DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

L-Erbgħa, 4 ta' Lulju 2018

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

L-Erbgħa, 4 ta' Lulju 2018

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fis-Sala tal-Parlament,

L-Erbgħa, 4 ta' Lulju 2018

Il-Minuti tas-Seduta Nru 136, li saret fis-26 ta' Ġunju 2018, ġew ikkonfermati.

L-ISPEAKER (Onor. Anġlu Farrugia): Ninforma lill-Kamra li wara li s-Sedja ħadet inkonsiderazzjoni t-talba tal-Onor.

Marlene Farrugia biex tiġi rreġistrata bħala skużata fil-Minuti tas-seduti nri 109, 110, 111, 112, 113 u 114, u nru.

8, 9, 14, 15 u 16 tat-8 ta' Mejju, 2018.

Is-Sedja laqgħet din it-talba u ordnat il-korrezzjoni relattiva fil-Minuti tas-seduti msemmija.

INFORMAZZJONI MILL-ISPEAKER

L-ISPEAKER: Inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja tad-digriet mogħti l-Ħamis 28 ta' Ġunju 2018 mill-Qorti tal-Maġistrati (Għawdex) (Ġurisdizzjoni Superjuri) (Sezzjoni Ġenerali) fuq il-każ Roche Sharon Rose vs Direttur Dipartiment għall-Istandards fil-Ħarsien Soċjali Et;

Ir-rapport maħruġ mill-Uffiċċju tas-Segretarju Permanenti Ewlieni fl-Uffiċċju tal-Prim Ministru, intitolat "Governance Action on the NAO's Annual Report 2016 Public Accounts" datat Ġunju 2018;

Ir-rapport tal-parteċipazzjoni tas-Sedja fil-laqgħa 2018 Parliamentary Intelligence Security Forum li nżamm f'Berlin fit-2 ta' Lulju 2018; u

Rapport tal-Uffiċċju Nazzjonali tal-Verifika intitolat "Performance Audit: A Strategic Overview of Mount Carmel Hospital datat Lulju 2018.

MISTOQSIJIET –

TWEĠIBIET ORALI

REĠISTRU TA' DJAR ANTIKI PROTETTI

L-ONOR.

Ivan Bartolo) staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 6320 li oriġinarjament saret lill-Ministeru għall-Ġustizzja, Kultura u l-Gvern Lokali u li issa ġiet riferuta lilu u jgħid jekk jeżistix reġistru ta' djar antiki li huma protetti u li ma jistgħux jitwaqqgħu?

IAN BORG (Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li r-registru ta' proprjetà skedata jinżamm mill-Awtorità tal-Ippjanar.

L-ISPEAKER: L-Onor.

Stefan Zrinzo Azzopardi, mistoqsija supplimentari.

STEFAN ZRINZO AZZOPARDI: Nixtieq nistaqsi rigward proġett li ilu għaddej żmien mhux ħażin fi Vjal ix-Xarolla fiż-Żurrieq.

Il-Ministru huwa f'pożizzjoni jgħidilna, jekk hemm data fissa, meta dan se jiġi konkluż billi jingħata l-wiċċ tat-tarmac?

L-ISPEAKER: Il-Ministru Ian Borg.

IAN BORG: Nista' nikkonferma li dawn ix-xogħlijiet ilhom għaddejjin ftit mhux ħażin u kemm-il darba kelli l-okkażjoni f'din il-Kamra nwieġeb dwar l-andament tagħhom.

Spjegajt kemm-il darba, kif għamel ukoll il-Ministru Owen Bonnici, dwar diffikultajiet minħabba sejba ta' fdalijiet arkeoloġiċi u l-ħidma li saret bejn l-entitajiet konċernati.

Kont wegħedt li sal-aħħar ta' Marzu se tkun lesta l-parti ta' barra u se naħdmu qatigħ biex il-kumplament tat-triq, dik l-iktar viċin ir-residenzi, titlesta mill-aktar fis possibbli.

L-Onor.

Stefan Zrinzo Azzopardi huwa wieħed minn dawk li jagħmel ħafna mistoqsijiet fuq din it-triq għax ikollu talba għall-informazzjoni mingħand ir-residenti.

Nista' nikkonferma li fil-ġranet li ġejjin se jinbdew l-aħħar xogħlijiet tal-wiċċ tat-triq biex b'hekk noqorbu lejn il-konklużjoni ta' dan il-proġett li se jkun qed jikkomplementa xogħlijiet oħrajn li ħabbarna bejn ilbieraħ u llum.

Irrid ngħid li aħna bdejna wkoll Triq Ħal Far.

Zrinzo Azzopardi jistaqsini dwarha wkoll, fost deputati oħrajn, għax b'mod partikolari għan-nies taż-Żurrieq, Ħal Safi, Ħal Kirkop u Birżebbuġa din hija triq importanti għax tgħin lill-familji, in-negozji u l-ħaddiema biex jivjaġġaw ta' kuljum f'din iż-żona.

Triq Ħal Far bdew ix-xogħlijiet, huwa proġett ta' madwar tliet kilometri fejn għandek investiment ta' madwar €1 miljun.

Se jsir ukoll investiment fuq is-servizzi u t-telekomunikazzjoni, u hija waħda minn 60 triq li qegħdin nagħmlu b'mod immedjat permezz ta' fondi Ewropej.

Se jagħmel 30 il-gvern ċentrali u 30 triq se jsiru mill-kunsilli lokali.

Aktar 'il quddiem ikolli l-okkażjoni biex inkompli naġġorna lill-Kamra dwar xogħlijiet simili.

L-ISPEAKER: L-Onor.

Jason Azzopardi, mistoqsija supplimentari.

JASON AZZOPARDI: B'referenza għall-aħbar li sirna nafu biha dalgħodu li ajruplan tas-salvataġġ ġie miżmum milli jtir minn Malta wara sena biex isalva l-ħajjiet tan-nies f'wiċċ il-baħar, jista' l-Ministru jgħid liema entità fi ħdan il-Ministeru tiegħu kienet involuta u abbażi ta' liema raġuni legali nżamm dan l-ajruplan li bażikament jaf jagħmel id-differenza, kif qrajna, għal ħafna nies biex ma jegħrqux u biex ma jmutux?

Hawn qegħdin nitkellmu dwar l-iprem obbligu tal-bniedem, dak li jsalva lil min qiegħed imut!

L-ISPEAKER: Il-Ministru Ian Borg.

IAN BORG: Din il-Kamra setgħet tisma' lill-Prim Ministru u lill-Kap tal-Oppożizzjoni jitkellmu dwar is-suġġett fil-ġimgħat u l-ġranet li għaddew.

B'risposta konċiża għall-mistoqsija tal-Onor.

Jason Azzopardi, l-awtorità responsabbli mis-Search and Rescue Zone f'pajjiżna ma talbitx surveillance missions minn terzi persuni biex ikunu kondotti fl-SAR u fl-FIR tagħha kif ukoll id-dipartiment fi ħdan Transport Malta mhuwiex lanqas l-awtorità kompetenti biex tawtorizza titjiriet fiż-żoni ta' stati viċini.

L-ISPEAKER: L-Onor.

JASON AZZOPARDI: Lil hinn mil-legaliżmi, qed nitkellmu fuq il-ħajja tan-nies.

Jista', jekk jogħġbu, jgħid x'hemm xi jżomm u b'liema dritt stat jindaħal jekk entità tridx issalva persuna li qiegħda fil-periklu tal-mewt?

Qegħdin nitkellmu dwar trabi u nies li jafu jkunu qegħdin f'xifer il-mewt, qed jegħrqu.

B'liema dritt stat, il-gvern, hu min hu, jgħid: Le, jien ma rridx nippermetti s-salvataġġ?

Se nfittxu l-ponta tal-liġi jew il-valur tal-ħajja?

L-ISPEAKER: Il-Ministru Ian Borg.

IAN BORG: Mill-ġdid ngħid li hawnhekk kellna stqarrija ministerjali li fiha pparteċipaw il-Prim Ministru, il-Kap tal-Oppożizzjoni u Membri oħrajn ta' din il-Kamra.

Naħseb li tajt l-ispjega tiegħi anke mill-aspett tekniku dwar il-pożizzjoni ta' pajjiżna f'dan ir-rigward u ma nħossx li għandi nżid xi ħaġa f'dan l-istadju.

L-ISPEAKER: L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Min, bħali, ġej min-naħa t'isfel ta' Malta u jgħaddi kuljum mill-Marsa jista' jara x-xogħol li għaddej hemmhekk biex it-traffiku jkun jista' jonqos u anke jkun hemm l-infrastruttura meħtieġa.

Dan ix-xogħol qed isir bl-istess mod u bl-istess ħeffa li kien hemm fil-proġett tal-Kappara.

Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra fiex waslu dawn ix-xogħlijiet u x'xogħlijiet hemm previsti għax-xhur tas-sajf u għax-xhur ta' wara?

L-ISPEAKER: II-Ministru Ian Borg.

IAN BORG: Il-proġett ambizzjuż fil-Marsa huwa l-kuridur ewlieni ta' dawk li jixtiequ jaqsmu bejn in-naħa t'isfel tal-pajjiż u l-kumplament tiegħu.

Minn dan il-kuritur jgħaddu madwar 90,000 vettura kuljum.

Dan hu proġett li nistgħu niddeskrivuh bħala l-ikbar investiment, l-ikbar proġett fuq it-toroq ta' pajjiżna.

Huwa proġett li nbeda f'Ottubru li għadda.

Kellna nibdew f'Jannar, ħassejna li konna ppreparati u tellaqnieh.

Qed naraw li l-inkonvenjent li jinħoloq ikun wieħed mill-inqas possibbli u tajt spjegazzjoni kemm-il darba f'din il-Kamra fuq l-ewwel u t-tieni fażi.

Kien hemm żvilupp riċenti, anke jekk ma kontx ippreparat dwar dan, u naf li kien hemm anke sentenza mill- (PCRB).

Il-PCRB bażikament hija l-entità li tikkonsidra t-talbiet ta' appelli fuq tenders pubbliċi, tevalwahom u tagħti s-sentenza tagħha.

Eventwalment wieħed ikun jista' jappella fil-qrati ta' Malta, però lbieraħ kien hemm is-sentenza dwar it-tielet l-ikbar tender fejn kien hemm konsorzju ta' kumpaniji barranin li rebħu t-tender u mbagħad kien hemm appell u ma ġiex milqugħ, jiġifieri ġiet konfermata l-evalwazzjoni li għamlet l-Awtorità tat-Trasport kif ukoll il-Kumitat tal-Kuntratti.

Wieħed issa jrid jistenna jekk hux se jkun hemm appell quddiem il-qrati mill-istess konsorzju li ssottometta l-appell tiegħu mal-PCRB.

Kemm-il darba ma jkunx hemm l-appell fil-qrati, allura jibdew il-preparamenti għat-tielet fażi.

Bħalissa għaddejja t-tieni fażi, b'mod partikolari t-twessigħ ta' Triq Aldo Moro.

It-tielet fażi hija dik tal-istrutturi, seba' strutturi, flyovers u strutturi oħrajn li se jkunu qegħdin bla dubju ta' xejn ibiddlu l-mod ta' kif il-Maltin jivjaġġaw f'din il-parti tal-pajjiż.

Kemm-il darba jkun hemm appell, allura wieħed jistenna biex naraw l-eżitu mill-aspett ġudizzjarju u eventwalment wieħed jimxi skont iċ-ċirkostanzi.

Ix-xogħlijiet mexjin u jidher li l-inkonvenjent huwa wieħed minimu.

Irridu nkomplu nissorveljaw ix-xogħlijiet u nħarsu 'l quddiem biex dan l-investiment jirrealizza ruħu matul ix-xhur u s-snin li ġejjin.

L-ISPEAKER: L-Onor.

Jason Azzopardi, mistoqsija supplimentari.

JASON AZZOPARDI: Peress li għal dak li staqsejt jien il-Ministru għoġbu jsemmi stqarrija ministerjali tal-Kap tal-Oppożizzjoni li wieġeb il-Prim Ministru li ma kellha x'taqsam xejn għax dakinhar ma kienx issemma s-suġġett tal-ajruplan, jista' l-Ministru jgħid xi pressjoni kien hemm mill-Gvern Taljan fuq il-Gvern Malti biex dan l-ajruplan jinżamm milli jtir u jsalva n-nies mill-baħar?

L-ISPEAKER: Il-Ministru Ian Borg.

L-ISPEAKER: L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Xtaqt nirreferi lill-Ministru għal proġett ieħor infrastrutturali kbir li qed jiġi mħejji u li qrajna ħafna dwaru dan l-aħħar fuq il-ġurnali, li huwa s-Central Link Project.

Jista' l-Ministru jagħti aktar informazzjoni lil din il-Kamra dwar dan, aktar u aktar wara li kien hemm rapporti żbaljati li mbagħad ġew ikkoreġuti min-naħa tal-Ministeru?

L-ISPEAKER: Il-Ministru Ian Borg.

IAN BORG: Naħseb dan huwa proġett li għandna nkomplu nikkomunikaw il-benefiċċji tiegħu u nkomplu nikkomunikaw dwar kemm huwa bżonjuż.

Ma niqafx nirreferi għad-diffikultajiet li jgħaddu minnhom in-nies li jivjaġġaw min-naħa tal-Majjistral tal-pajjiż li jkunu jridu jgħaddu mill-kuritur taċ-ċentru, fosthom Ħal Balzan, Ħ'Attard, l-Iklin, Ħal-Lija u Birkirkara.

Għall-kuntrarju ta' dak li għamel il-Partit Nazzjonalista għal 25 sena sħaħ, jiġifieri xejn, baħħ, ma riedx isolvi l-problema, aħna qegħdin nagħmlu ħilitna biex nindirizzaw din il-problema bl-aħjar mod possibbli.

Saru diversi studji, fosthom il-cost benefit analysis, saru anke analiżi tal-alternattivi.

Qegħdin kemm jista' jkun naraw ukoll l-impatt ambjentali.

Sa dalgħodu stess kelli laqgħa pożittiva ħafna ma' NGO li resqet 'il quddiem b'mod kostruttiv biex tikkollabora u taħdem id f'id magħna rigward dan il-proġett.

Kellna anke laqgħa li damet mhux ħażin fil-Kumitat tal-Ambjent u l-Ippjanar u jeħtieġ inkomplu ntejbu l-komunikazzjoni, għaliex dan huwa proġett li għandna għaliex niftaħru li se nkunu qegħdin inwettquh.

Fuq kollox se jkun proġett li jindirizza l-isfida ta' emissjonijiet li hemm f'dawn il-lokalitajiet.

Se jkollna 13.5% inqas emissjonijiet, se jnaqqas il-ħin tal-ivvjaġġar bin-nofs għal 30,000 vettura u se jkunu upgraded 13-il junction ewlenin.

Dan il-proġett se joħloq kilometri ta' korsiji għal dawk li jagħmlu użu mir-roti u se jkollna iktar siġar milli hemm illum.

Dan kollu għandna nikkomunikawh.

Għandna nkomplu nwasslu l-messaġġ tagħna, nisimgħu bħalma smajna u fejn hemm bżonn intejbu l-pjanijiet tagħna, nisimgħu lil min hu ġenwinament ikkonċernat filwaqt li ma nħallux lil min irid ifixkel jilħaq l-għanijiet tiegħu.

L-ISPEAKER: L-Onor.

DAVID STELLINI: Nixtieq nistaqsi lill-Ministru żewġ mistoqsijiet, waħda dwar il-bypass tal-Mellieħa.

Jista' l-Ministru jgħidilna jekk il-proġett tal-bypass tal-Mellieħa jilħaqx l-istandards tat-traffiku, speċjalment tas-sigurtà tat-traffiku?

It-tieni mistoqsija, li ma nafx taqax taħt il-Ministeru tiegħu, hija dwar it-Triq ta' Sannat li mir-Rabat Għawdex tieħu għas-Sannat.

Jista' l-Ministru jgħid għalfejn din it-triq saret nofsha madwar sentejn ilu?

Hemm ħsieb li titkompla?

L-ISPEAKER: Il-Ministru Ian Borg.

IAN BORG: Qabel xejn nirringrazzja lill-Onor.

Jidher li l-Oppożizzjoni lanqas fuq affarijiet li suppost jgħaqqdu, li nħarsu 'l quddiem biex intejbu l-infrastruttura ta' pajjiżna, ma tista' tasal fi qbil bejnietha.

Jiena kont sorpriż meta rajt artiklu fil-ġurnal The Times fejn ikkwotaw lill-Onor.

Cutajar rigward din il-bypass u l-ispeed limits relatati.

Fl-istess ħin hawnhekk għandi deputat li qed jistaqsini jekk l-interventi li għamilna jilħqux l-istandards f'dak li għandu x'jaqsam ma' sigurtà.

Jiena fhimt li l-Onor.

Cutajar huwa urtat li naqas l-ispeed limit tal-istess triq.

Naħseb li l-politiċi għandhom jagħtu direzzjoni politika, però fl-aħħar mill-aħħar hemm nies kompetenti, hemm manuals internazzjonali, hemm l-esperti fl-awtoritajiet li jiddeċiedu dwar dan.

Li hu żgur hu li l-bypass tal-Mellieħa llum hija ħafna iktar sigura minn kif kienet qabel.

Pereżempju, illum hemm bypass imdawla fejn qabel kienet litteralment mudlama.

Hemm central strip u crash barriers fil-ġnub tat-triq li qabel ma kenux jeżistu.

In-nies kienu jsuqu b'liema veloċità jridu għaliex lanqas kien hemm markings propizji fl-istess bypass maġenb irdum.

Illum hemm crash barriers on the side u crash barriers li qegħdin jipproteġu korsiji li qegħdin f'direzzjoni kontra l-korsiji tan-naħa l-oħra.

Jien ovvjament nieħu pjaċir iktar bil-mistoqsija li għamilli l-Onor.

Stellini għax tagħtini l-opportunità nassigurah li ġejt mgħarraf mill-awdituri tad-disinji u tal-implimentazzjoni tat-toroq li tilħaq dawk il-kriterji.

Jekk ikun hemm fejn nistgħu nkomplu ntejbu, inkomplu ntejbu wkoll.

Rigward it-tieni mistoqsija, għandi ftit diffikultà biex nifhem l-approach tal-Oppożizzjoni vis-â-vis it-twaqqif ta' Infrastructure Malta.

Infrastructure Malta se tkun l-entità jew il-veikolu li permezz tiegħu se ninvestu €700 miljun fis-seba' snin li ġejjin fit-toroq ta' Malta u Għawdex.

Infrastructure Malta se tkun qed taħdem mill-viċin mal-Ministeru għal Għawdex u mal-kunsilli lokali Għawdxin f'dak li għandu x'jaqsam mat-toroq f'Għawdex u mal-kunsilli lokali Maltin f'dak li għandu x'jaqsam mat-toroq f'Malta.

Is-sentiment tal-Oppożizzjoni dwar dan, bħas-soltu, kien wieħed imħallat u ma tistax taqbad tarf ta' x'inhi l-pożizzjoni tal-Oppożizzjoni.

Jiena nistieden lill-Oppożizzjoni biex illejla tivvota favur investiment ta' €700 miljun fit-toroq u favur it-twaqqif ta' Infrastructure Malta.

L-Onor.

Stellini bħala deputat li ġej mill-gżira Għawdxija se jara żieda sostanzjali ta' investiment f'Għawdex b'ħidma mill-qrib mal-Ministeru għal Għawdex, mal-Ministru għal Għawdex u mal-kunsilli lokali Għawdxin ħalli Għawdex ma jibqax jibbenefika biss mill-€1.5 miljun kif dejjem ibbenefika.

F'baġit wara ieħor Għawdex baqa' jibbenefika minn €1.5 miljun; il-kunsilli lokali Għawdxin kollha jibku lill-ministri Għawdxin biex jagħmlulhom it-toroq għax m'għandhomx ir-riżorsi biex jagħmlulhom.

Għalkemm min-naħa tiegħi jiena qiegħed hawnhekk biex inwieġeb, jiena nistaqsi: Id-deputati Nazzjonalisti Għawdxin illejla kif se jivvotaw fejn jirrigwarda t-Tielet Qari ta' dan l-Abbozz ta' Liġi?

Jiena nikkonferma li iva, il-Ministeru għal Għawdex ħa l-inizjattivi fuq toroq bħal dawn.

Hawn il-Ministru għal Għawdex preżenti u tista' forsi anke telabora hi dwar dan.

Hemm programm ta' ħidma li diġà imbarka fuqu l-Ministeru għal Għawdex.

Wara t-twaqqif ta' Infrastructure Malta nkunu nistgħu nintensifikaw id-diskussjonijiet bejn il-Ministeru għal Għawdex u Infrastructure Malta biex naraw il-programmi tas-snin li ġejjin u allura kif dak jista' jikkombaċja mal-ħidma li diġà hemm ippjanata għax-xhur u s-snin li ġejjin mill-Ministeru għal Għawdex.

L-ISPEAKER: Fuq it-tieni parti tad-domanda tal-Onor.

Stellini, bil-permess, il-Ministru għal Għawdex.

JUSTYNE CARUANA (Ministru għal Għawdex): Dwar Triq Sannat, veru li saret parti mit-triq xi xhur ilu, però l-aħħar kisja ma ngħatatx u ngħatat proprju f'dawn il-ġranet.

Bħalissa qegħdin fl-aħħar stadju ta' preparamenti biex toħroġ it-tender għall-parti l-oħra għaż-żewġ kisjiet, però magħha hemm ukoll mhux biss it-triq imma l-proġett li mit-tarf tat-triq jibqa' tiela' sal-pjazza.

Bi ftehim mal-kunsill lokali se nagħmlu wkoll ix-xogħlijiet fil-pjazza, jiġifieri mhux sempliċement it-tieni parti tat-triq.

Dan huwa proġett komprensiv biex nagħmlu upgrade sostanzjali fiż-żona.

L-ISPEAKER: L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Dan l-aħħar, jidhirli nhar is-Sibt li għadda, il-ġurnal The Times tella' artiklu fuq il-web portal tagħhom u fost l-oħrajn ġabu video meħud bid-drone tat-traffiku li kien hemm lejn il-vapur ta' Għawdex.

Skont l-istess artikolu karozzi li jridu jmorru f'direzzjonijiet differenti, jiġifieri min ried jirkeb il-vapur, min ried imur fil-car park, u min ried imur il-hotel li hemm viċin, kollha kienu qegħdin fl-istess queue, forsi dan anke minħabba li dik it-triq kienet saret b'lane wieħed għaliex ma kienx hemm ħsieb biżżejjed meta saret.

Jista' l-Ministru jgħid jekk rax dan l-artiklu u x'deċiżjonijiet u x'azzjonijiet beħsiebu jieħu kemm f'din iż-żona u kemm f'żoni oħrajn li sfortunatament jinsabu f'dan l-istat biex affarijiet bħal dawn ma nerġgħux narawhom?

L-ISPEAKER: Il-Ministru Ian Borg.

IAN BORG: Dik hija l-kompetenza li ħadem biha Gvern Nazzjonalista, imma bl-ardir kollu jkollok deputati Nazzjonalisti li jiftaħru!

Din il-ġimgħa fil-Kumitat tal-Ambjent u l-Ippjanar kellna lill-Onor.

David Agius jiftaħar li ħalla l-bottlenecks, jiftaħar li ħalla d-diffikultajiet għar-residenti, għall-familji, għan-negozji ta' distrett li jirrappreżenta fl-istess Kamra.

Jagħmlu hekk biex jipprovaw jirredikolaw interventi li qegħdin ibiddlu l-ħajja tan-nies meta jiġu biex jivjaġġaw minn post għall-ieħor f'pajjiżna.

Tan-naħa l-oħra jipprovaw jirredikolaw id-disinji ta' toroq ironikament anke fl-istess lokalità, jekk se nkomplu niddiskutu l-lokalità tal-Mellieħa.

Imbagħad ikollok video bħalma rajna fuq il-ġurnal Times of Malta li juri kju sħiħ qabel long weekend li jwassal sal-bajja tal-Għadira.

Nies li m'għandhomx għalfejn jaslu sat-terminal taċ-Ċirkewwa, nies li forsi jridu jmorru f'bajjiet fl-akkwati, nies li jridu jaslu fil-lukanda tagħhom, nies li jridu jaslu biex jagħtu servizz lil min qiegħed f'lukandi f'dik iż-żona, ma jistgħux jiċċaqilqu minħabba l-mod kif ħaddieħor ippjana dawn it-toroq b'finanzjament ta' miljuni ta' ewro.

Illum qegħdin nipprovaw nagħtu l-impressjoni li b'xi uffiċjal fit-triq tista' ssolvi kollox f'din it-triq li jridu jgħaddu minnha n-nies li jaħdmu l-Marfa, iċ-Ċirkewwa, l-Għawdxin kollha li jridu jivjaġġaw permezz tal-vapur tal-Gozo Channel u dawk kollha li jridu jmorru anke lejn Kemmuna.

Dik hija ċ-ċirkostanza li stajna naraw bid-drone.

Nirringrazzja lill-mezzi tax-xandir li ppubblikawha, però l-mezzi tax-xandir ma jistgħux jistennew li b'xi uffiċjal tista' ssolvi t-traffic queue li kien hemm mill-bajja tal-Għadira sat-terminal taċ-Ċirkewwa.

Dik hija l-kompetenza!

Imbagħad bl-ardir kollu bilkemm ma jirrakkomandawlekx li għandek tuża xi periti milli kien juża l-Ministru Austin Gatt!

Jistagħġbu għaliex ministru jew awtorità jużaw is-servizzi ta' periti kompetenti, ta' periti li qegħdin fis-suq bħal ħaddieħor, ta' periti li jagħtu kontribut tajjeb, ta' periti li forsi, kif anke tagħtihom id-dritt il-Kostituzzjoni, ikunu msieħba jew jipparteċipaw f'xi partiti politiċi.

Dawn huma l-istess nies li jgħajtu fuq is-saltna tad-dritt!

Sur President, meta jgħajtu fuq is-saltna tad-dritt dawn in-nies ikollhom biss intenzjoni waħda, dik li jkollhom id-dritt tas-saltna f'idejhom u ma jippermettux lil kulħadd jagħti l-kontribut tiegħu fil-komunità, fis-soċjetà, fil-pajjiż skont il-liġijiet tal-istess pajjiż li anke jagħtu lok għal awtorità li tkun trid tieħu s-servizz biex niddisinjaw toroq aħjar.

Żgur ma nistax inħares lejn l-eżempji tat-triq tal-Għadira u tat-triq taċ-Ċirkewwa Terminal biex nilqgħu għall-isfidi mhux li se jkollna ħamsa jew għaxar snin oħra, imma l-isfidi li qegħdin ngħixu llum, f'dan il-weekend li ġej, il-ġimgħa d-dieħla, ix-xahar id-dieħel u b'mod partikolari l-isfidi tal-Għawdxin kollha li jridu jilħqu l-uniku servizz li jgħaqqad il-gżira tagħhom mal-kumplament tal-pajjiż.

Għandna l-isfida tan-nies li jagħtu servizz turistiku lill-eluf li jmorru f'xi bajja jew fil-gżira ta' Kemmuna.

Dawn huma ħaddiema li jridu jaslu fil-ħin għax-xogħol tagħhom jew biex jiġbru jew biex iwasslu turisti li jkunu akkomodati fil-lukandi ċ-Ċirkewwa u l-Marfa.

Dawn mhumiex l-aħjar eżempji li ħallewlna ta' qabilna.

Jiena nieħu b'mod kostruttiv l-ideat li jaslu, però jekk wieħed qed jipprova jagħti l-impressjoni li t-triq li nbniet minn amministrazzjoni Nazzjonalista li twassal għat-Terminal taċ-Ċirkewwa hija xi best practice, dan mhuwiex il-każ.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-Mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu issa għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol.

TQEGĦID TA' KARTI

EVARIST BARTOLO (Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 205 tal2018 – Ordinamenti tal-2018 skont ir-Regolamenti Ġenerali tal-2008 għar-Rikonoxximenti Universitarji ta' wara l-Ewwel Grad għall-Grad ta' Master of Arts (Research on Islands and Small States) – M. A. - taħt il-patroċinju tal-Istitut għall-Gżejjer u Stati Żgħar;

Avviż Legali Nru 206 tal2018 – Ordinamenti tal-2018 biex jemendaw l-Ordinamenti tal-2018 skont ir-Regolamenti Ġenerali tal-2008 għar-Rikonoxximenti Universitarji ta' wara l-Ewwel Grad għall-Grad ta' Master of Social Work taħt il-patroċinju tal-Fakultà għat-Tisħiħ tas-Soċjetà;

Avviż Legali Nru 207 tal2018 – Ordinamenti tal-2018 skont ir-Regolamenti Ġenerali tal-2008 għar-Rikonoxximenti Universitarji ta' wara l-Ewwel Grad għall-Grad ta' Master of Science in Diabetes Care – M.Sc. – taħt il-patroċinju tal-Fakultà tax-Xjenzi tas-Saħħa u tal-Fakultà tal-Mediċina u l-Kirurġija;

Avviż Legali Nru 208 tal2018 – Ordinamenti tal-2018 biex jemendaw l-Ordinamenti tal-2018 skont ir-Regolamenti Ġenerali tal-2008 għar-Rikonoxximenti Universitarji ta' wara l-Ewwel Grad għall-Grad ta' Master of Science in Earth Systems - M.Sc. – taħt il-patroċinju tal-Istitut tas-Sistemi Ambjentali;

Tagħrif dwar youth cafes, youth hubs u youth stops f'Malta u Għawdex, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 6605;

Tagħrif dwar taħdidiet li saru fi skejjel tal-Istat dwar kif l-istudenti jegħlbu l-istress, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 6606; u

Kopja ta' ċirkolari maħruġa fis-27 ta' Settembru 2017 mid-Direttur Ġenerali għas-Servizzi Edukattivi lill-kapijiet tal-iskejjel dwar it-toqol tal-basktijiet tal-iskola, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 6617.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru għall-Enerġija u l-Immaniġġjar tal-Ilma.

JOE MIZZI (Ministru għall-Enerġija u l-Immaniġġjar tal-Ilma): Sur President, f'isem il-Prim Ministru nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 203 tal2018 – Regolamenti tal-2018 li jemendaw ir-Regolamenti dwar Miżati għal Liċenzi tal-Logħob;

Avviż Legali Nru 204 tal2018 – Ordni tal-2018 li jemenda l-Att tal-2018 dwar il-Logħob;

Lista ta' ditti li lilhom ingħataw direct orders mid-dekasteru li għalih hu responsabbli l-Prim Ministru matul l-2017, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 3845; u

f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Ewropej u l-Ugwaljanza nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 210 tal2018 – Basic Safety Standards for Ionising Radiation Regulations.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru għall-Finanzi.

EDWARD SCICLUNA (Ministru għall-Finanzi): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 202 tal2018 – Regoli tal-2018 li jemendaw ir-regoli dwar it-Taxxa fuq Dokumenti u Trasferimenti;

Avviż Legali Nru 209 tal2018 – Regoli tal-2018 dwar Kreditu ta' Taxxa (Riċiklaġġ ta' Skart ta' Kostruzzjoni);

Rapport Finanzjarju għas-sena 2017 maħruġ mit-Teżor skont l-artikolu 68 tal-Att dwar l-Amministrazzjoni Finanzjarja u l-Verifika tal-1962;

Ir-Rapport Annwali tal-Uffiċċju Nazzjonali tal-Istatistika għas-sena 2017;

Ir-Rapport Annwali u Financial Statements għas-sena 2017 tal-Arbitru għas-Servizzi Finanzjarji;

Ir-Rapport Annwali tal-Malta Stock Exchange għas-sena 2017;

Ir-Rapport Annwali u Financial Statements għas-snin 2016 u 2017 tal-Fond għall-Iżvilupp Nazzjonali u Soċjali;

Ir-rapport intitolat "Medium-Term Debt Management Strategy of the Republic of Malta 2018-2021" maħruġ mill-Ministeru għall-Finanzi f'Ġunju 2018;

Rapport Annwali talMekkaniżmu ta' Stabbilità Ewropea għas-sena 2017;

Rapport Annwali għallperjodu li għalaq fil31 ta' Diċembru 2017 magħmul millBord talAwdituri talMekkaniżmu ta' Stabbilità Ewropea għallBord talGvernaturi;

Kopja talkummenti millmanagement talMekkaniżmu ta' Stabbilità Ewropea dwar irRapport Annwali għallperjodu li għalaq fil31 ta' Diċembru, 2017 magħmul millBord talAwdituri talMekkaniżmu ta' Stabbilità Ewropea għallBord talGvernaturi;

Lista numru ħamsa u sittin ta' korrezzjonijiet/żidiet/qtugħ magħmula mill-Uffiċċju Konġunt u approvata mill-Kumitat tal-Kontroll matul l-2016 fil-laqgħat tad-19 ta' Jannar, it-23 ta' Frar, it-22 ta' Marzu, is-26 ta' April, l-24 ta' Mejju, l-24 ta' Ġunju, it-22 ta' Awwissu, it-30 ta' Settembru, il-25 ta' Ottubru, it-22 ta' Novembru u l-20 ta' Diċembru; u

Lista numru sitta u sittin ta' korrezzjonijiet/żidiet/qtugħ magħmula mill-Uffiċċju Konġunt u approvata mill-Kumitat tal-Kontroll matul l-2017 fil-laqgħat tal-10 ta' Jannar, is-6 ta' Marzu, it-3 ta' April, 8 ta' Mejju, it-13 ta' Lulju, l-14 ta' Settembru, id-19 ta' Ottubru, it-23 ta' Novembru u l-5 ta' Diċembru.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali.

OWEN BONNICI (Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

K.L.B.L Nru 15/16/2018 - Bye Laws tal-2018 li jemendaw il-Bye-Laws dwar Żoni Esklużivi għall-Barbecues (Kunsill Lokali Birżebbuġa); u

Avviż Legali Nru 211 tal2018 – Ordni tal-2018 dwar Korrezzjoni tal-Liġijiet (ATT XXI tal-2018).

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali.

IAN BORG: Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Lista ta' proprjetajiet li kienu skedati, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 6640;

Kopja tal-pjanta 1G b'rabta mal-applikazzjoni PA 3069/18 dwar 'Proposed Regional Park as specified in Local Plan', bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 6642;

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru għal Għawdex.

JUSTYNE CARUANA: Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabella li turi l-għadd ta' ħaddiema fid-dekasteru li għalih hi responsabbli l-Ministru għal Għawdex li kienu se jilħqu l-età tal-irtirar fil-perjodu bejn l-2018 u l-2025, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 6276.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali.

MICHAEL FALZON (Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabella li turi l-fondi allokati mill-Gvern fuq għajnuniet b'sostenn għal persuni li jħossuhom iżolati u/jew esklużi mis-soċjetà, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 6598.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

JASON AZZOPARDI: Xtaqt ġentilment nistaqsi lill-Onor.

Byron Camilleri jekk il-Gvern hux se jagħmel stqarrija ministerjali dwar is-summit tal-immigrazzjoni li sar il-ġimgħa li għaddiet.

Illum hija l-aħħar ġurnata qabel ir-recess u allura mhux se jkollna opportunità oħra.

Jista' l-Onor.

Camilleri jgħid hux se tingħata, kif jagħmel dejjem il-Prim Ministru, stqarrija lill-Kamra?

L-ISPEAKER: Jekk irid jgħid xi ħaġa l-Onor.

Camilleri jista', imma dik hija prerogattiva tal-Gvern.

L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Kien hawn stqarrija f'dak is-sens ftit tal-jiem ilu, jidhirli l-aħħar ġurnata jew ta' qabel li ltaqa' dan il-Parlament.

Illum m'hemm l-ebda stqarrija ministerjali.

L-ISPEAKER: Ninforma lill-Kamra li skont il-paragrafu 4 tal-artikolu 120(b) tal-Ordnijiet Permanenti tal-Kamra, fil-laqgħa ta' għada l-Ħamis 5 ta' Lulju fil-Kumitat Permanenti dwar il-Ħatriet Pubbliċi, l-Onor.

Silvio Grixti se jkunu qegħdin jissostitwixxu lill-Onor.

Issa nsejjaħ lill-Onor.

STEFAN ZRINZO AZZOPARDI (President tal-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi): Sur President, nixtieq nirrapporta li l-Abbozz ta' Liġi dwar is-Sigrieti Kummerċjali, Abbozz Nru 46, għadda mill-Kumitat mingħajr emendi.

L-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza li tneħħi l-Kontroll tad-Djar, Abbozz Nru 42, u l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Kriminali u l-Att dwar id-Dipendenza fuq id-Droga, Trattament mhux Priġunerija, Abbozz Nru 41, it-tnejn għaddew mill-istadju ta' Kumitat b'emendi.

Nixtieq nippreżenta wkoll il-Minuti kkonfermati tal-laqgħat tal-Kumitat Permanenti dwar il-Konsiderazzjoni tal-Abbozzi ta' Liġi minn Laqgħa Nru 1 sa Laqgħa Nru 39 li nżammu bejn is-6 ta' Lulju 2017 u t-2 ta' Lulju 2018.

