DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

It-Tnejn, 8 ta' Ottubru 2018

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

It-Tnejn, 8 ta' Ottubru 2018

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fis-Sala tal-Parlament,

il-Belt Valletta, fis-6.04 p.m.

It-Tnejn, 8 ta' Ottubru 2018

Il-Minuti tas-Seduta Nru 140, li saret fit-3 ta' Ottubru 2018, ġew ikkonfermati.

DEĊIŻJONI TAS-SEDJA

L-ISPEAKER (Onor. Anġlu Farrugia): Nhar il-Ġimgħa, 5 ta' Ottubru 2018, is-Sedja rċeviet notifika permezz ta' ittra bid-data ta' dakinhar mill-Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol tramite l-Iskrivan tal-Kamra.

L-ittra tgħid hekk:

"Onor. Dr Anġlu Farrugia,

President tal-Kamra tad-Deputati,

5 ta' Ottubru 2018.

Dwar: Abbozzi ta' Liġi Nru 53, 54 u 55 dwar l-Edukazzjoni.

Qed niktiblek biex ngħarrfek formalment li l-Gvern qiegħed jirtira l-Abbozzi ta' Liġi fuq imsemmija b'effett immedjat.

Inselli għalik,

Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol."

Is-Sedja tixtieq minnufih tirrileva li l-Ordnijiet Permanenti tal-Kamra huma siekta fir-rigward ta' rtirar ta' abbozzi ta' liġi.

Jidher li l-istess Ordnijiet jagħmlu biss referenza għall-irtirar ta' mozzjonijiet jew emendi, u dan kif stipulat fl-Ordnijiet Permanenti 39 u 40:

Membru li jkun għamel emenda jew mozzjoni jista' jirtirahom bil-permess tal-Kamra li jiġi deċiż mingħajr emenda jew diskussjoni.

Meta tiġi proposta emenda għal mozzjoni, il-mozzjoni oriġinali ma tistax tiġi rtirata qabel ma tiġi trattata l-emenda; u

Mozzjoni li tkun ġiet irtirata bil-permess tal-Kamra jew li għandha titqies bħala rtirata skont l-Ordni Permanenti 34 (2) tista' terġa' titressaq matul l-istess sessjoni wara li jingħata avviż."

Is-Sedja hija għalhekk tal-fehma li t-talba inkwistjoni ma tinkwadrax taħt id-dispożizzjonijiet imsemmija fl-Ordnijiet ċitati.

Dan anke għaliex fil-preżent, għalkemm jidhru fuq l-Aġenda tal-Parlament bħala items 5, 6 u 7, il-mozzjoni biex il-Kamra tgħaddi għad-diskussjoni fi stadju ta' Tieni Qari għadha ma tressqitx fir-rigward tal-ebda wieħed mill-Abbozzi ta' Liġi li dwarhom qed issir din it-talba.

Qed nirreferi għal:

Abbozz Nru 53 - Abbozz ta' Liġi dwar il-Professjonijiet tat-Tagħlim u l-professjonijiet alleati;

Abbozz Nru 54 – Abbozz ta' Liġi dwar l-Edukazzjoni; u

Abbozz Nru 55 – Abbozz ta' Liġi li jirregola l-Edukazzjoni.

Fin-nuqqas ta' regolamentazzjoni fir-rigward, is-Sedja qiegħda tirrikorri għall-proċedura applikata fil-Parlament Ingliż u dan skont dak li jgħid l-Ordni Permanenti 197:

Fil-każijiet kollha li mhumiex regolati b'dawn l-Ordnijiet Permanenti, wieħed għandu jirrikorri għar-regoli, modi, użanzi u drawwiet tal-House of Commons tal-Parlament tar-Renju Unit, li għandhom jiġu segwiti sa fejn jistgħu jiġu applikati għall-proċeduri tal-Kamra b'konsiderazzjoni xierqa għan-natura speċjali tal-Kostituzzjoni."

Is-Sedja għalhekk se tikkwota minn paġni 546 u 547 tal-Erskine May Parliamentary Practice (24 Edizzjoni) fejn taħt it-titolu "Withdrawal of bills" insibu x'jiġri f'każ ta' abbozzi ta' liġi li d-diskussjoni dwarhom fi stadju ta' Tieni Qari tkun għadha ma bdietx:

Fil-fatt is-sistema Ingliża taħseb ukoll għall-proċeduri dwar kif abbozzi ta' liġi jkunu jistgħu jiġu rtirati fi kwalunkwe stadju.

Għalhekk, is-Sedja se tapplika l-proċedura msemmija hawn fuq billi tieħu nota tan-notifika riċevuta mill-Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol biex jiġu rtirati t-tliet abbozzi ta' liġi inkwistjoni u filwaqt li tordna li dawn ma jibqgħux jidhru fuq l-Ordnijiet tal-Ġurnata titlob lill-Iskrivan tal-Kamra biex anke fis-Seduta tal-lum meta jaqra dawn l-items, jindika li dawn ġew irtirati.

Is-Sedja qiegħda għalhekk tqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra n-notifika mibgħuta mill-Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol li l-Abbozzi Nri 53, 54 u 55 ġew irtirati.

Ir-ruling huwa deċiż.

Inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Notifika mibgħuta lill-Ispeaker mill-Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol biex jiġu rtirati t-tliet Abbozzi ta' Liġi dwar l-edukazzjoni, Abbozzi Numri 53, 54 u 55, datata 5 ta' Ottubru 2018.

INFORMAZZJONI MILL-ISPEAKER

L-ISPEAKER: Inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Ir-rapport tal-parteċipazzjoni tas-Sedja fit-42 Sessjoni tal-iSteering Committee tal-Organizzazzjoni Dinjija tal-Kummerċ (WTO), organizzata mill-Parlament Ewropew u l-Unjoni Interparlamentari, li nżammet f'Ġinevra bejn l-4 u s-6 ta' Ottubru 2018;

Tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 22 li saret lis-Sedja mill-Onor.

Karol Aquilina dwar investigazzjonijiet pendenti quddiem l-Uffiċċju Nazzjonali tal-Verifika;

Korrispondenza li s-Sedja rċeviet mingħand l-Ombudsman datata 4 ta' Ottubru 2018 dwar talba li għamel Dr Patrick Attard għal kumpens mill-Kunsill Lokali ta' Birkirkara wara ħsarat li ġarrab fil-karozza tiegħu minħabba nuqqas ta' manutenzjoni ta' triq fil-lokal;

Kopja tar-rapport annwali għas-sena 2017 intitolat "Relations between the European Parliament and National Parliaments" li s-Sedja rċeviet mingħand il-President tal-Parlament Ewropew Antonio Tajani fl-4 ta' Ottubru 2018; u

Pubblikazzjoni li s-Sedja rċeviet mingħand l-Awditur Ġenerali msejħa "Strateġija tal-Uffiċċju Nazzjonali tal-Verifika – Intejbu l-Governanza u l-Prestazzjoni fis-Settur Pubbliku: 2019-2023".

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI

DEPUTAT PRIM MINISTRU U MINISTRU GĦAS-SAĦĦA – CAR LEASING

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jelenka kemm intefqu flus għal car leasing minn kull entità li taqa' taħtu, mingħand min sar il-car leasing, kemm-il vettura u d-dati rispettivi, mill-1 ta' Jannar 2014 sal-jum li fih tkun imwieġba din l-interpellanza, sena b'sena?

F'kull każ jista' jgħid liema kienu b'direct order?

CHRIS FEARNE (Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa): Ninforma lill-Onor.

Interpellant illi mill-Isptar Mater Dei, fl-2014 intefqu €25,836 f'car leasing li minnhom €14,543 kienu f'direct orders.

Fl-2015 intefqu €103,817.02, fl-2016 €2,499.07 u fl-2017 €6,486.00 li minn dawn ma kien hemm xejn b'direct order.

Is-servizzi ngħataw minn Vision Car Leasing, Burmarrad Commercials u Meli Car Rentals.

Dawn kienu kollha b'tenders.

Matul din is-sena sal-aħħar ta' Awwissu ntefqu €30,004.60.

Is-servizzi ngħataw minn Meli Car Rentals u Freemond Car Rentals.

Mill-Isptar Ġenerali ta' Għawdex fl-2014 intefqu €26,165.61, fl-2015 intefqu €15,534.65 filwaqt li fl-2016 intefqu €17,707.49 f'car leasing.

Is-servizzi ngħataw minn ER Car Hire, Percius Car Hire, FAS Ltd, Burmarrad Commercial, Meli Car Rentals, Raymond Bonnici u Freemod Car Rentals.

Mill-POYC fl-2014 intefqu €17,901.49 f'car leasing u fl-2017 intefqu €43,914.88 li minnhom €34,124.30 kienu f'direct order.

Matul din is-sena, sal-aħħar ta' Awwissu, intefqu €83,903.52.

Fl-2014 u matul din is-sena ma ngħata xejn b'direct order.

Is-servizzi ngħataw minn Burmarrad Commercials, Davico Services, Meli Car Rental, Godwin Garage u Cherubino.

Mid-Direttorat għall-Promozzjoni tas-Saħħa u l-Prevenzjoni tal-Mard fl-2014 intefqu €4,097.31 f'car leasing; fl-2015 intefqu €10,066.70; fl-2016 intefqu €17,190.25; u fl-2017 intefqu €10,066.70.

Matul din is-sena, sal-aħħar ta' Awwissu, intefqu €6,701.94.

Is-servizzi ngħataw minn Ventur Motors, Meli Car Rentals u Burmarrad Commercial.

Is-servizz ingħata minn Meli Car Rental.

Mill-Fondazzjoni għas-Servizzi Mediċi fl-2014 intefqu €13,815 f'car leasing; fl-2015 intefqu €16,653; fl-2016 intefqu €112,536.04; u fl-2017 intefqu €8,373.10.

Matul din is-sena, sal-aħħar ta' Awwissu, intefqu €9,760.97.

Is-servizzi ngħataw minn Vision Car Lease, Merlin, Festa Ltd u Meli Car Rentals.

Mid-Dipartiment tal-Kura Primarja fl-2014 intefqu €146.54 f'car leasing; fl-2015 intefqu €1,613.36; fl-2016 intefqu €4,845.27; u fl-2017 intefqu €5,516.08.

Matul din is-sena, sal-aħħar ta' Awwissu, intefqu €10,049.01.

Is-servizzi ngħataw minn Burmarrad Commercials u Meli Car Rentals.

Mill-Isptar Boffa u miċ-Ċentru tal-Onkoloġija fl-2014 intefqu €15,943.60 f'car leasing; fl-2015 intefqu €680.99; u fl-2017 intefqu €1,557.60.

Matul din is-sena, sal-aħħar ta' Awwissu, intefqu €283.20.

L-ISPEAKER: L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Nirreferi lid-Deputat Prim Ministru għad-Delta Summit li sar f'pajjiżna f'dawn l-aħħar jiem.

F'dan is-summit huwa tkellem dwar kif il-blockchain tista' tkun għodda pożittiva fil-qasam tas-saħħa.

Fid-dawl tal-fatt li n-nies hemm barra mhux kollha għadhom fehmu kif taħdem din it-teknoloġija, wisq aktar kif din tista' taħdem fil-qasam daqstant partikolari u importanti tas-saħħa, jista' d-Deputat Prim Ministru jagħti aktar informazzjoni?

L-ISPEAKER: Din m'għandha x'taqsam xejn mal-mistoqsija oriġinali.

CHRIS FEARNE: Sur President, l-ewwel nett nixtieq nieħu din l-okkażjoni biex nifraħ lis-Segretarju Parlamentari Silvio Schembri għas-suċċess li kellna bħala pajjiż fid-Delta Summit, li attendew għalih aktar minn 4,000 ruħ, ħafna minnhom minn barra l-pajjiż u nies li huma magħrufa sew fid-dinja tat-teknoloġija.

Irrid nifraħ ukoll lill-Ministru Chris Cardona, li naħseb li kien minn tal-ewwel li ppromwova l-blockchain ġewwa pajjiżna, kif ukoll lill-Prim Ministru tal-viżjoni kbira li għandu u li għaraf li dan huwa settur li qed jikber u għandu potenzjal li jkompli jikber ħafna u ħafna aktar.

Dan is-summit huwa biss sintomu ta' dak li huwa għaddej fil-pajjiż.

Fid-dinja tal-blockchain illum qegħdin fejn konna 25 sena ilu bl-internet.

Jien niftakar meta l-ewwel li daħal l-internet kont naħdem ġewwa sptar f'Londra u xi ħadd kien ġie jgħidilna: Isma', jekk tqabbad ċertu modem, tista' ssib xi ġurnal jew tnejn jew xi artiklu jew tnejn fuq il-kompjuter tiegħek stess minflok toqgħod tmur il-librerija!

Dak iż-żmien kienet xi ħaġa kbira li minflok tmur il-librerija tfittex fuq l-internet!

Dak iż-żmien ukoll konna naħsbu li l-internet kienet se tkun xi ħaġa li jużawha n-nies tekniċi, jew in-nerds, jew dak li kienu ffissati f'xi qasam żgħir.

Mur għidilna li l-internet kien se jisplodi u jsir xi ħaġa indispensabbli fil-ħajja ta' kulħadd, bil-Facebook, l-emails u b'kollox!

Illum l-infurmatika saret xi ħaġa li kważi n-nies ma jgħixux mingħajrha.

Il-blockchain għandu dak il-potenzjal.

Il-blockchain illum, kif kien l-internet meta kont naħdem Londra u qaluli bih l-ewwel darba, għandu l-potenzjal li erbgħa, ħamsa jew għaxar snin oħra jkun xi ħaġa li d-dinja ma tgħaddix mingħajrha.

Illum ħafna nies jaħsbu li l-blockchain huwa relat esklussivament mal-cryptocurrencies, ċjoè l-flus virtwali.

Veru li minn hemm beda, imma diġà qed isir xi ħaġa li qed tinfirex mal-oqsma kollha.

Kif qal tajjeb l-Onor.

Camilleri, din il-ġimgħa kelli l-okkażjoni li nitkellem fuq kif beda l-blockchain u fuq kif se jkompli jaffettwa bil-kbir il-qasam tas-saħħa.

Kien diskors tekniku li m'hemmx għalfejn nirrepetih hawnhekk però nixtieq ngħid li sal-lum, minkejja li daħħalna l-Patient Charter, li kien avvanz kbir, ir-riżultati tal-pazjenti jew dak li jiktbu fuqek it-tabib u l-ispeċjalista huwa proprjetà tal-isptar jew tal-klinika fejn ikunu sarulek it-testijiet.

Tali informazzjoni jista' jaraha t-tabib li jkun qed jieħu ħsiebek, jistgħu jarawha n-nurses u jistgħu jarawha dawk kollha li jaħdmu hemm ħlief int!

S'issa – u din qed tinbidel bil-patient charter – l-informazzjoni tiegħi bħala pazjent hija aċċessibbli għal kulħadd minbarra għalija.

Anzi, biex naċċessa dik l-informazzjoni rrid nitlob permess.

Jiġifieri minflok jitlobni ħaddieħor permess biex jara l-informazzjoni tiegħi, jien irrid nitlob permess lil ħaddieħor biex nara l-informazzjoni tiegħi u x'kitbu fuqi!

Sur President, għalija, bħala Ministru għas-Saħħa, din is-sitwazzjoni mhijiex aċċettabbli.

Hawn mhux qed nitkellmu fuq kura imma fuq id-dritt li l-informazzjoni fuq pazjent tkun tiegħu u jagħti l-permess hu lil min jaraha u mhux jitlob permess biex jaraha hu u ħaddieħor għandu permess qisu carte blanche!

Il-blockchain din is-sitwazzjoni tibdilha.

Meta l-informazzjoni tibda tmur fuq il-blockchain, il-fajl tal-pazjent se jkun għand il-pazjent u jkun il-pazjent stess li jagħti l-permess biex jarah ħaddieħor u mhux bil-maqlub.

Apparti li din id-data tkun tal-pazjent, bil-blockchain din tkun tista' timxi miegħu.

Illum, jekk insiefer il-Ġappun, pereżempju, u jħossni ħażin, it-tabib ġewwa l-Ġappun ma jistax jara l-fajl tiegħi.

Biex jarah, irid joqgħod iċempel lil xi professur f'Malta, jagħmel kopja tal-fajl, jibgħathulu, jgħaddu l-ġranet u jien jew nilħaq infiq jew immut!

Bil-block-chain, dik l-informazzjoni timxi miegħi u jekk jien iħossni ħażin fil-Ġappun, lit-tabib tal-Ġappun nista' nagħtih il-key u jkun jista' jara l-informazzjoni tiegħi.

Mela bil-blockchain, apparti li se nagħtu d-dritt lill-pazjent li jkollu aċċess hu biss għad-data tiegħu, dik id-data se timxi minn istituzzjoni għal oħra u anke minn pajjiż għal ieħor.

Din hija importanti għal dik li ngħidulha "continuity of care" għax tfisser li l-pazjent se jieħu servizz aħjar.

L-ISPEAKER: L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Nirringrazzja lid-Deputat Prim Ministru għal dik ir-risposta dettaljata.

Ħafna drabi l-ġenituri jagħtu lil uliedhom ikel tajjeb għal saħħithom imma mbagħad imorru l-iskola u ħafna junk food u ikel simili.

Matul is-sajf li għadda daħal avviż legali li jirregola dan.

Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra u anke lil dawk li qed jarawna x'qed isir f'dan ir-rigward?

Jista' jgħid ukoll x'inhi t-triq 'il quddiem f'dan il-qasam?

