat illi n-numru ta' kaċċaturi li tressqu l-Qorti, sena b'sena, mis-sena 2017 sal-aħħar ta' Settembru 2018 kien kif jidher fit-tabella ta' hawn taħt, u cjoè erbgħin (40) fis-sena 2017 u ħdax (11) fis-sena 2018.

Ir-reati li tressqu fuqhom dawn il-persuni kienu fuq artikli relatati mal-provedimenti tal-Legiżlazzjoni Sussidjarja 549.42 dwar Konservazzjoni ta' Għasafar Selvaġġi.

Fejn il-każ ġie deċiż, il-pieni li ngħataw kienu jikkonsistu f'multi – multi b'sospensjoni tal-liċenzja u kien hemm każi fejn ġew konfiskati l-oġġetti esebiti u xi drabi anke l-armi.

PERSUNI LI NGĦATAW IĊ-ĊITTADINANZA MALTIJA

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid meta se tiġi ppubblikata fil-Gazzetta tal-Gvern il-lista ta' persuni li ngħataw iċ-ċittadinanza Maltija b'reġistrazzjoni, b'naturalizzazzjoni, inkluż dawk il-persuni illi jkunu ngħataw iċ-ċittadinanza Maltija taħt il-Programm ta' Investitur Individwali tar-Repubblika ta' Malta, matul il-perjodu mill-1 ta' Jannar 2017 sal-31 ta' Diċembru 2017, u dan skont dak li jipprovdi s-sub-regolament 14(2) tar-Regolamenti dwar il-Programm tal-Investitur Individwali tar-Repubblika ta' Malta (Avviż Legali 47 tal-2014 - Leġislazzjoni Sussidjarja 188.03)?

JOSEPH MUSCAT: Infakkar lill-Onor.

Interpellant li huwa obbligu li din il-lista tkun ippubblikata kull sena.

Hekk se jsir għall-perjodu li qed jirreferi għalih l-Onor Interpellant.

AĠENZIJA IDENTITÀ MALTA – DIRECT ORDER

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jagħti d-dettalji ta' kull direct order li ngħatat mill-Aġenzija Identità Malta, inkluż id-data, il-valur, l-isem tal-persuna u l-isem tal-kumpanija li lilha ngħatat, mis-sena 2017 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari?

JOSEPH MUSCAT: It-tagħrif għadu qed jinġabar.

AĠENZIJA DWAR VISA U RESIDENZA F'MALTA – DIRECT ORDER

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jagħti d-dettalji ta' kull direct order li ngħatat mill-Aġenzija dwar Visa u Residenza f'Malta, inkluż id-data, il-valur, l-isem tal-persuna u tal-kumpanija li lilha ngħatat, matul is-sena 2018 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari?

JOSEPH MUSCAT: Qed inpoġġi t-tagħrif mitlub fuq l-Mejda tal-Kamra.

AĠENZIJA DWAR VISA U RESIDENZA F'MALTA – IMPJEGATI

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm kellha jew għandha impjegati magħha l-Aġenzija dwar Visa u Residenza f'Malta mit-twaqqif tagħha fis-sena 2018?

Jista' jagħti l-kariga u d-data ta' meta beda l-impjieg tiegħu kull impjegat mal-Aġenzija dwar Visa u Residenza f'Malta?

JOSEPH MUSCAT: Ninsab nfurmat li fl-Aġenzija dwar Visa u Residenza hemm 24 impjegat fil-karigi kif ġej:

Numru minn dawn il-ħaddiema bdew jaħdmu fl-MRVA fl-2016 meta bdiet tiffunzjona taħt il-kappa ta' Identity Malta.

Permezz tal-Avviż Legali 97 tal-2018 dawn l-impjegati ta' Identity Malta ġew kollha fuq il-kotba tal-MRVA.

L-ONOR.

