DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

It-Tnejn, 11 ta' Frar 2019

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

It-Tnejn, 11 ta' Frar 2019

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fis-Sala tal-Parlament,

It-Tnejn, 11 ta' Frar 2019

Il-Minuti tas-Seduta Nru 194, li saret fis-6 ta' Frar 2019, ġew ikkonfermati.

L-ISPEAKER (Onor. Anġlu Farrugia): Ninforma lill-Kamra li wara li s-Sedja ħadet inkonsiderazzjoni korrispondenza mingħand l-Onor.

Beppe Fenech Adami sabiex huwa jiġi rreġistrat bħala skużat fil-Minuti tas-Seduta Nru 181 tat-12 ta' Diċembru 2018, is-Sedja laqgħet it-talba u ordnat il-korrezzjoni relattiva fil-Minuti tas-seduta msemmija.

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI

MINISTERU GĦALL-ENERĠIJA U L-IMMANIĠĠJAR TAL-ILMA – GRIEVANCES BOARDS

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Enerġija u Immaniġġjar tal-Ilma: Jista' l-Ministru jgħid, mis-sena 2013 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari, liema kienu l-Grievances Boards li twaqqfu fi ħdan il-Ministeru għall-Enerġija u l-Immaniġġjar tal-Ilma u fi ħdan l-entitajiet kollha li jaqgħu taħtu?

Jista' jgħid min kienu l-membri ta' kull wieħed mill-imsemmija bordijiet u x'remunerazzjoni rċevew l-imsemmija membri?

Jista' jgħid kemm tressqu każijiet quddiem kull bord u x'kienet id-deċiżjoni li ngħatat dwar kull każ li kellu quddiemu l-istess bord, u dan mingħajr ma jindika l-isem u d-dettalji tal-persuni involuti?

Jista' jgħid x'kien l-ammont li tħallas bħala kumpens dwar kull każ li tressaq quddiem l-imsemmija bordijiet?

JOE MIZZI (Ministru għall-Enerġija u l-Immaniġġjar tal-Ilma): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li tlabt biex tinġabar l-informazzjoni.

L-ISPEAKER: L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Sur President, nirreferi lill-Ministru għall-ġurnal "In-Nazzjon" tat-8 ta' Frar 2019, fejn fost l-oħrajn kien hemm headline kbir ħafna dwar li l-heavy fuel oil (HFO) qed jinħadem f'Birżebbuġa.

Jista' l-Ministru jagħti r-reazzjoni tiegħu dwar dan?

L-ISPEAKER: Il-Ministru Joe Mizzi.

JOE MIZZI: Sur President, fir-realtà dik kienet ibbażata fuq mistoqsijiet parlamentari li saru mill-Onor.

Hermann Schiavone u, wara li jien irrispondejt b'mod professjonali f'dak il-qasam, ipprova jirredikolani li pprovajt naħrab mill-mistoqsija għax qed jgħid li jien tajt tweġibiet evażivi.

Dwar dan kont se nitkellem f'xi Aġġornament, imma la issa għandi din l-opportunità, se ngħid l-affarijiet kif inhuma.

L-Onor.

Schiavone kien qal li jien kont evażiv fit-tweġibiet dwar jekk hux qed jinħażen heavy fuel oil, li dwaru l-Partit Laburista tant għamel pressjoni u kien qed isejjaħlu fabbrika tal-kanċer.

Fil-fatt, il-mistoqsija parlamentari nru 8522 tgħid hekk:

"Il-Qajjenza – fuels maħżuna"

L-ONOR.

HERMANN SCHIAVONE staqsa lill-Ministru għall-Enerġija u Immaniġġjar tal-Ilma: Jista' l-Ministru jgħid x'tip ta' fuels jinħażnu u jiġu mqassma mill-faċilità li għandha l-kumpanija, li d-dettalji dwarha qed jingħataw separatament, fil-Qajjenza?

JOE MIZZI: Ninsab informat li l-kumpanija msemmija hija awtorizzata biex taħżen Class 3 fuels li għandhom flashpoint ta' iktar minn 55 grad Celsius."

Irrispondejt hekk biex ikun ċar u ma jiġi ħadd jinterpretani li pprovajt naħrab minn xi tip ta' fuel jew ieħor.

Dak li għedt huwa l-verità.

Erġajt ġejt mistoqsi:

"Jista' l-Ministru jeskludi li fil-faċilità tal-kumpanija, li d-dettalji dwarha qed jingħataw separatament, jinħażen u jitqassam HFO?"

"Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li ngħatat għall-mistoqsija 8522."

Saret ukoll mistoqsija 8524 li kienet tgħid hekk:

"Faċilità ta' kumpanija – fuel imsaħħan"

L-ONOR.

HERMANN SCHIAVONE staqsa lill-Ministru għall-Enerġija u Immaniġġjar tal-Ilma: Jista' l-Ministru jgħid jekk hux qed jiġi msaħħan xi tip ta' fuel qabel jiġi mqassam fil-faċilità tal-kumpanija, li d-dettalji dwarha qed jingħataw separatament, fil-Qajjenza?"

Għal din il-mistoqsija jien irrispondejt hekk:

JOE MIZZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-kategorija ta' fuels li jissejħu fuel oils kollha jissaħħnu biex jinħażnu u biex jiġu trasferiti."

Sur President, intqalu ħafna ineżattezzi f'dan il-Parlament li huma teknikament żbaljati, u dan juri li dak li jkun ikun qed jispara bl-addoċċ u jipprova jinsinwa affarijiet li mhumiex korretti u li jagħtu idea ħażina.

Pereżempju, intqal li HFO qed jinħadem f'Birżebbuġa – fil-fatt ma teżisti ebda faċilità f'pajjiżna li tipprovdi HFO – u li l-ħażna tal-HFO huwa proċess kompletament differenti mill-produzzjoni tal-fuel oil.

Mhux tipproduċi, imma taħżen!

Hemm differenza kbira.

Tkellem ukoll u għamel plejtu dwar fejn jinħażen il-heavy fuel oil, li sejjaħlu l-fabbrika tal-kanċer.

Hawn irrid nispjegalu li aħna dejjem kontra li jinħaraq il-heavy fuel oil.

Ħadd ma kien kontra l-ħażna tal-heavy fuel oil.

Hemm differenza minn ħażna għall-ħruq!

L-emissjonijiet li jagħmlu ħsara jirriżultaw meta l-fuel jinħaraq u mhux meta jinħażen!

Hawnhekk irrid nerġa' ngħid li l-irwejjaħ li hemm mhumiex l-uniċi rwejjaħ li r-residenti ta' Birżebbuġa jħabbtu wiċċhom magħhom.

L-irwejjaħ ġejjin mid-diesel, mill-jet fuel u mill-faċilità tal-31 ta' Marzu 1979 – li hija faċilità li għandha problemi kbar u li aħna ħsibna biex nagħlquha darba għal dejjem!

Dawk l-insinwazzjonijiet li saru huma skorretti.

Jien irrispondejt b'mod professjonali biex żgur ħadd ma jġib xi skuża u jgħidli li qed nilgħab m'hawn u qed nilgħab m'hemm, imbagħad niġu f'dan il-Parlament u minflok ngħidu grazzi lill-Gvern Laburista li se jagħlaq l-impjant fl-2020, nipprovaw nattakkaw u nitfgħu d-dubji f'moħħ in-nies!

L-ISPEAKER: L-Onor.

HERMANN SCHIAVONE: Sur President, nixtieq li l-Ministru jkun ċar!

Fil-Qajjenza qiegħed jinħażen heavy fuel oil?

Iva jew le?

Qiegħed jissaħħan il-heavy fuel oil?

Fil-Qajjenza, dawk it-tankijiet għandhom valve li minnu joħroġ il-fwar tal-heavy fuel oil, li qiegħed f'livell mar-residenti?

Jista' wkoll jgħidilna l-kuntrattur/l-operatur kemm baqagħlu f'kuntratt hemmhekk?

Veru li l-operatur irid jinvesti l-flus biex jagħmel il-faċilità iktar sigura u m'għandux garanzija li s-sena d-dieħla se jkun qed jibqa' jopera hemmhekk?

L-ISPEAKER: Il-Ministru Joe Mizzi.

JOE MIZZI: Sur President, li huwa żgur huwa li peress li huwa kkompara l-heavy fuel oil li kien jinħaraq fil-power station … (Interruzzjonijiet) Nitolbu jitgħallem x'inhi d-differenza bejn li taħraq il-heavy fuel oil u li taħżen il-heavy fuel oil!

(Interruzzjonijiet) Se nurik id-differenza bejn li taħraq il-heavy fuel oil u li taħżen il-heavy fuel oil!

Din bħal meta taħdem għal pajjiżek u tagħmel ħsara 'l pajjiżek!

L-ISPEAKER: Onor. Schiavone, jekk jogħġbok, ma rridx interruzzjonijiet.

Il-Ministru jkompli.

JOE MIZZI: Hemmhekk jinħażen dak it-tip ta' fuel li parti minnu huwa heavy fuel oil.

It-tip ta' fuel li jinħażen hemmhekk mhux biex jinħaraq Malta!

HERMANN SCHIAVONE: Qed issaħħnu, biex … (Interruzzjonijiet)

Nitlob lill-Onor.

Schiavone jagħtini ċans nispjegalu sabiex jitgħallem u ngħidu għaliex jissaħħan!

L-Onor.

Interpellant ikkomparah mal-heavy fuel oil li kien jinħaraq fil-power station u allura pprova jallarma lin-nies.

Bejn dak u dak li jinħażen hemm baħar jaqsam!

Dan ma jniġġisx!

U se ngħid għaliex!

Dan it-tip ta' fuel jinħażen biex jintuża għall-bunkering.

Dak jissaħħan u jkun magħluq!

Biex tittrasferixxih għall-bastiment li se jmur jieħdu minn hemm … (Interruzzjonijiet) Ikolli ngħid li qabel kont qed naħseb li forsi ma jifhimx, imma issa jkolli ngħid li qed jipprova jqarraq u jinganna!

Tajjeb ukoll!

Ħa l-benefiċċju tad-dubju li forsi ma jafx!

Issa ħalli nkompli nispjega biex forsi jipprova jitgħallem u ma jerġax tagħmel ħsara lil pajjiżu, kif qed jipprova jagħmel!

Meta dak it-tip ta' żejt ikun maħżun, biex tmexxih għal post ieħor trid issaħħnu ġewwa, fil-magħluq; mhux tgħallih jew taħarqu … (Interruzzjonijiet) Kollox se nispjegalu, imma mhux qed jagħtini ċans!

Biex dan it-tip ta' żejt jiġi ttrasferit fuq bastiment biex dan imbagħad jagħtih lil bastimenti barra minn pajjiżna, jiġifieri jkun hemm bunkering, dan il-fuel jissaħħan u jiġi ttrasferit u jintuża apparat apposta biex ma joħroġ l-ebda gass barra.

Dan l-impjant jiġi awditjat darba fis-sena: mhux minna, għax mhijiex xi ħaġa li taqa' taħt ir-responsabbiltà tiegħi, imma mill-ERA, li tara li l-apparat li hemm bżonn qed jaħdem.

Ladarba hemm ċertifikat, huwa awditjat, hemm ċar li l-apparat qed jaħdem u mhux qed iħalli dawn il-gassijiet jaħarbu.

L-Onor.

Schiavone staqsa kemm baqagħlu kuntratt l-operatur.

Issa jekk għandux interess mal-kuntrattur hu, jien ma nafx!

(Interruzzjonijiet) Mela jien naf x'għandek?

Bir-rispett kollu, jien staqsejtek jekk għandekx.

Jien m'għandix.

L-ISPEAKER: L-Onor.

HERMANN SCHIAVONE: Qed nitlob lill-Ministru jirtira din l-akkuża li għamel!

Qed jagħmilli akkuża serja li jien jista' jkolli interess mal-kuntrattur.

Din hija akkuża serja!

L-ISPEAKER: Ministru, naħseb li trid tirranġa d-diskors tiegħek!

Il-Ministru Joe Mizzi.

JOE MIZZI: Naħseb li naf x'għedt.

M'għamilt ebda insinwazzjoni.

Staqsejt jekk għandux interess.

Jien m'għedtx li għandu!

L-ISPEAKER: Ħu paċenzja, Ministru, din trid tirtiraha!

Il-Ministru Joe Mizzi.

JOE MIZZI: Sur President, jien nerġa' ngħid li m'għedtx li għandu interess.

Jekk għandux jew le affari tiegħu.

Li nista' ngħid jien huwa li fil-każ ta' meta jaqa' jew ma jaqax il-kuntratt, jien l-ewwel ma nara huwa l-interess ta' pajjiżi!

Wieħed irid jara x'inhu l-aħjar li jista' jsir hemmhekk, u minn dawk l-akkwati …

L-ISPEAKER: L-Onor.

ROSEANNE CUTAJAR: Jista' l-Ministru jaġġorna lill-Kamra dwar il-proġett tal-pipeline ma' Sqallija?

Naf li kien hemm xi diskussjonijiet dwar dan.

L-ISPEAKER: Il-Ministru Joe Mizzi.

JOE MIZZI: Sur President, fil-fatt, fuq is-survey marittimu biex wieħed jara minn fejn se jgħaddi dan il-pipe tal-gass u jekk ikun hemm bżonn isir tibdil fejn irid jersaq dan il-pipe, wasalna fl-aħħar u nista' ngħid li dan is-survey kien interessanti ħafna.

Issa jmiss li l-istudji jiġu analizzati fid-dettall, kemm mill-aspett ambjentali kif ukoll minn aspetti oħra biex wieħed jara daqsxejn kif se jimxi.

Li nista' ngħid huwa li waqt li kien qed isir dan l-istħarriġ, ġiet indikata xi ħaġa interessanti fl-ibħra tagħna; jidher li hemm fdalijiet ta' bastiment li għadhom qatt ma ġew irreġistrati.

Din hija xi ħaġa li anke bħala wirt f'pajjiżna hija importanti.

Jidher ukoll li nstabu żewġ ajruplani li wkoll ħadd ma kien jaf bihom.

Issa ovvjament isiru l-istudji meħtieġa.

Anke fuq in-naħa ta' Gela jidher li hemm affarijiet storiċi fil-qiegħ tal-baħar.

Allura wieħed irid jieħu l-prekawzjonijiet neċessarji biex meta niġu biex naraw minn fejn se jgħaddi l-pipe, jiġi evitat li ssir ħsara lil dawn l-affarijiet storiċi.

Hemm kollaborazzjoni bejn il-Gvern Malti, l-awtoritajiet Taljani, il-Presidenza ta' Sqallija, u anke l-ministri lokali t'hemmhekk.

Waqt id-diskussjoni li kellna magħhom spjegajnielhom eżatt dak li sar s'issa u wrejna s-serjetà li mexjin biha fl-istudji, fejn biċ-ċar qed nuru li l-aspett ambjentali qed jingħata l-valur li jixraqlu.

Huma dan fehmuh, tant li meta kien hemm xi affarijiet li wieħed irid jara, bħal kif se jitneħħew ċerti ostakli li nstabu biex ikun jista' jsir dan il-proġett, ftehemna li issa t-tekniċi jmorru għandhom biex jaraw is-soluzzjoni x'se tkun biex nimxu 'l quddiem.

It-Taljani fehmu li dan mhux proġett ta' Malta, imma huwa proġett tal-Unjoni Ewropea kollha, kif saħqet anke l-Unjoni Ewropea.

Għalhekk fi ftit żmien ieħor se jitilgħu n-nies tekniċi biex jitkellmu fuq il-passi li jmiss.

Imbagħad, wara li jsiru studji iktar profondi, nibdew nippjanaw sabiex naraw minn fejn se jgħaddi dan il-pipeline tal-gass.

L-ISPEAKER: L-Onor.

HERMANN SCHIAVONE: Sur President, jien informat li l-kuntrattur ma jistax jagħmel iktar investimenti biex is-sit tal-Qajjenza jkun iktar sigur, għaliex m'għandux garanzija li jkollu l-payback period fir-rigward tal-investiment li jeħtieġ jagħmel fuq it-tankijiet tal-Qajjenza.

Irrid ngħid ukoll li nieħu gost li l-għada li għamilt id-diskors tiegħi fil-Parlament, il-Ministru għamel konferenza stampa f'Ħas Saptan u ħabbar li se jiċċaqlaq il-fuel depot.

Però ninnota li l-wegħda li se jibda jiġi żmantellat kienet saret sentejn ilu fil-kampanja elettorali tal-elezzjoni ġenerali.

Jista' l-Ministru jgħidilna meta l-fuel depot se jiċċaqlaq minn ġewwa Birżebbuġa, u jekk l-Enemalta hux diġà għandha xi ħsebijiet għal dan is-sit?

L-ISPEAKER: Il-Ministru Joe Mizzi.

JOE MIZZI: Jekk l-Onor.

Interpellant qed jgħid li forsi mhux sigur jew hemm xi nuqqasijiet, jien ma nafx bihom.

Għalkemm ma jaqax taħt ir-responsabbiltà tiegħi, nista' ngħid li ladarba l-kumpanija ngħatat l-audit certificate, suppost li għandha l-affarijiet siguri u qed taħdem b'mod sigur.

Kieku mhux hekk, naħseb li ttieħdu l-passi.

Ħadd ma qalli li hemm xi ħaġa ħażina.

Dan jiġi awditjat kull sena u, jekk ikun hemm xi ħaġa ħażina, l-awdituri jiċċertifikaw u jgħidu x'għandu jsir.

Għalhekk ma naħsibx li hemm affarijiet li mhumiex sew għax kieku mill-awditjar kienu joħorġu u l-kumpanija kienet tiġi mġiegħla tirranġahom.

Ma tistax tgħid minn fejn eżatt ġejja r-riħa; diġà għedt li għandu mnejn hemm problemi oħrajn anke minħabba ż-żmien li għandu dak l-impjant.

Ovvjament, meta nagħmlu l-impjant il-ġdid, dawk il-problemi se jieqfu.

Sur President, aħna meta applikajna biex isir dan l-impjant il-ġdid f'Ħas Saptan, konna riġidi fuq in-neċessitajiet li għandu jkun hemm.

Konna ebsin ħafna mill-aspett ambjentali minħabba s-sensittività taż-żona.

Rajna wkoll l-effiċjenza fl-enerġija u f'affarijiet oħrajn.

Ma rajniex biss ħaġa waħda, imma ridna naraw kull aspett, anke t-teknoloġija.

It-teknoloġiji se jkunu l-iktar avvanzati li qatt kien hawn fil-pajjiż, b'mod li pereżempju f'każ ta' emerġenza, l-impjant stess awtomatikament jieħu passi u jagħlaq biex ma jħallix gassijiet u ħruq joħorġu!

Din hija l-iktar teknoloġija avvanzata.

Il-bowsers se jimtlew permezz ta' sistema taħt l-art, li minnha ma joħorġu ebda dħaħen barra, jiġifieri jkun ikkapsulat.

Għalhekk għedt li qed nieħdu prekawzjonijiet kbar.

Huwa veru li hemm il-wegħda li l-impjant ta' Birżebbuġa jispiċċa, u hekk se jsir!

Fil-fatt bdejna l-proċess u ħriġna l-offerti sabiex ikun lest, bejn wieħed u ieħor, sal-aħħar ta' din is-sena.

Waqt li qed nagħmlu dan, rajna wkoll li nużaw ukoll inqas art milli kienet qed tintuża f'Birżebbuġa, u ċjoè, madwar 35,000 metru kwadru art inqas għal dan il-proġett.

Dan għax qed nużaw faċilità taħt l-art ukoll.

Meta jkun lest l-impjant, imbagħad ikun hemm żmien biex jiġi kkummissjonat, għax dan ma jkunx lest minn kollox; pereżempju trid tnaddaf it-tankijiet, iżżarmahom, eċċ. Hemm żjut oħrajn, u allura, wara li jkun kummissjonat, bejn wieħed u ieħor għal nofs l-2020, jibda l-proċess l-ieħor biex jidnaddaf iż-żejt u jiġi żarmat.

L-ISPEAKER: L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Fuq il-midja rajna li kien hemm xi konferenza stampa rigward dak ix-xogħol tal-mina taħt l-art, li tibda minn Pembroke u tibqa' għaddejja f'diversi rħula oħrajn.

Jista' l-Ministru jgħid fiex jikkonsisti dan ix-xogħol?

Għaliex qed isir dan ix-xogħol u x'se jkun il-benefiċċju relatat ma' dan ix-xogħol?

Forsi l-Ministru jgħidilna wkoll kemm se jiġi jiswa dan ix-xogħol.

L-ISPEAKER: Il-Ministru Joe Mizzi.

JOE MIZZI: Sur President, dan huwa parti minn proġett tal-Korporazzjoni għas-Servizzi tal-Ilma li ħabbart fl-2018 għal dawn l-erba' snin li ġejjin, liema proġetti jlaħħqu madwar €130 miljun.

Illum mort nara l-bidu tal-proġett ta' mina twila sa 9.5 kilometru, li tibda mir-Reverse Osmosis ta' Pembroke u tibqa' sejra għall-ġibjun ta' Ta' Qali.

Dan il-proġett qed isir għaliex hemm bżonn ħafna li l-infrastruttura f'dan il-qasam titjieb biex tilħaq mad-domanda li dejjem qed tikber, kif ukoll biex nimmodernizzaw dan il-qasam.

Kulħadd jaf bl-ammont ta' turisti li qed jiġu f'pajjiżna u l-attivitajiet kummerċjali li hawn kulħadd jaf kemm qed jikbru.

Allura wieħed bilfors irid jilqa' għad-domanda tal-ilma u s-servizzi tad-drenaġġ taż-żminijiet tal-lum.

Illum nafu li fejn l-ilma tal-pjan qed jiġi mħallat mal-ilma tar-reverse osmosis, il-kwalità hija ħafna aħjar minn ta' dak li jiġi dirett mill-ilma tal-pjan.

Permezz ta' din il-mina, se jkun hemm il-possibbiltà li nilħqu ħafna iktar żoni b'din it-taħlita mal-ilma tar-reverse osmosis, u allura l-kwalità tal-ilma se togħla.

Barra minn hekk, peress li l-ilma mill-impjant ta' Pembroke se jiġi ttrasportat għall-ġibjun permezz tal-gravità, f'każ ta' problema ta' dawl se jkun hemm aktar serħan il-moħħ dwar il-provvista tal-ilma.

Irrid ngħid li, filwaqt li qed nagħmlu dan ix-xogħol, qed naġġornaw ukoll l-impjanti tar-reverse osmosis.

Tajjeb li wieħed ikun jaf li ngħid li bit-teknoloġija li teżisti – u hawnhekk nirringrazzja lill-Korporazzjoni għas-Servizzi tal-Ilma – se niġġeneraw id-doppju tal-ilma li konna qed niġġeneraw s'issa mill-impjant, u dan isir b'aktar effiċjenza fl-enerġija b'mod li nnaqqsu l-konsum b'50%!

Jiġifieri aħna mhux sempliċement qed nagħmlu proġetti, imma qed naraw l-aspetti kollha, bħall-effiċjenza, il-kwalità u s-sigurtà li jkun hawn l-ilma.

Dawn il-proġetti li, kif għedt, huma proġetti li se jsiru fuq medda ta' erba' snin, huma proġetti utli u bżonjużi ħafna għal pajjiżna.

L-ISPEAKER: L-Onor.

HERMANN SCHIAVONE: Sur President, il-ġimgħa l-oħra għamilt mistoqsija lill-Ministru dwar l-eks impjant tal-Qajjenza fejn kien jiġi bbottiljat il-gass, liema impjant ilu magħluq minn żmien l-amministrazzjoni ta' qabel l-2013.

Din iż-żona, li hija tal-Enemalta, hija żdingata u xi snin ilu, meta kont kunsillier fil-Kunsill Lokali ta' Birżebbuġa, kont bdejt diskussjonijiet maċ-Chairman tal-Enemalta ta' dak iż-żmien biex, sakemm l-Enemalta ssib użu għal dik iż-żona, fis-sajf tibda tinfetaħ parti minnha bħala parkeġġ għall-karozzi u d-dgħajjes.

Il-Ministru jikkonsidra li jerġgħu jibdew dawn it-taħditiet, sabiex forsi nneħħu ftit mill-piż tal-problema tal-parkeġġ minn ġol-Qajjenza billi nużaw din iż-żona li bħalissa ma hija qed tintuża għal xejn?

L-ISPEAKER: Il-Ministru Joe Mizzi.

JOE MIZZI: Sur President, f'kull proġett aħna nipprovaw nagħtu kas jekk ikunx hemm spazju li wieħed jista' jutilizza għaċ-ċittadini tal-lokalità.

Bħalissa qed isir studju biex wieħed jara x'jista' jsir 'il quddiem; però, se nieħu dan is-suġġeriment ukoll u ngħaddih lil min huwa responsabbli.

Naċċerta lill-Onor.

Interperllant li s'issa għad m'hemmx pjani, però wieħed irid jiddiskuti biex jara x'jista' jsir fl-interess ta' kulħadd.

L-ISPEAKER: L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Mill-midja segwejna li se jsiru xi xogħlijiet f'Wied il-Qlejgħa – li huwa magħruf bħala ċ-Chadwick Lakes – minn entitajiet li jaqgħu taħt ir-responsabbiltà tal-Ministru Mizzi.

Meta konna iżgħar kienet l-għaxqa tagħna li mmorru hemmhekk, iżda matul iż-żmien dan tħalla jaqa' daqsxejn f'sitwazzjoni li nixtiequ li tkun aħjar.

Jista' l-Ministru jgħidilna x'tip ta' xogħlijiet se jsiru hemmhekk?

L-ISPEAKER: Il-Ministru Joe Mizzi.

JOE MIZZI: Minbarra l-bżonn li wieħed jirranġa l-ilqugħ, eċċ., wieħed irid jara wkoll x'jista' jsir mill-aspett ta' informazzjoni, biex naraw li jkun hemm iktar informazzjoni fuq l-ekoloġija, eċċ. Ċertu xogħol li jeħtieġ li jsir ma tistax tagħmlu meta għandek l-ilma, u allura wieħed irid jistenna li jasal is-sajf biex tagħmlu.

Il-metodu li se jintuża hemmhekk mhux biss se jkun ta' interess għan-nies tal-lokalità, imma dan jista' tkun ta' interess ukoll għall-pajjiżi ġirien billi wieħed jara dan il-proċess u jitgħallem u jaqsam din l-informazzjoni ma' pajjiżi oħrajn.

L-interess tagħna mhuwiex biss li nsewwu dawk il-ħsarat li hemm u li l-affarijiet nerġgħu nġibuhom kif għandhom ikunu, però li nedukaw ukoll lill-istudenti u lil kulħadd dwar dawn l-affarijiet.

Ma rridux sempliċement naħsbu fl-infrastruttura, imma rridu naraw li nsibu metodu biex inkunu nistgħu ngħallmu, speċjalment dwar il-fawna ta' dawk l-akkwati.

MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET EWROPEJ U L-UGWALJANZA – GRIEVANCES BOARDS

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Ewropej u Ugwaljanza: Tista' l-Ministru tgħid, mis-sena 2013 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari, liemu kienu l-Grievances Boards li twaqqfu fi ħdan il-Ministeru għall-Affarijiet Ewropej u l-Ugwaljanza u fi ħdan l-entitajiet kollha li jaqgħu taħtha?

Tista' tgħid min kienu l-membri ta' kull wieħed mill-imsemmija bordijiet u x'remunerazzjoni rċevew l-imsemmija membri?

Tista' tgħid kemm tressqu każijiet quddiem kull bord u x'kienet id-deċiżjoni li ngħatat dwar kull każ li kellu quddiemu l-istess bord, u dan mingħajr ma tindika l-isem u d-dettalji tal-persuni involuti?

Tista' tgħid x'kien l-ammont li tħallas bħala kumpens dwar kull każ li tressaq quddiem l-imsemmija bordijiet?

JOE MIZZI (f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Ewropej u l-Ugwaljanza): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li t-tagħrif għadu qed jinġabar.

MINISTERU GĦALL-FINANZI – GRIEVANCES BOARDS

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid, mis-sena 2013 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari, liema kienu l- Grievances Boards li twaqqfu fi ħdan il-Ministeru għall-Finanzi u fi ħdan l-entitajiet kollha li jaqgħu taħtu?

Jista' jgħid min kienu l-membri ta' kull wieħed mill-imsemmija bordijiet u x'remunerazzjoni rċevew l-imsemmija membri?

Jista' jgħid kemm tressqu każijiet quddiem kull bord u x'kienet id-deċiżjoni li ngħatat dwar kull każ li kellu quddiemu l-istess bord, u dan mingħajr ma jindika l-isem u d-dettalji tal-persuni involuti?

Jista' jgħid x'kien l-ammont li tħallas bħala kumpens dwar kull każ li tressaq quddiem l-imsemmija bordijiet?

JOE MIZZI (f'isem il-Ministru għall-Finanzi): Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant illi t-tagħrif għadu qed jinġabar.

Peress illi din it-tweġiba ma tinkludix il-Bank Ċentrali, nitlob lill-Onor.

Interpellant illi jekk jixtieq tali informazzjoni jagħmel mistoqsija speċifika.

L-ISPEAKER: l-Onor.

KAROL AQUILINA: Peress li l-mistoqsija tinkludi l-Bank Ċentrali ta' Malta, ġaladarba dik l-informazzjoni hija disponibbli, jista' l-Ministru jobbliga ruħu li jqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba?

L-ISPEAKER: Il-Ministru Joe Mizzi.

JOE MIZZI: Il-Ministru qiegħed fuq xogħol.

Nitlob lill-Onor.

Interpellant biex jekk għandu xi ħaġa speċifika li jrid jistaqsi, jerġa' jistaqsiha.

It-tweġiba ngħatat.

Jiġifieri jekk għandu xi ħaġa li ma jaqbilx magħha, jagħmel mistoqsija u jingħata tweġiba.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu issa għal Tqegħid ta' Karti.

Insejjaħ lill-Ministru Evarist Bartolo.

TQEGĦID TA' KARTI

EVARIST BARTOLO (Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Rapport Annwali tal-Uffiċċju tal-Kummissarju għall-Organizzazzjonijiet Volontarji għall-2018; u

Tagħrif dwar in-nefqa fuq stipendji tal-istudenti bejn l-2012 u l-2019, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8747.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Joe Mizzi.

JOE MIZZI: Sur President, f'isem il-Prim Ministru, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 24 tal2019 – Ordni tal-2019 li jemenda l-Att dwar Elezzjonijiet għall-Parlament Ewropew (Emenda Nru 2); u

f'isem il-Ministru għat-Trasport, Infrastuttura u Proġetti Kapitali, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja ta' site plan li turi żewġ irżiezet fl-inħawi f'Tal-Papa, fil-limiti ta' Birżebbuġa, bi tweġiba għallmistoqsija parlamentari numru 8671.

L-ISPEAKER: Grazzi.

JUSTYNE CARUANA (Ministru għal Għawdex): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar każijiet ta' aċċess superviżjonat minn social workers fl-Uffiċċju tal-Ħarsien tal-Familja fi ħdan il-Ministeru għal Għawdex bejn l-2013 u l-2019, bi tweġiba għallmistoqsija parlamentari numru 8703; u

Tagħrif dwar servizzi għal persuni b'diżabilità f'Għawdex bejn l-2013 u l-2019, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8704.

L-ISPEAKER: Grazzi.

MICHAEL FALZON (Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Lista li turi l-għadd ta' persuni li għandhom problemi ta' saħħa mentali, maqsuma skont il-lokalità u l-età tal-persuni, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8660; u

Lista li turi l-għadd ta' persuni li qed jistennew is-servizz ta' home help, maqsuma skont il-lokalità, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 8662.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JIMPLIMENTA MIŻURI TAL-ESTIMI.

L-Ordni għat-Tieni Qari ġie moqri.

Ikompli mis-6 ta' Frar 2019.

Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet.

L-ISPEAKER: Rimarki?

L-Onor.

CLAUDIO GRECH: Sur President, dan huwa dibattitu li jittratta Abbozz ta' Liġi li forsi meta wieħed iħares lejh, itendi li jaħseb li jinvolvi diskussjoni pjuttost akkademika, diskussjoni li ma tixhidx ir-rilevanza tan-numru ta' diskorsi u tat-tul f'sens ta' seduti, kif ukoll ta' interventi li jsiru f'din il-Kamra marbut ma' dan l-Abbozz li jitressaq kull sena.

Però, fil-verità, din il-leġiżlazzjoni, li tiġi quddiem il-Parlament kull sena wara li jitressqu l-estimi fil-proċess tal-baġit ta' kull sena, hija leġiżlazzjoni kruċjali għaliex hija leġiżlazzjoni li qed titlob lill-ogħla istituzzjoni ta' dan il-pajjiż tapprova l-operat tal-Gvern, il-mod kif se jkun qiegħed jonfoq il-flus li se jkun qiegħed idaħħal, kif dawn il-flus jinkwadraw fil-programm politiku u wkoll fl-isfond tal-prijoritajiet ekonomiċi u soċjali li għandu pajjiżna.

Għalhekk huwa importanti li dan id-dibattitu jsir, u huwa importanti li aħna, bħala membri tal-Oppożizzjoni b'mod partikolari, nitkellmu dwar din il-liġi għaliex hija liġi li timmarka l-mod ta' kif il-pajjiż se jkun qiegħed juża r-riżorsi finanzjarji li jirnexxilna niġġeneraw bħala poplu, flimkien mal-prijoritajiet soċjali u ekonomiċi li għandna marbutin magħhom.

Bħala punt tat-tluq irrid ngħid li huwa importanti li nifhmu li baġit ta' gvern m'għandux biss l-ispiża, però għandu wkoll id-dħul.

Essenzjalment, id-dħul tal-gvern tista' taqsmu fi tnejn b'mod prinċipali, fejn 90% tad-dħul jiġi mit-taxxi, u 10%, li fl-estimi jitqiesu bħala non-tax revenue, li jkunu ġejjin minn kirjiet, dividends, minn dħul ieħor tal-gvern, li mhuwiex dħul li wieħed jista' jikkategorizzah jew jikklassfikah bħala dħul mit-taxxa, imma jkun dħul ieħor.