CHRIS FEARNE: Sur President, f'pajjiżna, tista' tgħid bħall-pajjiżi l-oħra kollha tad-dinja, għandna epidemija fil-qasam tas-saħħa pubblika li hija l-obeżità.

Għandna ħafna tfal, żgħażagħ u adulti li għandhom piż żejjed.

Kulħadd jiddeċiedi hu x'jagħmel b'ħajtu, però huwa fatt mediku li l-piż żejjed joħloq problemi mediċi, bħal pereżempju problemi ta' zokkor u kanċer.

Min ikun oveweight għandu riskju akbar ta' kanċer.

Insemmi wkoll il-problemi ta' artrite, il-problemi tal-għadam, il-problemi tal-qalb u l-problemi taċ-ċirkolazzjoni.

Fil-fatt, il-mard kollu li jeżisti l-obeżità tagħmlu agħar!

Allura huwa fl-interess tas-servizz tas-saħħa, fl-interess tas-soċjetà, imma fuq kollox fl-interess taċ-ċittadini tagħna, li nieħdu passi biex kemm jista' jkun niġġieldu din il-problema ta' obeżità.

Nerġa' ngħid, nifhem li kulħadd jgħix il-ħajja tiegħu u kulħadd jiddeċiedi hu kemm jagħmel eżerċizzju, x'jiekol u kemm jiekol, però tajjeb li jkun hemm gwida.

Huwa tajjeb ukoll li dawk iċ-ċittadini li huma l-aktar vulnerabbli fejn jidħol reklamar jew fejn jidħol ikel mhux sustanzjuż, nipproteġuhom aktar, partikolarment it-tfal.

Ilkoll nafu li t-tfal mhux dejjem jieħdu deċiżjonijiet li jkunu fl-aħjar interess tagħhom.

Il-ġenituri tagħhom iva, imma t-tfal għax, ikunu għadhom żgħar, mhux neċessarjament jieħdu l-aqwa deċiżjonijiet u allura huwa importanti li nipproteġuhom.

Bi ftehim mal-Oppożizzjoni, xi tliet snin ilu konna għaddejna liġi minn dan il-Parlament biex jinħatar kumitat konsultattiv li jkun inkarigat milli joħloq qafas u jfassal avviżi legali biex niġġieldu l-obeżità.

Wieħed minn dawn l-avviżi legali poġġejtu fuq il-Mejda tal-Kamra nhar it-Tnejn li għadda għax dik kienet l-ewwel seduta wara l-vaganzi tas-sajf, però fil-verità dan daħal fis-seħħ fis-sajf biex ikun lest għal meta jibdew l-iskejjel fl-aħħar ta' Settembru.

Dan l-Avviż Legali, li fassalnieh flimkien mal-Ministru għall-Edukazzjoni, jipprovdi lista ta' x'jistgħu u x'ma jistgħux ibigħu t-tuck shops tal-iskejjel statali, privati, indipendenti u tal-Knisja.

Din il-lista ġiet deċiża minn dan il-kumitat konsultattiv.

Ovvjament dawn jistgħu jbigħu affarijiet li huma tajbin għas-saħħa tat-tfal u li ma jżidux il-piż u ma jistgħux ibigħu affarijiet li huma ħżiena għas-saħħa, bħal affarijiet li fihom ħafna zokkor, ħelu, soft drinks eċċ. Dan l-avviż legali jobbliga wkoll lill-iskejjel biex jagħmlu promozzjoni favur l-ikel bnin u biex ma jaċċettawx riklamar jew sponsorships ta' ikel jew affarijiet oħra li huma ta' ħsara għas-saħħa tat-tfal tagħna.

Dan l-avviż legali daħħalnieh fil-qafas tal-liġi li konna ħdimna flimkien mal-Oppożizzjoni u fl-opinjoni tiegħi, għandna nkomplu naħdmu flimkien, speċjalment fejn jidħlu affarijiet ta' saħħa u miżuri biex lit-tfal kemm jista' jkun nipproteġuhom minn ikel li jħaxxen u li jista' jagħmlilhom il-ħsara.

Nafu bħala fatt xjentifiku li jekk inti tkun overweight meta tkun tifel jew tifla, biex titlef dak il-piż matul ħajtek huwa diffiċli ħafna.

Din hija miżura ta' saħħa pubblika li nerġa' ngħid, daħħalnieha flimkien mal-Ministru għall-Edukazzjoni biex minn din is-sena, fl-iskejjel kollha tagħna ma jkunx permess ikel li jħaxxen imma jkun permess biss ikel li huwa ta' ġid għat-tfal tagħna.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-Ħin tal-Mistoqsijiet issa għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti u nsejjaħ lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa.

TQEGĦID TA' KARTI

CHRIS FEARNE: Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 319 tal-2018 – Avviż ta' bidu fis-seħħ, fit-30 ta' Ottubru 2018, tad-dispożizzjonijiet kollha tal-Att tal-2017 dwar Standards fil-Ħajja Pubblika (Att XIII tal-2017).

L-ISPEAKER: Grazzi.

EVARIST BARTOLO (Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Lista ta' direct orders li ngħataw għal xogħol relatat max-shooting range f'Ta' Kandja, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 3947; u

Lista ta' skejjel fejn saru l-elezzjonijiet tal-Kunsilli Skolastiċi f'Jannar 2017, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7080.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Joe Mizzi.

JOE MIZZI (Ministru għall-Enerġija u l-Immaniġġar tal-Ilma): Sur President, f'isem il-Prim Ministru nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Rapport annwali tal-Awtorità tax-Xandir ta' Malta, għas-sena 2017;

f'isem il-Ministru għall-Finanzi nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabella li turi l-ħlasijiet li saru lill-avukati jew lid-ditti legali tagħhom, mid-dekasteru li għalih hu responsabbli l-Ministru għall-Finanzi, bejn l-2004 u l-2013, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7099; u

f'isem il-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 316 tal-2018 – Regolamenti tal-2018 li jemendaw ir-Regolamenti dwar l-Immaniġġar ta' Skart (Vetturi fi Tmiem Żmienhom);

Avviż Legali Nru 318 tal-2018 – Regolamenti tal-2018 dwar iż-Żamma tal-Klieb;

Tabella li turi l-ammont u mil-liema pajjiż ġie importat majjal ħaj bejn Jannar 2018 u Ottubru 2018, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7077; u

Tagħrif dwar in-numru ta' baqar tal-ħalib maqtula f'Malta u f'Għawdex, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7078.

L-ISPEAKER: Grazzi.

IAN BORG (Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 315 tal-2018 – Regolamenti tal-2018 li jemendaw ir-Regolamenti dwar Liċenzjar ta' Impriżi Ferrovjarji; u

Tagħrif dwar car leasing fid-dekasteru li għalih hu responsabbli l-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali bejn l-2008 u l-2018, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 3944.

L-ISPEAKER: Grazzi.

JUSTYNE CARUANA (Ministru għal Għawdex): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar car leasing fid-dekasteru li għalih hi responsabbli l-Ministru għal Għawdex bejn l-2014 u l-2018, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 3945; u

Tagħrif dwar oġġetti li fl-aħħar ta' April 2018 kienu jagħmlu parti mill-inventarju fid-dekasteru li għalih hi responsabbli l-Ministru għal Għawdex, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 6602.

L-ISPEAKER: Grazzi.

MICHAEL FALZON (Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar car leasing fid-dekasteru li għalih hu responsabbli l-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali bejn Diċembru 2013 u Ottubru 2018, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 3946; u

Tagħrif dwar anzjani li qegħdin rikoverati fir-Residenza San Vinċenz de Paul u f'residenzi tal-Istat u dawk privati li magħhom il-Gvern għandu public private partnership bejn l-2013 u l-2018, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7059.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Is-Segretarju Parlamentari Julia Farrugia Portelli.

JULIA FARRUGIA PORTELLI (Segretarju Parlamentari għar-Riformi, Ċittadinanza u Simplifikazzjoni tal-Proġetti Amministrattivi): Sur President, f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Ewropej u l-Ugwaljanza nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Lista ta' proġetti f'Għawdex iffinanzjati minn Fondi Ewropej għall-perjodu 2014–2020, li huma approvati mill-Gvern, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 6611; u

Tabella li turi l-ħlasijiet li saru lill-avukati jew lid-ditti legali tagħhom, mid-dekasteru li għalih hi responsabbli l-Ministru għall-Affarijiet Ewropej u l-Ugwaljanza bejn l-2004 u l-2013, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7098.

L-ISPEAKER: Ninforma lill-Kamra li skont paragrafu (4) tal-artikolu 120B tal-Ordnijiet Permanenti tal-Kamra, fil-laqgħa tal-Kumitat Permanenti dwar il-Petizzjonijiet tal-lum, it-Tnejn, 8 ta' Ottubru 2018, l-Onor.

Ivan Bartolo se jkun qed jissostitwixxi lill-Onor.

L-Onor.

PUNT IMQAJJEM MILL-ONOR.

JASON AZZOPARDI: Sur President, nofsiegħa ilu fuq is-sit elettroniku tal-gazzetta La Repubblica ġie allegat li l-Ministru Chris Cardona kien iltaqa' ma' wieħed mill-akkużati fl-omiċidju ta' Daphne Caruana Galizia f'bachelor's party f'Ġunju tas-sena li għaddiet.

Fuq l-istess sit issemmiet ukoll telefonata li kien hemm minn fuel smuggler li eżatt kif qata' minn ma' Daphne Caruana Galizia f'Ottubru 2016, ċempel lill-Ministru Cardona u wara lil Alfred Degiorgio, illum akkużat.

Il-Gvern se jagħmel stqarrija ministerjali fuq dawn l-affarijiet li huma ta' portata nazzjonali?

L-ISPEAKER: M'iniex infurmat li se ssir stqarrija ministerjali llum.

Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

STQARRIJIET MINISTERJALI

EVARIST BARTOLO: Sur President, inkun qed nesprimi s-sentiment ta' sodisfazzjon tal-pajjiż inġenerali meta ngħid li llum kienet ġurnata normali ta' skola.

Il-Ħamis filgħaxija, 4 ta' Ottubru 2018, il-Gvern iddeċieda li bħala ġest ta' rieda tajba jirtira t-tliet abbozzi ta' liġi dwar l-edukazzjoni li rriżulta li ma kienx hemm qbil fuq partijiet minnhom.

Dan kien preċiżament dak li talbet il-Malta Union of Teachers (MUT) meta sejħet strajk fil-qasam edukattiv għal-lum, it-Tnejn, 8 ta' Ottubru 2018.

Din id-deċiżjoni ġiet komunikata lill-MUT fil-laqgħa ta' konċiljazzjoni li saret il-Ġimgħa, 5 ta' Ottubru filgħodu.

Dakinhar stess waranofsinhar jien ktibt lill-President tal-Kamra tad-Deputati biex ninformah li l-Gvern qed jirtira b'effett immedjat l-abbozzi tal-liġi 53, 54 u 55 tal-2018 dwar l-edukazzjoni.

Fl-istess waqt ktibt lill-President tal-MUT biex ninformah b'dan il-pass u appellajtlu biex għall-ġid tal-istudenti, l-edukaturi, il-ġenituri u l-pajjiż kollu, jikkunsidra li jirtira l-azzjoni industrijali ta' strajk li kellu jsir illum.

Qed inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-korrispondenza lill-President tal-Kamra tad-Deputati u lill-President tal-MUT:

Kopja tal-korrispondenza li l-Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol bagħat lill-Ispeaker tal-Kamra tad-Deputati u lill-President tal-Malta Union of Teachers fil-5 ta' Ottubru 2018 dwar l-irtirar ta' tliet Abbozzi ta' Liġi dwar l-edukazzjoni, Abbozzi Nri 53, 54 u 55.

Is-Sibt, 6 ta' Ottubru filgħodu saret laqgħa ta' xogħol bejn il-Ministeru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol u l-MUT li fiha ġew diskussi aspetti ta' dawn il-liġijiet proposti kif ukoll temi oħra importanti fil-qasam edukattiv.

Iż-żewġ partijiet iddiskutew ukoll kif se naħdmu aħjar fiż-żmien li ġej.

Abbażi ta' dan l-istrajk li kellu jsir illum u ma sarx, nirringrazzja lill-MUT għal dan il-pass li ħadet għall-ġid komuni.

Għalhekk, illum, fl-ewwel opportunità li għandi quddiem il-Parlament, qed nirtira formalment it-tliet abbozzi tal-liġi 53, 54 u 55 tal-2018 dwar l-edukazzjoni.

Nirringrazzja lil dawk kollha li taw sehemhom b'mod responsabbli biex tefgħu l-ilma minflok il-ħatab fuq in-nar.

Nerġa' nieħu l-opportunità mhux biss bħala Ministru iżda bħala Gvern biex nirringrazzjaw lill-edukaturi kollha li tant jagħmlu sagrifiċċji għall-ġid tat-tfal tagħna u tas-soċjetà Maltija.

Nerġa' ngħid li kummenti dispreġġattivi kontra l-edukaturi huma inaċċettabbli.

Inħarsu 'l quddiem għal paġna ġdida ta' ħidma favur it-tfal, l-edukaturi, il-ġenituri u l-pajjiż.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Hawn mistoqsijiet fuq l-istqarrija li għamel il-Ministru?

L-Onor.

Ninformak li għandek tliet minuti.

CLYDE PULI: Sur President, tapprezza li huwa ħin qasir wisq biex nitkellem fuq saga li ttawlet ftit mhux ħażin.

Minn hawnhekk insellem lill-għalliema kollha tax-xogħol li jagħmlu.

Nesprimi wkoll is-sodisfazzjon tiegħi u tal-Oppożizzjoni li ma sarx strajk u llum it-tfal setgħu jmorru l-iskola.

Ovvjament ninsabu mħassbin ħafna dwar il-mudell tal-edukazzjoni li qed jiġi adottat f'pajjiżna, u dwar iċ-ċentralizzazzjoni li qed iħaddan dan il-Gvern.

Naħseb li llum qed nagħmlu xi ħaġa bla preċedent f'din il-Kamra; illum qed jiġu rtirati tliet abbozzi ta' liġi.

Lanqas qatt ma naf li ġew irtirati tliet abbozzi ta' liġi f'salt!

U dan minkejja li dawn suppost għaddew minn proċess sħiħ ta' studju, proċess sħiħ ta' konsultazzjoni u fl-aħħar suppost tkun saret cabinet memo minn esperti, liema memo l-Ministru jressaqha lill-Kabinett biex imbagħad dan jiddiskutiha, japprovaha u finalment tersaq quddiem il-Parlament.

Sodisfatti li ma sarx strajk imma fl-istess ħin m'aħniex sodisfatti li qamet kwestjoni li, fl-opinjoni tagħna, kienet inutli.

Fil-Jum Dinji tal-Għalliema, aħna konna qegħdin niddiskutu l-professjonalità tal-għalliema!

Ħadd ħlief l-MUT u l-għalliema nfushom ma kienu qed jifhmu u jgħidu li l-professjoni tagħhom hija "taħt assedju mill-Gvern innifsu", għax kien il-Gvern li ppreżenta dawn it-tliet abbozzi ta' liġi dwar l-edukazzjoni li qed jirtira llum.

Dan minflok komplejna nibnu fuq 30 sena ta' liġijiet li kulma jmur komplew isaħħu s-settur edukattiv u l-professjoni tal-għalliema.

Dawn il-liġijiet ġew irtirati mhux għax għandna Gvern li jisma' imma għax kellna Gvern li webbes rasu, li ma semax u li ried jgħaddi romblu minn fuq l-għalliema li huma l-ħaddiema f'dan is-settur!

Mhux ta' b'xejn rajna ħafna kummenti li dawn il-liġijiet kienu l-ewwel u qabel kollox devalwazzjoni tal-professjonalità tal-għalliema.

Mhuwiex biżżejjed li aħna nitkellmu u naspiraw għall-mudell Finlandiż għax kif jaf tajjeb il-Ministru, il-mudell Finlandiż mhux biss jagħti pagi tajbin lill-għalliema, imma jagħti wkoll rispett sħiħ!

Aħna jiddispjaċina ħafna li din il-ġimgħa l-back to school uriet b'mod ċar il-falliment fil-mudell edukattiv ta' dan il-Gvern u esponiet nuqqas ta' pjan fit-tul.

Xtaqt li għandi aktar ħin, għax kont nitkellem aktar dwar dan.

Sur President, il-Gvern ma jista' jwaħħal f'ħadd ħlief fih innifsu!

Inutli nfallu t-trasport u nwaħħlu fl-operaturi jew fil-ġenituri.

Inutli li nagħmlu liġi rigressiva fil-professjonalità u nwaħħlu fl-għalliema.

U inutli li issa f'daqqa waħda ngħidu li dan kollu sar għax kien hemm pika bejn il-unions.

L-għalliema jixirqilhom rispett u naħseb li din id-darba tawna tagħlima kruċjali: min jipprova jgħaddi romblu minn fuqek għandek tiqaflu!

L-ISPEAKER: Grazzi.

Hawn aktar mistoqsijiet?

L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Sur President, qabelxejn nixtieq nifraħ lill-Ministru għall-mod ta' kif ħa ħsieb din is-sitwazzjoni.

Altru minn romblu, kif qal l-Onor.

Puli ftit tal-minuti ilu, jien rajt Ministru u anke amministrazzjoni li kienu prudenti, kawti u li ppreferew jibnu pont minflok imorru għall-gwerra!

Għaldaqstant nixtieq ngħid prosit lill-Ministru u lit-tim tiegħu għall-mod li mxew bih.

Kien hemm xi wħud li permezz tal-midja tagħhom, xtaqu li tinħoloq gwerra u ħadu wrew li ħadu pjaċir li kien hemm diżgwid bejn l-istat u l-għalliema imma fl-aħħar mill-aħħar din kienet bomba li splodiet f'wiċċhom stess.