Nixtieq nirringrazzja lil dawk kollha li servew bħala Membri f'kull laqgħa tal-Kumitat li kellna dwar kull liġi għall-koperazzjoni u l-kontribut kollu li taw fid-diskussjonijiet li kellna.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

GLENN BEDINGFIELD: (President tal-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi Aġġunt): Sur President, nixtieq nirrapporta li l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Professjoni Nutarili u Arkivji Nutarili, Abbozz Nru 35, l-Abbozz ta' Liġi li jemenda diversi Liġijiet dwar is-Servizzi Finanzjarji, Abbozz Nru 38, l-Abbozz ta' Liġi dwar l-Arranġamenti u s-Servizzi tat-Teknoloġiji Innovattivi, Abbozz Nru 43, l-Abbozz ta' Liġi dwar l-Attiv Finanzjarju Vitwali, Abbozz Nru 44, l-Abbozz ta' Liġi dwar l-Awtorità tal-Innovazzjoni Diġitali ta' Malta, Abbozz Nru 45 u l-Abbozz ta' Liġi dwar il-Prevenzjoni tal-Korruzzjoni fl-Isport, Abbozz Nru 30 għaddew mill-istadju ta' Kumitat b'emendi.

Nippreżenta wkoll il-Minuti kkonfermati tal-laqgħat tal-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi Aġġunt minn Laqgħa Nru 1 sa Laqgħa Nru 7 li saru bejn l-10 ta' April u t-28 ta' Ġunju, 2018.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

EDWARD ZAMMIT LEWIS Sur President, fil-kwalità tiegħi ta' sostitut President tal-Kumitat tal-Kontijiet dwar l-Uffiċċju Nazzjonali tal-Verifika nixtieq nirrapporta li l-istess Kumitat għadda b'mod unanimu riżoluzzjonijiet dwar tliet trasferimenti ta' proprjetà partikolari, Marsa Football Club, l-Università ta' Malta u Malta International Airport.

Inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja ta' abbozz ta' ftehim bejn SportMalta, Marsa Football Club u l-Awtorità tal-Artijiet dwar trasferiment ta' art fil-Marsa, kopja ta' riżoluzzjoni maqbula mill-Kumitat ta' Marsa Football Club immarkata bħala Dok.

R, datata 20 ta' Diċembru 2017, kopja ta' site plan fejn hemm il-Marsa Football Club, immarkata bħala Dok.

Kopja ta' abbozz ta' ftehim bejn l-Università ta' Malta u l-Awtorità tal-Artijiet dwar trasferiment ta' art f'Tal-Qroqq u estratt mill-Gazzetta tal-Gvern Nru 19,887 tad-19 ta' Ottubru 2017, li fih hemm inkluża l-pjanta Nru 2017_0204; u

Kopja ta' abbozz ta' ftehim dwar trasferiment ta' proprjetà bejn l-Awtorità tal-Artijiet, il-Malta International Airport, u Malta Industrial Parks Limited u kopja tas-site plan PD2018_0235.

Fuq nota oħra u fil-kwalità tiegħi ta' President tal-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Barranin u Ewropej qed nippreżenta l-Minuti kkonfermati minn Laqgħa Nru 1 sa Laqgħa Nru 5 ta' dan il-Kumitat li saru bejn id-19 ta' Lulju 2017 u l-21 ta' Marzu tas-sena kurrenti.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet.

Il-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali.

MOZZJONIJIET

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR

IL-PROTEZZJONI TAL-MINURI (ĦARSIEN ALTERNATTIV)

MICHAEL FALZON: Sur President, nipproponi l-Ewwel Qari tal-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att dwar il-Protezzjoni tal-Minuri (Ħarsien Alternattiv)".

L-ISPEAKER: Min jissekonda?

CARMELO ABELA (Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ): Nissekonda.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att dwar il-Protezzjoni tal-Minuri (Ħarsien Alternattiv)" ikun moqri l-Ewwel Darba.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri l-Ewwel Darba.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA DIVERSI LIĠIJIET (AMMINISTRAZZJONI AĦJAR TAL-ĠUSTIZZJA)

OWEN BONNICI: Sur President, nipproponi l-Ewwel Qari tal-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att li jemenda diversi liġijiet (Amministrazzjoni aħjar tal-Ġustizzja)".

L-ISPEAKER: Min jissekonda?

MICHAEL FARRUGIA (Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali): Nissekonda.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att li jemenda diversi liġijiet (Amministrazzjoni aħjar tal-Ġustizzja)" ikun moqri l-Ewwel Darba.

ABBOZZ TA' LIĠI SABIEX JIRRIFORMA L-LIĠI DWAR L-EDUKAZZJONI F'MALTA

L-ISPEAKER: Il-Ministru Evarist Bartolo.

EVARIST BARTOLO: Sur President, nipproponi l-Ewwel Qari tal-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att sabiex jirriforma l-Liġi dwar l-Edukazzjoni f'Malta".

L-ISPEAKER: Min jisskonda?

L-ISPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att sabiex jirriforma l-Liġi dwar l-Edukazzjoni f'Malta" ikun moqri l-Ewwel Darba.

ABBOZZ TA' LIĠI BIEX JIRREGOLA L-PROFESSJONIJIET FL-EDUKAZZJONI

EVARIST BARTOLO: Sur President, nipproponi l-Ewwel Qari tal-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jirregola l-professjonijiet fl-Edukazzjoni".

L-ISPEAKER: Min jissekonda?

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jirregola l-professjonijiet fl-Edukazzjoni" ikun moqri l-Ewwel Darba.

ABBOZZ TA' LIĠI BIEX JIRREGOLA L-ISTITUZZJONIJIET EDUKATTIVI U ENTITAJIET EDUKATTIVI F'MALTA U MATERJI OĦRAJN ANĊILLARI

EVARIST BARTOLO: Sur President, nipproponi l-Ewwel Qari tal-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jirregola l-istituzzjonijiet edukattivi u entitajiet edukattivi f'Malta u materji oħrajn anċillari".

L-ISPEAKER: Min jissekonda?

L-ISPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jirregola l-istituzzjonijiet edukattivi u entitajiet edukattivi f'Malta u materji oħrajn anċillari" ikun moqri l-Ewwel Darba.

ABBOZZ TA' LIĠI BIEX JIPPROVDI GĦAT-TWAQQIF TA' JOBSPLUS U BIEX JIRREGOLA S-SERVIZZI TAL-IMPJIEG U T-TAĦRIĠ, U GĦAL MATERJI MARBUTIN MA' DAN JEW ANĊILLARI GĦALIH, U GĦAL AWTORITÀ NAZZJONALI TAX-XOGĦOL

EVARIST BARTOLO: Sur President, nipproponi l-Ewwel Qari tal-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jipprovdi għat-twaqqif ta' Jobsplus u biex jirregola s-servizzi tal-impjieg u t-taħriġ, u għal materji marbutin ma' dan jew anċillari għalih, u għal Awtorità Nazzjonali tax-Xogħol".

L-ISPEAKER: Min jissekonda?

L-ISPEAKER: Il-mistoqsija hi l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jipprovdi għat-twaqqif ta' Jobsplus u biex jirregola s-servizzi tal-impjieg u t-taħriġ, u għal materji marbutin ma' dan jew anċillari għalih, u għal Awtorità Nazzjonali tax-Xogħol" ikun moqri l-Ewwel Darba.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri l-Ewwel Darba.

ABBOZZ TA' LIĠI SABIEX JEMENDA L-ATT DWAR ORGANIZZAZZJONIJIET VOLONTARJI U BIEX JAGĦMEL EMENDI KONSEGWENZJALI

EVARIST BARTOLO: Sur President, nipproponi l-Ewwel Qari tal-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att sabiex jemenda l-Att dwar Organizzazzjonijiet Volontarji u biex jagħmel emendi konsegwenzjali u oħrajn fil-Kodiċi Ċivili u fit-Tieni Skeda li tinsab mal-Kodiċi Ċivili, l-Att dwar il-Ġbir Pubbliku, l-Att dwar il-Professjoni Nutarili u l-Arkivji Nutarili, l-Att dwar l-Arbitraġġ, l-Att dwar il-Kumpaniji u l-Att dwar ir-Reġistru Pubbliku".

L-ISPEAKER: Min jissekonda?

L-ISPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att sabiex jemenda l-Att dwar Organizzazzjonijiet Volontarji u biex jagħmel emendi konsegwenzjali u oħrajn fil-Kodiċi Ċivili u fit-Tieni Skeda li tinsab mal-Kodiċi Ċivili, l-Att dwar il-Ġbir Pubbliku, l-Att dwar il-Professjoni Nutarili u l-Arkivji Nutarili, l-Att dwar l-Arbitraġġ, l-Att dwar il-Kumpanniji u l-Att dwar ir-Reġistru Pubbliku" jkun moqri l-Ewwel Darba.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-ATT DWAR L-ARMI

L-ISPEAKER: Il-Ministru Michael Farrugia.

MICHAEL FARRUGIA: Sur President, nipproponi l-Ewwel Qari tal-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att li jemenda l-Att dwar l-Armi, Kap. 480".

L-ISPEAKER: Min jissekonda?

L-ISPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att li jemenda l-Att dwar l-Armi, Kap. 480" ikun moqri l-Ewwel Darba.

ABBOZZ TA' LIĠI SABIEX JEMENDA L-ATT DWAR L-IŻVILUPP SOSTENIBBLI

CARMELO ABELA: Sur President, f'isem il-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima, nipproponi l-Ewwel Qari tal-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att sabiex jemenda l-Att dwar l-Iżvilupp Sostenibbli, Kap. 521".

L-ISPEAKER: Min jissekonda?

L-ONOR.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att sabiex jemenda l-Att dwar l-Iżvilupp Sostenibbli, Kap. 521" ikun moqri l-Ewwel Darba.

PERMESS TAL-KAMRA

L-ISPEAKER: L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Sur President, nitlob il-permess tal-Kamra sabiex jitressqu sitt mozzjonijiet mingħajr avviż.

L-ISPEAKER: Hawn permess?

Il-permess ingħata.

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR

L-AWTORITÀ TA' ŻVILUPP REĠJONALI GĦAL GĦAWDEX

L-ISPEAKER: Il-Ministru Justyne Caruana.

JUSTYNE CARUANA: Sur President, nipproponi l-Ewwel Qari tal-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att dwar l-Awtorità ta' Żvilupp Reġjonali għal Għawdex".

L-ISPEAKER: Min jissekonda?

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att dwar l-Awtorità ta' Żvilupp Reġjonali għal Għawdex" ikun moqri l-Ewwel Darba.

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR

L-AWTORITÀ GĦAS-SERVIZZI FINANZJARJI TA' MALTA (EMENDA NUMRU 2)

L-ISPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari Silvio Schembri.

SILVIO SCHEMBRI (Segretarju Parlamentari għas-Servizzi Finanzjarji, Ekonomija Diġitali u Innovazzjoni): Sur President, nipproponi l-Ewwel Qari tal-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att tal-2018 li jemenda l-Att dwar l-Awtorità għas-Servizzi Finanzjarji ta' Malta (Emenda Numru 2)".

L-ISPEAKER: Min jissekonda?

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att tal-2018 li jemenda l-Att dwar l-Awtorità għas-Servizzi Finanzjarji ta' Malta (Emenda Numru 2)" ikun moqri l-Ewwel Darba.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri l-Ewwel Darba.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA

L-ATT DWAR IS-SWIEQ FINANZJARJI

SILVIO SCHEMBRI: Sur President, nipproponi l-Ewwel Qari tal-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att tal-2018 li jemenda l-Att dwar is-Swieq Finanzjarji".

L-ISPEAKER: Min jissekonda?

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att tal-2018 li jemenda l-Att dwar is-Swieq Finanzjarji" ikun moqri l-Ewwel Darba.

RIŻOLUZZJONI DWAR

IT-TRASFERIMENT TA' PROPRJETÀ LILL-MARSA FOOTBALL CLUB

L-ISPEAKER: Il-Ministru Evarist Bartolo.

Billi hija l-politika tal-Gvern li jħeġġeġ l-isport kif ukoll is-sehem fil-qasam soċjali ta' għaqdiet volontarji, il-Gvern tar-Repubblika ta' Malta beħsiebu jagħti proprjetà lil Marsa Football Club b'titolu ta' enfitewsi temporanju, liema proprjetà hija deskritta aħjar fl-abbozz ta' ftehim imqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra għaż-żmien, għall-iskop, bil-kanoni taċ-ċens, u taħt il-kundizzjonijiet li jinsabu fl-istess abbozz;

U billi huwa maħsub fil-paragrafu (ċ) tal-artikolu 31 tal-Att dwar Artijiet tal-Gvern (Kapitolu 573), li art li tkun proprjetà tal-Gvern jew amministrata minnu tista' tiġi trasferita skont riżoluzzjoni speċjali tal-Kamra tad-Deputati li tkun fis-seħħ fil-waqt tat-trasferiment;

U billi huwa xieraq li t-trasferiment fuq imsemmi jsir skont riżoluzzjoni speċjali tal-Kamra tad-Deputati;

Għalhekk huwa b'dan riżolut illi l-proprjetà fuq imsemmija fil-Marsa, kif deskritta aħjar fl-abbozz tal-ftehim anness immarkat bħala Dok.

A u li jinsab imqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra, tiġi mogħtija b'titolu ta' enfitewsi temporanju lil Marsa Football Club għaż-żmien, għall-iskop u skont il-pattijiet u kundizzjonijiet imsemmija fl-istess abbozz.

L-ISPEAKER: Min jissekonda?

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-mistoqsija hi r-Riżoluzzjoni kif imressqa mill-Ministru Evarist Bartolo.

Ir-riżoluzzjoni għaddiet nem. con.

RIŻOLUZZJONI DWAR

CARMELO ABELA: Sur President, f'isem Il-Ministru għat-Turiżmu, nipproponi li:

Billi Malta Industrial Parks Limited (MIP) kellha l-ħsieb li tikri biċċa art f'ĦaI Luqa li tifforma parti mill-ajruport lis-soċjetà SR Technics Malta Limited (SRT) għal skopijiet industrijali;

Billi parti minn din l-art, magħrufa bħala "Park 4", ingħatat lil Malta International Airport p.l.c.

(MIA), taħt ftehim ta' immaniġġjar bis-saħħa ta' kuntratt fl-atti tan-Nutar Vincent Miceli tas-26 ta' Lulju 2002 wara riżoluzzjoni Parlamentari tad-19 ta' Lulju 2002;

Billi l-MIA kienet disposta li tikri din l-art lill-MlP biex b'hekk l-istess MIP tkun tista' tikri din l-art flimkien ma' art ikbar lil SRT;

Billi għalhekk kien jeħtieġ li l-kuntratt tas-26 ta' Lulju 2002 hawn fuq imsemmi jiġi emendat sabiex ikun possibbli li l-art magħrufa bħala "Park 4" tingħata b'titolu ta' kera mill-MIA lill-MIP u sussegwentement tiġi sullokata lil SRT;

Billi l-Gvern tar-Repubblika ta' Malta kien dispost li jaċċetta li ssir din il-modifika fl-interess tal-ekonomija tal-pajjiż;

Billi l-Kamra tad-Deputati approvat abbozz ta' ftehim imressaq quddiem il-Kamra permezz ta' riżoluzzjoni speċjali waqt is-seduta 249 tat-30 ta' Ġunju 2010;

Billi permezz ta' dak il-ftehim, issa kuntratt fl-atti tan-nutar Diana Charles tal-1 ta' Lulju 2010, il-Gvern tar-Repubblika ta' Malta obbliga ruħu illi jagħti lill-MIA porzjon ta' art fil-viċinanzi tal-ajruport internazzjonali ta' Malta, taħt ftehim ta' immaniġġjar bħala kumpens għat-telf tal-art magħrufa bħala "Park 4";

Billi l-Gvern tar-Repubblika ta' Malta huwa dispost li jaċċetta li jsir it-trasferiment tal-proprjetà li hija deskritta aħjar fl-abbozz ta' ftehim imqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra għaż-żmien, għall-iskop, u taħt il-kundizzjonijiet li jinsabu fl-istess abbozz;

Billi l-MIA, hija disposta li tieħu din il-proprjetà taħt ftehim ta' immaniġġjar u suġġett għall-obbligi u drittijiet applikabbli kif indikati fl-istess abbozz;

U billi huwa xieraq li t-trasferiment fuq imsemmi jsir skont riżoluzzjoni speċjali tal- Kamra tad-Deputati;

Għalhekk huwa b'dan riżolut illi l-proprjetà fuq imsemmija, kif deskritta aħjar fl-abbozz tat-ftehim anness immarkat bħala Dok.

A u li jinsab imqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra, tiġi mogħtija lill-MIA taħt ftehim ta' immaniġġjar, għall-iskop u skont il-pattijiet u kundizzjonijiet imsemmija fl-istess abbozz.

L-ISPEAKER: Min jissekonda?

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-mistoqsija hi r-Riżoluzzjoni kif imressqa mill-Ministru Carmelo Abela.

Ir-Riżoluzzjoni għaddiet nem. con.

RIŻOLUZZJONI DWAR

IT-TRASFERIMENT TA' PROPRJETÀ LILL-UNIVERSITÀ TA' MALTA

CHRIS AGIUS (Segretarju Parlamentari għall-Ippjanar u s-Suq tal-Proprjetà): Sur President, nipproponi li:

Billi hija politika tal-Gvern li lill-Università ta' Malta tingħatalha sostenn minn kwalunkwe lat għall-ġid tal-istudenti kollha li jiffrekwentawha, sew Maltin u sew barranin;

Billi l-Università ta' Malta hija kommessa li tibni kumpless residenzjali u kommunitarju fuq art li tippartjeni lilha f'Tal-Qroqq, limiti tal-Imsida;

Billi l-proġett kif imfassal u mistenni li jiġi approvat skont l-applikazzjoni mal-Awtorità tal-Ippjanar, PA 7926/16 u PA 456/17 huwa proġett ta' prestiġju kbir, ta' importanza nazzjonali u ta' benefiċċju għall-ekonomija tal-pajjiż, ċertament jikkwalifika bħala proġett fl-interess pubbliku;

Billi l-art li tippartjeni l-Università ta' Malta tikkonsisti f'żewġ porzjonijiet ta' art distinti iżda ssegregati bi sqaq li qabel kien jiżbokka f'art li llum hemm parti mill-Isptar Mater Dei mibni fuqha u ma jinfidx, għaldaqstant oriġinarjament meqjus bħala proprjetà privata u mhux tal-Gvern;

Billi biex l-Università ta' Malta tikkonsolida l-art li tikkontempla li tibni l-kumpless residenzjali u kommunitarji fuqha kien hemm il-ħtieġa li l-isqaq li hu twil 85m tal-kejl superfiċjali u ta' madwar 227 metru kwadru jiġi esproprjat u akkwistat permezz ta' Dikjarazzjoni numru 1150 datata 19 ta' Ottubru 2017 fl-interess pubbliku, u dan skont l-Att dwar Artijiet tal-Gvern (Kap. 573) tal-Liġijiet ta' Malta;

Illi peress li l-fondi biex tiġi akkwistata din l-art (sqaq) inħarġu totalment mill-fondi u għas-spejjeż tal-Università ta' Malta fl-ammont ta' mija ħamsa u tletin elf ewro (€135,000), b'riżerva għal kull żieda li tista' tingħata mill-Bord tal-Arbitraġġ tal-Artijiet;

Illi għalkemm ukoll illi l-Università ta' Malta hija kostitwita bħala korp magħqud b'personalità ġuridika u distinta skont l-artikolu 74A tat Taqsima VII tal-Att dwar l-Edukazzjoni (Kap. 327) tal-Liġijiet ta' Malta, iżda hija wkoll ġeneralment meqjusa awtonoma u indipendenti mill-amministrazzjoni governattiva;

Għaldaqstant huwa propost li l-art (sqaq) hawn fuq deskritt tiġi trasferita lill-Università ta' Malta u li b'konsegwenza ta' dak spjegat hawn fuq, dan it-trasferiment isir permezz ta' donazzjoni mill-Gvern ta' Malta lill-Università ta' Malta;

Billi huwa maħsub fl-artikolu 31, sub-artikolu (ċ) ta' Taqsima III tal-Att dwar Artijiet tal-Gvern (Kap. 573), li art li tkun proprjetà tal-Gvern jew amministrata minnu tista' tiġi trasferita skont riżoluzzjoni speċjali tal-Kamra tad-Deputati li tkun fis-seħħ fil-waqt tat-trasferiment;

Billi huwa maħsub xieraq li t-trasferiment fuq imsemmi jsir skont riżoluzzjoni speċjali tal-Kamra tad-Deputati;

Għalhekk huwa b'dan riżolut illi l-art ġo Tal-Qroqq limiti tal-Imsida tal-kejl ta' 227 metru kwadru murija bil-bordura ħamra fuq il-pjanta mmarkata PD 2017/0204 tiġi trasferita b'att ta' donazzjoni kif ukoll skont il-pattijiet u l-kundizzjonijiet imsemmija fl-abbozz tal-kuntratt hawn anness.

L-ISPEAKER: Min jissekonda?

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-mistoqsija hi r-Riżoluzzjoni kif imressqa mis-Segretarju Parlamentari Chris Agius.

Ir-Riżoluzzjoni għaddiet nem. con.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Ngħaddu issa għall-Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

OWEN BONNICI: Sur President, nixtieq ninforma lill-Kamra li hawn ftehim biex il-Kamra tgħaddi mill-ewwel għat-Tielet Qari ta' disa' Abbozzi ta' Liġi li għaddew mill-istadju ta' Kumitat.

L-ISPEAKER: Hemm ftehim dwar dan?

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA

L-KODIĊI KRIMINALI U L-ATT DWAR ID-DIPENDENZA FUQ

ID-DROGA (TRATTAMENT MHUX PRIĠUNERIJA)

OWEN BONNICI: Sur President, nipproponi t-Tielet Qari tal-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att li jemenda l-Kodiċi Kriminali, Kap. 9, l-Att dwar Dipendenza fuq id-Droga (Trattament mhux Priġunerija), Kap. 537 u biex jipprovdi għal ħwejjeġ oħra relatati jew anċillari għalihom"

L-ISPEAKER: Min jissekonda?

L-ONOR.

L-ISPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att li jemenda l-Kodiċi Kriminali, Kap. 9, l-Att dwar Dipendenza fuq id-Droga (Trattament mhux Priġunerija), Kap. 537 u biex jipprovdi għal ħwejjeġ oħra relatati jew anċillari għalihom" ikun moqri t-Tielet Darba.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri t-Tielet Darba u għadda.

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR

IS-SIGRIETI KUMMERĊJALI

OWEN BONNICI: Sur President, f'isem il-Ministru għall-Ekonomija, Investiment u n-Negozji ż-Żgħar nipproponi t-Tielet Qari tal-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jittrasponi Direttiva 2016/943/UE dwar il-protezzjoni ta' konoxxenza u ta' informazzjoni kummerċjali kunfidenzjali (sigrieti kummerċjali) kontra l-ksib, l-użu u l iżvelar illegali tagħhom".

L-ISPEAKER: Min jissekonda?

L-ONOR.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-mistoqsija hija li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jittrasponi Direttiva 2016/943/UE dwar il-protezzjoni ta' konoxxenza u ta' informazzjoni kummerċjali kunfidenzjali (sigrieti kummerċjali) kontra l-ksib, l-użu u l iżvelar illegali tagħhom" ikun moqri t-Tielet Darba.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA

L-ORDINANZA LI TNEĦĦI

L-KONTROLL TAD-DJAR

OWEN BONNICI: Sur President, nipproponi t-Tielet Qari tal-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att sabiex jemenda l-Ordinanza li Tneħħi l-Kontroll tad-Djar, Kap. 158".

L-ISPEAKER: Min jissekonda?

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att sabiex jemenda l-Ordinanza li Tneħħi l-Kontroll tad-Djar, Kap. 158" ikun moqri t-Tielet Darba.

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR

IL-PREVENZJONI

TAL-KORRUZZJONI FL-ISPORT

L-ISPEAKER: Il-Ministru Evarist Bartolo.

EVARIST BARTOLO: Sur President, nipproponi t-Tielet Qari tal-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jipprovdi għall-prevenzjoni tal-korruzzjoni fl-isport".

L-ISPEAKER: Min jissekonda?

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jipprovdi għall-prevenzjoni tal-korruzzjoni fl-isport" ikun moqri t-Tielet Darba.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA

L-ATT DWAR IL-PROFESSJONI NUTARILI U ARKIVJI NUTARILI

OWEN BONNICI: Sur President, nipproponi t-Tielet Qari tal-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att sabiex jemenda l-Att dwar il-Professjoni Nutarili u Arkivji Nutarili, Kap. 55".

L-ISPEAKER: Min jissekonda?

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att sabiex jemenda l-Att dwar il-Professjoni Nutarili u Arkivji Nutarili, Kap. 55" ikun moqri t-Tielet Darba.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA DIVERSI LIĠIJIET DWAR IS-SERVIZZI FINANZJARJI

L-ISPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari Silvio Schembri.

SILVIO SCHEMBRI: Sur President, nipproponi t-Tielet Qari tal-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda diversi liġijiet dwar servizzi finanzjarji, biex jittrasponi d-Direttiva (EU) 2016/97 ("id-Direttiva dwar id-Distribuzzjoni tal-Assigurazzjoni), u biex jipprovdi dwar affarijiet anċillari jew inċidentali għalihom".

L-ISPEAKER: Min jissekonda?

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda diversi liġijiet dwar servizzi finanzjarji, biex jittrasponi d-Direttiva (EU) 2016/97 ("id-Direttiva dwar id-Distribuzzjoni tal-Assigurazzjoni), u biex jipprovdi dwar affarijiet anċillari jew inċidentali għalihom" ikun moqri t-Tielet Darba.

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR ARRANĠAMENTI U SERVIZZI TA' TEKNOLOĠIJA INNOVATTIVA

SILVIO SCHEMBRI: Sur President, nipproponi t-Tielet Qari tal-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att sabiex jipprovdi għar-regolamentazzjoni ta' arranġamenti ta' tekonoloġija innovattiva msemmija li hemm riferenza għalihom f'dan l-Att, kif ukoll ta' servizzi ta' teknoloġija innovattiva li hemm riferenza għalihom f'dan l-Att, sabiex jiġu eżerċitati mill-Awtorità tal-Innovazzjoni Diġitali ta' Malta jew f'isimha funzjonijiet regolatorji fir-rigward ta' dawk l-arranġamenti u servizzi".

L-ISPEAKER: Min jissekonda?

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att sabiex jipprovdi għar-regolamentazzjoni ta' arranġamenti ta' tekonoloġija innovattiva msemmija li hemm riferenza għalihom f'dan l-Att, kif ukoll ta' servizzi ta' teknoloġija innovattiva li hemm riferenza għalihom f'dan l-Att, sabiex jiġu eżerċitati mill-Awtorità tal-Innovazzjoni Diġitali ta' Malta jew f'isimha funzjonijiet regolatorji fir-rigward ta' dawk l-arranġamenti u servizzi".

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri t-Tielet Darba u għadda.

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR L-ATTIV FINANZJARJU VIRTWALI

SILVIO SCHEMBRI: Sur President, nipproponi t-Tielet Qari tal-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att sabiex jirregola l-qasam tal-Offerti dwar Attiv Finanzjarju Virtwali Inizjali u Attiv Finanzjarju Virtwali u sabiex jipprovdi għal ħwejjeġ anċillari jew inċidentali jew konnessi ma' dan".

L-ISPEAKER: Min jissekonda?

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att sabiex jipprovdi għar-regolamentazzjoni ta' arranġamenti ta' tekonoloġija innovattiva msemmija li hemm riferenza għalihom f'dan l-Att, kif ukoll ta' servizzi ta' teknoloġija innovattiva li hemm riferenza għalihom f'dan l-Att, sabiex jiġu eżerċitati mill-Awtorità tal-Innovazzjoni Diġitali ta' Malta jew f'isimha funzjonijiet regolatorji fir-rigward ta' dawk l-arranġamenti u servizzi" ikun moqri t-Tielet Darba.

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR L-AWTORITÀ TAL-INNOVAZZJONI DIĠITALI TA' MALTA

SILVIO SCHEMBRI: Sur President, nipproponi t-Tielet Qari tal-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att sabiex jipprovdi għat-twaqqif ta' Awtorità li tkun magħrufa bħala l-Awtorità tal-Innovazzjoni Diġitali ta' Malta, biex tappoġġa l-iżvilupp u l-implimentazzjoni tal-prinċipji gwida deskritti f'dan l-Att u sabiex tippromwovi prinċipji konsistenti għall-iżvilupp ta' viżjonijiet, ħiliet, u kwalitajiet oħra li għandhom x'jaqsmu mal-innovazzjoni fit-teknoloġija, inkluża teknoloġija distribwita u deċentralizzata, u sabiex teżerċita funzjonijiet regolatorji fir-rigward ta' teknoloġija, arranġamenti u servizzi relatati innovattivi u sabiex tipprovdi għal ħwejjeġ anċillari jew konnessi ma' dan".

L-ISPEAKER: Min jissekonda?

L-ISPEAKER: Grazzi.

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR L-AĠENZIJA GĦAL INFRASTRUTTURA MALTA

L-ISPEAKER: Il-Ministru Ian Borg.

IAN BORG (Ministru għat-Trasport, Infrastuttura u Proġetti Kapitali): Sur President, nipproponi t-Tielet Qari tal-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jipprovdi għat-twaqqif ta' Aġenzija għal Infrastruttura Malta u biex jirregola dawk l-attivitajiet u jipprovdi għal kwistjonijiet anċillari jew inċidentali jew konnessi magħhom".

L-ISPEAKER: Min jissekonda?

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jipprovdi għat-twaqqif ta' Aġenzija għal Infrastruttura Malta u biex jirregola dawk l-attivitajiet u jipprovdi għal kwistjonijiet anċillari jew inċidentali jew konnessi magħhom" ikun moqri t-Tielet Darba.

Din id-division se tittieħed fil-ħin tal-interruzzjoni tax-xogħol skont il-ftehim milħuq.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA L-KODIĊI ĊIVILI U L-KODIĊI KRIMINALI

L-ISPEAKER: L-Onor.

CLAUDIO GRECH: Sur President, nipproponi t-Tieni Qari tal-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda l-Kodiċi Ċivili, Kap. 16 u l-Kodiċi Kriminali, Kap. 9, biex jipprovdi għall-immunità mir-responsabbilità f'każijiet ta' salvataġġ jew tentattiv ta' salvataġġ".

L-ISPEAKER: Min jissekonda?

L-ISPEAKER: Rimarki?

L-Onor.

CLAUDIO GRECH: Nirringrazzjak, Sur President.

Huwa b'sodisfazzjon li llum qegħdin niddiskutu Abbozz ta' Liġi mressaq mill-Oppożizzjoni bħala Private Member's Bill f'Settembru tal-2017 li jittratta suġġett li jien personalment għandi għal qalbi ħafna u li kont ili nsegwi minn snin ilu meta kont insegwi wkoll il-qasam tas-saħħa.

Dan huwa Abbozz ta' Liġi li jirrifletti proċess ta' partit fl-Oppożizzjoni li minbarra ir-rwol kostituzzjonali tagħna ta' skrutinju, isegwi wkoll rwol propożittiv.

Huwa rwol li jġib 'il quddiem proposti li finalment għandhom iġibu lil din il-Kamra flimkien biex tkun tista' tilleġiżla fuq materji li għandhom fiċ-ċentru tagħhom il-ġid komuni.

Fuq kollox huwa ta' sodisfazzjon li llum qegħdin niddiskutu liġi favur il-ħajja.

Aħna għandna obbligu li nirriflettu l-valur tal-ħajja fil-leġiżlazzjoni u din hija liġi li tirrifletti kemm il-ħajja hija imprezzabbli.

Illum qed niddibattu liġi li qed iddaħħal kunċett li internazzjonalment huwa magħruf bħala dak tas-samaritan it-tajjeb.

Qed inressqu leġiżlazzjoni li fil-qofol tagħha meta tneħħi l-legaliżmi ta' madwarha, hija intiża biex tipproteġi l-ħajja.

Din hija leġiżlazzjoni ntiża biex issalva l-ħajja, biex ħajja li tkun f'periklu imminenti jew ċar tista' tiġi salvata.

Fuq skala internazzjonali hemm diversi pajjiżi li għandhom dan il-kunċett rifless fil-qafas leġiżlattiv tagħhom.

F'diversi pajjiżi hemm żewġ elementi ewlenin li huma riflessi f'din il-liġi.

L-ewwel element huwa dak li bl-Ingliż jissejjaħ id-duty of care, fejn persuna f'għajnejn il-liġi għandha obbligu li tgħin persuna oħra li tkun f'periklu, imbagħad għandek ukoll l-aspett tal-immunità mill-prosekuzzjoni jew id-danni ċivili fil-każ li bniedem li jittanta jsalva persuna oħra jikkawża xi forma ta' danni lil dik il-persuna fil-proċess ta' dak is-salvataġġ.

Dawn huma ż-żewġ elementi ewlenin.

Hemm ukoll diversi varjazzjonijiet f'diversi liġijiet f'diversi pajjiżi, però dawn huma ż-żewġ prinċipji li ssib essenzjalment fil-liġijiet anke f'numru kbir ta' stati fl-Istati Uniti.

L-għan ewlieni ta' dan l-Abbozz ta' Liġi u tal-Oppożizzjoni hu li nnaqqsu jew saħansitra nneħħu l-eżitazzjoni li persuna jista' jkollha meta tiġi biex tiddeċiedi jekk għandhiex tgħin persuna oħra li tkun qiegħda f'riskju imminenti jew ċar.

L-Abbozz ta' Liġi li aħna ressaqna mhuwiex qed jipproponi li tiġi imposta d-duty of care.

Illum, fil-leġiżlazzjoni tagħna, b'mod ġenerali, id-duty of care ma teżistix, għalkemm kien hemm sentenza fil-qorti fejn kienet għamlet referenza għad-duty of care.

Hawnhekk qed nipproponu li tiddaħħal l-immunità għall-prosekuzzjoni u l-immunità minn danni ċivili għal persuna li tagħti l-għajnuna.

Inti jkollok rescuer li qed jagħti l-għajnuna lil persuna li qiegħda f'periklu, u jekk jiġu kawżati danni, dak ir-rescuer ma jkunx espost għal danni, kemm-il darba però ma jkunx applika s-salvataġġ b'negliġenza grossolana.

Dan l-Abbozz ta' Liġi essenzjalment qed idaħħal klawsola ġdida fil-Kodiċi Kriminali u żewġ klawsoli ġodda fil-Kodiċi Ċivili tal-Liġijiet ta' Malta.

Aħna nemmnu li dan huwa Abbozz ta' Liġi li finalment se jħalli impatt soċjali pożittiv għall-aħħar.

Jien m'għandi l-ebda dubju li ħafna nies, meta jiġu biex jgħinu jew jiġu biex jagħtu l-għajnuna lil terza persuna, dan jagħmluh irrispettivament mill-implikazzjonijiet legali jew kriminali li wieħed jista' jiffaċċja, però hawnhekk aħna rridu li rridu nneħħu x-xkiel li jista' jkollok meta ġejt biex tagħti din l-għajnuna.

Kulħadd jaf li f'inċidenti serji, b'mod partikolari fejn persuna tkun mitlufa minn sensiha, ġeneralment l-ewwel tliet minuti ta' intervent tal-ewwel għajnuna jistgħu jkunu minuti determinanti.

L-għan tagħna hawnhekk kien: Ejja ma nħallux xi xkiel legali, xi biża' minn xi azzjoni legali ttellef jew tnaqqas mit-tempestività li persuna tista' taġixxi biha biex tgħin persuna oħra.

U hawn jiena nixtieq nagħti ftit eżempji komuni biex nuri fuq xiex qed nitkellmu hawnhekk.

Sur President, għandek diversi xenarji.

Għandek nies li l-professjoni tagħhom minnha nfisha ġġibhom wiċċ imb wiċċ ma' dawn iċ-ċirkostanzi, kemm f'kuntest li qegħdin waqt ħidmiethom kif ukoll f'kuntest li qegħdin off duty.

Inti jista' jkollok tabib, infermier, professjonist tas-saħħa li ma jkunx on duty u qed jiffaċċja ċirkostanzi bħal dawn.

Għandek ukoll nies ċivili li jistgħu jkunu first aiders, allura jkollhom it-taħriġ neċessarju biex jistgħu jagħtu l-għajnuna jew saħansitra jkunu responsabbli min-numru ta' persuni li jkunu taħt il-kura u s-superviżjoni tagħhom.

F'dawn iċ-ċirkostanzi kollha wieħed jista' jimmaġina n-numru ta' possibilitajiet ta' inċidenti li wieħed jista' jkun iffaċċjat bihom.

F'ċirkostanzi bħal dawn, it-tempestività u l-azzjoni f'ħin qasir tista' twassal biex issalva ħajja.

Inti jista' jkollok ċirkostanza fejn persuna toqgħod taħsibha jekk tagħtix l-għajnuna minħabba li tista' tkun esposta għal danni u allura aħna nemmnu li din il-liġi se tgħin biex lil dik il-persuna tneħħilha dik l-eżitazzjoni u b'hekk inkunu nistgħu nikkontribwixxu biex insalvaw aktar ħajjiet.

Dan l-Abbozz, flimkien ma' iktar għarfien u iktar edukazzjoni jista' jwassal biex ikollok numru ta' xenarji fejn persuna taġixxi u mhux iddawwar wiċċha n-naħa l-oħra.

Reċentement smajna bi storja fejn persuna kellha bżonn l-għajnuna, xufiera tat-trasport pubbliku kienet qed tagħti dik l-għajnuna waqt li saħansitra kien hemm min beda jħeġġiġha biex tkompli ssuq u ma tiqafx.

Ovvjament ix-xufiera għamlet sew li tat l-għajnuna li kellha tagħti!

Emanuel Mallia qed jirreferi għan-negliġenza grossolana.

Se nirreferi għaliha wkoll, però essenzjalment irridu niffukaw li persuna li tkun lesta li ssalva u li tgħin taħt ebda ċirkostanza m'għandha ssofri minn implikazzjonijiet legali ħlief f'ċirkostanza ta' negliġenza grossolana.