THERESE COMODINI CACHIA staqsiet lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: B'referenza għall-internal memorandum ta' Heritage Malta – Expression of interest – Taste of History and Events, jista' l-Ministru jgħid jekk din l-inizjattiva hix abbinata mal-pożizzjoni ta' Head (Corporate Services & ICT) li Heritage Malta beħsiebha toħroġ fil-futur qarib?

OWEN BONNICI (Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali): Ninsab infurmat li dawn l-inizzjattivi u l-pożizzjoni ta' Head ICT & Corporate Services mhumiex relatati.

L-ONOR.

THERESE COMODINI CACHIA staqsiet lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid jekk inħarġitx sejħa għal Head (Corporate Services & ICT) mal-Heritage Malta, u jekk ġietx ingaġġata persuna għal dan il-post, u jekk fil-pożittiv min hija din il-persuna?

OWEN BONNICI: Ninsab infurmat li ma ħarġitx sejħa għal din il-pożizzjoni u sa issa l-ebda persuna ma ġiet ingaġġata f'dan il-post.

L-ONOR.

THERESE COMODINI CACHIA staqsiet lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: B'referenza għall-internal memorandum ta' Heritage Malta – Expression of interest – Taste of History and Events, jista' l-Ministru jgħid jekk hux se jinħarġu u jekk hux diġà nħarġu direct orders relatati mal-avveniment Taste of History and Events u jikkonferma jekk hux diġà ġie avviċinat xi kuntrattur sabiex jiġu esplorati possibbiltajiet li jinħareġ direct order abbinat ma' dawn l-attivitajiet?

OWEN BONNICI: Ninsab infurmat li mhux fil-ħsieb li HMSL tagħti direct orders sabiex isiru dawn l-avvenimenti iżda ma neskludix li dan jista' jsir skont l-esiġenza.

L-ONOR.

THERESE COMODINI CACHIA staqsiet lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: B'referenza għall-internal memorandum – Expression of interest – Taste of History and Events, jista' l-Ministru jikkonferma li kien hemm ħsieb li din l-expression of interest tinħareġ ukoll għas-settur pubbliku u jekk hux diġà inħarġet?

OWEN BONNICI: Ninsab infurmat li ma kienx hemm il-ħsieb li din toħrog għas-settur pubbliku, iżda ma neskludix li dan ikun possibbli skont l-esiġenza.

L-ONOR.

THERESE COMODINI CACHIA staqsiet lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: B'referenza għall-internal memorandum Expression of interest – Taste of History and Events, jista' l-Ministru jqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra l-kopji tal-minuti relatati mad-deċiżjoni li tinħareġ din l-espressjoni ta' interess?

Jista' jgħid min kien involut f'dawn il-laqgħat u deċiżjonijiet?

OWEN BONNICI: Il-parti relatata mal-espressjoni ta' interess tinsab hawn taħt.

Ninforma wkoll li għal din id-deċiżjoni kienu involuti d-diretturi kollha ta' HMSL.

L-ONOR.

THERESE COMODINI CACHIA staqsiet lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: B'referenza għall-internal memorandum ta' Heritage Malta – Expression of interest – Taste of History and Events, jista' l-Ministru jqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-job descriptions relatati ma' kull job title imniżżel fl-Expression of Interest?

OWEN BONNICI: Qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra lista ta' job descriptions relatati ma' kull job title imniżżel fl-Expression of Interest.

AUBERGE D'ITALIE – MUŻEW TAL-ARTI

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra f'liema pożizzjoni wasal il-proġett sabiex l-Auberge d'Italie ġewwa Triq il-Merkanti l-Belt Valletta ssir mużew tal-arti?

Jista' jinforma lill-Kamra kemm intefqu spejjeż s'issa?

OWEN BONNICI: Ninsab infurmat li l-proġett wasal fl-aħħar fażijiet tiegħu u li s'issa intefqu aktar min €6 miljun minn fondi Ewropej.

Kif diġà ntqal, dan il-Mużew se jkun qed jiftaħ il-bibien tiegħu fil-ġimgħat li ġejjien.