Issa nixtieq nistaqsi lill-Ministru dwar x'inhi t-triq 'il quddiem fir-rigward ta' dawn l-abbozzi ta' liġi.

Hemm ippjanati laqgħat bejn il-Ministeru għall-Edukazzjoni u l-għalliema sabiex naraw li f'dan is-settur inkomplu mexjin 'il quddiem?

Jien lill-Ministru nafu bħala bniedem li kemm jista' jkun jipprova jelimina l-istatus quo u għaldaqstant konvint li se jkun qed jaħdem fuq tibdiliet oħra li anke l-għalliema jixtiequ jaraw.

Grazzi.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Hawn aktar mistoqsijiet?

L-Onor.

RYAN CALLUS: Sur President, xtaqt nagħmel mistoqsija fuq kwestjoni li l-kollega tiegħi ma kellux ħin jistaqsi fuqha, ċjoè l-kwestjoni tat-trasport b'xejn.

Jien infurmat li għad hemm tfal li m'għandhomx trasport b'xejn.

Jista l-Ministru jgħidilna kemm fadal minn dawn it-tfal u jekk hux se tinstab soluzzjoni kemm jista' jkun malajr ġaladarba issa bdiet is-sena skolastika?

Grazzi.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Hawn aktar mistoqsijiet?

L-Onor.

CLAUDETTE BUTTIGIEG: Nafu li fl-Università l-kors tal-għalliema issa qiegħed fuq livell ta' Masters filwaqt li nfetħet sistema oħra ta' kif tista ssir għalliem li hija f'livell aktar baxx.

Ma jaħsibx il-Ministru li jista' jkollok clash bejn iż-żewġ sistemi u li dawn mhux qed jibnu fuq xulxin?

Grazzi.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Hawn aktar mistoqsijiet?

L-Onor.

FREDERICK AZZOPARDI: Sur President, xtaqt nistaqsi lill-Ministru dwar l-iskejjel il-ġodda li suppost inbnew f'Malta u Għawdex.

Pereżempju t-tfal ta' Marsaskala suppost żanznu skola ġdida imma ninsabu infurmati li l-iskola għadha ġebel u saqaf.

It-tfal ta' San Pawl il-Baħar ukoll suppost żanżnu skola ġdida imma din għadha fuq il-pjanta.

L-istess it-tfal ta' Ħal Qormi, tas-Siġġiewi u ta' Ħal-Luqa, li suppost żanżnu sports complex imma dan għadu ma sarx.

Insemmi wkoll l-iskola primarja tar-Rabat, Għawdex.

Jista' l-Ministru jgħidilna fiex waslet?

Grazzi.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Hawn aktar mistoqsijiet?

(Onor. Membri: No) Insejjaħ lill-Ministru Evarist Bartolo biex, jekk jogħġbu, iwieġeb il-mistoqsijiet li saru u jagħmel il-konklużjonijiet tiegħu.

EVARIST BARTOLO: Sur President, nirringrazzja lill-kollegi għall-kummenti, l-osservazzjonijiet u l-kritika li għamlu.

Nibda billi ngħid li fil-laqgħa li kellna mal-MUT nhar is-Sibt li għadda, individwajna dawk il-partijiet tal-liġijiet proposti li rriżulta li ma kienx hemm qbil fuqhom.

Dawn iddiskutejniehom u diġà hemm qbil dwar kif se mmexxu.

Eventwalment issa fiż-żmien li ġej se nkomplu bid-diskussjonijiet fuq il-partijiet li rridu niċċaraw jew nibdlu.

Aħna qatt ma kellna l-intenzjoni li ningannaw lil xi ħadd, u tant hu veru li mill-ewwel tlabniehom jgħidulna xi jridu li niċċaraw, jew forsi nispjegaw, jew xi jridu li nibdlu u ntejbu.

Kien għalhekk li lħaqna ftehim.

Intqal li permezz ta' dawn il-liġijiet il-Gvern biħsiebu jieħu f'idejh il-poter fis-sistema edukattiva u li biħsiebu jiċċentralizza s-sistema.

Dan mhuwiex minnu korrett, anzi huwa l-maqlub ta' dak li kien hemm f'dawn il-liġijiet.

Fil-fatt, waħda mill-proposti kienet, u l-MUT hija favur tagħha, li nbiddlu parti importanti mil-liġi preżenti li tagħti l-poter lill-Ministru li jagħti warrant lil min irid biex isir għalliem, anke jekk ma jkollux kwalifiki.

Mhux jekk għandux masters jew livell iżjed baxx imma jien illum, bil-liġi preżenti, nista' nagħti warrant lil min irrid biex isir għalliem!

Dan il-poter ma jeżisti fl-ebda professjoni oħra!

Issa aħna pproponejna li dan il-poter jitneħħa mingħand il-Ministru u l-warrant jibda joħroġ mill-Kunsill konċernat kif joħroġ tal-professjonijiet l-oħra li jirregolaw lilhom infushom u li jirrispettaw lilhom infushom.

Apparti minn hekk, fil-liġi hemm propost li jiħraxu l-pieni għal min iwettaq theddid kontra l-edukaturi u għal min juża l-vjolenza fuqhom.

Din hija xi ħaġa li ridna ndaħħlu.

Irrid ngħid ukoll li għal snin twal, il-professjoni tal-għalliema tħalliet fil-qiegħ tal-iskali tas-salarji mill-Gvern preċedenti.

Għall-kuntrarju, dan il-Gvern għamel ftehim settorjali mal-edukaturi li tahom id-dinjità u tahom żieda biex ma jibqgħux fil-qiegħ tal-professjonijiet kif kienet ħalliethom l-amministrazzjoni preċedenti fis-snin li għaddew.

Din ukoll mhijiex kwestjoni ta' kliem sabiħ imma bil-fatti, tejjibna l-kondizzjonijiet tax-xogħol u rridu nkomplu ntejbuhom u ngħinu lill-għalliema.

Kuljum, f'kull okkażjoni li jkolli, jien nitkellem fuq l-isfidi u d-diffikultajiet kbar li għandhom l-edukaturi fid-dinja tal-lum.

L-edukaturi jagħmlu ħafna iżjed xogħol minn dak li jidher.

Ħafna drabi jagħmlu xogħol li ma jidhirx, kemm fl-iskola kif ukoll wara l-ħin tax-xogħol u matul is-sena kollha.

U hawn ngħid li mhuwiex aċċettabbli d-diskors li ntqal b'mod dispreġġattiv fuq l-għalliema, li qishom dawn isiru għalliema biex ma jaħdmux, jew biex ikollhom il-vaganzi tas-sajf.

Min jitkellem hekk ma jafx x'inhu jgħid.

L-għalliema għandhom bżonn l-appoġġ serju tagħna, għandhom bżonn ir-rispett tagħna u hemm bżonn li naħdmu flimkien għax l-edukaturi waħedhom ma jaslux.

Is-soċjetà għandha bżonn li naħdmu flimkien f'dan il-qasam għax id-diffikultajiet u l-isfidi li jridu jiffaċċajaw ta' kuljum l-għalliema, bir-realtajiet kumplessi li sar għandna, huma kbar.

Ħafna drabi l-affarijiet li jisplodu fil-klassi jkunu riżultat tas-sitwazzjonijiet li jkun hemm fil-familji u fis-soċjetà.

Għalhekk, irridu nkomplu naħdmu biex lill-għalliema nagħtuhom l-appoġġ kollu li għandhom bżonn u kull rispett li jixirqilhom.

Aħna dejjem hekk għamilna u hekk se nkomplu nagħmlu.

Naħseb minn din l-esperjenza tgħallimna lkoll kif nikkomunikaw aħjar ma xulxin – u hawn qed nitkellem għalina u għall-MUT – u kif naħdmu aħjar bejnietna.

Finalment irrid nagħmel ftit rimarki fuq l-affarijiet li ntqalu.

M'hemm l-ebda pjan jew m'hemm l-ebda miżura biex bniedem ikun jista' jsir għalliem mingħajr il-kwalifika ta' Masters.

Mhux veru li hemm xi modi differenti ta' kif tista' ssir għalliem.

Biex issir għalliem b'warrant permanenti trid tgħaddi mill-kors fil-livell ta' Masters.

M'hemm l-ebda mod ieħor.

Ejja ma nxerrdux informazzjoni li mhijiex korretta.

Kultant, fis-saħna tal-mument, ikun hemm min jitkellem u ma jqisx kliemu.

Dan bħad-diskors li ntqal ilbieraħ li se nġibu xi għalliema mill-pajjiżi Ażjatiċi.

Apparti mill-overtones razzisti meta tingħad ħaġa bħal din, id-69 pajjiż li minnhom lesti li nġibu l-għalliema huma dawn: Ħ'Attard, il-Baħrija, Birkirkara, Birżebbuġa, Blata l-Bajda, Bormla, Ħad-Dingli, Fgura, il-Floriana, Għajnsielem u nista' nibqa' sejjer!

L-għalliema minn dawk il-postijiet se nġibuhom.

Ejja ma noqogħdux nivvintaw kummenti razzisti u kummenti dispreġattivi!

Hekk jonqos!

Dawn assolutament mhux aċċettabbli.

Nixtieq nitkellem ukoll fuq ix-xogħol li jrid ikompli jsir għall-iskejjel.

Nibda bl-iskola ta' Marsaskala.

Din se tkun qed tintuża matul din is-sena skolastika u se jkun hemm dħul gradwali tal-kindergarten.

Waħda mir-raġunijiet għaliex il-proġett wasal fl-stadju li wasal hija li kellna diskussjoni mal-Arċidjoċesi – minn hawnhekk irrid nirringrazzja lill-Arċisqof ta' Malta Mons. Charles J. Scicluna – fuq biċċa art bejn l-iskola u fejn hemm ippjanat li jsir ċentru parrokkjali sabiex dik l-art, naraw kif nużawha kemm għal skopijiet edukattivi kif ukoll għal skopijiet pastorali.

Bi pjaċir ngħid li sibna mod kif dan isir.

Mingħajr din l-art, anke li kieku lestejna l-iskola, din ma kenitx tista' tibda topera għaliex għandha bżonn spazju fejn it-tfal jilagħbu.

Hawnhekk nixtieq nagħmel parentesi.

Naħseb li wasal iż-żmien li l-istat u l-Knisja jpoġġu bilqiegħda u jaraw kif jista' jsir użu soċjali minn ħafna proprjetà li jew hija vojta jew qed titbattal.

Ngħidu ħafna diskors fuq il-bżonnijiet soċjali li hawn fis-soċjetà tagħna imma l-kredibbiltà tal-istat, tagħna l-politiċi u tal-Knisja, fil-fehma tiegħi, tiddependi mhux mill-kliem li ngħidu imma mill-fatti li nagħmlu.

U jkun tajjeb li nerġgħu naraw daqsxejn kif ħafna proprjetà tista' tintuża għal skopijiet soċjali jew għal skopijiet tajbin.

Nista' ngħid li diġà wasalna f'ċerti inizjattivi, fosthom għall-istudenti Għawdxin li jistudjaw fl-Università ta' Malta.

Irrid ngħid li kemm fl-iskola ta' San Pawl il-Baħar kif ukoll fi skejjel oħra, ix-xogħol għaddej.

Irrid ngħid ukoll li waħda mill-problemi serjissimi li għandna hija dik tal-iskedar.

L-iskola tal-Imsida kieku bħalissa konna nkunu avvanzati ħafna fiha imma wara li bdejna x-xogħol qalulna biex nieqfu għax se jiskedawha.

Għalhekk, kellna nwaqqfu x-xogħol u issa għaddejjin negozjati biex naraw kif nistgħu nħollu din il-problema.

Issemmiet l-iskola ta' Ħal Qormi.

L-iskola ta' San Ġorġ f'Ħal Qormi għandha bżonn ħafna xogħol biex issir skola deċenti imma bħall-iskola tal-Imsida, ta' Ħaż-Żabbar, tal-Isla, ta' Bormla, ta' Birkirkara, tal-Mosta u ħafna oħrajn, din hija binja storika u jkun aħjar li wieħed jagħmel mużew fiha milli jagħmel it-tfal.

Għalhekk għedt li l-problema tal-iskedar hija problema serjissima.

Ngħidu li rridu nagħmlu edukazzjoni għas-Seklu 21 u qed inpoġġu t-tfal f'bini li hemm minnu għandu seklu!

L-istess fir-rigward tal-iskola tar-Rabat Għawdex.

Imbagħad hemm każi fejn nistgħu nibnu skola ġdida.

Pereżempju fil-każ tar-Rabat Għawdex, minkejja l-problemi kollha li kellna, għal kull post li identifikajna sibna lil min jopponi biex nibnu hemm.

Issa fl-aħħar identifikajna l-post fejn se ssir kemm l-iskola primarja kif ukoll l-iskola medja tar-Rabat biex ikollna żewġ skejjel tajbin u sbieħ kif jixraq.

Rigward bini ġdid però wkoll għandna problemi serji.

Pereżempju jekk il-Mosta ma nistgħux nużaw il-bini li għandna bħalissa u nipprovaw nagħmluh diċenti, fejn se nibnu?

L-Isla fejn se tibni?

Fiż-żona ta' San Ġorġ f'Ħal Qormi fejn se tibni?

Għandna din il-problema serja li rridu nsolvu, u qed naħdmu fuqha biex dawn l-affarijiet inkunu nistgħu nagħmluhom.

Sur President, nagħlaq billi nerġa' nirringrazzja lil dawk kollha li għenu f'din is-sitwazzjoni li kellna fil-jiem li għaddew u ċert li mid-diffikultajiet u mill-inkwiet u mill-kunflitt li kellna, se joħroġ il-ġid.

Il-ġid ma joħroġx b'mod awtomatiku imma rridu nagħmlu kif għamilna f'dawn il-jiem, inpoġġu bilqiegħda flimkien u naħdmu għax jekk bis-serjetà l-intenzjoni tkun li naħdmu għall-ġid tat-tfal u għall-ġid ta' pajjiżna, allura naslu.

Ma tistax taħdem għall-ġid tat-tfal u ma taħdimx għall-ġid tal-edukaturi.

Għalhekk, irridu norbtu flimkien tfal, edukaturi, ġenituri u s-soċjetà kollha kemm hi għall-ġid ta' pajjiżna.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Mozzjonijiet?

Is-Segretarju Parlamentari Julia Farrugia Portelli.

MOZZJONIJIET

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA DIVERSI LIĠIJIET (RILOKAZZJONI TA' UFFIĊĊJI U NOTIFIKA B'MEZZI ELETTRONIĊI)

JULIA FARRUGIA PORTELLI: Sur President, nipproponi l-Ewwel Qari ta' Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att tal-2018 li jemenda Diversi Liġijiet (Rilokazzjoni ta' Uffiċċji u Notifika b'Mezzi Elettroniċi)".

L-ISPEAKER: Min jissekonda:

L-ISPEAKER: Il-mistoqsija hija li l-Abbozz ta' Liġi li jemenda Diversi Liġijiet (Rilokazzjoni ta' Uffiċċji u Notifika b'Mezzi Elettroniċi) ikun moqri l-Ewwel Darba.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri l-Ewwel Darba.

ESTIMI TAL-UFFIĊĊJU NAZZJONALI TAL-VERIFIKA

GĦAS-SENA 2019

L-ISPEAKER: Id-Deputat Prim Ministru.

Wara li l-Kumitat tal-Kontijiet dwar l-Uffiċċju Nazzjonali tal-Verifika ra l-Estimi tal-Uffiċċju Nazzjonali tal-Verifika għas-sena 2019;

Wara li sema' l-ispjegazzjonijiet mogħtija mis-Sur Charles Deguara, l-Awditur Ġenerali, u s-Sur Noel Camilleri, Deputat Awditur Ġenerali, personalment fuq il-kummenti kollha li sarulhom fil-laqgħa tal-istess Kumitat li saret fit-2 ta' Ottubru 2018;

Wara li t-traskrizzjoni ta' din il-laqgħa ġiet ċirkolata lill-Membri tal-Kamra tad-Deputati; u

Peress li l-Kumitat tal-Kontijiet dwar l-Uffiċċju Nazzjonali tal-Verifika b'mod unanimu rrakkomanda li l-estimi għandhom jiġi approvati kif imressqa;

Il-Kamra tad-Deputati għalhekk tapprova dawn l-estimi kif imressqa u kif approvati mill-Kumitat tal-Kontijiet dwar l-Uffiċċju Nazzjonali tal-Verifika.

L-ISPEAKER: Min jissekonda?

MICHAEL FARRUGIA (Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali): Nissekonda.

L-ISPEAKER: Il-mistoqsija hija l-mozzjoni kif imressqa u moqrija mid-Deputat Prim Ministru.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR

IS-SERVIZZI TA' IMPJIEGI U TAĦRIĠ

L-Ordni għat-Tieni Qari ġie moqri.

Ikompli mit-3 ta' Ottubru 2018.

Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet.

L-ISPEAKER: Rimarki?

L-Onor.

KARL GOUDER: Sur President, aktar ma jgħaddi żmien, aktar l-affarijiet qegħdin jinbidlu b'mod mgħaġġel, kemm f'pajjiżna kif ukoll fil-bqija tad-dinja.

Allura naħseb ikun tajjeb li f'dan il-Parlament nieqfu ftit u naħsbu x'tip ta' taħriġ għandu bżonn pajjiżna fl-immedjat imma li jservi wkoll għall-20 sena li ġejjin.