Negliġenza grossolana hija jekk inti qed tgħin persuna u tipprova tagħmel proċedura fuq dik il-persuna li inti m'għandekx il-kwalifika li tagħmilha.

Ilbieraħ konna qed niddiskutu każ waqt il-laqgħat ta' konsultazzjoni li kellna fejn kien hemm numru ta' organizzazzjonijiet, u ssemma l-eżempju li persuna tipprova teżerċita proċess tat-titqib tat-trachea meta ma jkollha l-ebda idea jew expertise biex tagħmel dak il-proċess.

Li persuna tagħti first aid u jkollha l-idea ta' first aid u tagħti s-CPR, hemmhekk il-persuna se tkun protetta għax mhijiex negliġenza grossolana, però li inti tipprova jew tittanta li tagħmel proċedura kumplessa li se twassal biex toħloq ħafna iktar danni għall-persuna, allura dik dejjem soġġetta għad-deċiżjoni tal-qorti.

Fil-liġi qed nistabbilixxu l-prinċipji.

Peress li kull każ ta' salvataġġ huwa sui generis, trid tara wkoll iċ-ċirkostanzi u d-dinamika ta' dak il-każ, imbagħad il-qorti ovvjament fis-sapjenza tagħha se tkun iggwidata mill-prinċipji li qed jiġu stabbiliti fil-liġi.

Din l-Abbozz ta' Liġi għadda minn proċess estensiv ta' konsultazzjoni.

Aħna mhux sempliċement tkellimna mal-politiċi, però tkellimna wkoll man-nies u mal-entitajiet li jaħdmu direttament f'dan il-qasam.

Minbarra l-unions ewlenin, il-GWU u l-UĦM, li minnhom infushom jirrappreżentaw firxa wiesgħa ta' ħaddiema li jiffaċċjaw direttament dawn iċ-ċirkostanzi, kien hemm unions bħall-MUMN u l-MUT li l-ħaddiema tagħhom ukoll għandhom implikazzjonijiet sinifikanti marbutin ma' din il-liġi.

Barra minn hekk ukoll, aħna kkonsultajna ma' organizzazzjonijiet, li minn hawn insellmilhom tal-kontribut li huma taw fil-proċess tal-abbozzar ta' din il-liġi, li huma l-MRC, is-Saint John's Ambulance u l-Malta Red Cross, li t-tlieta li huma pparteċipaw b'mod attiv fil-proċess ta' konsultazzjoni li wasslitna għal din il-liġi.

Minn hawn nirringrazzja wkoll lil numru ta' persuni oħrajn li għinuna.

Finalment ngħid li dan ma jistax ikun pass uniku, ma jistax ikun li nagħmlu dan il-pass f'iżolament mill-qbija tal-isforzi li aħna nistgħu nagħmlu.

Jien nemmen li nistgħu nagħmlu ħafna iktar għall-finijiet ta' għarfien, nistgħu nagħmlu ħafna iktar għall-finijiet ta' first aid.

Nistgħu ndaħħlu ħafna iktar obbligi lejn ir-rispett u l-valur tal-ħajja.

Bl-investimenti kollha li jsiru f'dan pajjiż mil-lat pubbliku u privat nistgħu nibdew nagħtu iktar prijorità biex nagħtu l-għodda ħalli jkollna t-taħriġ u l-awareness ta' kif aħna nistgħu nsalvaw il-ħajjiet.

Finalment dan l-Abbozz ta' Liġi jista' jwassal biss għall-ġid u jista' jwassal biex insalvaw ħajjiet li nistgħu nitilfu jekk ma jkunx hemm il-liġi in place.

Nirringrazzjak.

OWEN BONNICI: Sinjura President, l-Abbozz ta' Liġi li għandna quddiem din il-Kamra huwa pjuttost qasir.

Fil-fatt il-klawsoli li hemm tgħoddhom fuq is-swaba' ta' id waħda.

Huwa qasir u konċiż u huwa intiż biex idaħħal l-hekk imsejjeħ prinċipju tas-samaritan it-tajjeb fil-Liġi Maltija.

Kif nafu, il-parabbola tas-Samaritan it-Tajjeb insibuha fil-Bibbja fejn vjaġġatur mis-Samarija ta l-għajnuna tiegħu lil vjaġġatur ieħor ta' reliġjon u razza differenti li l-briganti kienu tawh xebgħa u serquh.

Kellu bżonn l-għajnuna u għad li għaddew minn ħdejh diversi nies, dawn baqgħu għaddejjin u ma għinuhx, iżda imbagħad tfaċċat persuna li ma kenitx tal-istess reliġjon u razza, u għenitu.

Il-liġijiet hekk imsejħa tas-Samaritan it-Tajjeb għandhom l-iskop li jinkoraġġixxu liċ-ċittadini jintervjenu biex jgħinu lil persuni oħra li jkunu jeħtieġu l-għajnuna jew ikunu fil-periklu.

Fil-prinċipju l-Gvern ma jistax ma jaqbilx ma' prinċipju nobbli b'għan pożittiv u tajjeb li wieħed jinkoraġġixxi liċ-ċittadini biex wieħed jgħin lill-ieħor.

L-iktar li nsibu dawn il-liġijiet bit-titolu tas-Samaritan it-tajjeb huwa fl-Istati Uniti, fejn numru kbir ta' stati għandhom dawn il-liġijiet, però anke hemmhekk ivarjaw ħafna bejniethom.

Kif nafu, fl-Ewropa essenzjalment hemm żewġ sistemi legali prinċipali.

Għandek is-sistema tad-dritt ċivili li tinsab fi Franza, l-Italja u Spanja, imbagħad għandek is-sistema ta' pajjiżi influwenzati mis-sistema Ingliża tal-Common Law.

Is-sistema Ġermaniża hija wkoll influwenzata mill-Code Napoleon li influwenza d-dritt ċivili, però s-sistema hija f'ħafna aspetti differenti minn ta' Franza.

Fl-Ewropa nsibu diversi pajjiżi fejn, għall-kuntrarju tal-Ingilterra, iċ-ċittadin għandu obbligu legali li jintervjeni jekk jara lil xi ħadd li jkun fil-periklu.

Minn analiżi li għamilt sibt li ħafna pajjiżi fl-Ewropa għandhom obbligu jgħinu jekk jaraw lil xi ħadd ikun fil-periklu.

Aħna l-Maltin magħrufin kemm aħna qalbna tajba u ġenerużi.

Naħseb li kull persuna f'Malta xi darba intervjeniet biex tgħin lil xi ħadd ieħor li kien f'diffikultà, min billi jgħin lil xi ħadd jaqsam it-triq u l-ieħor mar jiġbor anzjana li kienet waqgħet fit-triq.

Sal-ġimgħa l-oħra stess, jiena u ħiereġ mill-quddies, rajt anzjana taqa' u kulħadd telaq jiġri biex jgħinha tqum minn mal-art.

Il-Maltin għandhom qalbhom tgħin lil min batut u lil min huwa f'diffikultà, però m'hemmx obbligu legali li tagħmel hekk.

Bħall-parabbola tas-Samaritan it-tajjeb, inti tista' tagħlaq għajnejk u tibqa' għaddej għall-affari tiegħek u ma tgħinx.

Fl-Ingilterra bħal Malta, m'hemmx dan l-obbligu, però l-qrati jeżaminaw kull każ bil-fatti partikolari tiegħu, u jiddeċiedu jekk is-sitwazzjoni kenitx tiddetta li persuna tieħu ħsieb lill-oħra.

Naraw allura li f' ħafna pajjiżi fl-Ewropa hemm obbligu pożittiv li tgħin lil ħaddieħor.

Fl-Ingilterra, minkejja li m'hemmx dan l-obbligu pożittiv, hemm id-duty of care.

F'Malta la għandna waħda u lanqas l-oħra.

Fl-Italja wkoll hemm diversi liġijiet li jobbligaw liċ-ċittadin jintervjeni biex jgħin, iżda ma nsibux il-kunċett tas-Samaritan it-tajjeb fil-liġi.

Kif għidt, f'Malta ma jeżisti ebda obbligu jew ebda liġi li tobbliga liċ-ċittadin li ma jkunx uffiċjal pubbliku, biex jgħin.

Pulizija għandu obbligu li jintervjeni u nifhem ukoll li t-tabib għandu obbligu li jgħin, però jekk ma tkunx f'kategoriji partikolari ma teżisti ebda liġi f'pajjiżna fejn persuna jkollha dmir tintervjeni jekk tara lil xi ħadd fil-periklu.

Sinjura President, ix-xenarju tagħna llum huwa kompletament differenti kemm minn dak Amerikan kif ukoll tal-pajjiżi Ewropej fejn hemm is-sistema tad-dritt ċivili.

Jien jidhirli li s-sitwazzjoni tagħna f'dan il-qasam pjuttost tixbah lil dik taħt id-dritt Ingliż tal-Common Law, fejn hemm il-prinċipji ġenerali tar-responsabbiltà u l-qorti tapplikahom skont il-fatti tal-każ.

Dan ma jfissirx però li min jintervjeni biex jgħin lil xi ħadd u jikkawżalu xi dannu bilfors se jinstab responsabbli għal dak id-dannu, jekk dak id-dannu kien neċessarju, però lanqas ma jfisser li qatt ma jista' jinstab responsabbli.

Fl-Ingilterra rajt sentenzi konsistenti tal-qrati dwar il-lifeboats u s-servizzi tat-tifi tan-nar.

Dawn isiru responsabbli biss għall-ħsara li jagħmlu jekk tirriżulta sitwazzjoni fejn kieku ma ntervjenewx il-ħsara ma kenitx issir.

Jista' jkun hemm persuna li tgħid li se tkun s-Samaritan it-tajjeb u tgħin, però flok tgħin tispiċċa tgħarraq is-sitwazzjoni.

Hawn jidħol in ballo l-kunċett ta' responsabbilità u d-danni li wieħed ikun ikkawża.

Kien hemm każ fl-Ingilterra fejn is-servizzi tat-tifi tan-nar fejn kienu marru f'post fejn kien in-nar tfew l-isprinklers u rriżulta li kieku ma tfewhomx l-isprinklers ċertu ħsara li saret ma kenitx issir.

Hawn irridu niftakru li anke min jintervjeni biex jgħin lil ħaddieħor xorta għandu obbligu li jieħu ħsieb u jaġixxi fil-limiti tar-raġonevolezza u tal-proporzjonalità.

Mhux imbilli inti tkun ġenwin fl-approċċ tiegħek, imma jekk inti ma tkunx kapaċi, kultant iktar toħloq danni milli ġid jekk inti tipprova tgħin.

Irrid nagħmilha ċara li m'iniex kontra l-prinċipju ta' din il-liġi jew kontra l-idea li jiddaħħal fil-Liġi tagħna l-prinċipju tas-Samaritan it-Tajjeb, però dan il-kunċett żgur li ma nistgħux naqbdu u niftgħuh fil-Liġi hekk, kif ġieb u laħaq, mingħajr attenzjoni.

Hawn irrid ngħid li l-liġi hija magħmula bl-aqwa intenzjonijiet tad-dinja u m'għandix dubju li l-Onor.

Grech u n-nies kollha li għinuh f'dan l-Abbozz ta' Liġi għamlu dan l-Abbozz ta' Liġi bl-aħjar intenzjonijiet, però żgur li din il-liġi trid terġa' tinkiteb mill-ġdid.

Kif inhija, erba' paragrafi, ħames klawsoli, mhijiex sodisfaċenti, u nibża' li jekk, għall-grazzja tal-argument, ikollna nagħlqu għajnejna u ngħadduha kif inhi, flok ma nagħmlu l-ġid inkunu qed nitfgħu kategoriji ġodda ta' nies f'diffikultajiet ċivili.

Pereżempju, il-liġi tikkomtempla li wieħed jista' jmur jgħin li xi ħadd f'sitwazzjoni ta' periklu, li hija ħaġa tajba, u jispiċċa jrid iħallaslu d-danni jekk xi ħadd, is-salvatur jaqbdu paniku, u jikkaġuna danni u jispiċċa mħarrek, imfittex u responsabbli għad-danni.

Mela allura jien immur biex ngħin, u għax forsi m'iniex ta' esperjenza, nispiċċa nippanikkja, nikkawża dannu, u nispiċċa bl-ieħor li mort insalva jfittex lili għad-danni.

Naħseb li ħadd ma jrid li xi ħaġa bħal din ma noqogħdux attenti għaliha, għaliex id-danni jistgħu jkunu kbar ħafna speċjalment f'każ ta' mewt jew korriment.

Kull min huwa tabib f'din il-Kamra jaf li daqsxejn diżattenzjoni tista' twassal għall-qtil ta' persuna.

Dawn huma affarijiet li rridu nqisuhom, nomogħduhom sewwa, u rridu nagħmluhom b'attenzjoni.

Hawnhekk qed inneħħu wkoll ċertu dritt tal-qrati li jivvalutaw kull każ fuq il-meritu tiegħu, billi nistabbilixxu prinċipji minn qabel dwar dawn is-sitwazzjonijiet partikolari u diffiċli.

Biex ħadd ma jifhimni ħażin, mhux qed ngħid li ma nagħmlu xejn, imma rridu nkunu nafu eżatt għal xiex aħna deħlin meta nieħdu dan id-dritt ta' diskrezzjoni li hemm illum f'idejn il-qrati u nittrasformawh f'erba' jew ħames klawsoli miktubin b'mod mill-iktar sempliċi.

Rigward il-parti kriminali, qed nara li l-klawsola li teżenta mir-responsabbiltà kriminali tpoġġiet fis-subtitolu dwar l-omiċidju involontarju.

Dik il-klawsola li teżentak mir-responsabbiltà kriminali tpoġġiet fil-parti tal-liġi li titkellem dwar l-omiċidju involontarju.

Hawn tibda tirrealizza li min kiteb il-liġi, nerġa' ngħid li bl-aħjar intenzjonijiet, m'għandux l-esperjenza li wieħed jirrikjedi biex jintroduċi prinċipju ġdid tant importanti bħal dan.

Jekk tidħol din il-klawsola, se mai naħseb li postha huwa fil-bidu tal-Kodiċi mal-artiklu dwar ir-responsabbiltà kriminali.

Allura jien tal-fehma li l-agħar ħaġa li nistgħu nagħmlu hi li ngħaddu l-liġi kif inhi!

Jiena qed inkun onest ħafna.

Jekk irridu nagħmlu xi ħaġa tajba, ejja naqblu fuq il-prinċipju u nirrevedu t-test tal-liġi mill-bidu sal-aħħar.

Ma tistax taqbad il-liġi Amerikana u ddaħħalha in suċċint u b'mod mhux studjat fil-liġijiet tagħna, għax żgur li tibda tikkawża ħafna diffikultajiet.

Dan l-Abbozz jiena wrejtu lill-avukati li jifhmu iktar minni u qaluli li jekk tgħaddi din il-liġi nkunu qed noħolqu black hole u naqbżu fiha.

Letteralment, il-parir tiegħi u l-parir tal-Gvern kollu, għax iddiskutejnieha flimkien, hu li waqt li naqblu fil-prinċipju rridu niktbu din il-liġi mill-ġdid.

Bħala Gvern għandna proposta għall-Oppożizzjoni.

Jien konvint u nemmen li l-Onor.

Grech ikkonsulta ma' firxa wiesgħa ta' għaqdiet li kollha nirrispettawhom u kollha naħdmu mill-qrib magħhom, però żgur li hemm bżonn konsultazzjoni usa'.

Allura f'isem il-Gvern qed nipproponi li l-proċess leġiżlattiv fl-istadju tat-Tieni Qari jitkompla, u bl-ebda mod ma se nwaqqfu d-dibattitu, għax fil-prinċipji naqblu u se nivvotaw favur, imma mbagħad nixtiequ li niftħu proċess ta' konsultazzjoni parlamentari billi din il-materja tmur quddiem il-Kumitat dwar l-Affarijiet Soċjali, isiru laqgħat ma' stakeholders fejn nisimgħu iktar lill-għaqdiet, nisimigħu esperti legali biex jiftħulna għajnejna dwar l-impatt legali fuq responsabbiltajiet kriminali u ċivili li jolqtu diversi professjonijiet u anke lil ċittadini privati, imbagħad wara li nisimgħu lil kulħadd u wara li nifhmu iktar x'inhuma l-esiġenzi, fl-istadju ta' Kumitat inkunu nistgħu letteralment niktbu l-liġi mill-ġdid.

Bl-esperjenza tiegħi ta' Ministru għall-ġustizzja għal erba' snin u sena oħra bħala segretarju parlamentari ukoll m'iniex kapaċi waħdi li nikteb liġi bħal din.

Irridu l-expertise għaliex qed indaħħlu prinċipju ġdid fil-liġi tagħna, u l-agħar ħaġa li nistgħu nagħmlu huwa li ndaħħlu l-prinċipju tas-samaritan it-tajjeb, mingħalina qed nagħmlu xi ħaġa tajba, imbagħad nispiċċaw li flok ma nkunu għinna lin-nies, inkunu kkawżajna aktar dannu.

Il-Gvern huwa favur li ndaħħlu fil-liġi tagħna l-prinċipju tas-samaritan it-tajjeb.

Ma nistgħux naqblu mal-ħames klawsoli li ġew ippreżentati għax iktar se jikkawżaw dannu milli ġid.

Allura aħna qed ngħidu li se nivvotaw favur fl-istadju tat-Tieni Qari, u wara dak it-Tieni Qari nagħmlu proċess parlamentari, flimkien, iż-żewġ naħat tal-Kamra, u ta' konsultazzjoni mal-istakeholders, mal-għaqdiet, mal-esperti legali u mal-professuri tal-Liġi Ċivili u Kriminali sabiex imbagħad, fi stadju ta' Kumitat, nagħmlu overhaul ta' dawn il-ħames klawsoli li ġew ippreżentati lllum u jkollna verament liġi tas-samaritan it-tajjeb li tkun liġi b'saħħitha, tajba u li tagħmel il-ġid lil dan il-pajjiż.

Nirringrazzjak.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

THERESE COMODINI CACHIA: Sinjura President, irrid nibda billi nsellem lill-istakeholders kollha li ltaqgħu magħna, anke mal-Onor.

Claudio Grech, u li taw l-input tagħhom.

L-iktar li rrid nirringrazzjahom huwa għal dawk iċ-ċirkostanzi li huma jħabbtu wiċċhom magħhom kważi ta' kuljum, ta' spiss, u li ġabu għall-attenzjoni tagħna.

Dawn l-istakeholders kollha qalulna li m'hemmx ħin x'jinħela biex dan il-kunċett tas-samaritan it-tajjeb jidħol fil-liġi tagħna, però issa qed nisma' lill-Ministru Owen Bonnici li jixtieq li jibgħatha quddiem il-Kumitat tal-Affarijiet Soċjali sabiex ikun jista' jagħmel il-konsultazzjoni li jidhirlu hu.

Jiena ma niddejjaq xejn li ssir konsultazzjoni.

Fil-fatt diġà għamilnieha l-konsultazzjoni tagħna, però nistaqsi: Għalfejn irid jibgħatha quddiem il-Kumitat tal-Affarijiet Soċjali?

Liġijiet oħra l-Gvern qabad u pproponiehom u ma qagħadx jibgħathom quddiem il-Kumitat tal-Affarijiet Soċjali.

Jekk il-Ministru Owen Bonnici jixtieq jagħmel konsultazzjoni, huwa żgur li aħna nipparteċipaw, imma naħseb li l-Ministru Owen Bonnici seta' wkoll, minn Settembru, li huwa x-xahar meta aħna ppreżentajna dan l-avviż, jieħu l-parir tal-Avukat Ġenerali dwarha.

Is-soltu l-Ministru Owen Bonnici jiġi hawnhekk u jgħidilna li hu tah il-parir u hu għamillu l-liġi.

Sinjura President, din mhijiex liġi li għandna noqogħdu niġġieldu fuq il-blu u fuq l-aħmar, imma hija liġi biex ngħinu lil kull min jinsab f'sitwazzjoni fejn ikun irid iwettaq salvataġġ.

Hawn qed nitkellmu fuq għalliema li jħabbtu wiċċhom ma' sitwazzjonijiet fl-iskejjel fejn iweġġgħu t-tfal u jkunu jridu jindirizzaw dik is-sitwazzjoni.

Qed nitkellmu fuq għalliema li jħabbtu wiċċhom ma' tfal li jkollhom allerġiji u jkollhom reazzjoni fl-iskola u jkollhom bżonn il-protezzjoni biex ikunu jistgħu jsalvaw lil dak it-tifel u lil dik it-tifla.

Hawn qed nitkellem fuq dawk it-tobba li jaħdmu fi sptar ġenerali, li sakemm qegħdin jaħdmu fl-isptar waqt il-ħin tax-xogħol huma koperti u protetti, imma hekk kif jiltaqgħu ma' xi sitwazzjoni barra l-ħin tax-xogħol, hemmhekk il-Gvern ma jagħtihom l-ebda protezzjoni.

Għalhekk naħseb li hija ftit dubjuża għalfejn il-Ministru Owen Bonnici jixtieq itawwal fuq din il-liġi, speċjalment meta hawnhekk qed nitkellmu fuq sitwazzjonijiet partikolari ta' salvataġġ ta' persuna li qiegħda f'riskju jew f'periklu reali.

L-iskop ta' din il-liġi huwa preċiżament biex fis-soċjetà Maltija, flok ma nkomplu nżidu l-indifferenza fil-konfront ta' xulxin, inżidu dik l-attenzjoni li kull wieħed minna għandu jagħti lil xulxin speċjalment f'ċirkostanzi fejn ikun hemm persuna li qiegħda f'periklu, forsi għax taha xi attakk fir-rigward tas-saħħa tagħha, qiegħda f'periklu għaliex forsi weġġgħet f'inċident tat-traffiku jew forsi tkun vittma ta' xi inċident.

L-għan tal-Oppożizzjoni wara din il-proposta hija li nżidu dik l-attenzjoni li kull wieħed minna, jien ngħid, huwa obbligat joffri lill-ieħor, lil dak li jara li għandu bżonnha.

Issa ħalliha li hawnhekk qegħdin noqogħdu lura milli nagħmlu dan bħala obbligu.

Din il-liġi ma hija qed tobbliga lil ħadd biex jgħin.

Jekk inti ma tħossx li għandek l-inizjattiva jew il-kapaċità li tgħin b'mod dirett f'dik is-sitwazzjoni, din il-liġi ma qed tagħmillek l-ebda obbligu biex tgħin.

Illum f'Malta għandna ħafna adulti u anke minuri - għaliex dan it-tagħlim isir ukoll fl-iskejjel - li għandhom għarfien tal-ewwel għajnuna, u allura għandhom il-kapaċità li jekk jaraw persuna li qiegħda f'periklu attwali, tal-inqas ikunu jistgħu jagħtu l-ewwel għajnuna.

Dawn l-istess nies għandhom diffikultà biex jeżerċitaw dik l-inizjattiva li huma għandhom.

Id-diffikultà hija li jista' jkun li dak li huma se jwettqu jkun qed jesponihom għal responsabbiltà legali.

Aħna ma rridux li fis-soċjetà tagħna dik ir-responsabbiltà legali ġġibek indifferenti jew twasslek għal sitwazzjoni fejn inti ma tgħinx lil xi ħadd li għandu bżonn l-għajnuna.

B'din il-proposta legali, l-Oppożizzjoni bl-ebda mod ma qed tippretendi li xi ħadd imur jagħti għajnuna li mhux kapaċi jagħti.

Inti tagħti għajnuna jekk tħossok kapaċi li tagħtiha, li tħoss li għandek inizjattiva u l-għarfien biex tagħtiha.

Jekk rajt lil xi ħadd jibla' l-ilma baħar, tista' tiġbru mill-ilma, imma jekk ma tafx tagħmilha, m'iniex nobbligak li tagħmillu s-CPR, però tal-inqas l-ewwel għajnuna tajthielu.

Hawnhekk huwa fejn jidħol il-kunċett li inti ma tagħmilx dannu intenzjonat.

Bil-proposta kif ressaqnieha, id-dannu intenzjonat ukoll huwa kopert.

Aħna m'aħniex ngħidu li inti tuża s-sitwazzjoni ta' persuna li qiegħda f'periklu u tmur bl-intenzjoni li tkompli tagħmlilha d-danni.

M'aħniex ngħidu hekk!

Anzi kieku qed ngħidu hekk inkunu qed immorru kontra l-konċett ta' dak li qed nipproponu.

Il-proposta li qed tressaq l-Oppożizzjoni hija waħda ċara: Ejja nagħtu l-għodda kollha lil dik il-persuna li kapaċi, b'inizjattiva tagħha, toffri għajnuna lil min qiegħed f'periklu, billi nneħħu r-responsabbiltà legali għall-konsegwenzi mhux intenzjonati li dik il-persuna tista' twettaq.

Ejja ngħinu lill-komunità f'Malta sabiex ninżgħu l-indifferenza fil-konfront ta' xulxin u kull min għandu l-inizjattiva biex ikun jista' jagħti l-ewwel għajnuna jkun jista' jagħti dik l-għajnuna mingħajr ma jbati minn konsegwenzi.

Nirringrazzjak.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

EVARIST BARTOLO: Sinjura President, m'hemmx dubju li fis-soċjetà tagħna għandna bżonn tip ta' liġi li tipproteġi lil min jgħin u juri solidarjetà ma' min ikollu bżonn, però rridu nagħmlu l-affarijiet bis-serjetà.

Hawn irrid niċċara li nies bħal għalliema waqt li jkunu qed jagħmlu xogħol edukattiv, din il-liġi tas-Samaritan it-Tajjeb m'għandhomx bżonnha għax il-Gvern jidħol responsabbli ta' li jkunu għamlu.

Dik hija xi ħaġa li aħna ddiskutejnieha anke mal-Malta Union of Teachers (MUT).

Din il-liġi mhijiex għal dawk is-sitwazzjonijiet, kif mhijiex għas-sitwazzjoni fejn minħabba l-professjoni li teżerċita fir-relazzjoni li għandek ma' nies oħra, għandek id-dmir li tgħin lil ħaddieħor.

F'ħafna pajjiżi differenti tad-dinja, f'kontinenti differenti, għalkemm il-kunċett u l-prinċipju fil-liġijiet tas-Samaritan it-Tajjeb jidher l-istess, imma kif inhuwa artikolat fil-liġi jvarja ħafna minn pajjiż għall-ieħor.

Minħabba f'hekk jiena naħseb li tkun idea tajba li nitkellmu ma' dawk l-għaqdiet li diġà jgħinu f'dan il-qasam u anke jħarrġu persuni oħra fil-qasam tal-ewwel għajnuna.

Hemm ukoll implikazzjonijiet oħra li jidħlu f'ħaġa bħal din, u tajjeb li nisimgħuhom.

M'hemmx għalfejn li l-perjodu ta' kosultazzjoni jitwal b'mod li ma jagħmilx sens.

Jistgħu jsiru seduti ffukati ħafna fejn jiġu mistiedna fil-Kumitat għall-Affarijiet Soċjali mhux biss l-għaqdiet li diġà ssemmew imma hemm ukoll implikazzjonijiet ta' assigurazzjoni f'ħaġa bħal din.

Naħseb li hawn irridu nkunu serji u nkunu tassew qed nipproteġu lil min iħaddan il-valur sabiħ tas-solidarjetà u tal-imħabba għall-proxxmu.

Għalija dik tas-Samaritan it-Tajjeb hija waħda mill-isbaħ parabboli li hemm fil-Vanġelu għaliex tiddefenixxi l-proxxmu mhux bħala l-ħabib tiegħek, mhux bħala dak li jaqbel miegħek, imma dak li huwa differenti minnek, anke dak li huwa għadu tiegħek, li inti tħobbu bħalma tħobb lilek innifsek u tgħinu u mhux tibqa' għaddej.

Din hija liġi li trid tħares lil dawk li jieqfu biex jgħinu u mhux jibqgħu għaddejjin.

Kif diġà ġie spjegat, hemm pajjiżi, fosthom dawk li jsegwu l-Kodiċi ta' Napuljun fil-kontinent Ewropew, fejn hemm l-obbligu li tgħin u jekk ma tgħinx jittieħdu passi kontra tiegħek.

F'dawn il-pajjiżi, jekk inti tara lil xi ħadd fil-periklu u ma tgħinux jittieħdu passi kontra tiegħek.

Biex tagħmel tajjeb għal dan imbagħad, hemm modi differenti ta' kif inti tipproteġi lil min jgħin, però anke hawnhekk, irridu noqogħdu attenti.

Il-liġi tas-samaritan it-tajjeb fl-Awstralja tipprovdi għal ċirkostanzi fejn inti meta tmur biex tgħin tkun tinsab taħt l-effett tad-droga jew tal-alkoħol jew meta tkun waqaft biex tgħin lil xi ħadd f'post ta' divertiment jew f'post fejn ikun hemm il-konsum tal-alkoħol, u minflok għent iktar għarraqt lil dak li jkun.

Il-liġi trid taħseb għal sitwazzjonijiet bħal din.

Ma nistgħux sempliċement ngħidu: Ejja nagħmlu din il-liġi malajr għax hawn bżonnha.

Iva, hawn bżonnha din il-liġi, imma ejja nagħmlu liġi li tkun tajba!

Nafu li l-intenzjonijiet it-tajba fil-liġijiet mhumiex biżżejjed, imma trid tara kif ikunu mfassla.

Jiena diġà għidt li hemm ħafna mudelli differenti.

Il-50 stat tal-Istati Uniti lanqas jaqblu bejniethom fuq kif fasslu u kif jesprimu din il-liġi.

Fl-Ewropa stess, issib li l-liġi li hemm fil-Finlandja, fil-Ġermanja, fil-Belġju, fi Franza u fl-Italja, huma kollha differenti minn xulxin.

Jiena qed nissuġġerixxi li flok ma din tkun biss emenda għall-Kodiċi Ċivili jew għall-Kodiċi Kriminali, għandu jkollna liġi apposta tas-samaritan it-tajjeb.

Għandha tkun liġi maħsuba bis-serjetà u tieħu ħsieb l-aspetti kollha u mhux sempliċement inbiddlu xi ħaġa fil-Kodiċi Ċivili u fil-Kodiċi Kriminali biex neżoneraw lil min imur jgħin lil min jinsab f'diffikultà.

Ċertament li dan huwa valur ta' solidarjetà u ta' mħabba għall-proxxmu li għandna nxerrdu f'pajjiżna u li għandna nsaħħu b'kull mod, u għalhekk żgur li fuq dak il-prinċipju naqblu.

Però rridu naraw li nagħmlu l-affarijiet bis-serjetà, kemm bħala qafas legali fl-aspetti differenti, sabiex niċċaraw dak li nkunu se nagħmlu u f'liema sitwazzjonijiet dan li qed ngħidu jgħin, imma mbagħad irridu naraw li dak li qed indaħħlu, qed indaħħluh bis-serjetà biex verament nipproteġu lil min jgħin.

Hemm ħafna implikazzjonijiet u għalhekk jien naħseb li għandha tkun liġi apposta tas-Samaritan it-tajjeb flok emenda għall-Kodiċi Ċivili u Kriminali, għax fiha jkun hemm ukoll definizzjoni ta' x'jikkostitwixxi periklu u f'liema sitwazzjonijiet tgħin.

Nafu li hemm sitwazzjonijiet fejn tmur tgħin lil xi ħadd u minkejja li l-intenzjonijiet tiegħek huma tajbin, għaliex ma tkunx taf tispiċċa li iktar tgħarraq u tweġġa' lil dik il-persuna.

Nafu li hemm sitwazzjonijiet fejn l-aħjar ħaġa li tagħmel hija li ma ċċaqlaqx lil dik il-persuna, għax inkella tagħmlilha aktar ħsara.

Bl-intenzjonijiet kollha tajbin tiegħek, biex tgħin tista' tmur u ċċaqlaqha u tispiċċa tagħmlilha iktar ħsara.

Irridu nxerrdu l-valur tas-solidarjetà u tal-imħabba għall-proxxmu, il-valur li ngħinu lil xulxin, li huwa valur li mingħajru s-soċjetà ssir soċjetà brutali u ta' nies fi gwerra ma' xulxin u mhux li jgħinu lil xulxin u li jqisu lilhom infushom bħala aħwa u bħala bnedmin.

Però tajjeb li nagħmlu l-affarijiet bis-serjetà.

Irridu wkoll inxerrdu kultura iktar b'saħħitha tal-ewwel għajnuna.

Dan huwa importanti ħafna.

Qiegħed isir, imma naħseb li jrid isir ħafna iżjed, biex kemm jista' jkun inkunu nafu kif ngħinu lil xi ħadd fil-periklu b'mod korrett.

Nafu wkoll bl-issues kbar li qed jiżdiedu ta' saħħa mentali.

Illum anke nitkellmu fuq l-ewwel għajnuna fis-saħħa mentali, li hija importanti ħafna, għax jekk aħna nkunu kapaċi ngħinu lil xi ħadd f'dik is-sitwazzjoni, nistgħu anke, pereżempju, insalvaw lil xi ħadd mill-mewt b'suwiċidju.

Allura jien naħseb li ċertament għandna nieħdu l-prinċipji ta' din il-liġi bl-ikbar serjetà.

Kif diġà spjega l-Ministru Bonnici aħna naqblu kompletament ma dan il-prinċipju imma nitolbu li xi ħaġa serja bħal din, fejn qed nitkellmu fuq il-ħajja u l-mewt tan-nies, nagħmluha bl-ikbar serjetà u nidħlu fl-aspetti kollha tagħha.

Ir-rakkmandazzjoni tiegħi hi li ma nagħmlux sempliċi emendi żgħar għall-Kodiċi li jeżistu diġà, imma li għandu jkollna l-kuraġġ u l-viżjoni li nagħmlu liġi apposta tas-samaritan it-tajjeb, liġi li fis-soċjetà tagħna għandna bżonnha ħafna.

Nirringrazzjak.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

GODFREY FARRUGIA: Sinjura President, bħala tabib u ċittadin dejjem ħdimt favur il-ħajja kif ukoll biex intejbu l-kwalità tal-ħajja.

Naħseb li l-qofol kollu ta' din il-liġi tas-samaritan it-tajjeb hu d-dinjità tal-bniedem.

Il-Malti u Għawdxi minn rajh jgħin lill-proxxmu tiegħu meta jarah fl-għawġ u din il-liġi qed tinkoraġġixxi din il-kultura.

Dan l-Abbozz ta' Liġi tal-Onor.

Claudio Grech qed iħares lejn kull samaritan li joffri l-ewwel għajnuna.

Din l-ewwel għajnuna tista' tkun lill-midrub, lill-marid, lil xi ħadd fil-periklu minħabba inċident, jew anke lil xi ħadd inkapaċi li jħares l-interessi tiegħu stess.

Din il-liġi jien qed nara li għandha żewġ għanijiet.

L-ewwel qed tinkoraġġixxi iktar il-parteċipazzjoni f'għemil korrett favur l-ewwel għajnuna, u t-tieni qed tneħħi kull possibbiltà li min jieħu sehem f'dan l-għemil tal-ewwel għajnuna jiġi mfittex għad-danni minħabba dak l-għemil li jista' jispiċċa jew f'mewt jew inkella l-persuna tispiċċa midruba iktar milli hi.

Dan sakemm ovvjament ma jkunx hemm intenzjoni premeditata jew inkella negliġenza grassa.

Jiena nixtieq nirringrazzja lill-Onor.

Claudio Grech talli ressaq din il-mozzjoni privata tiegħu u għaldaqstant dan l-Abbozz ta' Liġi, għax b'hekk se nserrħu ras ħafna nies, inkluż jien.

F'inċident fejn jien tajt l-ewwel għajnuna, spiċċajt biex tlift il-vista ta' għajnejja.

Kemm-il darba tajt l-ewwel għajnuna, imma dakinhar kellu jkun hekk.

Jiena nifhem il-pożizzjoni tal-Gvern li qed jgħid li din il-liġi jixtieq ilaħħamha iktar, imma m'hemm xejn xi jżomm milli dan l-Abbozz ta' Liġi nlaħħmuh fil-Kumitat għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi.

Ma narax għalfejn għandna mmorru fil-Kumitat għall-Affarijiet Soċjali.

Kellna ħafna abbozzi ta' liġi li emendajniehom fil-Kumitat għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi, fosthom l-Abbozz ta' Liġi dwar il-Psikoterapija li kien hemm ħafna tilwim u ideat tekniċi dwaru.

Jiġifieri dan ma jkunx l-ewwel abbozz ta' liġi li nemendawh f'dan il-Kumitat.

Jekk iridu jimxu mal-ħaġra t-tajn u nimxu kif suppost, ma hemm xejn ħażin billi fil-Kumitat għall-Konsiderazzjoni tal-Abbozzi jersqu anke l-istakeholders biex jagħtu l-veduti tagħhom.

Jiena nifhem li hemm ċirkostanzi u xenarji differenti minn xulxin.

Nifhem li f'emerġenza persuna li taħdem fil-qasam tas-saħħa m'għandhiex bżonn din il-liġi, imma fil-każ ta' kwalunkwe ċittadin dan mhux hekk.

L-iktar li tqum id-diffikultà huwa meta jkun meħtieħ il-kunsens min-naħa tal-ġenitur.

Bħala tabib jiena naf x'inhi s-sitwazzjoni tal-iskejjel u naf sew x'jiġri.

Kemm-il tifel jew tifla jkollhom bżonn il-punti u joqogħdu jistennew il-kunsens tal-ġenitur sakemm jiġu jdewwuh u jagħtuh l-ewwel għajnuna!