Dawn id-90% tad-dħul mit-taxxi huma 90% li, by and large, jiġu mill-income tax, mill-kontribuzzjonijiet tas-sigurtà soċjali, mill-VAT, minn liċenzji oħrajn, mid-dazji, mis-sisa, eċċ. Matul l-2019, skont l-estimi li ressaq il-Gvern quddiem din il-Kamra, dawn huma mistennija li jlaħħqu ftit iktar minn €4.5 biljun li, meta mqabbla mar-revised estimates ta' dak li daħħal il-Gvern fl-2018, li huwa ftit iktar minn €4.2 biljun, tara li din is-sena minn dħul fit-taxxi l-Gvern se jdaħħal €360 miljun iktar minn dak li daħħal is-sena l-oħra.

Wieħed irid jifhem li dan id-dħul mhux xi dħul ġenerat minn xi riżorsa naturali f'pajjiżna, però huwa dħul ġenerat mix-xogħol, mill-attività ekonomika, imma mit-taxxi u mill-kontribuzzjonijiet tas-sigurtà soċjali li jħallsu l-ħaddiema f'pajjiżna biex jiġġeneraw dan id-dħul sabiex il-Gvern ikollu l-flus biex ikun jista' jiffinanzja.

Għalhekk, meta tqis li din is-sena kull min jaħdem f'dan il-pajjiż, kull min jikkontribwixxi, kull min jiġġenera xi forma ta' attività ekonomika se jkun qiegħed joħloq €360 miljun iktar mis-sena li għaddiet fir-rigward tal-budgets, wieħed jirrealizza u jifhem il-kuntest ta' dak li jingħad ħafna drabi f'ċerti diskorsi ta' kemm huma sostenibbli l-pensjonijiet u kemm le.

Jekk inti tqis li dawn it-€360 miljun qed niġġenerawhom aħna kollettivament mit-taxxi, li qed jikkontribwixxi għalihom kull min jaħdem u kull min joħloq attività ekonomika f'dan il-pajjiż, allura mhuwiex biżżejjed li tgħid dawn it-€360 miljun ġbarthom, imma huwa importanti li tara kif dawn it-€360 miljun li se niġbru iktar mis-sena li għaddiet jintnefqu bl-iktar mod responsabbli u bl-aħjar mod biex iħallu ġid soċjali u ġid ekonomiku.

Hemmhekk tara wkoll kemm id-dibattitu fuq l-ispiża ta' dan il-pajjiż, fuq kemm il-gvern jonfoq u fiex il-gvern jonfoq, huwa rilevanti biex tifhem il-kuntest ekonomiku u soċjali li fih qed jiġi mibni l-baġit ta' pajjiżna.

Meta inti tara li bl-andament ekonomiku tiegħu l-pajjiż qed jiġġenera dan it-tip ta' dħul addizzjonali, inti trid tara li dak id-dħul addizzjonali ma jinħaraqx fi spiża rikorrenti li mhijiex neċessarja li ssir.

Però, dak id-dħul li, nerġa' ngħid, qed inħallsu aħna - mhux qed jiġġenerah il-gvern minn xi mkien separat jew minn xi materja prima - jiġi allokat u użat bl-aħjar mod possibbli.

Dan biex inkunu ċerti li l-ġid li qed jinħoloq jitqassam ġustament.

Imma, aktar minn hekk, irridu naraw li huwa ġid li l-ħsieb fuqu huwa fit-tul u mhux sempliċiment spiża short term li wieħed mhux neċessarjament ikun qed jara xi ġid marbut magħha fit-tul.

F'dan l-isfond nixtieq nuża l-ftit ħin li għandi f'dan id-dibattitu biex aktar milli nitkellem b'mod dejjaq fuq il-qasam li nkopri jien, niffoka aktar b'mod ġenerali, u nagħmel ftit riflessjonijiet dwar kif l-eżerċizzju tal-Baġit jirrifletti r-ruħ ta' pajjiżna, ir-ruħ ta' dan in-nazzjon, imma wkoll il-prijoritajiet li qed inpoġġu quddiem il-poplu, kemm f'dak li għandu x'jaqsam mal-ħidma soċjali li hemm bżonn fil-pajjiż, imma, aktar u aktar, kif aħna qegħdin insaħħu l-qafas ekonomiku biex inkunu nistgħu niġġeneraw aktar ġid.

Id-diskussjonijiet u d-dibattiti li aħna jkollna fuq dan il-qasam huma diskussjonijiet li hemm bżonn li nħarsu lejhom f'qafas aktar sħiħ u aktar mibni fuq fejn irridu nieħdu lil pajjiżna.

Għalhekk nemmen – u fil-fatt tkellimt kemm-il darba f'dan l-isfond – li dan il-Parlament għandu bżonn jiddibatti ħafna aktar materji ta' politika, jiġifieri policy, materji ta' importanza li ħafna drabi, minħabba diversi raġunijiet li mhux neċessarjament jolqtu lin-nies, dawn id-dibattiti dwar policy ma jsirux u ma niffokawx fuqhom.

Id-dibattiti li jkollna fuq policy – u se nuża l-kelma "policy" għax il-kelma "politika" bil-Malti ħafna drabi għandha konnotazzjonijiet differenti – huma waħdiet, u nemmen li dibattitu bħal dan li għandna quddiemna bħalissa, tal-estimi, huwa dibattitu propizju li fih għandna nagħmlu din it-tip ta' diskussjoni.

Dan għax fil-verità, meta qed tapprova l-ispiża ta' pajjiż, €4.5 biljun, irridu naraw li dawk il-flus qed jintnefqu bl-aħjar mod possibbli, b'mod li jindirizzaw il-kwestjonijiet veri li qed jolqtu lin-nies u li qed iġegħluhom jieħdu deċiżjonijiet ta' kuljum f'ħajjithom biex ikomplu jmexxu 'l quddiem 'il-familji tagħhom.

Huwa inutli li lin-nies, lil kull min ikun għaddej minn ċirkostanzi ekonomiċi diffiċli, tgħidlu li kollox sejjer tajjeb, li kollox qed jiġi riżolt.

Mill-banda l-oħra, huwa inutli mbagħad li tgħidilhom li jekk ma jaċċettawx il-mudell ekonomiku li daħħal dan il-gvern iridu jinsew il-pensjonijiet.

Mela l-€100 miljun addizzjonali li qed jiġġeneraw ħaddiema barranin f'dan il-pajjiż, f'daqqa waħda dawk saru l-fulkru sħiħ li fuqu jiddependi l-futur tal-pensjonijiet ta' dan il-pajjiż.

Jiena nifhem li biex tkompli tikber l-ekonomija rridu nkabbru l-valur tagħha permezz ta' aktar attrazzjoni ta' talent f'dan il-pajjiż – dak l-argument nifhmu.

Però, żgur li ma nistax nifhem l-argument li prim ministru ta' pajjiż jiġi jgħid li l-pensjonijiet jiddependu fuq il-workforce barranija!

Mela, jekk jiġri xi ħaġa fl-ekonomija tagħna u l-workforce barranija, għal raġuni jew oħra, tonqos jew tinbidel, ifisser li l-pensjonijiet ta' pajjiżna jispiċċaw?

U dan meta d-dħul li qed jiġġenera l-pajjiż huwa dħul li huwa suffiċjenti biex inkomplu nsaħħu l-pensjonijiet tagħna, ġaladarba l-ispiża operazzjonali tal-gvern, l-ispiża diskrezzjonali tal-gvern, tkun spiża li hija in check, tkun spiża li qed trendi l-valur li għandna bżonn, mingħajr ma nkomplu nkabbru l-gvern u l-istituzzjonijiet tal-gvern u n-nefqa diskrezzjonali tal-gvern b'mod li mhuwiex sostenibbli?

Għalhekk nemmen li dibattitu bħal dan għandu jkun ukoll dibattitu li jinbena fuq il-viżjoni li aħna għandna għal pajjiżna.

Rari jkollna diskussjoni f'dan il-Parlament dwar fejn irridu nieħdu lil dan il-pajjiż.

Ikollna diskussjonijiet fuq elf ħaġa; però, fuq fejn irridu nieħdu lil dan il-pajjiż, fuq fejn irridu nwassluh u fuq fejn se narawh meta tispiċċa din il-leġiżlatura, rari jkollna.

Jiena nemmen li ma nistgħux sempliċement nibqgħu niddiskutu u nirrepetu l-mantra tat-tkabbir fil-Prodott Gross Domestiku (GDP), il-mantra tal-persentaġġi tat-tkabbir ekonomiku, għax dik il-mantra qed twassal għal sitwazzjoni li qed taħbi.

Dan qed iservi bħala smokescreen għal affarijiet u problemi reali li jeżistu fil-pajjiż u li għandna bżonn nindirizzaw.

Id-dinja kollha, kif semmejt kemm-il darba f'dan il-Parlament, b'mod partikolari pajjiżi li huma żviluppati u pajjiżi li għandhom ekonomiji moderni, qed jitilqu lil hinn minn sempliċiment il-kejl ta' kemm il-pajjiż sejjer tajjeb bil-prodott gross domestiku.

Dawn il-pajjiżi qed iħarsu lejn kif qed tgħix f'pajjiżek, lejn il-kwalità tal-ħajja f'dak il-pajjiż, lejn kif b'mod individwali l-poplu qed javvanza, lejn kif min ikun fil-parti t'isfel tas-soċjetà għandu l-abbiltà, il-mobbiltà u l-funzjonalità li jista' jimxi 'l quddiem.

Sur President, il-kejl ekonomiku li napplikaw illum, sfortunatament, huwa bbażat fuq il-liġi tal-averages, u allura mhux neċessarjament qed jirrifletti verament dawk l-oqsma li għandna niffokaw fuqhom.

Jien inħoss li għandna niffokaw aktar fuq viżjoni li tkun ibbażata fuq il-ġid komuni, viżjoni li meta qegħdin niddiskutu fejn irridu nieħdu 'l-ekonomija ta' dan il-pajjiż, ma nirraġunawx biċ-ċifri immedjati, imma nħarsu lejn is-sostenibbiltà tal-ekonomija ta' pajjiżna fit-tul.

Dan għax jekk l-aspirazzjoni tagħna tieqaf billi nħarsu lejn iċ-ċifri immedjati – għax l-ekonomija globali hi dik li hi – l-aspirazzjonijiet tagħna huma aspirazzjonijiet qosra, aspirazzjonijiet short term.

Però dawk l-aspirazzjonijiet minnhom infushom għal xiex se jwasslu?

Se jwasslu li jekk aħna ma naspirawx aktar 'il fuq, jekk ma naspirawx għal ekonomija bbażata aktar fuq valur miżjud, ekonomija li ma tiddependix min-numru tal-ħaddiema, imma tiddependi mill-kontribut ta' dawk il-ħaddiema u mit-tip ta' attività ekonomika li se nkunu qegħdin noħolqu, attività ekonomika li ma tniġġisx, attività ekonomika li mhijiex ibbażata fuq l-użu ta' aktar art, imma fuq il-ġenerazzjoni ta' ħafna aktar valur ekonomiku minn dik l-art u minn dak l-ispazju li għandna … Jien nemmen li l-viżjoni tagħna trid tkun viżjoni bbażata fuq dak li nemmnu li hu l-aħjar għat-tfal tagħna, għall-ġenerazzjonijiet li jmiss ta' dan il-pajjiż.

Il-ġimgħa l-oħra f'Kumitat Konġunt bejn il-Kumitat Permanenti dwar il-Familja u l-Kumitat Permanenti dwar l-Affarijiet Soċjali, kellna diskussjoni mal-Fondazzjoni tal-President għall-Ġid tas-Soċjetà, li fiha istitut partikolari li huwa l-Istitut dwar it-Tfulija.

Minn riċerka li dawn għamlu mat-tfal dwar x'jaraw mill-perspettiva tagħhom li huwa l-aktar importanti biex fil-politika noħolqu aktar ġid, fi kliemhom, u fil-mod kif imbagħad ġie interpretat minn min kien qed imexxi din ir-riċerka, qalu li huma jdejjaqhom li jaraw politika li hija – m'użawx dan il-kliem, imma l-konklużjoni – tribali, politika fejn ħadd ma jista' jasal għal xejn ħlief għaż-zero-sum game, li dak li titlef int nirbħu jien u viċi versa.

Mit-tip ta' ideat li anke t-tfal ikunu qegħdin iressqu lejna l-politiċi tara t-tip ta' politika li jridu.

U jiena nemmen li din hija politika li verament irridu nibdew inħarsu lejha bis-serjetà.

Nerġa' ngħid, trid tkun politika ispirata mill-ġid komuni u politika li trid tibda tħares lejn metodi ġodda ta' kif nistgħu nwasslu lil dan il-pajjiż f'postijiet ħafna aktar avvanzati.

L-ewwel nett, trid tkun politika mibnija fuq sussidjarjetà akbar, fuq il-kunċett ta' power sharing, il-kunċett ta' government sharing, fejn ma tistax tibqa' sitwazzjoni li s-sussidjarjetà qed tiġi retrenched lura u mhux tmur aktar 'il quddiem, sitwazzjoni u sistema politika li permezz tagħha tissaħħaħ ħafna aktar il-midja indipendenti u ma jkollhiex għalfejn taħdem fi straitjackets minħabba s-sostenibbiltà tagħha.

Illum nafu li l-midja indipendenti tiffaċċja problemi u sfidi kbar ħafna fis-sostenibbiltà tagħha għax id-dħul li għandhom il-mainstream media houses huwa dħul li bih rarament u diffiċilment ħafna ikunu jistgħu jkampaw finanzjarjament.

Fl-opinjoni tiegħi, dak huwa wieħed mill-pilastri li aħna bħala politiċi rridu naraw li jissaħħu, u għalhekk għandna naraw u nħarsu lejn kif insaħħuh, imma rridu wkoll naraw kif – fil-kontest ta' dan id-dibattitu li għaddej bħalissa – ikollna gvern iċken, gvern li l-footprint tiegħu tkun ħafna iżgħar minn dik li hi, u mhux b'footprint li kostantament tikber sena fuq oħra.

B'hekk, minflok il-finanzjament li, nerġa' ngħid, qed jiġi mit-taxxi li nħallsu aħna, imur fuq spiża diskrezzjonali, imur fuq it-tkattir tal-ġid ekonomiku, f'aktar investiment fis-settur privat, f'investiment akbar fl-infrastruttura u f'investiment akbar fil-ħiliet li jrid ikollna fl-ekonomija tagħna.

Irridu wkoll nibdew naraw kif il-kunċett ta' sussidjarjetà jestendi lilu nnfisu biex inkomplu nsaħħu t-tielet settur f'dan il-pajjiż, u ċjoè, is-settur tal-volontarjat, is-settur tan-not for profit.

Il-liġi dwar is-social enterprises tfaċċat fl-aħħar leġiżlatura, però ma reġgħetx ġiet quddiem il-Parlament.

Huwa importanti li nibdew nagħtu funzjonijiet li jistgħu jagħmluhom aħjar mill-gvern lil dawn l-organizzazzjonijiet.

Però, jagħmluhom aħjar mhux għall-profitt, iżda sabiex ikunu qed jagħtu valur lura lis-soċjetà.

Jekk tieħu l-mudell tal-isptarijiet, li huwa case study perfett f'dan il-pajjiż, u tara l-mod ta' kif sar il-proċess u ta' kif it-taxpayer spiċċa jmur minn taħt minflok jibbenefika, kemm f'termini ta' servizz, kif ukoll f'termini ta' finanzjament, tara blueprint ta' kif it-tielet settur jista' jissaħħaħ f'dan il-pajjiż.

Jiena nemmen li rridu nimxu lil hinn minn kunċett ta' public private partnerships u nħarsu aktar lejn kif it-tielet settur, is-settur li ma jaħdimx għall-profitt, ikun jista' jipparteċipa u jaħdem aktar f'funzjonijiet pubbliċi f'dan il-pajjiż.

Dan għadna fl-infanzja tiegħu; qegħdin fl-2019 u pajjiżi barra minn Malta, li forsi huma aktar żviluppati minna, għaddew miċ-ċiklu tal-public private partnerships u llum wasslu biex jagħlquh u diġà bdew iħaddmu ħafna aktar il-kuntest u l-element ta' kif tista' tuża n-not for profit biex tkun tista' topera funzjonijiet pubbliċi.

Sur President, se nagħlaq id-diskors tiegħi billi ngħid li għalhekk jien nemmen li din l-istituzzjoni għandna l-obbligu u d-dmir, kif għandu kull wieħed u waħda minna, li nibdew inħarsu u nwittu t-triq ta' fejn irridu nieħdu lil dan il-pajjiż.

L-ispiża li qed nallokaw mhijiex spiża żgħira, il-flus li qed jinġabru mit-taxpayers, u ċjoè, l-€4.5 biljun li semmejt fil-bidu tad-diskors tiegħi, nemmen li mhumiex qegħdin jintużaw bl-aħjar mod u mhumiex qegħdin jagħtu l-ogħla valur tal-flus tan-nies.

Inħoss li finalment l-għan tagħna jrid ikun li l-ispiża tintnefaq f'kuntest ta' viżjoni għal dan il-pajjiż, però tintnefaq biex verament inkunu nistgħu nagħtu qafas soċjali b'saħħtu lil dan il-pajjiż, bi gvern li jonfoq inqas fuqu nnifsu u jalloka aktar finanzjament fejn verament għandna l-prijoritajiet soċjali u ekonomiċi ta' pajjiżna.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Is-Segretarju Parlamentari Silvio Parnis.

SILVIO PARNIS (Segretarju Parlamentari għall-Gvern Lokali u Komunitajiet): Sur President, naħseb li huwa tajjeb li nitkellmu ftit, għax dan il-Parlament jippermettilna li nagħmlu dan, dwar l-Estimi tal-Baġit.

Illum, grazzi għat-Televiżjoni tal-Parlament, in-nies hemm barra qegħdin isegwu ħafna l-Parlament u naħseb li jgħidu: Mela dawn se jibqgħu jiddiskutu l-Baġit?

Però jien, aktar milli niddiskuti l-Baġit biex naraw x'miżuri pożittivi ħadna fih, fosthom li ħadna ħsieb il-pensjonanti, il-familji, l-infrastruttura, il-qasam tas-saħħa, il-qasam tal-enerġija, it-turiżmu, il-kunsilli lokali … Bħalissa qegħdin fi żmien fejn qegħdin niddiskutu, u wasalna biex nikkonkludu, ir-riforma fil-kunsilli lokali.

Meta tkun għaddej b'riforma huwa faċli li tisma' jew taħseb li tkun qed tisma'; ikun faċli li tkun hemmhekk biex tikkonkludi ħalli tagħlaq malajr.

Però meta għaddejjin b'din id-diskussjoni dwar din ir-riforma, il-ħsebijiet u l-viżjoni tagħna lkoll flimkien ta' fejn irridu mmorru trid tibda minn fejn tlaqna.

Bħala Segretarjat, minn fejn tlaqna dwar il-kunsilli lokali?

Meta ħriġna l-White Paper u smajna lin-nies, x'kienu qegħdin jaħsbu dwar il-kunsilli lokali?

X'jaħsbu n-nies hemm barra dwar il-gvern lokali?

U llum, meta qegħdin niddiskutu dan il-qasam fil-Baġit f'dan il-Parlament naħseb li huwa tajjeb li nħarsu lura lejn l-aħħar sena ta' ħidma u fejn ridna mmorru.

Fejn irridu mmorru din is-sena?

X'irridu mill-kunsilli lokali?

X'irridu nagħmlu verament mill-kunsilli lokali?

Naħseb li huwa tajjeb li f'din id-diskussjoni, flimkien mal-kollega tiegħi, ix-Shadow Minister l-Onor.

Robert Cutajar, qegħdin naħdmu tant tajjeb u bil-għaqal … Ma jfissirx li naqblu f'kollox, però qegħdin nipprovaw noħorġu t-tajjeb miż-żewġ naħat, ngħaqqduhom f'din ir-riforma, niġu f'dan il-Parlament biex fl-elezzjoni ta' Mejju li ġej ikollna l-aqwa sindki u kunsilliera fil-lokalitajiet tagħna.

Huwa tajjeb li ngħidu lin-nies hemm barra x'għamilna tul l-2018 biex imbagħad il-Gvern fil-Baġit ivvota żieda ta' €7.1 miljun lill-kunsilli lokali.

Fejn ridna mmorru?

U naħseb li ma tistax tagħmel is-suċċess tiegħek jekk ma taħdimx bi pjan.

Allura staqsejna lin-nies hemm barra kif jaħsbuha fuq il-kunsilli lokali.

In-nies hemm barra ħadu for granted li għandek kunsill lokali li jeħodlok ħsieb il-lokal tiegħek.

Imma aħna mhux hekk biss ridna, imma ridna naraw kif se nsaħħu lill-kunsilli lokali, il-gvern lokali tagħna.

Għalhekk fir-riforma li qegħdin naħdmu fuqha, aktar milli qegħdin naraw x'se jakkwistaw is-sindki, il-kunsilliera u s-segretarji eżekuttivi, aktar qegħdin naraw x'se jieħdu n-nies hemm barra minn din ir-riforma.

Naħseb li huwa tajjeb li nibdew naraw x'għamilna matul is-sena li għaddiet.

Fosthom, ridna nsaħħu d-Dipartiment tal-Gvern Lokali.

Is-sindki, il-kunsilliera u s-segretarji eżekuttivi jridu jħossu li għandhom xi ħadd li jista' jgħinhom fl-isfidi li jkollhom, li meta jkollhom problema jsibu ma' min jiddiskutuha.

Fil-fatt għadni kemm irċevejt email mingħand is-Sindku tas-Swieqi li nħolqitlu problema mal-Korporazzjoni għas-Servizzi tal-Ilma wara li ħareġ tender biex jagħmel triq.

Dan kellem lili biex naraw kif nistgħu ngħinuh.

Aħna għandna d-Dipartment tal-Gvern Lokali li jista' jgħinu u, fil-fatt, dik kienet waħda mill-affarijiet li għamilna.

Hemmhekk mhux biss għamilna bidla fil-post, fejn issa qegħdin nikkonċentraw kollox f'bini wieħed u hemm id-Direttur Ġenerali, id-Direttur u l-ħaddiema, imma saħħaħna wkoll il-Customer Care.

Kellna kunsilli lokali li kont tibgħatilhom e-mail u tirċievi lura out of office reply, iċċemplilhom u ma jirrispondukx.

Dawn huma l-waħdiet; imma issa, jekk xi ħadd iċempel u ma qabadx il-kunsill lokali, għall-inqas sab id-dipartiment tal-gvern.

Nista' ngħid li fil-ftit xhur kemm ilu mwaqqaf dan id-dipartiment irċevew 'il fuq minn 2,000 talba fuq nuqqasijiet fil-kunsilli lokali.

Jiġifieri bdejna naraw kif in-nies hemm barra jħossu li hemm xi ħadd qed jismagħhom f'dan id-dipartiment.

Issa se ngħid ftit kif jaħdmu l-kunsilli lokali.

Fil-kunsill lokali għandek is-sindku, il-kunsilliera u s-segretarju eżekuttiv li jieħu ħsieb il-kunsill lokali.

Kellna lokalitajiet li kienu bla segretarju eżekuttiv u kellna anke reġjuni lokali li ma kellhomx segretarju jew segretarja.

Hemm segretarji eżekuttivi li jieħdu ħsieb lokal, bħal Ħaż-Żabbar, imbagħad għandek kunsill lokali li m'għandhomx segretarju eżekuttiv.

Pereżempju, fil-każ tal-Gudja, is-segretarju jrid jieħu ħsieb il-Gudja u lokal ieħor.

Jiġifieri segretarju wieħed ta' kunsill kien qed jispiċċa jkun segretarju ta' lokal u aġent segretarju ta' żewġ lokalitajiet, jew segretarju ta' kunsill u aġent segretarju ta' reġjun.

Sur President, għidli ftit hekk kif jista' jkollok ir-riżultati fil-lokalitajiet tiegħek!

Għalhekk aħna ħadna ħsieb li nagħmlu pool ta' segretarji eżekuttivi billi għamilna talba għal dawk kollha li huma interessati li jkunu segretarji eżekuttivi f'kunsill lokali, u għamilnielhom intervista u rajna li dawn għandhom il-kredenzjali neċessarji.

Fil-fatt fil-ġranet li ġejjin, kull kunsill lokali se jkollu segretarju eżekuttiv u, barra minn hekk, mhux se jkun aktar permess li jkollok segretarju eżekuttiv li jkun part-time.

Min ikun segretarju eżekuttiv irid ikun full-time għax ma rridx li sa nofsinhar jew sas-1.00 p.m. għandek is-segretarju jew is-segretarja, u mbagħad jekk jiġi xi ħadd wara t-3.00 p.m. jew l-4.00 p.m. isib li din il-persuna tkun taħdem part-time.

Il-kunsilli lokali rridu nagħmluhom jaħdmu b'mod li naraw x'se jakkwistaw in-nies hemm barra.

Barra minn hekk, f'din ir-riforma kellna l-mistoqsijiet dwar għandux ikollna sindku full-time fil-lokalitajiet.

In-nies aktar milli jridu sindku full-time, aktar iridu li jkollok kunsill lokali li jaħdem u jagħti r-riżultati.

Għalhekk f'din ir-riforma, minn din is-sena se nibdew naraw ir-reġjuni jaħdmu.

Bħalissa għandna ħames reġjuni u qegħdin nipproponu li dawn jiġu sitta biex jagħmlu aktar sens ġeografikament.

Jiġifieri jkollok Bormla, il-Birgu, l-Isla u x-Xgħajra - il-kunsilli tal-Port - ikunu qegħdin għalihom; Għawdex ma missejniehx għax dak huwa reġjun għalih, u mbagħadh hemm ir-Reġjun tal-Punent u r-Reġjun Ċentrali.

Lil dawn ir-reġjuni se nkunu qegħdin nagħtuhom responsabbiltajiet li ma ħadnihomx mill-kunsilli lokali, imma kienu … Se jkunu reġjuni li jaħdmu u jagħmlu d-differenza.

Għalhekk f'dan il-baġit il-Gvern ta €3.1 miljun lir-reġjuni u issa dawn irid ikollhom baġit għalihom u responsabbiltajiet għalihom.

Il-president tar-reġjun se jibda jitkellem mas-sindki tar-reġjun tiegħu biex jagħmlu bidliet fil-lokalitajiet tagħhom.

Hawnhekk irrid nieħu l-okkażjoni biex nirringrazzja lis-sindki u lill-maġġoranza kbira tal-kunsilliera għax-xogħol li jagħmlu.

Sur President, tajjeb li nsemmi li l-Gvern, barra l-allokazzjoni li jagħti lill-kunsilli lokali, jagħtihom €1.5 miljun biex joħorġu bi proġetti.

Iżda jien sibt li għal dawn il-proġetti tliet snin ilu kienet toħroġ skema, il-kunsilli lokali japplikaw għaliha, il-proġett ikun għadu ma sarx, il-flus ma jingħatawx, jgħaddi l-aħħar tas-sena, il-Gvern jeħodli l-€1.5 miljun għax il-proġett ikun għadu ma sarx u ma nistax noħroġ skema oħra ta' €1.5 miljun għall-kunsilli lokali.

Allura x'għamilna f'din is-sena?

Rajna x'kienu l-proġetti ta' dawk il-kunsilli lokali kollha li tliet snin ilu applikaw għal din l-iskema, rajna li kellhom il-permessi kollha neċessarji, għaddejnielhom il-flus – għax aħna għandna fiduċja fil-kunsilli lokali – u għednielhom li ladarba għandhom il-proġett ippjanat u għandhom il-permessi mingħand l-Awtorità tal-Ippjanar, il-flus jeħduhom fil-baġit tagħhom, ħalli din is-sena … Hawnhekk irrid nirringrazzja lid-Direttur Marisa Pisani, li flimkien qegħdin naħdmu biex fil-ġimgħat li ġejjin noħorġu numru ta' skemi lill-kunsilli lokali bil-għan li lill-kunsilli lokali nibdluhom.

Barra minn hekk, il-Gvern jagħti €50 miljun lill-kunsilli lokali.

Jien irrid li dawn il-€50 miljun il-kunsilli lokali jerġgħu jagħtuhom lin-nies hemm barra biex igawdu minnhom huma.

Dawn il-€50 miljun imorru biex jitħallsu l-pagi tal-istaff – dini hija spiża amministrattiva li ssibha kulllimkien, inkluż f'dan il-Parlament, f'aġenziji u f'kumpaniji privati għax il-ħaddiema kullimkien iridu jitħallsu – biex iħallsu lill-kuntratturi għall-kuntratti tal-knis u l-ġbir tal-iskart, tal-patching tat-toroq, tal-istages tal-linja, tal-ġonna, eċċ. F'din is-sena aħna qegħdin naħdmu biex naraw li jkun hemm l-istandards f'dak il-kuntratt li l-kuntratturi jkunu ħadu f'lokalità.

Pereżempju, jien għadni kemm bgħatt email min-naħa tad-dipartiment biex naraw li l-kenniesa u dawk li jiġbru l-iskart ikunu libsin ħwejjeġ protettivi, u mhux ikunu qishom ħaddiema tat-tielet dinja, u dan b'rispett lejn il-ħaddiem u b'rispett lejn iċ-ċittadin tal-lokalità biex ikunu jafu li dik hija l-persuna li tnaddaf it-toroq.

Jien għandi għal qalbi l-ambjent; huwa prijorità fil-ħidma tiegħi u nieħu pjaċir nara li l-kunsilli lokali jagħmlu bidla dwar l-ambjent fil-lokalitajiet tagħhom.

Jien ma nistax nibqa' nissaporti li f'dan il-pajjiż il-ġonna pubbliċi u l-bandli li jaqgħu taħt il-kunsilli lokali li fix-xitwa, għax il-Bambin jibagħtilhom ix-xita, kollha jħaddru, u fis-sajf kollox mejjet.

Għalhekk, dalgħodu ssuġġerejt li noħorġu skema għall-kunsilli lokali li biha nkunu nistgħu ngħinuhom ħalli jkollna sistema ta' irrigazzjoni fil-ġonna u fil-bandli sabiex inħallu dawn il-postijiet dejjem ħajjin.

Irrid ngħid li qegħdin naslu, u qegħdin naslu flimkien.

Ħmistax ilu kellna l-ewwel seminar bejn id-dipartiment u l-entitajiet kollha li jkollhom x'jaqsmu mal-kunsilli lokali.

In-nies għandhom għarfien tal-kunsill lokali, jemmnu fil-kunsill lokali u għal kull ħaġa, bħala l-ewwel pass, imorru għand il-kunsill lokali.

Jien irrid li meta jmur xi ħadd għand il-kunsill lokali biex, pereżempju, jilmenta fuq it-trasport pubbliku, għalkemm dan is-servizz ma jaqax taħt il-kunsill lokali, nibdew naraw li l-kunsill lokali jkun jista' jikteb lil dik l-entità responsabbli, u lil dik il-persuna li ġiet tagħmel l-ilment jagħtiha risposta.

Għalhekk, grazzi għall-PPS, għamilna laqgħa interessanti ħafna, għaliex għall-ewwel darba stedinna 'l-entitajiet kollha biex jiltaqgħu mas-sindki u s-segretarji eżekuttivi u jagħtu l-kontribut tagħhom.

Issa l-kunsilli lokali se jkollhom liaison person fl-entitajiet bħall-Korporazzjoni għas-Servizzi tal-Ilma, it-Trasport, is-Saħħa, l-Enemalta, id-Drenaġġ, eċċ. u din se tkun qed taħdem mal-kunsilli lokali.

Din hija xi ħaġa li qegħdin naqblu dwarha, kemm il-Gvern kif ukoll l-Oppożizzjoni.

Il-flus huma importanti għall-kunsilli lokali, imma huwa importanti wkoll li d-dipartimenti jkunu qegħdin jaħdmu mal-kunsilli lokali.

Fil-ġranet li ġejjin se nkunu qegħdin nagħmlu laqgħa mal-Awtorità tal-Ippjanar għax, barra l-€50 miljun li l-Gvern jagħti lill-kunsilli lokali, hemm €27 miljun ieħor fl-Awtorità tal-Ippjanar li jmorru għall-kunsilli lokali.

Hemm kunsilli lokali li forsi ma jkunux daqshekk familjari mal-iskemi tagħna u allura se nkunu qegħdin nagħmlulhom dan is-seminar biex ngħinuhom ħalli jużaw dawn is-€27 miljun li hemm fl-Awtorità tal-Ippjanar biex, pereżempju, jirranġaw sqaqien bis-slabs, jirranġaw pjazez u jagħmlu CCTV cameras.

Jien għedtilhom li aħna rridu ngħinuhom, irridu nagħmlu dan id-dipartiment ħaj u rridu nagħmlu l-bidla meħtieġa f'dan id-dipartiment.

U fil-fatt qegħdin naslu.

Bħalissa qegħdin naħdmu biex ikollna waħda mill-isbaħ ċerimonji tal-ġurament tas-sindki u l-kunsilliera wara l-elezzjonijiet tal-kunsilli lokali.

Imma huwa importanti li mill-ewwel nibdew naħdmu.

Irridu naraw li wieħed mhux sempliċement ikun laħaq sindku u mbagħad inħalluh jaqdef għal rasu.

Jekk wieħed ikun laħaq sindku jew kunsillier u jkun għad m'għandux idea tal-kunsilli lokali, id-Dipartiment tal-Gvern Lokali se jkun qed jaħdem miegħu biex jgħinu jsir jaf għal xiex daħal u x'inhuma r-rwol u r-responsabbiltà tiegħu.

Jekk m'aħniex se nkunu hemm biex nixprunaw lis-sindki ħalli jkollna sindki li verament jagħmlu l-bidla meħtieġa fil-lokalitajiet tagħna.

Jien ngħid li aħna, bħala gvern lokali, għandna responsabbiltà kbira.

Immaġina li kieku pajjiżna ma jkollux min imexxih fuq l-indafa fit-toroq, fuq it-tabelli u l-manutenzjoni tat-toroq, fuq il-ġonna jew fuq il-bandli; kieku kulħadd ikun għal riħu u nibqgħu bil-bandli mkissrin u s-siġar mhux imsoqqija!

Għalhekk din ir-riforma hija importante.

Irridu li mill-kunsilli lokali nagħmlu verament gvern lokali.

F'din ir-riforma qegħdin insaħħu u nagħtu għarfien tar-responsabbiltajiet li għandhom il-kunsilli lokali u għall-ewwel darba se nkunu qed nagħtu responsabbiltajiet lir-reġjuni, għax ir-reġjuni, jekk jaħdmu kif nixtiquhom aħna, ikunu jistgħu jġibu fondi mill-Unjoni Ewropea.

Huwa inutli li lokalità, pereżempju l-Għarb, tapplika waħedha.