M'hemmx dubju li huwa diffiċli nipprovaw nimmaġinaw x'dinja se jkollna 20 sena oħra imma nistgħu naraw it-trends li għaddew f'pajjiżna f'dawn l-aħħar għaxar snin, jew 15-il sena, u nipprovaw nifhmu x'tip ta' dinja se nkunu qegħdin ngħixu fiha fis-snin li ġejjin.

Qed ngħid hekk għaliex meta nitkellmu dwar il-Jobsplus inkunu qegħdin nitkellmu dwar l-Awtorità Nazzjonali tax-Xogħol, u naħseb li l-aktar punt kruċjali li rridu nitkellmu fuqu ma jittrattax l-impjiegi per se imma jittratta l-mod ta' kif se nħarrġu n-nies tagħna sabiex ikunu jistgħu jtejbu l-ħajja tagħhom.

Minn naħa rridu nħarsu lejn il-pesuni li qegħdin fid-dinja tax-xogħol u min-naħa l-oħra rridu nħarsu lejn il-persuni li qed ifittxu biex jidħlu fid-dinja tax-xogħol u naraw x'taħriġ, xi kwalifiki u x'sengħa għandhom bżonn sabiex ikunu jistgħu jikkompetu fid-dinja tax-xogħol tal-lum.

Madanakollu forsi l-akbar sfida li għandna hija x'tip ta' taħriġ irridu nagħtu liż-żgħażagħ tagħna sabiex ikunu jistgħu jikkompetu fid-dinja tax-xogħol fis-snin li ġejjin.

Ma rridux inħarsu lejn it-taħriġ u l-edukazzjoni f'pajjiżna bħala sistema li tipproduċi avukati, mekkaniċi jew inġiniera.

M'hemmx dubju li fis-snin li ġejjin, se jkollna bżonn dejjem aktar persuni li jkollhom ħafna ħiliet differenti biex ikunu jistgħu jikkompetu f'niċeċ differenti, u allura tajjeb li llum qed niddiskutu dawn it-tibdiliet.

Huwa tajjeb li naġġornaw il-liġi fejn tidħol l-Awtorità Nazzjonali tax-Xogħol, jiġifieri l-Jobsplus.

Irrid niddikjara li l-Oppożizzjoni taqbel ma' dawn it-tibdiliet, imma rridu nużaw il-ħin li għandna, forsi anke meta nidħlu fl-istadju ta' Kumitat, sabiex nippruvaw insibu formuli u soluzzjonijiet.

Irridu nħarsu lejn dak li qed jiġri f'pajjiżna bħalissa u nippruvaw nimmaġinaw x'tip ta' pajjiż irridu naraw fis-snin li ġejjin.

Il-verità hi li aktar ma jgħaddi ż-żmien, aktar ix-xogħol u t-taħriġ qed imorru id f'id.

Bejn 20 sena u 25 sena ilu kienet kważi normali li persuna toħroġ mill-bank tal-iskola 16-il sena u tidħol fid-dinja tax-xogħol.

Aktar ma għadda ż-żmien però, iżjed bdejna nindunaw li meta inti tieqaf mill-iskola wara l-Form 5, il-probabbiltà hija li jkollok sena jew sentejn jew tlieta fejn inti tkun kuntent għaliex sħabek ikunu għadhom jistudjaw u inti tkun qed taħdem, taqla' l-flus, u allura tkun kapaċi tgħix ħajja ftit aktar lussuża minn sħabek iżda mbagħad, wara erba' jew ħames snin tibda tinduna li you have missed out għaliex tara lil sħabek jidħlu f'postijiet tax-xogħol fejn probabbilment ikunu mlaħħqa aktar minnek.

Wara dan imbagħad tibda tinduna li bil-mod il-mod qed tnaqqas il-potenzjal tiegħek komparat magħhom.

Sur President, forsi l-ewwel messaġġ li rridu nwasslu f'din id-diskussjoni huwa lil dawk iż-żgħażagħ li qegħdin fil-Form 5 u li għal raġunijiet tagħhom, għażlu li jmorru dritt fid-dinja tax-xogħol hekk kif jispiċċaw l-iskola.

Irridu nwasslulhom messaġġ b'saħħtu – u din hi waħda mill-funzjonijiet tal-Jobsplus – biex nikkonvinċuhom li llum il-ġurnata jekk inti tieqaf fil-Form 5, u nażżarda ngħid anke sas-Sixth Form, il-probabbiltà hija li se jkollok il-problemi fis-snin li ġejjin.

Il-verità hija li anke jekk tispiċċa f'livell ta' first degree hemm probabbiltà li jkollok problemi fis-snin li ġejjin.

Għaldaqstant bħala politiċi rridu naraw li l-istituzzjonijiet ta' taħriġ ikunu lesti u jkunu mmirati sabiex iħarsu lejn x'tip ta' futur qed naraw f'pajjiżna fis-snin li ġejjin, u rridu nħarsu lejn il-Jobsplus bħala waħda mill-pilastri tal-edukazzjoni u tat-taħriġ f'pajjiżna.

Il-probabbiltà hija li studenti li jridu jkomplu l-karriera tagħhom, iridu jkomplu jistudjaw u wara s-Sixth Form imorru l-ITS, jew l-MCAST, fejn jagħżlu linja li aktar teknika u jkunu jistgħu jimxu 'l quddiem f'livelli aktar għolja.

Ovvjament ikollok min jagħżel li jmur l-Università, u wara anke jkompli l-istudju tiegħu barra minn Malta f'livelli aktar għolja.

Dan jagħmel l-isfida li għandha l-Jobsplus ħafna aktar diffiċli minn sfidi li għandhom istituzzjonijiet l-oħrajn.

L-istituzzjonijiet l-oħrajn jilqgħu fosthom studenti li jridu jkomplu jtejbu l-pożizzjoni u ħiliet tagħhom sabiex ikunu jistgħu jikkompetu aħjar fis-snin li ġejjin però, dejjem kellna u dejjem se jkollna niċċa ta' nies mhux żgħira li għal raġunijiet differenti, min għax ma jridx, min forsi għax bata ħafna fl-iskola, u min forsi għax il-background soċjali tiegħu ma jinkoraġġihx, jagħżlu konxjentement sabiex ma jkomplux jistudjaw hekk kif jagħlqu s-16-il sena.

Allura naħseb li waħda mill-akbar sfidi li għandha l-Jobsplus illum hija biex tidentifika dawn in-nies u tinkoraġġihom b'ċertu qawwa biex ikomplu jistudjaw jew jitħarrġu f'xi forma ta' sengħa jew industrija li għandna f'pajjiżna.

Irridu naraw li nipprovdu dak kollu neċessarju sabiex dawn ikunu jistgħu jitħarrġu.

Sur President, biex nagħmlu hekk irridu l-ewwel nett nieħdu stock tas-sitwazzjoni li għandna bħalissa.

Illum għandna ekonomija li qiegħda tirrendi postijiet tax-xogħol, imma ekonomija fejn għad għandna nies li għal raġunijiet li semmejt, konxjentement jgħidu li għandhom 16-il sena u jridu joħorġu mill-bank tal-iskola biex isibu xogħol u jibdew jaqilgħu l-flus.

Hemm min jagħmilha għax forsi ma jkollux għażla minħabba t-tbatijiet li tkun għaddejja minnhom il-familja tiegħu, però hemm nies li jagħmluha sempliċement għaliex il-ħajra li jibdew jaqilgħu ftit flus malajr tkun kbira ħafna.

Aħna għandna l-vantaġġ li aħna pajjiż żgħir u bi ftit sforz forsi nkunu nistgħu nidentifikaw dawn il-persuni min huma, minn fejn huma, x'qed jagħmlu u forsi x'tip ta' ħiliet inkunu nistgħu nħarrġuhom għalihom sabiex huma wkoll ikollhom futur fejn jistgħu jaqilgħu aktar flus u jkunu jistgħu jgħixu ħajja aktar dinjituża.

Il-Ministru semmieha, u jien insemmiha wkoll li x-xogħol verament jagħtik id-dinjità.

Fil-fatt, naħseb li problema li jkollhom dawn il-persuni li joħorġu jaħdmu hekk kif joħorġu mill-bank tal-iskola sekondarja hija li ftit snin wara jibdew iħossu n-nuqqas ta' taħriġ, nuqqas ta' dinjità u jibdew iħarsu lejn il-ħajja b'mod differenti u b'lenti aktar negattiva.

Għalhekk, irridu naraw min huma dawn in-nies u anke naraw fl-iskejjel x'nistgħu nagħmlu biex inkomplu nħeġġu ħafna aktar nies ikomplu jistudjaw.

Irridu nikkonvinċu lil dawk iż-żgħażagħ li ma jridux ikomplu billi nispjegawlhom id-diffikultajiet li jistgħu jiffaċċjaw fis-snin ta' wara jekk ma jistudjawx.

Hawn nies imbagħad, u mhux biss żgħażagħ, li għal xi raġuni jew oħra jew mhumiex fid-dinja tax-xogħol, jew inkella mhumiex kuntenti bix-xogħol tagħhom u jħossu li l-iskills li għandhom mhumiex tajbin biżżejjed biex ikunu jistgħu jkomplu jikkompetu fiż-żmien li ġej.

Hawn jidħol id-dmir tal-Jobsplus li tindirizza dan.

M'hemmx dubju li d-dinja u pajjiżna qed jinbidlu b'rata mgħaġġla minħabba t-teknoloġija.

Dak li konna nafu lbieraħ għada ma jibqax jgħodd, u dan iwassal biex ikun hemm numru ta' persuni, forsi persuni li huma akbar fl-età, li għalkemm għandhom xogħol u x-xogħol tagħhom qed jagħmluh tajjeb, deep down jafu li jekk iridu jimxu 'l quddiem u jekk iridu jtejbu l-pożizzjoni tagħhom, iridu jerġgħu jibdew jitħarrġu.

Għaldaqstant responsabbiltà kbira li għandha l-Jobsplus illum hija li trid tkun hi l-mutur li tara li f'pajjiżna jkollna skemi u eżerċizzji ta' re-skilling.

Il-verità hi li kif rajna fil-passat u se nibqgħu naraw fil-futur, se jiżdied il-pass li bih persuna trid ittejjeb il-ħiliet tagħha.

Fis-snin li ġejjin dak il-pass se jsir ħafna aktar mgħaġġel.

Persuni li daħlu fid-dinja tax-xogħol 20 sena ilu jafu li l-pass dak iż-żmien kien ħafna aktar kajman.

Probabbilment ħafna mill-ġenituri tagħna daħlu jaħdmu f'post partikolari meta għalqu 16-il sena u ħarġu bil-pensjoni mill-istess post!

Il-bżonn li wieħed ibiddel il-ħiliet tiegħu kienet xi ħaġa li kważi lanqas kienu jaħsbu fuqha imma llum differenti; illum kull għaxar snin jew 15-il sena tara tibdil fil-post tax-xogħol tiegħek u tinduna li inti trid tibqa' taġġorna ruħek il-ħin kollu jew addirittura tbiddel il-ħiliet tiegħek totalment.

Sur President, il-probabbiltà hi li fis-snin li ġejjin din se tiġri b'pass ħafna aktar mgħaġġel u allura rridu naraw li f'pajjiżna jkun hemm is-sapport neċessarju u naħseb li Jobsplus hija l-istituzzjoni idonea biex toħroġ u tagħti dan is-sapport lin-nies li jħossu li jixtiequ jtejbu jew ibiddlu l-ħiliet li għandhom.

Il-Jobsplus trid tgħinhom lil dawk in-nies li kienu mdorrijin f'post tax-xogħol partikolari u f'industrija partikolari u issa qed jaraw li l-industrija li huma ilhom jaħdmu fiha għal snin twal qiegħda tmajna.

Illum għandna industriji ġodda u fis-snin li ġejjin se jkollna industrji li jerġa' huma totalment differenti minn dawk li aħna mdorrijin bihom illum.

Dik hija l-ekonomija ta' pajjiżna.

Illum għandek industriji li bil-mod il-mod qed jonqsu għax qed isiru obsolete jew inkella għax qed jagħżlu li jitilqu minn pajjiżi li l-labour cost tagħhom huma ogħla komparat ma' pajjiżi oħrajn.

Irridu nkomplu bis-sistema li dawk l-industriji li bil-mod il-mod qegħdin jispiċċaw jiġu minflokhom industriji ġodda.

Fl-aħħar 25 sena minn pajjiż li kien ibbażat fuq il-manifattura tat-tessuti sirna pajjiż li jibbaża l-ekonomija fuq is-servizzi.

Sirna pajjiż li qed jiffoka fuq is-servizzi finanzjarji, fuq il-farmaċewtika u fuq il-manutenzjoni tal-ajruplani u l-manifattura għebet kważi kompletament.

Imma d-dinja issa reġgħet tbiddlet minn dawk iż-żmenijiet ukoll u llum qed nitkellmu fuq affarijiet li huma aktar high tech.

Illum qed nitkellmu fuq cryptocurriences u fuq artificial intelligence u aħna stess ma nistgħux nimmaġinaw eżattament x'tip ta' ħiliet se jkollu bżonn ħaddiem biex għaxar snin, 15-il sena jew 20 sena oħra jaħdem fl-artificial intelligence u jaħdem f'affarijiet li għalkemm għadhom fl-infanzja tagħhom, m'hemmx dubju li fis-snin li ġejjin għad ikunu industriji kbar.

Xi ħaġa oħra li naħseb li hemm bżonn f'pajjiżna hija li nagħmlu xi tip ta' diskussjonijiet bejn l-istituti edukattivi sabiex l-aħjar imħuħ li għandna jkunu jistgħu jiltaqgħu, jimmaġinaw u jieħdu stock ta' fejn hi sejra l-ekonomija tad-dinja, ta' fejn hi sejra l-ekonomija ta' pajjiżna u ta' x'tip ta' ħiliet għandhom bżonn in-nies tagħna sabiex ikunu jistgħu jkomplu jgħixu u jameljoraw ħajjithom.

Qed nirreferi b'mod partikolari għall-ITS, l-Università, l-MCAST u l-Jobsplus.

Wara kollox, skont il-liġi, wieħed mid-dmirijiet li għandha l-Jobsplus huwa li tieħu stock tal-ekonomija ta' pajjiżna u dejjem tħares lejn it-trends ekonomiċi li jkun għaddej minnhom.

Fl-opinjoni tiegħi, il-Jobsplus tista' tkun dik l-istituzzjoni li tagħti informazzjoni lil istituzzjonijiet oħrajn dwar x'inhuma t-trends biex imbagħad dawn l-istituzzjonijiet ikunu jistgħu jibdew iħarsu ftit lejn x'tibdiliet jaħsbu li għandhom jagħmlu għas-snin li ġejjin.

Naħseb li l-aktar ħaġa kruċjali li se jkollha tagħmel il-Jobsplus fis-snin li ġejjin hija li tanalizza u li tibda tifforma u taħseb dwar trends li se jkollna fis-snin li ġejjin.

Xi ħaġa oħra pożittiva hija li pajjiżna matul is-snin dejjem ħa ħsieb li ħadd ma jibqa' lura u huwa fatt li kulħadd isib post fid-dinja tax-xogħol ta' pajjiżna.

Il-Ministru fid-diskors tal-ftuħ semma persuni b'abbiltajiet differenti.

F'pajjiżna għamilna kambjamenti kbar f'dan il-qasam.

Snin ilu konna naħbu lil dawn in-nies, imbagħad bil-mod il-mod bdejna napprezzaw aktar il-valur li għandhom u issa l-ammont ta' persuni b'abbiltajiet differenti li qed jaħdmu qiegħed dejjem jiżdied.

Hekk irridu nkomplu nagħmlu.

Irridu nieħdu ħsieb mhux biss lill-persuni b'abbiltajiet differenti imma anke lill-persuni li għal xi raġuni jew oħra għadhom ma jistgħux jidħlu fid-dinja tax-xogħol.

Irridu wkoll nifhmu x'qed iżomm dawn il-persuni milli jidħlu fid-dinja tax-xogħol u bħala pajjiż irridu naraw x'nistgħu nagħmlu biex kemm jista' jkun kulħadd ikollu l-opportunità li jekk ikun jixtieq, ikun jista' joħroġ jaħdem.

Sfortunatament, għad fadlilna x'nagħmlu fejn tidħol il-mentalità ta' ċertu nies.

Għad għandna employers li jħarsu lejn persuni b'abbiltajiet differenti qishom xi persuni inferjuri u allura jippreferu ma jimpjegawhomx.

Naħseb li għandna nkunu aħna l-politiċi li flimkien mal-istituzzjonijiet edukattivi tagħna, inkluż l-iskejjel, is-sixth forms u l-istituzzjonijiet tal-edukazzjoni ogħla, naħdmu biex darba għal dejjem inbiddlu din il-mentalità.

Bħala pajjiż bdejna nieħdu miżuri sabiex ninkoraġġixxu lill-employers biex jimpjegaw aktar persuni b'abbiltajiet differenti u hekk irridu nkomplu nagħmlu fis-snin li ġejjin.

Jobsplus ukoll tista' tifhem aktar x'inhuma l-isfidi u x'qiegħed iżomm kemm lil dawn il-persuni biex jidħlu fid-dinja tax-xogħol imma aktar minn hekk, x'qiegħed iżomm lil ċerti employers milli jagħżlu persuni bħal dawn sabiex jidħlu fid-dinja tax-xogħol.

Naħseb li jekk jirnexxilna nagħmlu hekk, inkunu wasalna fi stat f'pajjiżna fejn kull persuna li tkun tista' verament toħroġ taħdem.

Dmir ieħor li għandha l-Jobsplus huwa li tara li kulħadd jaħdem skont il-liġi.