Din il-liġi, mingħajr ma trid, se tħares lill-għalliema biex jieħdu d-deċiżjonijiet kif suppost anke jekk ma jkollhomx il-kunsens tal-ġenitur.

Lili jolqtuni wkoll sitwazzjonijiet ta' pre-hospital jew is-servizz tal-emerġenza bl-ambulanzi kif ukoll l-emergency responders.

Għandna sitwazzjoni fl-isptar li f'każijiet speċjali l-awtoritajiet tas-saħħa ma jkopruhomx b'assigurazzjoni.

Qed nirreferi għal dawk il-każijiet fejn, pereżempju, ikun hemm vapur tar-refjuġjati, għandek il-midruba ġewwa fih, u jrid jinżel tabib anke jekk fuqu jkun hemm forsi daqsxejn irvell jew inkwiet.

It-tabib ma jkunx kopert li jinżel hemmhekk!

Jinżel hemmhekk minn rajh bħala s-Samaritan it-Tajjeb mingħajr ma jkopri lilu u lill-familja tiegħu.

L-istess jiġri f'każ ta' arjuplan li jiġi hijacked.

Ninnota wkoll b'mod tajjeb li din il-liġi mhijiex qed tobbliga lis-settur tal-qasam tas-saħħa – u hawn neskludu l-Pulizija u l-Protezzjoni Ċivili – li bilfors iridu jagħtu l-ewwel għajnuna.

Għalija dan huwa tajjeb, għax mhux kulħadd, minkejja li jkun speċjalizza fil-qasam tiegħu, huwa lest jew kapaċi li jagħti dik l-ewwel għajnuna.

Jiena naqbel li l-liġi hekk għandha tkun.

Għandha tkun l-għażla tal-individwu nnifsu.

Nagħlaq billi ngħid li jiena favur il-prinċipju għax din se tħares iktar is-saħħa pubblika, u m'hemmx dubju li se tnaqqas iktar morbidità u l-mortalità f'pajjiżna.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

STEFAN ZRINZO AZZOPARDI: Sur President, dan huwa Abbozz ta' Liġi li jirrappreżenta prinċipju li ma tistax ma taqbilx miegħu.

Għalhekk nemmen li l-pożizzjoni li qed tieħu n-naħa tal-Gvern f'dan ir-rigward hija dik korretta, għax filwaqt li qed ngħidu li l-prinċipju naqblu miegħu, żgur li bħala l-mod kif għandu jiġi trasmess permezz tal-liġi, hemm bżonn li jiġi maħsub mill-ġdid u jkun hemm iktar riflessjoni fuq kif dan il-prinċipju interessanti u tajjeb jiġi kodifikat fil-liġi tagħna.

Waqt li kont qed nagħmel ftit riċerka sibt ukoll xi artikli ta' rivisti legali.

Huwa interessanti l-mod kif dan il-prinċipju huwa deskritt, fejn jintgħad li:

Fl-ambitu kif ħarist lejn il-liġi mil-lat ċivili, forsi għaliex bħala avukat dejjem ħassejtni aktar ċivilista milli penalista, però fl-ambitu tad-dritt li għandu x'jaqsam mad-danni, fl-oqsma tal-Law of Negligence u l-Law of Tort, qed inħarsu lejn sitwazzjoni u prinċipju li jagħti ċertu protezzjoni u ċerta immunità milli tinstab responsabbli li tħallas danni għaliex inti tmur tgħin.

Bħala prinċipju huwa prinċipju tajjeb, għaliex huwa importanti li min iħossu altruist u jmur jagħti daqqa t'id lil xi ħadd li jinsab f'diffikultà ma jispiċċax hu fid-diffikultajiet għax ta daqqa t'id.

Però bejn li tistqarr dan il-prinċipju, bejn li tħares lejn l-għeruq li jwassalna għal dan is-sens ta' altruiżmu li għandna nipproteġuh, għall-mod kif dan jiġi trasmess permezz ta' liġi hemm proċess li naħseb li hemm bżonn ta' iktar riflessjoni.

Fl-Istati Uniti hemm diversi liġijiet li jdaħħlu l-kunċett tas-Samaritan it-tajjeb.

Fi studju li qrajt ħareġ b'mod interessanti l-mod varjat kif min stat għal ieħor inkitbu l-liġijiet relattivi.

L-ebda stat, kważi kważi, ma ħa l-istess sfumatura fid-drafting ta' din il-liġi.

Prattikament meta tħares lejn dawn il-liġijiet qisek għandek ħames elementi li wieħed irid iħares lejhom meta jkun qed ifassal liġi bħal din.

L-ewwel nett trid tevalwa sewwa min huwa intitolat għal din it-tip ta' protezzjoni.

Għandek stati fl-Amerika li jirristrinġu din il-protezzjoni għal xi kategorija jew klassi ta' professjonisti jew nies f'ċerti oqsma mentri l-proposta li qed titressaq hija xi ftit differenti.

Għandek żgur l-element li min qed jintervjeni qed jagħmel dan in buona fede.

Għandek ukoll argument dwar fejn tagħti dik l-għajnuna biex inti tkun eleġibbli għal din il-protezzjoni.

Għandek ukoll il-kwestjoni ta' grad ta' diliġenza li bih inti tagħti dik l-għajnuna.

Imbagħad hemm ukoll stati li jdaħħlu l-konċett li l-għajnuna li tkun tajt jew is-servizz ta' għajnuna li tkun tajt trid tkun waħda gratuita u mhux bil-ħsieb li tagħmel xi forma ta' dħul jew qligħ.

Jekk anke biss tħares lejn dawn il-ħames aspetti fid-diversi liġijiet fl-Istati Uniti, wieħed mill-ewwel jifhem li dan il-prinċipju mill-iktar tajjeb biex inti titrasmettih f'liġi fih ħsieb mhux ħażin.

Sur President, jiena naħseb li l-mod kif tfassal l-Abbozz ta' Liġi li għandna quddiemna wkoll iqajjem diversi mistoqsijiet.

Pereżempju, bil-mod kif qed tiġi proposta klawsola 1033A qed ngħidu li kulħadd tqiegħed fl-istess keffa.

Jekk, għas-saħħa tal-argument, se jkollok tabib li mar jagħti daqqa t'id, li wara kollox f'dak il-każ qed jeżerċità l-professjoni tiegħu u għandu rabtiet oħra li jagħti daqqa t'id, f'dak il-każ kif se tkun qiegħda taffettwa u tapplika l-liġi kieku kellna mmexxu 'l quddiem din il-klawsola kif miktuba?

Għandek ukoll il-kwestjoni ta' kif se tiddefenixxi dak li f'dan l-Abbozz ta' Liġi qed jiġi msemmi bħala s-salvataġġ.

Fil-mod kif inkitbet u qed tiġi proposta qed jingħad li:

"…kull persuna li fi twettiq ta' salvataġġ tgħin lil ħaddieħor m'għandha tkun responsabbli għall-ebda dannu kkawżat waqt dak is-salvataġġ…"

Interessanti wkoll kif sitwazzjonijiet bħal dawn huma regolati fil-Kodiċi Ċivili Taljan.

Hemmhekk jiddaħħal prinċipju kemmxejn differenti mill-mod kif qiegħed jiġi ppreżentat f'dan l-Abbozz ta' Liġi.

Il-Kodiċi Ċivili u Penali Taljan jitkellem dwar lo stato di necessità, li għandek sitwazzjoni li teħtieġ li inti tintervjeni.

Mhux biex forsi nfettaq, imma hawn nistaqsi: Meta inti qed tgħid fil-kors ta' salvataġġ, inti hemmhekk qed tirrappreżenta lo stato di necessità kif imfisser u mfassal fil-Kodiċi Ċivili Taljan?

Hawnhekk trid tkun ċar biżżejjed biex tagħraf l-apprezzament tal-fatti speċi ta' kull każ u kif se jkun qed jevalwah ġudikant.

Jekk ma nkunux ċari biżżejjed fl-applikabilità ta' din il-protezzjoni li dan il-prinċipju jmexxi 'l quddiem nafu noħolqu sitwazzjoni iktar neboluża minn dik li għandna llum u dwar lil min nipproteġu, u jista' jkun li noħolqu protezzjoni xi ftit jew wisq finta.

Jiena qrajt artiklu interessanti li jismu: Good Samaritan Laws: The Legal Placebo li jagħmel din l-analiżi.

Fid-dritt Taljan hemm ukoll sitwazzjoni differenti li fil-liġi tagħna m'għandniex, u ċjoè li inti għandek l-obbligu li tagħti l-għajnuna.

Fil-fatt għandek ir-reat ta' l'omissione di soccorso, jiġifieri meta inti tonqos milli tagħti l-għajnuna f'numru ta' ċirkostanzi.

Jiena naħseb li tajjeb li wieħed jirrifletti anke dwar dan.

Fil-qasam penali, dment li ma tagħmilx obbligu li inti tgħin, ma tistax tgħid li se jinħoloq reat jekk ma tgħinx.

Fil-qasam ċivili se tinħoloq xi forma ta' eżenzjoni biex inti tkun tista' tgħin?

Jekk inti tkun preżenti f'sitwazzjoni u xi ħadd jgħid: Lit-tali rajtu hemm però ma ndaħalx biex jgħin, hemmhekk se tinħoloq xi responsabilità ċivili ġdida għall-fatt li ma tkunx għent?

Naħseb li dan il-fatt ukoll wieħed irid jagħmel l-analiżi tiegħu.

Sur President, jien nara wkoll ftit diffikultà fil-parti tal-Abbozz ta' Liġi fejn jingħad hekk:

"Minkejja d-dispożizzjonijiet tal-artikli 1031, 1032 u 1033, kull persuna li fi twettiq ta' salvataġġ tgħin lil ħaddieħor, m'għandha tkun responsabbli għall-ebda dannu kkawżat waqt dak is-salvataġġ lil persuna fil-bżonn, lil proprjetà tagħha jew lil terzi persuni jew lil proprjetà tagħhom..:"

Hawnhekk ukoll, kważi kważi, qed indaħħlu terzi għal dak li għandu bżonn l-għajnuna, u jekk tagħmel din il-ħsara fil-kors, hemmhekk naħseb li dan il-kunċett qed ikun xi ftit jew wisq imwessa', li jista' joħloq diffikultajiet differenti fl-applikazzjoni tiegħu.

Hawnhekk qed ngħidu li, iktar milli fil-prinċipju per se, id-diffikultà li din in-naħa qed tara hi kif dan il-prinċipju qiegħed jiġi trażmess fil-proposta li qiegħda titressaq.

Hemm diversi aspetti oħrajn fejn naħseb irid ikun hemm riflessjoni dwarhom.

Pereżempju fi klawsola 1033B hemm il-lok li jintalbu danni fil-konfront ta' dak il-vittma.

Ejja ngħidu, pereżempju, xi ħadd ra lil xi ħadd li ħassu ħażin fl-art, ġabru fil-karozza tiegħu, telaq jiġri bih l-isptar u fit-traġitt seħħ inċident fil-vettura.

Hemmhekk kif se tkun qed taqa' bħala interpretazzjoni ta' sitwazzjoni?

Hija parti mill-assistenza?

Jew se nimxu kif kien hemm sentenzi fl-Istati Uniti, fejn minħabba l-fatt li l-assistenza marret lil hinn mill-post fejn kien hemm l-emerġenza, allura l-protezzjoni mhux qed tingħata?

Filwaqt li dan hu prinċipju tajjeb li naqblu miegħu, però tajjeb li jkollna iktar riflessjoni dwar kif dan il-prinċipju se nintroċuduh fil-liġi tagħna.

Jiena nemmen bis-sħiħ li hemm bżonn ta' riflessjoni iktar akkurata.

Jiena wkoll intenni dak li qal il-Ministru Bartolo li wieħed għandu jikkonsidra jekk għandux ikun hemm att separat li jirregola sitwazzjonijiet bħal dawn, però żgur li ma naħsibx li l-Abbozz ta' Liġi li tressaq qiegħed jirrappreżenta l-aħjar soluzzjoni possibbli dwar kif jista' jiġi introdott dan il-prinċipju li, wara kollox, din in-naħa qed taqbel miegħu, iżda mhux mal-mod kif ġie propost f'danl-Abbozz ta' Liġi.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

CLAUDETTE BUTTIGIEG: Nirringrazzjak, Sur President.

Nixtieq ngħid li dan l-Abbozz ta' Liġi ma tressaqx ilbieraħ jew jumejn ilu imma issa ilu disa' xhur, u allura m'iniex se naħli l-ftit ħin li għandi nistaqsi għalfejn qed jitressqu ċerti argumenti llum min-naħa tal-Gvern.

Id-diskussjoni li qed isemmu setgħet saret ħafna qabel!

Se nneħħi daqsxejn il-kappell tiegħi ta' membru parlamentari u nilbes dak ta' omm li f'disa' snin lit-tifla tiegħi ma stajt qatt nagħtiha dik li tissejjaħ Glucagon biex teħodha magħha l-iskola.

It-tifla tiegħi għandha d-dijabete, u jekk tinqalgħalha urġenza, tkun trid tingħata injection partikolari.

Din l-injezzjoni kellha teħodha ħames darbiet, però qatt u qatt ma ttieħdet ġewwa l-iskola.

Fil-fatt kull skola li qatt kienet fiha, primarja, middle school u sekondarja, l-għalliema u min imexxi l-iskola dejjem qaluli li m'hemmx x'tagħmel u li jiddispjaċihom li jekk tinqalgħalha xi ħaġa huma ma jistgħu jagħmlu xejn.

Jiena naħseb li l-Ministru Bartolo jrid jispjega lill-għalliema kif f'daqqa waħda llum qalilhom li huma protetti mill-Gvern.

L-għalliema mhux qed iħossu din il-protezzjoni.

Issa jiena hawn qed insemmi kundizzjoni waħda, imma hemm min għandu tfal bl-ażma u hemm min għandu tfal b'allerġiji oħrajn differenti.

Sur President, għalina din il-liġi hija urġenti.

Ma nistgħux ninħlew b'dawn id-delaying tactics li qed joħorġu bihom min-naħa tal-Gvern, qisu għandna għalxiex nistennew.

Qed nissugraw il-ħajja tat-tfal tagħna.

Jien qed nitkellem mill-punto di vista dejjaq ta' li tista' tagħti xi ħaġa li ssalva l-ħajja.

Ingħataw ħafna eżempji oħrajn u m'iniex se nidħol fihom, però ejja naħsbu ftit!

Il-popolazzjoni tagħna għandha iktar minn 10% li għandhom il-kundizzjoni tad-dijabete.

Nafu li din l-imbierka injezzjoni hija xi ħaġa verament sempliċi.

Jiena ma stajtx inġibha miegħi għaliex tant hija prezzjuża li rridu nżommuha dejjem fil-fridge f'kundizzjoni tajba.

Jiġifieri ma nistax noqgħod niġri biha, u l-minuta li tiskadi rrid neħodha lura l-isptar u jagħtuni oħra minflokha.

Kieku ġibtha hawnhekk kont nuri kemm hija xi ħaġa vera sempliċi.

Prattikament għandek flixkun żgħir, tbattal li għandek fis-siringa, tħalltu, tiġbed u tagħti l-Glucagon, li prattikament huwa ħafna zokkor.

Suppost, meta t-tfal ikunu iżgħar ma tagħtix id-doża kollha.

X'jiġri jekk tagħtihielha kollha minħabba li tibża' li mhux se tkun biżżejjed?

Tirremetti għax tkun tajtha ħafna zokkor!

Daqshekk!

Imma salvajtilha ħajjitha!

Jien nixtieq li xi ħadd hawn ġew ra f'liema stat ikunu dawn it-tfal.

Dawn ikunu fi stat tal-biża'.

Hawnhekk qed ngħidu: Ejja nibdlu l-liġi biex tal-inqas inkunu għamilna l-ewwel pass li lill-għalliema ngħidulhom: Jien mhux se neħodha kontrik li inti prrovajt issalva l-ħajja ta' binti!

Imma l-agħar ħaġa hi li lanqas ir-responsabbiltà li din tinħażen ġewwa fridge ma tintrefa'!

L-ebda għalliem u ebda kap ta' skola qatt ma aċċetta li dan isir!

Jien ġieli għidtilhom biex iżommuha l-iskola sabiex jekk jinqala' xi ħaġa ma naħlix il-ħin noqgħod immur id-dar u nġibha, imma le, ma jaċċettawx.

Il-Ministru jrid jara dan il-punt, imma llum f'din il-Kamra ta l-impressjoni li qisu kollox ward u żahar.

Jien ngħid li rridu mmorru oltre u dawn jingħataw it-taħriġ biex jgħinu u mhux nitfgħu r-responsabbiltà fuqhom b'dan il-mod.

Dan huwa li qed tagħmel sabiħ din il-liġi u nifraħ lill-Onor.

Therese Comodini Cachia għal kif qed imexxu dan il-pass 'il quddiem, għaliex illum, b'dan l-Abbozz ta' Liġi, qed noħolqu kuxjenza ġewwa dan il-pajjiż li m'aħniex ippreparati għall-emerġenzi u l-urġenzi ta' kuljum!

Dan il-pajjiż mhuwiex preparat!

Jissemma ħafna l-first aid.

Jien għamiltu l-kors tal-ewwel għajnuna.

Forsi bi traskuraġni ma ġeddidtux.

Fil-laqgħa ta' konsultazzjoni li kellna lbieraħ ġibduli l-attenzjoni li jien suppost kelli nerġa' nagħmel refresher course tiegħu, jiġifieri mhux billi għax tgħallimt xi ħaġa, taħseb li tgħallimtha għal dejjem.

Però jien f'disa' snin ħadd, ħadd u ħadd ma offra li jagħti l-ewwel għajnuna lit-tifla tiegħi kieku nqalgħalha xi ħaġa fl-iskola.

Naħseb li bħali hemm ħafna ġenituri oħrajn, u din il-liġi qed tgħid li dan irid jieqaf.

Ma jistax ikun li aħna, ġewwa dan il-pajjiż, nibqgħu nipproteġu lilna nfusna milli nagħtu għajnuna lil xi ħadd ieħor meta nistgħu nsalvaw il-ħajja.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Is-Segretarju Parlamentari Clifton Grima.

CLIFTON GRIMA (Segretarju Parlamentari għaż-Żgħażagħ, Sport u Għaqdiet tal-Volontarjat): Sur President, irrid nagħmilha ċara li m'iniex kontra dan il-prinċipju, però kunċetti li jeżistu f'ġurisdizzjonijiet lil hinn minn xtutna mhux bilfors tista' taqbad u titfagħhom fil-liġijiet tagħna kif ġieb u laħaq.

Illum qed insemmu l-urġenza, imma huwa tajjeb li wieħed jgħid li l-Oppożizzjoni kellha seduti u allura kellha ż-żmien li tressaq dan l-Abbozz ta' Liġi, però għażlet li tiddiskuti affarijiet oħra.

Fil-liġi tagħna llum ma hemm ebda dmir li wieħed jintervjeni, sakemm ma jkunx uffiċjal pubbliku, li min-natura tax-xogħol tiegħu huwa obbligat li jagħmel dan it-tip ta' intervent.

Hawnhekk irridu niftakru li kull meta jaġixxi, wieħed dejjem irid iħares lejn numru ta' kunċetti.

Għandek il-kunċett tal-buone fede u wieħed irid iħares ukoll lejn il-fatt li wieħed għandu jkun raġonevoli u anke proporzjonat b'dak li jagħmel.

Dan ma jfissirx li jekk illum il-ġurnata jkollok lil ħadd li jintervjeni proprju biex jgħin lil dak li jkun bilfors se jkun qed jinstab responsabbli għal xi dannu li jista' jsir.

Però ma jfissirx ukoll li dan qatt ma jista' jinstab responsabbli.

Is-sitwazzjoni li għandna f'pajjiżna llum il-ġurnata hija totalment differenti minn dik li għandek fl-istati Amerikani.

Fl-Istati Uniti għandek numru ta' stati li jħarsu lejn il-konċett tas-samaritan it-tajjeb.

Minkejja li jħarsu lejn l-istess kunċett, għandhom interpretazzjonijiet li tista' tgħid li mhumiex ugwali u allura wieħed irid ikun kawt ħafna meta jgħid li jrid idaħħal dawn il-kunċetti fil-liġi tagħna.

Naħseb li hemm bżonn li jkun hemm l-intervent tal-esperti biex niżguraw ruħna li kwalunkwe pass li se nkunu qed nagħmlu bħala għodda leġiżlattiva ta' dan il-pajjiż ikun qed isir b'tali mod li ma jiddispjaċiniex wara.

X'inhuwa l-konċett tas-samaritan it-tajjeb?

Kulħadd jaf l-istorja tas-Samaritan it-Tajjeb.

Hemm element importanti ta' tagħlim fl-istess storja.

Inħarsu lejn ir-razza differenti, lejn reliġjon differenti, u kif xorta jista' jkollok min jagħti għajnuniet minkejja razez u reliġjonijiet differenti.

Dawn it-tip ta' liġijiet li huma magħrufa bħala tas-samaritan it-tajjeb huma intiżi proprju sabiex iħeġġu u jinkoraġġixxu liċ-ċittadin jintervjeni u jgħin lil persuni oħra li jkunu jeħtieġu l-għajnuna meta dawn ikunu fil-periklu.

Hawnhekk wieħed jagħmel tajjeb li jħares lejn numru ta' pajjiżi, anke ġewwa l-Unjoni Ewropea u l-Ewropa, u jara u janalizza kif inhi mibnija s-sistema u l-prinċipji legali tagħhom.

Pereżempju fl-Ewropa nsibu diversi pajjiżi fejn għall-kuntrarju tal-Ingilterra, iċ-ċittadin għandu l-obbligu legali li jintervjeni jekk jara lil xi ħadd li jkun fil-periklu.

Min-naħa l-oħra, fl-Ingilterra m'hemmx dan l-obbligu bil-liġi, però xorta waħda l-qrati jeżaminaw il-każ fuq bażi individwali, jaraw il-fatti partikolari tal-istess każ, u hemmhekk jiddeċiedu jekk kienx hemm sitwazzjoni li kienet tiddetta li persuna tieħu ħsieb lill-oħra.

Hemmhekk ikollok sitwazzjoni fejn il-qrati janalizzaw jekk kienx hemm id-duty of care.

Jekk wieħed iħares lejn l-Italja, hemmhekk ukoll għandek diversi liġijiet li fattwalment jobbligaw liċ-ċittadin li jintervjeni sabiex ikun jista' jgħin, però fil-liġi Taljana ma nsibux il-konċett tas-samaritan it-tajjeb.

Sur President, huwa importanti li meta nkunu qed niddiskutu din il-liġi nżommu f'moħħna li hemm ċerti drittijiet li għandha l-qorti.

Illum il-ġurnata l-qorti għandha d-dritt u d-dmir li tivvaluta kull każ fuq il-mertu tiegħu.

Hawnhekk, din l-evalwazzjoni ssir proprju billi jiġu stabbiliti prinċipji partikolari u dan ukoll huwa diffiċli.

Irridu noqogħdu attenti li aħna ma nillimitawx il-qorti meta tiġi biex tivvaluta dan it-tip ta' każijiet.

Bl-ebda mod m'aħna qed ngħidu li m'għandu jsir xejn u bl-ebda mod m'aħna qed ngħidu li m'għandna nagħmlu xejn.

Però naħseb li jkun għaqli li nkunu ċari u nkunu nafu eżattament għalxiex deħlin jekk nieħdu dan id-dritt ta' diskrezzjoni tal-qorti.

Hija l-fehma tiegħi li ma ngħaġġlux għax mhux dak kollu li hemm fl-Istati Uniti jew f'pajjiżi oħra tista' taqbad u tintroduċih ġewwa pajjiżna.

Bl-istess mod, dak kollu li hemm l-Ingilterra jew l-Italja wkoll ma tistax taqbad iġġibu hawnhekk.

Irridu niftiehmu li din hija kwestjoni li trid tiġi studjata, u meta tiġi studjata u terġa' tiġi hawnhekk, wara li jkun hemm l-input kollu neċessarju, hemmhekk ikollna rasna mistrieħa li nkunu verament nafu x'qed nagħmlu.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Membri min-naħa l-oħra tal-Kamra bir-raġun urew ċerti dubji fuq dan l-Abbozz ta' Liġi, però rrid nirrimarka li dan l-Abbozz ta' Liġi żgur għandu l-għan prinċipali li naġevolaw l-għoti tal-ewwel għajnuna.

F'dan il-Parlament inġiebu diversi eżempji ta' x'jiġri f'pajjiżi differenti, u jiena naħseb li għandna nkunu saqajna mal-art u naraw ġewwa pajjiżna x'neħtieġu.

Ma naħsibx li jkun jagħmel sens li ma ngħaddux liġi ġewwa pajjiżna li taġevola l-ħajja, li għandha l-prinċipju li min jista' jagħti l-ewwel għajnuna jkun protett.

F'pajjiżna nonfqu ħafna flus biex ikun hemm kura barra minn pajjiżna, imbagħad naraw li min imur b'intenzjoni tajba u jagħti l-ewwel għajnuna jista' jsib ruħu f'sitwazzjoni legali li tista' tmur kontrih.

Bħala tabib nixtieq nirrimarka li dan l-Abbozz ta' Liġi se jkun qed iħares dawk il-persuni li se jkollhom il-kuraġġ li jmorru jagħtu l-ewwel għajnuna.

Mhux kulħadd jasal biex ikun kuraġġuż u jmur jagħti l-ewwel għajnuna, u lil dawn il-persuni aħna rridu anke minn dan il-Parlament nuruhom li nirrikonoxxu li qed jagħtu servizz lis-soċjetà tagħna.

Irridu naraw li permezz ta' dan l-Abbozz ta' Liġi inħarsu u nipproteġu lil dawn il-persuni.

Il-liġi preżenti ma tħarisx lil dawk li b'mod ġenwin u meqjus imorru jagħtu l-ewwel għajnuna.

Min imur jagħti l-ewwel għajnuna ma naħsibx li se jmur mingħajr ma jikkonsidra l-konsegwenzi kemm tiegħu kif ukoll ta' min qed jipprova jsalva.

Il-prinċipju għandu jkun li dan qed jaġixxi in buona fede, qed jaġixxi skont prinċipju li jixtieq il-ġid, qed jaġixxi f'sitwazzjoni fejn huwa jkun qed jintervjeni għall-aħjar.

Dan l-Abbozz ta' Liġi qiegħed mirqum b'tali mod li se jagħti vantaġġ lil min qiegħed f'periklu u se jkun ukoll qed iħares lil min qed jipprova jsalvah.

Ma nistax nifhem għalfejn ingħad li dan l-Abbozz ta' Liġi mhux se jkun ta' ġid għas-soċjetà ta' pajjiżna.

Nifhem li għandu jkun hemm ftit konsiderazzjoni tal-elementi legali, però naħseb li fl-istadju tat-Tieni Qari għandna naqblu mal-prinċipju li qed inressqu, imbagħad jekk hemm bżonn, nadattaw u nieħdu ħsieb it-teknikalitajiet fl-istadju ta' Kumitat.

Fis-soċjetà tagħna hemm bżonn li dan il-prinċipju jiġi mgħallem anke fl-iskejjel tagħna.

Għandna ndaħħlu l-prinċipju tas-salvataġġ u l-prinċipju li wieħed jgħin lil ħaddieħor fis-sistema edukattiva tagħna.

B'hekk inkunu nistgħu nkabbru r-riżors uman li jkun jista' jgħin.

Jekk minn dan il-Parlament aħna naġevolaw dan il-prinċipju nkunu qed naslu għall-għan prinċipali li wieħed ikun jista' jgħin lill-individwi li qegħdin fil-bżonn mingħajr biża' li jsofri minn konsegwenzi.

Wara kollox, aħna qegħdin hawn biex nagħmlu l-ġid lis-soċjetà ta' pajjiżna.

Aħna qegħdin hawn biex ngħaddu liġijiet li jagħmlu l-ħajja aħjar.

Din il-liġi tirregola l-ewwel għajnuna fl-istat, biex tkun protetta dik il-persuna li tmur biex tagħti l-ewwel għajnuna in buona fede u bl-intenzjoni li tagħmel il-ġid lil ħaddieħor.

Grazzi.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

ROBERT ABELA: Sur President, illum se nagħlqu l-ewwel sessjoni ta' ħidma ta' dan il-Parlament u l-ewwel sena ta' ħidma ta' dan il-Parlament.

Kienet sena fejn saret ħidma serja u b'ċertu sens ta' sodisfazzjon qegħdin għall-ewwel darba niddibattu mozzjoni mressqa mill-Oppożizzjoni.

Veru dan qed isir f'għeluq is-sena, imma aħjar tard milli qatt!

Apparti hekk, wieħed jista' jgħid li warajha hemm almenu prinċipju li wieħed jista' jiddibatti dwaru, prinċipju li mhuwiex xprunat min-negattività.

Jiena ngħid li hija l-ewwel darba li min-naħa tal-Oppożizzjoni qegħdin iressqu mozzjoni f'dan is-sens u din hija xi ħaġa pożittiva.

Dan huwa l-mod li jien nemmen li għandha taġixxi bih Oppożizzjoni, li tressaq 'il quddiem ideat u mozzjonijiet li tista' ma taqbilx magħhom imma tista' tiddibattihom.

Sfortunatament f'din l-aħħar sena assistejna għal episodju wieħed wara l-ieħor min-naħa tal-Oppożizzjoni fejn kienet negattiva fil-kritika tagħha, fil-mozzjonijiet li tressqu, mozzjonijiet li ngħid li mhux biss kienu negattivi, imma kienu jmissu mad-distruttiv.

Dan mhuwiex il-mod li bih għandna nġibu ruħna għaliex jien nemmen li fil-politika m'għandniex nitkellmu li tagħna kollu tajjeb u tagħhom kollu ħażin.

Aħna, min-naħa tal-Gvern, urejna li lesti niddibattu l-ideat anke fejn ma naqblux magħhom u hawn illum għandna Abbozz li għalkemm fil-prinċipju aħna – u jiena personalment – naqblu miegħu - irridu naraw jekk huwiex suffiċjenti biex ikun jista' jingħata interpretazzjoni mill-qrati.

Sur President, jiena nemmen ukoll li hemm lok ta' dibattitu fis-sens jekk il-liġi ċivili kif inhi llum tipproteġix lil dak li jkun f'sitwazzjonjiet simili.

Ejja ngħidu kien hemm inċident tat-traffiku li kellu konsegwenzi serji, il-vittma ta' dan l-inċident għadha ħajja u jien imħarreġ fil-first aid u nagħmel manuvra ta' first aid li għal raġuni jew oħra tmur ħażin.

Jien għamilt dak kollu li stajt, ma kontx negliġenti f'dak li għamilt, però din l-manuvra flok konsegwenzi tajbin ikollha konsegwenzi ħżiena.

Hemmhekk il-liġi ċivili lili tippenalizzani?

Ir-risposta, fil-fehma tiegħi, hija li le.

Jekk dik il-vittma, jew l-eredi tal-vittma f'każ ta' mewt, ifittxu għad-danni lil min ikun għamel it-tentattiv ta' first aid jew ta' assistenza medika, jiena naraha diffiċli ħafna li qorti ċivili lil dan b'xi mod issibu responsabbli għad-danni.

Però ejja ngħidu li jaqbel li jkollna definizzjonijiet aktar ċari fil-liġi ċivili u fil-liġi kriminali wkoll.

Jien ma rridx ninstema' negattiv, għax nerġa' ngħid li l-prinċipju huwa wieħed tajjeb, imma naħseb li ma tridx tkun wisq għaref biex tinduna li dawn l-emendi saru bl-għaġla.

Hemm ċerti dispożizzjonijiet, partikolarment fejn jitkellmu dwar it-traskuraġni grossolana meta qed tagħmel tentattiv ta' first aid, li setgħu saru ħafna aħjar.

Però ejja ma noqtlux l-idea, għax naħseb ikun ħażin li wieħed jgħid li għax hija idea li tressqet mill-Oppożizzjoni allura ejja noqtluha fit-twelid tagħha.

Ma naħsibx li huwa l-mod, u f'din l-aħħar sena jiena kont konsistenti fl-argumenti li kelli.

Jiena niddejjaq noqtol idea fit-twelid tagħha, għaliex fejn hemm idea ġenwina u motivata minn raġunijiet ġenwini, naħseb li jkun tajjeb li dan f'din il-Kamra nkunu uniti f'diskussjoni li tista' twassal għal emendi aħjar.

Irridu niddiskutu jekk għandniex nestendu wkoll il-prinċipju għal, pereżempju, min jipparteċipa fil-volontarjat u jekk għandniex nestendu eżenzjoni mid-danni għal min ikun qiegħed jagħmel atti volontarji mingħajr ħlas favur min għaddej mill-mard jew favur min għaddej minn faqar.

Dawn huma kollha ideat li nemmen li nistgħu ngħaddu 'l quddiem u niddibattuhom.

Sur President, jien nemmen li l-idea wara dawn it-tip ta' abbozzi għandha tkun li nżidu ċ-ċertezza.

Fil-każ ta' dan l-Abbozz hemm bżonn li npoġġu bil-qiegħda u nagħmlu emendi li huma sostanzjali, għax jekk ma nagħmlux hekk hemm il-possibbiltà li flok nintroduċu ċ-ċertezza nżidu l-inċertezza.

Issa jiena konxju li dawn huma sitwazzjonjiet li mhux faċli li wieħed jirreaġixxi għalihom, għaliex huma ċirkostanzi li wieħed isibhom ma' wiċċu mingħajr ma jkun qiegħed jaħseb fihom.

L-eżempju klassiku li għalih hemm referenza fl-Abbozz ta' Liġi huwa inċident tat-traffiku fejn inti tkun għaddej mit-triq, tara ħabta kerha, u f'sekonda trid tieħu deċiżjoni dwar x'se tagħmel.

Partikolarment min ikun imħarreġ fl-ewwel għajnuna jew jekk inti persuna kwalifikata bħala tabib jew nurse jew professjonijiet mediċi oħrajn, trid tieħu deċiżjoni fil-mument.

Iva, jiena nemmen li llum l-ġurnata teżisti dak il-biża' fejn dak li jkun jgħid li se jidħol f'xi basla u li jekk imur jagħmel it-tajjeb jaf jiswieh għall-agħar.

Hemm dik il-biża' li jekk jiena se mmur nagħti s-sokkors se nissogra li nagħmel numru ta' snin f'xi kawża għad-danni ċivili jekk l-intervent li nagħmel jien imur ħażin.

Nemmen li dan jgħaddi minn moħħ kull persuna li ssib ruħha rinfaċċjata b'dawn is-sitwazzjonijiet.

Dak li jkun jaf jgħid: Aħjar nibqa' għaddej u nippretendi bħalikieku ma rajt xejn.

Naħseb li għandu jkun hemm leġiżlazzjoni ċara li tilqa' għal din it-tip ta' attitudni.

Kif inhi l-liġi llum jista' jkun li tilqa' u jista' jkun li tħalli dubju jekk tilqax jew le, u allura iva, id-drive għandha tkun favur li ninduċi lil min jista' jagħti l-ewwel sokkors li jieqfu u jagħtu l-għajnuna speċjalment meta jkollok xi inċident ta' ċertu gravità.

Hawn wieħed irid joqgħod attent għax ma tistax tagħti blanket exemptions, jiġifieri qisu kważi kważi b'mod awtomatiku teżenta jew teżonera mir-responsabbiltà ċivili jew kriminali lil kull persuna li tieqaf biex tagħti s-sokkors.

Anke jekk jien għandi kull intenzjoni tajba, xorta waħda meta qed nagħmel il-manuvri ta' sokkors ma nistax naġixxi b'mod traskurat.

Sur President, wieħed irid joqgħod attent anke għad-definizzjoni u r-referenza għan-negliġenza grossolana, għax f'kull ċirkosanza wieħed irid jaġixxi b'mod diliġenti.

Issa wieħed jifhem li f'ċirkostanza fejn inti għandek emerġenza, għandek sitwazzjoni ta' vittma korruta gravament fejn għandek dmija ħierġa jew xi ksur ikrah, id-definizzjoni ta' diliġenza hija differenti milli kieku qiegħda f'ċirkostanza ta' diliġenza li tiġi eżerċitata f'kumdità ta' xi uffiċċju jew f'kumdità ta' klinika fejn m'għandek ebda emerġenza.

Il-Qrati tagħna, anke fil-kontest ta' liġi kif inhi llum, id-definizzjonijiet ta' "diliġenza" u ta' "negliġenza" jarawhom fil-kontest tas-sitwazzjoni kif tkun.

Hekk jgħidlek il-bonsens, li l-Qorti tinterpreta d-diliġenza fil-kontest tas-sitwazzjoni li min qiegħed jagħti l-first aid isib ruħu rinfaċċjat biha.

Dejjem hekk għamlu l-qrati tagħna, u naħseb li maġġorment dan għamluh b'mod responsabbli, u għalhekk ukoll wieħed irid jara kollox f'dan il-kontest.

Jiena xtaqt li kien hemm drafting aħjar tal-emendi li wieħed qiegħed jipproponi għall-Kodiċi Kriminali Kap. 9 tal-Liġijiet ta' Malta u għall-Kodiċi Ċivili Kap. 16.

Il-konċett jibqa' tajjeb, l-emendi proposti setgħu saru b'mod ħafna aħjar, però l-prinċipju, nerġa' ngħid, huwa wieħed tajjeb.

Naħseb li xpruna wkoll bidu ta' diskussjoni dwar fejn għandna mmorru għal dawk li huma emendi fid-danni ċivili u jekk hemmx bżonn ta' riforma ħolistika fejn tidħol il-kwestjoni tad-danni ċivili.