Imma jekk japplika r-reġjun f'isimha, ikun hemm aktar ċans li jinġiebu fondi biex isiru l-bidliet li jixirqu mill-kunsilli lokali.

Aħna din is-sena se nkunu qegħdin naħdmu biex nagħtu taħriġ intensiv lill-kunsilliera, lis-sindki u lis-segretarji eżekuttivi ħalli verament nagħmlu l-bidliet li jixirqu fil-lokalitajiet.

Sur President, naf li kien hemm kontroversja dwar l-aġenzija tat-toroq, imma mill-feedback qawwi li għandi mill-kunsilli lokali nista' ngħid li qegħdin iħossu li anke r-residenti … U din se tgħin fl-elezzjonijiet tal-kunsilli lokali.

Issa, grazzi għal Infrastruttura Malta, se nibdew naraw it-toroq isiru.

Qabel kien hemm toroq li kont tmur tirrapportahom għand il-kunsill lokali u kien jgħidlek li jista' jagħmillek il-patching.

Minkejja l-kontroversja li kien hemm fuq it-twaqqif tal-Aġenzija – ma jimpurtax li ma qbilniex, Gvern u Oppożizzjoni, anzi dak huwa ta' ġid għax nistgħu naħdmu fuq dawk il-punti – illum meta nagħmlu laqgħat u żjarat fil-lokalitajiet, jien u l-Ministru Ian Borg qed naraw li n-nies hemm barra żgur qegħdin iħossu d-differenza.

Uħud jgħidulek li qatt ma kellhom it-tama li t-triq tagħhom xi darba kienet se ssir.

Issa se naqleb ftit is-suġġett u nitkellem fuq xi ħaġa differenti li qegħdin naħdmu fuqha.

Qed nirreferi għal-LESA.

Il-LESA hija aġenzija li meta writnieha n-nies hemm barra kienu jħarsu lejn l-uffiċjal tal-komunità bħala li qiegħed hemmhekk biex jagħti ċ-ċitazzjonijiet.

Forsi din il-mentalità ġiet minn meta l-uffiċjali tal-komunità, li dakinhar kienu gwardjani lokali, kienu mmexxija mill-kuntrattur, li aktar ma kienu jingħataw ċitazzjonijiet aktar kien jaqbillu!

Minn statistika li għandi, nista' ngħid li s-sena l-oħra d-dħul miċ-ċitazzjonijiet naqas b'nofs miljun, għax morna fuq edukazzjoni.

Il-LESA naqqset id-dħul tagħha b'€0.5 miljun miċ-ċitazzjonijiet.

U dan għax is-sena l-oħra għafasna fuq it-taħriġ u l-edukazzjoni.

Però ma nistgħux nibqgħu nedukaw lin-nies u ma nitgħallmu qatt.

Imbagħad irridu naraw li jkollna r-riżultati.

Kif diġà għedt, is-sena l-oħra l-uffiċjali tal-komunità naqqsu d-dħul tal-LESA b'€0.5 miljun f'ċitazzjonijiet.

Iżda x'għamilna aktar?

Din is-sena f'dan il-Parlament, bi qbil unanimu, lill-gwardjani lokali tajniehom l-isem ta' uffiċjali tal-komunità u bdilnielhom l-uniformi li ma kenitx tagħmlilhom ġieħ.

Illum tistaqsi: Fejn marru l-gwardjani lokali!

L-uffiċini tal-LESA iċċaqilqu minn Gwardamanġa għall-Fgura, fejn għandhom post xieraq.

Fil-ġranet li għaddew saru l-intervisti biex indaħħlu madwar 42 uffiċjal ġdid tal-komunità, u se nkunu qegħdin naħdmu biex nerġgħu niftħu l-applikazzjonijiet biex indaħħlu aktar uffiċjali tal-komunità fil-lokalitajiet tagħna.

Dan barra li fil-ġranet li ġejjin se nkunu qegħdin insaħħu l-amministrazzjoni tal-LESA, fosthom billi jkun hemm dipartiment għar-riżorsi umani u jkun hemm assistent kap eżekuttiv.

Jiġifieri mexjin u qegħdin naħdmu biex nipprovaw inġibu l-bidla.

Jekk tistaqsini jekk hux kollox miexi perfett fil-LESA, ngħidlek li nixtieq li kollox miexi perfett, imma għad hemm ħafna affarijiet x'nirranġaw u x'nagħmlu.

L-interess tiegħi huwa l-ħaddiem, li naraw li jkun kuntent, li meta jmur fuq il-post tax-xogħol iħossu li dieħel ġo familja.

Nista' ngħid li b'mod regolari jiġu ħaddiema fi gruppi jitkellmu miegħi.

Bħalissa għaddejjin b'diskussjonijiet dwar ftehim kollettiv mal-union li tirrappreżentahom, flimkien mal-amministrazzjoni tal-LESA, biex intejbulhom il-kondizzjonijiet tax-xogħol tagħhom, u dan biex verament inkunu nistgħu nagħmlu l-bidla fil-lokalitajiet tagħna.

Il-viżjoni tiegħi hi li nara li l-kunsilli lokali jsiru gvern lokali.

Nixtieq nara li s-sindki, il-viċi sindki u l-kunsilliera jkollhom l-istima li jixirqilhom.

Però rridu naraw ukoll li s-sindku jagħti r-responsabbiltà lil kull kunsillier.

Se ndaħħlu fil-liġi li jrid ikollok kunsillier responsabbli mill-anzjani, kunsillier responsabbli miż-żgħażagħ, kunsillier responsabbli mill-infrastruttura, kunsillier responsabbli mit-toroq u kunsillier responsabbli mill-ġonna, u fl-aħħar tas-sena kull wieħed minnhom irid jgħaddi rapport lid-dipartiment dwar dak li jkun għamel fis-sena ta' ħidma fil-lokal tiegħu.

Hawnhekk irrid nappella lis-sindki biex jagħtu responsabbiltà lill-kunsilliera kollha, ġejjin minn liema naħa ġejjin.

Bħalissa tkun għaddejja kampanja elettorali biex fl-elezzjoni tal-kunsilli lokali jiġi magħruf min se jitla', min ma jitlax, eċċ. Dak huwa normali u san fil-ħidma tagħna.

Imma wara li jsiru l-elezzjonijiet fil-25 ta' Mejju, min jitla' jrid jara kif se jbiddel il-lokalità tiegħu.

Ejjew naħdmu bħala team; m'hemmx lok ta' qasma fil-kunsilli lokali.

Fil-kunsilli lokali rridu nkunu hemmhekk biex nibdlu l-lokalitajiet.

Sur President, matul din is-sena u nofs kemm ili Segretarju Parlamentari għall-Gvern Lokali ħdimna u rnexxielna nagħmlu bidliet fil-lokalitajiet tagħna.

Fil-fatt fil-ġimgħat li ġejjin se nkun qed nitkellem mal-Ministru José Herrera biex naraw kif inħaddru aktar il-lokalitajiet tagħna.

Dan sabiex it-tfal tagħna għada pitgħada jsibu pajjiż aktar sabiħ u aktar organizzat.

Irridu verament nagħmlu l-bidliet li jixraq.

Irrid nirringrazzja lil dawk kollha li qegħdin jaħdmu miegħi, lit-team tar-riforma u lill-Onor.

Robert Cutajar f'isem l-Oppożizzjoni, li qegħdin naħdmu tajjeb flimkien mat-team tiegħu.

Ġieli jkun hemm affarijiet li ma naqblux dwarhom, imma naħseb li n-nies hemm barra ma jistgħux jisimgħu jew jaħsbu li f'dan il-Parlament qegħdin "huma u aħna".

In-nies hemm barra jridu jifhmu li aħna rridu naħdmu flimkien biex intejbu l-ħajja tan-nies, għax dak huwa s-sabiħ fil-politika.

Fil-politika jiġuk mumenti sbieħ u jiġuk ukoll mumenti koroh.

Imma l-aktar mumenti sbieħ fil-politika huma meta inti, bil-kariga tiegħek, jirnexxilek tibdel il-ħajja tan-nies.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

CLAUDETTE BUTTIGIEG: Sur President, se naqbad daqsxejn mid-diskors li kien qed jagħmel iktar kmieni l-Onor.

Claudio Grech, fejn semma l-fatt li l-okkażjoni li għandna quddiemna llum hija okkażjoni importanti biex aħna, fost affarijiet oħra, nitkellmu fuq policy.

Hu uża l-kelma bl-Ingliż policy, għaliex bil-kelma Maltija 'politika' aħna nifhmu xi ħaġa daqsxejn differenti.

Allura jien ukoll nixtieq nistaqsi xi mistoqsijiet marbutin mas-setturi li nsegwi jien.

Irrid nibda billi norbot ukoll ma' dak li kien qed jgħid is-Segretarju Parlamentari Parnis, li jista' jkun hemm kollaborazzjoni bejn iż-żewġ naħat tal-Kamra.

Aħna nagħmlu l-headlines meta ma naqblux.

Il-ħafna drabi li naqblu bejn iż-żewġ naħat tal-Kamra kważi ħadd ma jagħti kashom!

Fl-4 ta' dan ix-xahar, il-Ministru Helena Dalli ħarġet stqarrija li fiha rreferiet għal preżentazzjoni tal-Istitut Ewropew għall-Ugwaljanza bejn is-Sessi dwar in-numru ta' immigranti nisa fir-riskju li jgħaddu minn mutilazzjoni ġenitali femminili.

Fl-istqarrija tagħha l-Ministru qalet li bejn 39% u 57% tal-immigranti li qed jgħixu f'pajjiżna qegħdin f'dan ir-riskju.

Jien nixtieq infakkar lil din il-Kamra, bħalma għamlet il-Ministru Helena Dalli, li fl-2014 aħna għaddejna liġi proprju biex neħħejna l-mutilazzjoni ġenitali femminili.

Dan kollu jerġa' jfakkarni fil-punt li għamilt drabi oħra ġewwa din il-Kamra, u se nirrepetih illum.

Din il-Kamra tista' tgħaddi ħafna liġijiet sbieħ; jistgħu jkunu wkoll liġijiet li jkunu qed jintużaw biex, kif jgħidu bl-Ingliż, we tick the box, ħalli tkun tista' turi lil pajjiżi oħrajn x'avvanzi għamilt, speċjalment fir-rigward tal-ugwaljanza, il-qasam li nsegwi jien.

Però l-fatt li tkun għaddejt il-liġi minn din il-Kamra ma jfissirx li l-messaġġ ikun wasal hemm barra, u ma jfissirx li jkun qiegħed jasal fejn għandu jasal!

Allura żgur li l-aħbar li bejn 39% u 57% tan-nisa immigranti li jgħixu ġewwa pajjiżna qegħdin fir-riskju li jgħaddu minn din il-mutilazzjoni ġenitali femminili għandha tħassibna.

Jista' jkun li dawn in-nisa ma jafux li f'pajjiżna din hija illegali, u allura jħossu l-bżonn li huma jipprattikaw din it-tradizzjoni.

Għal min ma jafx, dan huwa intervent li jsir ħafna drabi mill-membri tal-familja, fejn prattikament lill-mara jaqtgħulha partijiet mill-ġenitali tagħha.

Din hija tradizzjoni jew parti minn kultura li diffiċli li aħna nifhmuha.

Però huwa żgur li rridu naraw kif se nwasslu l-messaġġ li mhux biss din hija illegali ġewwa pajjiżna, imma din tmur kontra d-dritt tal-mara.

Meta kultura tiltaqa' ma' oħra mhux dejjem huwa faċli.

Min bħali għamel xi żmien jgħix barra jaf li tgħaddi minn perjodu meta inti f'daqqa waħda tirrealizza li inti l-barrani, u mhux fejn qed tgħix.

Dik hija trasformazzjoni li fil-fehma tiegħi hija importanti ħafna.

Filwaqt li inti tkun trid iżżomm ma' ċerti tradizzjonijiet tiegħek, ma' ċertu mod ta' kif inti ssajjar, tgħix u tagħmel l-affarijiet, inti trid tifhem li hemm kulturi differenti.

Jien ma għixtx ġo pajjiżi li huma ferm differenti minna, imma tiskanta kemm id-differenza xorta hija kbira.

Jien għamilt żmien pjuttost twil ngħix fl-Italja u domt ftit sakemm moħħi rrealizza li hemm ċerti affarijiet li ma nistax nagħmilhom xħin irrid u kif irrid, għaliex m'hemmx dak il-mod ta' kif tagħmilhom.

Però hawnhekk qed nitkellmu fuq ħafna iktar; hawnhekk qed nitkellmu fuq tradizzjoni li għalina hija makabra, hija inaċċettabbli, hija inumana.

Madankollu, f'pajjiżna u f'pajjiżi oħrajn madwar l-Ewropa, bħall-Belġju, Franza, l-Italja, il-Greċja u Ċipru, huwa kkalkolat li 180,000 mara jew tifla huma fir-riskju li jgħaddu minn dan il-proċess ferm u ferm vjolenti!

Qed ngħid dan għaliex se norbot ma' messaġġ ieħor, li naħseb li huwa importanti li ngħaddu llum.

Illum qed niċċelebraw il-Jum Dinji ddedikat lin-Nisa u l-Bniet fix-Xjenza.

Hawnhekk qed immur daqsxejn minn estrem għal ieħor, mill-mutilazzjoni ġenitali femminili, fejn il-biċċa l-kbira jkunu l-anzjani tal-familja li jipprattikaw dan il-proċess billi litteralment jużaw xi tip ta' imqass, skieken, eċċ. - addio igjene u addio kollox – għal estrem ieħor, u ċjoè l-mara fix-xjenza.

Illum, bħalma diġà għedt, huwa l-Jum Dinji għan-Nisa u l-Bniet fix-Xjenza u qed infakkru li għaddew 20 sena minn meta l-Kummissjoni Ewropea ppubblikat l-ewwel aġenda politika tagħha għall-promozzjoni tan-nisa fix-xjenza.

Diġà għaddew 20 sena!

Bħal-lum forsi niftakru fil-pilastri l-kbar tan-nisa fix-xjenza, u naħseb li hemm tnejn ewlenin, għalkemm hemm oħrajn, li żgur bħal-lum irridu nsemmuhom.

Qed nirreferi għall-Pollakka Marie Curie, li kienet iżżewġet lil Pierre Curie wara li kienu ltaqgħu fl-Università ta' Sorbonne; u Rita Levi Montalcini, ikona kbira tax-xjenza, speċjalment għall-ġirien tagħna fl-Italja u li ħafna minna hawn ġew jiftakruha.

Dawn huma nisa li kienu pijunieri tar-rwol tal-mara fil-qasam tax-xjenza.

Marie Curie kienet l-ewwel mara li rebħet il-Premju Nobel għax-xjenza, kienet l-ewwel persuna li rebħet l-istess premju darbtejn, u l-unika persuna fl-istorja tal-Premju Nobel li rebħet il-Premju Nobel għax-xjenza f'oqsma differenti.

Fil-fatt, kienet rebħitu fil-Fiżika għar-riċerka tagħha fuq ir-radjazzjoni, flimkien mar-raġel tagħha, u fil-Kimika għall-iskoperta tar-radium u l-polonium.

Dawn l-iskoperti kienu eventwalment wasslu għall-mewt tagħha minħabba li kienet esponiet lilha nnifisha għal din ir-radjazzjoni.

Lil Rita Levi Montalcini aħna niftakruha wkoll f'kampanji kbar li kienet tagħmel fuq kondizzjonijiet marbutin mal-newrobioloġija, għax fil-fatt il-branka tar-riċerka tagħha kienet in-nerve growth factor.

B'kuntrast ma' Curie, Montalcini kellha ħajja twila ħafna u mietet fl-2012 fl-età ta' 103!

Madwar id-dinja llum, in-numru ta' tfajliet u nisa li qegħdin f'istituzzjoni għolja u qegħdin jistudjaw sar ogħla minn dak tal-irġiel.

Fil-fatt irrid nagħmel daqsxejn ta' perentiżi żgħira hawnhekk.

Nhar il-Ġimgħa attendejt konferenza li ttellgħet mill-Uffiċċju tal-President, li għaliha kien hemm preżenti wkoll il-President ta' Tuneż.

Din il-konferenza kienet proprju fuq l-iżvilupp tal-mara f'dan ir-rigward u kien hemm interventi interessanti ferm.

Li kieku ma kienx għall-President preżenti, il-mara kienet tibqa' lura ħafna fit-Tuneżija.

Pereżempju, bħalissa għaddej dibattitu qawwi ħafna f'dak il-pajjiż dwar jekk il-mara għandhiex tiret il-proprjetà.

Fit-Tuneżija l-mara għadha f'dawk il-livelli, però f'oqsma oħrajn il-preżenza tal-mara ġewwa t-Tuneżija jkolli ngħid li tisboq sewwa lil dik f'pajjiżna!

Illum, b'kumbinazzjoni bdiet it-tieni sessjoni tal-istess mistoqsija parlamentari li għamilt lil kull membru tal-Kabinett preżenti.

Illum erġajt tlabt li titwieġeb l-ewwel mistoqsija, iżda sfortunatament qaluli li l-informazzjoni għadha qed tinġabar.

Il-mistoqsija hija sempliċi.

Ftit tas-snin ilu kont għamiltha din il-mistoqsija, però ma niftakarx liema ministru kien irrisponda daqsxejn tongue in cheek!

Jien kont staqsejt kemm hemm nisa li qegħdin f'pożizzjoni ta' teħid ta' deċiżjoni, li huma mill-grad ta' Prinċipal 'il fuq.

Pereżempju, quddiemi għandi r-risposta tal-Uffiċċju tal-Prim Ministru u l-entitajiet u dipartimenti li jaqgħu taħtu.

Jien m'iniex qed nimmaġina li hemm l-eluf kbar, iżda wara li għat-tieni ġimgħa konsekuttiva qed jgħiduli li l-informazzjoni għadha qed tinġabar, jien qed nispera li ġejja sopriża sabiħa għax inti ddum biex tagħti tweġiba meta jkollok ħafna x'tgħodd!

Però kulħadd jaf li r-realtà hija differenti.

Qed insemmi din il-mistoqsija għaliex iktar tard illum se nkun qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kontribuzzjoni interessanti ħafna tal-Kummissarju Ewropew għar-Riċerka, Xjenza u Innovazzjoni, Carlos Moedas, bit-titlu "In-Nisa fix-xjenza, niġbru t-talenti kollha", li dehret fuq il-paġna ta' wara tal-ġurnal In-Nazzjon tal-11 ta' Frar 2019.

"Wara kollox, kif nistgħu nindirizzaw l-isfidi tat-tibdil fil-klima u t-tniġġis globali jekk nofs it-talent tagħna ma jkunx fl-iskwadra?

Kif nistgħu niżviluppaw intelliġenza artifiċjali għall-umanità mingħajr ma jkollna lin-nisa fil-kamra?"

Huwa jirreferi wkoll għal rapport li għandu joħroġ dalwaqt, bl-isem "She Figures", u jgħid ukoll li prattikament ilħaqna bilanċ bejn is-sessi f'termini ta' gradwati f'dottorat.

Madanakollu, jekk inħarsu lejn in-naħa ta' fuq tas-sellum tal-karriera xjentifika, hemm insibu progress, iżda għadu ddominat mill-irġiel!

Terz biss tar-riċerkaturi Ewropej huma nisa, u n-nisa għandhom ftit inqas minn kwart tal-pożizzjonijiet akkademiċi ewlenin.

Hawnhekk se nagħmel parentesi żgħira u nerġa' nirreferi għall-konferenza li attendejt nhar il-Ġimgħa, fejn fost l-oħrajn kien hemm il-Professur Godfrey Baldacchino li, fi preżentazzjoni verament qasira imma effettiva, wera l-persentaġġi tal-istudenti u l-brochures sbieħ li qiegħda toħroġ l-Università, fejn prattikament għal kull żewġ tfajliet hemm ġuvni.

Imbagħad wera n-numru ta' lecturers, fejn hemm numru konsiderevoli ta' nisa.

Imma mbagħad, malli tibda tiela' 'l fuq fil-pożizzjonijiet, tinduna li dekani hemm tnejn biss!

Hawnhekk huwa fejn għandna problema!

Jiġifieri, qegħdin ninvestu flus kbar fin-nisa, in-nisa qed juru li huma abbli, li jridu, imma mbagħad qed nieqfu hemm, u qed naħlu r-riżorsi tagħna!

Fil-fatt, Carlos Moedas jgħid x'irridu nagħmlu u jien se naqra dak li qed jgħid hu u se nipproponih lil din il-Kamra u lill-Gvern, għaliex wisq qed ninkwieta li pjan fit-tul f'dan is-settur m'għandniex.

Waqt il-konferenza xi ħadd, b'referenza għall-fatt li għandna bżonn inżidu iktar nisa f'din il-Kamra, qal li we need to shake the tree biex jaqa' l-frott.

Imma qabel ma jaqa' l-frott trid tkun saqqejt u żbart u lanqas naf x'ma għamiltx!

Għax int ma tridx li jaqagħlek frott imħassar jew frott li għadu ma sarx!

Inti trid l-aqwa frott, l-iktar bnin u ta' kwalità.

X'qed jissuġġerixxi l-Kummissarju Ewropew għar-Riċerka, Xjenza u Innovazzjoni?

Qed jgħid li l-ewwel nett irid ikun hemm missjonijiet u miri ċari biex dan ix-xogħol isir, biex aħna nagħmlu dan il-progress.

Bis-saħħa tal-programm ta' riċerka u innovazzjoni tal-Unjoni Ewropea Horizon 2020, li għaddej bħalissa, stabbilixxejna l-mira ambizzjuża ta' mill-inqas 40% nisa f'entitajiet li jieħdu d-deċiżjonijiet.

Allura tiġi l-mistoqsija kważi awtomatika - kważi diġà nista' nagħmel il-mistoqsija supplimentari tiegħi għal dik il-mistoqsija li għadha ma ġietx imwieġba – jekk il-mira ta' pajjiżna hijiex li jkollna 40% tan-nisa f'pożizzjoni ta' deċiżjoni?

Jiena staqsejt fuq mill-grad ta' Prinċipal 'il fuq.

Għandna 40%?

Se nersqu lejn dik il-mira?

Għax mhux billi qegħdin ngħidu x'inhuma l-miri Ewropej; irridu nkunu nafu x'inhuma l-miri ta' pajjiżna wkoll.

Se nkun ċara.

Iż-żewġ naħat ta' din il-Kamra, anke meta din in-naħa kienet fil-gvern, jibżgħu jiddikjaraw il-miri x'inhuma, ħalli jekk ma jintlaħqux ma jaqilgħuhiex ġo rashom.

Imma l-verità hi li hemm mira Ewropea u malli jibdew joħorġu dawn il-figuri ….

Issa qegħdin fl-2019, jiġifieri meta qed nitkellmu dwar Horizon 2020 m'aħniex nitkellmu dwar xi għaxra jew 20 sena oħra, qed nitkellmu fuq is-sena d-dieħla.

Għandna 40% tan-nisa li qegħdin f'pożizzjoni ta' deċiżjoni?

U għaliex huwa importanti li jkunu f'pożizzjoni ta' deċiżjoni?

Għax ħafna nies dwar dan is-suġġett qishom jgħidulek: "U iva, inti ma tlajtx?

Inti mhux hemmhekk qiegħda?"!

L-argument mhuwiex dak; l-argument hu li meta tpoġġi madwar mejda u jkollok taħlita sabiħa ta' nies, ikunu xi jkunu, se jkollok l-ideat li jirriflettu iktar lis-soċjetà.

Hawnhekk se nirreferi għad-diskors sabiħ li kien qed jagħmel iktar kmieni l-Onor.

Claudio Grech, meta semma l-fatt li l-aspett soċjali, kif ninfluwenzaw lis-soċjetà tagħna, ħafna drabi f'din il-Kamra m'aħniex niddibattuh, m'aħniex nitkellmu fuq livell ta' policy.

Mhuwiex kapriċċ li inti titkellem dwar l-ugwaljanza.

Kapriċċ meta għandek investiment - u allura se naċċenna għad-dibattitu li għandna quddiemna - daqshekk b'saħħtu f'dak li għandu x'jaqsam mal-edukazzjoni, fejn nofs l-istudenti, anzi 60%, huma tfajliet, li malli javvanzaw jisparixxu?

Meta kont għadni xandara kien sarilna kors u kienet ġiet lecturer mill-Università ta' Dublin u qaltilna li, meta naraw ritratt u kull min ikun hemm fir-ritratt ikun liebes suit u ingravata, hemm problema.

Dan għax il-verità hi li l-popolazzjoni, bir-rispett kollu lejn il-kollegi ta' din il-Kamra u lejk, Sur President, mhijiex magħmula biss mill-irġiel.

Hemm ukoll il-preżenza tan-nisa u anke ta' nies b'backgrounds differenti u mentalitajiet differenti.

Jiena nieħu pjaċir meta aħna nkunu qegħdin niddibattu bħala grupp - dejjem nuża l-istess eżempju u se nerġa' nużah illum - u nibda nisma' l-mod kif, pereżempju, l-Onor.

Ryan Callus jara argument b'moħħ ta' inġinier, li huwa differenti mill-mod kif narah jien u mill-mod kif jarah l-Onor.

Jason Azzopardi, li hu avukat.

Il-mentalità tagħna hija kollha differenti u għalhekk tajjeb li jkun hemm taħlita, għalhekk il-profil irid jinbidel biex nirriflettu verament is-soċjetà.

L-ewwel punt li għamel Carlos Moedas huwa li jrid ikollna miri ċari.

Għas-sena li ġejja l-Gvern għandu miri ċari f'dan ir-rigward?

It-tieni, jeħtieġ li ma nkomplux naħsbu dwar il-waqfiet fil-karriera bħala t-tmiem tal-karriera, u dan huwa punt importanti.

Kif għedt qabel, ħafna nisa jaslu sa punt, imbagħad, għaliex bioloġikament il-mara hija omm ukoll, jieqfu, fullstop.

Il-Kummissarju qed jgħidilna li fil-livell Ewropew hemm għotja speċifika biex jappoġġjaw il-mobbiltà ta' riċerkaturi għal dawk li jirritornaw minn waqfa temporanja fil-karriera.

Jgħid ukoll li mhux talli hekk, talli minn studju li sar instab li dawk in-nisa li ħadu break fil-karriera u rritornaw, they are better peformers!

Għaliex?

Għax inti tkun qtajt ftit u ffriskajt moħħok, bħal meta tmur break u tiġi lura u tgħid: Għall-erwieħ kemm kelli bżonnha din, qtajt ftit".

L-istess ħaġa fil-karriera u naħseb li din hija xi ħaġa sabiħa ħafna.

Hawnhekk irrid nifraħ lill-ħabib tiegħi David Casa, li fil-Parlament Ewropew qed iressaq rivoluzzjoni interessanti ferm, għax il-break fil-karriera mhux il-mara biss għandha bżonnu, imma anke r-raġel.

Tingħafasli qalbi meta jkellmuni rġiel u jgħiduli li lit-tfal lanqas biss rawhom jikbru, lanqas jafu kif kibru, lanqas qatt ma kienu d-dar fil-ħinijiet tal-homework u qatt ma rawhom deħlin fis-sodda.

Din hija r-realtà; meta nitkellmu dwar ugwaljanza, m'aħniex nitkellmu biss dwar in-nisa, qegħdin nitkellmu dwar soċjetà, ir-realtà tas-soċjetà tagħna.

Qegħdin nonqsuha lis-soċjetà tagħna.

Ma noqogħdux inwaħħlu f'li għandna iktar separazzjonijiet għax in-nisa qegħdin jaħdmu.

Skużi, għandna iktar separazzjonijiet għax m'għandniex preparazzjoni għaż-żwieġ.

Madwar għaxar snin ilu kienet ġiet rappreżentanta mir-Renju Unit meta l-Gvern Ingliż dak iż-żmien kien qed jipprepara nisa għaż-żwieġ bħalma tagħmel il-Knisja, imma mhux fi ħdan il-Knisja.

Aħna għandna nies li lanqas biss jafu x'jiġifieri s-sagrifiċċju li tgħix ħajja u taqsamha ma' ħaddieħor.

Jiġifieri ma noqogħdux inwaħħlu f'affarijiet li fil-fatt mhumiex minnhom.

L-istess ħaġa jgħidha Carlos Moedas.

It-tielet punt li jsemmi hu dwar il-bżonn li jinkixef il-preġudizzju.

Id-databases tagħna mimlijin studji li juru li hemm preġudizzju reali u jsemmi xi eżempji.

Pereżempju, meta mara u raġel imorru b'CV, għalkemm lill-mara ma jgħidulha xejn, jippreferu s-CV tar-raġel.

Dawn huma pubblikazzjoniiet miktubin.

Kemm nisimgħu kwotazzjonijiet ta' riċerka valida ħafna li tkun ġejja minn mara u mhux minn raġel?

Dawn huma realtajiet.

Hemm preġudizzju li qiegħed ġo fina u kultant trid tagħmel sforz daqsxejn ikbar biex tegħleb dak il-preġudizzju, għax taqa' fih b'mod awtomatiku.

Se nikkonkludi dwar dak li jgħid Carlos Moedas.

Huwa jgħid li l-għarfien huwa l-ewwel pass biex tissolva l-problema.

Mela aħna rridu niffaċċjaw din ir-realtà u ngħidu li hawnhekk għandna problema.

U din mhijiex problema Maltija; m'aħniex lura, imma m'aħniex qegħdin daqshekk fil-qrib.

Jiġifieri rridu nagħmluh daqsxejn iktar dan l-isforz.

Imma ejjew ma naqtgħux qalbna.

Jiena naħseb li kollettivament din il-Kamra għandha responsabbiltà kbira, u minn hawnhekk nagħmel appell lill-Gvern.

Qegħdin nisimgħu ħafna li se ssir riforma dwar kif ikollna iktar nisa f'dan il-Parlament, imma naħseb li jkun tajjeb li dawn l-ideat jersqu daqsxejn lejn din in-naħa tal-Kamra wkoll u nibdew nifhmu daqsxejn aħjar x'se jsir.

X'qed jgħidilna Moedas hawnhekk?

Qed jgħidilna li jrid ikollna miri ċari, u naħseb li, bħalma għedt, il-Gvern s'issa qatt ma semma l-miri tiegħu f'dan ir-rigward.

Fl-aħħar ftit minuti li għandi għad-dispożizzjoni tiegħi, nixtieq ukoll niġbor ftit il-kwestjonijiet fundamentali, li kienu hemm u għadhom hemm.

Waħda minnhom hija l-gender pay gap.

U hawnhekk se nerġa' nikkwota daqsxejn lil Carlos Moedas, li qed jgħid li jekk mhux se nagħmlu sforz biex inbiddlu l-andament ta' kif sejrin l-affarijiet … Mela hu qed jgħid li qed isir progress, li tfajliet qed jidħlu fl-inġinerija u fix-xjenza, eċċ, imma tant l-affarijiet mexjin bil-mod, li jekk inkomplu bl-istess pass ta' dawn l-aħħar għaxar snin, se nilħqu l-ugwaljanza bejn is-sessi f'pożizzjonijiet ta' riċerka - isimgħu daqsxejn dawn id-dati - sal-2060, u fit-tmexxija universitarja sal-2067, imma nkunu għalaqna d-distakk tal-pagament mhux aġġustat - din l-isbaħ, u din taffettwa ħafna lil pajjiżna għax aħna qegħdin daqsxejn lura mhux ħażin f'dak li għandu x'jaqsam mal-gender pay gap - fl-2149.

Jien żgur mhux se nkun hawnhekk!

Tiġux tgħiduli li din mhijiex sitwazzjoni patetika!

Ejjew nagħmlu sforz, għax il-verità x'inhi?

Il-verità hi li l-gender pay gap ta' pajjiżna kienet ta' 7.7% u telgħet għal 11%.

Allura mara li tara realistikament x'se jibqgħalha fil-but … Kif konna qegħdin ngħidu jien u l-Onor.

Farrugia ftit tal-ħin ilu, mara trid tissagrifika ruħha daqsxejn mhux ħażin biex toħroġ għonqha f'dawn l-affarijiet għax ikollha l-familja tagħha, il-ġenituri, il-familja estiża, ir-realtà tal-affarijiet tagħha fid-dar.

Imbagħad, trid toħroġ ta' nies, għax mara li tgħid iċ-ċuċati taqlagħha ġo rasha waħda sew, imma raġel li jgħid turrun ħmerijiet bilkemm ma nċapċpulux!

Imma l-mara tidher agħar u nisa li qegħdin f'din il-Kamra għandhom din ir-responsabbiltà wkoll; irridu nagħmlu sforz ferm ikbar.

Biex nagħmlu diskors, bħalma jaf l-Ispeaker, aħna m'għandniex team ta' nies.

Meta nsiefru jistaqsuna kemm għandna assistenti!

Aħna m'għandniex u allura dan huwa xogħol li trid tagħmlu inti u trid tagħmlu fil-ħin tiegħek.

Imbagħad, ovvjament, iqum l-argument jekk għandniex inkunu full-time jew part-time, jekk aħniex wisq bħala numru biex inkunu full-time.

Dan huwa diskors li jorbot wieħed mal-ieħor.

Nerġa' nfakkar lill-Kamra li l-gender pay gap ta' pajjiżna tela' minn 7.7% għal 11%, u dan qed tgħidu l-Kummissjoni Ewropea fil-Gender Pay Gap Report tagħha, liema rapport jien kont qegħedtu fuq il-Mejda tal-Kamra meta tkellimt dwar dan is-suġġett fi żmien il-Baġit.

Hawnhekk se nsemmi fejn qiegħda l-ogħla l-gender pay gap.

Pereżempju, f'dak li għandu x'jaqsam ma' istituzzjonijiet finanzjarji, din titla' għal 28.3%.

F'dak li għandu x'jaqsam mal-arts, entertainment - il-qasam li fih kont jien qabel - din il-gap titla' għal 19.1%.

F'dak li għadni kemm semmejt illum, u ċjoè x-xogħol professjonali, tekniku u xjentifiku, il-gender pay gap hija ta' 23.1%.

Kif irridu nħajru lill-mara tidħol fid-dinja tax-xjenza meta din taf li se taqla' 23.1% inqas?

Dawn huma realtajiet importanti.

F'dak li għandu x'jaqsam ma' bejgħ bl-ingrossa u bejgħ bl-imnut, din il-gap qiegħda 18.9%.

Fl-informatika l-gender pay gap hija għolja ħafna, 20.6%, u fil-manifattura qiegħda 18.8%.