M'hemmx dubju li jrid ikollna istituzzjoni f'pajjiżna li tara li kulħadd jaħdem skont il-liġi, kif jagħmlu l-maġġoranza tan-nies f'pajjiżna, u jekk hemm bżonn anke tagħti multi sabiex jinqata' l-abbuż.

Naħseb li dik hija xi ħaġa li wieħed irid ikompli jagħfas fuqha.

F'pajjiżna, bħal f'kull pajjiż ieħor, għandna nies li jabbużaw u joħorġu jaħdmu bla ma jħallsu taxxi.

Dan m'għandux isir għaliex f'pajjiż kulħadd huwa l-istess u kulħadd irid jagħti l-kontribut tiegħu biex fl-aħħar mill-aħħar ikun jista' jgħix f'pajjiż aħjar.

Sur President, ta' min jitkellem ukoll fuq iż-żewġ estremi li għandna f'pajjiżna llum; fuq naħa għandna ekonomija li qed tagħti ċifri tajbin, qed timpjega n-nies u f'ċerti setturi qed ikollna saħansitra nġibu persuni minn barra biex jaħdmu u fuq in-naħa l-oħra għandna parti mill-popolazzjoni li mhumiex ilaħħqu mal-ħajja.

Għandna sezzjoni li sejra tajjeb ħafna, u jalla jkomplu sejrin tajjeb u tajjeb ħafna, imma għandna wkoll ammont ta' persuni li mhumiex qed ilaħħqu mal-istandards li għandu l-pajjiż u aħna, bħala politiċi, irridu nħarsu lejn in-nies li verament mhumiex qed ilaħħqu mal-ħajja.

Irridu nħarsu lejn il-familji u nippruvaw nifhmu għaliex għaddejjin minn dawn id-diffikultajiet.

F'pajjiżna hemm min għandu impjieg li ma jipprovdilux paga biżżejjed u hemm min ġenwinament jixtieq ibiddel il-post tax-xogħol tiegħu għax iħoss li mhuwiex qiegħed jagħti biżżejjed lill-familja.

M'hemmx dubju li waħda mir-raġunijiet wara dan hija li dawn il-persuni jħossu li m'għandhomx il-ħiliet meħtieġa biex ikunu jistgħu jirriskjaw u jitilqu mill-post tax-xogħol li għandhom sabiex isibu xogħol aħjar.

Sfortunatament, ħafna minnhom dawn ma jafux x'toffri l-Jobsplus, ċjoè dik li qabel konna nafuha bħala l-ETC.

Ma jafux li jeżistu korsijiet, ftit minnhom qosra, ftit minnhom itwal u xi kultant anke wara l-ħin tax-xogħol, li jgħinuhom biex bil-mod il-mod jagħmlu ftit retraining.

Għalhekk, naħseb li waħda mill-affarijiet li trid tagħmel il-Jobsplus fis-snin li ġejjin hija li żżid il-marketing exercise tagħha b'mod intelliġenti.

Naħseb li hemm bżonn li naslu għand kulħadd.

Hemm bżonn li l-popolazzjoni Maltija, speċjalment dawk in-nies li huma l-aktar vulnerabbli, ikunu jafu x'toffri din l-entità.

Ġeneralment wieħed imur għand il-Jobsplus jew għax ikun tilef il-post tax-xogħol, jew għax ma jkunx jista' jsib post tax-xogħol, jew għaliex ġeninwament jaf li m'għandux il-kapaċità biex ikompli jikkompeti fid-dinja tax-xogħol fiż-żmien li ġej.

Dawn il-persuni probabbilment ikunu l-inqas li jkunu jafu x'servizz qed toffri organizzazzjoni bħal din u ftit minnhom jiddispraw.

Allura naħseb li hemm bżonn li l-Jobsplus toħroġ f'kampanja ta' marketing intelliġenti biex tasal għand dawn in-nies u tinfurmahom bl-isfidi li qed jiġru imma tagħtihom ukoll il-kuraġġ u turihom li hemm istituzzjoni li tista' tgħinhom biex jimxu 'l quddiem.

Sur President, il-Jobsplus ikollha data sensittiva ħafna u llum is-soċjetà saret ħafna aktar aware fuq id-data li tinżamm fuqha minn kwalunkwe istituzzjoni u allura hija responsabbiltà tagħha li tara li d-data li żżomm, tibqa' kunfidenzjali.

Mhux qed ngħid li mhux qiegħed isir hekk imma ovvjament qegħdin niddiskutu liġi li permezz tagħha qed nagħmlu tibdila formali bejn dik li kienet l-ETC għal dik li issa se tkun il-Jobsplus.

Istituzzjoni kbira bħal din ikollha ammont kbir ta' data fuq kull min jaħdem f'pajjiżna u anke fuq min jixtieq jaħdem f'pajjiżna u hemm bżonn li din id-data nittrattawha b'kunfidenzjalità assoluta biex ħadd ma jkollu dubju fuq il-mod ta' kif taħdem l-istess Jobsplus.

Hemm bżonn li nħarsu lejn it-trends u lejn it-tibdiliet li ġejjin f'pajjiżna biex nifhmu x'industriji u x'tip ta' ekonomija se jkollna fis-snin li ġejjin.

Kif għedt aktar kmieni, aħna l-politiċi rridu noħolqu direzzjoni poltika ta' fejn nixtiequ naraw lill-pajjiż fis-snin li ġejjin imma mbagħad huma l-Università, l-MCAST u l-ITS li jistgħu jagħtuna ħjiel ta' fejn jaħsbu li sejjer pajjiżna.

Barra minn dawn, hemm ukoll il-Jobsplus li għandha r-responsabbiltà li tifhem u tipprova tara liema se jkun il-grupp ta' nies li se jkunu l-aktar fir-riskju li jbatu minħabba dawn iċ-ċirkostanzi, jew li se jkunu f'riskju li jaqgħu fil-prekarjat, jew li se jkunu f'riskju ta' faqar.

Ir-rwol tal-Jobsplus għandu jkun biex jiffoka fuq dan il-grupp ta' nies.

Jien nemmen li fil-politika għandna nkomplu ntejbu s-servizzi soċjali, għandna naraw li nagħmlu ħafna aktar minn dak li għamilna fil-qasam tal-housing u għandna naraw x'se nagħmlu fil-kirjiet imma m'hemmx dubju li s-soluzzjoni long-term għall-persuna li trid toħroġ mill-faqar u tgħix ħajja deċenti hija li teduka ruħha u titħarreġ ħalli jkollha l-ħiliet neċessarji biex tgħix ħajjitha mingħajr għajnuniet soċjali, mingħajr ma tikri u mingħajr xejn.

Mhux qed ngħid li kulħadd jista' jagħmel hekk u napprezza d-diffikultajiet li jgħaddi minnhom dak li jkun imma r-rwol tagħna, tramite l-istess Jobsplus, għandu jkun li naraw x'nagħmlu biex inħarrġu lil dawn il-persuni li nistgħu nidentifikaw minn qabel u nagħtuhom il-ħiliet biex ikunu jistgħu jikkompetu fid-dinja tax-xogħol.

Sur President, m'hemmx dubju li l-Jobsplus hija waħda mill-pilastri ewlenin tat-taħriġ f'pajjiżna.

Madanakollu l-messaġġ li rrid inwassal illum huwa li l-pajjiż bħala pajjiż u l-istituzzjonijiet bħala istituzzjonijiet għandhom iħarsu 'l quddiem u jimmaġinaw x'ekonomija jridu li jkollna fis-snin li ġejjin.

Għaldaqstant l-akbar responsabbiltà li għandha l-Jobsplus hija li tara li permezz ta' dawn it-tibdiliet li se nkunu qegħdin nagħmlu, fis-snin li ġejjin ħadd ma jibqa' lura.

Bħala politiċi rridu nagħtu l-għodod kollha lil din l-istituzzjoni biex tkun tista' terġa' tħarreġ lil dawn il-persuni anke tlieta u erba' darbiet f'ħajjithom u aktar minn hekk, biex tkun hi li tkompli tinkoraġġixxi liż-żgħażagħ tagħna jkomplu jistudjaw.

Il-ħolma tagħna hi li naslu biex f'pajjiżna l-ebda żagħżugħ ma joħroġ mill-iskola ta' 16-il sena.

Jekk jista' jkun, kull persuna tkompli tistudja fuq livell post-sekondarju f'istituzzjonijiet differenti.

Jekk naslu għal dan, inkunu għamilna xi ħaġa kbira ħafna.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

JUSTYNE CARUANA: Sur President, dan l-Abbozz ta' Liġi qed ikompli jibni fuq is-suċċessi ta' dan il-Gvern fejn jidħol il-qasam tax-xogħol.

Huwa fatt li statistika wara oħra qed turi li l-qgħad f'pajjiżna qed isir kważi negliġibbli.

F'dan il-qasam sirna l-aqwa fl-Ewropa, speċjalment fejn jidħlu ż-żgħażagħ.

Sa ftit tas-snin ilu konna nqisuha bħala l-pjaga ta' pajjiżna kif ukoll l-uġigħ ta' qalb u ras tal-ġenituri, però llum irreġistrajna progress enormi fejn tidħol il-parteċipazzjoni taż-żgħażagħ fid-dinja tax-xogħol u l-parteċipazzjoni tal-mara fid-dinja tax-xogħol.

Wettaqna wkoll rivoluzzjoni sħiħa fejn tidħol il-parteċipazzjoni tal-persuni b'diżabilità fid-dinja tax-xogħol.

Tant hu hekk li llum pajjiżna sar role model f'dan il-qasam.

Dan kollu huwa frott tal-miżuri li ħa dan il-Gvern, ewlenin fosthom hemm l-iskema tal-In-work Benefit, iċ-childcare b'xejn, l-inċentivi għal min iħaddem, l-investiment fil-family friendly measures, l-opportunitajiet ta' taħriġ, l-ambjenti ta' xogħol li huma aktar inklussivi, l-inizjattivi b'risq il-persuni b'diżabilità u min jimpjegahom flimkien mar-riformi fil-pensjonijiet, il-Garanzija taż-Żgħażagħ kif ukoll il-ġlieda kontra l-prekarjat.

Dan il-Gvern qiegħed jinvesti fl-aqwa riżorsa li għandu pajjiżna, jiġifieri l-ħaddiem.

Hawnhekk imbagħad jidħol ir-rwol kruċjali tal-Jobsplus, li qabel konna nafuha bħala l-ETC, fejn ukoll rajna qabża kbira 'l quddiem għax min irid jaħdem qed isib xogħol.

Sar ukoll investiment kbir fit-taħriġ.

Illum il-ħaddiem għandu l-għażla u qed jara li jekk ikun f'post tax-xogħol li ma jindirizzax l-aspettattivi tiegħu, jista' jsib xogħol ieħor u jqabbel skont il-ħiliet u l-kwalifiki li għandu għaliex permezz ta' hekk ikun qed itejjeb ukoll il-qagħda tiegħu u tal-familja tiegħu.

Sur President, jien f'dibattiti bħal dawn dejjem nieħu l-opportunità biex nitkellem ftit dwar dak li qed iseħħ f'Għawdex.

F'Għawdex ukoll rajna bidliet kbar f'dan il-qasam.

Jekk inħarsu ftit lejn l-istatistika nsibu li r-rata tal-qgħad hija waħda negliġibbli għax hija 1%.

Fil-fatt, sa Frar tal-2018 il-persuni jirreġistraw għax-xogħol kienu biss 186.

Dan meta fi Frar tal-2013 dan in-numru kien jaqbeż kważi t-800 persuna!

Jiġifieri ħames snin ilu kien hemm erba' darbiet aktar persuni li qegħdin ifittxu impjieg.

Dan ifisser li taħt dan il-Gvern il-qgħad f'Għawdex naqas b'542 persuna li huma 542 familja.

Barra minn hekk, figuri tal-Jobsplus juru li sa Novembru 2017 kien hemm 11,606 persuni f'Għawdex jaħdmu full-time, u dan meta sa ħames snin ilu kien hemm biss 9,000 persuna taħdem full-time.

Mela f'ħames snin kellna żieda ta' madwar 2,500 impjieg full-time li huma ekwivalenti għal 26% aktar impjiegi.

Din iż-żieda hija tliet darbiet aktar dik li kien hemm fil-leġiżlatura ta' qabel il-bidla fil-gvern.

Iż-żieda fl-impjiegi ssarrfet f'ħafna aktar postijiet tax-xogħol f'Għawdex ukoll.

Fil-fatt, bejn l-2012 u l-2016 kellna żieda ta' 1,481 post tax-xogħol f'Għawdex.

Biex neħodhom fuq bażi annwali, fl-2016 kellna żieda ta' 469 impjieg f'Għawdex mentri fis-sena 2012 kellna żieda ta' 67 impjieg biss, seba' darbiet inqas.

Kull ġimgħa kien hemm żieda ta' seba' persuni jaħdmu b'kuntrast mal-leġiżlatura preċedenti, fejn kull ġimgħa kien hemm żieda ta' inqas minn żewġ impjiegi.

Din hija l-aqwa konferma li l-Gvern qed iwettaq il-wegħda tiegħu li joħloq xogħol f'Għawdex għall-Għawdxin.

Naf li ripetutament iqum il-punt li l-qgħad f'Għawdex niżel minħabba ħafna impjiegi li nħolqu mal-Gvern f'daqqa fl-istess perjodu, però tajjeb li wieħed jara sew is-sitwazzjoni għaliex iż-żieda fl-impjiegi għall-Għawdxin kienet riflessa fil-privat ukoll.

Fil-fatt, fl-2016, minn 14,700 persuna Għawdxija jaħdmu bi qligħ, kemm part-time kif ukoll full-time, 5,400 kienu jaħdmu mas-settur pubbliku, jiġifieri proporzjon ta' 37%.

Fl-2012 dan il-proporzjon kien ta' 39%.

Fost l-aktar setturi fejn inħolqu impjiegi ġodda wieħed jinnota l-qasam tal-ħwienet u tal-lukandi b'żieda ta' 330 full-timer jew 11%.

Il-ħaddiema fis-servizzi professjonali u tekniċi aktar milli rduppjaw, b'żieda ta' 540 impjegat, u ma' dawn hemm żieda ta' 80 fis-settur tal-informazzjoni u komunikazzjoni, qasam li fih f'Għawdex irduppja wkoll fl-erba' snin li għaddew.

Fil-manifattura wara diversi snin ta' tnaqqis, f'dawn l-aħħar erba' snin kien hemm żieda ta' kważi 90 persuna u l-istess seħħ fil-qasam tas-servizzi ta' rikreazzjoni fejn wara snin ta' tnaqqis, f'dawn l-aħħar erba' snin kien hemm żieda ta' 88 impjieg ġdid.

Nifhem il-kritika tas-settur privat li l-impjiegi fis-settur pubbliku setgħu nħolqu b'mod aħjar, jiġifieri setgħu nħolqu b'mod gradwali, u nifhem ukoll li l-ingaġġ sar meta s-settur privat kien diġà qed iħoss il-problema ta' nuqqas ta' ħaddiema.

Huwa proprju għalhekk li llum għandna d-djalogu miftuħ mal-employers u qegħdin nifhmu aktar lil xulxin.

Fil-fatt, l-ingaġġ qed jiġi koordinat għaliex wara kollox anke l-vojt li hemm fis-settur pubbliku jrid jimtela, imma ovvjament dan irridu nagħmluh bil-għaqal.

Fil-Ministeru għal Għawdex nifhmu li rridu nsaħħu s-settur privat u nnaqqsu d-dipendenza fuq is-settur pubbliku, u nifhmu wkoll u qegħdin ngħaddu l-messaġġ li dan ma jiġix waħdu.

Waħda mill-ewwel inizjattivi li ħadt fil-Ministeru kienet li nagħmlu analisi ta' x'għandna f'Għawdex, lil fejn irridu nimxu u x'hemm bżonn isir biex nimxu lejn dik id-direzzjoni.

Miżura immedjata li ħadna biex infejqu ftit il-ferità kienet li bdejna ngħinu lill-employers fejn jidħlu l-ħaddiema barranin u l-permessi meħtieġa; konna bdejna diskussjonijiet mill-bidu nett mas-Segretarju Parlamentari Julia Farrugia Portelli biex f'Għawdex ġibna servizzi ġodda biex niffaċilitaw il-proċeduri u nneħħu l-iskariġġ li dawn ikollhom imorru għand dipartimenti f'Malta fejn jidħlu l-proċeduri u l-ipproċessar tat-third country nationals.

Issa għaddejjin bi pjanijiet biex insaħħu s-sezzjoni tal-e-Residence billi nżidulha r-riżors uman kif ukoll inbiddlulha l-post fejn qiegħda għaliex ovvjament issa d-domanda splodiet 'il fuq u allura jeħtieġ li jkun hemm upgrade.

Hemm ukoll il-ħtieġa ta' taħriġ.

Kellna taħdidiet mal-Gozo Business Chamber (GBC) u qbilna li biex ikollok ingaġġ sostenibbli u li jimxi mal-pass tal-intrapriżi, li kuljum qegħdin jiżviluppaw u jevolvu biex iżommu l-kompetittività, irid ikollok riżors uman imħarreġ.

Nafu li nies li m'għandhomx kwalifiki jsibuha diffiċli jimxu minn xogħol għall-ieħor jew saħansitra biex javvanzaw fuq l-istess post tax-xogħol tagħhom u dan jista' joħloq frustrazzjoni u jkun kaġun anke ta' demotivazzjoni.

Għalhekk, it-taħriġ fil-ħiliet li qegħdin jissemmew f'dan l-Abbozz ta' Liġi huwa importanti u huwa importanti wkoll li jiżdiedu f'aktar setturi.