Fuq id-danni ċivili u fuq korrimenti wieħed jista' jibda dibattitu u ma jispiċċahx, għaliex huwa suġġett wiesa', suġġett fejn għandek diversi opinjonijiet.

Anke l-qrati tagħna kellhom opinjonijiet differenti fuq dan is-suġġett, u għalhekk tajjeb li bdiet din id-diskussjoni li nemmen li se titmexxa u tibqa' għaddejja b'mod matur.

Forsi d-diskussjoni ma tiqafx hawnhekk lanqas, imma kien bidu ta' aktar diskussjonijiet li għad iridu jinbdew.

Li hu ċert u żgur huwa li min jagħmel it-tajjeb u min jagħmel il-ġid ma jistax jiġi penalizzat, però hemm konċetti wkoll li wieħed jista' jiddibatti.

Jien rajt ukoll il-konċett ġdid li qiegħed jiġi introdott jekk, pereżempju, jien qiegħed insuq vettura, kont involut f'inċident stradali u weġġajt u dan l-inċident ġara tort tiegħi.

Mela jien qiegħed fl-art korrut gravament, xi ħadd rani mitluf minn sensija u waqaf biex jgħinni, u waqt li qiegħed jgħinni b'xi mod jew ieħor isofri d-danni.

Il-vittma tfiq u dik il-persuna li tkun waqfet biex tgħinha, hemmhekk il-liġi qiegħda tagħtiha d-dritt li tkun tista' tfittex lili bħala vittma oriġinali għad-danni li tkun ġarrbet waqt li tkun qiegħda tagħmel il-first aid tiegħi.

Naħseb li dan huwa konċett ġdid fil-liġi tagħna, jiġifieri jekk tgħidli l-liġi tad-danni tistax tiġġebbed biex tolqot ċirkostanza simili, wieħed jista' jinterpreta hekk, però hawnhekk qed nintroduċu prinċipju ġdid fejn qiegħed jagħti d-dritt li joħroġ mill-liġi li min qiegħed jagħmel il-first aid jista' jdur kontra l-vittma oriġinali li waqaf biex jagħtih is-sokkors.

Jiena mhux se ngħid li huwa prinċipju perikoluż, imma żgur li huwa prinċipju ġdid li naħseb jeħtieġ il-ħsieb u jeħtieġ li wieħed jixtarr il-konsegwenzi tiegħu qabel wieħed jivvota favur jew kontra.

Sur President, nemmen li b'dawn l-emendi qed jinħolqu prinċipji ġodda li tajjeb wieħed jiddiskutihom aktar fil-fond, u aktar u aktar il-konsegwenzi tagħhom, biex ma jinħoloqx xenarju li jkun telaq minn intenzjoni tajba imma li r-riżultat finali tiegħu jkun il-kontra tal-intenzjonijiet li l-emendi jkunu jridu jilħqu.

Għalhekk hemm bżonn li dan id-dibattitu li nbeda llum ikompli biex naraw jekk għandux jestendi għal ċirkostanzi oħra, jekk l-emendi għandhomx ikunu aktar wiesgħa, jekk dawn l-emendi għandhomx ikunu fil-kontest ta' riforma aktar ħolistika fid-dritt ċivili fejn jikkonċerna d-danni.

Saru riformi fil-liġi tad-danni, saru riformi fejn jidħol il-konċett ta' danni morali u saru emendi tajbin.

Hawnhekk insellem il-ħidma tal-Onor.

Owen Bonnici li jaħdem bla waqfien fir-riforma tal-liġijiet.

Nista' nikkonferma li għall-Ministru Bonnici m'hemmx Sibtijiet u Ħdud għaliex dejjem lest li jisma', li jaħdem favur riformi ġodda fil-liġi tagħna.

Il-liġi hi dik li hi, il-liġi hija proċess fluwidu li jrid jimxi mal-bidliet fis-soċjetà tagħna, li jrid ikun reattiv għall-bidliet li jkollna fis-soċjetà, u wieħed ma jridx ikun supperv u jgħid li jien għandi qafas leġiżlattiv li huwa dak li hu u ma rridx nemendah.

Wieħed irid jisma'.

Ma tridx tkun supperv, imma trid tkun kurraġġjuż biżżejjed biex tintroduċi l-emendi fejn hemm bżonn anke jekk ikunu ġejjin min-naħa tal-Oppożizzjoni.

Iva, wieħed jiddiskutihom, jismagħhom, jixtarrhom imbagħad naturalment wieħed irid jiddeċiedi dwarhom.

Grazzi għal dawn emendi almenu għalaqna din is-sena fuq nota aktar pożittiva għax jiddispjaċini nerġa' ngħid li min-naħa tal-Oppożizzjoni kellna ċerti episodji li kellhom element qawwi ta' negattività.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

JASON AZZOPARDI: Sur President, fil-qosor dan l-intervent tiegħi naħseb li għandi nibdih billi nrodd ħajr u nsellem l-isforz li għamel l-Onor.

Claudio Grech u l-istakeholders li huwa kkonsulta sabiex ippreżenta Abbozz ta' Liġi li ġie diskuss fid-dettall fil-grupp Parlamentari u li huwa ispirat minn għan nobbli u mill-valur fundamentali tal-protezzjoni tal-ħajja.

Naħseb li huwa Abbozz innovattiv, frisk u li donnu miż-żewġ naħat hawn qbil fil-prinċipju dwar l-importanza tiegħu.

Però ma nistax ma' nsemmix – u dan huwa l-pern tal-intervent tiegħi – il-fatt li waqt li qegħdin niddiskutu dan l-Abbozz u n-naħa l-oħra tgħid kemm hija taqbel mal-prinċipju warajh, dalgħodu mas-sebħ naqraw aħbar ta' xokk, li l-Gvern żamm ajruplan milli jkompli jagħmel titjiriet ta' salvataġġ fuq l-ibħra madwar Malta.

Dan hu Gvern li bil-fatti qed idawwar wiċċu u jagħlaq għajnejh għall-karba ta' trabi, ta' nies li jkunu bejn sema u ilma fuq bċejjeċ tal-baħar fil-periklu li jmutu.

Proprju jumejn jew tlett ijem ilu smajna aħbar li ngħalqu l-portijiet ta' Malta għall-vapuri li jsalvaw in-nies u llum anke ajruplan li ilu sena jtir kuljum biex jidentifika persuni li jkunu fl-periku tal-mewt għax ikunu se jegħrqu, inżamm milli jkompli jtir.

Għandna sitwazzjoni ta' Gvern li jieħu passi kontra min isalva ħajja.

Għandna sitwazzoni ta' Gvern li le, ma jeħux il-passi kontra min jikser il-liġi tal-ħasil tal-flus, kontra min joħroġ il-provi kontrih li kien qiegħed jippjana biex idaħħal €150,000 fix-xahar f'tixħim, min kien qiegħed jippjana biex idaħħal €2 miljuni fis-sena f'tixħim, kontra min daħħal €166,000 fil-bejgħ ta' tliet passaporti biss.

Għandna Gvern li ma jeħux passi kontra min, pereżempju, għamel il-kumpaniji sigrieti, fosthom 17 Black.

Dawk ma teħux passi, dak ma tfittix l-ponta tal-liġi kontrihom!

Pereżempju, il-campus temporanju tal-ITS f'Ħal Luqa tħalla jopera mingħajr il-permessi ta' żvilupp.

Hemm ma nfittxux bil-ponta tal-liġi!

Fuq il-barranin li jixtru l-passaporti u ma josservawx il-perjodu ta' residenza, hemmhekk ma tiġix rispettata l-kelma tal-liġi.

Kemm imxew differenti ma' min kixef il-korruzzjoni fil-Bank Pilatus, ma' Maria Efimova u ma' Jonathan Ferris!

Hemmhekk ma applikawhiex il-liġi kif suppost!

Ma applikawx il-liġi fuq l-ajruplan spija li tliet snin ilu sploda u li sirna nafu li kien qiegħed jopera f'Malta, jew kontra l-ajruplan li ħa ċerti affarijiet mill-Bank Pilatus fis-satra tal-lejl!

Ma tteħdux passi kontra min fil-Kummissjoni kontra l-Korruzzjoni ġie kundannat u misjub li kien talab tixħim ta' €25,000 u għadu ma tressaqx il-Qorti.

Kontra dawk ma jitteħdux passi, ma tiġix applikata l-kelma tal-liġi.

Issa, biex titrewwaħ mewġa ta' popoliżmu kontra min hu dgħajjef, trabi u nies li qegħdin bejn sema u ilma fuq bċejjeċ tal-baħar li jkunu qegħdin jegħrqu, lanqas biss iħallu ajruplan jopera biex isibhom.

Dan ħalli taparsi nkunu nistgħu ngħidu li ma teżistix il-problema ġaladarba m'hemm ħadd li qiegħed jirrapportaha.

Dan hu Gvern li suppost qiegħed leading by example, imma qiegħed jibgħat l-agħar messaġġ possibbli minflok juri l-għożża u l-importanza li l-ħajja tkun salvagwardata, u minflok ma jimxi mal-prinċipju assolut li l-ħajja trid tiġi mħarsa akkost ta' kollox.

Jiddispjaċini ninnota li qegħdin niddiskutu abbozz li filwaqt li fid-dieher jgħidu li jaqblu fil-prinċipju miegħu, bil-fatti r-realtà hija differenti ħafna!

Nagħlaq bil-kliem tal-Ombudsman fir-Rapport Annwali fejn qal hekk:

Qal li r-regola saret outright refusal u għandna sitwazzjoni ta' "extreme reluctance" li tingħata l-informazzjoni.

Hemmhekk ma tiġix applikata l-ponta tal-liġi!

Hemmhekk ikun hemm il-ħabi, imma ma' ħaddieħor li jsalva 234 persuna, hemmhekk tiġi applikata l-kelma, il-ponta, in-nitfa, id-dettall tal-liġi biex verament inkunu qegħdin insawtu lil min għandu għan nobbli li jsalva l-ħajja.

Grazzi ħafna.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

EDWIN VASSALLO: Sur President, ftit tal-ġranet ilu kont għal preżentazzjoni minn headmaster ta' skola fejn kien qiegħed jagħmel preżentazzjoni dwar l-ethos, it-terms of reference, il-kuxjenza soċjali tal-iskola li jmexxi.

X'ħin kont qiegħed nisma' lil dan il-headmaster jitkellem bdejt ngħid: Imma kemm nixtieq li bħala poplu għandna pajjiż, għandna soċjetà li għandha l-ethos tagħha, li għandha l-kuxjenza soċjali tagħha hekk.

Jien nagħmel l-ewwel mistoqsija: Kieku kelli nistaqsi lill-poplu tagħna mistoqsija sempliċi: What do we stand for?

Fejn jidħlu l-moralità u l-etika tagħna, aħna bħala pajjiż, what do we stand for?

Qed nagħmel din l-osservazzjoni għaliex din il-liġi li aħna qegħdin nagħrfuha bħala l-liġi tas-samaritan it-tajjeb hija intiża wkoll biex tnaqqas il-kultura tal-indifferenza.

Dan l-Abbozz ta' Liġi huwa riżultat ta' viżjoni li huwa maħsub li jkompli jsaħħaħ il-valuri u l-valur tad-dinjità tal-bniedem.

L-ikbar problema li għandna llum f'din is-soċjetà hi li meta qegħdin nagħtu d-drittijiet ċivili, drittijiet fundamentali, u kulħadd isejħilhom b'nomenklaturi differenti, qegħdin negħrqu fil-legaliżmi.

Għandna legaliżmi fid-drittijiet tal-konsumatur, fid-drittijiet ta' pazjent u fid-drittijiet ta' kwalunkwe stat tal-ħajja, u dawn il-legaliżmi qegħdin jeħduha kontra, jtappnu u joħonqu l-istess kuxjenza soċjali.

Tali legaliżmi qegħdin jispiċċaw anke f'dan il-Parlament.

Għandna l-Gvern jaqbel ma' din il-proposta, imma minħabba l-legaliżmi u l-interess favur il-legaliżmi, qegħdin nispiċċaw ngħidu: Iva naqblu, għax quddiem il-poplu Malti nistħu jekk ngħidu le; irridu li l-logħba ssir, imma l-ballun inżommuh f'idejna biex din il-logħba ssir meta ngħidu aħna u kif irridu aħna!

Immaġina logħba tat-Tazza tad-Dinja u team minnhom jinżel għal-logħba imma l-ballun iżommu hu!

Dan li qiegħed jiġri f'dan il-pajjiż!

Din mhijiex kwestjoni ta' Gvern biss, li minħabba l-legaliżmi qed jispiċċa jitfa' din il-leġiżlazzjoni fit-triq it-twila, imma qegħdin nispiċċaw f'din is-sitwazzjoni anke bħala poplu.

Fis-26 ta' Ġunju, ċerta Mrs Pace li kienet qed issuq karozza tal-linja spiċċat tgħid lill-passiġġier li jmissu jistħi jilmenta għax waqfet biex tagħti l-għajnuna lil min kellu bżonnha.

"Heartless nation", qaltilna!

Dan huwa artiklu miktub f'TheTimes fejn bus driver kellha lmenti għax niżlet biex tgħin lil xi ħadd li kien fl-art.

In-nies għamlu bħalma ġara fil-parabbola tas-Samaritan it-Tajjeb, ma kienx jimpurtahom minn min kien fl-art imma kien jimpurtahom biss li jaslu fil-ħin fejn kellhom jaslu.

Nimmaġina li kieku aħna kellna legaliżmi stretti, l-istess kumpanija tat-trasport kienet tibgħat għal din il-bus driver u tagħmel att dixxiplinarju magħha, għax hija mħallsa mhux biex tinżel tgħin lil min kien fl-art imma li twassal l-passiġġieri ta' dik il-karozza tal-linja fil-ħin!

Sur President, din Mrs Pace li kienet qed issuq qalet: Where are our human values?

Fejn huma l-valuri umani?

Qegħdin nispiċċaw nagħlqu għajnejna għal kollox!

Sur President, din il-liġi hija magħmula biex tippermetti lil dik il-bus driver tinżel u tgħin, u jekk dan il-Gvern beħsiebu jkompli jżid il-popolazzjoni ta' dan il-pajjiż billi jdaħħal iktar barranin, iktar nies vulnerabbli, se jkollna bżonn soċjetà aktar ħanina milli diġà għandna.

Li jkollok il-Prim Ministru li jgħid li aħna soċjetà kożmopolitana u nieqfu hemm, mhuwiex biżżejjed.

Jekk il-familja tagħna se tikber fi spazju limitat, allura jeħtieġ li nħarsu lejn il-kuxjenza soċjali ta' dan il-pajjiż.

Sfortunament għandna Gvern li qiegħed jgħid li jaqbel ma' din il-leġiżlazzjoni imma se jwaddabha fit-triq it-twila sakemm narawha tieħu l-ħajja!

Hija sfortuna li għandna soċjetà ekonomika-politika li tkejjel il-progress ta' dan il-poplu mill-aspett tal-konsum u mhux kemm qegħdin nipproduċu mil-lat tal-konsum.

Jiddispjaċini li l-Gvern jiftaħar li għandu surplus fiskali imma fl-istess ħin qegħdin naraw li qiegħed jikber ukoll id-defiċit morali.

Ma jistax ikun li dan l-Istat jibqa' qisu baqra u kulħadd jiġġieled biex jara kif jerda' u jieħu minnu l-iktar li jista' mingħajr ma jagħti xejn lura!

Ftit tax-xhur ilu nqatlet ġurnalista għax kienet qiegħda tgħid li "crooks are everywhere" u bqajna għaddejjin "business as usual".

Jien ġejt hawnhekk u tlaqt minn ħdejn is-sodda fejn ommi qiegħda tiġġieled għall-ħajja għaliex irrid nagħmel statement fuq liġi li nemmen fiha, fuq kultura li rridu nsaħħu.

Ma jistax ikun li nibqgħu għaddejjin li aħna niżvalutaw il-ħajja.

Irridu nitgħallmu l-one, two, three tal-politika!

Irridu nitgħallmu how we have to care about people, kif jimpurtana min-nies, u mhux biss li jimpurtana kif nirbħu l-elezzjonijiet imbagħad ma jimpurtaniex mill-veru qalb tas-soċjetà tagħna!

X'jiswa li nirbħu, Nazzjonalisti jew Laburisti, ir-rebħiet politiċi tagħna imbagħad inkissru moralment lill-poplu tagħna?!

Jien ħdejn is-sodda tal-mewt ta' ommi għamilt riflessjoni, u r-riflessjoni li għamilt hi li naslu f'mument fejn fil-ħajja trid tiskopri s-sabiħ tagħha, però qed niskopri s-sabiħ tal-fidi f'Alla!

Jien irrid nagħmel sejħa lil min jemmen f'Alla biex jitlob għat-tisħiħ tal-fidi f'Alla f'dan il-pajjiż għaliex qed ninnota li meta tonqos il-fidi f'Alla jonqos ir-rispett lejn il-bniedem.

Fejn m'hemmx fidi f'Alla l-bniedem spiċċa mhu qed jiswa xejn!

F'dan il-pajjiż sar qisu kollox xejn mhu xejn!

Il-kultura fejn il-bniedem qiegħed jiġi żvalutat naħseb li hija kollu tort tagħna, aħna li qegħdin naħsbu li sirna mhux onorevoli imma omnipotenti, li lill-bniedem qed nagħmluh xejn għax aħna qegħdin naħsbu li sirna kollox!

Grazzi.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Sur President, nipproponi li nissospendu d-diskussjoni fuq dan l-item għal ftit minuti biex isir xi xogħol ieħor tal-Kamra, imbagħad wara l-Oppożizzjoni tkun tista' tikkonkludi fuq dan l-istess Abbozz ta' Liġi.

L-ISPEAKER: L-Onor.

Fadlilna żewġ kelliema, l-Onor.

Claudio Grech u nkunu nistgħu mmorru għall-Aġġornament.

L-ISPEAKER: Hawn qbil li d-diskussjoni fuq dan l-Abbozz ta' Liġi tiġi sospiża għal ftit minuti biex isir xogħol ieħor tal-Kamra u tirriżumi wara li tittieħed il-votazzjoni fuq l-Abbozz ta' Liġi dwar l-Aġenzija Infrastruttura Malta?

Fis-7.00 p.m. id-diskussjoni ġiet interrotta u baqgħet aġġornata.

PERMESS TAL-KAMRA - KUMITATI PERMANENTI

L-ISPEAKER: L-Onor.

EDWARD ZAMMIT LEWIS: Nitlob il-permess tal-Kamra sabiex nirrapporta progress fil-Kumitat tal-Kontijiet dwar l-Uffiċċju Nazzjonali tal-Verifika u fil-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Barranin u Ewropej.

Il-permess ingħata.

MR SPEAKER: L-Onor.

EDWARD ZAMMIT LEWIS: Sur President, fil-kapaċità tiegħi ta' sostitut President tal-Kumitat tal-Kontijiet dwar l-Uffiċċju Nazzjonali tal-Verifika, nirrapporta li l-Kumitat għadda b'mod unanimu r-riżoluzzjoni tat-trasferiment ta' proprjetà lil Hotels Consortium Sliema Strand Lido.

Inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja ta' abbozz ta' ftehim dwar trasferiment ta' proprjetà f'Tas-Sliema lil Hotel Consortium Sliema Strand Lido bejn l-Awtorità tal-Artijiet, l-Awtorità Maltija tat-Trasport u l-Emfitewta, u kopja tas-Survey Sheet P.D. 2015_1093 immarkata bħala Dok.

Sur President, fil-kapaċità tiegħi ta' President tal-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Barranin u Ewropej nirrapporta li fil-laqgħa tal-lum tal-istess Kumitat u f'laqgħa datata 20 ta' Ġunju tal-Grupp ta' Ħidma fi ħdan il-Kumitat ġew ikkonsidrati 14-il proposta leġiżlattiva indikati hawn taħt għall-fini ta' Protokoll II tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea u tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u rriżulta li dawn kienu konformi mal-prinċipju tas-sussidjarjetà.

Fin-nota hemm imniżżel r-referenza tal-atti leġiżlattivi inkwestjoni.

Fir-rigward ta' żewġ proposti Com (2018) 325 u 327, li se naqrahom testwalment, nirrapporta li l-Kumitat ħa l-pożizzjoni kif ġej:

Filwaqt li jagħraf li l-azzjoni dwar is-sistema ta' riżorsi proprji tal-Unjoni Ewropea tkun aktar effettiva jekk tittieħed fuq livell Ewropew u allura mhux il-każ li l-Parlament jibgħat reasoned opinion jew opinjoni motivata għax m'hemmx ksur tal-prinċipju tas-sussidjarjetà, Malta flimkien ma' Stati Membri oħra ilhom jopponu l-Common Consolidated Corporate Tax Base (CCCTB) u l-Common Corporate Tax Base (CCTB), u dan anke billi l-Parlament Malti bagħat diġà opinjonijiet riservati, reasoned opinions, fejn fisser ir-riservi u l-oġġezzjonijiet tiegħu u dwarhom għall-istess raġunijiet l-kumitat għandu riservi qawwija dwar li l-proposti ta' CCCTB u CCTB jiġu nklużi bħala parti mis-sistema tal-own resources riżorsi proprji tal-Unjoni Ewropea.

Filwaqt li nnota li d-diskussjonijiet fuq livell Ewropew dwar dawn iż-żewġ materji għadhom għaddejjin, ippropona li din il-materja tiġi diskussa mal-Ministru għall-Finanzi jew rappreżentant tiegħu anke fl-ambitu tal-Multi-Annual Financial Framework għall-perjodu 2021/27 - 'A modern budget for a Union that protects, empowers and defends' - biex ikun meħtieġ li l-Parlament jidħol f'political dialogue mal-Kummissjoni Ewropea f'dan ir-rigward.

Ġie ttrattat ukoll il-ftehim bejn l-Unjoni Ewropea u l-Istati Membri tagħha u l-Istat ta' New Zealand, iffirmat fil-5 t'Ottubru 2016 bis-sehem tal-Ministru għall-Affarijiet Barranin u promozzjoni tal-kummerċ l-Onor.

Carmelo Abela u rappreżentanti tal-istess Ministeru u nirrapporta li ġie rreġistrat qbil unanimu mar-ratifika mill-Gvern ta' dan il-ftehim li qiegħed inqiegħed kopja tiegħu fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja tal-Ftehim bejn l-Unjoni Ewropea u l-Istati Membri tagħha, u New Zealand iffirmat fil-5 ta' Ottubru 2016.

Finalment, Sur President, inqiegħed ukoll fuq il-Mejda tal-Kamra 12-il dokument maħruġa mill-Kummissjoni Ewropea u minn istituzzjonijiet oħra tal-EU pipeline acquis li tagħhom sar skrutinju u ġew mgħoddija fl-istess.

Għar-rekord hemm imniżżel ukoll l-atti leġiżlattivi bin-numru ta' referenza partikolari.

Inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra dawn id-dokumenti:

Grazzi.

L-ISPEAKER: L-Onor.

PERMESS TAL-KAMRA

CHRIS AGIUS: Sur President, nitlob il-permess tal-Kamra biex inressaq mozzjoni mingħajr avviż.

L-ISPEAKER: Hawn permess?

Il-permess ingħata.

RIŻOLUZZJONI DWAR TRASFERIMENT TA' PROPRJETÀ LIL HOTELS CONSORTIUM SLIEMA STRAND LIDO

CHRIS AGIUS: Sur President, nipproponi illi:

Billi wara talba magħmula fl-2012 mis-Sur Michael Stivala f'isem il-konsorzju ta' Hotels Consortium Sliema Strand Lido magħmul minn erba' kumpaniji li joperaw lukandi fl-inħawi li huma Stivala Operators Ltd, Marketing and Consulting Ltd, Strand Holding Ltd u The Waterfront Hotel Ltd u li bejniethom qed jiffurmaw kumpanija bl-isem ta' Sliema Creek Lido Ltd li se tkun qed tidher fuq il-kuntratt ta' enfitewsi sabiex tiżviluppa fix-Xatt ta' tas-Sliema tul il-waterfront Sliema/Gżira hekk kif muri fuq il-pjanta PD 2015/193 u dan sabiex isir lido.

Dan il-konsorzju huwa s-sid ta' erba' lukandi li jinstabu fil-viċin li huma Bayview Hotel and Apartments, 115 The Strand Aparthotel, Kennedy Nova Hotel u l-Waterfront Hotel;

L-imsemmi żvilupp huwa maħsub sabiex iżid il-faċilitàjiet għal-lukandi u hostels li jinstabu fil-qrib kif ukoll sabiex itejjeb u jsebbaħ il-promenade ta' Tas-Sliema/Gżira; Dan il-proġett huwa ta' benefiċċju għat-turiżmu f'Malta peress li barra li jipprovdi ambjent isbaħ u aħjar kemm għat-turisti kif ukoll għan-nies tal-lokal se jagħti ukoll l-faċilità li jkun jista' jiġi provdut prodott aħjar għat-turiżmu f'Malta;

Billi l-konsorzju msemmi kiseb permess mill-Awtorità tal-Ippjanar (Outline Development Permission PA 0573/06 u sussegwentement nħareġ Full Development Permit PA 3932/15 fit-30 ta' Ġunju, 2016 u t-Taqsima Proprjetà tal-Gvern kienet tat il-clearance in principle għall-applikazzjoni relattiva quddiem l-Awtorità tal-Ippjanar;

U billi huwa maħsub fil-paragrafu (ċ) tal-artiklu 31 tal-Att dwar l-Artijiet tal-Gvern Kap. 573 li art li tkun proprjetà tal-Gvern jew amministrata minnu tista' tiġi trasferità skont riżoluzzjoni speċjali tal-Kamra tad-Deputati li tkun fis-seħħ filwaqt ta' trasferiment;

U billi dan it-trasferiment ġie approvat mill-Bord tal-Gvernaturi tal-Awtorità tal-Artijiet fis-seduta ta' nhar il-Ġimgħa 23 ta' Marzu, 2018 wara li sar l-għarbiel meħtieġ u rakkmandat li jinnotifika lill-Ministru sabiex jissokta b'riżoluzzjoni parlamentari u liċ-CEO biex jidher fuq il-kuntratti relatati.

U billi huwa xieraq li t-trasferiment fuq imsemmi jsir skont r-riżoluzzjoni speċjali tal-Kamra tad-Deputati,

Għalhekk huwa b'dan riżolt li l-proprjetà kif deskritta aħjar fl-abbozz ta' kuntratt li jinstab mqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra tiġi mogħtija b'titolu ta' enfitewsi temporanja għal żmien 65 sena, liema enfitewsi tiġi mogħtija bi ħlas ta' ċens ta' €50,000 għal-ewwel tliet snin u €150,000 għad-disa' snin li jmiss.

Wara 12-il sena ssir reviżjoni taċ-ċens skont kif indikat fl-abbozz hawn mehmuż.

L-ISPEAKER: Min jissekonda?

L-ISPEAKER: Il-mistoqsija hija l-Mozzjoni kif imressqa mis-Segretarju Parlamentari.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR

L-AĠENZIJA GĦAL INFRASTRUTTURA MALTA

L-ISPEAKER: Se nerġa' npoġġi l-mistoqsija fuq it-Tielet Qari tal-Abbozz ta' Liġi dwar l-Aġenzija għal Infrastruttura Malta li ntalbet votazzjoni fuqha aktar kmieni fis-seduta tal-lum.

Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ Att biex jipprovdi għat-twaqqif tal-Aġenzija Infrastruttura Malta biex jirregola dawk l-attivitajiet li jipprovdi għall-kwestjonijiet anċillari u inċidentali jew konnessi magħhom ikun moqri t-Tielet Darba.

L-ISPEAKER: L-Onor.

GODFREY FARRUGIA: Sur President, niddikjara li jien se nivvota favur.

L-Onor.

L-Onor.

Il-mozzjoni għaddiet u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri t-Tielet Darba u għadda.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA

L-KODIĊI ĊIVILI U L-KODIĊI KRIMINALI

(Ikompli minn aktar kmieni fis-seduta skont il-ftehim milħuq)

L-ISPEAKER: Rimarki?

L-Onor.

MARIO DE MARCO: Sur President, għandna quddiemna mozzjoni mressqa mill-Oppożizzjoni biex nagħmlu emendi fil-Kodiċi Kriminali u fil-Kodiċi Ċivili biex noffru protezzjoni legali lil dawk il-persuni li jipprovdu assistenza lil individwi li jkunu midruba, muġugħa jew f'periklu.

Dawn l-emendi li aħna qegħdin nipproponu s-soltu jiġu deskritti bħala leġiżlazzjoni tas-Samaritan it-tajjeb, u l-protezzjoni li l-Oppożizzjoni tipproponi f'dawn l-emendi hija intiża li tnaqqas l-eżitazzjoni li membri tal-pubbliku u volontiera jista' xi drabi jkollhom dwar jekk jassistux jew le lil min huwa midrub jew fil-bżonn minħabba biża' li tista' teżisti, reali jew le, li wieħed jista' jispiċċa jiġi mfittex fil-qorti għal dannu f'każ li l-persuna assistita tmut jew tweġġa'.

Il-liġijiet tas-samaritan it-tajjeb ivarjaw minn pajjiż għal ieħor kif ivarjaw ukoll l-interazzjonijiet tagħhom ma' prinċipji varji oħra legali, bħall-kunsens, drittijiet tal-ġenitur u d-dritt li wieħed jirrifjuta assistenza jew trattament.

Ħafna minn dawn il-liġijiet ġeneralment ma japplikawx għal tobba jew nies li jaħdmu fis-servizzi ta' emerġenza iżda wħud jestendu wkoll il-protezzjoni tagħhom lir-rescuers professjonali bħal dawk ta' St John's Ambulance u organizzazzjonijiet oħra relatati magħhom meta jaġixxu f'kapaċità professjonali.

Dawn il-liġijiet tas-samaritan it-tajjeb japplikaw prinċipalment f'pajjiżi li għandhom l-għeruq tagħhom f'sistema legali hekk imsejħa Common Law Ingliża filwaqt li f'pajjiżi bħal tagħna li jużaw is-sistema legali tad-dritt ċivili ġeneralment jippruvaw jilħqu l-istess effett billi jimponu obbligu li tassisti filwaqt li ma' dak l-obbligu jagħtuk immunità legali jekk il-persuna li qiegħed tassisti tbati xi konsegwenza b'riżultat ta' dik l-assistenza.

Jekk hemmx bżonn jew le ta' dawn l-emendi ovvjament huwa dejjem dibattibbli.

Huwa dibattibbli jekk hemmx bżonn jew le li toffri immunità lil min jassisti.

Wieħed ikollu jistqarr li m'hemmx uniformità ta' ħsieb dwar dan, però r-realtà hi li l-biża' tal-volontarjat, tas-samaritan it-tajjeb, hija reali u huwa ta' serħan il-moħħ għalih li inti tagħtih protezzjoni minn theddida ta' kawża għad-danni jew responsabbiltà meta inti tmur tassisti b'rieda tajba u għal xi raġuni jew oħra dak li jkun jispiċċa jmut jew jbati konsegwenzi.

Ċertament hemm bżonn li ninċentivaw lin-nies biex f'każ ta' bżonn, persuna tagħti assistenza lil persuna oħra fit-triq flok tinjoraha, però ovvjament hemm reazzjonijiet differenti.

Kont qed naqra rapport Awstraljan li kien intiż fuq il-liġi dwar in-negliġenza u l-konsegwenza tan-negliġenza u azzonijiet għad-danni, u dan ir-rapport, li jmur lura għas-sena 2002 jgħid li:

Hawnhekk dan ir-rapport Awstraljan qed jgħid li forsi m'hemmx bżonn din il-liġi għaliex l-interpretazzjoni ta' traskuraġni fil-qrati Awstraljani diġà tieħu inkonsiderazzjoni jekk bniedem ikunx qiegħed jagħmel dan minn jeddu jew minn aspett volontarju.

Aħna konna eżaminajna dawn il-konċetti differenti qabel ma ppreżentajna din il-mozzjoni u dehrilna li fil-każ tagħna, billi l-ġurisprudenza fuq dan il-punt mhijiex ċara, ikun aktar għaqli li nressqu emendi għall-Kodiċi Ċivili u għal dak kriminali biex nagħtu protezzjoni lil min qiegħed joffri din l-assistenza.

Fil-fatt, dak li qiegħed jiġi propost min-naħa tagħna hija emenda għall-Kodiċi Kriminali li persuna ma tkunx responsabbli kriminalment jekk meta kkonfrontata b'periklu attwali jew imminenti ta' persuna oħra tieħu l-azzjoni neċessarja sabiex tiżgura s-sigurtà ta' tali persuna anke jekk l-azzjoni ma tkunx fil-fatt żgurat is-sigurtà tal-persuna.

Sur President, dan ifisser li jekk jien immur ngħin lil xi ħadd iżda sfortunatament minkejja l-għajnuna tiegħi dik il-persuna ma taqlibx għall-aħjar, ma nsalvalhiex ħajjitha, jiena ma nkunx responsabbli minn aspett kriminali minħabba dik il-konsegwenza.

L-istess emenda qed tiġi proposta għall-Kodiċi Ċivili li tgħid li meta persuna tipprova tgħin lil ħaddieħor ma tkunx responsabbli għal kwalunkwe ħsara kaġunata fil-kors tas-salvataġġ sew jekk kaġunata fuq il-persuna li kellha bżonn l-għajnuna, jew fuq il-proprjetà tagħha, kif ukoll jekk ikkaġunata fuq terzi jew proprjetà tagħhom.

Din il-protezzjoni ma tingħatax f'każ ta' negliġenza grassa jew intenzjoni doluża.

F'dan il-każ aħna qed nagħtu l-protezzjoni lil min joffri assistenza.

Ma morniex il-pass li jmiss li nipproponu obbligu li tassisti.

Hemm pajjiżi oħrajn li apparti l-immunità lil min qed joffri assistenza, jgħidu li jekk inti tara persuna fil-bżonn, inti obbligat li tassisti lil dik il-persuna fil-bżonn.

Dak aħna m'għamilniehx, però jista' jkun pass li eventwalment naħseb li rridu nikkunsidrawh.

Nagħlaq dan l-intervent qasir fuq punt daqsxejn ironiku.

Qed nitkellmu dwar obbligu msejjaħ tas-samaritan it-tajjeb, però naħseb li pajjiżna llum għandna nkunu lkoll samaritani tajbin.

Ma nistax na nirreferix għal aħbar li ġiet irrappurtata llum fil-gazzetti li pajjiżna waqqaf arjuplan operat minn Sea-Watch 3, li huma piloti umanitarji Svizzeri li jieħdu l-inizjattiva li jagħmlu search flights fil-Baħar Mediterran biex jgħinu nies li jkunu fil-bżonn.

Jingħad li dan l-ajruplan jismu Moonbird salva iktar minn elf persuna milli jegħrqu.

Rajna wkoll li l-kaptan tal-bastiment Lifeline, li huwa bastiment tal-karità, tressaq quddiem il-qrati tagħna b'akkużi li baħħar ġewwa l-ibħra Maltin mingħajr liċenzja jew kontra r-regoli.

Irridu nifhmu li kemm dan il-bastiment kif ukoll l-ajruplan qed jintużaw għal skopijiet umanitarji.

Għalhekk huwa daqsxejn ironiku li f'pajjiżna, li rriduha ta' Samaritani tajba u qegħdin inressqu proposta hawnhekk biex ngħinu lil min jgħin, però mbagħad din l-inizjattiva meħuda minn NGOs biex ikunu Samaritani tajba għal min huwa fil-bżonn, l-Istat Malti ddeċieda li jwaqqafha bir-riskju li jintilfu u jinqerdu aktar ħajjiet fil-Baħar Mediterran!

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

(Onor. Membri: No) Għaldaqstant, nistieden lill-Onor.

Claudio Grech biex jagħmel il-winding up.

CLAUDIO GRECH: Sur President, nirringrazzja lil kull min ipparteċipa min-naħa tal-Oppożizzjoni kif ukoll min-naħa tal-Gvern.

Kif qalet l-Onor.

Claudette Buttigieg, meta tisma' lil uħud mill-kelliema tal-Gvern taħseb li dan l-Abbozz ta' Liġi ġie intavolat ta' malajr il-ġimgħa li għaddiet, jew saħansitra lbieraħ.

Dan l-Abbozz ta' Liġi kellu proċess ta' disa' xhur.

Kien ilu mgħoddi lill-Iskrivan tal-Kamra minn Settembru tal-2017.

Dan l-Abbozz ta' Liġi ppreżentajnieh biex ikun hemm lok għad-diskussjoni u nafu li dan l-Abbozz ta' Liġi tela' għad-diskussjoni wara ħafna kompromessi bejn naħa u oħra.

Għalhekk, ma nafx minn fejn ġabu dawn l-asserzjonijiet li dan l-Abbozz sar bl-għaġla.

Xi ħaġa pożittiva li ħarġet illum hi li ż-żewġ naħat tal-Kamra, aħna li pproponejnieha u l-Gvern bir-risposta tiegħu, jaqblu li dan il-prinċipju għandu jidħol fil-leġiżlazzjoni tagħna.

Dik hija l-iktar ħaġa pożittiva li ħarġet illum, u huwa pożittiv ukoll li l-Gvern se jivvota favur dan l-Abbozz ta' Liġi.

Illum hawn kunsens unanimu f'din il-Kamra li dan il-prinċipju li aħna ressaqna quddiem din il-Kamra, li aħna ilna nisfurzaw disa' xhur flimkien mal-organizzazzjonijiet li jaħdmu f'dan il-qasam biex jidħol fil-leġiżlazzjoni tagħna, għandu jidħol.