Hemm ukoll distakk qawwi bejn il-livell tal-edukazzjoni.

Ironikament, qiegħda l-iktar baxxa f'dawk li għandhom edukazzjoni sekondarja, imma qiegħda l-ogħla f'dawk li għandhom edukazzjoni terzjarja.

Bl-Ingliż ngħidu this is counter-productive, u ma tagħmilx sens!

Sur President, qabel nikkonkludi d-diskors tiegħi, nixtieq infakkar ftit li huwa inutli niġu f'din il-Kamra u nagħmlu liġijiet sbieħ u niftaħru dwar kemm aħna kapaċi nagħmlu slogans tajbin … Huwa faċli li noħolqu slogans u ntajru l-flus f'kampanji li jgħattu x-xemx bl-għarbiel.

Imma wisq nibża' li għandna Gvern li mhux qed jaħseb fit-tul għal pajjiżna, imma qed jaħseb fil-fond tal-but ta' uħud u tal-ftit.

Lill-poplu qegħdin nagħmuh għax qegħdin nagħtuh l-impressjoni li kollox miexi fuq ir-rubini f'dan il-pajjiż.

Imma huma vera ftit dawk li qegħdin igawdu u jiffangaw bil-kbir.

Aħna għandna d-dmir inħarsu sew lejn dak li qed isir f'pajjiżna, u 'l-poplu nappellalu biex jiftaħ għajnejh u jara x'inhi verament ir-realtà.

Fl-aħħar nett, nitlob il-permess biex inqiegħed xi dokumenti fuq il-Mejda tal-Kamra.

L-ISPEAKER: Hawn permess?

Il-permess ingħata.

CLAUDETTE BUTTIGIEG: Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja ta' artiklu li deher fil-ġurnal "In-Nazzjon" tal-11 ta' Frar 2019, intitolat "In-Nisa fix-Xjenza: Niġbru t-talenti kollha", miktub minn Carlos Moedas, Kummissarju Ewropew għar-Riċerka, Xjenza u l-Innovazzjoni.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

JASON AZZOPARDI: Sur President, ngħid is-sew, kelli f'moħħi tema oħra biex nitkellem dwarha f'dan id-diskors.

Però ftit tal-minuti ilu nġieb għall-attenzjoni tiegħi post fuq Facebook, li nkiteb minn żagħżugħ li ma nafux minn Adam, u dak li kiteb mar viral, kif jgħidu bl-Ingliż.

Diversi online portals, bħal netnews.com u anke lovinmalta.com – dawn li rajt s'issa sakemm kienet qiegħda titkellem l-Onor.

Buttigieg – li qegħdin jirrapportawh fid-dettall.

Allura naħseb li huwa obbligu tiegħi bħala membru parlamentari li nibda dan id-diskors tiegħi b' dan is-suġġett.

Hija għafsa ta' qalb - għalija hija wkoll sors ta' rabja - meta nisma' u nara fiex ġabitna l-politika kapitalista bla ruħ, il-politika korrotta ta' dan il-Gvern, bi Prim Ministru li jogħxa ma' dawk li jistgħu jonfqu €5,000 kuljum, u mbagħad taqra din il-karba li ġejja miż-żgħażagħ Maltin – mhux biss żgħażagħ, imma partikolarment iż-żgħażagħ – li m'għandhomx biex jixtru saqaf fuq rashom.

Nerġa' ngħid li lil dan Damian Attard li kiteb dan il-post ma nafux, però nħossni fid-dover li nibda d-diskors tiegħi billi nikkwota l-post tiegħu ta' madwar tmien sigħat ilu.

Dan iż-żagħżugħ kiteb hekk:

"Żgħażagħ ta' 25, 30 sena b'impjieg fulltime, li għandhom dħul bejn €1,000 u €1,400 fix-xahar u part-time job qegħdin imorru l-bank għal loan u l-bank jagħtihom €85,000 sa €100,000 jekk tkun iffortunat.

Dawk biżżejjed biex tixtri garage.

U mhux hekk: biex iktar jitfgħulhom inkwiet f'ħajjithom, jgħidulhom li aktar ma jgħaddi ż-żmien, jaqbżu t-30 sena, probabbli nsiha li tieħu loan.

Jekk inti 'il fuq minn 35 sena u m'intix se taqla' minn tal-inqas €2,500 fix-xahar, insiha li tixtri post. Aħjar taħseb biex temigra jekk tixtieq post fuq rasek.

Mhux ftit nies.

Dawn huma pagi ta' ħafna nies li joffru servizz ta' edukazzjoni, saħħa u sapport soċjali f'pajjiżna.

Pereżempju, mhux ta' b'xejn ftit għadhom jinteressahom dan is-settur.

Spiċċajna mingħajr għalliema, mingħajr infermiera u mingħajr carers, mhux ta' b'xejn.

Din hija r-realtà li qegħdin jiffaċċjaw ħafna żgħażagħ illum u li se ssir agħar 'il quddiem.

Mhux ta' b'xejn żdiedu ż-żgħażagħ jgħixu barra, fil-garaxx jew fil-karozzi.

Qabel konna ninkwetaw li tispiċċa bla xogħol u jkollok tirrikorri għand id-Dipartiment tas-Servizzi Soċjali biex jgħinuk għal ftit ta' żmien sakemm issib saqajk, issa ż-żgħażagħ tagħna qegħdin jaħdmu, però xorta baqgħu fl-istess post, anzi se jkollhom jitkarrbu għall-għajnuna.

X'hemm agħar milli tkun taħdem u jkollok tittallab xorta?

Is-sigurtà ta' saqaf fuq rasna hija essenzjali għal kwalunkwe soċjetà li timmira li tkun l-aqwa.

Sigurtà f'ħajjitna tfisser relazzjonijiet iktar b'saħħithom, inqas mard mentali, inqas kriminalità u dritt ta' kull min jeżisti f'din id-dinja, aħseb u ara għal min jaħdem u jistinka.

Din hija inġustizzja kontra l-ġenerazzjonijiet ta' għada, u le, li żgħażagħ nibagħtuhom jitkarrbu għal servizzi soċjali biex jixtru dar, meta din il-persuna taħdem full-time, mhijiex soluzzjoni."

Dan huwa l-post li dan iż-żgħażugħ kiteb fuq Facebook u, f'temp ta' ftit minuti, kien hemm iktar minn 410 share ta' dan l-istess post. Jiġifieri, biex nifhmu ftit, dan huwa persuna li mhuwiex in the public eye.

Hawn ħafna min qiegħed in the public eye, jikteb xi ħaġa fuq Facebook u bilkemm ikollu 20 share.

Dan f'temp ta' ftit minuti kellu 410 share, u qegħdin jiżdiedu.

Marret viral, mess xi ħaġa li rreżonat man-nies hemm barra, mess korda!

U iktar tard, tliet sigħat ilu, kiteb hekk:

"Ma stennejtx li dak li ktibt dalgħodu se jolqot daqshekk nies.

Jien tkellimt minn esperjenza personali, mhux tiegħi għax jien ta' 38 sena, bi dħul nett ta' inqas minn €13,000 fis-sena, ili li qtajt qalbi li nixtri post, imma meta tara ħbieb u nies viċin tiegħek li għadhom jibdew il-ħajja, jaħdmu u suppost qegħdin jaħsbu fil-futur, jiġu minflok jibku jew stressjati dwar inġustizzja bħal din, ma tistax tibqa' kwiet.

Hawn ħafna nies għaddejjin minn din il-problema li qegħda toħloq ħafna konsegwenzi fis-soċjetà.

Tibżgħux titkellmu.

M'għandkomx għalfejn iddaħħlu politika u tħallu lil ħadd idaħħal politika.

Dan messaġġ lil kull min qiegħed fil-politika, dawk li qegħdin ipappuha u dawk li qegħdin jagħmlu minn kollox biex ikunu fil-poter u jpappuha huma minn fuq il-proprjetà.

Din kwestjoni li tolqot lil kulħadd, jekk mhux illum se tolqot lil uliedek għada.

Tibżgħux tgħidu l-verità u ħallu l-kpiepel politiċi warajkom.

Mhux kwestjoni li tibdel il-vot, kwestjoni li leħnek issemmgħu ma' min jista' isib soluzzjoni.

Il-problema tal-proprjetà hija problema ta' kull Malti u Għawdxi li m'għandux xi għaxar appartamenti x'jikri taħt rasu."

Dan huwa t-tieni post li kiteb dan iż-żagħżugħ.

Sur President, xbajt u għajjejt nidħol fid-djar tan-nies u jkollok in-nies jibku bl-uġigħ li ma jistgħux iktar ilaħħqu mal-ħajja.

Il-ġimgħa li għaddiet għamilt erba' sigħat indur id-djar f'Ħal Tarxien, inħabbat bieb bieb, u l-ewwel pjaga li semmewli n-nies f'iktar minn 60% ta' dawk id-djar li dħalt fihom, inklużi dawk li jivvotaw lill-Partit Laburista, kienet l-għoli tal-ħajja, u t-tieni kienet il-korruzzjoni.

Ma jifilħux aktar!

U llejla min qed jismagħna ngħidlu fis-7.00 p.m. ara l-live streaming tad-dibattitu fil-Parlament Ewropew ġewwa Strasburgu, fejn se jkun hemm dibattitu li se jieħu iktar minn siegħa u nofs, dwar Malta u l-korruzzjoni ta' Joseph Muscat li, skont il-Kummissarju tal-Liġijiet tagħna li ħatru l-istess Joseph Muscat, huwa l-iktar politiku korrott fl-istorja politika tagħna, fuq pajjiżna u fuq is-soċjetà tagħna; il-korruzzjoni ta' min qed jogħxa u jifraħ għax qed idaħħal €5,000 kuljum bit-tixħim, jogħxa u jifraħ għax hawn turisti li lesti jiġu Malta u jonfqu €5,000, għax hu ma' dawk komdu, imma ma' dawk li ma jifilħux iħallsu u ma' dawk li ma jifilħux jaslu sal-aħħar tal-ġimgħa m'hemm attenzjoni ta' xejn!

Din hija politika kapitalista.

Jien niftakar li bejn l-2013 u l-2014, meta konna għadna niltaqgħu fil-Kamra tad-Deputati fil-Palazz tal-Gran Mastru, u bdiet tiġi diskussa l-iskema tal-bejgħ taċ-ċittadinanza, jien kont minn tal-ewwel, flimkien mal-Onor.

Simon Busuttil, li ħriġt kontra dik l-iskema immorali.

Niftakarni ngħid fil-Parlament u f'elf ċirkostanza oħra li din l-iskema se tispiċċa biex tgħolli l-prezzijiet tal-proprjetà f'Malta u li l-Maltin ma jkunux jifilħu għalihom.

U kemm daħku bija, u kemm ikkritikawni, u kemm qaluli 'Negattiv!', u kemm qaluli 'Uccello del malaugurio'!

Sfortunatament ikolli ngħid li kelli raġun.

Kemm xtaqt li ma kellix raġun.

Kemm xtaqt li ma kellux raġun il-Partit Nazzjonalista meta qal li l-prezzijiet tal-proprjetà se jogħlew to beyond prohibitive levels.

Għandek nies jgħixu fil-garaxx, mhux għax m'għandhomx xogħol, għax xorta għandhom xogħol.

Tlett ijiem ilu sar seminar fuq il-homeless; il-YMCA jgħidulek li jkollhom jirrifjutaw, ma jifilħux, mhux qegħdin ilaħħqu.

U dawn mhux dawk li m'għandhomx xogħol, imma nies li għandhom xogħol, dawk l-hekk imsejħin tal-ġlekk u l-ingravata, li wkoll ma jifilħux jikru, huma homeless.

Dan x'pajjiż hu?

X'jiswa li jkollok il-ġid ekonomiku, meta l-kwalità tal-ħajja nieżla 'l isfel?

Jien dejjem għedt li mhux l-istandard of living kollox, l-alla tal-flus li bih jimxi Joseph Muscat, Keith Schembri u l-korrott l-ieħor li għandu miegħu.

Mhux l-istandard of living, il-kwalità tal-ħajja.

Dawn ikkorrompewha s-soċjetà, ikkorrompew lilhom infushom għax huma korrotti bil-€5,000 kuljum li qegħdin idaħħlu, però kkorrompew is-sens kollu tas-soċjetà.

Li jkollok żagħżugħ ta' 38 sena, bi qtigħ ta' qalb u dak il-kliem tiegħu jinfirex ma' eluf kbar ta' nies, żgħażagħ … Mela qegħdin ngħidu xi ħaġa tajba?

Imma kieku qalha l-Partit Nazzjonalista kienu jgħidulna li aħna negattivi!

Il-korruzzjoni għandha prezz soċjali u nixtieq li dan il-messaġġ jasal.

Jekk ma jasal xejn, almenu jasal dan il-messaġġ.

Il-korruzzjoni, apparti li hija ħażina legalment, għandha prezz soċjali, għax il-flus minflok jintnefqu fejn suppost, deħlin fil-bwiet li mhux suppost.

Għandek tlieta min-nies li bejniethom huwa kkalkolat li ġemmgħu fil-but, mit-tixħim, 'il fuq minn €92 miljun minn kuntratti korrotti.

Imbagħad ikollok żagħżugħ li ma jiflaħx iħallas il-kera.

Għadu lanqas beda l-ħajja dan.

Kemm għandna bżonn niġġelduha l-korruzzjoni bl-għeruq u x-xniexel!

Kemm kelli raġun meta ġimagħtejn ilu jien issuġġerejt u pproponejt li jitwaqqaf uffiċċju ta' maġistat inkwerenti kontra l-korruzzjoni, li jkollu l-poter jinvestiga l-korruzzjoni minn jeddu, mingħajr ma jkun mitlub minn xi pulizija, mill-Avukat Ġenerali jew minn xi ċittadin.

Iktar ma jgħaddi ż-żmien iktar nikkonvinċi ruħi li għandi raġun.

U ma kontx qed nivvinta r-rota għax fl-1997, meta jien kont għadni m'iniex fil-Parlament għax jien tlajt fl-1998, il-Gvern Laburista kien ressaq l-Ewwel Qari ta' dan l-abbozz ta' liġi.

Hawnhekk irrid insellem pubblikament – għax huwa fatt fid-dominju pubbliku, ma nsibx diffikultà li nagħmilha – lill-Ispeaker Anġlu Farrugia, li dak iż-żmien kien membru parlamentari u li naf kemm fl-1996, meta ħareġ kandidat mal-Partit Laburista u ġie elett, kien favur li jkollna liġi ta' maġistrat inkwerenti li jiġġieled il-korruzzjoni u jkollu saħħa jieħu l-inizjattiva hu.

Pubblikament insellimlu.

Dwar dan fl-1997 il-Partit Laburista kien favur.

Illum għaliex huwa kontra?

Mela jiġi l-Ministru Owen Bonnici, li bħalissa qiegħed Strasburgu jipprepara ruħu biex iwieġeb il-mistoqsijiet tal-Membri Parlamentari dwar il-korruzzjoni ta' 17 Black - l-ikbar tebgħa li se jkun ħalla l-Onor.

Joseph Muscat warajh, it-tebgħa tal-korruzzjoni! – li meta lbieraħ ġie mistoqsi mill-ġurnal The Malta Independent qal li dak li għedt jien imur kontra l-Kummissjoni Venezja!

Ma jgħidx ħmerijiet il-Ministru!

Se jdum jitmejjel bin-nies?

Il-Kummissjoni Venezja qalet li, l-ewwel nett, għandu jkun hemm Pulizija eżekuttiva tassew awtonoma u indipendenti mill-Eżekuttiv, jiġifieri mhux bħalma hi llum meta għandna sitwazzjoni fejn il-Kummissarju jkun pupazz f'idejn il-Prim Ministru Joseph Muscat, li meta jiġbidlu l-ispaga jiċċaqlaq.

M'għandux ikun li jekk, pereżempju, ikun hemm rapport tal-FIAU li wasal għand il-Kummissarju, jintefa' fil-kexxun, imma għandhom jittieħdu l-passi u jitressqu n-nies il-Qorti.

Pereżempju, tliet snin ilu l-Kummissjoni kontra l-Korruzzjoni sabet li Jimmy Magro kellu jitressaq il-Qorti, iżda sal-lum għadu ma tressaqx.

Ovvjament, qegħdin jistennew il-perjodu ta' preskrizzjoni jgħaddi biex imbagħad ma jkunx jista' jitressaq.

Dan huwa eks uffiċjal tal-Partit Laburista.

Dawn li jridu jiġġieldu l-korruzzjoni.

Dan li neħħa lil Dr Anġlu Farrugia minn Deputat Mexxej għaliex mar ħażin meta kkritika sentenza tal-Qorti tal-Maġistrati!

Mill-ewwel neħħieh!

Dan ġara f'Diċembru tal-2012.

Tikkritika sentenza ta' maġistrat!

Inneħħu lil Anġlu Farrugia minn Deputat Mexxej mill-ewwel!

Imma mbagħad, tliet snin wara deċiżjoni tal-Kummissjoni Permanenti kontra l-Korruzzjoni li sabet li uffiċjal pubbliku talab tixħim ta' €25,000 biex ikun jista' jħallas vaganza Disneyland Paris, għadu ma tressaqx il-Qorti!

Il-Kummissjoni Venezja, li semma l-Ministru Owen Bonnici lbieraħ biex jgħatti x-xemx bl-għarbiel, mhux hekk qalet.

Dak li qalet il-Kummissjoni Venezja ma jmurx kontra l-proposta li qed nerġa' nagħmel jien, però li kien għamel oriġinarjament il-Partit Laburista fl-1997.

Il-Kummissjoni Venezja qalet li għandna ntejbuha, inlaħħmuha.

Il-prinċipju hu li għandu jkun hemm maġistrat indipendenti, awtonomu, functionally independent bl-istaff tiegħu - mhux jiddependi mill-Pulizija - li jkun jista' jibda investigazzjoni hu minn jeddu.

Għax il-Kummissjoni Venezja, kif diġà għedt, qalet li, l-ewwel nett, għandu jkun hemm pulizija awtonomi u, it-tieni, direttur għall-prosekuzzjoni pubblika li jkun distint mill-Uffiċċju tal-Avukat Ġenerali.

Il-Ministru għall-Ġustizzja, konvenjentement però konsistentement - għax huwa konsistenti ħafna biex jipprova jgħatti x-xemx bl-għarbiel u jqarraq meta jiġi biex jagħmel dan it-tip ta' spjegazzjonijiet - ma kienx qed jgħid il-verità.

Jiġifieri I beg to differ most strongly għaliex id-direttur għall-prosekuzzjoni pubblika ismu miegħu, m'hemmx għalfejn tkun avukat biex tifhem.

Il-kelma "prosecution" tirreferi għal wara li jitressaq xi ħadd il-qorti, mhux qabel ma jitressaq xi ħadd il-qorti, biex tinġabar l-evidenza.

Biex tinġabar l-evidenza, biex issir l-inkjesta, dak mhux prosecution, imma inquiring magistrate.

L-Ingilterra għandhom, pereżempju, the Crown Prosecution Services li jidħol fix-xena wara li jitressqu n-nies, wara li l-pulizija jkunu għamlu x-xogħol, wara li jkunu ġabru l-evidenza.

Lill-Ministru ngħidlu: Dak hu l-kunċett li tkellmet fuqu l-Kummissjoni Venezja.

Ma jħawwadx, ma jħallatx il-ħass mal-kaboċċi, ma jqarraqx, ma jgħattix ix-xemx bl-għarbiel!

Jekk verament iridu jiġġieldu l-korruzzjoni, iridu jibagħtu messaġġ li jaqblu ma' din il-proposta.

Jista' jgħidli biex nagħmlu l-Kummissjoni Permanenti kontra l-Korruzzjoni b'poteri totalment ġodda, a revamped commission.

Hemm x'tiddiskuti.

L-importanti hu li jkollna organu indipendenti, funzjonalment awtonomu, funzjonalment indipendenti, li jkun jista' jibda hu minn jeddu investigazzjoni dwar korruzzjoni, mingħajr ma jkollu għalfejn jiddependi fuq il-Pulizija, kif inhi s-sitwazzjoni llum, u allura għandna t-tkaxkir tas-saqajn, jekk mhux saħansitra ostaklu fl-amministrazzjoni tal-ġustizzja.

Ħa nkompli nitkellem dwar is-suġġett tal-korruzzjoni.

Ara kemm hawn bżonn tiġġelidha l-korruzzjoni.

Din s'issa ħadd fil-Parlament ma semmieha.

Fid-29 ta' Ottubru tal-2018, ingħatat sentenza mill-Maġistrat Farrugia fil-Qorti tal-Maġistrati, il-Pulizija vs John Vella.

F'din is-sentenza, il-Maġistrat kellu persuna li l-Kummissarju tal-Pulizija akkuża li mmalafama lil uffiċjal tal-Fondazzjoni għall-Iskejjel ta' Għada għax qal li dan talbu bribe ta' €30,000.

Mela allura John Vella għamel rapport u ċertu Edward Caruana li għandu x'jaqsam mal-Fondazzjoni għall-Iskejjel ta' Għada u huwa viċin ħafna tal-Ministru għall-Edukazzjoni – dan li qed jibgħat lill-istudenti tagħna fil-containers biex jistudjaw – dejjem ċaħad li talab €30,000 mingħand John Vella.

Però l-Maġistrat fis-sentenza tiegħu qal: "Ma nistax nifhem; allura l-Pulizija jressqu 'l-vittma, dak li qed jikxef li ġie mitlub iħallas €30,000?"

Se nikkwota parti mis-sentenza, li tgħid hekk:

"F'laqgħa li saret fil-31 ta' Awwissu 2015, li fiha kienu preżenti, fost oħrajn, il-Ministru Evarist Bartolo, iċ-Chief of Staff Noel Abela, il-Permanent Secretary Joseph Caruana, li jiġi ħu Edward Caruana, iċ-Chairman Samuel Formosa u ċ-Chief Operations Officer Tony Muscat, l-allegazzjoni li kien għamel John Vella fil-konfront ta' Edward Caruana telgħet fil-wiċċ u ġiet diskussa."

Mela l-Ministru għall-Edukazzjoni, fil-31 ta' Awwissu tal-2015, kien informat li kien hemm allegazzjoni li uffiċjal pubbliku kien talab bribe, rigal, li jixxaħħam, ta' €30,000.

Taħsibx li mar għand il-Kummissarju tal-Pulizija dak il-ħin stess.

Jien meta kont responsabbli mill-Artijiet u rċevejt ittra mingħand individwu li allega li uffiċjal tad-Dipartiment tal-Artijiet, skrivan, kien talbu €80 li mhux suppost talabhom, dak il-ħin stess ċempilt lill-Kummissarju tal-Pulizija John Rizzo u tlabtu jibda investigazzjoni.

Dan fuq €80.

Il-Ministru għall-Edukazzjoni, iffaċċjat b'allegazzjoni ta' €30,000, m'għamel xejn!

Il-Qorti kompliet tgħid hekk:

Bil-Malti ngħidu 'minkejja', minkejja dawn in-nies kollha

"… ta' awtorità, effettivament u almenu sa mill-31 ta' Awwissu tal-2015, jekk mhux saħansitra qabel, kienu ġew a konoxxenza ta' allegazzjoni tant serja magħmula fil-konfront ta' Edward Caruana, u ħadd minnhom …"

- din hi ż-zero tolerance, komdi fil-korruzzjoni u komdi mal-korrotti! -

"… ħadd minnhom ma jidher li deherlu li jkun opportun li jitlob lill-Kummissarju tal-Pulizija biex serjament jinvestiga din l-allegazzjoni li għamel John Vella.

Lanqas il-Perit Clint Camilleri …"

– illum Segretarju Parlamentari –

"… li kien jaf b'din l-allegazzjoni nhar il-25 ta' Awwissu 2015 …"

- terġa' ġimgħa qabel! -

Anzi, għall-kuntrarju, …"

- ara fejnhom il-korrotti, kif jaħdmu dawn li kkorrompew l-istituzzjonijiet ta' pajjiżna! -

"… mill-provi jidher li l-unika ħaġa li għamel il-Kummissarju tal-Pulizija meta rċieva r-rapport imsemmi kien li tittieħed shortcut u jitressaq John Vella quddiem il-Qorti u jiġi akkużat b'reat ta' malafama."

Din hija sentenza tal-Qorti tal-Maġistrati li tgħid li Ministru tal-Gvern f'data partikolari kien jaf b'allegazzjoni ta' tixħim ta' €30,000, u m'għamel xejn, ma rrapportax lill-Kummissarju tal-Pulizija.

Anzi, b'mod mill-iktar oxxen u diżgustanti, ħadu passi kontra l-persuna li għamlet ir-rapport li ġiet mitluba tħallas €30,000 f'tixħim.

Tistgħu timmaġinaw tgħixu f'sitwazzjoni ta' pajjiż iktar korrott minn dan?!

Il-Pulizija mhux talli ma jeħdux passi kontra l-korrott, talli jtellgħu l-Qorti lil min jikxef il-korruzzjoni.

Darba, ftit xhur wara l-elezzjoni tal-2013, kont għedt il-kliem ta' Macbeth, ta' Shakespeare, "fair is foul and foul is fair".

L-abjad sar iswed u l-iswed sar abjad.

Dik il-frażi niftakarni nużaha l-ewwel darba f'konferenza stampa f'Mejju tal-2013 u kienu qaluli: "Ħallihom; issa tilfu l-elezzjoni, ħallihom".

Imma jien ngħid: Il-ħażin jibqa' ħażin, jagħmlu min jagħmlu, u t-tajjeb jibqa' tajjeb, jagħmlu min jagħmlu.

U ħadd mhu se jirnexxilu jagħlaqli ħalqi, ħadd mis-sema 'l isfel!

Mis-sema 'l fuq, iva, mis-sema 'l isfel ħadd!

Il-ħażin ma jsirx tajjeb u t-tajjeb ma jsirx ħażin.

Sur President, nixtieq verament ngħix f'pajjiż fejn ikun hawn ruħ soċjali ta' soċjetà li jimpurtaha.

Għandu raġun il-Partit Nazzjonalista juża din it-tema ta' "Soċjetà li Jimpurtaha", għax meta tidħol għand in-nies … Pereżempju, il-ġimgħa li għaddiet dħalt għand familja Ħal Tarxien u persuna minnhom qaltli li hija mhux Laburista, imma Mintoffjana.

Qaltli li hija ċerta li Mintoff qed jitqalleb fil-qabar meta jisma' l-aħbarijiet ta' ċerti affarijiet li qegħdin iseħħu.

Il-livell ta' korruzzjoni li hawn illum qatt ma kien hawn bħalu, korruzzjoni bil-barka tal-istituzzjonijiet tal-istat.

Lin-nies nagħmlilhom appell biex ma jibżgħux u ma jaqtgħux qalbhom, il-ħażen jeqred lilu nnifsu.

Huwa importanti li nikxfuh il-ħażin għaliex meta jkun hemm il-korruzzjoni bil-barka tal-Istat, tkun qed tieħu mill-flus ta' għada, mill-ġid ta' għada li għandhom dritt għalih dawk li ġejjin warajna.

Pereżempju, art li tiswa €800 miljun tingħata għal €17-il miljun, the golden mile!

Il-Ministru Konrad Mizzi, il-lunga manus tal-Prim Ministru Joseph Muscat, innegozja biex art li tiswa bejn €700 miljun u €800 miljun tingħata lill-privat għal €17-il miljun biss.

U ġie jgħidilna li se jkollhom jiddepożitaw €1 miljun.

Ara min minna li qed isegwi dan id-dibattitu bħalissa, meta jmur jixtri proprjetà jiġi mitlub iħallas 10% depożitu jew kapparra!

Imma dawn mhux hekk; dawn qalu li se jagħmlu proġett li jiswa iktar minn €300 miljun, u se jkollhom jagħmlu depożitu ta' €1 miljun biss.

Apparti li s-€17-il miljun huma staggered fuq medda ta' snin.

Hekk jagħmel il-Gvern maċ-ċittadin?

Jekk għal dan il-Gvern, għal dan il-Prim Ministru, ir-riga tat-tmexxija ta' governanza hija kif … Darba kien sar esperiment fil-filosofija tal-lingwa – niftakar nistudja l-Wittgenstein meta konna l-Università – il-famuż esperiment ta' Pavlov.

Dan Pavlov kien għamel esperiment; malli kien jibda jċekċek il-platti, il-klieb tiegħu kienu jibdew jissalivaw għaliex kien ifisser li jkun ġej il-ħin tal-ikel.

L-esperiment ta' Pavlov huwa esperiment li huwa famuż ħafna fil-filosofija tal-lingwa u fil-psikoloġija, partikolarment fil-lingwistika.

Dan il-Gvern l-istess, il-Prim Ministru Joseph Muscat l-istess, però mhux meta jisma' l-platti jċekċku fl-armarju jissaliva, imma meta jara dawn is-sinjuruni li kapaċi jonfqu €5,000 kuljum.

Hemmhekk iva, hemmhekk ikun hemm reazzjoni.

Hemmhekk jaqbdu ċertu eċitament, u jiġi jitmellaħ minn dawn iż-żgħażagħ bħal Damian Attard li għadni kemm qrajt il-post tiegħu fuq Facebook.

Lil dan ma nafux minn Adam, imma huwa żagħżugħ ta' 38 sena li f'temp ta' ftit minuti kellu iktar minn 400 share ta' dak li kiteb.

Allura bilfors li xi ħaġa tajba qal, bilfors li xi ħaġa vera qal!

Dan huwa Gvern li rriduċa lis-soċjetà tagħna għal soċjetà bla ruħ, soċjetà kapitalista, soċjetà fejn min hu l-aqwa jħawwel.

Jiġi jitmellaħ miż-żgħir, mill-batut, minn dak li ma jiflaħx iħallas, minn dak li ma jiflaħx ixaħħam, minn dak li m'għandux il-miljuni xi jxaħħam, minn dak li m'għandux kuntratti sigrieti, minn dak li m'għandux il-kumpaniji sigrieti, minn dak li ma jdaħħalx €5,000 kuljum.

Lil dak is-sinjur li qed jismagħna ngħidlu biex mar-radd tas-salib jiftakar li Konrad Mizzi u Keith Schembri kuljum idaħħlu €5,000.

Aħna naħdmu.

Dawn mar-radd tas-salib €5,000 idaħħluhom kuljum!

Imbagħad, ara l-libelli kontrija, kontra Simon Busuttil u kontra Marthese Portelli waqqagħhom!

Il-beżżiegħ beż' li ntellgħu jixhed lil Karl Cini, dak li fetaħlu kumpanija sigrieta biex permezz tagħha jdaħħal l-eluf kuljum minn fuq daharna!

Però mbagħad, nies bħal Damian Attard u dawn iż-żgħażagħ imorru l-bank biex jissellfu €85,000, biex forsi jkollhom biex jixtru garaxx, mhux dar suret in-nies …

Sur President, kemm għandu raġun dan iż-żagħżugħ, ma setax jgħidha aħjar.

Ma nafux minn Adam, imma nista' ngħid li qaxxarha s-sitwazzjoni.

Li nibagħtu liż-żgħażagħ jitkarrbu għal servizz soċjali biex jixtru dar, meta dawn ikunu qed jaħdmu full-time, mhijiex soluzzjoni.

Taħdem full-time u xorta trid titkarrab!

Dan mhux pajjiż normali.

Dan mhux pajjiż li jiena rrid ngħix fih.

Ejjew verament naħdmu biex ikollna pajjiż, soċjetà, li jkun verament jimpurtaha minn kulħadd, indipendentement jekk hux sinjur jew fqir.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

KARL GOUDER: Sur President, kif taf, meta nkunu qegħdin nitkellmu dwar l-implimentazzjoni tal-Baġit, ħafna minna nieħdu d-dekasteru li nkunu qegħdin insegwu u naraw ftit hemmhekk is-sitwazzjoni x'inhi, bit-tajjeb u l-ħażin kollu tagħha, u mbagħad ovvjament ngħaddu kummenti dwar suġġetti oħrajn.

U l-ġist jew il-messaġġ prinċipali tad-diskors tal-Onor.

Azzopardi dwar il-post ta' Facebook li tela' llum kien proprju wieħed mis-suġġetti li xtaqt nittratta.

Kif taf, jiena kelliem ewlieni dwar ir-relazzjonijiet industrijali, u waħda mill-ironiji li għandna f'dan il-pajjiż illum – pajjiż li qed ikollu figuri ekonomiċi tajbin – hi li aktar ma jgħaddi ż-żmien, l-affarijiet qegħdin isiru iktar diffiċli.

Kif intqal fil-kummenti li għamel dan iż-żagħżugħ, qegħdin ngħixu f'pajjiż fejn l-affarijiet huma ftit surreali.

Pereżempju, qegħdin f'sitwazzjoni fejn il-qgħad huwa f'livelli baxxi ħafna, fejn il-politika tal-Gvern hi li jrid ikabbar l-ekonomija billi jġib ħafna iktar ħaddiema barranin lejn pajjiżna, imma mbagħad fl-istess ħin qegħdin f'sitwazzjoni fejn iż-żgħażagħ tagħna – imma mhux biss iż-żgħażagħ tagħna – qegħdin isibuha diffiċli ħafna biex jikru jew jixtru proprjetà, u l-iktar ħaġa inkwetanti hija li dawn huma żgħażagħ li jaħdmu.

Allura, hawnhekk għandna sitwazzjoni fejn fuq naħa, minħabba raġunijiet differenti, għandek livell ta' qgħad baxx ħafna, qegħdin ngħixu fi klima Ewropea u dinjija ekonomika tajba, l-Ewropa għaddejja minn żmien ekonomiku tajjeb, it-trading partners tagħna għaddejjin minn żmien ekonomiku tajjeb, aħna qegħdin, kif ngħidu, making the best out of this, u verament qegħdin f'sitwazzjoni li l-qgħad tagħna huwa f'livell baxx ħafna.

Mela għandek ħaddiema li qegħdin isibu postijiet tax-xogħol, imma mbagħad qegħdin isibu problemi u sfidi li qatt ma rajna bħalhom.

Kif qal li għamel l-Onor.

Azzopardi - u m'għandix dubju li għamel hekk - jien ukoll ikolli l-privileġġ li niltaqa' man-nies meta ndur id-djar fid-distretti tiegħi, fosthom Tas-Sliema, San Ġiljan, Pembroke u l-Gżira.