Irridu li f'Għawdex it-taħriġ isir b'mod aktar regolari għaliex hemm min qed jitlef ħafna opportunitajiet għaliex mhux qed ikollu l-possibbiltà li jġib il-kwalifika fil-ħin.

Hemm ukoll il-ħtieġa li n-nies jibdew jifhmu l-importanza tal-kwalifika li tagħti l-Jobsplus u x'vantaġġi ġġib magħha.

Hawn persuni li għandhom xi sengħa, u anke huma kapaċi ħafna fiha, però m'għandhom l-ebda kwalifika jew ċertifikazzjoni li turi dan u sfortunatament, dawn mhux qed jirrealizzaw li llum jistgħu jmorru għand il-Jobsplus, jagħmlu test u jingħataw ċertifikazzjoni li permezz tagħha jkunu jistgħu japplikaw għal impjiegi ġodda u forsi anke għal impjiegi u aħjar.

Għalhekk, nemmen li l-Jobsplus għandha tagħmel drive qawwija f'Għawdex biex ikun hemm aktar taħriġ u għarfien.

Jobsplus ottjeniet ħafna fondi Ewropej għat-taħriġ u huwa essenzjali li nassiguraw li Għawdex jieħu s-sehem tiegħu minn dawn il-fondi biex nindirizzaw l-iskill gaps li għandna.

Ladarba semmejt l-iskills gap irrid ngħid li l-Ministeru qed jagħmel skills gap analysis u l-mira hija li sas-sena 2030 noħolqu 4,000 impjieg.

Din il-mira hija abbinata mal-istrateġija tal-iżvilupp reġjonali ta' Għawdex u din mhijiex biss viżjoni imma għandna pjan sħiħ u tanġibbli li diġà bdejna nwettquh.

Tant hu hekk li diġà nafu li b'mod immedjat għandna shortage ta' madwar 500 ħaddiem f'diversi oqsma u b'mod xjentifiku.

Fil-fatt, kien proprju għalhekk li stajna naslu għall-kwantifikazzjoni tal-4,000 impjieg sas-sena 2030.

Żgur li b'mod immedjat irridu ntellgħu dan in-numru u allura huma kruċjali r-reskilling u l-upskilling u huwa proprju hawnhekk fejn irridu ngħinu lis-settur privat u fejn irridu naħdmu id f'id mal-Jobsplus.

Biex nibdew nilħqu dawn l-għanijiet, il-Ministeru għal Għawdex nieda żewġ inizjattivi importanti li huma biss il-bidu.

Fosthom kellna l-iskema taż-żgħażagħ għax-xhur tas-sajf biex nesponuhom għax-xogħol mal-privat, fejn kellna parteċipazzjoni sabiħa ta' madwar 300 żagħżugħ li lkoll ħadmu fis-settur privat.

Għal dan il-għan, il-Ministeru investa s-somma inizjali ta' €110,000 u dan l-investiment mhux biss serva biex nagħtu l-possibbiltà liż-żgħażagħ tagħna li għad m'għandhomx esperjenza ta' xogħol biex ikollhom din l-esperjenza u jniżżluha fis-CV, imma serva wkoll bħala esperjenza ta' scouting għal elementi ġodda.

L-iskema l-oħra u li ħabbarna fil-Baġit hija biex ngħinu lis-settur privat itejjeb il-kondizzjonijiet tal-impjieg, fejn qegħdin nagħtu €6,000 għal kull impjegat ġdid.

S'issa kellna 11-il kumpanija li applikaw għal din l-iskema.

Minn diskussjonijiet li qed ikollna mal-investituri barranin jidher li din qegħdin jarawha bħala inċentiv importanti ħafna biex jiġu jinvestu f'Għawdex.

Fil-fatt, diġà rajna kumpaniji ġodda jiftħu f'Għawdex fis-setturi tal-gaming, tas-servizzi finanzjarji u tal-konsulenza.

Dan huwa mod ta' kif ngħinu lis-settur privat jinvesti fil-ħaddiem tiegħu u b'hekk ikun jista' jtejjeb il-kondizzjonijiet tax-xogħol.

Sur President, l-ilmenti li jkollna dwar is-settur privat ikunu, fost l-oħrajn, minħabba n-nuqqas ta' flessibbiltà u n-nuqqas ta' family friendly measures li jitfgħu piż fuq il-ħaddiem, jimminaw il-produttività tiegħu u allura jġegħluh ifittex impjiegi band'oħra.

Din l-iskema kienet il-bidu ta' proċess li issa rridu nkomplu naħdmu fuqu biex nilħqu l-miri l-oħrajn li ħarġu mid-diskussjonijiet li saru mal-employers, u għal dan il-għan saru xi proposti għall-baġit li ġej.

Żgur mhux forsi rridu naraw kif se nerġgħu nattiraw lura l-imħuħ Għawdxin, speċjalment taż-żgħażagħ li telquna minħabba nuqqas ta' opportunitajiet.

Il-fenomenu tal-brain drain hija realtà li issa ilha magħna għal diversi snin u rridu nammettu li gvern wara ieħor ma rnexxilux jindirizza din il-kwestjoni b'mod ħolistiku u sostanzjali.

Għalhekk il-ħtieġa ta' pjan fit-tul u strateġija għall-iżvilupp ekonomiku ta' Għawdex li teħodna sas-sena 2030.

Fil-fatt, bħalissa qed jiġi ddisinjat d-dokument li se jkun disponibbli għall-konsultazzjoni pubblika dalwaqt.

Flimkien mal-istrateġija għandna wkoll l-iskills gap analysis li semmejt aktar qabel, għaliex ma jagħmilx sens li jkollok pjan u mbagħad ma jkollokx in-nies li jkunu jistgħu jwettqu dan il-pjan, inkella jkollok dokument li jista' jibqa' fuq l-ixkaffa bħal ħafna dokumenti oħrajn li saru minn ta' qabli.

Sur President, l-istrateġija se tkun qed tiġi implimentata mill-Awtorità għall-Iżvilupp Reġjonali ta' Għawdex.

Din hija awtorità li se tiġi mwaqqfa permezz ta' Abbozz ta' Liġi li diġà tressaq għall-Ewwel Qari.

Din l-Awtorità se jkollha l-inkarigu tal-implimentazzjoni tal-istrateġija u se tpoġġina f'pożizzjoni li mill-paroli ngħaddu għall-fatti!

Tajjeb ngħid li dan l-Abbozz ta' Liġi kienet saret konsultazzjoni pubblika dwaru, fejn smajna lil kulħadd, u bħalissa għaddejjin bid-diskussjonijiet finali biex fi ftit ġranet oħra jkun jista' jiġi ppubblikat.

Irrid nistqarr li waqt il-proċess ta' konsultazzjoni ħarġet ċara l-aspettattiva marbuta ma' din l-awtorità.

Iż-żgħażagħ Għawdxin li jaħdmu Malta wrew interess partikolari fiha għaliex fiha qegħdin jaraw nifs ġdid għal Għawdex.

Permezz tagħha Għawdex se jagħmel qabża 'l quddiem u huwa proprju dan l-għan li rridu nilħqu permezz tat-twaqqif tagħha.

Nerġa' ngħid li dan huwa proċess importanti ħafna u qed inħares 'il quddiem biex narah jitwettaq, anke flimkien mal-kollegi tal-Oppożizzjoni.

Bħalissa wkoll għaddejjin b'sensiela ta' taħdidiet ma' diversi entitajiet pubbliċi f'Malta biex jiftħu branki f'Għawdex.

Diġà rnexxielna ma' tliet entitajiet u din il-ġimgħa se nħabbru proġett ma' entità minnhom.

Dan ifisser li grupp sabiħ ta' ħaddiema Għawdxin se jkunu jistgħu jiġu jaħdmu f'Għawdex stess.

Nifhmu li dawk l-Għawdxin li jaħdmu Malta ta' kuljum għandhom sfidi kbar u għalhekk dawn l-inizjattivi li qegħdin nieħdu.

Bħalissa qegħdin ukoll inlestu l-pjan tal-park & ride u diversi proposti ġodda li possibbilment nibdew naħdmu fuqhom wara l-baġit li ġej.

Komponenti ewlenin għall-implimentazzjoni tal-istrateġija għall-iżvilupp reġjonali ta' Għawdex huma l-ispatial planning u l-aċċessibbiltà.

Dawn huma pilastri importanti ħafna u li minnhom jiddependi nilħqux il-miri tagħna jew le.

Il-proġetti tal-ICT Hub kif ukoll tal-SME Park fix-Xewkija qed jingħataw importanza kbira.

Fil-fatt, rigward dan tal-aħħar erġajna rrevedejna l-pjanti biex daħħalna fih business centre.

Illum, l-ewwel ħaġa li jistaqsuk l-investituri barranin meta jiġu jaraw jekk joperawx f'Għawdex jew le hija jekk hemmx spazju readily available minn fejn joperaw.

Huwa fatt li Għawdex qatt ma kien geared għal dawn l-affarijiet u huwa fatt li l-office space f'Għawdex huwa limitat, speċjalment spazju li jilħaq ir-rekwiżiti li qegħdin jitolbu dawn l-azjendi, u allura huwa importanti li ninvestu f'dawn il-faċilitajiet.

Qed nara lis-Segretarju Parlamentari Aaron Farrugia u ta' min isemmi wkoll il-proġett tal-hub li qed isir minn fondi Ewropej fis-sit fejn kien hemm il-Malta Dairy Product (MDP).

Hemmhekk bdejna nagħmlu faċilitajiet moderni u state of the art u bis-saħħa ta' dawn il-faċilitajiet ġodda qegħdin nattiraw setturi differenti speċjalizzati li jirrikjedu semi-secure facilities.

Nemmen li dan il-hub u l-SME Park se jkunu game changers importanti fejn tidħol id-diversifikazzjoni u nemmen li se joħolqu opportunitajiet ta' xogħol li se jattiraw ħafna Għawdxin, speċjalment iż-żgħażagħ li jgħixu u jaħdmu f'Malta, għaliex se jkunu qegħdin joħolqu value added jobs u b'hekk, ikunu qegħdin jassiguraw job mobility u career mobility għal dawk li għandhom l-aspettattivi li jaqblu ma' dawn l-affarijiet.

Dan kollu se jiġi kumplimentat bit-tisħiħ tal-konnettività.

Qegħdin nirreferi għat-tieni fibre optic cable li ħareġ it-tender għalih però bħalissa qiegħed fi stadju ta' appell.

Meta jkun dan in place, mhux biss se jagħti aktar saħħa imma se jagħti wkoll aktar serħan tal-moħħ lill-operaturi.

Hemm ukoll il-proġetti relatat mal-aċċessibbiltà, li hija kruċjali, speċjalment meta wieħed iqis il-fattur tal-insularità doppja.

Pereżempju għandna l-proġett tal-permanent link u l-proġett tar-riforma fil-Gozo Channel.

Rigward dan tal-aħħar, fil-ġranet li ġejjin se joħorġu xi tenders biex nibdew nimplimentaw din ir-riforma mmexxija mis-Sur David Spiteri Gingell wara ċ-Change Management Review Board li ħtart jien stess.

Hemm ukoll il-proġett tal-fast ferry.

Dan se mmexxu fuqu hekk kif inkunu f'pożizzjoni li nimxu bil-PSO wara li jiġu eżawriti l-proġetti tal-appelli.

Għandna wkoll il-proġett ambizzjuż tal-estensjoni tal-port tal-Imġarr.

L-infrastruttura f'Għawdex qegħdin nagħtuha spinta permezz ta' Proġett Għawdex – Toroq fil-Lokalità Tiegħek u fl-ewwel sena diġà saru rekord ta' xogħlijiet fit-toroq f'Għawdex.

Issa qed jiġi ppreparat it-tieni ċiklu ta' toroq li se jiġi mħabbar dalwaqt.

Dawn se jkunu qegħdin jagħtu spinta enormi lill-aċċessibbiltà tal-gżira Għawdxija.

Irridu naraw setturi oħrajn jikbru bħalma huma s-setturi tat-turiżmu, tas-saħħa, tal-kura u tal-agrikoltura.

Żgur li din is-sena s-settur tat-turiżmu sploda 'l fuq.

Dan huwa settur li qed jiffaċċja sfidi kbar fejn jidħol ir-riżors uman u hawn tidħol l-importanza tar-reklutaġġ u t-taħriġ.

Hawnhekk qegħdin naraw ukoll il-ħtieġa ta' investiment biex intejbu s-settur.

Illum m'għadniex nitkellmu dwar numri jew staġjonalità għaliex in-numri qegħdin jitkellmu waħedhom u s-settur qiegħed jesprimi ruħu b'mod pożittiv f'dan ir-rigward, però issa rridu nimmiraw lejn il-kwalità u biex ikollok il-kwalità, trid tinvesti.

Ġaladarba qiegħda nitkellem fuq it-turiżmu, irrid ngħid li fil-baġit li għadda ħabbarna skema biex ngħinu lil dan is-settur jaġġorna l-faċilitajiet turistiċi.

Qed nirreferi għall-iskema Enable Tourism.

Din hija skema ġdida u ħabbartha waqt is-seminar li għamlet il-Gozo Tourism Association (GTA) fil-Jum Dinji tat-Turiżmu, però għad irridu nsibu l-mument opportun biex nagħmlu t-tnedija uffiċjali tagħha fil-ġranet li ġejjin.

Sur President, is-setturi tas-saħħa, il-kura u l-isport ukoll huma niċeċ importanti u bil-preżenza ta' Barts University u Steward Health Care qegħdin inpoġġu lil Għawdex fuq il-mappa internazzjonali fis-setturi tas-saħħa u s-servizzi tas-saħħa.

Anke fejn tidħol il-kura tal-anzjani; illum għandna struttura ta' servizzi li qed tiġġenera ħafna impjiegi u dawn se jkomplu jiżdiedu bil-ftuħ tad-djar tal-anzjani li għandna proġettati.

Fil-fatt, il-ġimgħa l-oħra ftaħt night shelter fix-Xagħra u aktar tard dan ix-xahar se jibda jingħata servizz f'faċilità ġdida tal-privat.

Irrid ngħid li dan is-settur fetaħ il-bibien għal ħafna impjiegi, speċjalment fejn jidħlu n-nisa li għalqu l-40 sena.

Dawn huma nies li ddedikaw ħajjithom iduru bil-membri tal-familja tagħhom u li qatt ma ħadmu u issa qed nagħtuhom opportunità ta' taħriġ billi noffru żewġ korsijiet fis-sena fil-binja tal-Ministeru.

Permezz ta' dawn il-korsijiet, dawn in-nisa qegħdin jużaw il-ħiliet li akkwistaw fil-kura tal-familjari tagħhom biex jerġgħu jidħlu fid-dinja tax-xogħol u n-numri qegħdin dejjem jiżdiedu.

Fil-fatt, l-iskemi li kont nidejt fil-leġiżlatura preċedenti tal-Carer at Home u Respite at Home sejrin tajjeb ħafna f'Għawdex u nħolqu ħafna impjiegi għal ħafna nisa li qatt ma kienu ħadmu qabel.

Fejn jidħlu l-persuni b'diżabilità mbagħad, f'Għawdex għandna proġett sabiħ ħafna ta' document scanning li konna bdejnieh flimkien mal-Ministru Evarist Bartolo bħala proġett pilota.

Dan il-proġett tant mexa u tant kiber li llum huwa storja ta' suċċess.

Dan kien ukoll il-prekursur ta' proġett ieħor li konna bdejna fil-leġiżlatura preċedenti.

Qed nirreferi għall-proġett The Green Energy Schools (GES) li wkoll qed jagħti opportunità ta' xogħol lil persuni b'diżabilità.

Dan biex ma nsemmix il-proġett li għamilna u li għadu għaddej ma' Jobsplus għax-Sheltered Employment Training and Learning Hub f'Għajnsielem.

Sur President, nagħlaq billi qabelxejn nifraħ lill-Ministru Evarist Bartolo u t-tim kollu tiegħu kif ukoll lis-Sur Clyde Caruana u t-tim tiegħu.

Bil-preżenza tas-Sur Caruana fil-Jobsplus rajna avvanzi kbar.

Huwa għandu l-enerġija u l-ħeġġa biex jagħmel ir-riformi li huma diffiċli u forsi ma tantx huma popolari, però qegħdin naraw ir-riżultati u qegħdin naraw ukoll li l-istatistika qed tikkumplimenta dan kollu.

Nawgura aktar ħidma mal-Jobsplus u mal-entitajiet governattivi biex inkomplu niksbu riżultati aħjar f'inqas żmien.

Il-ħidma kollettiva u din is-sinerġija tikkumplimenta ħafna l-istrateġija reġjonali għall-iżvilupp ta' Għawdex, li hija strateġija ambizzjuża ħafna, strateġija li se tippożizzjona lil Għawdex bħalma qatt ma rajnieh qabel.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

EDWIN VASSALLO: Sur President, illum qegħdin niddiskutu liġi li se tagħti struttura ġdida lill-Jobsplus.

Din l-istruttura għandha tgħin biex min iħaddem ikun jista' jsib persuni mill-aktar adattati għax-xogħol filwaqt li min qed ifittex ix-xogħol ikun jista' jsib l-aħjar xogħol għalih.

Il-ħsieb hu li l-Jobsplus tkun tista' tippjana għall-quddiem u jkollha viżjoni li permezz tagħha tkun tista' tħejji u tipprepara l-Maltin biex ikunu kapaċi jsibu l-aħjar xogħol possibbli fid-dinja tax-xogħol tal-ġejjieni.

F'din il-liġi m'hemmx kontroversja.

Din hija liġi li naqblu fuqha ż-żewġ naħat tal-Kamra.