Jien ngħid li hija ftit ta' sfortuna l-lingwaġġ li ntuża.

Dejjem jgħidulna li fil-Parlament ma jikbrux fjuri, u forsi lanqas għandek tistenna xi forma ta' kummenti pożittivi, għalkemm kien hemm waħdiet li esprimew l-apprezzament tagħhom ukoll li aħna ressaqna dan il-kunċett, però żgur li kummenti bħal meta ntqal li l-affarijiet iridu jsiru bis-serjetà, mhumiex f'posthom.

Donnhom iridu jgħidu li aħna mill-Oppożizzjoni ħlomna b'dan il-kunċett ilbieraħ, u filgħodu ersaqna biex nagħmlu liġi bla serjetà u bl-addoċċ.

Dan l-Abbozz ta' Liġi tressaq wara xhur sħaħ ta' diskussjoni ma' esperti legali f'dan il-qasam.

Sur President, saret ukoll kritika fuq it-tul tal-liġi.

Din sabiħa kienet!

Jiena m'iniex avukat, però li tikkritika s-sustanza ta' liġi abbażi tat-tul tagħha kienet l-ewwel darba li smajtha!

Naħseb li ma tagħmilx ġustizzja mal-prinċipju u lanqas ma tagħmel ġustizzja mal-mod ta' kif għamilna u kif artikolajna l-liġi.

M'iniex qed ngħid li l-Abbozz ta' Liġi huwa perfett.

Jista' jinkiteb kollu kemm hu mill-ġdid, m'għandi ebda problema.

Jekk flok erba' artikli jkun hemm erba' kapitli, ikun hemm 400 paġna, m'għandna l-ebda problema.

Jekk hemm bżonn li ssir liġi ġdida, ma ġara xejn, però hemm raġuni għal kull klawsola twila jew qasira li hemm.

Dawn huma klawsoli li kienu mibnija fuq il-prinċipju li sfortunatament ħafna mill-kelliema tal-Gvern ma rawhx.

Aħna ridna ndaħħlu l-prinċipju li ma jkunx hemm xkiel, ma jkunx hemm legaliżmi, ma jkunx hemm ostakli meta xi ħadd jipprova jsalva persuna oħra.

Lil hinn mil-legaliżmi!

Dak li ridna ndaħħlu aħna!

Għalhekk hemm is-sempliċità fil-klawsoli, għaliex hawnhekk mhux qed nitkellmu fuq legaliżmi, imma qed nitkellmu fuq il-ħajja!

Mur għidilhom lil dawk il-persuni li jkunu tilfu lil xi ħadd għażiż għalihom minħabba legaliżmi, minħabba d-dewmien li se nkunu qed indumu biex ngħaddu din il-liġi!

Jien nittama li l-Gvern jappunta persuni li jridu li nwasslu din il-liġi.

Illum kellna żvolta ġdida fejn il-Gvern ippropona li jitfa' dan l-Abbozz quddiem il-Kumitat tal-Affarijiet Soċjali.

Mela minn dan l-istadju, fejn liġi s-soltu tmur għall-istadju ta' Kumitat, issa l-Gvern daħħal parti ġdida fil-proċess u ppropona li dan l-Abbozz ta' Liġi, wara li jgħaddi mit-Tieni Qari, imur fil-Kumitat għall-Affarijiet Soċjali.

Jiena m'għandix problema li nilqa' din il-proposta, imma jien xtaqt li l-Gvern laqa' l-appell tagħna li l-liġi tmur quddiem il-Kumitat għall-Affarijiet Soċjali meta konna qed niddibattu l-Liġi tal-Protezzjoni tal-Embrijun.

Hemmhekk le!

Aħna m'għandna l-ebda problema; assolutament m'għandna l-ebda problema li l-Abbozz imur quddiem il-Kumitat għall-Affarijiet Soċjali u hemmhekk ukoll issir diskussjoni mal-istakeholders li tkellimna magħhom.

Sur President, hawnhekk jiena nerġa' nsellem lill-unions ewlenin, il-General Workers Union, il-UĦM, l-MUMN u l-MUT.

Il-Ministru Evarist Bartolo ma kienx kompletament korrett meta qal li l-għalliema huma kompletament protetti u koperti.

Huma koperti dawk li huma first aiders u mhux kwalunkwe għalliem.

Jekk hemm dik il-protezzjoni għall-għalliema kollha, m'għandix dubju li llum l-MUT tkun union kuntenta, għax ikun hemm asserzjoni fuq xi ħaġa li ilha għaddejja, kif spjegat tajjeb l-Onor.

Buttigieg li għandha s-sitwazzjoni tat-tifla tagħha.

Nista' nitkellem ben tajjeb dwar dan jien ukoll minħabba s-sitwazzjoni tal-allerġiji tat-tifla tiegħi.

Min jgħaddi minn dawn l-affarijiet jaf x'inhuma ċ-ċirkostanzi reali.

Nerġa' ngħid li mhux l-għalliema kollha huma protetti, imma l-first aiders għandhom kopertura parzjali.

L-MUT tista' titkellem aħjar minni dwar dan.

Qalulna wkoll li qisna ma kkonsultajniex.

Ikkonsultajna mal-ogħla uffiċjali tas-St.

John's Ambulance, ikkonsultajna mal-Malta Red Cross kif ukoll mal-Malta Resuscitation Council li minn hawnhekk infaħħar ix-xogħol li jagħmlu, li huwa imprezzabbli, kemm fit-taħriġ ta' nies kif ukoll ix-xogħol li jagħmlu fil-komunità.

M'għandna l-ebda problema li nġibu lil dawn l-istakeholders li kienu magħna f'dan it-traġitt kollu biex wasalna hawnhekk, sabiex niddiskutu u huma wkoll jaqsmu l-esperjenzi tagħhom mal-bqija ta' din il-Kamra.

Jien nispera li jkollna l-opportunità wkoll li dan il-Kumitat, ġaladarba deħlin fix-xhur tas-sajf, inlaqqgħuh u niddiskutu matul ix-xhur tas-sajf.

Bħala Oppożizzjoni lesti li dan il-proċess nagħmluh bil-kalma kollha, biex imbagħad inkunu nistgħu nipproċedu mingħajr intoppi fil-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi.

Sur President, irrid ngħid li l-Oppożizzjoni għamlet review tal-qafas leġiżlattiv internazzjonali, pajjiż pajjiż, u l-emendi li aħna ressaqna kienu emendi li jirriflettu ċ-ċirkostanzi legali ta' pajjiżna.

Jiena lest li naqsam dan ir-review anke mal-kelliema tal-Gvern, u għaldaqstant lesti li niddiskutuh u mmexxuh 'il quddiem.

Kif tafni inti, Sur President u anke ħafna mill-kollegi tiegħi, jien nipprova nħares dejjem lejn kif jista' joħroġ il-ġid komuni minn din il-Kamra.

Għalhekk aħna se mmorru 'l quddiem u nilqgħu l-proposta li mmorru quddiem il-Kumitat tal-Affarijiet Soċjali, stante li din ma tkunx xi ħaġa biex intawlu l-perjodu li fih irridu nwasslu din il-liġi.

Finalment jien nappella biex ikun hemm apprezzament ta' dak li qed nitkellmu fuqu.

Hemm barra kuljum ikollok inċidenti!

Min jaf kemm ikun hemm ċirkostanzi fejn persuni jaħsbuha darbtejn biex jagħtu l-ewwel għajnuna!

Jekk din il-liġi tasal biex tgħinna nsalvaw ħajja waħda, diġà l-valur li nkunu għamilna flimkien ikun enormi u jkun wassal biex, jekk il-Bambin irid, f'pajjiżna wkoll indaħħlu l-leġiżlazzjoni dwar is-samaritan it-tajjeb.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda l-Kodiċi Ċivili, Kap. 16 u l-Kodiċi Kriminali, Kap. 9, biex jipprovdi għall-immunità mir-responsabbiltà f'każijiet ta' salvataġġ jew tentattiv ta' salvataġġ" ikun moqri t-Tieni Darba.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri t-Tieni Darba.

L-ISPEAKER: Grazzi.

MICHAEL FALZON: Sur President, nipproponi li dan l-Abbozz ta' Liġi jiġi ttrattat mill-Kumitat għall-Konsiderazzjoni tal-Abbozzi ta' Liġi.

L-ISPEAKER: Min jissekonda?

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-mistoqsija hija l-mozzjoni kif imressqa mill-Ministru.

Il-mozzjoni għaddiet nem.con.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Ministru Michael Falzon, jekk jogħġbu, jipproponi l-Aġġornament tal-Kamra.

AĠĠORNAMENT

MICHAEL FALZON: Sur President, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar it-Tnejn l-1 ta' Ottubru 2018, b'aġenda li tiġi kkomunikata iktar 'il quddiem.

Peress li din hija l-aħħar seduta, nixtieq nawgura s-sajf it-tajjeb lill-membri kollha ta' din il-Kamra, lis-Sedja u lill-istaff tal-Parlament.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Is-Sedja tingħaqad miegħek u mal-kelliema tal-Oppożizzjoni.

Nirringrazzja lil kulħadd għall-kollaborazzjoni, lill-membri kollha, lill-istaff u anke lill-membri taż-żamma tal-ordni, il-pulizija, il-membri tal-midja u lil kull min jagħti kontribut biex dan il-Parlament ikun dejjem dinjituż għall-poplu Malti.

L-Onor.

DAVID STELLINI: Nirringrazzjak, Sur President.

Ningħaqad magħkom u nawgura jien ukoll sajf u vaganzi mill-isbaħ lilkom kollha li tagħtu kontribut mhux biss lill-Parlament imma anke lid-demokrazija f'pajjiżna.

Għaddiet sena minn meta ġejt elett.

Ili sena noqgħod Għawdex, minn meta ġejt lura minn Brussels, u xtaqt nagħlaq din is-sena billi nagħmel Aġġornament qasir ħafna proprju dwar art twelidi, il-gżira tat-tliet għoljiet.

Filgħaxija, xħin inkun qed nirritorna lejn Għawdex, normalment nitla' fuq is-saqaf tal-vapur, għax ix-xena ta' Kemmuna u Għawdex hija xi ħaġa sabiħa immens.

Speċjalment jien li ġej minn Brussell, kont nieqes ħafna mix-xemx!

Meta l-vapur ikun dieħel f'Għawdex l-ewwel ħaġa li tara hi l-Kappella ta' Lourdes.

Hija xena sabiħa ħafna, qisha tal-kartolini.

Għalija u għalik Sur President, probabbilment hija xena li tagħtina serħan tal-moħħ u tfakkarna li Għawdex hija gżira ta' kwiet u trankwilità.

Dan mhuwiex il-każ għal ħafna ħaddiema Għawdxin li ta' kuljum mal-5.30 a.m. jinżlu x-Xatt tal-Imġarr biex jaqbdu l-vapur tas-6.00 a.m., għax ħdejn il-Kappella ta' Lourdes għalihom huwa l-post fejn jipparkjaw il-karozza.

Naħseb li ħaddiem Għawdxi huwa differenti ħafna minn ħaddiem Mellieħi.

Dan għaliex il-fatt li hemm il-vapur filgħodu, dik minnha nfisha diġà hija tbatija ħafna ikbar, imma hija tbatija ikbar għaliex m'hemmx parkeġġ adegwat għall-ħaddiema Għawdxin li jinżlu filgħodu kmieni u ma jsibux parkeġġ ix-xatt tal-Imġarr, Għawdex, u allura jkollhom jirritornaw sa ħdejn il-Kappella ta' Lourdes biex isibu parkeġġ, jinżlu bil-mixi, u malli jaslu minn Malta wara ġurnata xogħol ikollhom jerġgħu jitilgħu hemm fuq.

Hija xi ħaġa intollerabbli u inaċċettabbli.

Naħseb li wasal iż-żmien li naħsbu għal soluzzjoni adegwata, bħal parkeġġ ieħor ġdid għall-Għawdxin.

Hemm parkeġġ żgħir ħafna fit-terminal tal-Gozo Channel, però normalment ikun mimli karozzi tal-kiri.

Din x'soluzzjoni hi?

Naħseb li wasal iż-żmien li mhux biss isir dan il-parkeġġ, imma nkomplu nesploraw l-idea ta' park and ride.

Il-Ministru Justyne Caruana fil-fatt din il-ġimgħa rrispondiet mistoqsija parlamentari tiegħi stess li qed isir cost benefit analysis għal park and ride.

Dan ir-rapport kellu joħroġ f'Marzu tal-2018.

Nitlob lill-Ministru tgħaġġel dan il-proċess għax hija xi ħaġa verament inaċċettabbli.

Ġeografikament Għawdex għandu żvantaġġi permanenti, żvantaġġi naturali, u naħseb li Għawdex għandu bżonn politika differenti minn dik ta' Malta.

Peress li huwa ġeografikament maqtugħ minn Malta, inħoss li Għawdex għandu jkollu politika distinta f'ħafna aspetti tiegħu.

Għawdex għandu opportunitajiet li Malta m'għandhiex, però għandu wkoll sfidi li Malta m'għandhiex.

Għalhekk naqbel, bħalma qabel il-Partit Nazzjonalista li qabel l-elezzjoni li għaddiet niżżilha fil-manifest elettorali, li Għawdex għandu jkun hemm kumitat reġjonali biex isir iktar awtonomu minn Malta u biex insaħħu l-prinċipju tas-sussidjarjetà.

Aħna, bħala Partit Nazzjonalista, naqblu li l-poter għandu jinżell isfel kemm jista' jkun u għandu kemm jista' jkun jersaq viċin iċ-ċittadin.

Naħseb li wasal iż-żmien li nerġgħu nikkunsidraw l-idea li kienet teżisti fis-sittinijiet, li jkollna kunsilli ċiviku għal Għawdex.

Dan kien dam jopera 12-il sena, kellu baġit għalih, u kien jonfoq dak il-baġit fuq proġetti importanti u neċessarji ferm għal Għawdex.

Naħseb li Għawdex għad fadallu ħafna ħtiġijiet.

Nemmen li għandna wkoll nikkunsidraw l-idea li Għawdex - tal-inqas għandna niftħu d-diskussjoni - għandu jkollu rata ta' VAT iktar baxxa minn dik ta' Malta.

Naħseb li importanti li nieħdu din ir-rakkomandazzjoni tal-Unjoni Ewropea, li tikkwota wkoll direttiva tal-Unjoni Ewropea, fejn tirrakkomanda lill-gvern ċentrali biex gżejjer bħal Għawdex jingħataw rata ta' VAT iktar vantaġġjuża.

Tajjeb li nibdew dik id-diskussjoni.

Jekk m'iniex sejjer żball anke l-Gozo Tourism Association kienet ipproponiet dan f'numru ta' budgets fil-passat, però b'mod limitat għas-servizzi turistiċi.

Jien qed ngħid li għandna nibdew nikkonsidraw jekk għandhiex tingħata anke fuq prodotti u servizzi oħrajn u mhux biss servizzi turistiċi.

Naħseb li dawn huma miżuri li jixirqu lil Għawdex.

Jekk Malta ma tikkwalifikax għal fondi Ewropej wara l-2020, naħseb li Għawdex għandu jiġi kkunsidrat b'mod separat biex jieħu hu l-fondi Ewropej, għaliex it-tkabbir ekonomiku f'Għawdex huwa ħafna inqas minn dak ta' Malta u wkoll inqas mill-medja Ewropea.

Jiena naħseb li Malta għandha tibqa' tikkwalifika għal fondi Ewropej daqs il-biljun ewro li ġab l-eks Prim Ministru Lawrence Gonzi, għax anke Malta għandha żvantaġġi naturali pemanenti, però Għawdex għandu iktar żvantaġġi għax huwa gżira wara gżira.

Allura fil-każ li Malta ma tikkwalifikax, il-Gvern għandu jaħseb biex iġib fondi separati u diretti mill-Unjoni Ewropea għal Għawdex.

Sur President, nixtieq ukoll li l-fibre optic cable isir malajr kemm jista' jkun.

Din ukoll hija rakkomandazzjoni tal-Unjoni Ewropea, li gżejjer bħal Għawdex ikollhom konnettività diġitali tajba.

Il-fibre optic cable qiegħed fil-proċess li jsir.

Nixtieq ukoll nesprimi d-diżappunt tiegħi għall-mod kif qed issir il-bypass tal-Mellieħa u l-mod kif qed isir dak il-proġett fejn issa spiċċajna li meta ngħaddu minn dak il-bypass ikollna nnaqqsu l-voloċità għal 40 kilometru fis-siegħa.

Hija xi ħaġa li ma stajtx nemminha malli qrajtha fil-gazzetta!

Naħseb li jekk hemm bżonn tinżel il-veloċità, allura hemm bżonn li titlaq is-service road!

Naħseb li mhuwiex ta' servizz għalina l-Għawdxin li ngħaddu kważi kuljum minn dak il-bypass.

Finalment qed nerġa' nissuġġerixxi li tibda d-diskussjoni dwar rata ta' VAT inqas f'Għawdex u li jsir kunsill reġjonali u ċiviku għal Għawdex biex ir-residenti ta' Għawdex jieħu f'idejhom id-direzzjoni politika ta' Għawdex.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Nirringrazzjak.

L-Onor.

DAVID AGIUS: Sur President, dan il-Parlament se jerġa' jiltaqa' fl-1 ta' Ottubru, jiġifieri għandna kważi tliet xhur wieqfa.

Lilek, Sur President, lid-Deputy Speaker, lill-ħaddiema kollha, lilkom li hawn preżenti u sħabkom, lill-Iskrivan tal-Kamra, lill-Assistent Skrivana tal-Kamra, lis-Sa Eleonor Scerri u lit-tim kollu, nixtiqilkom li tgawdu s-sajf, però żgur li mhux se nħallukom ma tagħmlu xejn!

Żgur li se nkomplu nagħmlu xi xogħol.

Sa din il-ġimgħa stess għandna xogħol ieħor x'nagħmlu u se nkomplu nagħmluh mal-pulizija, mal-ġurnalisti, u mal-istaff li forsi ma tantx jidher f'dan il-Parlament.

Barra aħna li nidhru, inkluż inti, Sur President u d-Deputy Speaker ukoll, naf li hemm dawk li ma jidhrux li lkoll jagħmlu xogħol imprezzabbli f'dan il-Parlament.

F'dawn it-tliet xhur li mhux se tiltaqa' l-plenarja ma nistgħux inħallu l-vapur miexi waħdu.

Il-vapur irid jibqa' għaddej f'direzzjoni tajba u aħna bħala Oppożizzjoni se nkomplu nkunu man-nies, minkejja li bħalissa għaddejja t-Tazza tad-Dinja li ttellifna ftit mill-attenzjoni tagħna fuq il-politika, għax forsi iktar inkunu moħħna jekk hux se jgħaddu l-Ingliżi milli jekk hux se ssir bypass 'l hemm jew 'l hawn!

Issa l-Ingliżi għaddew u qegħdin fil-kwarti tal-finali!

Il-festi wkoll jeħdulna l-ħin tagħna, imma aħna bħala Oppożizzjoni se nibqgħu nkunu viċin in-nies, se nitkellmu man-nies u hemm ċerti affarijiet li ma nistgħux inħalluhom għaddejjin.

Matul is-sajf li ġej se nibqgħu nitkellmu dwar il-bypass ta' Ħ'Attard li jrid jagħmel il-Gvern u li se tieħu l-art tant prezzjuża għall-bdiewa tagħna.

Saret petizzjoni lill-Prim Ministru, imma s'issa infurmat li ma kien ebda reazzjoni dwarha.

Żgur li se nitkellmu dwar dan is-suġġett u se noffru soluzzjonijiet.

Hemm numru ta' alternattivi li nistgħu nikkonsidraw u għalhekk aħna se nibqgħu niltaqgħu man-nies, għaliex hija ħaġa importanti li nibqgħu nitkellmu man-nies.

Nixtiequ nitkellmu wkoll dwar il-kontijiet tad-dawl u l-ilma, għaliex matul is-sajf xorta se nirċievu l-kontijiet tad-dawl u l-ilma.

Aħna qed nistennew lill-Gvern jiċċaqlaq.

S'issa ma ċċaqlaqx.

Fis-sajf se nibqgħu nitkellmu wkoll dwar dan is-suġġett għaliex fi ħdan id-dar ċentrali tal-Partit Nazzjonalista ġejjin nies bil-kontijiet, mijiet ta' kontijiet.

Qed narawhom kont kont, wieħed wieħed, inkellmu lin-nies, inċemplulhom u ngħidulhom kemm qed jiġu misruqa.

Kważi 80% minnhom qed jiġu misruqa minn €6 'l fuq!

Dan huwa l-ammont ta' flus li qed jinsterqu n-nies, u s'issa l-Gvern ma għamel xejn!

Jekk ma jiċċaqlaqx il-Gvern, għax forsi fis-sajf ikun kwiet, aħna mhux se nibqgħu kwieti, għaliex dawn l-affarijiet se neħduhom bis-serjetà.

Se nieħdu wkoll b'serjetà l-immigrazzjoni.

Nagħtu l-kelma ta' rġiel li l-Gvern se jkollu l-Oppożizzjoni warajh, basta l-Gvern jimxi mal-Oppożizzjoni b'mod serju u onest.

Allura hemmhekk iva, isib lill-Oppożizzjoni warajh.

Sur President, fis-sajf se naraw li tibda taħdem il-liġi kontra l-korruzzjoni fl-isport li fiha se jkun hemm task force kontra l-korruzzjoni fl-isport.

Se naraw li din tkun hemmhekk u tkun qed taħdem.

B'hekk, dawk kollha li b'xi mod jew ieħor jippruvaw ideffsu l-korruzzjoni fl-isport isibu dan il-unit b'saħħtu, tip ta' FIAU imma fil-qasam sportiv, li jaħdem u narawh jgħin biex jitnaddaf fl-isport Malti.

L-isport huwa l-ħajja tagħna u huwa saħħitna.

Aħna nixtiequ li lil Malta tagħna timxi 'l quddiem anke mill-aspett sportiv.

L-isport jagħmlek b'saħħtek.

L-isport iġiegħlek tiekol tajjeb u b'mod sustanzjuż, u għalhekk irridu nieħu ħsieb l-ambjent tagħna, l-isport tagħna, biex naraw li pajjiżna jibqa' miexi 'l quddiem.

Sur President, meta titlef is-saħħa mbagħad tkun taf kemm hi importanti s-saħħa.

Nappellaw lill-Gvern Laburista li jieħu ħsieb lill-pazjenti tagħna, lill-morda tagħna u ma jirrendihomx tallaba.

Irridu naraw ukoll li dawk in-nies li għandhom bżonn pilloli jew trattament tal-kanċer ma jiġux trattati qishom xi tallaba.

Irridu naraw li l-Gvern ma jixxaħħaħx magħhom u dak li għandhom bżonn, jagħtihulhom, kemm jekk huma pilloli kif ukoll jekk hija kura.

Dan il-famuż surplus li għandna f'pajjiżna rridu nonfquh hemm u mhux f'xi triq li twasslek minn Ħ'Attard għal Ħ'Attard!

Aħna ninkwetaw meta jkollna wkoll nuqqas ta' infermiera.

Irridu naraw li anke matul dan is-sajf din il-problema wkoll tiġi solvuta.

L-Oppożizzjoni hija lesta wkoll li tagħti s-sehem tagħha.

Sur President, fir-rigward ta' fondi Ewropej, matul dan is-sajf irridu naħdmu biex Malta ġġib l-ogħla ammont ta' fondi possibbli.

Jien infurmat li s'issa m'hemmx l-ammont ta' fondi li ġab l-eks Prim Ministru Lawrence Gonzi, imma għandi informazzjoni li pajjiżna se jġib 30% inqas fondi milli ġab il-Prim Ministru Lawrence Gonzi għal pajjiżna.

Jekk dan huwa minnu, u nispera li le, allura nemmen li dan is-sajf m'għandniex nieqfu naħdmu qabel ma naraw li dan l-ammont ta' flus jikber.

Pajjiżna għandu bżonn jibqa' miexi 'l quddiem.

Dawn huma flus bżonjużi għal pajjiżna.

Aħna, bħala Oppożizzjoni, dejjem lesti li ngħinu kemm-il darba l-Gvern juri rieda tajba.

Hekk irid isir ix-xogħol għal pajjiżna u għal uliedna biex inħallulhom pajjiż aħjar!

Dak li huwa tajjeb għandna ngħidu li huwa tajjeb, u ngħinu biex isir aħjar, u dak li huwa ħażin ngħidu li huwa ħażin u nirrinġawh.

Bl-arroganza u bir-ras iebsa ma tasal imkien, u allura importanti li dan il-pajjiż isib il-metodu, anke matul dan is-sajf, biex il-problemi li għandna f'pajjiżna nsolvuhom, u dak li huwa tajjeb inkomplu nagħmluh aħjar għall-ġid ta' wliedna.

Fl-aħħar nett nirringrazzja lilek, Sur President, lill-ħaddiema u lil dawk kollha li għandhom x'jaqsmu ma' dan il-Parlament.

Nawgura lil kulħadd sajf ta' mistrieħ.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Nirringrazzjak, Onor. David Agius, tal-ħidma tiegħek fil-Parlament, u tax-xogħol li kkontribwejt matul din il-leġiżlatura.

Nirringrazzjak tal-ħsieb tiegħek li wieħed għandu jistrieħ fis-sajf.

Ovvjament, filwaqt li aħna nkomplu għaddejjin bil-ħidma mill-aħjar li nistgħu, matul dan iż-żmien inkunu nistgħu ngawdu aktar il-familja tagħna.

Nirringrazzja lil kulħadd.

Il-Kamra hija aġġornata għal nhar it-Tnejn, 1 ta' Ottubru, 2018 fis-6.00 p.m. b'aġenda li tiġi kkomunikata aktar tard.

Fit-8.00 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

MINISTERU GĦALL-ENERĠIJA U IMMANIĠĠJAR TAL-ILMA – LAQGĦA MA' INDIVIDWI MINN RAPPREŻENTANTI JEW UFFIĊJALI

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Enerġija u Immaniġġar tal-Ilma: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il darba l-individwi li d-dettalji dwarhom qed jingħataw separatament iltaqgħu ma' rappreżentanti jew uffiċjali tal-Ministeru għall-Enerġija u Immaniġġjar tal-Ilma bejn Marzu 2013 u Mejju 2017?

Jista' jgħid ukoll meta u ma' min iltaqgħu?

JOE MIZZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-Ministeru għall-Enerġija u l-Immaniġġjar tal-Ilma twaqqaf f'Ġunju 2017.

MINISTERU GĦALL-INTERN U S-SIGURTÀ NAZZJONALI – DIRECT ORDER LIL ONE TV

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Intern u Sigurtà Nazzjonali: B'referenza għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 514, jista' l-Ministru jgħid x'kienet ir-raġuni għad-direct order ta' €50,000 lil One TV f'Diċembru 2016?

Għala ma nħarġitx sejħa pubblika?

MICHAEL FARRUGIA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li kienu ntgħażlu l-PBS u l-One TV għax-xandiriet meħtieġa minħabba li skont l-Awtorità tax-Xandir huma l-akbar żewġ stazzjonijiet.

FINANCIAL INTELLIGENCE ANALYSIS UNIT – ĊAQLIQ TA' PERSONNEL

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Finanzi: B'referenza għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 515, jista' l-Ministru jgħid x'ċaqliq ta' personnel kien hemm fil-Financial Intelligence Analysis Unit (FIAU) (jiġifieri kull transfer lejn l-FIAU u mill-FIAU, u fi ħdan l-istess FIAU) mit-3 ta' Ġunju 2017 sal-lum?

EDWARD SCICLUNA: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li ma kien hemm l-ebda ċaqliq ta' personnel la lejn l-FIAU u lanqas mill-FIAU.

Fi ħdan l-FIAU seħħ ċaqliq volontarju f'Marzu, 2018 minn persuna waħda.

Dan seħħ wara li kien hemm sejħa interna u l-persuna applikat għall-pożizzjoni f'sezzjoni oħra fl-FIAU.

UFFIĊĊJU TAL-PRIM MINISTRU - DIRECT ORDERS

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Prim Ministru: B'referenza għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 516 fejn intqal li l-Uffiċċju tal-Prim Ministru u l-entitajiet fi ħdanu taw iktar minn €10 miljuni f'direct orders fl-2017, jista' l-Prim Ministru jgħid għal kull każ lil min ingħata kull direct order?

JOSEPH MUSCAT (Prim Ministru): It-tagħrif mitlub tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

VGH – MEMBRI TAL-KUMITAT TAL-EVALWAZZJONI

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid min kienu, apparti l-individwu li d-dettalji dwaru qed jingħataw separatament, il-membri ta' kull kumitat ta' evalwazzjoni u aġġudikazzjoni biex il-Vitals Global Health Care (VGH) intgħażlu mill-Gvern Malti?

KONRAD MIZZI (Ministru għat-Turiżmu): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li ġejt mgħarraf li l-Bord ta' Evalwazzjoni kien kompost minn persuni maħtura mis-Segretarju Permanenti fil-Ministeru tas-Saħħa u l-Enerġija minn fost persuni b'esperjenza fil-qasam tal-proġetti pubbliċi u tas-saħħa, u li għandhom l-indipendenza tal-ġudizzju meħtieġa biex iwettqu dik il-funzjoni, u dan kif dejjem isir.

Peress li l-membri tal-Bord jaġixxu fil-mansjoni uffiċjali u mhux personali, u peress li fl-aħħar mill-aħħar huwa l-Gvern li jirrispondi għad-deċiżjonijiet tagħhom, il-Gvern ma jħossx li jkun korrett li d-data personali tal-individwi tiġi mxandra.

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jgħid min kienu, apparti l-individwu li d-dettalji dwaru qed jingħataw separatament, il-membri ta' kull kumitat ta' evalwazzjoni u aġġudikazzjoni biex il-Vitals Global Health Care (VGH) intgħażlu mill-Gvern Malti?

CHRIS FEARNE (Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa): Nitlob lill-Onor.

Interpellant biex jirreferi l-mistoqsija parlamentari tiegħu lill-Ministru konċernat.

IX-XEWKIJA: GOVERNMENT EXPERIMENTAL FARM – HOME ASSISTANCE SECTION

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid kemm ilha mwaqqfa l-Home Assistance Section ġewwa l-Government Experimental Farm fix-Xewkija?

Kif intgħażel il-Government Experimental Farm bħala l-post fejn topera din is-sezzjoni?

Kemm hemm jaħdmu ħaddiema f'din is-sezzjoni?

X'inhu l-grad tagħhom?

Kemm ilhom jaħdmu mal-Gvern?

Kif intgħażlu dawn il-ħaddiema biex jaħdmu f'din is-sezzjoni?

X'inhu r-rwol ta' din is-sezzjoni?

JUSTYNE CARUANA: Il-Home Assistance Section huwa servizz ġdid għall-azzjoni għall-anzjani li beda jiġi offrut mill-Ministeru għal Għawdex minn Marzu 2018.

Proviżorjament, din is-sezzjoni qed topera mill-Government Experimental Farm.

F'din is-sezzjoni hemm dawn il-ħaddiema kif ġej:

Ir-rwol ta' din is-sezzjoni huwa li jipprovdu kuntatt u għajnuna lill-persuni anzjani li jgħixu fid-djar u l-persuni li jaħdmu f'din is-sezzjoni ngħataw taħriġ professjonali.

GĦARB GĦAWDEX: TRIQ FRANĠISK PORTELLI – TARMAK

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għall-Enerġija u Immaniġġjar tal-Ilma: B'referenza għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 5913 li ngħatat mill-Ministeru għal Għawdex, jista' l-Ministru jgħid jekk hux ippjanat li tingħata t-tieni kisja ta' tarmak fi Triq Franġisk Portelli ġewwa l-Għarb, Għawdex qabel jibda l-istaġun tas-sajf 2018 u, jekk le, meta hu ppjanat li tingħata t-tieni kisja ta' din it-triq peress li kif intqal fit-tweġiba parlamentari indikata, ix-xogħol qed isir mill-Water Service Corporation?

JOE MIZZI: Ninsab infurmat li l-Korporazzjoni għas-Servizzi tal-Ilma għaddejja b'diskussjonijiet rigward ix-xogħol meħtieġ mal-Ministeru għal Għawdex.

MINISTERU GĦAL GĦAWDEX - ĦADDIEMA

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid kemm se jkun hemm ħaddiema f'kull uffiċċju, Dipartiment u entità li taqa' fid-dekasteru tagħha, li se jilħqu l-età tal-irtirar f'kull sena, minn din is-sena sas-sena 2025?

Interpellant li l-informazzjoni mitluba hija kif murija fit-tabella li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

BORD TA' RIJABILITAZZJONI MID-DROGA – KAŻIJIET TA' PERSUNI RESIDENT F'GĦAWDEX

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid għaliex il-Bord ta' Riabilitazzjoni mid-Droga fejn ikollu każijiet ta' persuni residenti f'Għawdex ma jżommx is-seduti tiegħu f'Għawdex stess fis-sede tat-Tribunal Lokali tar-Reġjun ta' Għawdex biex ix-xhieda u l-persuni li jkunu se jidhru quddiemu ma jkollhomx għalfejn jaqsmu kull darba lejn Malta għas-seduti tal-Bord?

OWEN BONNICI: Ninsab infurmat li minn Għawdex il-Bord ikollu numru żgħir wisq ta' każijiet u ma jkunx prattiku li l-Bord kollu u l-istaff tiegħu jitilgħu Għawdex biex jisimgħu każ wieħed biss.

Jekk il-każijiet minn Għawdex jiżdiedu, tista' tiġi kkunsidrata possibbilità li jitwaqqaf Bord għal Għawdex.

Minkejja dan ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-kordinatriċi tal-Bord tmur regolament Għawdex biex tiltaqa' mal-klijenti kif ukoll mal-key workers kull meta jkun hemm il-bżonn.

ISHMA U ASSI MIBJUGĦA

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għall-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid x'kienu l-ishma u l-assi li nbiegħu mill-Gvern kull sena minn Marzu 2013 sal-lum?

Jista' jgħid kemm daħħal flus il-Gvern minn kull wieħed minn dawn l-ishma u l-assi?

EDWARD SCICLUNA: Ninforma lill-Onor.

Interpellent li matul is-snin imsemmija ġie rreġistrat dħul mill-bejgħ tal-Malta Public Transport Service Ltd, li kienet involuta fit-tranżizzjoni bejn l-operatur tas-sevizz pubbliku li kien hemm dak iż-żmien għal dak li hemm illum.

Għalkemm il-bejgħ sar permezz ta' kuntratt f'Diċembru 2014, l-ammonti dovuti daħlu u ser ikomplu jidħlu fil-Fond Konsolidat tul numru ta' snin, jiġifieri €700,000 fl-2015, u €888,888 kull sena fis-snin 2016, 2017 u 2018.

GĦALLIEMA U LSAs LI ĠEW TRASFERITI GĦAWDEX TEMPORANJAMENT

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm għalliema u LSAs li kienu jaħdmu f'Malta u ġew trasferiti fuq bażi temporanja f'Għawdex minn Marzu 2013 sal-lum minħabba raġunijiet umanitarji jew raġunijiet oħra u għalhekk qabżu lil min kien qabilhom biex jiġi jaħdem Għawdex?

F'kull każ jista' jgħid kemm kien ilhom jaħdmu f'Malta dawn l-għalliema u LSAs, u issa li qegħdin Għawdex, kemm hemm minnhom li mhux qed jagħmlu x-xogħol ta' għalliem jew LSA u x'tip ta' xogħol qed jagħmlu?

EVARIST BARTOLO: Ninsab infurmat li kien hemm ħames għalliema u żewġ LSEs li ġew trasferiti fuq bażi temporanja f'Għawdex minn Marzu 2013 sal-lum minħabba raġunijiet umanitarji jew raġunijiet oħra u għalhekk qabżu lil min kien qabilhom biex imur jaħdem Għawdex.

Dwar kemm kien ilhom jaħdmu f'Malta dawn l-għalliema u LSEs, l-informazzjoni hija kif ġej:

*Xogħol alternattiv (klerikali)

Minbarra dawn l-edukaturi, ikun hemm edukaturi oħrajn li waqt it-tqala tagħhom jiġu deployed f'Għawdex hekk kif stipulat fil-PSMC.

Dawn l-edukaturi jirritornaw fi skola Malta ġaladarba jidħlu lura mill-Maternity jew Parental Leave.

IN-NAXXAR: TRIQ IL-KONTI MANDUCA - PJANIJIET

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: B'referenza għar-risposta għall-mistoqsija parlamentari 6101, jista' l-Ministru jgħid fil-fatt meta se jibda x-xogħol fuq l-imsemmija triq?

IAN BORG: Nitlob lill-Onor.

Interpellant tirreferi għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari 6136.

IN-NAXXAR: TRIQ L-ABBATE SAVOIA, TRIQ IL-MILIZZJA, TRIQ IN-NAFRA U TRIQ IS-SENESKALK – XOGĦLIJIET TA' PREPARAZZJONI

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: B'referenza għar-risposta għall-mistoqsija parlamentari 6103, jista' l-Ministru jgħid fil-fatt meta se jibda x-xogħol fuq l-imsemmija triq?

IAN BORG: Nitlob lill-Onor.

IN-NAXXAR: TREJQET IL-PALMA – XOGĦOL TA' KOSTRUZZJONI

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: B'referenza għar-risposta għall-mistoqsija parlamentari 6118, jista' l-Ministru jgħid fil-fatt meta se jibda x-xogħol fuq l-imsemmija triq?

IAN BORG: Nitlob lill-Onor.