Forsi fid-distretti tagħna s-sitwazzjoni hija ftit iktar diffiċli, għax aktar niltaqgħu ma' anzjani li għandhom bejn 65 u 70 sena, ilhom iħallsu l-kera għal ħafna snin, u llum jibku għax il-kera għoliet b'mod li jinsabu f'sitwazzjoni li jistgħu jitkeċċew mid-dar tagħhom u ma jafux fejn se jmorru joqogħdu.

Sur President, meta tara stejjer bħal dawn tinduna li something is not adding up.

Allura naħseb li bħala politiċi hemm bżonn nagħmlu sforz ġenwin biex il-ġid li qed jinħoloq mill-ekonomija ta' pajjiżna verament imur on the ground, sabiex kull Malti u Għawdxi jkun jista' verament jieħu l-benefiċċju tiegħu.

Huwa inaċċettabbli f'pajjiż bħal tagħna, fis-sena 2020 prattikament, li ssib żgħażagħ u anzjani li ma jistgħux jikru l-post tagħhom.

Jiena ngħid li huwa inaċċettabbli anke li ma jistgħux jixtru.

L-inkwiet huwa ħafna ikbar, kif qalu anke l-kollegi tiegħi qabli, meta dawn huma persuni li għandhom post tax-xogħol full-time, imma xorta waħda ma jistgħux ilaħħqu mal-ħajja u ma jistgħux ilaħħqu li almenu jkunu kapaċi jikru post diċenti għalihom u għall-familja tagħhom, xi ħaġa li fl-opinjoni tiegħi, hija bażika.

Il-fatt li għandna ħafna nies b'din il-problema juri li rridu naraw x'hemm at the basics.

Għalkemm ovvjament irridu nagħmlu ħafna iktar fejn tidħol l-akkomodazzjoni soċjali, din il-kwestjoni ma tissolviex bl-akkomodazzjoni soċjali, din hija problema fil-qalba tal-policy, u rridu naraw x'se nagħmlu biex nibdew nindirizzaw din il-ħaġa.

Meta nitkellmu dwar il-ħaddiema tagħna, li ħafna minnhom qegħdin jgħaddu minn dan l-inkwiet u sfidi, qed nitkellmu dwar ħaddiema f'livelli differenti.

Imma meta nitkellmu dwar il-ħaddiema naħseb li hemm affarijiet oħrajn li rridu nħarsu lejhom.

Xi ħaġa li bħalissa, sfortunatament, qiegħda tagħmel il-headlines hi l-kwestjoni tas-saħħa u s-sigurtà fuq il-post tax-xogħol.

Veru li mhijiex sfida li bdiet illum, imma speċjalment fejn tidħol l-industrija tal-kostruzzjoni, li bħalissa nafu li għaddejja minn boom, qegħdin naqtgħu il-kantunieri, qegħdin nieħdu ħafna shortcuts.

Sfortunatament, l-inċidenti li qed ikollna fuq il-post tax-xogħol, speċjalment fejn jidħol il-qasam tal-kostruzzjoni, huma xi ħaġa li għandha tinkwetana ħafna.

Kull persuna li tweġġa' jew saħansitra titlef ħajjitha fuq il-post tax-xogħol, hija traġedja u r-responsabbiltà tagħna bħala politiċi hi li naraw li l-liġijiet li għandna f'pajjiżna jiġu verament osservati.

Fid-diskors li għamlet l-Onor.

Claudette Buttigieg, fejn kienet qed tirreferi għal suġġett differenti, qalet li mhux billi jkollna liġijiet tajbin biex ngħidu li għandna liġi.

Naħseb li meta nitkellmu dwar liġijiet dwar is-saħħa u s-sigurtà fuq il-post tax-xogħol, għandna liġijiet tajbin, imma huwa inutli li jkollok l-aħjar liġijiet fid-dinja, jekk imbagħad ma jiġux osservati.

Jien naħseb li r-responsabbiltà tas-saħħa u s-sigurtà fuq il-post tax-xogħol taqa' fuq tliet pilastri, fuq tliet tipi ta' nies.

L-ewwel nett, irrid ngħid li min iħaddem għandu responsabbiltà jara li l-ħaddiema tiegħu jkunu protetti kif suppost, li jkunu mħarrġin u jafu x'għandhom jagħmlu biex jagħmlu x-xogħol tagħhom bl-iktar mod sigur possibbli, għax ħafna drabi meta jkollok ħafna xogħol waħda mill-ewwel affarijiet li taqta' hija l-ħin li trid tieħu biex tħarreġ lin-nies.

Huwa importanti li wieħed jara li kulħadd ikollu t-tagħmir li għandu bżonn biex jekk allaħares qatt jiġri xi ħaġa jkun protett.

Kull min iħaddem irid jara li jagħti kull ma jista' biex il-ħaddiema tiegħu ma jweġġgħux fuq il-post tax-xogħol.

It-tieni responsabbiltà hija tagħna l-politiċi, kif għedt, li naraw li l-liġijiet li għandna jiġu osservati.

Irridu naraw li għandna biżżejjed spetturi li jaraw xi jkun qed jiġri.

Xi kultant tara filmati fuq il-midja soċjali li juru l-mod kif ċerti ħaddiema jkunu qegħdin jaħdmu fuq postijiet tax-xogħol differenti, u tgħid "an accident waiting to happen".

Naħseb li hemm bżonn nagħtu r-riżorsi kollha possibbli biex naraw li jsiru spezzjonijiet regolari, biex fejn l-affarijiet mhux qed jimxu skont il-liġi mhux biss tingħata multa - għax għalkemm multa hija importanti, fil-fatt hija xi ħaġa sekondarja - imma jaraw li fejn hemm prattiċi ħżiena ta' xogħol fuq il-lant tax-xogħol, dawn jinbidlu immedjatament u, sakemm isir it-tibdil meħtieġ, jiġi sospiż ix-xogħol.

It-tielet pilastru huwa l-ħaddiema.

Naħseb li l-ħaddiema jridu jaraw u jifhmu x'inhuma d-drittijiet tagħhom, jaraw li meta jmorru jaħdmu fuq post tax-xogħol fejn hemm riskji ovvji jkunu mħarrġa sew, ikollhom l-apparat meħtieġ u jesiġu ma' min iħaddimhom li biex jagħmlu x-xogħol li huwa mitlub minnhom għandu jkollhom dak li għandhom bżonn u, jekk dan ma jagħtihulhomx, allura jagħmlu r-rapporti.

Irrid ngħid li meta kont sindku tal-lokalità ta' San Ġiljan kien ikolli diversi lmenti dwar abbuż ta' ħaddiema fuq il-postijiet tax-xogħol, u kull meta rrapportajt dan l-abbuż dejjem sibt koperazzjoni immensa mill-ispetturi, ġew in-nies u ħadu l-azzjoni.

Għalhekk nappella biex fejn in-nies jaraw, jew inkella l-ħaddiem iħoss, li hemm riskji li mhumiex neċessarji, riskji li huma illegali, għandhom jagħmlu r-rapporti meħtieġa sabiex l-affarijiet isiru kif suppost.

Qed nagħmel enfasi fuq dan għaliex naħseb li bħalissa din hija waħda mill-isfidi li qed niffaċċjaw.

Sfortunatament, bħalissa fuq il-portals u l-ġurnali qed naraw wisq rapporti ta' inċidenti u ta' traġedji fuq il-post tax-xogħol.

Ħafna drabi dawn ikunu jistgħu jiġu evitati.

Ovvjament huwa fl-interess tagħna lkoll li naraw li kull min jaħdem ma jeħux riskji li m'hemmx bżonn li jieħu.

Din hija xi ħaġa li xtaqt nikkummenta fuqha.

Sur President, ftit ilu kellna dibattitu sħiħ fuq ir-relazzjonijiet industrijali.

Mhux se nidħol f'ħafna dettall.

Tkellimna fuq it-Tribunal Industrijali u fuq it-tibdiliet li nixtiequ naraw fih.

Mill-feedback li ħadna mill-Gvern u mill-winding up tal-Ministru jidher li hemm qbil li t-Tribunal Industrijali jrid jgħaddi minn riforma u tibdila sħiħa.

Sfortunatament, l-affarijiet qed isiru ftit jew wisq haphazard.

Hemm bżonn li jkun hemm iktar taħriġ fejn jidħol iċ-Chairman tat-Tribunal.

Hemm bżonn li jkollna linji gwida iktar ċari, Pereżempju, mhux sew li persuna tidħol b'ilment quddiem it-Tribunal u tieħu forma ta' kumpens, imbagħad tidħol persuna oħra bl-istess ilment u tieħu kumpens totalment differenti.

Dik kienet diskussjoni li kellna ġimagħtejn ilu u, kif għedt f'dak id-diskors, ngħid ukoll hawnhekk.

L-Oppożizzjoni hija lesta li tiddiskuti mal-Gvern sabiex naraw li nsibu l-aħjar soluzzjoni fejn jidħol it-Tribunal Industrijali.

Naf ukoll li kemm l-għaqdiet ta' min iħaddem, kif ukoll l-għaqdiet tal-ħaddiema, diġà bdew diskussjonijiet u naħseb li kulħadd jifhem li hemm bżonn isiru tibdiliet kbar.

Mill-feedback li għandi miż-żewġ naħat jidher li lkoll kemm aħna lesti sabiex nidħlu u nagħmlu t-tibdil li hemm bżonn li jsir.

Sur President, tkellimna fuq l-ekonomija, tkellimna fuq il-ħaddiema, tkellimt b'mod partikolari fuq il-kostruzzjoni, u ma nistax ma nitkellimx fuq xi ħaġa li fuqha iktar ma jgħaddi ż-żmien iktar naħseb li dan il-pajjiż qiegħed jieħu miżuri li fil-futur se jkun hemm prezz għoli ħafna xi nħallsu għalihom.

Qed ngħid għall-qasam tal-ambjent f'pajjiżna.

Naħseb li llum il-ġurnata qed nagħtu prijorità assoluta lill-kostruzzjoni, qed nagħtu prijorità assoluta li ntellgħu s-sulari, inwaqqgħu, nibnu appartamenti, eċċ. Imma l-prezz qawwi li se jkollna nħallsu aħna fil-futur u l-prezz qawwi li se jkollha tħallas il-ġenerazzjoni ta' warajna huwa li qed nispiċċaw b'pajjiż fejn l-ambjent qiegħed jiddeġenera totalment.

Jien ikolli l-opportunità li niltaqa' ma' ħafna żgħażagħ u, apparti d-diffikultajiet fuq il-kiri u x-xiri tal-proprjetà, eċċ., naħseb li waħda mill-iktar affarijiet li, ma ngħidx tinkwieta, imma ddejjaq liż-żgħażagħ tagħna, hija l-isfreġju ambjentali li qed issir.

Nifhem li pajjiżna qiegħed jikber, nifhem li rridu naraw li t-tkabbir ta' pajjiżna rridu nilqgħu għalih; imma naħseb li ma qed nipprovaw insibu l-ebda bilanċ bejn il-ħteġijiet ambjentali u l-ħteġijiet tal-iżvilupp.

Din mhijiex kritika lejn il-Ministru għall-Ambjent, imma hija kritika lejn il-policy li l-Gvern qed jieħu bħalissa.

Qegħdin inqaċċtu siġar bl-addoċċ, prattikament ma nistgħux naraw għalqa li ma niżviluppawhiex, bir-riżultat li għada pitgħada se nibku dak li qed nagħmlu bħalissa.

Azzopardi u semma l-proġett tal-Corinthia, li mhux se nidħol fil-mertu tiegħu f'dan id-dibattitu, imma dawn qegħdin jgħidu li jixtiequ jiżviluppaw lukanda ta' sitt stilel, li mbagħad trid tattira turisti ta' sitt stilel.

Jien, li ġej mil-lokalità ta' San Ġiljan, li hija biswit il-lokalità ta' dan il-proġett, ngħid li sfortunatament - għaliex jien ġej minn hemmhekk u dik hija lokalità għal qalbi ħafna – il-kwalità tal-ambjent li qed ikollna ngħixu fih, bla dubju ta' xejn, mhuwiex ta' tal-livell li turisti ta' sitt stilel iridu jiġu jqattgħu ħinhom fih.

Ftit qabel tkellem ukoll – biex nagħmel parentesi fuq din – l-Onor.

Parnis, li tkellem dwar il-kunsilli lokali.

Naħseb li hemmhekk għandna ħafna u ħafna x'naħsbu u x'naraw.

Jien għaddejt mid-diffikultajiet li jgħaddu minnhom is-sindki.

Fil-fatt, għadni viċin ħafna ta' ċerti kunsilli lokali, b'mod partikolari l-Kunsill Lokali ta' San Ġiljan, u naf id-diffikultajiet li jgħaddu minnhom, fosthom, l-ammont ta' affarijiet li jixtiequ jagħmlu u ma jistgħux jagħmlu, l-ammont ta' pressjoni li huma jħossu minħabba l-iżvilupp li hemm għaddej, u minħabba diversi affarijiet oħrajn.

Naħseb li jekk aħna verament nixtiequ nagħtu lis-sindki u lill-kunsilli tagħna s-saħħa li jagħmlu l-lokalitajiet tagħhom aħjar, naħseb li hemm bżonn li l-ewwel u qabel kollox verament nisimgħu dak li qed jgħidu, u t-tieni, li nagħtuhom il-budgets neċessarji biex jagħmlu t-tibdiliet li għandhom bżonn.

U anke hawnhekk, fejn jidħol kwalità ta' ħajja, u kostruzzjoni b'mod partikolari għax dik hija l-iktar forsi ħaġa li bħalissa hija ta' inkonvenjent għalina tad-distretti tagħna, hemm bżonn li f'dan il-pajjiż, kif tkellimna fuq is-saħħa u s-sigurtà fuq il-post tax-xogħol, anke hawnhekk ikun hemm iktar infurzar.

Naħseb li bħala pajjiż, b'mod inġenerali, qisna qed ngħaddu minn mentalità li kważi kollox jgħaddi, minn mentalità li infurzar ta' xejn, kulħadd jagħmel li jrid u prattikament ħadd ma jagħti kas lil ta' madwaru.

Onestament naħseb li xi kultant forsi nagħtu impressjoni aħna … Jien bl-ebda mod ma jien kontra l-kostruzzjoni, anzi naħseb li hija xi ħaġa li għandha ssir u jekk issir sewwa tista' ssir tajba.

Imma, ilkoll kemm aħna morna pajjiżi oħrajn, ilkoll kemm aħna kellna l-opportunità li naraw kif jaħdmu f'pajjiżi ċivilizzati bħal tagħna.

Xi kultant tara post tal-kostruzzjoni f'pajjiżi oħrajn li lanqas tinduna li huwa post tal-kostruzzjoni.

U tiġi f'Malta u tara t-trabijiet u tisma' dawk il-ħsejjes, ġenn totali!

U nafu, għax għandna esperjenza ta' pajjiżi oħrajn, li nistgħu nagħmlu dak l-iżvilupp mingħajr dan il-ġenn, mingħajr dak il-ħmieġ u trabijiet, mingħajr inkonvenjent lill-ġirien u lil kull min jgħaddi f'dawk il-lokalitajiet, speċjalment - mhux għax aħna speċjali - f'lokalitajiet bħal tagħna li fihom dejjem issib eluf ta' turisti.

Għalhekk l-iktar messaġġ kruċjali li nixtieq inwassal f'dan id-dibattitu huwa li għandu jkollna iktar sens ta' care.

Il-Partit Nazzjonalista qed juża l-frażi "Soċjetà li Jimpurtaha".

Dan fis-sens li jekk jiena se nagħmel proġett, fair enough, għamel dak il-proġett, imma aħseb li hemm nies oħrajn li inti se taffettwa ħażin u allura ħu l-prekawzjonijiet kollha sabiex ma taffettwahomx ħażin.

Jekk inti qiegħed tagħmel proġett f'sit ewlieni turistiku u taf li aħna pajjiż li l-industrija tat-turiżmu hija waħda mill-iktar industriji importanti f'pajjiżna, m'hemmx għalfejn jgħaddu sentejn biex tagħmel dak il-proġett u toħloq din l-inkonvenjenza kollha għat-turisti u għal min irid joqgħod hemmhekk.

U dan jgħodd għal kull ħaġa li nagħmlu f'dan il-pajjiż.

Jekk aħna qed nagħmlu proġett, m'hemmx għalfejn inkissru l-ambjent ta' madwarna u I don't care, l-aqwa li għamilna l-proġett u mbagħad l-ambjent narawh wara!

Naħseb li ma' dan allura jidħol b'mod naturali s-sens ta' infurzar.

Għandna liġijiet tajbin, imma rridu naraw li f'pajjiżna min jidħol għal xi ħaġa, min jagħmel xi ħaġa jrid jagħmilha billi jirrispetta l-liġijiet li għandna f'pajjiżna.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

MARLENE FARRUGIA: Sur President, qed niddiskutu estimi ta' Baġit fi sfond politiku f'Malta li huwa ta' qsim il-qalb, diżappuntanti.

Għandna liż-żewġ partiti l-kbar, li bejniethom tista' tgħid li storikament fasslu l-progress ta' dan il-pajjiż għal dawn l-aħħar 50 sena, it-tnejn li huma tilfu r-ruħ tagħhom.

Naturalment, fil-gvern hemm il-Partit Laburista, u meta tisma' żagħżugħ bħalma smajna x'kiteb Damian Attard – hu min hu, ma nafux minn Adam – … Dawn huma stejjer li nisma' kuljum.

Jien niltaqa' man-nies kuljum għax immur l-uffiċċju kuljum u nisma' dawn l-istejjer ta' qsim il-qalb taħt Gvern Laburista.

Huwa dak l-akbar uġigħ ta' qalb.

Hemm ukoll il-fatt li l-Parlament tagħna ma sarx ħlief qabar tad-demokrazija; kieku kelli nagħsar it-tweġibiet għall-mistoqsijiet parlamentari, insib li kulma jgħidu hu "intom għamiltu agħar minna".

Bħal dak li qallu, għax ta' qabilna sparpaljaw, mela aħna nistgħu nisparpaljaw iktar, u niskużaw ruħna!

Għalhekk fil-ftit ħin li għandi għad-dispożizzjoni tiegħi nixtieq infakkar lill-esponenti tal-Gvern Laburista li sforz il-politika ta' kapitaliżmu b'indifferenza … Għax kieku kien kapitaliżmu soċjali jew b'qalb, ngħid paċenzja, imma qegħdin iħaddmu kapitaliżmu ta' indifferenza assoluta, bla ruħ, li r-riżultat tiegħu huwa dak li spjega dak il-ġuvnott.

Ħafna mit-tfal tagħna llum iridu jmorru jixtru fejn joqogħdu, imma anke jekk għandhom impjieg full-time, ma jaffordjawx, għax il-bank ma jislifhomx biżżejjed, jew outright ma jislifhomx.

Hemm fattur ieħor li rrid insemmi, li x-shelters tal-homeless illum qed jirrifjutaw madwar ħames persuni kuljum, u dan taħt Gvern Laburista.

Allura huwa tajjeb li nfakkarhom lil sħabi - ħafna minnhom trawmu bħali ġol-familja, fejn l-ideal li inti tħobb u twieżen lill-proxxmu kienu s-sisien, u kienu jirrispettaw is-sisien tal-Partit Laburista tal-ħaddiema - u se nikkwota dak li kiteb Ġuzè Ellul Mercer fl-20 ta' Mejju tal-1929:

"Il-politika ftit togħġobni, insibha logħba daqsxejn maħmuġa u x'aktarx imgerrxa …"

- aħseb u ara kieku kien jgħix issa f'dawn il-jiem -

"… iżda b'danakollu jkolli ngħid li hi meħtieġa.",

u għalhekk jien għadni hawn, għax kieku assolutament ilni li ġrejt 'l hemm.

"Lanqas ma jien fil-partit tal-ħaddiema għaliex għandi xi tama li dan il-partit se jsewwi d-dinja pitgħada jew sejjer ibiddel il-ġimgħa d-dieħla d-drawwiet il-ħżiena tiegħi u ta' ħuti l-bnedmin …"

- u meta tlajna fl-2013 ħadd ma ppretenda li se nagħmlu l-mirakli, però lanqas ippretendejna li se jkun hemm dan l-isfreġju, id-diżastru fil-fabric soċjali u fis-soċjetà tagħna li qed jirriżultaw illum -

Ġuze Ellul Mercer kompla hekk:

"Jien qiegħed fil-Partit tal-Ħaddiema għaliex dan il-partit mhux mibni fuq is-sisien dgħajfa ta' ħila ta' min qiegħed imexxih, iżda fuq l-itjeb twemmin, jiġifieri t-twemmin li kull min twieled bniedem għandu jgħix ta' bniedem, jaħdem ta' bniedem u jiekol ta' bniedem, tant jekk twieled bin l-għana, kemm jekk twieled bin il-faqar.

Il-mexxejja ta' ħila politika jiġu u jmorru, jgħaddu u jintnesew, u flokhom jiġu oħrajn Iżda l-prinċipji, il-pedamenti sodi li fuqhom huwa mibni l-Partit tal-Ħaddiema ma jitbiddlux.

Jibqgħu dejjem fejn huma sakemm il-kotra tibqa' kotra, dejjem lesti biex meta jasal il-waqt, jinbena u jitwaqqaf fuqhom il-partit li jiġbor lil kulħadd miegħu, il-partit tal-futur, il-partit tal-kotra, il-partit li l-għajta tiegħu tkun: Ħobż, xogħol u tagħlim għal kollu kemm hu l-ħaddiem!"

Allura bilfors iqumu l-mistoqsijiet.

Ħalli nibdew mill-ħobż.

X'se jweġbuni dawn?

Jgħidu: Daqskemm hawn xogħol!

Veru hawn ix-xogħol, hawn ħafna xogħol, imma s-saħħa tal-paga li qed tirriżulta minn dak ix-xogħol fejn qed twassal lill-familji tagħna?

U dan Damian Attard, u ħafna oħrajn bħalu li jibżgħu jitkellmu … Min jaf kemm persuni ġieli jgħiduli li jixtiequ jitkellmu, imma jibżgħu!

Għaliex jibżgħu?

Għaliex Gvern Laburista ta' Joseph Muscat fl-2019 ġab lil dan il-poplu tallab.

Dan fis-sens li meta fl-antik kien tela' l-Gvern Laburista, taħt Boffa u mbagħad taħt Mintoff, l-ewwel ħaġa li jagħmel kien li neħħa t-tallaba mit-toroq.

U llum ma tarax tallaba fit-toroq, jew jekk tara – għax issa bdew jitfaċċaw ukoll – tara veru ftit, paragun ma' dak iż-żmien.

Imma llum biex tieħu impjieg trid tmur tittallab lill-Ministru, biex tieħu permess trid tmur tittallab lill-Ministru, biex tieħu ġustizzja trid tara lil min se tkellem, biex inti jibqagħlek nifs trid tittallab mal-Gvern tiegħek li ma jibdillekx mal-inqas ċentimetru ta' kampanja li baqagħlek.

Dan il-Gvern Laburista ġab lill-poplu tallab.

U meta nitkellmu dwar ix-xogħol, hemm bżonn li nitkellmu wkoll dwar il-kwalità ta' xogħol u dwar ir-rispett lejn il-ħaddiem.

Fejn qatt qabel fl-istorja ta' dan il-pajjiż il-ħaddiem spiċċa mingħajr is-sostenn ta' union qawwija li twieżnu?!

Fejn qatt smajna aħna li l-GWU tidħollok f'negozju mal-Gvern, tieħu l-kuntratti mingħand il-Gvern biex taqla' l-flus minn fuq il-ħaddiem?!

Jien niftakar żmien meta ommi u missieri kienu mhux biss kuntenti, imma kburin, li kienu membri tal-General Workers' Union, u kif kienet issejħilhom kienu joħorġu ħalli jwasslu l-messaġġ tagħhom lill-gvern tal-ġurnata, hu min hu.

Fejn huma l-unions illum waqt li l-ħaddiem qed jiġi kkastigat fuq il-post tax-xogħol, diskriminat fuq il-post tax-xogħol, mgħajjar fuq il-post tax-xogħol?

U kif jiftaħ ħalqu ….

Kien hemm ħaddiema tafu xi ġralhom?

Se nerġa' nsemmi l-eżempju ta' dik il-ħaddiema, mara, li fetħet ħalqha mas-superjuri tagħha u spiċċat l-Isptar Monte Karmeli, fejn kienet taħdem, imma din id-darba bħala pazjenta, u trid tinħasel u tbiddel quddiem sħabha biex tiġi umiljata kompletament!

Fejn huma d-drittijiet ta' ħaddiema ferm importanti f'pajjiżna, li għalija huma l-qofol, apparti mill-ħaddiema tas-saħħa u l-għalliema?

Kuljum nisimgħu bi stejjer ta' vjolenza fuq l-għalliema tagħna.

Kif aħna nistgħu nagħtu ċ-ċavetta lit-tfal tal-ħaddiema biex xi darba jagħmlu l-qabża fl-għejxien tagħhom b'edukazzjoni tajba, jekk aħna qed nipprovaw nagħtuhom edukazzjoni fejn l-għalliem huwa mwerwer minnhom?!

Apparti milli nitfgħuhom fil-containers issa!

Qabel konna ngħajru lin-Nazzjonalisti, u dawn kienu jiftħu skola kull sena!

Mela x'qiegħed jiġri issa fis-settur tal-edukazzjoni?!

Qed nagħmlu l-estensjonijiet bil-containers!

U dan fi żmien meta jiġi l-Prim Ministru hawn u jiftaħar, mhux biss li huwa l-aqwa żmien, imma li għandna surplus.

Baġit qiegħed hemm biex il-gvern jużah bil-għaqal, bħalma nagħmlu aħna fil-familja tagħna, li dak li naqilgħu nqassmuh biex lill-membri tal-familja tagħna nżommuhom kemm jista' jkun fuq wiċċ l-idejn.

Daqstant ieħor baġit tal-gvern, qiegħed hemm biex l-ewwel ma jara huwa li n-nies li tawh il-fiduċja, li huwa responsabbli għalihom, iżommhom fuq wiċċ l-idejn, kif iddeskrievilu b'mod l-iktar sempliċi Ġuzè Ellul Mercer fl-1929.

Dan il-Gvern biegħ il-pajjiż b'ħafna kuntratti oxxeni u minflok li dawk il-flus użahom – allavolja oxxeni! – biex iwieżen lil min l-iktar għandu bżonn u biex jassigura li l-poplu tagħna jkun jista' jibqa' jgħix b'saħħtu u jaħdem f'pajjiżu fid-dinjità, minflok għamel hekk, dawk il-flus marru fuq l-irjus!

Korruzzjoni!

Dan bħall-programm – u nagħlaq b'din għax il-ħin se jiskadili – taċ-ċittadinanza, li jiena staqsejt ħafna fuqu għax dan ma kienx fil-programm elettorali.

U dak iż-żmien kien weġibni Joseph Muscat u qalli li permezz tiegħu dan se nagħmlu welfare fund u se nkunu nistgħu ngħinu ħafna nies.

U jien għedt: Eejja, qalilna €50 miljun għall-housing … Dan kien fl-2013.

Ara ħarġitx dar waħda, housing unit wieħed minnu!

Minflok għamel il-housing u wieżen lill-poplu, xtara bank u l-oħrajn forsi 'l quddiem inkunu nafu fejn marru wkoll.

Sur President, se nibqa' in possession u nkompli bid-diskors tiegħi għada.

L-ISPEAKER: L-Onor.

Sar il-ħin.

Ngħaddu issa għall-Aġġornament.

Fis-7.00 p.m. id-diskussjoni ġiet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

CARMELO ABELA (Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ): Nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal għada t-Tlieta, 12 ta' Frar 2019, fl-4.00 pm b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi li jemenda Diversi Liġijiet dwar il-Ħarsien Soċjali – Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi li Jimplimenta Miżuri tal-Estimi – Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar Żoni Ħielsa f'Malta – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Awtorità għall-Iżvilupp Reġjonali ta' Għawdex – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi tal-2019 li jemenda l-Kodiċi tal-Liġijiet tal-Pulizija – Tieni Qari;

Abbozz ta' liġi dwar il-Protezzjoni tal-Minuri (Ħarsien Alternattiv) – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Awtorità għas-Servizzi Finanzjarji ta' Malta (Emenda Nru 2) – Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Swieq Finanzjarji – Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar it-Trademarks – Tielet Qari; u

Abbozz ta' Liġi dwar l-Amministrazzjoni Pubblika – Tielet Qari.

Abbozz ta' Liġi tal-2018 li jemenda l-Kodiċi dwar il-Liġijiet tal-Pulizija – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili

u l-Kodiċi Kriminali – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Professjoni Medika u l-Professjonijiet li għandhom x'jaqsmu magħha u l-Ordinanza dwar Mediċini Perikolużi – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi biex jemenda l-Att dwar il-Patrimonju Kulturali – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Impiegi u r-Relazzjonijiet Industrijali – Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi biex jemenda Diversi Liġijiet (Riforma dwar il-Pensjonijiet) – Kumitat Permanenti.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

STEFAN ZRINZO AZZOPARDI: Sur President, dan il-Gvern huwa l-gvern li bil-fatti qed iwettaq riformi importanti.

Huwa l-gvern li mhux jitkellem biss dwar dak li għandu bżonn jinbidel, iżda wkoll li wettaq bidliet importanti li ma sarux fil-passatjk, bidliet li rajniehom isiru b'leġiżlazzjoni li approva dan il-Parlament, għaliex kien dan il-Gvern li instiga dawn il-bidliet.

Illejla, fil-Parlament Ewropew qiegħed jiġi diskuss rapport, abbozz ta' riżoluzzjoni mħejji min-naħa tal-Committee on Civil Liberties, Justice and Home Affairs.

Fi ftit ħin nixtieq nagħmel ftit osservazzjonijiet dwar dan l-abbozz ta' riżoluzzjoni, għaliex kont ferm sorpriż li din ir-riżoluzzjoni, li fiha hemm ukoll rappreżentanza min-naħa tal-Oppożizzjoni fil-Kumitat li kien qiegħed ifassal din ir-riżoluzzjoni, ikun fiha daqstant ineżattezzi, li tkun riżoluzzjoni li titkellem dwar ħwejjeġ li l-istituzzjonijiet ta' pajjiżna ddeterminaw.

Għalhekk se nagħmel ftit referenzi għal numru ta' punti li jien osservajt meta qrajt dan l-abbozz ta' riżoluzzjoni.

L-ewwel nett, huwa fatt li l-inkjesta dwar Egrant hija waħda konklużiva, fis-sens li l-Prim Ministru u l-familja tiegħu m'għandhom x'jaqsmu xejn ma' din il-kumpanija.

Hija inkjesta li saret b'reqqa kbira mill-maġistrat li ħa ż-żmien tiegħu, ta l-enerġija meħtieġa biex wasal għal konklużjonijiet ibbażati fuq dak li ġie ppreżentat lilu, kif ukoll fuq ir-rapporti ta' dawk l-esperti kollha li kienu involuti.

Però ħareġ li din hija gidba, li mhux biss hija gidba għax ma tgħidx il-verità, iżda kienet gidba fabbrikata anke permezz ta' dokumenti foloz li fuqhom kienet ġiet imfassla.

Minkejja li l-maġistrat wasal għall-konklużjonijiet tiegħu, fil-qari ta' dan l-abbozz ta' riżoluzzjoni xorta waħda naraw li għad hemm min qiegħed jipprova jibqa' jitfa' l-imbekkata, jitfa' d-dubji dwar dik l-inkjesta u l-konklużjonijiet tagħha u, fil-fehma tiegħi, jipprova jitfa' dell ikrah fuq ix-xogħol li sar.

Bħal donnu f'pajjiżna hemm min għandu interess, għal skopijiet partiġjani, li jibqa' jżomm issue li ma hi issue xejn għaliex hija ċara li l-Qorti kienet kategorika fil-konklużjonijiet tagħha.

Huwa tajjeb li nfakkar ukoll li meta f'Lulju li għadda kienet ġiet konkluża din l-inkjesta u l-Prim Ministru mar quddiem il-midja f'konferenza tal-aħbarijiet, li jien kont preżenti għaliha, jitkellem dwar il-konklużjonijiet ta' din l-inkjesta, mill-ewwel kien qal illi li kien għalih din l-inkjesta tiġi ppubblikata kollha.

Iżda l-istituzzjonijiet ta' pajjiżna, li jiddeċiedu liema inkjesti f'liema mument jiġu ppubblikati, għamlu għażla differenti.

Imma bħal donnu hemm min lanqas dak il-punt ma jrid jirrikonoxxi.

Issa tajjeb li ngħidu li l-Oppożizzjoni għażlet li tmur quddiem istituzzjoni oħra biex tissindaka dik id-deċiżjoni min-naħa tal-Avukat Ġenerali, li hija l-awtorità li tagħżel dwar il-pubblikazzjoni ta' dawn l-inkjesti, u dik id-deċiżjoni qed tiġi sindakata.

Jiġifieri altru milli m'għandniex istituzzjonijiet li qegħdin jaħdmu.

Anzi l-istituzzjonijiet li għandna qegħdin jaħdmu skont kif tgħid il-liġi.

Jien għalhekk niskanta kif l-Oppożizzjoni, kif rappreżentata f'dan il-proċess … Tajjeb li ngħidu li Membru Parlamentari Ewropew li qiegħda f'dan il-Kumitat kienet ukoll parti minn dak il-kumitat speċjali li ġie hawn biex jara kif inhuma l-affarijiet f'pajjiżna.

Jien ninkwieta meta nara sitwazzjoni fejn, minkejja li kien hemm fatti ċari, xorta waħda jkun hemm min jibqa' jirrepeti dak li kien diġà ċar mill-istituzzjonijiet ta' pajjiżna, bħal fil-każ dwar l-inkjesta Egrant.

Irrid insemmi wkoll il-mod kif, pereżempju, issir referenza għall-investigazzjoni li saret dwar il-qtil tal-ġurnalista Daphne Caruana Galizia.

Bħal donnhom qegħdin jgħidu li din hija investigazzjoni li wasslet għal suspettati.

Però tajjeb li nfakkru – u nagħmlu enfasi fuq dan – li din kienet investigazzjoni li wasslet biex tliet persuni jitressqu quddiem il-qorti, u għaddejjin bi proċeduri quddiem il-qrati skont ma titlob il-liġi, skont ma titlob ir-rule of law, skont id-dritt Malti, skont il-liġi Maltija.