Il-kontroversja li se nitkellem dwarha tittratta r-realtà tad-dinja tax-xogħol f'pajjiżna.

L-istatistika turi li n-numru ta' persuni li qed jaħdmu fil-preżent huwa sodisfaċenti.

In-numri niftaħru bihom għaliex jitkellmu waħedhom u ġeneralment dawn ikunu l-ewwel ħaġa li naraw però ħafna drabi wara n-numri jkun hemm realtajiet oħrajn.

Fil-verità l-ekonomija qiegħda tikber f'ħafna pajjiżi.

Fil-fatt, kif anke ntqal fl-ewwel paġni tad-Diskors tal-Baġit tas-sena li għaddiet, l-ekonomija tad-dinja as a whole qiegħda tikber u f'din ir-realtà, nemmen li għandna sfida akbar minn dawk in-numri li niftaħru bihom.

L-isfida hija li issa rridu nħarsu lejn il-kwalità tal-ħajja li qed jgħix il-poplu tagħna, speċjalment dawk li huma bil-paga minima.

Sur President, l-Italja għamlet xhur bla gvern u llum xorta qiegħda tirrapporta żieda fil-ħolqien tax-xogħol għaliex meta fid-dinja jkollok seba' snin ta' ġid ekonomiku, il-ġid jitkattar kullimkien.

Madanakollu rridu noqogħdu attenti għaliex meta mbagħad tibda tara l-livell tal-għajxien tan-nies, tibda tara realtajiet ġodda.

Pereżempju x-xogħol li qegħdin noħolqu kemm qed iħallas?

In-nies li qegħdin niftaħru li qegħdin jaħdmu, b'kemm qegħdin jitħallsu?

Xi kwalità ta' ħajja qegħdin jgħixu bil-paga li għandhom?

X'jiswa li l-ekonomija tagħna qiegħda tikber meta qed jikber ukoll in-numru ta' nies li jistgħu jaqgħu fir-riskju ta' faqar, li ma jistgħux jgħixu ħajja komda u li lanqas għandhom in-neċessitajiet l-iżjed bażiċi?

X'jiswa jekk noħolqu x-xogħol imma l-ġid ma jitqassamx sew?

Dan qed ngħidu għaliex il-Gvern ta' Joseph Muscat għażel li jibni l-ekonomija tagħna fuq iċ-cheap labour.

Il-Gvern ta' Joseph Muscat għażel mudell ekonomiku li huwa labour intensive u allura n-numri huma kbar però mhux bilfors li l-paga li jitħallsu l-ħaddiema tagħna hija sabiħa daqskemm huwa sabiħ in-numru ta' nies li qegħdin jaħdmu!

Dan hu l-istess mudell ekonomiku li għandhom Dubaj, fejn hemm ħafna nies jaħdmu b'paga baxxa u oħrajn sinjuri li jgawdu minn fuq min jitħallas bl-irħis!

Irridu nibdew nitkellmu dwar din ir-realtà u mhux nibqgħu ninħbew wara slogans u għajtiet bħalma hija l-għajta "Dan huwa l-aqwa żmien!" jew l-islogan tas-surplus.

Li naraw ħafna trakkijiet iduru u ħafna kostruzzjoni għaddejja ma jfissirx li f'dan il-pajjiż bilfors hawn il-ġid.

Din mhux kwestjoni ta' kemm hawn ġid imma kwestjoni ta' għand min qed imur il-ġid.

Din hija kwestjoni ta' jekk hux kulħadd qed jibbenefika minn dak il-ġi.

Din hija kwestjoni ta' min qed jitħallas għal dak il-ġid.

Għall-Maltin li jgħixu f'din il-gżira dejjem u mhux għal erbat ijiem u jitilqu, dan "l-aqwa żmien" fiex qed jikkonsisti bħala esperjenza tal-ħajja?

Fl-opinjoni tiegħi, aktar ma l-Gvern jagħmel marketing ta' din il-kwalità, aktar qed narah irid jaħbi l-verità u aktar qed narah jipprova jgħatti x-xemx bl-għarbiel.

Ir-realtà hi li l-islogan "L-Aqwa Żmien" mhuwiex realtà għal kulħadd.

Dan huwa l-aqwa żmien għal min għandu paga minima?

Huwa l-aqwa żmien għal dik is-single mother li kienet tirreġistra u neħħewha minn fuq ir-reġistru tal-impjieg u m'għadhiex tieħu l-benefiċċji soċjali?

Għal din l-omm, il-Gvern qiegħed jimxi magħha bil-lenti imma mbagħad kellu flus kemm irid biex membru tal-Bord tal-Awtorità tal-Ippjanar tinġieb minn Sqallija b'jet privat bi spiża ta' eluf ta' ewro!

U għal dik l-armla u dak il-pensjonant li l-Gvern qed jixaħħaħ magħhom, dan huwa l-aqwa żmien, jew l-awqa żmien huwa biss għal dak il-Membru min-naħa tal-Gvern li kien ministru u llum qiegħed jitħallas gelgul ta' ewro fis-siegħa permezz ta' kuntratt li kważi ma jispiċċa qatt?!

Dan hu l-pajjiż li qiegħed fl-aqwa żmien?!

Għal min iridu donnu m'hawnx problema ta' flus imma mbagħad għall-iżgħar fost l-iżgħar u għall-vulnerabbli għandna Gvern li jimxi bil-punto e virgola.

Dan mhux Edwin Vassallo qed jgħidu, jew l-Onor.

Frederick Azzopardi, jew il-Kap tal-Oppożizzjoni.

Dan qed tgħidu Yana Mintoff.

Meta hija ġiet mistoqsija jekk f'Malta għandhiex problema ta' faqar, ir-risposta tagħha kienet: "Malta's economy is built on cheap labour"!

Skont l-istess ġurnal, f'din l-intervista hija qalet ukoll hekk:

Yana Mintoff qed tara klassi soċjali li qed tiġi maqsuma f'żewġ fronti; dawk li kapaċi jgħixu u dawk li mhumiex qegħdin ilaħħqu.

Fil-fatt, hija qalet ukoll li "the crux of the problem is having low income work on one side and rising rental, property and food prices on the other" u għandha raġun għax għandna persuni li mhumiex qegħdin ilaħħqu.

Niftaħru bis-surplus u b'kemm għandna nies li qegħdin jaħdmu imma l-istorja ma tiqafx hemm.

Jista' għandna suċċess f'dak ir-rigward, imma rridu nħarsu lejn ir-realtà fid-djar tagħna.

Wara li kkwotajt x'qalet Yana Mintoff se nħares ukoll lejn x'jgħid ir-rapport li kien tqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra msejjaħ "Il-Progress ta' Malta Rigward l-Għanijiet għall-Iżvilupp Sostenibbli" ta' The People For Change Foundation.

Dan ir-rapport jitkellem dwar l-istatistika u jgħid hekk:

"22.4% tal-popolazzjoni f'Malta qiegħda f'riskju ta' faqar u ta' emarġinazzjoni soċjali.

Aktar minn 25% tat-tfal huma f'riskju ta' faqar jew ta' emarġinazzjoni soċjali.

23.7% tal-popolazzjoni ta' 65 sena jew akbar hi f'riskju ta' faqar jew ta' emarġinazzjoni soċjali.

8.1% tal-popolazzjoni qed tgħix f'nuqqas materjali estrem."

Sur President, ma nistgħux niġu hawnhekk u nifaħru dwar kemm qegħdin noħolqu impjiegi imma fl-istess ħin nipprovaw ngħattu x-xemx bl-għarbiel is-sitwazzjoni ta' dawn l-eluf ta' familji u ta' persuni Maltin.

Bħala politiċi rridu nagħtu l-attenzjoni tagħna lilhom ukoll.

Imma ħalli nkompli nħares lejn l-istatistika u din id-darba se nirreferi għal statistika tal-NSO li titkellem dwar kif fl-2016 kien żdied in-numru ta' nies li setgħu jaqaw fir-riskju ta' faqar.

Dan in-numru llum huwa ta' 72,143 persuna.

Jiġifieri m'aħniex qed nitkellmu fuq xi għaxar minn nies, jew fuq xi elf ruħ, imma qegħdin nitkellmu fuq 72,143 persuna.

Dawn huma nies.

Bħala klassi politika ma nistgħux niġu naqgħu u nqumu minnhom u sempliċement ngħidu li qed jinħoloq il-ġid.

Dawn it-72,143 persuna għandhom problemi biex ilaħħqu mal-ħajja meta f'din il-Kamra, partikolarment fuq in-naħa tal-Gvern, għandna min qed jitħallas tlieta jew erba' pagi.

F'din il-Kamra għandna min qed jiekol, jixba, jitfewwaq u jibqagħlu meta hemm barra għandna nies li meta jarawna nitkellmu fuq "l-aqwa żmien" jidħku bina jew jibku għalihom infushom.

Irrid ngħid li fl-ewwel sena numru ta' soċjalisti militanti fil-Partit Laburista kienu kitbu ittra miftuħa lill-Prim Ministru dwar dak li bdew jaraw li se jkun qed jiġri taħt dan il-Gvern.

Fosthom kien hemm Karmenu Mifsud Bonnici u Patri Mark Montebello u dawn lill-Prim Ministru qalulu li l-Partit Laburista qed jitlaq il-valuri u r-ruħ soċjali tiegħu għax qed jipprova jara kif jissieħeb u jakkomoda lill-kuntratturi, jew lis-sinjuri l-kbar, filwaqt li ż-żgħir qed ikompli jċaħħdu mill-attenzjoni tiegħu.

L-eluf ta' nies li qegħdin insibulhom ix-xogħol għandna nitkellmu dwarhom, mela le, però tafu fiex niġu l-ewwel bħala pajjiż taħt dan il-Gvern suppost immexxi mill-partit tal-ħaddiema?

Fin-nuqqas taż-żieda fil-paga minima.

Ma nistgħux nitkellmu fuq il-Jobsplus jekk fl-istess ħin ma nitkellmux dwar xi ħlas qed jagħti x-xogħol li qegħdin noħolqu.

X'kuxjenza jibqagħlna jekk nagħmlu dan?

Sur President, niftaħru bis-surplus imma għal ħafna familji u għal dawk it-72,143 persuna, is-surplus li jiftaħar bih dan il-Gvern huwa defiċit fil-but tagħhom għax m'għandhomx biex jgħixu ħajja komda bħalma għandna aħna d-Deputati ta' din il-Kamra.

Hemm eluf ta' nies hemm barra li m'għandhomx biex imantnu lilhom infushom u lil uliedhom.

Mela meta nitkellmu dwar "L-Aqwa Żmien" inkunu qegħdin nitkellmu dwar l-aqwa żmien għal min qed jiekol minn idejn dan il-Gvern.

Meta nitkellmu dwar kważi full employment qegħdin nitkellmu dwar realtà li kienet tkun teżisti anke li kieku fil-gvern hawn il-partit tas-sofor, li s'issa għadu ma jeżistix!

Taħt il-partit tas-sofor ukoll f'Malta kien ikun hawn l-employment li hawn bħalissa għax ir-rata tal-impjiegi mhijiex grazzi għall-Gvern imma għax dan il-pajjiż u l-ekonomija tad-dinja għaddejjin minn dawn seba' snin tal-ġid.

Illum m'għandniex riċessjoni.

Meta f'dan il-pajjiż kien hawn riċessjoni u kien hawn il-Partit Nazzjonalista fil-gvern, il-Prim Ministru, dak iż-żmien Kap tal-Oppożizzjoni, ma kienx jammetti li fid-dinja kien hawn riċessjoni.

U dan minkejja li r-riċessjoni ma kenitx f'Malta biss iżda kienet fil-pajjiżi kollha ta' madwar Malta.

Dak iż-żmien kellna gvern għaqli u allura m'għeriqniex, u llum għandna l-aqwa ġid, illum għandna ekonomija li sejra tajjeb u fl-istess ħin għandna Gvern li kapaċi jgħix ta' sinjur imma għall-ekonomija għażel il-mudell taċ-cheap labour!

Ħasra li għandna Gvern li mhux qed jippjana kif jisfrutta dan il-ġid ekonomiku dinji biex jara li pajjiżna joħloq aktar ġid, liema ġid għandu jitqassam sewwa.

Ħasra li m'aħniex nitkellmu dwar value added jobs.

Veru li meta l-Partit Nazzjonalista kien fil-gvern ir-rata tal-qgħad kienet 4%, però għexna żmien taħt Gvern Nazzjonalista ta' kważi full employment ukoll.

Għexnieh dak iż-żmien, però dak iż-żmien tafu fuq xiex konna nitkellmu?

Konna nitkellmu dwar xogħlijiet ta' valur miżjud u dwar il-job mobility, ċjoè l-kapaċità li timxi minn xogħol għal ieħor u titħallas aktar għax dejjem konna naraw kif inġibu industriji ġodda.

Konna nitkellmu wkoll dwar viżjoni fit-tul.

Illum jekk xi ħadd jistaqsi lil dan il-Gvern biex jagħtina l-viżjoni tiegħu għall-15-il sena li ġejjin bil-miktub, ma naħsibx li nsibu lil xi ħadd li jqegħedha fuq il-Mejda tal-Kamra!

Jekk xi ħadd iqegħedha fuq il-Mejda tal-Kamra ngħidlu "Skużani, ma kontx naf biha!" u mmur u naqraha u nara jekk hemmx targets li qegħdin nipprovaw nilħqu però donnu l-uniku target li kellu l-Prim Ministru Joseph Muscat kien li jkun l-iżgħar Prim Ministru u li jagħmel għaxar snin!

U issa qegħdin jagħlqu l-għaxar snin u kulma donnu jimpurtah il-Prim Ministru huwa x'xogħol se jkollu fl-Unjoni Ewropea.

Dawk huma t-targets li għandu l-Partit Laburista.

Jekk hawn targets għajr minn dawn, nitlob lil min se jitkellem warajja jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra dokument bil-miktub li juri l-kuntrarju.

Din il-viżjoni jien irrid naraha bil-miktub għax bid-diskors ilna ngħidu affarijiet.

Pereżempju smajna lill-Prim Ministru jgħid li l-korruzzjoni se jidħlilha bir-ras imma ma daħlilhiex!

Smajnieh jgħid ukoll li se jieħu ħsieb l-ambjent iżda ma ħax ħsiebu.

Imbagħad meta kien fl-Oppożizzjoni kemm-il darba smajnieh jgħid li se jżid il-pensjonijiet imma l-inqas li żdiedu taħt dan il-Gvern kienu proprju l-pensjonijiet.

Meta kien Kap tal-Oppożizzjoni smajnieh ukoll jitkellem fuq il-living wage imma l-living wage baqgħet biss illużjoni.

L-istess il-push back tal-immigranti irregolari.

Dejjem tkellem biex jingħoġob.

Illum id-diska nbidlet għaliex inbidlet ir-responsabbiltà.

Qabel Muscat kien jitkellem fuq il-living wage imma llum ħadd m'għadu jitkellem fuqha.

Illum ir-realtà tal-living wage tafu x'inhi?

Dik hi r-realtà li dan il-Gvern tal-ħaddiema jrid jitkellem dwarha.

Minflok niġu hawn u nitkellmu fuq is-surplus, ejja niġu hawn u nitkellmu fuq il-verità li kemm ilu Joseph Muscat fil-Gvern, id-dejn tal-pajjiż żdied minn kif ħallieh Gvern Nazzjonalista.

L-istatistika tal-lum taf x'turina fuq id-dejn nazzjonali?

Li kien inqas minn tas-sena li għaddiet imma xħin tiġbor id-dejn tal-aħħar sitt snin, l-istorja hija differenti.

Veru li kien inqas minn tas-sena li għaddiet imma ta' qabel kien ferm akbar u ta' qabel jerġa' kien akbar.

L-istess ir-realtà tas-surplus.

Qed nagħtu l-impressjoni li f'dan il-pajjiż għandna surplus biss imma d-defiċit reali huwa x'għandhom flus fil-but in-nies.

Jien minn dak jimpurtani, dak huwa d-defiċit li jimpurtani minnu.

Sur President, f'soċjetà li jimpurtaha, bħala politiċi għandu jkun jimpurtana li naraw li kull ħaddiem ikollu xogħol dinjituż.

Illum fejn hi d-dinjità tal-ħaddiem taħt gvern suppost soċjalista imma li spiċċa mill-aktar kapitalista?

Kull ħaddiem, hu x'inhu l-kulur tal-ġilda tiegħu, huwa bniedem u ħaqqu jkun trattat ta' bniedem.

Id-dinjità tiegħu trid tiġi mħarsa u mhux inġibu n-nies minn barra u mbagħad jiġu misplaced, jew ngħidulhom li se jiġu jaħdmu u mbagħad ma jsibux fejn jaħdmu.

Mhux talli hekk, talli dawn qed jiġu hawn u jikru appartament ma' xi tmien min-nies oħra għax il-paga minima dak li tippermettilhom biex ikunu jistgħu jibagħtu xi ħaġa tal-flus lill-familja barra minn Malta.

Dik hi d-dinjità?

Jien lill-barrani rrid nittrattah tajjeb daqskemm nittratta lill-Malti u t-tnejn nagħtihom ċerta sigurtà.

Meta konna deħlin fl-Unjoni Ewropea l-Partit Laburista kien fl-oppożizzjoni u dak iż-żmien kien ibeżża' li se jiġu l-Isqallin jaħdmu f'Malta.

Illum mhux biss ġew l-Isqallin imma ġew persuni minn kull ġens ieħor, u dawn ġew għax ftaħnielhom u ridniehom jiġu.