IN-NAXXAR: TRIQ WIED FILEP – XOGĦOL TA' KOSTRUZZJONI

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: B'referenza għar-risposta għall-mistoqsija parlamentari 6119, jista' l-Ministru jgħid fil-fatt meta se jibda x-xogħol fuq l-imsemmija triq?

IAN BORG: Nitlob lill-Onor.

IN-NAXXAR: TRIQ IL-WIDNA RADAR – XOGĦOL TA' KOSTRUZZJONI

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: B'referenza għar-risposta għall-mistoqsija parlamentari 6120, jista' l-Ministru jgħid fil-fatt meta se jibda x-xogħol fuq l-imsemmija triq?

IAN BORG: Nitlob lill-Onor.

IN-NAXXAR: SQAQ IL-QBIELA – XOGĦOL TA' KOSTRUZZJONI

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: B'referenza għar-risposta għall-mistoqsija parlamentari 6121, jista' l-Ministru jgħid fil-fatt meta se jibda x-xogħol fuq l-imsemmija sqaq?

IAN BORG: Nitlob lill-Onor.

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid jekk huwiex legali jew le li jinbena boundary wall fejn ikun hemm sit ta' kostruzzjoni u għalhekk ikun qed isir il-bini, u l-iżviluppatur jibni boundary wall taħt il-bankina, u għalhekk il-bankina ma tibqax aċċessibbli għall-persuni li jkunu jridu jimxu fuq il-bankina?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fil-każ fejn ikun qed isir skavar u taħmil tal-lant eżatt taħt il-bankina, iva jaf ikun meħtieġ li l-ħajt ta' lqugħ jinbena taħt il-bankina sabiex jevita li n-nies jgħaddu minn fuq l-istess bankina peress li din ikollha l-possibbiltà li tisfronda u l-periklu jkun ħafna akbar.

AWTORITÀ TAL-IPPJANAR: TAS-SLIEMA - SOTTOMISSJONIJIET

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tas-sottomissjonijiet kollha li saru lill-Awtorità tal-Ippjanar mill-pubbliku dwar il-lokalità ta' Tas-Sliema bħala parti mill-konsultazzjoni pubblika preliminari li saret mill-istess Awtorità bejn Lulju u Settembru tas-sena 2013 dwar il-Pjan Lokali tal-Portijiet tat-Tramuntana ta' Malta?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li t-tagħrif għadu qed jinġabar u tweġiba tingħata f'xi seduta oħra.

AWTORITÀ TAL-IPPJANAR: SAN ĠILJAN - SOTTOMISSJONIJIET

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tas-sottomissjonijiet kollha li saru lill-Awtorità tal-Ippjanar mill-pubbliku dwar il-lokalità ta' San Ġiljan bħala parti mill-konsultazzjoni pubblika preliminari li saret mill-istess Awtorità bejn Lulju u Settembru tas-sena 2013 dwar il-Pjan Lokali tal-Portijiet tat-Tramuntana ta' Malta?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

AWTORITÀ TAL-IPPJANAR: SAN ĠILJAN, PACEVILLE - SOTTOMISSJONIJIET

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tas-sottomissjonijiet kollha li saru lill-Awtorità tal-Ippjanar mill-pubbliku dwar Paceville li jinsab fil-konfini tal-lokalità ta' San Ġiljan bħala parti mill-konsultazzjoni pubblika preliminari li saret mill-istess Awtorità bejn Lulju u Settembru tas-sena 2013 dwar il-Pjan Lokali tal-Portijiet tat-Tramuntana ta' Malta?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

AWTORITÀ TAL-IPPJANAR: IL-GŻIRA – SOTTOMISSJONIJIET

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tas-sottomissjonijiet kollha li saru lill-Awtorità tal-Ippjanar mill-pubbliku dwar il-lokalità tal-Gżira bħala parti mill-konsultazzjoni pubblika preliminari li saret mill-istess Awtorità bejn Lulju u Settembru tas-sena 2013 dwar il-Pjan Lokali tal-Portijiet tat-Tramuntana ta' Malta?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

AWTORITÀ TAL-IPPJANAR: PEMBROKE – SOTTOMISSJONIJIET

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tas-sottomissjonijiet kollha li saru lill-Awtorità tal-Ippjanar mill-pubbliku dwar il-lokalità ta' Pembroke bħala parti mill-konsultazzjoni pubblika preliminari li saret mill-istess Awtorità bejn Lulju u Settembru tas-sena 2013 dwar il-Pjan Lokali tal-Portijiet tat-Tramuntana ta' Malta?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

AWTORITÀ TAL-IPPJANAR: IS-SWIEQI – SOTTOMISSJONIJIET

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tas-sottomissjonijiet kollha li saru lill-Awtorità tal-Ippjanar mill-pubbliku dwar il-lokalità tas-Swieqi bħala parti mill-konsultazzjoni pubblika preliminari li saret mill-istess Awtorità bejn Lulju u Settembru tas-sena 2013 dwar il-Pjan Lokali tal-Portijiet tat-Tramuntana ta' Malta?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

BEJGĦ TAĊ-ĊITTADINANZA LEJN MALTA MIĊ-ĊINA

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk hemmx entità/jiet li għandha/hom dritt/ijiet esklużiv/i tal-bejgħ taċ-ċittadinanza lejn Malta miċ-Ċina?

Jista' jgħid kemm jitħallsu ta' kull bejgħ ta' passaport?

Kemm huma ċ-ċittadini Ċiniżi li issa għandhom passaport Malti?

RABAT – PROTEZZJONI TAL-FOSS IL-QADIM

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 6358 u ċjoè: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari 6034, jista' l-Ministru jgħid x'passi qed tieħu s-Sovrintendenza biex il-foss il-qadim tar-Rabat li jmur lura għal żmien ir-Rumani u li kien parti mil-limiti tal-Imdina, jiġi mħares?

OWEN BONNICI: Il-foss il-qadim tar-Rabat (Malta) hu mħares permezz ta' Skedar skont in-Notifiki tal-Gvern Numru 766/98 u n-Notifiki tal-Gvern Numru 1064/13, kif ukoll jinsab fiż-Żona ta' Konservazzjoni Urbana skont kif ippubblikat fil-Pjan Lokali tal-Majjistral ta' Malta.

Meta s-Sovrintendenza tal-Patrimonju Kulturali tiġi kkonsultata mill-Awtorità tal-Ippjanar dwar xi żvilupp fil-viċinanza tal-imsemmi sit, normalment:

a) teżamina l-pjanti, ritratti u dokumenti annessi fl-applikazzjoni;

b) tispezzjona s-sit minn barra u anke ġewwa;

c) titlob lill-perit għal aktar informazzjoni jekk hemm bżonn;

d) tagħmel tiftix għall-iktar informazzjoni fejn meħtieġ;

f) fejn meħtieġ titlob lill-perit jemenda l-pjanti biex jiġi protett aħjar il-patrimonju;

ġ) tirrakmanda miżuri u kundizzjonijiet minn għażla li jvarjaw skont il-każ, bħal:

1. li l-iżvilupp għandu jsegwi r-regolamenti dwar iż-Żoni ta' Konservazzjoni Urbana fil-Pjan Lokali, l-iSPED u d-DC15;

2. ġieli ma titħalliex issir tneħħija ta' ħamrija (li jista' jkun fiha materjal arkeoloġiku) u lanqas qtugħ ta' blat;

3. jintalab rapport dwar kif ser issir kwalunkwe tneħħija ta' xi strutturi ta' żmien iktar riċenti;

4. jintalab rapport dwar kif ser isir ir-restawr; u

5. kundizzjoni sabiex għas-spejjeż tal-applikant jitqabbad arkeologu kwalifikat mir-Reġistru miżmum mis-Sovrintendenza fejn jiġi segwit ix-xoghol biex jiġi żgurat li ma' ssirx ħsara lill-patrimonji, jew jekk f'każ li jinstabu fdalijiet arkeoloġiċi jiġi mwaqqaf ix-xogħol u msejħa s-Sovrintendenza sabiex teżamina u tidderieġi dwar x'għandu jsir.

Aktar tgħarif dwar is-sorveljanza jista' jinkiseb fuq is-sit elettroniku tas-Sovrintendenza: https://culture.gov.mt/en/culturalheritage/Pages/CulturalHeritageSurveillance.aspx

DIPLOMATIĊI - TELEWORKING

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ: B'referenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 6359, jista' l-Ministru jgħid jekk id-diplomatiċi jistgħux jagħmlu teleworking?

Jekk le, x'inhi r-raġuni li dan ma jiġix rimedjat?

CARMELO ABELA: M'għandi xejn xi nżid mar-risposta li tajt għall-mistoqsija 6359.

GĦAŻLA TAL-ISTAFF KONSULARI FL-AMBAXXATI / KUMMISSJONIJIET GĦOLJA / RAPPREŻENTANZI PERMANENTI

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid jekk hux minnu li l-istaff konsulari fl-Ambaxxati/Kummissjonijiet Għolja/ Rappreżentanzi Permanenti ser jibdew jintgħażlu mill-Aġenzija Identità Malta u mhux mill-Korp Diplomatiku Malti?

CARMELO ABELA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-Ministeru għall-Affarijiet Barranin u l-Promozzjoni tal-Kummerċ huwa responsabbli mill-istaff li jiġu magħżula biex iservu barra minn Malta.

PERSUNI LI JĦOSSUHOM IŻOLATI U ESKLUŻI MIS-SOĊJETÀ – GĦAJNUNA

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid x'qed jagħmel il-Gvern u kemm qed jinvesti flus ma' gruppi u entitajiet biex itejjeb is-sitwazzjoni ta' persuni li jħossuhom iżolati u esklużi mis-soċjetà minħabba solitudni?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba minnu tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

Madankollu, infakkar lill-Onor.

Interpellant li minbarra dan l-investiment u s-sħubija ma' għaqdiet non-governattivi u djar jew residenzi tal-Knisja, in-nefqa kollha ta' dan il-Ministeru, hija primarjament immirata lejn gruppi u individwi fis-soċjetà li għandhom bżonn għajnuna fl-immedjat u anke bi pjanijiet fit-tul biex innaqqsu l-problema tal-faqar, solitudni u esklużjoni soċjali.

Din il-ħidma tvarja minn għajnuna lil familji bi dħul baxx, persuni b'ġenitur wieħed u tfal li qed jgħixu fi djar tat-tfal jew tfal suxxettibbli għal vjolenza domestika, servizzi terapewtiċi u psikoloġiċi lill-familji li għaddejjin minn żmien diffiċli, numru ta' servizzi lill-anzjani li jgħixu fi djarhom, kif ukoll lil dawk residenti ġewwa d-djar tal-anzjani, numru ta' servizzi offruti lill-persuni b'diżabilità, għajnuna ta' housing soċjali, servizzi u għajnuna lill-vittmi tad-droga u persuni li għaddejjin minn problemi relatati mal-vizzju tal-alkoħol, kif ukoll kenn u sostenn lil min m'għandux saqaf fuq rasu.

MINISTERU GĦALL-ĠUSTIZZJA, KULTURA U GVERN LOKALI: SEGRETARJAT GĦALL-GVERN LOKALI U KOMUNITAJIET – RIĊEVIMENTI

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jagħti informazzjoni ta' kemm saru riċevimenti min-naħa tas-segretarjat għall-Gvern Lokali u komunitajiet matul din il-leġiżlatura u sa meta ġiet magħmula din il-mistoqsija?

Jekk saru xi tip ta' riċevimenti, jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kemm-il riċeviment sar, kif ukoll l-ismijiet tal-caterers?

OWEN BONNICI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li s-Segretarjat għal Gvern Lokali u Komunitajiet ma għamel l-ebda riċeviment matul din il-leġiżlatura.

XOGĦOL TA' KOSTRUZZJONI – ĦINIJIET U ĠRANET

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Ewropej u Ugwaljanza: Tista' l-Ministru tgħid f'liema ġranet u ħinijiet jista' jsir xogħol ta' kostruzzjoni?

HELENA DALLI (Ministru għall-Affarijiet Ewropej u Ugwaljanza): Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferi l-mistoqsija lill-Ministeru kkonċernat.

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid f'liema ġranet u ħinijiet jista' jsir xogħol ta' kostruzzjoni?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li jistgħu jsiru xogħlijiet ta' kostruzzjoni bejn it-Tnejn u s-Sibt mis-7 a.m. sat-8 p.m. Bejn is-2 p.m. u l-4 p.m. iżda ma jistax isir xogħol ta' skavar u twaqqigħ.

Dan jgħodd ukoll għal perjodu bejn il-15 ta' Ġunju u t-30 ta' Settembru fiż-żoni turistiċi f'kull ħin.

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid in-numru ta' Youth Cafes, Hubs u Youth Stops li għandna f'pajjiżna u f'liema lokalitajiet qegħdin u meta twaqqfu?

Fiex jikkonsistu dawn is-servizzi?

Hemm il-ħsieb li jinfetħu oħrajn bħalhom speċjalment f'lokalitajiet kbar bħal Wied il-Għajn fejn hemm jgħixu numru kbir ta' żgħażagħ u koppji żgħar?

EVARIST BARTOLO: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li Aġenzija Żgħażagħ toffri s-servizzi ta':

- 5 Youth Cafes li qegħdin fil-Qawra, Imsida, Kottonera (twaqqfu f'Lulju 2012), Paola (Marzu 2018) u Qrendi (Ġunju 2018)

- 5 Youth Hubs li qegħdin fl-MCAST, GCHSS, Santa Venera (twaqqfu f'Ottubru 2014), Gżira (Ottubru 2015) u Għawdex (Ottubru 2016)

- Youth Stop wieħed li qiegħed fil-Youth Village Santa Venera (Ottubru 2013).

Dwar is-servizzi offruti minn dawn iċ-Ċentri, nirreferi lill-Onor.

Interpellant għad-dokument li qiegħed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra.

L-Aġenzija Żgħażagħ hija impenjata li tkompli bil-ħidma tagħha biex issaħħaħ dawn is-servizzi skont il-ħtiġijiet u r-rikjesti taż-żgħażagħ.

SKEJJEL TAL-ISTAT – TAĦDITIET FUQ KIF L-ISTUDENTI JEGĦLBU L-ISTRESS

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm skejjel tal-Istat fejn saru taħditiet fuq kif l-istudenti jegħlbu l-istress speċjalment fi żmien l-eżamijiet matul dawn l-aħħar ħames snin?

F'liema skejjel saru dawn it-taħditiet u meta saru?

EVARIST BARTOLO: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li t-tagħrif mitlub tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

PERSUNI B'NUQQAS TA' SAĦĦA MENTALI – SERVIZZ TA' OUTPATIENTS FL-ISPTAR MATER DEI JEW FIL-KOMUNITÀ

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari 19044 tat-12-il leġiżlatura, jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jindika f'liema lokalitajiet jgħixu t-total ta' 13,000 persuna b'nuqqas ta' saħħa mentali li qed jirċievu s-servizz ta' Outpatients ġewwa l-Isptar Mater Dei jew fil-komunità?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-persuni li qed jibbenefikaw mis-servizz ta' Outpatients ġewwa l-Isptar Mater Dei jew fil-komunità jgħixu fil-lokalitajiet segwenti: Ħ'Attard, Baħar iċ-Ċagħaq, il-Baħrija, Ħal Balzan, il-Bidnija, Birkirkara, Birżebbuġia, Żurrieq, Buġibba, Burmarrad, Bormla, Ħad-Dingli, il-Fgura, il-Furjana, l-Għadira, il-Għargħur, Ħal Għaxaq, Gwardamanġia, il-Gudja, il-Gżira, Ħal Far, il-Ħamrun, Tal-Ibraġġ, l-Iklin, il-Kalkara, il-Kappara, Ħal Kirkop, Ħal Lija, Ħal Luqa, Marsaskala, il-Madliena, il-Magħtab, il-Manikata, il-Marsa, Marsaxlokk, l-Imdina, il-Mellieħa, l-Imġarr, il-Mosta, l-Imqabba, l-Imrieħel, l-Imsida, l-Imtarfa, in-Naxxar, Paceville, Raħal Ġdid, Pembroke, il-Pieta', l-Qawra, Ħal Qormi, il-Qrendi, ir-Rabat, Ħal Safi, is-Salina, San Ġiljan, San Ġwann, San Pawl il-Baħar, San Pawl tat-Tarġa, L-Isla, is-Siġġiewi, tas-Sliema, St Andrew's, Santa Luċija, Santa Venera, is-Swatar, is-Swieqi, Ta' Ġiorni, Ta' Xbiex, Ħal Tarxien, il-Belt Valletta, il-Birgu, ix-Xemxija, ix-Xgħajra, Ħaż Żabbar, Ħaż Żebbuġ, iż-Żejtun, iż-Żurrieq u f'Għajnsielem, l-Għarb, Marsalforn, il-Munxar, in-Nadur, il-Qala, s-Sannat, ix-Xagħra, ix-Xewkija, x-Xlendi u r-Rabat Għawdex.

ĊENTRI TA' MATUL IL-JUM GĦALL-PERSUNI B'NUQQAS TA' SAĦĦA MENTALI – TRASPORT

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jispjega għaliex ma huwiex provdut trasport għaċ-Ċentri ta' Matul il-Jum għal persuni b'nuqqas ta' saħħa mentali meta dan it-trasport huwa provdut lil persuni b'diżabilità intellettwali li jattendu fiċ-Ċentri tagħhom?

Hemm il-ħsieb li fil-futur qarib jibda jingħata dan is-servizz tant importanti?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-għan tas-servizzi taċ-Ċentri ta' Matul il-Jum għall-persuni b'nuqqas ta' saħħa mentali huwa differenti minn dak provdut lill-persuni b'diżabilità intellettwali.

L-għan taċ-Ċentri ta' Matul il-Jum għall-persuni b`nuqqas ta' saħħa mentali huwa li jassistu fil-proċess ta' rijabilitazzjoni biex persuna terġa' tikseb il-ħiliet bażiċi meħtieġa sabiex tiffunzjona fil-ħajja ta' kuljum b`mod independenti.

Għalhekk dawn il-persuni li jattendu huma mħeġġa biex jużaw il-karozza tal-linja biex jattendu ċ-ċentri rispettivi tagħhom kif ukoll għall-qadi personali tagħhom u b'hekk ikunu qed jiffunzjonaw b'mod independenti fil-komunità.

EŻAMI MEDIKU FL-ISKEJJEL

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi l-iskeda tal-eżami mediku li jsir fl-iskejjel primarji u sekondarji kemm dawk pubbliċi kif ukoll privati?

Ta' liema età u frekwenza jitwettaq?

X'ħarsien qed jingħata biex id-dahar tal-istudenti jitħares?

Dan jgħodd l-istess kemm għall-istudenti fl-iskejjel pubbliċi kif ukoll skejjel privati?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-eżamijiet mediċi jsiru matul is-sena skolastika kollha, inkluż ix-xhur tas-sajf kif jidher hawn taħt:

Ninfurmah ukoll li ġewwa ċ-Ċentru tas-Saħħa tal-Furjana twaqqfet klinika speċjalizzata għal dawk it-tfal li għandhom skoljożi ħafifa u li mhux il-każ li jiġu segwiti l-isptar.

Id-Dipartiment tal-Fiżjoterapija fi ħdan il-Kura Primarja jwettaq programm ta' għarfien fuq il-kura tad-dahar lil tfal li jattendu Year 6 fl-iskejjel kollha tal-Istat u tal-Knisja.

Dawn is-servizzi huma mogħtija mis-Servizz tas-Saħħa fl-Iskejjel (School Health Service) fi ħdan il-Kura Primarja u jingħataw fl-iskejjel kollha tal-Istat u tal-Knisja.

TOQOL TAL-BASKTIJIET TAL-ISKOLA – LINJI GWIDA LILL-HEADTEACHERS

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: B'referenza għall-basktijiet/bagalji tal-iskola u b'mod partikolari għat-toqol tagħhom minħabba l-kotba tat-timetable li l-istudenti jġorru u dan bi skop li nipprevenu kontra d-diformità tad-dahar, jista' l-Ministru jgħid xi struzzjonijiet jingħataw lill-headteachers ta' skejjel privati u pubbliċi biex isegwu linji gwidi dwar x'inhu l-ammont adegwat ta' kotba li l-istudenti għandhom iġorru?

Jista' jgħid x'inhuma dawn il-linji gwida?

Isiru spezzjonijiet dwar dan il-qasam minn spetturi edukattivi fl-iskejjel primarji u skejjel sekondarji kemm pubbliċi kif ukoll privati?

EVARIST BARTOLO: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fil-bidu tas-sena skolastika f'Settembru tal-2017 inħarġet ċirkolari mid-Direttur Ġenerali għal Servizzi Edukattivi lill-kapijiet tal-iskejjel Statali kif ukoll dawk tal-Knisja u dawk Indipendenti dwar l-effett ta' piż tqil tal-basktijiet tat-tfal.

F'din iċ-ċirkolari ngħataw ukoll rakkmandazzjonijiet ċari dwar it-piż (weight) tal-basktijiet vis-a-vis l-weight tal-istudent.

Ingħataw ukoll numru ta' soluzzjonijiet dwar x'miżuri jistgħu jittieħdu biex il-piż tal-basktijiet jonqos.

Kopja ta' din iċ-ċirkolari tqiegħdet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

SANTA LUĊIJA: SKOLA SAN TUMAS MORE – TISWIJIET FIL-BIEB PRINĊIPALI

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra jekk it-tiswijiet neċessarji fil-bieb prinċipali fuq wara tal-Iskola San Tumas More f'Santa Luċija u li jagħti għal Triq Ħal Luqa, sarux?

EVARIST BARTOLO: Ninsab infurmat li fuq il-bieb tal-entratura li tagħti fuq wara tal-iskola San Tumas More f'Santa Luċija nġabru l-kwotazzjonijiet għall-ispejjeż tal-alterazzjonijiet.

Din l-imsemmija entratura se tiġi rtirata 'l ġewwa 13-il metru sabiex il-vettura li tkun dieħla (private bus) jkollha fejn toqgħod sakemm tinfetaħ il-grada u ma jinħoloq l-ebda periklu għal ħaddieħor.

Dan ix-xogħol huwa ppjanat li jsir wara li tingħalaq l-iskola għall-vaganzi tas-sajf u għalhekk jiġi evitat kull periklu, kemm għall-istudenti kif ukoll għal kull individwu ieħor.

ANNUAL AMBASSADORS MEETING - SPIŻA

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm kienet l-ispiża involuta fl-Annual Ambassadors Meeting li sar bejn il-31 ta' Mejju 2018 u l-1 ta' Ġunju 2018?

Jista' jagħti informazzjoni wkoll liema kienu l-ambaxxaturi li attendew u dawk li ma attendewx?

Jista' jippreżenta wkoll id-diskorsi li saru?

CARMELO ABELA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-ispiża tal-Annual Ambassadors Meeting kienet ta' €25,779.30.

L-Ambaxxaturi residenti kollha attendew minbarra r-Rappreżentant Permanenti fi Brussell minħabba xogħol tal-UE u l-ambaxxaturi mhux residenti ma setgħux jattendu tlieta minnhom.

Dwar iż-żewġ diskorsi li saru minni u mill-Prim Ministru ninforma lill-Onor.

FOROM TA' ŻWIĠIJIET RELIĠJUŻI RIKONOXXUTI

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra liema huma l-forom ta' żwiġijiet reliġjużi li huma rikonoxxuti ai termini tal-artikolu 17 tal-kapitolu 255 tal-Liġijiet ta' Malta?

OWEN BONNICI: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferi l-mistoqsija tiegħu lill-Ministru kkonċernat.

AMBAXXATA MALTIJA GĦALL-ISTATI UNITI TAL-AMERIKA U L-KANADA - ĦIDMA U INIZJATTIVI

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra x'ħidma u x'inizjattivi ttieħdu mill-Ambaxxata tagħna għall-Istati Uniti tal-Amerika u l-Kanada tul dawn l-aħħar tletin xahar?

CARMELO ABELA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li kienu għexieren l-inizjattivi li din l-Ambaxxata ħadet matul dawn ix-xhur.

Ta' min jgħid ukoll li għal sitt xhur matul il-perjodu indikat, l-Ambaxxata ta' Malta żammet il-Presidenza Ewropea.

Il-ħidma tal-Ambaxxata ta' Malta għall-Istati Uniti tal-Amerka – li hi wkoll akkreditata għall-Kanada – jinqasmu f'diversi aspetti differenti.

Dawn huma:

- Kultura u relazzjonijiet pubbliċi

- Amministrazzjoni

Tul dawn l-aħħar tliet snin, ix-xogħol relatat mal-aspett politiku żdied bi kważi t-tripplu.

L-Ambaxxata Maltija żdiedet il-kuntatti tagħha mhux biss mad-Dipartiment tal-Istat Amerikan, imma wkoll ma' membri tal-Kungress, mal-White House, mad-Department of Treasury Amerikan u ma' dipartimenti oħrajn.

Inizjattivi politiċi konkreti jinkludu, fost oħrajn:

Żjarat Uffiċjali:

- Delegazzjoni Senatorjali lejn Malta mmexxija mis-Senatur Repubblikan Rand Paul

- Żjara uffiċjali f'Malta minn Justice Ruth Bader Ginsburg, Associate Justice tal-Qorti Suprema tal-Istati Uniti;

- Delegazzjoni lejn Malta f'livell ta' Deputy Assistant Secretary;

- Delegazzjoni mill-Homeland Security Amerikana;

-Diversi delegazzjonijiet Ministerjali minn Malta għal-laqgħa mal-Under Secretary għall-Affarijiet Internazzjonali tat-Treasury Amerikan;

Diskussjonijiet bilaterali:

L-Ambaxxata żammet diskussjonijiet regolari mal-iState Department Amerikan fuq temi bilaterali li jinkludu, fost l-oħrajn:

- Ir-resettlement ta' refuġjati minn Malta għall-Amerka;

- Kordinazzjoni fuq l-assessment tal-Visa Waiver Programme;

- Is-sostenn tal-Amerika għall-aċċess ta' Malta fil-Missile Technology Control Regime (MTCR);

- L-aġevolazzjoni tal-bandiera marittima Maltija fil-portijiet Amerikani.

Rigward il-Kanada, l-Ambaxxata żammet diskussjonijiet mal-awtoritajiet Kanadiżi, b'mod partikolari mal-Ministeru tal-Affarijiet Barranin.

Temi diskussi jinkludu:

- Relazzjonijiet bilaterali bejn Malta u l-Kanada

- Diskussjonijiet konsultattivi fuq leġiżlazzjoni u regulazzjoni tal-kannabis

- Politika rigward l-LGBTIQ.

Minbarra l-kuntatti, saru wkoll żjarat mill-Ambaxxatur Pierre Clive Agius ġewwa l-Kanada, fejn kellu laqgħat mal-Ministru tal-Affarijiet Barranin Chrystia Freeland u mal-Prim Ministru Justin Trudeau.

F'dan il-perjodu kien hemm żieda sontanzjali ta' talbiet minn Maltin li jgħixu ġewwa l-Amerka għal ċittadinanza u passaporti Maltin.

Jekk nieħdu, pereżempju, iċ-ċittadinanzi, it-talbiet bejn 2016 u Mejju 2018 żdiedu bi kważi 300%.

Bejn l-2016 u 2018, l-Ambaxxata żiedet ukoll is-servizzi tal-Consul on the Move.

Fl-2016, kull ma kien hemm servizz wieħed li seħħ ġewwa San Francisco.

Din is-sena ser ikun hemm tliet servizzi li ser isiru bejn Ottubru u Diċembru 2018 f'dawn il-postijiet:

- u għal-ewwel darba, ser issir missjoni ġewwa Phoenix, Arizona.

Din hija riflessjoni tal-isforzi li qed tagħmel l-Ambaxxata biex tkun iktar qrib tal-komunità Maltija u biex tiffaċilita l-proċess tal-passaporti.

Minbarra s-servizzi għall-Maltin li jgħixu barra, l-Ambaxxata toffri wkoll servizzi ta' proċessar ta' applikazzjonijiet għal visas.

Kien hemm żieda fl-ammont ta' applikazzjonijiet għal visas mhux biss minn persuni li ġejjin Malta għal btala, imma wkoll minn studenti li ġejjin jistudjaw Malta u plejers tal-futbol li jkunu ser jinqgħadu ma' timijiet Maltin.

L-Ambaxxata kienet minn ta' quddiem biex tagħmel abbozz ta' linji gwida għall-clubs tal-futbol Maltin biex ikun hemm għarfien aħjar tal-proċess tal-visa, u dawn ġew mgħoddija lill-Awtorità tal-Futbol Malti (Malta Football Association)

L-Ambaxxata ta' Malta f'Washington tindokra wkoll ir-relazzjonijet mad-diaspora Maltija, partikolarment fl-Amerka.

Fil-Kanada, Malta għandha Konsolat Ġenerali.

L-Ambaxxata Maltija kienet ferm involuta fl-organizzazzjoni taż-żjara mill-ET il-President ta' Malta lill-komunitajiet Maltin ġewwa Detroit u San Francisco.

Kultura u Relazzjonijiet Pubbliċi

Waħda mill-prijoritajiet ewlenin tal-Ambaxxata hi l-promozzjoni ta' Malta f'diversi setturi, inkluż is-settur kulturali u tal-edukazzjoni.

L-Ambaxxata ħadet diversi inizjattivi f'dan il-qasam, u f'medja organizzat avveniment fix-xahar.

Highlights minn dawn l-avvenimenti jinkludu:

- Kunċert minn artist Malti fil-famuż Kennedy Center;

- Kunċert minn artist Malti fin-National Gallery ġo Washington DC;

- Żewġ serati letterarji ta' xogħol ta' kittieba Malta ġo xejn inqas mil-Library of Congress;

- Parteċipazzjoni regolari fil-European Open House li din is-sena attirat 3,000 viżitatur fl-Ambaxxata;

- Parteċipazzjoni fl-Embassy Adoption Programme, fejn l-Ambaxxata Maltija "taddotta" klassi tal-Primarja u tipprovdi lezzjonijiet interattivi dwar il-kultura Maltija;

- Promozzjoni tal-films Maltin u x-xogħol li twettaq il-Kummissjoni Maltija għall-Films

- Esebizzjoni ta' bizzilla Maltija fil-George Washington University Museum and Textile Museum;

- Esebizzjoni ta' arti u fotografija ta' żewġ artisti Maltin, Anna Galea u Stephanie Galea bit-titlu ta' Women Perspectives: a Mother/Daughter Synergy.

- Esebizzjoni tax-xogħol tal-Artist Malti Raphael Vella;

- Parteċipazzjoni ta' Malta fil-Kids Euro Festival Short Film Series;

- Diskussjoni fuq manuskritti antiki Maltin li saret ukoll ġewwa l-Library of Congress.

- Sensiela ta' lectures mill-Ambaxxatur għand istituzzjonijiet kbar u reputtabli ferm bħal:

Bħala kontribut lejn is-soċjetà li tagħha hi ospiti, l-Ambaxxata ta' Malta ġewwa l-Amerka żammet ukoll avvenimenti partikolari, bħal meta l-binja tal-Ambaxxta ġiet:

- Mixgħula blu nhar l-Autism Awareness Day;

- Mixgħula roża nhar il-Breast Cancer Awareness Day;

- Mixgħula bil-kuluri tal-qawsalla biex jiġi ċċelebrat jum l-ugwaljnaza

Ekonomija, Turiżmu u Edukazzjoni

L-Ambaxxata ta' Malta tkompli taħdem bis-sħiħ biex tippromovi l-ekonomija Maltija u t-turiżmu ġewwa Malta.

Inizjattivi konkreti għall-promozzjoni ekonomika Maltija fost oħrajn kienu:

- Organizzazzjoni ta' stand fil-Winternational Fair ġewwa Washington DC;

- Organizzazzjoni ta' stand fl-International Education Fair tal-Amerikan Catholic University;

- Organizzazzjoni ta' stand fil-fiera għall-istudenti organizzata mill-iState Department Amerikan;

- Laqgħat ma' oqsma interessati fil-blockchain technology, fosthom anke ġurnalisti;

- Diversi laqgħat ma' atturi ekonomici, bankiera u kmamar tal-kummerċ Amerikani, inklużi:

- Lagħat mal-bank Amerikan J P Morgan sabiex tinstab soluzzjoni għall-corresponding banks;

- Libya-US Business Association biex Malta tintuża bħala ċentru loġistiku;

- Promozzjoni ta' Malta bħala destinazzjoni medika ta' kwalità – attività li tat riżultati sbieħ bir-rikonoxximent ta' Malta bħala s-seba' l-aqwa post fl-Ewropa għat-turiżmu medikali;

- Kordinazzjoni bejn il-Bank Ċentrali ta' Malta u l-Office of Academic Exchange Programmes tad-Dipartiment tal-Istat Amerikan fuq possibbiltà ta' scholarships għall-studenti Maltin biex jipparteċipaw fil-Fulbright Programme;

- Laqgħa maċ-Chamber of Commerce of Jacksonville Florida fejn ġew diskussi possibilitajiet ta' kollaborazzjoni;

- fil-qasam tat-trasbord;

- kura għall-kanċer;

- avvjazzjoni; u

Dawn id-diskussjonijiet għadhom għaddejjin u hemm ipprogrammati laqgħat oħrajn fil-ħarifa.

Tajjeb li nsemmu wkoll li grazzi għall-isforzi tal-Ambaxxata, reġa' ġie introdott il-Malta Fulbright Programme, li kien ilu nieqes għal dawn l-aħħar għoxrin sena.

Ħames studenti Amerikani pparteċipaw f'dan il-programm.

Amministrazzjoni

F'dawn it-tletin xahar, l-Ambaxxata ta' Malta ġiet ukoll rinovata wara għexieren ta' snin mitluqa, tant li s-sular ta' fuq kien kundannat.

Ġew mibdula l-kamra tal-banju, is-soqfa tas-sular ta' fuq u t-twieqi tas-sular ta' fuq ukoll.

Ġie wkoll rinovat kompletament il-Konsolat ta' Malta f'Washington, inkluż l-apparat li jintuża sabiex jinħarġu l-visa u l-passaporti.

AMBAXXATA MALTIJA GĦAT-TUNEŻIJA - ĦIDMA U INIZJATTIVI

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra x'ħidma u x'inizjattivi ttieħdu mill-Ambaxxata tagħna għat-Tuneżija tul dawn l-aħħar tletin xahar?

CARMELO ABELA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li qabel ma wieħed janalizza l-ħidma tal-Ambaxxata ta' Malta fit-Tuneżija huwa importanti li wieħed jikkunsidra l-kuntest attwali tal-pajjiż.

Mill-2011 'l hawn it-Tuneżija għaddiet b'suċċess minn tranżizzjoni demokratika li għal perjodu ħolqu element ta' inċertezza u instabilità.

Kellha tilqa' wkoll għal sfidi ġodda, fosthom dawk tat-terroriżmu.

Is-sena 2015 kienet immarkata minn tliet attakki terroristi li ħallew impatt profond fuq is-soċjetà, fuq l-ekonomija u b'konsegwenza fuq il-ħidma diplomatika ta' Malta f'dan il-pajjiż.

Malta, anke fir-rwol tagħha ta' Stat Membru tal-Unjoni Ewropea, uriet appoġġ kontinwu għat-Tuneżija u dawn l-aħħar xhur kienu kkaratterizzati minn attività diplomatika intensiva bi skambji u żjarat regolari u ta' livell mill-aktar għoli.

Inizjattivi Politiċi

Żjarat Bilaterali

Matul din iż-żjara, il-President kellha laqgħat mal-ogħla awtoritajiet Tuneżini, fosthom il-President tar-Repubblika Tuneżin.

26 Mejju 2016 - Il-Ministru tal-Affarijiet Barranin Tuneżin mexxa żjara uffiċjali f'Malta u kellu laqgħat mal-ogħla awtoritajiet Maltin.

25-26 April 2017 - Bħala parti mill-programm tal-Prijoritajiet tal-Presidenza Maltija tal-Kunsill tal-Unjoni Ewropea, f'April tal-2017, l-Ambaxxata ta' Malta fit-Tuneżija organizzat laqgħa f'Tuneż tal-Grupp ta' Ħidma tal-Unjoni Ewropea kontra t-Terroriżmu (COTER).

Din kienet l-ewwel darba li dan il-grupp iltaqa' barra minn Brussell u li r-rappreżentanti tal-pajjiżi kollha tal-Unjoni Ewropea kellhom l-opportunità li jkollhom esperjenza diretta tal-pajjiż li miegħu l-UE għandha programm intensiv ta' koperazzjoni fil-qasam konċernat.

Din iż-żjara, li seħħet b'koperazzjoni mal-awtoritajiet Tuneżini, tat l-opportunità biex isir skambju dirett dwar il-ħidma u l-progress li twettaq b'koperazzjoni ma' membri tal-komunità internazzjonali, fosthom l-UE wara l-attakki terroristiċi tal-2015.

7-8 Novembru 2017 - Bħala parti mill-kommemorazzjoni tal-ħamsin anniversarju tar-relazzjonijiet diplomatici bejn Malta u t-Tuneżija, il-President ta' Malta, fuq stedina tal-President tar-Repubblika Tuneżin, mexxiet żjara uffiċjali fit-Tuneżija u kellha laqgħat mal-ogħla awtoritajiet Tuneżini u mal-komunità Maltija.

F'din il-laqgħa l-President kienet akkumpanjata mill-Ministru tal-Affarijiet Barranin u tal-Promozzjoni tal-Kummerċ kif ukoll mill-Ministru għall-Ekonomija, Investiment u Intrapriżi Żgħar.

Il-President inawgurat Business Forum Malti-Tuneżin (ara d-dettalji aktar 'l isfel).