Tajjeb li ngħidu wkoll li biex l-awtoritajiet waslu għal dak il-punt, li tliet persuni jitressqu l-qorti, kien hemm investiment ta' riżorsi kbar u koperazzjoni kbira, anke ma' entitajiet internazzjonali biex dak li kellu bżonn isir f'din l-inkjesta u f'dawn l-investigazzjonijiet isiru kollha.

U naħseb li huwa tajjeb li min imur jirrappreżenta lill-pajjiżna quddiem l-Unjoni Ewropea fil-Parlament Ewropew, ikun ukoll il-vuċi tal-Maltin, u mhux jintilef fil-kwestjonijiet partiġjani u jħalli l-iskorrettezzi jkunu f'dokument bħal dan.

Sur President, nixtieq nagħmel ukoll mistoqsija għalfejn issa qed issir ukoll referenza għar-rapport li għamlet il-Kummissjoni Venezja.

Huwa tajjeb li ngħidu li l-Kummissjoni Venezja għamlet analiżi tas-sistema Maltija li ilha mfassla mill-Indipendenza 'l hawn, li għamlet analiżi ta' strutturi legali li ilhom jitħaddmu fostna għal diversi snin.

Però, huwa tajjeb li nfakkru li l-Kummissjoni Venezja għamlitha ċara dwar ċerti bidliet importanti li fuqhom irridu nkomplu nibnu, min għamilhom, min ressaqhom, u għamilhom u wettaqhom dan il-Gvern.

Fosthom, pereżempju, il-bidla importanti li saret f'dak li għandu x'jirrigwarda l-għażla tal-ġudikatura.

Kienet bidla importanti ħafna.

Pereżempju, il-mod kif isir il-proċess tal-għażla tal-ġudikanti, bidla li ħaddieħor qatt m'għamel, imma kellu jkun dan il-Gvern biex imexxiha 'l quddiem.

Ara meta kien hemm amministrazzjoni Nazzjonalista, kemm għamlu rapporti l-GRECO jistigaw biex issir il-Liġi tal-Finanzjament tal-Partiti.

Dawk ir-rapporti minn Gvern Nazzjonalista tħallew fuq l-ixkaffa, għaliex kellu jkun dan il-Gvern li rressaq Liġi tal-Finanzjament tal-Partiti, bidla oħra importanti.

Kif għedt fil-bidu tad-diskors tiegħi, dan huwa l-Gvern li bil-fatti qed iwettaq il-bidliet importanti.

U huwa tajjeb li jkollna dibattitu u li nitkellmu kif irridu nkomplu nagħmlu l-bidliet għal pajjiżna.

Però jien niftakar li l-Qorti ta' Strasburgu, li wkoll hija parti mill-Kunsill tal-Ewropa, bħalma hija l-Kummissjoni ta' Venezja, darba kienet għaddiet kumment fuq proċeduri partikolari ġo pajjiżna.

F'sentenza partikolari f'dawn il-proċeduri, fejn kien hemm il-Ministru li jiġi mill-Prim Imħallef, li jiġi minn avukat involut f'dawk il-proċeduri, kienet qalet:

Ara din, illum min joqgħod jiġi jippridkalna ħafna affarijiet fuq is-saltna tad-dritt, din is-sentenza ma tantx ifakkarha u ħassejt li f'dan id-dibattitu … Mhux qiegħed ngħid hekk biex inħarsu lura, anzi biex inħarsu 'l quddiem.

Id-differenza hija waħda, li fejn qabel kienu jiġu senjalati l-affarijiet, illum mhux jiġu senjalati biss, imma b'diskussjoni u b'għaqal immexxi 'l quddiem.

Però l-iktar ħaġa li laqtitni f'dan l-abbozz ta' riżoluzzjoni hi kif xi ħadd li suppost jaf l-affarijiet kif żvolġew f'pajjiżna u jippermetti li jkollok sentenza bħal din f'din ir-riżoluzzjoni.

Hija ħaġa li ħallietni perpless.

L-ewwel nett, ma naħsibx li hu korrett li tgħid … U dan qed titkellem dwar il-liġijiet tal-istampa, fejn intqal:

Il-Gvern ta' Malta m'għandu l-ebda kawża ta' libell, jista' jkun li uffiċjali fil-vesti tagħhom personali jkollhom kawżi ta' libell, imma iktar minn hekk li inti jkollok draft resolution magħmula quddiem il-Parlament Ewropew li tgħid hekk:

Bir-rispett kollu, min suppost huwa l-vuċi ta' Malta missu jaf li dan il-Gvern biddel il-Liġi tal-Istampa.

Dan il-Gvern niżżilha fil-Liġi tal-Istampa li inti ma tistax tapplika s-sekwestru fil-konfront ta' ġurnalist.

U allura ninkwieta ħafna li hemm min qiegħed jipprova jippontifika u jipprova jwassal il-messaġġ, meta żball kbir bħal dan jitħalla f'din ir-riżoluzzjoni.

U iktar minn hekk, jien kont nistenna li, meta jkollok kumitat bħal dan, imexxi 'l quddiem ħaġa oħra.

Nisimgħu ħafna fuq il-famużi SLAPP, jiġifieri, dawk il-każijiet li bniedem imur ifittex fejn għandu jmexxi 'l quddiem xi forma ta' kawża … Jien naħseb li kien ikun aktar utli kieku sar dibattitu biex fl-Unjoni Ewropea, fuq livell Ewropew, ikun hemm regolamenti ċari kif nistgħu nirregolaw din is-sitwazzjoni.

Wara kollox, dan bħalma aħna għamilna fil-liġi tagħna, saħħaħna dik il-pożizzjoni, b'mod partikolari li persuna ma tistax tiftaħ numru ta' kawżi fuq l-istess punt.

Sur President, jien appell wieħed irrid nagħmel.

Il-logħob partiġjan m'għandux iħassar dibattitu serju dwar dak li hemm bżonn għal pajjiżna.

F'pajjiżna l-politiċi jiġu u jmorru, pajjiżna jibqa' hemm.

Il-lealtà tagħna għandha dejjem tkun lejn pajjiżna.

L-iskop partiġjan qatt m'għandna nħalluh itellifna għax, wara kollox, fil-fehma tiegħi, biex nagħtu l-aħjar servizz lil dawk li jeleġġuna aħna għandna dejjem inżommu l-fokus tagħna fuq kif inkomplu nagħmlu bidliet bħalma diġà għamel dan il-Gvern.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Aktar rimarki?

CARMELO ABELA: Nhar it-Tlieta, 5 ta' Frar, l-Onor.

Mifsud Bonnici ħa ftit ħin minn ta' din il-Kamra biex jakkuża lill-Gvern b'nuqqas ta' azzjoni fuq dak li qiegħed jiġri fil-Venezwela.

U jien illum se nipprova nwieġeb dak li qal b'mod skorrett l-Onor.

Mifsud Bonnici, li staqsa għalfejn il-Gvern qed idum daqshekk biex jieħu ċerti deċiżjonijiet fuq dak li għaddej fil-preżent fil-Venezwela.

Naturalment, dan assolutament mhux minnu.

Dak li qal l-Onor.

Mifsud Bonnici assolutament mhux il-każ, u se ngħid x'inhuma l-fatti.

L-ewwel nett, il-fatti huma li l-Unjoni Ewropea, speċjalment fil-livell tal-Ministri għall-Affarijiet Barranin, ilha xhur sħaħ tiddiskuti l-kwestjoni tal-Venezwela u dak li għaddej hemmhekk.

Tant hu hekk li anke fi ħdan il-Kunsill għall-Affarijiet Barranin kien hemm ix-xewqa kemm-il darba li mhux biss niddiskutu, imma li kemm jista' jkun nimxu flimkien, u dan nagħmluh flimkien bħala t-28 pajjiż membru tal-Unjoni Ewropea b'kunsens.

U l-aħħar darba li fil-fatt ġie diskuss dak li għaddej fil-Venezwela kien proprju fil-laqgħa li saret ġewwa Bucharest fir-Rumanija, fejn bħalissa għandhom il-Presidenza tal-UE.

Din il-laqgħa saret proprju l-ġimgħa li għaddiet, bejn il-31 ta' Jannar u l-1 ta' Frar, fejn erġajna tkellimna fiex tinsab is-sitwazzjoni fil-preżent ġewwa l-Veneżwela.

Dan apparti li l-Onor.

Mifsud Bonnici – imma forsi din ħarbitlu – qal li l-Venezwela huwa pajjiż ġar u ħabib tagħna.

Naturalment, min jaf ftit ġeografija jaf li l-Venezwela ma tantx huwa pajjiż ġar tagħna!

Nista' naqbel li forsi nistgħu nkunu ħbieb, imma żgur li m'aħniex viċini ġeografikament.

Imma anke fuq dan kien skorrett.

Qed ngħid dan biex nuri kemm kien skorrett f'dak li qal, inkluż anke fl-aspett ġeografiku tiegħu!

Sur President, qabel xejn irrid ngħid li xhur ilu, meta kien hemm waħda mill-ewwel diskussjonijiet fi ħdan il-Kunsill għall-Affarijiet Barranin, kien hemm qbil li l-ebda pajjiż tal-Unjoni Ewropea ma jattendi għaċ-ċerimonja tal-ġurament ta' Maduro.

U fil-fatt hekk ġara u Malta kienet waħda minn dawk il-pajjiż tal-Unjoni Ewropea li m'attendewx għaċ-ċerimonja tal-ġurament.

Imbagħad fis-26 ta' Jannar tal-2019 kien hemm stqarrija mill-Unjoni Ewropea - normalment dawn jinħarġu min-naħa ta' Federica Mogherini - li sabet il-kunsens tal-pajjiżi kollha tal-Unjoni Ewropea, inkluż ta' Malta.

Li jiġri hu – min jaf kif taħdem l-Unjoni Ewropea jaf dan, u nittama li l-kollegi tagħna min-naħa tal-Oppożizzjoni jafu kif taħdem l-Unjoni Ewropea – li jkun hemm draft statement li jgħaddi lill-pajjiżi kollha tal-Unjoni Ewropea, u f'każ li jkun hemm xi oġġezzjonijiet jew xi tibdil dan isir, u meta jkun hemm il-qbil fuq dikjarazzjoni li għandha tinħareġ, imbagħad din tinħareġ mill-High Representative Federica Mogherini min-naħa tal-EAS.

Fil-fatt fis-26 ta' Jannar tal-2019 ħarġet din id-dikjarazzjoni f'isem il-pajjiżi kollha tal-Unjoni Ewropea.

Mela s'issa qegħdin naraw li sas-26 ta' Jannar tal-2019 kien hemm qbil unanimu f'kull pass li ħadet l-Unjoni Ewropea.

Hawnhekk, meta qed ngħid Unjoni Ewropea mhux qed nirreferi għall-Unjoni Ewropea bħala istituzzjoni, imma bħala t-28 pajjiż membru ta' din l-istess Unjoni .

Kif għedt aktar qabel, issa kien imiss li jkun hemm il-laqgħa tal-Ministri għall-Affarijiet Barranin ġewwa Bucharest bejn l-31 ta' Jannar u l-1 ta' Frar tal-2019.

Hemmhekk kien hemm diskussjoni u opinjonijiet differenti, b'pajjiżi li riedu ħaġa u oħrajn riedu oħra, u anke fuq id-dikjarazzjoni kien hemm daqsxejn kummenti minn numru ta' ministri.

Naturalment aħna għedna dak li aħna nħossu bħala pajjiż, u l-għada, is-Sibt, 2 ta' Frar tal-2019, bdiet tiġi abbozzata dikjarazzjoni bil-ħsieb li toħroġ ukoll f'isem it-28 pajjiż membru.

Però jien informat ukoll li kien hemm estensjoni.

Mela, il-Ġimgħa, l-1 ta' Frar, kien hemm din id-diskussjoni tal-pajjiżi membri tal-Unjoni Ewropea, filwaqt li l-għada s-Sibt, wara dik id-diskussjoni li kien hemm fi ħdan l-istess Kunsill tal-Ministri għall-Affarijiet Barranin, l-Unjoni Ewropea bdiet tagħmel draft statement biex jiġi maqbul bejn il-pajjiżi kollha tal-Unjoni Ewropea.

Imbagħad kien hemm estensjoni biex il-pajjiżi membri jagħtu l-opinjoni tagħhom sat-Tnejn, 4 ta' Frar, sas-1.00 pm. U dan sar f'każ li jkun hemm xi pajjiż membru tal-Unjoni Ewropea li ma jaqbilx u jikser is-silenzju, kif inhi l-proċedura.

Jiġifieri jekk xi ħadd ma jaqbilx ma' dak l-abbozz ikollu target date u target time, u sa dak il-ħin jista' jikser is-silenzju.

Allura jekk juri oġġezzjoni dak id-draft statement ma joħroġx għax ikun hemm pajjiż li oġġezzjona.

Fil-fatt kien hemm pajjiż li sat-Tnejn, 4 ta' Frar 2019, sas-1.00 p.m., kiser il-proċedura tas-silenzju u allura dak id-draft statement ma ħariġx f'isem il-pajjiżi membri tal-Unjoni Ewropea kollha kemm huma.

Mela qed nitkellmu dwar it-Tnejn, 4 ta' Frar 2019, u d-diskors li għamel l-Onor.

Mifsud Bonnici sar l-għada, it-Tlieta 5 ta' Frar 2019, fejn akkuża lill-Gvern li naqas milli jieħu azzjoni fuq il-Venezwela.

Meta wasal is-1.00 p.m. tat-Tnejn, l-Unjoni Ewropea ma ħarġet l-ebda stqarrija komuni u ddikjarat li kull pajjiż tal-Unjoni Ewropea jista' jieħu l-passi neċesssarji hu b'mod individwali sakemm nitilqu mill-punt tat-tluq tas-26 ta' Jannar 2019, fejn hemmhekk kien hemm qbil unanimu.

F'din iċ-ċirkostanza jien tkellimt mal-Prim Ministru fuq kif żviluppat din is-sitwazzjoni, u qbilna li nitkellmu fuq dan il-punt tal-Venezwela fil-laqgħa tal-Kabinett tal-għada, it-Tlieta, 5 ta' Frar tal-2019.

Jiġifieri ara kemm ħlejna ħin!

Fl-4 ta' Frar 2019 wara nofsinhar ġie deċiż li m'hemmx qbil unanimu fuq draft statement tal-Unjoni Ewropea - sa dak il-ħin kien hemm kunsens bejn it-28 pajjiż membru tal-Unjoni Ewropea – u għalhekk semmejt id-dati u kif aħna mxejna flimkien mal-pajjiżi l-oħra membri tal-istess Unjoni – u mbagħad l-għada li ma kienx hemm dan il-qbil, kważi wara 24 siegħa bl-eżatt għax il-laqgħa tal-Kabinett saret fil-5 ta' Frar għall-ħabta tas-1.00 pm, hekk kif spiċċat il-laqgħa tal-Kabinett il-Gvern ħareġ stqarrija permezz tad-Dipartiment tal-Informazzjoni – liema stqarrija bil-permess tal-Kamra npoġġiha fuq il-Mejda tal-Kamra – li fiha l-Gvern ta l-way forward bħala pajjiż, fejn aħna qbilna mal-maġġoranza kbira tal-pajjiżi membri tal-Unjoni Ewropea li b'mod interim qegħdin nirrikonoxxu lil Juan Guaido bħala l-President elett demokratikament tal-Assemblea Nazzjonali tal-Venezwela – allura hawnhekk qegħdin nitkellmu fuq il-Parlament – u biex, bħala President ad interim tal-Venezwela jsejjaħ elezzjonijiet ħielsa, ġusti u jkun hemm elezzjonijiet demokratiċi f'dan il-pajjiż.

Jiġifieri, hawn qed nitkellmu fuq 24 siegħa wara: sas-1.00 pm tal-4 ta' Frar tal-2019 kien evidenti dan in-nuqqas ta' qbil, l-għada kien hemm il-laqgħa tal-Kabinett, li ssir b'mod regolari nhar ta' Tlieta, ġiet diskussa s-sitwazzjoni tal-Venezwela, u fis-1.00 pm ħriġna din id-dikjarazzjoni li qiegħed inpoġġi fuq il-Mejda tal-kamra.

Imbagħad, erba' sigħat wara jiġi l-Onor.

Mifsud Bonnici f'din il-Kamra, assolutament jinjora d-dikjarazzjoni tal-Gvern, jakkuża lill-Gvern u jistaqsi kif il-Gvern raqad u ma ħax azzjoni fuq il-Venezwela!

Dan meta aħna konna qed nimxu pari passu mal-pajjiżi membri tal-Unjoni Ewropea, kif semmejt, fejn ma attendejniex għall-ġurament tal-President Maduro, meta sas-26 ta' Jannar tal-2019 kien hemm dikjarazzjoni komuni ta' 28 pajjiż membru hekk kif ħarġet mill-Unjoni Ewropea, kien hemm diskussjoni f'laqgħa tal-Ministri, il-laqgħa informali li ssir fil-pajjiż li għandu l-Presidenza u allura f'dan il-każ huwa r-Rumanija, imbagħad minn hemmhekk sal-4 ta' Frar tal-2019 kien hemm in-nuqqas ta' qbil u kull pajjiż seta' joħroġ l-istqarrijiet tiegħu individwali, kif diġà għedt.

Allura minn dan jirriżulta b'mod ċar li l-Gvern assolutament ma kaxkarx saqajh f'dan il-proċess.

Anzi, kif għedt, konna qed nimxu b'mod unit, kif kien anke mitlub minn kull pajjiż membru tal-Unjoni Ewropea, biex flimkien nieħdu d-deċiżjonijiet li għandna nieħdu, fuq il-kwestjoni tal-Venezwela.

Sur President, nixtieq nagħmel referenza għal diskors ieħor li sar minn kollega min-naħa tal-Oppożizzjoni, din id-darba l-Onor.

Stellini, li wkoll huwa skorrett f'dak li qal f'din il-Kamra.

Stellini jagħmel il-homework tiegħu sew qabel jiġi jitkellem f'din il-Kamra, u nappellalu wkoll biex ma jkunx allarmista bla bżonn fejn m'għandux ikun.

L-Onor.

Stellini tkellem dwar il-kwestjoni ta' Brexit, li hija kwestjoni totalment differenti minn tal-Venezwela.

Mifsud Bonnici kien skorrett fuq il-Venezwela, u urejt bil-fatti, bid-dati u bil-ħin kemm kien skorrett li akkuża lill-Gvern b'nuqqas ta' azzjoni.

Stellini nistiednu biex, qabel jiġi jitkellem f'din il-Kamra u jiġi jallarma, jiċċekkja l-affarijiet tiegħu sew.

Huwa semma emails li suppost intbagħtu lili minn ċerta persuna li tgħix fl-Iskozja, li għamel referenza għaliha hu, u e-mails li ntbagħtu wkoll lill-Kummissarju Għoli, is-Sur Joe Cole.

Huwa tajjeb li ngħid li jien fittixt fl-inbox tal-email tiegħi l-isem tal-persuna li semma f'din il-Kamra, u jien fl-inbox tiegħi ma sibt xejn.

Tajjeb li ngħid ukoll li l-Kummissarju Għoli li għandna ġewwa Londra, is-Sur Joe Cole, beda jaħdem f'Londra fl-1 ta' Awwissu tal-2018, meta l-Onor.

Stellini qal li dawn l-emails lili u lis-Sur Cole – għax hekk qal fl-intervent tiegħu – intbagħtu f'Ġunju tal-2018.

Kif diġà għedt, jien fittixt fl-inbox tiegħi u bl-isem tal-persuna li hu semma ma sibt xejn.

Is-Sur Cole beda bħala Kummissarju Għoli fir-Renju Unit fl-1 ta' Awwissu tal-2018, meta l-emails li suppost għamel referenza għalihom intbagħtu f'Ġunju tal-2018.

Safejn naf jien, Ġunju jiġi qabel Awwissu, u allura dawn l-emails li l-Onor.

Stellini allega li ntbagħtu ma setgħux intbagħtu lis-Sur Cole.

Jien bqajt nistaqsi u nindaga kemm man-nies tal-Ministeru, kif ukoll man-nies tal-Kummissjoni Għolja ġewwa Londra u jirriżulta li saru kuntatti, kemm b'emails u anke bit-telefon – u mhux darba u tnejn – mas-Sinjur li semma l-Onor.

Stellini dwar x'passi qed tieħu l-Kummissjoni Għolja fir-Renju Unit.

Kif għedt, dan sar kemm permezz tal-email, kif ukoll permezz tat-telefon.

Allura, dak li qiegħed jallega l-Onor.

Stellini, li hemm diskriminazzjoni kontra l-Maltin jew persuni ta' dixxendenza Maltija li jgħixu fl-Iskozja, assolutament hija allegazzjoni falza u infondata.

Nixtieq nagħmel referenza għal dak li l-Kummissjoni Għolja qed tagħmel fir-Renju Unit.

Fost oħrajn tajjeb ngħid li, flimkien mar-rappreżentanzi tal-pajjiżi l-oħrajn membri tal-Unjoni Ewropea u anke mal-Kummissjoni Ewropea fir-Renju Unit, qed issir ħidma u qed jorganizzaw b'mod kollettiv serje ta' laqgħat madwar ir-Renju Unit, inkluż fl-Iskozja.

Jekk qed nitkellmu fuq ir-Renju Unit, l-Iskozja hija parti mir-Renju Unit.

U dawn il-laqgħat, li qed jissejħu outreach sessions, qed jiġu kollha live streamed għal min ma jkunx jista' jattendi imma xorta jkun jixtieq jarahom.

Fil-fatt l-aħħar waħda li saret kienet fi Glasgow, l-Iskozja, fil-5 ta' Frar 2019 fis-6.15 pm.

Matul dawn is-sessjonijiet ta' informazzjoni fuq id-drittijiet taċ-ċittadini tal-Unjoni Ewropea jingħataw ukoll pariri legali b'xejn.

Il-Kummissjoni Għolja qed tinforma wkoll liċ-ċittadini Maltin b'dawn l-avvenimenti anke permezz tal-paġna ta' Facebook tal-istess Kummissjoni Għolja.

Hemmhekk hemm l-informazzjoni kollha disponibbli għal kulħadd biex jaraha fil-kumdità ta' daru f'ħinijiet li huma komdi għalih.

Għal dawk li m'għandhomx aċċess għall-live streams, l-istess informazzjoni tingħata mill-Kummissjoni Għolja, kemm fuq it-telefon permezz ta' linja li twaqqfet apposta, kemm b'email, kif ukoll fuq is-sit elettroniku tagħha.

Dawn l-outreaches se jkomplu jsiru anke fil-ġimgħat li ġejjin u fil-fatt qed naħsbu biex norganizzaw outreaches b'diversi modi li għalihom imorru anke uffiċjali minn Malta biex ikunu jistgħu jgħinu lill-Ambaxxata tagħna fir-Renju Unit.

Allura dak li kien qiegħed jgħid l-Onor.

Stellini assolutament mhux il-każ.

Barra minn hekk, il-Konslu li għandna fil-Kummissjoni Għolja tivvjaġġa fuq bażi regolari barra minn Londra sabiex toffri servizz konsulari, anke permezz tal-iskema Consul-on-the-Move fi bliet ewlenin u fil-fatt jien informat li dalwaqt tkun ukoll f'Edinburgh, l-Iskozja.

Jien informat ukoll li s-Sibt, 9 ta' Frar, kien hemm attività tal-Komunità Maltija fl-Iskozja – naturalment b'rabta mal-okkażjoni tal-festa ta' San Pawl – li għaliha attendew madwar 35 persuna, u matul din l-attività ġew indirizzati numru ta' mistoqsijiet li saru dwar Brexit.

Kien hemm punti oħrajn li l-Onor.

Stellini semma fid-diskors tiegħu, fosthom dwar l-għaqda li s-Sinjur li semma fl-intervent tiegħu suppost li għamel.

Anke hawnhekk sar kuntatt ma' din il-persuna biex tagħti aktar informazzjoni, biex fil-każ tkun tista' tapplika u tirreġistra din l-għaqda, iżda s'issa dan m'għamel xejn.

Sur President, l-appell tiegħi lill-membri tal-Oppożizzjoni hu li fuq affarijiet li huma sensittivi bħal Brexit, jew affarijiet li jolqtu l-politika barranija tagħna, għandna nkunu ġusti ma' xulxin u ma noqogħdux nitfgħu akkużi bla bżonn meta l-affarijiet ikunu ċari.

L-appell tiegħi hu li anke fuq dan il-qasam l-Oppożizzjoni ma tkunx negattiva.

Nirringrazzjak.

Sur President, bil-permess tal-Kamra nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja ta' Stqarrija għall-Istampa PR 190220 maħruġa mid-Dipartiment tal-Informazzjoni fil-5 ta' Frar 2019 b'referenza għas-sitwazzjoni politika fil-Venezwela.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada t-Tlieta, 12 ta' Frar 2019, fl-4.00 pm bl-aġenda kif ikkomunikata mill-Ministru.

Il-lejl it-tajjeb lil kulħadd.

Fis-7.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

MINISTERU GĦAT-TURIŻMU – GRIEVANCES BOARDS

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid, mis-sena 2013 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari, liema kienu l- Grievances Boards li twaqqfu fi ħdan il-Ministeru għat-Turiżmu u fi ħdan l-entitajiet kollha li jaqgħu taħtu?

Jista' jgħid min kienu l-membri ta' kull wieħed mill-imsemmija bordijiet u x'remunerazzjoni rċevew l-imsemmija membri?

Jista' jgħid kemm tressqu każijiet quddiem kull bord u x'kienet id-deċiżjoni li ngħatat dwar kull każ li kellu quddiemu l-istess bord, u dan mingħajr ma jindika l-isem u d-dettalji tal-persuni involuti?

Jista' jgħid x'kien l-ammont li tħallas bħala kumpens dwar kull każ li tressaq quddiem l-imsemmija bordijiet?

KONRAD MIZZI (Ministru għat-Turiżmu): It-tagħrif għadu qed jinġabar.

MINISTERU GĦALL-INTERN U S-SIGURTÀ NAZZJONALI – GRIEVANCES BOARDS

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Intern u Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid, mis-sena 2013 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari, liema kienu l- Grievances Boards li twaqqfu fi ħdan il-Ministeru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali u fi ħdan l-entitajiet kollha li jaqgħu taħtu?

MICHAEL FARRUGIA (Ministru għall-Intern u Sigurtà Nazzjonali): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar u għaldaqstant it-tweġiba tingħata f'seduta oħra.

MINISTERU GĦALL-ĠUSTIZZJA, KULTURA U GVERN LOKALI – GRIEVANCES BOARDS

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid, mis-sena 2013 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari, liema kienu l-Grievances Boards li twaqqfu fi ħdan il-Ministeru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali u fi ħdan l-entitajiet kollha li jaqgħu taħtu?

OWEN BONNICI (Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali): It-tagħrif għadu qed jinġabar.

MINISTERU GĦALL-ĠUSTIZZJA, KULTURA U GVERN LOKALI – SEGRETARJAT PARLAMENTARI GĦALL-GVERN LOKALI U KOMUNITAJIET – ATTENDENZA GĦAL FESTINI / RIĊEVIMENTI U IKLIET

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru, permezz tas-Segretarju Parlamentari għall-Gvern Lokali u Komunitajiet, jgħid jekk kienx mistieden, u, jekk iva, jekk attendiex u f'liema data, għal festini/riċevimenti/ikliet/parties eċċ. fi kwalsiasi residenza privata jew proprjetà privata, inkluż fil-limiti tas-Siġġiewi u/jew Ħaż-Żebbuġ, iżda mhux biss, ta' xi membru tal-Ġudikatura matul ix-xahar ta' Diċembru 2018?

Jista' jgħid jekk dan japplikax ukoll għal kwalsiasi Kap ta' Dipartiment jew Chief Executive jew Chairman ta' kull entità li taqa' taħtu?

OWEN BONNICI: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-kontenut ta' din l-interpellanza jmur kontra r-regoli stabbiliti dwar l-interpellanzi mill-Ordni Permanenti 27 peress li l-interpellanza fiha imputazzjoni (u ċjoè li s-sottoskritt jew persuni li jmexxu dipartimenti jew entitajiet li jaqgħu taħt il-Ministeru tiegħu ġew ospitati privatament minn 'xi membru tal-ġudikatura'), u wkoll peress li tirrelata mal-kondotta ta' persuna mhux fil-kariga uffiċjali jew pubblika tagħha.

MINISTERU GĦALL-ĠUSTIZZJA, KULTURA U GVERN LOKALI – SEGRETARJAT PARLAMENTARI GĦAD-DRITTIJIET TAL-KONSUMATUR, INDAFA PUBBLIKA U S-SOSTENN TAL-BELT KAPITALI – ATTENDENZA GĦAL FESTINI / RIĊEVIMENTI U IKLIET

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru, permezz tas-Segretarju Parlamentari għad-Drittijiet tal-Konsumatur, Indafa Pubblika u s-Sostenn tal-Belt Kapitali, jgħid jekk kienx mistieden, u, jekk iva, jekk attendiex u f'liema data, għal festini/riċevimenti/ikliet/parties eċċ. fi kwalsiasi residenza privata jew proprjetà privata, inkluż fil-limiti tas-Siġġiewi u/jew Ħaż-Żebbuġ, iżda mhux biss, ta' xi membru tal-Ġudikatura matul ix-xahar ta' Diċembru 2018?

OWEN BONNICI: Ngħarraf lill-Onor.

MINISTERU GĦALL-AMBJENT, ŻVILUPP SOSTENIBBLI U TIBDIL FIL-KLIMA – ATTENDENZA GĦAL FESTINI / RIĊEVIMENTI U IKLIET

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jgħid jekk kienx mistieden, u jekk iva, attendiex u f'liema data, għal festini/riċevimenti/ikliet/parties eċċ. fi kwalsiasi residenza privata jew proprjetà privata, inkluż fil-limiti tas-Siġġiewi u/jew Ħaż-Żebbuġ, iżda mhux biss, ta' xi membru tal-Ġudikatura matul ix-xahar ta' Diċembru 2018?

JOSÉ HERRERA (Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima): Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-kontenut ta' din l-Interpellanza jmur kontra r-regoli stabbiliti dwar l-Interpellanzi mill-Ordni Permanenti 27 peress li l-Interpellanza fiha imputazzjoni (u ċjoè li s-sottoskritt jew persuni li jmexxu dipartimenti jew entitajiet li jaqgħu taħt il-Ministeru tiegħi ġew ospitati privatament minn 'xi membru tal-ġudikatura'), u wkoll peress li tirrelata mal-kondotta ta' persuna mhux fil-kariga uffiċjali jew pubblika tagħha.

MINISTERU GĦALL-AMBJENT, ŻVILUPP SOSTENIBBLI U TIBDIL FIL-KLIMA – SEGRETARJAT PARLAMENTARI GĦALL-AGRIKOLTURA, SAJD U DRITTIJIET TAL-ANNIMALI – ATTENDENZA GĦAL FESTINI / RIĊEVIMENTI U IKLIET

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru, permezz tas-Segretarju Parlamentari għall-Agrikoltura, Sajd u Drittijiet tal-Annimali, jgħid jekk kienx mistieden, u, jekk iva, jekk attendiex u f'liema data, għal festini/riċevimenti/ikliet/parties eċċ. fi kwalsiasi residenza privata jew proprjetà privata, inkluż fil-limiti tas-Siġġiewi u/jew Ħaż-Żebbuġ, iżda mhux biss, ta' xi membru tal-Ġudikatura matul ix-xahar ta' Diċembru 2018?

JOSÉ HERRERA: Ngħarraf lill-Onor.

MINISTERU GĦAS-SAĦĦA – ATTENDENZA GĦAL FESTINI / RIĊEVIMENTI / IKLIET / PARTIES

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jgħid jekk kienx mistieden, u, jekk iva, jekk attendiex u f'liema data, għal festini/riċevimenti/ikliet/parties eċċ. fi kwalsiasi residenza privata jew proprjetà privata, inkluż fil-limiti tas-Siġġiewi u/jew Ħaż-Żebbuġ, iżda mhux biss, ta' xi membru tal-Ġudikatura matul ix-xahar ta' Diċembru 2018?

CHRIS FEARNE (Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa): Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-kontenut ta' din l-Interpellanza jmur kontra r-regoli stabbiliti dwar l-interpellanzi mill-Ordni Permanenti 27 peress li l-interpellanza fiha imputazzjoni (u ċjoè li s-sottoskritt jew persuni li jmexxu dipartimenti jew entitajiet li jaqgħu taħt il-Ministeru tiegħu ġew ospitati privatament minn 'xi membru tal-gudikatura'), u wkoll peress illi tirrelata għall-kondotta ta' persuna mhux fil-kariga uffiċjali jew pubblika tagħha.

Inżid li min-naħa tiegħi bħala Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa m'attendejt għall-ebda festini/riċevimenti/ikliet/parties, eċċ. li jirreferi għalihom l-Onor.

MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET BARRANIN U PROMOZZJONI TAL-KUMMERĊ – ATTENDENZA GĦAL FESTINI / RIĊEVIMENTI U IKLIET

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid jekk kienx mistieden, u jekk iva, jekk attendiex u f'liema data, għal festini/riċevimenti/ikliet/parties eċċ. fi kwalsiasi residenza privata jew proprjetà privata, inkluż fil-limiti tas-Siġġiewi u/jew Ħaż-Żebbuġ, iżda mhux biss, ta' xi membru tal-Ġudikatura matul ix-xahar ta' Diċembru 2018?

Jista' jgħid jekk dan japplikax ukoll għal kwalsiasi Kap ta' Dipartiment jew Chief Executive jew Chairman ta' kull entità li taqa' taħtu?

CARMELO ABELA: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-kontenut ta' din l-interpellanza jmur kontra r-regoli stabbiliti dwar l-interpellanzi mill-Ordni Permanenti 27 peress li l-interpellanza fiha imputazzjoni (u ċjoè li s-sottoskritt jew persuni li jmexxu dipartimenti jew entitajiet li jaqgħu taħt il-Ministeru tiegħu ġew ospitati privatament minn 'xi membru tal-gudikatura'), u wkoll peress li tirrelata mal-kondotta ta' persuna mhux fil-kariga uffiċjali jew pubblika tagħha.

(Korrezzjoni: Ara Dokument PL 2910 li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra f'Seduta 196 nhar it-Tlieta, 12 ta' Frar 2019)

ĦAL TARXIEN – PENSJONANTI RREĠISTRATI

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 7702 u jgħid kemm huwa n-numru ta' pensjonanti reġistrati preżentement f'Ħal Tarxien li d-dħul tal-pensjoni tagħhom huwa inqas minn €600 fix-xahar?