ĦAL TARXIEN – TRIQ IŻ-ŻEJTUN – XOGĦOL

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: B'referenza għar-risposta għall-mistoqsija parlamentari 5399, jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra jekk kemm-il darba Triq iż-Żejtun f'Ħal Tarxien ġietx ippjanata li ssir tul din is-sena?

OWEN BONNICI: Il-Gvern qed iwettaq pjan biex gradwalment it-toroq kollha, anke dawk li bħalissa jaqgħu taħt ir-responsabbiltà tal-kunsilli lokali, jinbnew mill-ġdid kif meħtieġ minn Infrastructure Malta.

Fil-fatt, diġa tħabbru l-ewwel 120 mil-lista tat-toroq li se jinbnew mill-ġdid is-sena d-dieħla bħala parti mill-investiment bla preċedent ta' €700 miljun li l-Gvern qed jalloka għal infrastruttura ta' kwalità fit-toroq Maltin.

Sadanittant sakemm triq tinbena mill-ġdid, il-kunsilli lokali se jibqgħu jieħdu ħsieb il-manutenzjoni u t-tiswijiet meħtieġa biex jiġu evitati perikli jew diffikultajiet oħra.

KUNSILL TAL-EWROPA – EUROPEAN CONVENTION ON SPECTATOR VIOLENCE AND MISBEHAVIOUR AT SPORTS EVENTS AND IN PARTICULAR FOOTBALL MATCHES – TRATTATI

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ: B'referenza għar-risposta għall-mistoqsija parlamentari 5355 rigward it-trattati tal-Kunsill tal-Ewropa, jista' l-Ministru jinforma l-Kamra x'passi ttieħdu biex dik magħrufa bħala 120 – European Convention on Spectator Violence and Misbehaviour at Sports Events and in particular Football Matches tiġi fis-seħħ?

CARMELO ABELA (Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-proċess ta' konsultazzjoni dwar jekk Malta għandhiex tirratifika din il-Konvenzjoni għadu għaddej.

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra liema pitturi qed jiġu preżentement restawrati mill-kollezzjoni li għandna?

OWEN BONNICI: Ninsab infurmat li l-laboratorju tar-restawr tal-pitturi ta' Heritage Malta jirrestawra kostantement pitturi mill-mużewijiet kollha amministrati minnha.

Madankollu l-enfasi tvarja skont il-proġetti ewlenin li jkunu għaddejjin.

Għaldaqstant f'dawn l-aħħar snin sar ħafna xogħol fuq il-kollezzjoni ta' pitturi li se tkun esibita fil-mużew ġdid il-MUŻA, filwaqt li fis-snin li ġejjin l-enfasi se tkun fuq il-kollezzjoni ta' pitturi tal-Palazz tal-Gran Mastru, fost l-oħrajn.

ESEBIZZJONI TAL-PITTURI LI JINSABU FL-ARKIVJI

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra jekk kemm-il darba hemmx il-ħsieb li l-pitturi kollha li jinsabu fl-arkivji tagħna jiġu esebiti?

OWEN BONNICI: Ninsab infurmat li l-ebda mużew ma jesibixxi l-pitturi kollha fi ħdan il-kollezzjoni tiegħu, għal għadd ta' raġunijiet, li fost l-oħrajn jinkludu spazju, kwalita' ta' studju, konservazzjoni u rotazzjoni ta' opri skont wirjiet temporanji skont il-każ.

BELT VALLETTA – PALAZZO PARISIO – XOGĦLIJIET FIT-TIELET SULAR

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra f'liema stadju jinsabu x-xogħlijiet li qed isiru fl-hekk imsejjaħ Tielet Sular ġewwa Palazzo Parisio l-Belt?

CARMELO ABELA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li bħalissa qed isiru l-preparamenti neċessarji sabiex l-uffiċini eżistenti jiġu refurbished.