Il-Ministru tal-Affarijiet Barranin u tal-Promozzjoni tal-Kummerċ mexxa konsultazzjonijiet politiċi mal-Ministru tal-Affarijiet Barranin Tuneżin.

Fost affarijiet oħra ġie deċiż li s-sessjoni li jmiss tal-Kummissjoni Konġunta (Joint Commission) bejn Malta u t-Tuneżija tinżamm Malta matul l-2018.

Iż-żewġ Ministri responsabbli għall-Affarijiet Barranin iffirmaw ftehim bilaterali dwar it-turiżmu u ftehim ieħor dwar l-edukazzjoni.

Bħalissa l-Ambaxxata qiegħda ssegwi l-proċess biex tiltaqa' l-Kummissjoni Konġunta.

F'Ġunju 2018, l-Ambaxxata għaddiet stedina mill-President ta' Malta lill-President tat-Tuneżija biex imexxi żjara statali f'Malta matul l-2018.

Matul is-sena 2017 il-Ministru tal-Kultura Tuneżin attenda konferenza f'Malta u kellu laqgħat bilaterali mal-Ministru Malti responsabbli għall-Kultura.

Matul l-2017 il-Ministri Maltin responsabbli għall-Kultura, għall-Edukazzjoni u għall-Intern, attendaw laqgħat multilaterali li seħħew fit-Tuneżija.

Kummerċ

L-Ambaxxata ta' Malta żżomm kuntatt regolari u kontinwu mal-kummerċjanti Maltin preżenti fit-Tuneżija.

L-Ambaxxata b'mod regolari tagħti appoġġ lil dawn l-intrapriżi u tagħmel rappreżentazzjonijiet mal-awtoritajiet Tuneżini bl-għan li jiġu riżolti intoppi għall-kummerċ.

L-Ambaxxata regolarment tirċievi talbiet għall-għajnuna ta' natura varja minn kummċerjanti kemm Maltin u kemm Tuneżini li jkunu interessanti f'kummerċ bilaterali.

L-Ambaxxata ħadet numru ta' inizjattivi biex tibni kuntatti ġodda ma' kummerċjanti u entitajiet kummerċjali Tuneżini li jistgħu jkunu interessati li jesploraw kuntatti bilaterali ġodda.

Ta' min isemmi li matul l-2017 il-kumpanija tal-ajru Maltija l-Air Malta reġgħet bdiet titjiriet regolari diretti bejn Malta u t-Tuneżija wara waqfa ta' tmien snin.

L-Ambaxxata għamlet bosta rappreżentazzjonijiet importanti mal-awtoritajiet Tuneżini biex jiġi faċilitat l-operat ta' dawn it-titjiriet.

Fl-isfond taż-żjara uffiċjali tal-President ta' Malta fit-Tuneżija fis-7 ta' Novembru 2017, l-Ambaxxata b'koperazzjoni mal-kmamar tal-kummerċ ta' Malta u ta' Tuneż organizzat Business Forum Malti-Tuneżin.

Dan il-forum ġie inawgurat mill-President ta' Malta flimkien mal-Prim Ministru Tuneżin fil-preżenza ta' sitt membri tal-Kabinett Tuneżin.

Il-ftuħ ġie segwit minn business to business meetings bejn intrapriżi u kummerċjanti Maltin u Tuneżini.

Il-kmamar tal-kummerċ ta' Malta u ta' Tuneż organizzaw it-tieni edizzjoni tal-Business Forum Malti-Tuneżin f'Malta bejn it-12 u t-13 ta' Marzu 2018.

L-Ambaxxata tat appoġġ loġistiku, pereżempju, fil-ħruġ ta'visas.

L-Ambaxxata qiegħda ssegwi l-kuntatti li seħħew matul iż-żewġ edizzjonijiet tal-Business Forum u rċeviet numru ta' talbiet għall-għajnuna mingħand kummerċjanti u intrapriżi Maltin li wħud minnhom għamlu żjarat ta' follow-up f'dawn l-aħħar xhur.

Bħalissa l-Ambaxxata qiegħda tipprepara għal żjara f'Malta ta' numru ta' kummerċjanti Tuneżini.

Kultura u Promozzjoni

L-attakki terroristiċi tal-2015 kellhom impatt sostanzjali fuq il-ħidma tal-Ambaxxata biex tippromovi kuntatti kulturali bejn iż-żewg pajjiżi.

Madankollu l-Ambaxxata żżomm kuntatt kontinwu ma' entitajiet kulturali Tuneżini.

Fi Frar tal-2018 l-Ambaxxata tat għajnuna lil stazzjon televiżiv Tuneżin li tella' produzzjoni dwar il-komunità Maltija li kienet tgħix fit-Tuneżija fis-sekli dsatax u għoxrin.

F'April 2018 l-Ambaxxata tat għajnuna lil entità kulturali Maltija li żaret Tuneż biex tipproduċi film dwar il-preżenza Maltija fit-Tuneżija.

Huwa maħsub li matul l-2018 mużiċisti Maltin jieħdu sehem f'żewġ attivitajiet kulturali f'Tuneż.

Qegħdin isiru tħejjijiet biex jixxandar feature fuq Malta f'riviżta Tuneżina ta' kwalità għolja fis-sajf 2018.

F'Novembru 2017 l-Ambaxxata nediet stand Maltija fil-bażar annwali li jorganizza l-Korp Diplomatiku fit-Tuneżija.

L-Ambaxxata tipparteċipa wkoll f'bosta attivitajiet biex jinġabru fondi għal entitajiet filantropiċi Tuneżini.

Servizzi Konsulari

L-Ambaxxata toħroġ il-visas għal ċittadini Tuneżini u ċittadini ta' pajjiżi terzi li huma residenti fit-Tuneżija.

Wara l-awtorizzazzjoni mis-Central Visa Unit, ċittadini Libjani jkunu jistgħu japplikaw għall-visa fl-Ambaxxata ta' Malta f'Tuneż.

L-Ambaxxata toffri servizzi konsolari (pereżempju tiġdid ta' passaporti u reġistrazzjoni ta' twelid u żwieġ u atti ċivili oħra), lill-komunità Maltija li tgħix fit-Tuneżija u lill-familjari tagħhom.

Toffri wkoll servizz ta' legalizzazzjoni ta' dokumenti.

L-Ambaxxata tilqa' numru ta' talbiet ta' informazzjoni u applikazzjonijiet għaċ-ċittandinanza l-aktar minn dixxendenti tal-komunità Maltija li kienet tgħix fit-Tuneżija fis-sekli dsatax u għoxrin.

Apparti milli toffri servizzi konsulari m'mod regolari, l-Ambaxxata żżomm kuntatt kontinwu mal-komunità Maltija f'Tuneż u ġieli torganizza laqgħat informali mal-membri.

Matul dawn l-aħħar snin l-Ambaxxata Maltija tat assistenza lil ċittadin Malti li kien qed jiskonta sentenza ta' ħabs f'Tuneż u wara li ġie meħlus ħarġitlu dokument tal-ivvjaġġar u ffaċilitat ir-ritorn tiegħu lejn Malta.

Amministrazzjoni

L-Ambaxxata għaddejja minn proċess biex jiġi identifikat bini ġdid għall-Ambaxxata u l-Konsulat li jkun aktar sigur u aktar ta' rappreżentanza xierqa.

AMBAXXATA MALTIJA GĦAR-RUSSJA - ĦIDMA U INIZJATTIVI

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra x'ħidma u x'inizjattivi ttieħdu mill-Ambaxxata tagħna fir-Russja tul dawn l-aħħar tletin xahar?

CARMELO ABELA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li minkejja s-sitwazzjoni predominenti fir-reġjun, l-Ambaxxata ta' Malta f'Moska taħdem bla waqfien sabiex ir-relazzjonijiet bilaterali bejn Malta u r-Russja jkomplu jiġu mtejba fuq kull livell u f'diversi oqsma.

Għaldaqstant, kienu bosta l-inizjattivi li din l-Ambaxxata ħadet f'dawn l-aħħar tletin xahar sabiex tgħolli l-profil ta' Malta fir-Russja f'oqsma differenti:

- Politiċi;

- Promozzjoni ta' Malta fil-qasam tal-kummerċ u negozju;

- Kultura u Edukazzjoni.

Mill-aspett politku, ir-Russja huwa pajjiż importanti ferm, kemm mil-lat bilaterali u kif ukoll f'ambitu multilaterali.

B'hekk, tul dawn l-aħħar tliet snin, l-Ambaxxata żiedet il-kuntatti tagħha ma' diversi awtoritiajiet Russi u pparteċipat f'diversi laqgħat u briefings ogranizzati minn awtoritijiet Russi u Ambaxxati ta' pajjiżi oħrajn fuq kwistjonijiet li jikkonċernaw kemm ir-Russja kif ukoll ir-reġjun.

Inizjattivi politiċi konkreti f'dan il-perjodu jinkludu, fost oħrajn:

Żjarat Uffiċjali:

- Iż-Żjara Uffiċjali f'Moska mill-eks Ministru għall-Enerġija u-Saħħa, l-Onor.

Konrad Mizzi, fis-16 ta' Settembru 2015;

- Iż-Żjara Uffiċjali mill-Prim Ministru Joseph Muscat flimkien mal-eks Viċi Prim Ministru l-Onor.

Louis Grech u l-eks Ministru għall-Affarijiet Barranin, l-Onor.

George W. Vella fil-15 ta' Novembru 2016;

L-Ambaxxata tat ukoll assistenza lil dinjitarji oħra Maltin li żaru r-Russja f'dawn l-aħħar tletin xahar sabiex jipparteċipaw f'diversi avvenimenti, fosthom l-Onor.

Chris Cardona, Ministru għall-Ekonomija, Investiment u Intrapriżi Żgħar, l-Onor.

Anton Refalo eks Ministru għal Għawdex, l-Onor.

Leo Brincat, eks Ministru għall-Iżvilupp Sostenibbli, l-Ambjent u Tibdil fil-Klima.

F'dawn l-aħħar tletin xahar, ġew iffirmati diversi ftehimiet bilaterali:

- Memorandum ta' Ftehim dwar Koperazzjoni fil-Qasam tas-Saħħa;

- Ftehim dwar ir-Rikonoxximent Reċiproku ta' Kwalifiki u l-Lawrji Akkademiċi;

- Memorandum ta' Qbil dwar Koperazzjoni fis-Settur tat-Turiżmu bejn il-Ministeru għat-Turiżmu tar-Repubblika ta' Malta u l-Ministeru tal-Kultura tal-Federazzjoni Russa;

- Ftehim bejn il-Fondazzjoni Roscongress (l-organizzaturi tal-Forum Ekonomiku ta' San Petroburgu) u Trade Malta.

F'dawn l-aħħar sentejn, l-Ambaxxata ta' Malta fir-Russja kienet xhieda ta' żieda sostanzjali fin-numri ta' Maltin li jżuru r-Russja kif ukoll ta' Russi li jżuru Malta.

In-numru ta' turisti Russi lejn Malta, li kien naqas sostanzjalment wara l-kriżi tar-rublu fl-2015 u l-2016, reġa' qed jiżdied u mill-bidu ta' Jannar sa Ġunju 2018, l-Ambaxxata Maltija fir-Russja ħarġet iktar minn erbat elef visa (skond il-Visa Management System) għal turisti u studenti (tal-Ingliż) Russi minn diversi reġjuni.

Din iż-żieda mhijiex biss riżultat ta' titjib fis-sitwazzjoni ekonomika fir-Russja, iżda hija wkoll frott tal-isforzi kontinwi tal-Ambaxxata sabiex tistabbilixxi lil Malta bħala destinazzjoni turistika popolari fost il-popolazzjoni Russa.

Sabiex Malta tkun tista' tikkompeti ma' destinazzjonijiet turistiċi popolari oħrajn bħal, ngħidu aħna, Spanja u l-Greċja, il-Konsolat ta' Malta f'Moska, flimkien mal-aġenti sussidjarji li jiffaċilitaw is-servizzi tal-visas (VFS), ħoloq sistema effettiva li twassal għall-ħruġ tal-visas turistiċi f'madwar tlett ijiem, irrespettivament mil-lokalità tal-applikant.

In-network tal-uffiċċji tal-VFS fir-Russja, minn Kaliningrad (Punent) sa Vladivostok (Lvant), qed tiġi użata b'mod effettiv mhux biss għall-iffaċilitar tal-ħruġ tal-visas, imma wkoll għall-promozzjoni ta' Malta bħala destinazzjoni turistika (u studju) f'reġjuni li jinsabu 'l bogħod minn Moska.

Dan l-outreach qed isir ukoll permezz ta' ċirkolazzjoni ta' materjal promozzjonali li huwa magħmul speċifikament għall-udjenza Russa.

L-istabbiliment ta' Konsli Onorarji fir-reġjuni madwar il-Volga, inkluż fir-Repubblika tat-Tatarstan u dalwaqt anke fis-Siberja (Novosibirsk u Irkutsk) u fl-Urali (Chelyabinsk u Ekaterinburg) qed jgħin sabiex tiżdied il-viżibilità u l-outreach ta' Malta fir-Russja u jiġu sostenuti l-isforzi tal-Ambaxxata sabiex jiżdiedu l-iskambji kummerċjali bejn Malta u r-Russja f'diversi oqsma.

Għaddejja ħidma sabiex diversi kandidati oħra jiġu proponuti għal Konsli Onorarji f'reġjuni ekonomikament importanti fin-Nofsinhar u l-Punent tar-Russja, fejn hemm l-ikbar konċentrazzjoni ta' industrija u opportunitajiet ta' investiment.

F'dawn l-aħħar snin (mill-2014), l-interess fir-Russja fost ċittadini Maltin ukoll qed jiżdied u n-numri ta' Maltin li qed jirrikorru għall-assistenza tal-Ambaxxata għall-informazzjoni u tagħrif fuq il-pajjiż, kemm fuq tema turistika u akkademika u kif ukoll kummerċjali, żdied b'mod konsiderevoli.

Iż-żieda ta' skambji kummerċjali bejn Malta u r-Russja hija wkoll riżultat tal-avvenimenti frekwenti (madwar tlieta fis-sena) li torganizza l-Ambaxxata flimkien mal-Konsli Onorarji u Kmamar tal-Kummerċ f'diversi reġjuni fir-Russja, li qed iżidu l-interess reċiproku fl-opportunitajiet kummerċjali li jeżistu fiż-żewġ pajjiżi.

L-avvenimenti kummerċjali li jmiss huma ppjanati f'Tula (Tula Oblast - 501,169 abitant) u Chelyabinsk (Chelyabinsk Oblast - 1,130,132 abitant).

L-Ambaxxata ta' Malta f'Moska qed tagħti attenzjoni speċjali lill-qasam tal-edukazzjoni.

Fil-fatt, in-numru ta' skambji bejn studenti Maltin u Russi qed jiżdied b'mod konsiderevoli.

Malta tgawdi fama eċċellenti għat-tagħlim tal-Inġliż u hi l-iktar destinazzjoni popolari (mill-pajjiżi Schengen) mal-istudenti tal-Ingliż, filwaqt li universitajiet Russi qed ikomplu jattiraw studenti Maltin, l-aktar mil-qasam tax-xjenza (mediċina u dentistrija).

Riżultat ta' dan, l-Ambaxxata hija xhieda wkoll ta' żieda sostanzjali fl-iskambji bejn akkademiċi u riċerkaturi Maltin mill-Università ta' Malta u Russi minn diversi universitajiet stabbiliti.

Iż-żieda fin-numru taċ-ċittadini Maltin li jgħixu u jaħdmu fir-Russja, f'dawk li jivvjaġġaw lejn ir-Russja u ċittadini Russi li jixtiequ jivvjaġġaw, jgħixu jew jinvestu f'Malta wassal għal żieda fl-assistenza konsolari li toffri l-Ambaxxata.

F'okkażjonijiet varji, l-Ambaxxata ħadmet flimkien ma' awtoritajiet Russi sabiex issolvi problemi u sitwazzjonijiet varji li ċittadini Maltin jiltaqgħu magħhom ġewwa r-Russja.

Waqt it-Tazza tad-Dinja 2018, iktar minn 400 ċittadin Malti (skont il-FIFA) huma ppjanati li jżuru r-Russja.

L-Ambaxxata ta' Malta f'Moska qed taħdem id f'id mal-FIFA, awtoritajiet Russi u anke ma' missjonijiet tal-pajjiżi tal-UE fi bliet Russi sabiex toffri kull għajnuna neċessarja.

Promozzjoni ta' Malta fil-qasam tal-kummerċ u negozju

Sabiex issaħħaħ il-viżibilità ta' Malta mat-territorju vast Russu, l-Ambaxxata stabbiliet kuntatt ma' diversi kmamar tal-kummerċ ta' reġjuni differenti u qed taħdem bi sħiħ mal-Kamra Federali tal-Kummerċ u l-Industrija kif ukoll mal-Assoċjazzjoni tal-Intraprendituri ta' Moska bil-għan li tikseb kuntatti fil-qasam kummerċjali u sabiex tkun tista' tagħti pariri infurmati lil intrapriżi Maltin li huma interessati fis-suq Russu.

L-aktar inizjattivi prominenti għall-promozzjoni ta' kummerċ bejn Malta u r-Russja jinkludu:

i. Forums ta' Negozju

Mill-2014 'l hawn, l-Ambaxxata Maltija f'Moska organizzat avvenimenti kummerċjali bħala parti mill-attivitajiet kommemorattivi tal-Jum Nazzjonali ta' Malta fil-21 ta' Settembru.

- Fl-24 ta' Settembru 2015 ġie organizzat avveniment kummerċjali bil-parteċipazzjoni tal-Onor.

Chris Cardona, Ministru għall-Ekonomija, Investiment u Intrapriżi Żgħar u diversi intraprendituri Maltin minn diversi oqsma.

- Fl-20 ta' Settembru 2016 ġie organizzat avveniment kummerċjali f'Moska, bil-għan li jesponi l-potenzjal ekonomiku tal-gżira Għawdixja.

L-Onor.

Anton Refalo, eks Ministru għal Għawdex flimkien mar-Rappreżentanti mill-Kamra tal-Kummerċ ta' Għawdex u l-Assoċjazzjoni għall-Promozzjoni tat-Turiżmu ta' Għawdex ipparteċipaw f'dan l-avveniment.

- Fl-20 u 21 ta' Settembru 2017, ġie organizzat avveniment kummerċjali fil-Belt ta' Nizhny Novorgod.

Dan il-Forum serva bħala pjattaforma għal kuntatti bejn negozjanti Maltin u Russi.

Madwar 300 parteċipant mis-setturi tat-turiżmu, l-edukazzjoni u l-investiment kienu preżenti fil-Forum.

L-Ambaxxata ipprovidiet assistenza sabiex jiġi organizzat business forum fiċ-Ċentru tal-Kamra Federali tal-Kummerċ u l-Industrija f'Moska bi sħubija ma' Trade Malta u l-Kamra tal-Kummerċ ta' Malta, fil-marġni taż-żjara uffiċjali tal-Prim Ministru Joseph Muscat f'Moska fil-15 ta' Novembru 2016.

Matul dawn l-aħħar xhur, l-Ambaxxata pparteċipat f'diversi edizzjonijiet ta' St Petersburg International Economic Forum (SPIEF) u r-Russian Investment Forum fil-Belt ta' Sochi biex tkompli tesplora opportunitajiet ekonomiċi t'interess għal Malta.

Żjarat fir-Reġjuni

Bħala parti mill-isforzi ta' outreach u viżibiltà, matul dawn l-aħħar xhur, l-Ambaxxatur żar numru ta' bliet f'reġjuni Russi, fosthom f'San Petroburgu, Sochi, Kazan, Nizhny Novgorod, Vladimir, Yaroslav, Suzdal u oħrajn.

L-aġenda waqt dawn iż-żjarat, apparti li tinkludi laqgħat ma' rappreżentanti reġjonali, tinkludi wkoll numru ta' laqgħat mal-Kmamar tal-Kummerċ prominenti fir-reġjun, universtajiet, kif ukoll diversi assoċjazzjonijiet mis-settur tat-turiżmu.

Rappreżentanti mill-Awtorità Maltija għat-Turiżmu, l-Air Malta u diversi kumpaniji Maltin oħrajn jipparteċipaw f'dawn iż-żjarat b'mod regolari.

Ħidma oħra

L-Ambaxxata ta' Malta f'Moska kienet strumentali wkoll fl-organizzazzjoni ta' għadd ta' żjarat ta' delegazzjonijiet kummerċjali minn Malta u mir-Russja bil-għan li jkun hemm żieda fl-iskambji kummerċjali.

Barra minn hekk, fuq bażi regolari, l-Ambaxxatur jiltaqa' ma' diversi kumpaniji Russi minn setturi differenti li għandhom interess li jinvestu f'Malta.

L-Ambaxxata tiffaċilita wkoll kuntatti mal-awtoritajiet Maltin u tassigura li dawn il-kumpaniji jingħataw l-għajnuna u l-informazzjoni meħtieġa.

Kultura u Edukazzjoni

Il-promozzjoni ta' Malta fis-setturi kulturali u tal-edukazzjoni permezz ta' avvenimenti varji hija waħda mill-prijoritajiet ewlenin tal-Ambaxxata ta' Malta f'Moska.

Highlights riċenti minn dawn l-avvenimenti jinkludu:

Kunċert minn mużiċisti Maltin mill-Orkestra Filarmonika li seħħ ġewwa teatru storiku f'Moska;

Kunċert li jimmarka l-ħamsin sena anniversarju mit-twaqqif ta' relazzjonijiet bilaterali bejn Malta u r-Russja mill-vjolinista Malti Carmine Lauri, flimkien ma' mużiċisti Maltin mill-Orkestra Filarmonika u mużiċisti Russi mit-Teatru Marinsky ta' San Petroburgu;

Matul l-2017 ġew stabbiliti kuntatti ma' diversi universitaijiet, fosthom l-Università tal-Pedagoloġija f'Nizhny Novgorod fejn ġew diskussi possibbiltajiet sabiex titwaqqaf Akkademja tat-Tagħlim tal-Mużika Russo-Maltija ġewwa Malta li jkollha l-potenzjal tattira studenti internazzjonali.

2018: Parteċipazzjoni regolari fil-laqgħa ta' esperti fil-qasam tal-kultura tal-pajjiżi tal-UE fejn ġie ppreżentat il-programm ta' avvenimenti matul il-V18 li jinkludu koperazzjoni ma' artisti stabbiliti Russi.

Dawn l-avvenimenti jinkludu: il-Malta International Music Festival u Russian Masters (li saru f'Marzu) u Tchaikovsky's Fifth Symphony (li sar f'Mejju).

Diskussjonijiet mar-Russja għaddejjin ukoll fil-qasam tal-wirt storiku u restawr tal-arti bejn iċ-Ċentru tal-Konservazzjoni tal-Arti Grabar u Heritage Malta fejn qed tiġi kkunsidrata l-possibbiltà ta' skambji bejn esperti Maltin u Russi f'dan il-qasam.

Fl-avvenimenti kulturali msemmija hawn fuq, l-Ambaxxata ħadmet mhux biss sabiex tesponi t-talent artistiku Malti fir-Russja, imma wkoll sabiex tippromwovi produtturi Maltin tal-ikel u xorb (fosthom inbid u prodotti artiġjanali) li xtaqu li l-prodotti tagħhom ikunu esposti ma' udjenza Russa.

Minn sena għal sena, in-numru ta' intrapriżi Maltin li huma interessati fis-suq Russu żdied b'mod konsiderevoli u f'kull avveniment, l-Ambaxxata tassigura li toffri prodott ġenwinament Malti.

F'April 2018, l-Ambaxxata tat assistenza u ffaċilitat kuntatti ma' diversi producers stabbiliti lill-Kummissarju Malti għall-Films waqt iż-żjara tiegħu fir-Russja.

L-ONOR.

MARTHESE PORTELLI staqsiet lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid meta daħlet it-talba għall-iskedar tal-villa li kienet tal-Perit Dom Mintoff, ġewwa Ħal Tarxien?

Min għamel it-talba tal-iskedar?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li t-talba għall-iskedar tal-proprjetà Nru 110, The Olives, kienet saret minn Dr Joan Bland Mintoff permezz ta' ittra datata l-14 ta' Frar 2018.

LISTA TA' PROPRJETAJIET SKEDATI

L-ONOR.

MARTHESE PORTELLI staqsiet lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra lista ta' proprjetajiet li uffiċjalment huma skedati fid-data li fiha saret din il-mistoqsija parlamentari?

IAN BORG: Lista bid-dettalji mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

LISTA TA' PROPRJETAJIET JISTENNEW EVALWAZZJONI GĦALL-ISKEDAR

L-ONOR.

MARTHESE PORTELLI staqsiet lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-lista ta' proprjetà li fid-data li fiha saret din il-mistoqsija parlamentari qed jistennew li tingħalaq l-evalwazzjoni tagħhom dwar jekk jikkwalifikawx għal skedar?

Interpellant li l-proċess tal-iskedar isir in camera mill-Kunsill Eżekuttiv.

Għal raġunijiet ovvji, informazzjoni dwar proprjetajiet li qegħdin jiġu kkunsidrati għall-iskedar ma tistax tingħata minħabba li din tista' timmina serjament il-proċess tal-iskedar u l-integrità tal-proprjetà nnifisha.

SPORTSMALTA – PERMESS GĦAL PROPOSED REGIONAL PARK

L-ONOR.

MARTHESE PORTELLI staqsiet lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: B'referenza għall-PA/03069/18, jista' l-Ministru jikkonferma li f'dan il-proġett hekk kif intavolat minn SportsMalta, li qed jiġi msejjaħ bħala Proposed Regional Park, hemm ukoll propost li jkun hemm track għall-ġiri madwar is-swar?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li kif muri fil-pjanta 1G li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti, fl-applikazzjoni bin-numru PA 3069/18 (Proposed Regional Park as specified in Local Plan), il-proġett jipproponi walking track u jogging track minn naħa għall-oħra tas-sit, jiġifieri minn Triq Għajn Dwieli sa taħt is-Sur ta' San Alwiġi.

AWTORITÀ GĦALL-IPPJANAR – APPLIKAZZJONIJIET GĦAL ŻVILUPP TA' AGRITURIŻMU

L-ONOR.

MARTHESE PORTELLI staqsiet lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il applikazzjoni hemm quddiem l-Awtorità għall-Ippjanar għal żvilupp ta' agrituriżmu?

Jista' jgħid fejn qed jiġu proposti?

IAN BORG: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari 6643, l-Awtorità tal-Ippjanar għandha quddiema tliet applikazzjonijiet relatati ma' agrituriżmu.

Waħda San Pawl il-Baħar, waħda l-Imġarr (Malta) u waħda Ta' Kerċem (Għawdex).

Din l-informazzjoni nġabret mis-sistema tal-informatika tal-Awtorità tal-Ippjanar fuq applikazzjonijiet pendenti li ġew ivvalidati jew ippubblikati, li huma indikati fl-istess sistema bħala li fil-proposta tagħhom għandhom xi waħda mill-kelmiet segwenti:

· Agrituriżmu

· Agroturiżmu

SKEDAR TA' PROPRJETÀ - PROĊESS

L-ONOR.

MARTHESE PORTELLI staqsiet lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid x'inhu l-proċess li jiġi segwit f'każ li proprjetà tiġi skedata sabiex wieħed jassigura li kwalunkwe strutturi jew affarijiet oħra li huma projbiti li jkunu fi proprjetà skedata, jitneħħew?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li kull żvilupp li jaffettwa proprjetà skedata għandu bżonn permess tal-iżvilupp.

Xi forom ta' żvilupp minuri huwa permessibbli li jsir pemezz ta' Development Notification Order.

MELLIEĦA: SIT F'TA' MASRIJA – APPLIKAZZJONI GĦAL ŻVILUPP

L-ONOR.

ROBERT CUTAJAR staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 6482 u ċjoè: B'referenza għar-risposta mogħtija għall-mistoqsija parlamentari 5123, jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra d-dokumenti kollha relatati mas-sit f'Ta' Masrija fil-Mellieħa (biswit il-bypass tal-Mellieħa) li jittrattaw l-applikazzjonijiet li d-dettalji dwarhom qed jingħataw separatament?

IAN BORG: Nemmen li din il-Kamra żgur tapprezza l-fatt li din il-mistoqsija parlamentari titlob ammont qawwi ta' riżorsi umani u ħin, u għalhekk hija meqjusa bħala umanament impossibbli li jkun żgurat li l-informazzjoni li qed jitlob l-Onor.

Cutajar tinġabar kollha.

Infurmat li f'kull applikazzjoni ta' żvilupp l-ammont ta' korrispondenza li ssir bejn uffiċjali differenti fl-awtoritajiet konċernati dejjem tkun waħda voluminuża biex ikun żgurat li l-policies kollha jkunu qed jiġu osservati.

L-informazzjoni li waslitli hija li dan il-każ ma kienx b'inqas.

Nispera biss li bit-talba tiegħu għall- korrispondenza kollha li għaddiet bejn l-uffiċjali fiż-żewg awtoritajiet, l-Onor.

Cutajar mhux qed jipprova jqajjem dubju fuq il-ħidma siewja li jagħmlu l-mijiet ta' uffiċjali li jaħdmu fiż-żewġ awtoritajiet konċernati.

Nikkoreġi wkoll lill-Onor.

Interpellant meta qal li ttieħdet xi art biex issir xi service road u nindirizzah jerġa' jaqra r-risposti li ngħataw għall-mistoqsijiet bin-numri 6016 u 6647.

MELLIEĦA: ŻONA TA' MASRIJA – APPLIKAZZJONI GĦAL ŻVILUPP

L-ONOR.

ROBERT CUTAJAR staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 6483 u ċjoè: B'referenza għaż-żona Ta' Masrija fil-Mellieħa, li tinkludi wkoll is-service road li "ttieħdet" fl-aħħar xhur mill-bypass tal-Mellieħa, jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kull dokument relatat (inkluż korrispondenza li għaddiet bejn TM u l-MEPA) mal-applikazzjoni PC 42/15, kif ukoll dokumenti relatati mal-applikazzjoni tal-MEPA PA 4811/15?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant jirreferi għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari 6645 tal-istess seduta.

L-ONOR.

ROBERT CUTAJAR staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 6487 u ċjoè: B'referenza għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 6016 tat-12 ta' Ġunju, jista' l-Ministru jgħid jekk is-service road inkwistjoni kenitx oriġinarjament tifforma parti mill-art li l-istess żviluppatur għandu b'ċens temporanju u għaldaqstant taqa' fil-konfini tal-istess art jew jekk l-Awtorità tal-Artijiet tatx lill-istess żviluppatur parti minn art pubblika oltre l-konfini tal-art tiegħu, u dan sabiex jaqdi l-interessi privati tal-proġett?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-art li ġiet żviluppata tifforma parti minn dik l-art deskritta fil-kuntratt tal-akkwist tal-utile dominium temporanium datat 29 ta' Diċembru 2014 fl-atti tan-Nutar Sam Abela u li, sussegwentament għal dan, wara sejħa għall-offerti, id-dirett dominum temporanium u s-sussegwenti proprjetà ġew akkwistati permezz ta' kuntratt fl-atti tal-istess Nutar Sam Abela datat 21/10/2016.

L-art inkwistjoni tifforma parti minn art akbar oriġinarjament mogħtija b'ċens temporanju għal 150 sena, skont il-kuntratt datat 6 ta' Ġunju 1933 tan-Nutar Calcedonio Gatt.

Kif diġà tennejt f'PQ 6016, din l-art imsemmija (li l-Onor.

Interpellant jirreferi għaliha bħala service road) li kienet u għadha proprjetà pubblika, filwaqt li għadha suġġett għaċ-ċens temporanju għal 150 sena, qatt ma ġiet mittiefsa.

GĦAWDEX: IR-RABAT – KAŻ TA' ESPROPRJAZZJONI

L-ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari 6578, li tirreferi għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari 6452, (fejn f'din ir-risposta ma twieġbet l-ebda waħda mill-mistoqsijiet li saru fil-mistoqsija parlamentari 6578) jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 6578, u ċjoè jgħid:

a) Meta ġiet esproprjata l-art inkwistjoni;

b) Id-data meta kienet ġiet ippreżentata l-kontestazzjoni msemmija fit-tweġiba għall-mistoqsija 6452 minn terzi persuni;

c) Jekk mal-kontestazzjoni ta' dawn it-terzi persuni ppreżentawx dokumenti bħala prova li għandhom xi titolu fuq din l-art;

d) Jekk fl-affermattiv, meta ġew ippreżentati dawn id-dokumenti u jekk l-uffiċċju legali tal-Awtorità analizzax ir-riċerki sottomessi;

e) Jekk il-persuni li d-dettalji dwarhom qed jingħataw separatament ippreżentawx dokumentazzjoni bħal testmenti, riċerki u dikjarazzjoni ta' trasferiment causa mortis;

f) Jekk l-Uffiċċju Legali tal-Awtorità analizzax ir-riċerki miż-żewġ partijiet u,

g) Jekk fin-negattiv, jista' jara li din l-analiżi ssir kemm jista' jkun malajr?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li ninsab infurmat li permezz ta' dikjarazzjoni tal-President maħruġa fl-14 ta' Diċembru 1993 permezz tal-avviż numru 826 fil-Gazzetta tal-Gvern, l-art inkwistjoni kienet meħtieġa għal skop pubbliku, fejn l-akkwist tagħha kellu jkun bl-impożizzjoni tas-servitù li jikkonsisti f'mogħdija tal-kejl ta' 90mk u 139mk rispettivament.

Fil-31 ta' Jannar 1997, il-Ministeru għax-Xogħlijiet Pubbliċi u Kostruzzzjoni għamel talba sabiex tiġi esproprjata l-art inkwistjoni sabiex jiġi kkreat aċċess għall-foss taċ-Ċittadella Għawdex.

Minn dan isegwi li fit-2 ta' Mejju 1997, permezz ta' dikjarazzjoni tal-President bl-avviż numru 324 fil-Gazzetta tal-Gvern, l-art ġiet meħtieġa għal skop pubbliku fejn l-akkwist kellu jsir b'xiri assolut.

Sussegwentement, l-art inqasmet f'żewġ plots – plot 1 u plot 2, u wara plot 1 reġa' ġie maqsum fi plot 1A u 1B.

Fit-22 ta' Jannar 1998, l-aħwa Zammit kienu ddikjaraw li plot 1A ma jappartjenix lilhom, filwaqt li rigward plot 1B kien sar il-kuntratt relattiv fis-16 ta' Ġunju 1999, ippubblikat min-Nutar Vincent Miceli, fejn l-aħwa Zammit kienu ngħataw il-kumpens skont is-suq ta' dakinhar kif ukoll l-imgħax bir-rata ta' 5% mid-data tat-teħid, jiġifieri mid-29 ta' April 1989 (u allura qabel ma nħarġet id-dikjarazzjoni ta' servitù), fl-ammont totali ta' Lm16,870 (li minnhom Lm11,195 kien jirrifletti l-prezz tal-proprjetà u r-rimanenti Lm5,675 kien jirrifletti l-imgħax).

Filwaqt li rigward plot 2, l-ebda persuna għadha ma ġabet provi konkreti sabiex jiġi pprovat titolu.

Minn analiżi tal-pjanti annessi ma' diviżjoni ppreżentata mill-aħwa Zammit, l-art immarkata '2' mhix inkluża f'tali diviżjoni.

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jgħid x'passi se jkun qed jieħu l-Gvern biex jara li f'pajjiżna jkun hemm spazju adegwat fejn jintrema l-materjal/skart mill-bini mwaqqa'?

JOSÈ HERRERA (Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-Awtorità għall-Ambjent u r-Riżorsi (l-ERA) qiegħda taħdem fuq strateġija sabiex tindirizza l-iskart tal-iskavar u kostruzzjoni fit-tul.

Sadanittant l-ERA qiegħda tipproċessa tmien permessi għall-barrieri biex ikunu jistgħu jaċċettaw materjal nadif.

Bħala soluzzjoni immedjata, barriera ġewwa s-Siġġiewi li tinsab f'żona speċjali ta' konservazzjoni u li qiegħda fi stat ta' abbandun, qed tibda tilqa' materjal nadif li ġej mill-kostruzzjoni.

GĦAWDEX: INTERFERENZA FUQ IL-FREKWENZA FM TAL-ISTAZZJONIJIET TAR-RADJU

L-ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI staqsa lill-Prim Ministru: Peress li stazzjonijiet tar-radju qiegħed ikollhom problemi ta' interferenza fuq il-frekwenza FM f'ħafna partijiet minn Għawdex, jista' l-Prim Ministru jara li l-Awtorità ta' Malta dwar il-Komunikazzjoni tistalla repeater f'Għawdex biex din il-problema tiġi eliminata?

JOSEPH MUSCAT: It-trażmissjonijiet tar-radju FM huma regolati mill-Awtorità ta' Malta dwar ix-Xandir.

Għaldaqstant, l-Onor.

Interpellant huwa mitlub jirreferi d-domanda tiegħu lill-Ministru kkonċernat.

WIED IL-GĦAJN – INKJESTA FI BLOKKA FEJN KIEN HEMM NAR

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għall-Intern u Sigurtà Nazzjonali: B'referenza għall-eżitu tal-inkjesta li saret minħabba nar fi blokka f'Wied il-Għajn fejn persuna tilfet ħajjitha, jista' l-Ministru jgħid hux legali li fi blokka ta' flats fejn ikunu joqogħdu numru ta' residenti, l-aċċess għall-bejt ikun imblukkat jew, agħar, magħluq b'mod permanenti?

MICHAEL FARRUGIA: Nitlob lill-Onor.

Interpellant sabiex jagħmel din il-mistoqsija lill-Ministru kkonċernat.