Jista' jindika wkoll kemm huma dawk il-persuni li qabżu s-sebgħin sena?

Jista' jindika kemm minnhom huma ta' sess femminil?

MICHAEL FALZON (Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba minnu hija kif ġej:

* Ibbażat fuq il-Pensjoni tas-Sigurtà Soċjali biss

Huwa importanti li tali statistika ma tiġix interpretata strettament f'termini taċ-ċifri mogħtija.

Il-persuni hawn fuq imsemmija jista' jkun li għandhom benefiċċji oħra, bħal Għajnuna Supplimentari, Benefiċċju tal-Enerġija, Għajnuna Medika u l-Karta r-Roża, li mhux ikkalkulati fid-dħul għall-fini tal-istatistika mitluba.

Fil-każ tal-persuni kkwotati fit-tabella t'hawn fuq li għandhom pensjoni tas-servizz, aktarx li dawn, meta tgħodd iż-żewġ pensjonijiet tagħhom, jaqbżu sew is-€600 fix-xahar.

L-istatistika pprovduta tinkludi wkoll każijiet fejn koppja miżżewġa bejniethom ikollhom aktar minn €600 fix-xahar, iżda statistikament ikunu qegħdin jidhru bħala żewġ persuni individwali b'pensjoni ta' anqas minn €600 fix-xahar.

Iċ-ċifri mogħtija jinkludu wkoll nisa (jew ukoll irġiel f'xi każi) fejn żwieġhom (jew marthom) għandhom pensjoni li hija ogħla minn €600 fix-xahar u allura, anke f'dawn il-każijiet, bejniethom ikollhom ħafna aktar minn €600 fix-xahar, iżda statistikament wieħed jew waħda mill-koppja jkunu qed jidhru bħala persuna individwali b'pensjoni ta' anqas minn €600 fix-xahar.

PENSJONANTI LI GĦANDHOM PENSJONI TA' INQAS MINN €600 FIX-XAHAR

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 7700 u jgħid kemm huwa n-numru ta' pensjonanti preżentement f'pajjiżna li d-dħul tal-pensjoni tagħhom huwa inqas minn €600 fix-xahar?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li n-numru ta' pensjonanti li d-dħul tagħhom mill-pensjoni jew pensjonijiet, imma eskluż kull dħul ieħor, kien ta' inqas minn €600, inkluż ukoll il-pensjoni mhux kontributorja u pensjoni mhux kontributorja (Pensjoni tas-Servizz), huwa kif ġej:

Il-persuni hawn fuq msemmija jista' jkun li għandhom benefiċċji oħra, bħal Għajnuna Supplimentari, Benefiċċju tal-Enerġija, Għajnuna Medika u l-Karta r-Roża, li mhux ikkalkulati fid-dħul għall-fini tal-istatistika mitluba.

Fil-każ tat-8,197 persuna li qed ikunu kkwotati hawn fuq li għandhom pensjoni tas-servizz, aktarx li dawn, meta tgħodd iż-żewġ pensjonijiet tagħhom, jaqbżu sew is-€600 fix-xahar.

SANTA LUĊIJA – PENSJONANTI RREĠISTRATI

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 7709 u jgħid kemm huwa n-numru ta' pensjonanti reġistrati preżentement f'Santa Luċija li d-dħul tal-pensjoni tagħhom huwa inqas minn €600 fix-xahar?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Il-persuni hawn fuq msemmija jista' jkun li għandhom benefiċċji oħra bħal Għajnuna Supplimentari, Benefiċċju tal-Enerġija, Għajnuna Medika u l-Karta r-Roża, li mhux ikkalkulati fid-dħul għall-fini tal-istatistika mitluba.

Fil-każ tal-persuni li qed ikunu kkwotati fit-tabella t'hawn fuq li għandhom pensjoni tas-servizz, aktarx li dawn, meta tgħodd iż-żewġ pensjonijiet tagħhom, jaqbżu sew is-€600 fix-xahar.

Iċ-ċifri mogħtija jinkludu wkoll nisa (jew ukoll irġiel f'xi każi) fejn żwieġhom (jew marthom) għandhom pensjoni li hi ogħla minn €600 fix-xahar u allura, anke f'dawn il-każijiet, bejniethom ikollhom ħafna aktar minn €600 fix-xahar, iżda statistikament wieħed jew waħda mill-koppja jkunu qed jidhru bħala persuna individwali b'pensjoni ta' anqas minn €600 fix-xahar.

FGURA – PENSJONANTI RREĠISTRATI

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 7708 u jgħid kemm huwa n-numru ta' pensjonanti reġistrati preżentement fil-Fgura li d-dħul tal-pensjoni tagħhom huwa inqas minn €600 fix-xahar?

Jista' jindika wkoll kemm huma dawk il-persuni li qabżu s-sebgħin sena?

Jista' jindika kemm minnhom huma ta' sess femminil?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba minnu hija kif ġej:

* Ibbażat fuq il-Pensjoni tas-Sigurtà Soċjali biss

Huwa importanti li tali statistika ma tiġix interpretata strettament f'termini taċ-ċifri mogħtija.

L-istatistika pprovduta tinkludi wkoll każijiet fejn koppja miżżewġa bejniethom ikollhom aktar minn €600 fix-xahar, iżda statistikament ikunu qegħdin jidhru bħala żewġ persuni individwali b'pensjoni ta' anqas minn €600 fix-xahar.

GUDJA – PENSJONANTI RREĠISTRATI

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 7706 u jgħid kemm huwa n-numru ta' pensjonanti reġistrati preżentement fil-Gudja li d-dħul tal-pensjoni tagħhom huwa inqas minn €600 fix-xahar?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

RAĦAL IL-ĠDID – PENSJONANTI RREĠISTRATI

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 7704 u jgħid kemm huwa n-numru ta' pensjonanti reġistrati preżentement f'Raħal il-Ġdid li d-dħul tal-pensjoni tagħhom huwa inqas minn €600 fix-xahar?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

MINA BEJN MALTA U GĦAWDEX - SPEJJEŻ

L-ONOR.

DAVID STELLINI staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Fid-dawl taċ-ċertezza li l-mina ta' bejn Malta u Għawdex se ssir, jista' l-Ministru jgħid kemm se tiġi tiswa l-mina?

IAN BORG (Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali): Nirreferu għat-tweġiba tal-mistoqsija 7606 tas-Seduta 166.

AWTORITÀ TA' STANDARDS TA' ĦARSIEN SOĊJALI – SPEZZJONIJIET FID-DJAR TAL-ANZJANI

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid jekk sarux spezzjonijiet u f'liema Dar tal-Anzjani minn kemm ilha li ġiet imwaqqfa l-Awtorità ta' Standards ta' Ħarsien Soċjali?

Kemm kien hemm Djar tal-Anzjani li ma kinux qed jipprovdu servizzi ta' kwalità għolja?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li, f'Mejju 2018 ġiet imwaqqfa l-Awtorità ta' Standards ta' Ħarsien Soċjali, skont l-Att Numru XV tal- 2018.

F'Jannar 2019, l-istess Awtorità, skont l-Avviż Legali numru 446 ta' 2018, ġiet maħtura bħala l-entità li se tkun qed tħares is-settur tal-anzjani u tara li l-istandards stabbiliti jiġu milħuqa.

Matul l-ewwel xahar tal-2019, l-Awtorità ta' Standards ta' Ħarsien Soċjali għamlet 45 spezzjoni fid-djar tal-Anzjani permezz tad-disa' assessuri li jaħdmu fit-tim tal-Ispezzjonijiet fl-istess Awtorità.

Għal kull żjara, l-Awtorità tibgħat żewġ assessuri biex nassiguraw li jkun hemm transparenza fil-proċess ta' assessjar.

Għal kull spezzjoni, l-Awtorità ta' Standards ta' Ħarsien Soċjali żviluppat numru ta' rakkomondazzjoniet lil min jipprovdi is-servizz, liema rakkomandazzjonijiet ġew ippreżentati bil-miktub lid-djar ikkonċernati, waqt li se jkompli jsir monitoraġġ tas-servizzi mogħtija sabiex naċċertaw ruħna li s-servizzi mogħtija ikunu ta' kwalità għolja.

GĦAJNUNA LILL-PERSUNI BI PROBLEMA TA' SAĦĦA MENTALI

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: B'referenza għar-risposta tal-mistoqsija parlamentari 2567 bid-data tas-27 ta' Novembru 2017, jista' l-Ministru jgħid illum minn liema lokalitajiet ġejjin il-186 persuna li għandhom problemi ta' saħħa mentali?

MICHAEL FALZON: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba minnu tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm jitħallsu paga l-Home Helpers għal kull siegħa li jaħdmu mal-anzjani?

Kemm hemm home helpers li huma Maltin u kemm hemm helpers li huma barranin?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li n-numru ta' Home Helpers (Social Assistants) impjegati mad-Dipartiment tal-Anzjanitá Attiva u Kura fil-Komunità huwa ta' 62.

Dawn l-impjegati huma kollha ta' nazzjonalitá Maltija.

Il-paga tal-Home Helpers impjegati mis-Servizz Pubbliku, u għalhekk impjegati direttament mad-Dipartiment tal-Anzjanità Attiva u Kura fil-Komunità, hija dik ibbażata ma' Skala 18 fis-Servizz Pubbliku.

Il-kuntrattur li qiegħed jipprovdi s-servizz ta' Home Helpers jimpjega miegħu 170 Home Helper.

Minn dawn 153 huma ta' nazzjonalità Maltija, filwaqt illi 17 oħra huma ta' nazzjonalità barranija.

Il-ħlas tal-Home Helpers impjegati mal-kuntrattur huwa skont iċ-ċirkulari 20/2018 maħruġa mid-Dipartiment tal-Kuntratti.

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: B'referenza għar-risposta tal-mistoqsija parlamentari 8364, jista' l-Ministru jgħid fil-preżent kemm hemm persuni jistennew is-servizz tal-Home Help u minn liema lokalità ġejjin?

Jista' jgħid ukoll jekk hemmx nuqqas ta' Home Helpers sabiex jagħmlu dan ix-xogħol tant importanti għall-anzjani?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li n-numru ta' każijiet li għadhom qed jistennew biex jingħataw is-servizz tal-Home Help jammonta għal 382.

Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant illi hawn domanda kbira għal dan is-servizz, liema sitwazzjoni qed tiġi indirizzata.

L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant skont il-lokalità tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

GĦAJNUNA SOĊJALI – ABBUŻI

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm twaqqfu każijiet ta' benefiċċji soċjali minħabba ksur ta' provvedimenti tal-Att dwar is-Sigurtà Soċjali matul is-sena l-oħra?

X'inhuma r-raġunijiet li dawn il-persuni twaqqfilhom dawn il-benefiċċji?

MICHAEL FALZON: Ġentilment ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar.

PROĠETT INK

L-ONOR.

ETIENNE GRECH staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 7686, u ċjoè: B'referenza għall-INK – Person Focused Inclusion Project li huwa ffinanzjat minn Fondi Ewropej u mmexxi mill-Aġenzija Sapport, jista' l-Ministru jgħid:

a) kemm hija s-somma allokata għal dan il-programm u kemm huwa twil dan il-programm?

Fiex jikkonsisti dan il-programm? u

b) meta beda jitħaddem dan il-programm?

Bħalissa x'inhuwa n-numru ta' parteċipanti fi ħdan dan il-programm u, skont l-applikazzjoni, kemm huwa n-numru ta' benefiċċjarji li ser jibbenefikaw minn dan il-programm?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-proġett INK – Person Focused Inclusion huwa intenzjonat li jservi sabiex jippromwovi l-inklużjoni ta' persuni b'diżabilità fis-soċjetà, u jħejjihom sabiex jidħlu fid-dinja tax-xogħol billi joffri taħriġ li jgħinhom biex l-esperjenza tax-xogħol tagħhom tkun waħda pożittiva li toffrilhom indipendenza u ttejjeb il-kwalità tal-ħajja tagħhom.

INK joffri taħriġ lill-persuni b'diżabilità, lill-ġenituri tagħhom, lil min iħaddem u anke lil professjonisti li jaħdmu fis-settur tad-diżabilità.

Il-proġett għandu wkoll il-kollaborazzjoni ta' msieħba oħra kemm lokali kif ukoll barranin: is-CRPD bħala regolatur, u l-organizzazzjoni Irlandiża, KARE.

Matul il-proġett huwa maħsub li 80 parteċipant imorru l-Irlanda għall-istudy visits fejn jistgħu jaqsmu l-esperjenzi tagħhom mal-imsieħba tal-proġett ġewwa l-Irlanda u b'hekk ninkoraġixxu peer learning.

Il-proġett joffri wkoll 'INK Certification'.

Dan huwa ċertifikat li jingħata lill-entitajiet li jipparteċipaw f'disability audits.

Il-proġett ser idum tliet snin u se jiswa madwar €3.5 miljuni.

Il-proġett huwa ko-finanzjat mill-Unjoni Ewropea permezz tal-Fond Soċjali Ewopew.

Il-proġett INK tnieda f'Jannar 2018.

B'kollox il-proġett se jilħaq il-ħsieb li jimmira li jilħaq 'il fuq minn elf persuna – madwar 300 persuna b'diżabilità, madwar 300 employer, madwar 300 ġenitur ta' persuni b'diżabilità u madwar 150 professjonist, kemm f'Malta kif ukoll f'Għawdex.

Sal-31 ta' Diċembru 2018, kien hemm 93 parteċipant li bbenefikaw mill-proġett.

PROĠETT JESS

L-ONOR.

ETIENNE GRECH staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 7410 u jgħid fid-dettall fiex jikkonsisti l-Proġett JESS u meta kien twaqqaf?

Kemm huwa twil dan il-kors ta' taħriġ indirizzat l-aktar għall-persuni b'diżabilità?

Kemm hija l-allowance fil-ġimgħa mogħtija lill-parteċipanti ta' dan il-kors?

Kemm kien hemm parteċipanti s'issa li nstabilhom impjieg?

X'kienu l-impjiegi li nstabulhom dawn il-persuni b'diżabilità?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-Proġett JESS – Job Enhancing Skills Scheme ġie mwaqqaf fl-2017 biex jipprovdi taħriġ u job placements lill-persuni b'diżabilità, fl-etajiet bejn is-16 u l-55 sena, li l-uniku dħul tagħhom ikun il-pensjoni tad-diżabilità.

Dan il-proġett qiegħed jagħti ċ-ċans lill-individwu jkollu esperjenza ta' xogħol, bl-għajnuna ta' job coaches.

L-impjiegi jistgħu jkunu f'dipartimenti u entitajiet tal-Gvern, entitajiet non-governattivi, kif ukoll f'kumpaniji privati.

Kull applikant jiġi intervistat u assessjat dwar il-kapaċità tiegħu jew tagħha.

Fi tmiem l-iskema, il-benefiċjarji jingħataw ċertifikat ta' proficiency li juri li temmew b'suċċess it-taħriġ u x-xogħol assenjat.

Dan il-programm huwa mifrux fuq 20 siegħa ta' xogħol u taħriġ fil-ġimgħa għal massimu ta' sentejn, jew 40 siegħa fil-ġimgħa għal massimu ta' sena.

Il-benefiċjarji jirċievu pagament ta' €5.25 fis-siegħa waqt il-perijodu ta' taħriġ.

Fil-preżent hemm b'kollox 66 individwu li qed isegwu l-programm JESS.

Dawn il-benefiċjarji qegħdin f'xogħol li nstabilhom wara li ġie stabbilit x'inhuma ix-xewqat u l-abbilitajiet individwali tagħhom.

Dawn jinkludu xogħol ta' tindif, xogħol klerikali, xogħol fi ħwienet security, operaturi f'fabbriki u xogħol ta' receptionist, fost l-oħrajn.

L-ONOR.

ETIENNE GRECH staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru ġentilment jgħid kemm kien hemm rapporti lill-Pulizija ta' abbużi fuq minorenni fis-sena 2017 u matul is-sena l-oħra u kemm tressqu persuni l-Qorti?

Jista' jgħid kemm ingħataw sentenzi in konnessjoni ma' dawn l-abbużi serji?

OWEN BONNICI: B'referenza għall-ewwel parti tal-mistoqsija parlamentari, nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferi l-mistoqsija tieghu lill-Ministru kkonċernat.

Fir-rigward it-tieni u t-tielet parti tal-mistoqsija, fir-rigward tal-Qorti ta' Malta, l-informazzjoni hija kif imniżżla hawn taħt:

Fir-rigward tas-sena 2017, kien hemm 39 każ ġdid.

Fir-rigward tas-sena 2018, kien hemm 36 każ.

Fl-2017 kien hemm 33 każ li ġie deċiż – 4 kienu lliberati u 29 instabu ħatja.

Fl-2018 kien hemm 39 każ li ġie deċiż – 5 kienu lliberati u 34 instabu ħatja.

Fir-rigward tal-Qorti ta' Għawdex, dan it-tip ta' kawżi jidħlu mal-kumpilazzjonijiet l-oħra kollha mingħajr distinzjoni dwar is-suġġett li jkunu jirrigwardaw, apparti dawk li għandhom x'jaqsmu mad-droga, u ma tinżammx statistika.

KUNSILL LOKALI MARSASKALA – TQASSIM TA' FONDI 2018

L-ONOR.

ETIENNE GRECH staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru ġentilment ipoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kif tqassmu l-fondi allokati lill-Kunsill ta' Wied il-Għajn is-sena l-oħra?

OWEN BONNICI: Hawn taħt hawn tabella li tindika t-tqassim tal-fondi allokati lill-Kunsill Lokali ta' Marsaskala għas-sena 2018:

L-ONOR.

ETIENNE GRECH staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa ġentilment jgħid fid-dettall fiex jikkonsistu s-servizzi Child and Young People's Service, kif ukoll is-servizz ta' Child Adolescent Psychiatric Emergency Services?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li Children and Young People Service (CYPS) huwa servizz għat-tfal u ż-żgħażagħ li għandhom diffikultajiet fil-benesseri emozzjonali jew fl-imġiba tagħhom.

L-età tagħhom tvarja bejn 3 snin u 18 il-sena.

Il-ġenituri u/jew dawk il-persuni li jkunu qed jieħdu ħsiebhom jistgħu wkoll jingħataw għajnuna u pariri siewja sabiex ikunu jistgħu jittrattaw il-problemi li t-tfal tagħhom ikunu qed jesperjenzaw.

It-timijiet multidixxiplinarji li joffru s-servizzi tagħhom fi ħdan is-CYPS huma magħmula minn psikjatri, psikologi, social workers, infermiera, support workers, occupational therapists u psychological therapists.

Fis-CYPS isiru valutazzjonijiet u interventi għad-disturbi mentali kollha fit-tfal u fl-adolexxenti, valutazzjonijiet għal dawk li jbatu mill-kundizzjoni tal-ADHD u ASD bbażati fuq linji gwida NICE, farmakoterapija għal tfal u adolexxenti, psikoterapija individwali, Dialectical behaviour therapy, terapija fi gruppi, kif ukoll isiru korsijiet għal-ġenituri li uliedhom ikunu qed ibatu minn ADHD, ODD, Autism u li jkollom imġiba diffiċli.

CAPES (Child Adolescent Psychiatric Emergency Services) huwa s-servizz ta' emerġenza psikjatrika għat-tfal li twaqqaf f'Ġunju tal-2016.

CAPES huwa servizz ta' konsultazzjoni ibbażat fid-Dipartiment tal-Inċidenti u tal-Emerġenza (A & E) fl-Isptar Mater Dei.

Dan is-servizz jipprovdi reviżjoni t'analiżi psikjatrika akuta lil dawk it-tfal u żgħażagħ ta' taħt it-18-il sena li jkunu ddaħħlu fl-imsemmi dipartiment b'emerġenza jew bi kriżi psikjatrika.

Pazjenti li jkunu ddaħħlu l-isptar jsofru minn kundizzjoni psikjatrika jiġu riveduti mill-Pedjatra fl-A & E u wara jiġi kkonsultat infermier psikjatriku.

Wara li l-pazjent ikun stabbilizzat f'dan id-dipartiment, il-pazjent jista' jiġi riferut lis-CYPS jew lil xi aġenzija oħra.

Meta jkun hemm il-ħtieġa ta' ammissjoni, dawn it-tfal jew żgħażagħ jiġu riferuti għand konsulent (li jista' jkun ukoll il-konsulent preċedenti tal-pazjent) li jiddetermina fejn l-istess pazjent ikun jista' jieħu l-kura jew l-għajnuna meħtieġa.

Il-Konsulent jista' jirreferihom għar-Residenza Żgħażagħ (Youth Residence), l-Isptar Monte Carmeli, jew is-Psychiatric Unit fl-Isptar Mater Dei.

SAĦĦA MENTALI – SPIŻA

L-ONOR.

ETIENNE GRECH staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa ġentilment jgħid kemm se jintnefqu flus fuq is-saħħa mentali din is-sena fejn il-Gvern alloka €685 miljun għas-settur tas-saħħa?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-ispejjeż tal-Isptar Monte Carmeli għal din is-sena huwa stmat li jammontaw għal €37 miljun fuq spejjeż rikorrenti u €6.5 miljuni fuq xogħlijiet kapitali.

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Intern u Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx Supretendent fid-Distrett numru 8, u ċjoè Birkirkara u n-Naxxar?

Jekk m'hemmx, x'inhi r-raġuni?

Meta hemm il-ħsieb li jimtela dan il-post vakanti?

MICHAEL FARRUGIA: Ninsab infurmat li bħalissa d-dmirijiet ta' Supretendent fid-Distrett numru tmienja huma koperti minn Supretendent ta' distrett ieħor wara li s-Suprentendent li kien inkarigat mid-Distrett ta' Birkirkara ġie promoss Assistent Kummissarju ftit taż-żmien ilu.

Din il-vakanza timtela meta joħorġu l-applikazzjonijiet għal din il-kariga.

BIRŻEBBUĠA – RAZZETT FL-INĦAWI TAL-PAPA

L-ONOR.

STEFAN ZRINZO AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħarraf lil din il-Kamra jekk ir-razzett fl-inħawi f'Tal-Papa fil-limiti ta' Birżebbuġa, li jidher fir-ritratt li qed jingħata separatament (Anness 1 fl-aħħar tad-dokument), huwiex proprjetà tal-gvern u jekk hemmx pjani biex dan jiġi riabilitat jew hemmx titoli favur terzi?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fir-ritratt li tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti kien hemm żewġt irziezet.

Filwaqt li t-tnejn huma proprjetà tal-Gvern, dak immarkat bl-aħmar huwa mikri lil terzi persuni.

Skont ir-records tal-Awtorità tal-Artijiet, m'hemmx pjanijiet ta' rijabilitazzjoni.

L-ONOR.

SIMON BUSUTTIL staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid min huma l-membri tal-Grievances Board kurrenti li jaqa' taħt id-dekasteru tiegħu?

Interpellant li it-tagħrif mitlub huwa dan:

Membri: Is-Sur Paul Debattista u s-Sa Catherine Falzon

L-ONOR.

SIMON BUSUTTIL staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid meta ġew appuntati l-membri tal-Grievances Board li jaqa' taħt id-dekasteru tiegħu, u kemm huwa twil it-terminu ta' żmien tal-mandat li għalih ġew appuntati?

Interpellant li l-membri tal-Grievances Board kurrenti ġew appuntati fl-1 ta' Jannar 2019, u t-terminu ta' żmien huwa ta' sena.

L-ONOR.

SIMON BUSUTTIL staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid x'jiġri f'każ li quddiem il-Grievances Board li jaqa' taħt id-dekasteru tiegħu jirriżulta li membru tal-bord għandu kunflitt ta' interess għax kien involut fit-teħid tad-deċiżjoni li qiegħda tiġi sindikata mill-istess bord?

X'rimedju hemm f'każ bħal dan għal min jagħmel l-ilment quddiem il-Bord?

JOSEPH MUSCAT: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li f'każ bħal dak li qed jirreferi għalih huwa, jissejjaħ il-membru sostitut.

MEDIĊINA CONCERTA

L-ONOR.

SIMON BUSUTTIL staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jgħid jekk irċeviex applikazzjonijiet għal xiri 'on a named-patient basis' tal-mediċina CONCERTA li tintuża għall-kundizzjoni ADHD u dan minn mindu din il-mediċina branded ġiet mibdula ma' waħda ġenerika?

Jekk iva, jista' jgħid kemm-il applikazzjoni rċieva u minn dawn, kemm huma ta' tfal u ta' adulti, u kemm-il waħda ġiet milqugħha u/jew miċħuda?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li minn mindu l-mediċina MethylPhenidate modified release tad-ditta CONCERTA li tintuża għall-kundizzjoni ADHD ġiet mibdula ma' waħda ġenerika, id-Dipartiment irċieva 38-il rikjesta għall-approvazzjoni biex jingħataw l-mediċina tad-ditta Concerta.

Minn dawn, 10 kienu adulti u l-bqija kienu tfal ta' taħt it-18-il sena.

Fil-preżent, qed jiġu evalwati dawn ir-rikjesti fid-dawl ukoll li l-mediċina ġenerika hija meqjusa bijoekwivalenti għal dik tad-ditta, u fl-Ewropa ma jirriżultax li l-mediċina ġenerika ġiet irtirata mis-suq.

Ta' min jgħid ukoll li l-gvern jixtri l-mediċini bit-tenders bl-isem farmaċewtiku għall-maġġoranza tal-mediċini li jingħataw lill-pazjenti mis-servizzi tas-saħħa.

PESTIĊIDI - ĦLASIJIET GĦALL-IMPORTAZZJONI

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid x'inhuma r-rati ta' ħlasijiet li persuna jkollha tħallas biex jinħarġilha l-permess li timporta jew iġġib f'pajjiżna pestiċidi?

Il-Gvern għal liema pestiċidi jitlob li jsir ħlas biex jingħata l-permess?

OWEN BONNICI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li m'hemm l-ebda ħlas għal min jimporta jew iġib il-pestiċidi f'pajjiżna, u l-ħlas li hemm huwa għaċ-ċertifikazzjoni biex topera bħala distributur ta' pestiċidi u għall-awtorizazzjoni/notifika tal-prodott.

· Għaċ-ċertifikazzjoni biex topera bħala distributur, il-ħlas huwa ta' €25.

· Għan-notifika ta' bijoċidi, il-ħlas huwa ta' €75.

· Għall-awtorizzazzjoni tal-pestiċidi hemm ħlas ta' bejn €50 u €500 meta dawn ikunu diġà ġew awtorizzati fi Stat Membru Ewropew ieħor jew għall-parallel imported.

Dan il-ħlas ivarja skont ir-riskju tal-prodott hekk kif definit fil-liġi, u l-inqas ħlas japplika meta l-applikazjoni issir mill-bidwi nnifsu għall-użu tiegħu.

F'każ ta' prodotti li se jitqiegħdu fuq is-suq Ewropew għall-ewwel darba, applikant jista' jagħżel f'liema Stat Membru jagħmel l-evalwazzjoni xjentifika u, f'dan il-każ, ikun hemm ħlasijiet rispettivi stabbiliti skont prinċipji fil-leġiżlazzjoni Ewropea.

L-awtorizzazzjoni/notifika tal-prodotti hija għal terminu speċifiku u marbuta mal-perijodu t'awtorizazzjoni tas-sustanza attiva hekk kif stipulat fil-liġi.

Kull pestiċida għandu bżonn awtorizzazzjoni/notifika qabel ma jitpoġġa fuq is-suq, u l-ħlas huwa hekk kif diġà msemmi.

UFFIĊĊJU TAL-PRIM MINISTRU – NISA F'POŻIZZJONI TA' TEĦID TA' DEĊIŻJONIJIET

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 8551, u ċjoè: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm hemm nisa f'pożizzjoni ta' teħid ta' deċiżjonijiet fl-Uffiċċju tal-Prim Ministru u fl-entitajiet u dipartimenti li jaqgħu taħtu li jaħdmu bħalissa, mill-grad ta' Prinċipal 'il fuq?

JOSEPH MUSCAT: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li tagħrif għadu qed jinġabar.

MINISTERU GĦALL-EKONOMIJA, INVESTIMENT U NEGOZJI ŻGĦAR – NISA F'POŻIZZJONI TA' TEĦID TA' DEĊIŻJONIJIET

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għall-Ekonomija, Investiment u Negozji Żgħar: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 8552, u ċjoè: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm nisa f'pożizzjoni ta' teħid ta' deċiżjonijiet fil-Ministeru tiegħu u fl-entitajiet u dipartimenti li jaqgħu taħtu li jaħdmu bħalissa, mill-grad ta' Prinċipal 'il fuq?

CHRIS CARDONA (Ministru għall-Ekonomija, Investiment u Negozji Żgħar): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni għadha qed tinġabar.

MINISTERU GĦALL-EDUKAZZJONI U X-XOGĦOL – NISA F'POŻIZZJONI TA' TEĦID TA' DEĊIŻJONIJIET

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 8553, u ċjoè: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm nisa f'pożizzjoni ta' teħid ta' deċiżjonijiet fil-Ministeru tiegħu u fl-entitajiet u dipartimenti li jaqgħu taħtu li jaħdmu bħalissa, mill-grad ta' Prinċipal 'il fuq?

EVARIST BARTOLO: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li t-tagħrif mitlub f'mistoqsija parlamentari 8553 għadu qed jinġabar.

MINISTERU GĦALL-ENERĠIJA U IMMANIĠĠAR TAL-ILMA – NISA F'POŻIZZJONI TA' TEĦID TA' DEĊIŻJONIJIET

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għall-Enerġija u Immaniġġjar tal-Ilma: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 8554, u ċjoè: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm nisa f'pożizzjoni ta' teħid ta' deċiżjonijiet fil-Ministeru tiegħu u fl-entitajiet u dipartimenti li jaqgħu taħtu li jaħdmu bħalissa, mill-grad ta' Prinċipal 'il fuq?

JOE MIZZI: L-informazzjoni għadha qed tinġabar.

MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET EWROPEJ U UGWALJANZA – NISA F'POŻIZZJONI TA' TEĦID TA' DEĊIŻJONIJIET

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għall-Affarijiet Ewropej u Ugwaljanza: Tista' l-Ministru twieġeb il-mistoqsija parlamentari 8555, u ċjoè: Tista' l-Ministru tgħid kemm hemm nisa f'pożizzjoni ta' teħid ta' deċiżjonijiet fil-Ministeru tagħha u fl-entitajiet u dipartimenti li jaqgħu taħtha li jaħdmu bħalissa, mill-grad ta' Prinċipal 'il fuq?

HELENA DALLI (Ministru għall-Affarijiet Ewropej u Ugwaljanza): It-tagħrif għadu qed jinġabar.

MINISTERU GĦALL-FINANZI – NISA F'POŻIZZJONI TA' TEĦID TA' DEĊIŻJONIJIET

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għall-Finanzi: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 8556, u ċjoè: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm nisa f'pożizzjoni ta' teħid ta' deċiżjonijiet fil-Ministeru tiegħu u fl-entitajiet u dipartimenti li jaqgħu taħtu li jaħdmu bħalissa, mill-grad ta' Prinċipal 'il fuq?

EDWARD SCICLUNA (Ministru għall-Finanzi): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li t-tagħrif għadu qed jinġabar.

MARSASKALA – INFILTRAZZJONI TA' DRENAĠĠ FI PROPRJETÀ

L-ONOR.

STEFAN ZRINZO AZZOPARDI staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jgħarraf lil din il-Kamra jekk ir-rapporti li daħlu rigward ilmenti minn sidien ta' proprjetà f'Marsaskala dwar infiltrazzjoni ta' drenaġġ fi proprjetà privata ġewx riżolti u jekk hemmx xi raġuni f'każ li hemm rapporti li għadhom ma ġewx solvuti?

CHRIS FEARNE: Nitlob lill-Onor.

Interpellant sabiex jipprovdi l-informazzjoni dwar liema proprjetà qed jirreferi.

SPIŻERIJA TAL-GĦAŻLA TIEGĦEK – CAPSULES TAL-OMEGA +

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: B'referenza għar-risposta għall-mistoqsija parlamentari 8449, fejn id-Deputat Prim Ministru u Ministru tas-Saħħa qal li l-kapsuli tal-Omega + qatt ma kien fil-formularju tal-gvern, u peress li għal tletin sena sħaħ l-pazjenti kienu qed jingħataw din il-mediċina, u ritratt tal-kaxxa qed jingħata separatament (Anness 2 fl-aħħar tad-dokument), u li din ilha xhur out-of-stock, jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jinnota li, kontra kif weġibni, dan l-istess prodott kien jittieħed mill-Ispiżerija tal-Għażla Tiegħek (POYC) sa ftit żmien ilu?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li jinsab informat ħażin, għax l-imsemmi prodott la hu u lanqas qatt kien fuq il-formularju tal-Gvern.

L-ONOR.

SIMON BUSUTTIL staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-kuntratt ta' servizz ta' konsulenza tal-individwu, li d-dettalji dwaru qed jingħataw separatament, għall-perijodu minn Marzu 2013 sad-data ta' din il-mistoqsija?

JOSEPH MUSCAT: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li fl-Uffiċċju tal-Prim Ministru ma jeżisti ebda kuntratt li qed isemmi huwa fil-mistoqsija tiegħu.

L-ONOR.

SIMON BUSUTTIL staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk, minn Marzu 2013 sad-data ta' din il-mistoqsija, l-individwu, li d-dettalji dwaru qed jingħataw separatament, ġiex appuntat minnu fuq bord ta' entità pubblika u, f'dak il-każ, jgħid f'liema bord/bordijiet, x'inhi l-kariga fil-bord, minn meta saret il-ħatra u kemm hija r-remunerazzjoni pagabbli lill-imsemmi individwu?

JOSEPH MUSCAT: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li wara Marzu 2013, il-persuna li qed issir riferenza għaliha kien innominat mill-Prim Ministru fis-26 ta' Marzu 2014, u sussegwentament fil-31 ta' Jannar 2018, biex iservi fuq il-Kummissjoni għall-Amministrazzjoni tal-Ġustizzja.

Ma hemm ebda remunerazzjoni.

MINISTERU GĦAL GĦAWDEX – INSERVICE COURSES GĦALL-IMPJEGATI

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid kemm saru inservice courses għall-impjegati tal-Ministeru għal Għawdex u l-entitajiet li jaqgħu taħtha, u tgħid il-kors kemm dam, x'tip ta' kors kien u fejn sar, sena b'sena, minn Marzu 2013 sal-lum?

Interpellant li l-informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar u tingħata f'xi seduta oħra.

UFFIĊĊJU TAL-ĦARSIEN TAL-FAMILJA - KAŻIJIET TA' AĊĊESS SUPERVIŻJONAT

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid kemm kien hemm każijiet ta' aċċess superviżjonat li saru minn social workers tal-Uffiċċju tal-Ħarsien tal-Familja li jaqa' fid-dekasteru tal-Ministeru għal Għawdex, u tgħid kemm ingħataw sigħat fil-ġimgħa għal dan it-tip ta' aċċess minn kull social worker, sena b'sena, minn Marzu 2013 sal-lum?

Interpellant li l-informazzjoni mitluba hija kif murija fid-Dokument 'A' li tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

GĦAWDEX - SERVIZZI FIL-KOMUNITÀ GĦALL-PERSUNI B'DIŻABILITÀ

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid x'kienu s-servizzi fil-komunità ta' Għawdex għall-persuni b'diżabilità?

Tista' tgħid x'tip ta' servizzi fil-komunità kienu u f'liema lokalitajiet f'Għawdex saru, sena b'sena, minn Marzu 2013 sal-lum?

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jaġġorna lill-Kamra dwar il-proġett Refurbishment and Upgrading Works (Phase 2) fid-Deep Water Quay?

Jista' jgħid f'liema sena u xhar hu ppjanat li jibda x-xogħol infrastrutturali?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-proġett ta' tkabbir tal-faċilitajiet tad-Deep Water Quay fil-Port il-Kbir huwa investiment importanti tal-Gvern sabiex inkomplu nsaħħu s-settur marittimu f'pajjiżna u diversi oqsma oħra relatati, fosthom dawk tal-cruise liners u tal-merkanzija.

Ix-xogħol fuq it-tieni fażi ta' dan il-proġett mistenni jibda hekk kif jintemmu l-proċeduri tal-għażla tal-kuntratturi meħtieġa.

ATTIVITAJIET KULTURALI F'GĦAWDEX – ĦADDIEMA TAL-GVERN

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru twieġeb il-mistoqsija parlamentari 8121 u tgħid kemm ġew organizzati attivitajiet kulturali f'Għawdex, u kemm ġew inkarigati ħaddiema tal-Gvern u mill-privat biex għamlu xogħol in konnessjoni ma' dawn l-attivitajiet mis-sena 2013 sal-lum, u għal kull attività separatament u maqsuma sena b'sena?

Interpellant biex jagħmel referenza għall-informazzjoni li ngħatat fil-mistoqsija parlamentari 8121.

MINISTERU GĦAL GĦAWDEX – XOGĦLIJIET BIEX L-UFFIĊĊJU JSIR AĊĊESSIBBLI GĦALL-PERSUNI B'DIŻABILITÀ

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru twieġeb il-mistoqsija parlamentari 8122 u tgħid x'xogħlijiet saru f'kull uffiċċju tal-Ministeru u d-dipartimenti u entitajiet kollha li jaqgħu taħtha biex ikunu aċċessibbli għall-persuni b'diżabilità, inkluż għal dawk li għandhom nuqqas ta' smigħ jew nuqqas ta' dawl mis-sena 2013 sal-lum, maqsuma sena b'sena?

Interpellant li l-Ministeru għal Għawdex għamel xogħlijiet fl-Uffiċċju tal-Passaporti sabiex dan ikun aċċessibbli għal persuni b'diżabbilità, u ġie installat lift fl-uffiċini tan-Nutar tal-Gvern, tar-Reġistru Pubbliku, u tar-Reġistru tal-Artijiet.

Barra minn dan, saru xogħlijiet ukoll fic-ċimiterju ta' Santa Marija fejn twaħħlu żewġ platform lifts għal persuni b'diżabbilità, u fiċ-Ċittadella fejn tneħħew diversi turġien minn ġot-toroq biex b'hekk ikunu aktar aċċessibbli.

Ġew installati wkoll diversi lifts li jiffaċilitaw l-aċċess għal diversi partijiet li qabel kienu inaċċessibbli.

Il-Ministeru għal Għawdex huwa kommess sabiex jaċċerta li l-uffiċini tal-Ministeru u l-entitajiet kollha li jaqgħu taħtu jkunu aċċessibbli għal persuni b'diżabbilità.

Fil-fatt, bħalissa għaddej proġett fil-Ministeru sabiex isir ir-retro-fitting.

Fiż-żewġ entraturi prinċipali tal-Ministeru għal Għawdex ġew installati interactive monitors li jservu biex ikun aktar facli biex il-klijent ikollu l-informazzjoni ta' fejn qegħdin l-uffiċini, ħinijiet u aktar informazzjoni fuq is-servizzi li jipprovdu.

Sar ftehim mal-produtturi ta' 'Għawdex Illum' biex dan il-programm popolari jixxandar ukoll bis-sottotitoli.

GĦAWDEX – SIT GĦAL CHILD DEVELOPMENT CENTRE

L-ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għal Għawdex: B'referenza għall-binja li kienet inbniet sitt snin ilu minn Amministrazzjoni mmexxija mill-Partit Nazzjonalista biex tintuża bħala Child Development Centre, u li l-istess binja għaddiet għand Barts Medical School biex tintuża bħala Ċentru tal-Anatomija, tista' l-Ministru tgħid jekk hux qed jiġi kkunsidrat li dan il-proġett tant bżonjuż għat-tfal Għawdxin, isir f'xi post ieħor?

Interpellant li l-binja qatt ma ntużat bħala Child Development Centre imma biex jingħataw servizzi ta' natura soċjali.

Dawn is-servizzi issa se jibdew jingħataw minn post ieħor wara li ħarġet Expression of Interest li qed tiġi pproċessata.

PROĠETT "FINANZJAMENT GĦALL-ĦIDMA TAL-KAŻINI TAL-BANED"

L-ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: B'referenza għall-proġett "Finanzjament għall-Ħidma tal-Każini tal-Baned" jista' l-Ministru jgħid:

a) kemm kien in-numru ta' każini tal-baned li applikaw;

b) liema kienu dawn il-każini u kemm kien l-ammont ta' finanzi li ngħataw separatament; u

c) jekk kien hemm każini li applikaw u ma ngħatawx finanzi, x'kienet ir-raġuni?

OWEN BONNICI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li għall-programm "Finanzjament għall-Ħidma tal-Każini tal-Baned" applikaw 29 każin ghas-sena 2017 u 41 għas-sena 2018.

Iż-żieda fl-ammont ta' applikazzjonijiet turi s-suċċess ta' dan il-programm.

Fl-2017 ibbenefikaw 21 Soċjetà Mużikali fl-ammont globali ta' €166,395.39.

Il-lista tas-Soċjetajiet li bbenefikaw hi s-segwenti:

Fl-2018 ibbenefikaw 30 Soċjetà Mużikali fl-ammont globali ta' €152,496.00.

B'hekk, il-medja ta' fondi li s-Soċjetàjiet Mużikali kkonċernati bbenefikaw minnhom kienet ta' €7,923.59 fl-2017 bejn 21 Soċjetà Mużikali, u €5,083.20 fl-2018 bejn 30 Soċjetà Mużikali.

Irrid inżid li l-evalwazzjoni tal-proġetti u d-deċiżjoni dwar il-finanzjament tagħhom u f'liema ammonti ssir mill-"Għaqda Kazini tal-Banda" b'koperazzjoni mal-Kunsill Malti ghall-Arti.

Irrid nirringrazzja lill-Għaqda Każini tal-Banda tal-ħidma eċċellenti li tagħmel f'dan ir-rigward għaliex l-irwol tagħha f'dan il-programm ta' fondi huwa kruċjali.

Intant infurmat li xi każini ma ngħatawx fondi peress li ma kenux konformi mal-liġi tal-Organizzazzjonijiet Volontarji, jew kellhom proġett li għadu mhux konkluż li qed jibbenifikaw minn fondi oħra li jipprovdi l-Kunsill, jew il-każin ma kienx eliġibli skont il-kriterji li hemm imniżżel fl-applikazzjoni.

CRISIS RESOLUTION MALTA – DISKUSSJONIJIET

L-ONOR.

HERMANN SCHIAVONE staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru tas-Saħħa jgħid fejn waslu d-diskussjonijiet mal-Crisis Resolution Malta sabiex flimkien jaħdmu biex jitjiebu s-servizzi ta' persuni b'riskju ta' suwiċidju?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li reċentament saru diskussjonijiet mal-Crisis Resolution Malta anki bħala parti mir-rispons dwar l-istrateġija tas-saħħa mentali.

MARSASKALA – BANKINI BI PROBLEMI TA' AĊĊESSIBILITÀ

L-ONOR.

HERMANN SCHIAVONE staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: B'referenza għar-risposta tal-mistoqsija parlamentari 8519, jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm bankini identifikati fil-lokalità ta' Marsaskala bi problemi ta' aċċessibilità?

Jista' jgħid liema huma dawn it-toroq fejn kien hemm dawn il-bankini u jgħid jekk dawn il-bankini ġewx irranġati?

MICHAEL FALZON: Ġentilment ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar.

PERSUNI B'DIŻABILITÀ - SERVIZZI TA' ĦIDMA SOĊJALI

L-ONOR.

HERMANN SCHIAVONE staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: B'referenza għar-risposta tal-mistoqsija parlamentari 8517, jista' l-Ministru ġentilment jgħid fiex jikkonsistu s-Servizzi ta' Ħidma Soċjali li qed jingħataw il-persuni b'diżabilità fil-komunità?

Kemm hemm impjegati li qed jagħtu dan is-servizz tant importanti?

Kemm ilhom jistennew il-143 benefiċċjarju li huma fuq il-lista ta' stennija?

KUNSILL LOKALI MARSASKALA – PROĠETTI

L-ONOR.

HERMANN SCHIAVONE staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Bil-flus li se jiffranka mit-toroq il-Kunsill Lokali ta' Marsaskala, jista' l-Ministru jgħid xi proġetti għandu biex jimplimenta dan il-Kunsill Lokali għall-benefiċċju tar-residenti tiegħu?

OWEN BONNICI: Infurmat mill-Kunsill Lokali ta' Marsaskala li l-proġetti li l-kunsill għandu ppjanati biex jimplimenta għall-benefiċċju tar-residenti tiegħu huma:

Twettiq ta' bosta proġetti ta' tisbiħ u manutenzjoni fil-lokalità.

It-tlestija tal-proġett ta' Żonqor Playing field li se jiġi jiswa 'l fuq minn €160,000.

Fis-7 ta' Frar 2019 infetħu l-offerti għat-tisbiħ ta' Ġnien Sant'Anna, proġett li stmat li jiswa 'l fuq minn €100,000.

Il-Kunsill Lokali għaddej bl-evalwazzjoni tas-sejħa għall-ewwel fażi tal-bini tal-uffiċini Amministrattivi.

Il-bini huwa stmat li jiġi jiswa 'l fuq minn €700,000.

Se jitwettqu diversi xogħlijiet ta' patching hekk kif jiġi aġġudikat it-tender il-ġdid ta' patching u manutenzjoni ta' toroq.

Dan sar peress li din is-sena l-Gvern Ċentrali se jagħmel total ta' tliet toroq mill-ġdid.

Se jitwettqu xogħlijiet ta' patching f'ħafna toroq, fosthom Triq id-Daħla ta' San Tumas, La Sengle, Triq tal-Gardiel u bosta toroq oħra.

Il-Kunsill Lokali se jwettaq ukoll proġett "Europe for Citizens" bil-fondi tal-Unjoni Ewropea.

Ta' min isemmi li l-Kunsill Lokali se jibqa' xorta waħda responsabbli għaż-żamma u l-manutenzjoni tat-toroq kollha.

Għaldaqstant, hu alloka l-istess ammont ta' fondi fuq manutenzjoni ta' toroq.

L-ONOR.

HERMANN SCHIAVONE staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: B'referenza għar-risposta tal-mistoqsija parlamentari 6154, jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru tas-Saħħa jgħid kemm kien hemm sheltered hostels li nfetħu f'din il-Leġiżlatura sabiex jakkomodaw individwi bi problemi ta' saħħa mentali?

Fejn infetħu dawn il-hostels?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li taħt it-tmexxija tal-gvern eżistenti nfetħu 4 hostels għal individwi bi problemi ta' saħħa mentali, flimkien mal-NGOs Richmond Foundation u 'Fondazzjoni Suret il-Bniedem'.

Richmond Foundation: Dar il-Merill, Ħal Qormi u Villa Rubbery, Attard, filwaqt li 'Fondazzjoni Suret Il-Bniedem': Dar Franġisk, Marsa u Dar Imelda, Birkirkara.

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienu t-tfal li bbenefikaw mis-servizzi b'xejn ta' child care li beda joffri l-Gvern fl-1 ta' April 2014 sad-data li fiha tkun imwieġba din il-mistoqsija, sena b'sena, b'mod separat?

X'kienet in-nefqa fl-istess perijodu fuq din il-miżura?

Kemm hemm ċentri li qed jieħdu sehem bħalissa?

EVARIST BARTOLO: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li fis-snin 2014, 2015, 2016, 2017, 2018 u 2019 (mill-1 sal-31 ta' Jannar), in-numru ta' tfal li bbenefikaw mill-Free Childcare Scheme huwa kif muri f'din it-tabella:

Rigward il-figuri murija fir-raba' kolonna, dawn in-numri jinkludu n-numru ta' tfal li bdew f'dik is-sena, kif ukoll tfal li baqgħu jattendu mis-sena / snin ta' qabel.

Bħalissa hemm 130 ċentru li qed jieħdu sehem f'din l-iskema.

SERVIZZ TA' TRASPORT TAT-TFAL U TAL-KOLAZZJONI NUTRITTIV

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid kemm huma l-istudenti li qed jibbenefikaw mis-servizz fejn jitwasslu siegħa qabel il-ftuħ tal-iskola u jingħataw kolazzjon nutrittiv li beda joffri l-gvern mill-1 ta' April 2014?

X'kienet in-nefqa sena b'sena fuq din il-miżura?

Interpellant li mill-bidu tal-ftuħ tas-Servizz tal-Breakfast Club, in-numru ta' studenti li bbenefikaw minn dan is-servizz huwa kif se nsemmi: fis-sena skolastika 2014-2015 ibbenefikaw 2,433 student; fis-sena skolastika 2015-2016 ibbenefikaw 3,362 student; fis-sena skolastika 2016-2017 ibbenefikaw 4,420 student; fis-sena skolastika 2017-2018 ibbenefikaw 5,780 student; u fis-sena skolastika 2018-2019 (sa Jannar 2019) ibbenefikaw 5,680 student.

In-nefqa tal-Breakfast Club minn April 2014 sal-31 ta' Diċembru 2018 kienet ta' €3,864,806.40.

Din tinkludi ħlasijiet lill-Breakfast Coordinators, ħlasijiet lill-edukaturi u ħaddiema li jagħmlu superviżjoni waqt il-Breakfast Club, kif ukoll ix-xiri tal-prodotti għall-Breakfast Club, kif muri f'din it-tabella:

ATTENDENZA MINN STUDENTI LI ATTENDEW GĦALL-KLASSIJIET TA' REVIŻJONI TAS-SEC

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar kemm kien hemm b'kollox studenti li attendew għall-klassijiet ta' reviżjoni fis-suġġetti tas-SEC sa minn meta dawn bdew ikunu organizzati, sena b'sena?

Kemm minn dawn l-istudenti qagħdu għall-eżamijiet?

Kemm minnhom għaddew mill-eżamijiet li qagħdu għalihom?

EVARIST BARTOLO: Ngħarraf lill-Onor. interpellant li d-dettalji kollha rigward il-klassijiet ta' reviżjoni tas-SEC sena b'sena jinsabu fit-tabelli t'hawn taħt:

2014 (l-ewwel sena tal-klassijiet tar-Reviżjoni): Numru ta' persuni li attendew - 551

2015: Numru ta' persuni li attendew - 777

2016: Numru ta' persuni li attendew - 770

2017: Numru ta' persuni li attendew - 553

2018: Numru ta' persuni li attendew - 588

NEFQA FL-ISTIPENDJI

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jagħti rendikont tan-nefqa fuq l-istipendji bejn l-2013 u llum, sena b'sena?

EVARIST BARTOLO: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li t-tagħrif mitlub tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

XIRI TA' KOTBA GĦALL-ISKEJJEL U LIBRERIJI

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jagħti informazzjoni dwar in-numru ta' kotba li nxtraw għall-iskejjel u libreriji mill-2013 'l hawn u l-ispiża involuta?

EVARIST BARTOLO: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-Aġenzija Nazzjonali tal-Litteriżmu xtrat dawn l-ammonti ta' kotba u nefqet dawn l-ispejjeż minn meta twaqqfet fl-2014 sal-aħħar tal-2018:

Infurmat ukoll li n-numru ta' kotba li nxtraw minn Malta Libraries għall-iskejjel u libreriji u l-ispiża involuta huma kif muri f'din it-tabella:

NISA LI DAĦLU FID-DINJA TAX-XOGĦOL

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jagħti rendikont tan-numru ta' nisa li daħlu jaħdmu fid-dinja tax-xogħol mill-2013 sal-lum, sena b'sena?

EVARIST BARTOLO: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li skont l-informazzjoni li għandha l-Jobsplus, in-numru ta' nisa li daħlu jaħdmu fid-dinja tax-xogħol mill-2013 sal-2018 sena b'sena huwa kif muri fit-tabella hawn taħt.

Dawn iċ-ċifri jinkludu dawk in-nisa li bdew jaħdmu għall-ewwel darba, u dawk li reġgħu rritornaw fid-dinja tax-xogħol wara ħames snin jew aktar.

BINI TA' SKEJJEL ĠODDA

L-ONOR.

CLYDE PULI staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid liema huma l-iskejjel ġodda li huma mistennija li jkunu mibnija f'din il-leġiżlatura 2017 -2022?

Interpellant li l-iskejjel ġodda li bnejna jew se nibnu matul din il-leġiżlatura huma:

· Skola Primarja f'Marsaskala (li nfetħet fl-aħħar jiem)

· Skola Primarja fil-Qawra

· Skola Primarja fir-Rabat, Għawdex

Se nkunu qegħdin nibnu wkoll Skola Primarja ġdida fl-Imsida, izda t-timeframes ta' dan il-proġett jistgħu jkunu determinati biss meta jinħarġu l-permessi neċessarji mill-Awtorità għall-Ippjanar.

L-Awtorità skedat il-binja eżistenti u l-Fondazzjoni għall-Iskejjel t'Għada (FTS) appellat minn din id-deċiżjoni.

L-appell għadu jrid ikun deċiż.

Apparti minn hekk qegħdin nagħmlu investimenti kbar fi skejjel oħrajn bħal:

· il-bini ta' estensjoni fl-Iskola Primarja ta' Pembroke, liema estensjoni tlestiet fis-sena skolastika li għaddiet;

· il-ħolqien ta' Vocational Education Labs fis-Senior Schools kollha; u

· il-bini ta' estensjonijiet fl-Iskejjel Sekondarji tar-Rabat Għawdex, l-Imrieħel, iż-Żejtun u Santa Luċija, kif ukoll fl-Iskejjel Primarji tar-Rabat Malta, Ħal Għaxaq u n-Nadur.

F'din il-leġiżlatura se nkunu qegħdin nagħmlu wkoll rinovazzjoni estensiva tal-Iskola Primarja ta' Ħal Qormi (San Ġorġ).

Minkejja li dan il-proġett ma jinvolvix il-bini ta' skola ġdida, l-Iskola Primarja ta' Ħal Qormi, li se tibqa' fil-binja storika eżistenti, se tkun prattikament skola kompletament ġdida.

SKOLA TAL-QAWRA – STUDENTI

L-ONOR.

CLYDE PULI staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid meta se tibda tilqa' l-ewwel student fiha l-iskola l-ġdida tal-Qawra li ilha mħabbra mill-2015?

EVARIST BARTOLO: Infurmat li l-Iskola Primarja fil-Qawra se tkun f'pożizzjoni li tilqa' l-ewwel studenti fiha f'Settembru 2019.

SAN PAWL IL-BAĦAR – SKOLA PRIMARJA

L-ONOR.

CLYDE PULI staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Wara li l-istatistika nazzjonali qed turi li l-popolazzjoni ta' San Pawl il-Baħar kibret b'madwar 25% fl-aħħar tliet snin, li jfisser li l-popolazzjoni tal-lokal issa telgħet għal madwar 26,000 ruħ, jista' l-Ministru jgħid kif il-politika ġenerali tal-Gvern ta' tkabbir tal-popolazzjoni bla pjan qed taffetwa l-operat tal-Iskola Primarja ta' San Pawl il-Baħar?

B'kemm żdidet il-popolazzjoni tal-Iskola ta' San Pawl il-Baħar?

Kemm hi l-popolazzjoni tal-iskola llum?

Kif jaqbel dan mal-politika tal-Gvern li ried skejjel iżgħar u mhux akbar?

Huwa minnu li l-Iskola ta' San Pawl il-Baħar ma tiflaħx għal dan l-influss?

Kemm hemm klassijiet nieqsa biex jakkomodaw lil dawn l-istudenti?

Kemm hemm containers/mobile class rooms fl-Iskola ta' San Pawl u kemm qed jakkomodaw studenti?

EVARIST BARTOLO: Nikkonfermaw li l-popolazzjoni ta' San Pawl il-Baħar żdiedet sew f'dawn l-aħħar snin.

Huwa importanti li jiġi nnutat li din il-popolazzjoni tiġbor il-firxa tal-lokalitajiet minn Burmarrad sax-Xemxija u mill-Wardija sa Bugibba u l-Qawra.

Għalhekk ġie deċiż minn snin qabel li tinbena l-iskola tal-Qawra għal dan il-għan.

Illum, fil-binja tal-iskola tal-iskola Primarja ta' San Pawl il-Baħar fi ħdan il-Kulleġġ Mara Reġina hemm 1084 student.

Ta' min wieħed jinnota li ma' dawn l-istudenti hemm 106 studenti oħra minn dan il-lokal li qegħdin jattendu l-iskola Primarja ta' Ħal Għargħur, u 103 oħra qegħdin jattendu n-Naxxar Induction Hub biex jiskbu kompetenza fil-kommunikattiva fl-Ingliż u l-Malti.

Jiġifieri, f'din is-sena skolastika 2018/2019 minn San Pawl il-Baħar hemm b'kollox 1,293 student, kif indikat hawn taħt:

+ 106 (Kulleġġ Maria Reġina, Primarja Għargħur)

+ 103 (Kulleġġ Maria Reġina, Naxxar Induction Hub)

Il-politika tal-Gvern li jkun hemm skejjel żgħar ġiet segwita meta ttieħdet id-deċiżjoni skont il-pjan li tinbena l-iskola Primarja tal-Qawra, li se tiftaħ fis-sena skolastika li ġejja (2019-20).

M'hemm l-ebda klassi nieqsa għaliex l-istudenti li f'das-sentejn li għaddew kellhom bżonn l-għajnuna fil-kompetenza tal-komunikattiva l-ewwel bdew fin-Naxxar Induction Hub u wara ġew integrati fl-iskola tal-istess Kulleġġ, il-Primarja ta' Ħal Għargħur.

Min-naħa l-oħra, sakemm titlesta l-iskola fuq is-sit tal-Qawra, ġew miżjuda mal-binja tal-iskola ta' San Pawl il-Baħar ammont ta' pre-fabricated classrooms biex iwieġbu għad-domanda ta' żieda ta' studenti f'din l-iskola.

Pre-fabricated classrooms hemm 12 jilqgħu fihom madwar 110 student li xi wħud minnhom huma klassijiet normali (Home Classes) u oħrajn huma utilizzati għal lezzjonijiet bħal PSCD, laqgħat mal-Guidance teachers, eċċ. Dawn ilhom jintużaw għal dawn l-aħħar erba' snin skolastiċi.

SKOLA SEKONDARJA TAŻ-ŻEJTUN – BINI TA' SULAR IEĦOR

L-ONOR.

CLYDE PULI staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jikkonferma li anke fil-bini ta' sular ieħor fl-Iskola Sekondarja taż-Żejtun waqa' lura l-Gvern?

Kemm hemm tfal f'din l-iskola?

Kemm żdiedu fl-aħħar tliet snin?

Jista' jgħid jekk hux minnu li anke hawn qed jintużaw containers/mobile classrooms?

Kemm se jakkomodaw studenti?

Jista' jikkonferma li anke hawn hemm nuqqas ta' spazju li qed jinħoloq minħabba l-politika ġenerali tal-Gvern ta' tkabbir tal-popolazzjoni bla pjan?

EVARIST BARTOLO: Jidher li l-mistoqsijiet tal-Onor.

Interpellant huma bbażati fuq rapporti skorretti li dehru f'xi mezzi tax-xandir fl-aħħar jiem.

Il-proċess biex jinbena sular addizzjonali fl-Iskola Sekondarja taż-Żejtun inbeda u qiegħed miexi skont kif ippjanat.

Fil-mument, mhumiex qegħdin jintużaw mobile classrooms ġo din l-iskola.

Biss dawn huma ppjanati li jintużaw waqt li jkun qiegħed isir xogħol ta' kostruzzjoni fuq il-bini eżistenti.

Il-qies ta' dawn il-mobile classrooms huwa simili għal dak tal-klassijiet eżistenti f'din l-iskola u għalhekk jakkomodaw l-istess numru ta' studenti.

Iż-żieda fis-suġġetti mgħallma fl-iskola fil-preżent, kif ukoll is-servizzi addizzjonali li qegħdin ikunu offruti lill-istudenti, kienu r-raġunijiet għaliex inħasset il-ħtieġa li jinbnew sulari addizzjonali f'din l-iskola.

In-numru ta' studenti li jattendu/attendew l-Iskola Sekondarja taż-Żejtun f'dawn l-aħħar snin huwa kif se nsemmi:

Dawn il-figuri juru żieda ta' madwar 18% u għalhekk il-Gvern ħa r-responsabbiltà li jagħmel estensjoni tal-iskola biex ikun jista' jagħti edukazzjoni xierqa lil aktar studenti.

Kif ingħad diġà, il-bini ta' estensjoni, kif ukoll ir-rinovar tal-Iskola Sekondarja fiż-Żejtun se jsir skont kif skedat.

Il-portable cabins (jew klassijiet mobbli) se jintużaw temporanjament sakemm isiru x-xogħlijiet ta' kostruzzjoni u rinovar fuq żewġ blokkijiet f'din l-iskola.

Il-klassijiet mobbli huma attrezzati bil-faċilitajiet kollha daqs l-aqwa klassijiet.

Il-klassijiet mobbli jinkludu:

· sistema tal-elettriku, inkluż electrical control panel, power points, internet points u dawl artifiċjali abjad;

· arja kondizzjonata;

· żewġ twieqi f'kull klassi li jistgħu jinfetħu u bi ħġieġ double glazed, kompluti b'roller blinds u insect screens;

· emergency light għal kull klassi u toilet;

· fire alarm system f'kull klassi sabiex jintlaħqu standards Ewropej;

· il-materjal tal-klassi jrid ikun fire safety compliant għal standards Ewropej;

· il-ħxuna tal-ħitan tkun 50mm, bil-kulur taż-żebgħa fuq barra jintgħażel mill-Perit responsabbli (kif ukoll mill-FTS u l-MEDE);

· l-art tkun miksija jew b'materjal PVC jew heavy duty Vinyl, liema materjal ikun deċiż mill-Perit (kif ukoll mill-FTS u l-MEDE); u

· t-toilets ikunu kompluti bl-aċċessorji kollha, inkluż bis-servizzi kollha tal-ilma u d-drenaġġ, kif ukoll b'tieqa li tista' tinfetaħ bi ħġieġ frosted, b'sink taċ-ċeramika, bi flushing, b'water heater, u b'emergency light.

Kull klassi tkun armata bl-apparat kollu neċessarju għat-tagħlim bħal kwalunkwe klassi oħra.

L-għalliema jkunu jistgħu jattrezzaw il-klassijiet bi kwalunkwe materjal li jużaw fil-klassijiet 'normali'.

UNJONI TAL-GĦALLIEMA – TAĦDITIET FUQ BIDLIET TAL-ATT TAL-EDUKAZZJONI

L-ONOR.

CLYDE PULI staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid fiex waslu t-taħditiet fuq il-bidliet fl-Att tal-Edukazzjoni, li kienu ġew irtirati mill-Gvern wara protesti kbar mill-Union tal-Għalliema?

Interpellant li l-Ministeru bħalissa qiegħed f'diskussjonijiet mal-partijiet ikkonċernati sabiex isiru t-tibdiliet meħtieġa fl-Att tal-Edukazzjoni.

DIRETTORATI TAL-EDUKAZZJONI – RAPPORTI TA' AGGRESSJONI

L-ONOR.

CLYDE PULI staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il rapport ta' aggressjoni fuq edukaturi rċevew id-Direttorati tal-Edukazzjoni minn kull kulleġġ statali?

EVARIST BARTOLO: Tajjeb li l-Onor.

Interpellant jinnota li għall-edukaturi il-MEDE ħoloq portal fejn huma jistgħu jibagħtu fuq esperjenzi t'aggressjoni li għaddew minnhom.

Hekk jingħataw l-assistenza.

Imbagħad, il-każ tagħhom jiġi segwit mid-Direttorat għas-Servizzi Edukattivi kull ġimgħa.

Infurmat li minn Jannar 2019 s'issa kien hemm 23 ilment marbuta ma' disa' każijiet separati.

MINA BEJN MALTA U GĦAWDEX – ĦADDIEMA TAL-GOZO CHANNEL

L-ONOR.

DAVID STELLINI staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Fid-dawl taċ-ċertezza li l-mina bejn Malta u Għawdex se ssir, tista' l-Ministru tinforma lill-Kamra jekk il-ħaddiema tal-Gozo Channel humiex se jżommu xogħolhom fi ħdan il-Gozo Channel?

Interpellant li, indipendentament mill-proġett tal-mina, is-servizz tal-Gozo Channel ser jibqa' jopera.

DEPUTATI REĠISTRATURI

L-ONOR.

DAVID STELLINI staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid għaliex dawk id-Deputati Reġistraturi li kienu jġorru l-grad ta' Prinċipal jew Uffiċjal fi Skala 10 fid-data li ġie ffirmat il-ftehim settorali fit-13 ta' April 2017 u ġew assimilati fi grad/skala ħażina minħabba interpretazzjoni żbaljata min-naħa tal-amministrazzjoni tal-Qrati, mhux ser jingħataw l-arretrati dovuti lilhom mit-13 ta' April 2017 sal-5 ta' Lulju 2018, u dan wara li l-amministrazzjoni tal-Qrati ser timplimenta s-suġġeriment tal-konċiljatur u d-Deputati Reġistraturi ser jingħataw biss l-arretrati b'effett mis-6 ta' Lulju 2018?

Kemm hemm Deputati Reġistraturi f'Malta kif ukoll f'Għawdex li ġew affetwati b'din l-interpretazzjoni żbaljata tal-ftehim settorali?

Ġaladarba saret din l-inġustizzja mad-Deputati Reġistraturi, għalfejn m'għandhiex issir ġustizzja magħhom billi jingħataw l-arretrati kollha dovuti lilhom, meta qegħdin f'post fejn suppost issir ġustizzja?

OWEN BONNICI: Nassigura lill-Onor.

Interpellant li l-ammininistrazzjoni tal-Qorti mxiet mar-rakkommandazzjoni tal-Bord ta' Konċiljazzjoni, u dan bi prassi u konformità mal-prattika tar-relazzjonijiet industrijali.

In-numru ta' Deputati Reġistraturi affettwati kienu 33 f'Malta u 6 f'Għawdex.

PORT TA' MARSAXLOKK – MILI MIT-TANKER TAL-LNG

L-ONOR.

RYAN CALLUS staqsa lill-Ministru għall-Enerġija u Immaniġġar tal-Ilma: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 8595, u ċjoè: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra d-dati li fihom daħal it-tanker tal-LNG biex jimla fil-Port ta' Marsaxlokk minn mindu bdiet topera l-power station sal-ġurnata li fiha tiġi mwieġba din il-mistoqsija?

JOE MIZZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li ma daħal l-ebda tanker tal-LNG biex jimla fil-Port ta' Marsaxlokk.

Madankollu qed nagħti informazzjoni dwar il-kunsinni ta' LNG li daħlu fil-Port ta' Marsaxlokk minn mindu bdiet topera l-power station tal-gass.

ŻEJTUN – TRIQ SAN DUMINKU – ART TA' PERSUNA

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: B'referenza għall-mistoqsijiet parlamentari 7874 u 8228, jista' l-Ministru jara li ssir ġustizzja mal-anzjana, li d-dettalji dwarha qed jingħataw separatament, u titħallas ta' proprjetà meħuda mill-Gvern u mwaqqa' biex isir parking pubbliku, u dan kif ġie deċiż mill-Qorti tal-Appell li fit-18 ta' Lulju 2017 preseduta mill-Prim Imħallef Silvio Camilleri u mill-Onorevoli Imħallef Tonio Mallia u mill-Onorevoli Imħallef Joseph Azzopardi kienu ordnaw lill-Kummissarju tal-Artijiet iħallas kumpens ta' €88,616 lil din l-anzjana, u jara li dan l-ammont jitħallas?

Billi fiż-żewġ tweġibiet il-Ministru kien qal li qed isiru preparamenti biex din l-anzjana titħallas, jaħsibx li minn Lulju 2017 sal-lum, kważi perijodu ta' sentejn, kienx hemm biżżejjed żmien biex din l-anzjana titħallas?

Jaqbilx il-Ministru li bil-prinċipju bażiku ta' justice delayed is justice denied din l-anzjana issa wasal iż-żmien li titħallas kif ikkonfermat il-Qorti tal-Appell u ma jkollhiex għalfejn tidħol f'aktar spejjeż legali biex tieħu dak li l-qorti tagħna kkonfermat għal darba darbtejn?

Jista' ġentilment jintervjeni personalment biex din l-anzjana ma tibqax tiġi mgħoddija biż-żmien u fl-istess waqt tibqa' tiġi sfidata ordni tal-Qorti?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li qed isir dak kollu possibbli biex is-sitwazzjoni tiġi solvuta mill-aktar fis possibbli.

Ritratt marbut ma' mistoqsija parlamentari Nru 8671

Ritratt marbut ma' mistoqsija parlamentari Nru 8699