Pereżempju l-kumpanija tat-trasport pubbliku marret il-Pakistan tagħmel reklam għal 300 xufier mal-flotta tal-karozzi tal-linja f'Malta.

Dan kien reklam diskriminatorju li ma jistax isir f'pajjiżna.

Hawnhekk għalija l-Partit Laburista daħak bix-xufiera Maltin u Għawdxin għax minflok tahom pagi suret in-nies, ġab 300 xufier mill-Pakistan biex jitħallsu bl-irħis bil-konsegwenza li l-Malti spiċċa jikkompeti ma' min qiegħed jiġi minn barra minn Malta u jitħallas b'inqas.

Huwa dan il-mudell ekonomiku li rridu?

B'dan il-mod il-Maltin ma tistax tiżdidilhom il-paga għaliex jgħidulhom li jekk ma' jridux jaħdmu b'dik il-paga, ix-xogħol jeħodulhom ħaddieħor.

L-Onor.

Karl Gouder bir-raġun kollu qal li l-Jobsplus trid taħseb fuq it-taħriġ.

Illum, bis-supply tax-xogħol li hawn, kważi eliminajna l-metodoloġija tat-taħriġ.

Imma ħalli ngħid f'liema ċirku vizzjuż waqa' dan il-Gvern!

It-tkabbir ekonomiku li għandna llum, fil-maġġor parti tiegħu huwa grazzi għad-dħul ta' pajjiżna fl-Unjoni Ewropea.

Fil-fatt, dan il-Gvern sab €1 biljun fil-but grazzi għall-istess Unjoni Ewropea.

Il-Gvern li ma riedx jidħol fl-Unjoni Ewropea llum qiegħed jimmaniġġja l-flus tagħha!

U kull sold li jonfoq fi proġetti ffinanzjati mill-Unjoni Ewropea ġabulu l-Partit Nazzjonalista għax hu ma kienx riedu.

Kull pajjiż li daħal fl-Unjoni Ewropea esperjenza tkabbir ekonomiku wara l-ewwel ftit snin però f'pajjiżna s-sinjali ta' tkabbir ekonomiku li għandna fl-opinjoni tiegħi huma superfiċjali.

Pereżempju l-bejgħ tal-passaporti mhijiex industrija.

L-istess mhix industrija ż-żieda fil-popolazzjoni.

Imbagħad xi ngħidu għall-industrija tal-kostruzzjoni, fejn il-Gvern spiċċa kommess bil-ħruġ tal-permessi?!

It-tkabbir ekonomiku li għandna mhuwiex grazzi għaż-żieda fil-produzzjoni imma għax għandna żieda fil-popolazzjoni!

Fil-fatt, il-Financial Stability Report tal-2017, magħmul mill-Bank Ċentrali ta' Malta, f'paġna 13 jgħid hekk:

Dan il-Gvern illum kważi ġie obbligat idaħħal 70,000 barrani f'Malta sabiex ikun jista' jkompli jsostni l-industrija tal-kostruzzjoni; minn naħa aħna nibnu, min-naħa l-oħra l-barranin ikollna fejn inpoġġuhom u b'hekk insostnu wkoll l-industrija tal-krijiet.

Bla ma jrid illum il-Gvern ma jistax ma jibqax joħroġ il-permessi tal-bini.

L-istess ma jistax ma jibqax iġib il-barranin għaliex dak hu l-mudell ekonomiku li għandu.

Dan meta suppost hawn Malta qegħdin noħolqu impjiegi ta' valur miżjud u b'pagi aħjar.

Sur President, iċ-cheap labour li tkellmet fuqu Yana Mintoff u li titkellem fuqu l-istatistika huwa magħna u se jibqa' magħna.

Il-bini bl-addoċċ li tiela' huwa magħna u se jibqa' magħna wkoll għax dawn it-tnejn isostnu lil xulxin.

Dan mhuwiex l-aqwa żmien.

Malta jixirqilha aħjar.

Malta jixirqilha Gvern li jkollu viżjoni dwar kif joħloq impjiegi li jkunu kapaċi joħolqu l-ġid u joffru pagi aħjar.

Malta jixirqilha Gvern li jkollu viżjoni biex il-ħaddiema ma jibqgħux fil-periklu u dawk li qegħdin fil-faxxa ta' isfel ma jibqgħux fir-riskju tal-faqar.

Hija tal-misħtija għal dan il-Gvern li fl-2018 għadna nitkellmu fuq eluf ta' familji li qed jaqgħu fir-riskju tal-faqar meta suppost f'pajjiżna qegħdin tassew noħolqu l-ġid.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

ROBERT ABELA: Sur President, x'diskors pessimista u mimli negattiviżmu għadna kif assistejna għalih!

Meta se jitgħallmu?

Meta se jitgħallmu li l-poplu tagħna ma jridx jisma' negattiviżmu imma jrid jisma' dwar il-ħolm tiegħu u dwar kif se nagħmlu l-ħajja tiegħu aħjar?!

Jason Azzopardi tkellem dwar dak li ġie rapportat f'La Repubblica u jkolli nifraħlu tat-talent straordinarju li għandu biex dak kollu li jiġi pubblikat f'La Repubblica jkun jaf dwaru ftit sekondi wara!

Nifraħ ukoll lil Manuel Delia li Alla jbierek irnexxielu jikteb blog twil ftit tal-ħin wara li tela' r-rapportaġġ f'La Repubblica.

Naħseb li għal min irid jifhem, l-affarijiet huma ċari ħafna dwar min qiegħed jiftiehem ma' min, u min qiegħed jgħaddi l-informazzjoni lil min.

Din hija strateġija tal-mistħija.

Kulħadd jagħraf dak li huwa veru u dak li huwa falz u intuli li l-Onor.

Hermann Schiavone jtella' kumment fil-konfront tal-MEP Sven Giegold meta dan ikkummenta li l-HSBC għandu jitlaq minn Malta u mbagħad naraw dawn it-tattiċi min-naħa ta' esponenti oħrajn tal-Oppożizzjoni.

Ir-realtà hi li hemm diversi membri min-naħa tal-Oppożizzjoni li l-intenzjoni tagħhom hija unikament li jkomplu jagħmlu ħsara lil pajjiżna barra minn xtutna.

U naħseb li fil-bidu ta' din is-seduta wrew biċ-ċar li din hija d-direzzjoni tagħhom.

Jien sal-lum il-ġurnata għadni ma nistax nifhem x'qed jippruvaw jilħqu b'din l-istrateġija.

X'mingħalihom li se jiggwadanjaw billi jippruvaw iħammġu isem pajjiżna u billi jagħmlu ħsara lis-settur tas-servizzi finanzjarji, li tant huwa importanti għal pajjiżna għax minnu jgħixu ħafna u ħafna nies?

Il-ġimgħa li għaddiet ħadt gost li attendejt għad-Delta Summit.

Dan kien seminar li tant jagħmlek kburi li int Malti.

Mela għandna Oppożizzjoni li qed tgħid li aħna pajjiż fejn tiġi l-Mafja Taljana biex tnaddaf flusha u mbagħad fid-Delta Summit tisma' 3,800 investitur, jew persuni li huma mdaħħlin fil-qasam tal-blockchain, li ħlief ifaħħru isem pajjiżna m'għamlux!

F'dak is-summit kien hemm ħafna tifħir favur pajjiżna u kien hemm ħafna investituri li qalu li qed jitilqu minn pajjiżhom biex jiġu Malta.

Fil-fatt, jien kelli l-okkażjoni nitkellem ma' investitur partikolari mill-Polonja u dan qalli li huma rrilokaw u qegħdin fi Strada Stretta l-Belt.

L-investituri għandhom fiduċja f'pajjiżna għaliex qed inkunu fuq quddiem nett fl-avvanzi teknoloġiċi.

L-istess konna fuq quddiem nett meta lleġiżlajna dwar dawn l-oqsma ġodda.

Għaldaqstant jiddispjaċini li hawn Maltin, li suppost jafu ħafna aħjar għaliex huma membri ta' din l-ogħla istituzzjoni tal-pajjiż, u jaraw kif se jħammġu isem pajjiżna, kif reġgħu ppruvaw jagħmlu llum.

Mela l-barrani jiftaħar b'Malta u l-Maltin ikasbruha!

Din hija sitwazzjoni bla sens li qegħdin joħolqu wħud mill-membri tal-Oppożizzjoni, u forsi meta ngħid "uħud" qed inkun ġeneruż ħafna.

Nerġa' mmur lura għal dak li qal il-Membru Parlamentari Ewropew Sven Giegold li skont hu, l-HSBC għandhom jikkonsidraw li jitilqu minn pajjiżna.

Sven Giegold nafuh dejjem id f'id ma' Ana Gomes fil-kritika u fl-attakki tiegħu kontra Malta u għalkemm uħud mill-membri tal-Oppożizzjoni "taparsi" ċċensurawh, il-verità hi li Roberta Metsola tagħtih ħafna munizzjoni kontra Malta u David Casa ħlief jagħtih l-informazzjoni u jakkumpanjah f'delegazzjonijiet kontra pajjiżna m'għamilx.

Għalhekk qed ngħid "taparsi" ċċensurawh.

Dik hija s-sitwazzjoni u inutli mbagħad tipprova tagħmel strateġiji paraventu biex taparsi qed tiddefendi isem pajjiżna.

Il-verità kulħadd jaf x'inhi.

Qed nerġa' nara s-sinjali ta' strateġija li se tinbeda biex nippruvaw nagħmlu minn kollox biex inkissru isem pajjiżna.

Għaldaqstant nappella biex fl-interess tal-ġid komuni, inżommu f'moħħna li din mhijiex kwestjoni ta' politika partiġjana imma kwestjoni ta' min jixtieq il-ġid lil pajjiżna.

Naħseb li jekk ma naqblu f'xejn għandna naqblu li hawnhekk qed nitkellmu dwar l-interess nazzjonali.

Ejjew niġbdu l-istess ħabel għaliex bil-ħsara, ħsara tiġri.

Id-deni jġib id-deni u l-ġid iġib il-ġid.

Jekk ikollna l-ġid se jibbenefika kulħadd.

Din mhijiex kwestjoni ta' politika jew kwestjoni jekk intix blu jew aħmar imma kwestjoni li mill-ġid joħroġ il-ġid.

Hemm diversi membri mill-Oppożizzjoni li donnhom din ma jridux jifhmuha.

Veru ma nistax nifhem fejn iridu jaslu.

Jien illum kont qiegħed hawnhekk mill-bidu tas-seduta u smajt dak li qal l-Onor.

Fejn irridu naslu meta f'din l-istituzzjoni nużaw strateġija biex noskuraw lil pajjiżna?

Jien nemmen li kull min qiegħed isegwina u l-maġġoranza assoluta tal-poplu tagħna huma mweġġa' b'din l-attitudni.

Il-poplu jweġġa' meta jara lil min jipprova jagħmel ħsara lill-investiment, lill-familji u lill-impiegi tiegħu.

Fl-aħħar mill-aħħar is-settur tas-servizzi finanzjarji jiddependi ħafna fuq l-istabbiltà u fuq ir-reputazzjoni tajba ta' pajjiżna u għandna ħafna Maltin li jaħdmu f'dan is-settur li dawn it-tip ta' strateġiji jinkwetawhom bil-kbir.

Għaldaqstant nappella għall-prudenza u għar-responsabbiltà.

Isem pajjiżna ejja nibżgħu għalih.

Jista' jkun li ma naqblux bejnietna fuq livell nazzjonali u jekk hemm xi issues li jikkonċernaw lil pajjiżna ejja niddibattuhom imma ejja ma nagħmlux ħsara fuq barra.

Ejja ma nalleawx ruħna ma' min ma jixtieqx ġid lil pajjiżna.

Hawn xi ħadd li jemmen li Sven Giegold jew Ana Gomes jew xi ħaddieħor jixtiequ l-ġid lil pajjiżna?

Aħna nixtiequ l-ġid lil pajjiżna u aħna kburin b'pajjiżna!

Ma nistax nifhem kif wieħed jista' jmur ma' min qiegħed juri li għandu kruċjata kontra pajjiżna.

Jien kont f'delegazzjoni ma' Ana Gomes u ma' Sven Giegold meta ġew Malta u tgħidilhom x'tgħidilhom, tispjegalhom x'tispjegalhom dak il-ħin jgħidulek li għandek raġun imma mbagħad joħorġu barra u jagħmlu konferenza stampa li tkun l-oppost ta' dak li tkun spjegajtilhom.

Għaliex?

Għax għandhom aġenda kontra pajjiżna u l-aġenda hija li jagħmlu l-ħsara.

Naħseb din hija ċara u jiddispjaċini li ħafna mill-informazzjoni li qed jingħataw ġejja min-naħa l-oħra ta' din il-Kamra.

Għadna kif bdejna x-xahar ta' Ottubru u hawn nagħmel appell lill-Kap tal-Oppożizzjoni biex jindirizza lil dawk il-Membri tiegħu li qegħdin jagħmlu l-ħsara lil pajjiżna.

Jekk se jibqa' ma jagħmel xejn jew jgħid li ma jaqbilx imma ma jeħux il-passi li għandu jieħu, allura hu kompliċi daqs dawk il-Membri tiegħu li jibqa' jħallihom għaddejjin b'din l-istrateġija ta' ħsara għal pajjiżna.

Sur President, illum qegħdin niddiskutu Abbozz ta' Liġi dwar ix-xogħol.

Ix-xogħol u l-ħolqien tax-xogħol huwa dak li kkaratterizza lil pajjiżna tul dawn l-aħħar ftit snin.

Il-ħolqien ta' impjiegi ta' kwalità bidel il-wiċċ ta' pajjiżna u permezz ta' dan l-Abbozz ta' Liġi qegħdin noħolqu qasam leġiżlattiv li jirregola l-impjegi, it-taħriġ u l-aspetti amministrattivi.

Tiskanta kemm jgħin li jkollok qafas leġiżlattiv solidu u b'saħħtu biex jinċetiva l-ħolqien ta' impjiegi ġodda.

Dik hija r-realtà fis-settur tal-blockchain.

Jekk għandna vantaġġ li kulħadd jitkellem dwaru huwa li pajjiżna kien minn ta' l-ewwel li lleġiżla dwar dan is-settur.

Ħloqna tliet liġijiet u f'Ġunju li għadda ddiskutejniuehom u approvajniehom bħala Parlament.

Hemmhekk inħoloq qafas regolatorju li ġibed lill-investituri, tant li llum għandna investituri ġejjin minn kullimkien, anke mill-Amerika.

Meta tistqasihom kif għażlu lil Malta minn tant pajjiżi fejn setgħu jimirħu dawn ma jsemmulekx ir-rati ta' taxxa jew ħaġa jew oħra imma kollha jsemmulek il-qafas regolatorju u l-fiduċja li għandhom f'pajjiżna.

Dawn jemmnu f'pajjiżna u jiddispjaċini ngħid li għandhom fiduċja f'pajjiżna aktar milli għandhom uħud mill-Membri tal-Oppożizzjoni.

Tkellimt dwar il-blockchain u s-summit li għadu kif kellna imma issa rridu nħarsu b'ambizzjoni għas-summit li se jkollna f'Lulju ta-sena d-dieħla dwar l-artificial intelligence.

Nemmen li għal darb'oħra se nkunu innovattivi u fuq quddiem f'dan il-qasam li wkoll huwa importanti għal pajjiżna.

Ix-xogħol ma jiġix waħdu, ix-xogħol jiġi jekk taħdem u tirsisti biex iġġibu u billi l-ħin kollu tkun qiegħed moħħok hemm, billi tara xi jkun qiegħed jiġri madwarek fid-dinja kollha u billi tkun minn ta' quddiem biex tiġbed niċeċ ġodda ta' xogħol.

Għalhekk, nappella biex ir-reputazzjoni ta' pajjiżna nibżgħu għaliha għax ir-reputazzjoni tal-pajjiż hija kollox.

Għandna nibżgħu għar-reputazzjoni ta' pajjiżna u ma nkunux aħna li nagħtu l-bullets lil min irid jisparalna.

Ejja ma nagħmlux affarijiet li ma jagħmlux sens.

Sur President, nagħlaq billi nerġa' nappella għall-prudenza, nappella għar-responsabbiltà u nappella biex inħarsu l-interess nazzjonali.

Jekk verament ikollna għal qalbna l-interess nazzjonali nemmen li nkunu attenti u ċerti affarijiet ma nagħmluhomx.

Dan l-appell qed nagħmlu minn qalbi għax verament inweġġa' meta nara li l-Oppożizzjoni qed terġa' tuża l-istess strateġija li użat tul is-sena li għaddiet.

Jien inweġġa' meta nara isem pajjiżi jiġi mħammeġ barra minn xtutna għaliex jien kburi li jien Malti, kburi b'pajjiżna u kburi aktar minn kull barrani ieħor b'pajjiżu!

Għalhekk, ejja niddibattitu, ejja nkunu kritiċi fil-konfront tal-ħidma tal-Gvern però ejja nkunu kritiċi b'mod kostruttiv biex il-prodott finali jkun wieħed aħjar u jkun wieħed li jgawdu minnu ċ-ċittadini kollha għaliex fl-aħħar mill-aħħar hekk jixirqilhom.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

AARON FARRUGIA (Segretarju Parlamentari għall-Fondi Ewropej u Djalogu Soċjali): Sur President, ningħaqad mal-kollega l-Onor.

Robert Abela u ngħid li filwaqt li għandna nindirizzaw l-isfidi li għandu pajjiżna llum, f'din il-Kamra jeħtieġ li nġibu l-pajjiż l-ewwel.

Dan ngħidu għax huwa ċar li hawn min qiegħed jirkeb fuq ċerti diċeriji biex jattakka lil pajjiżna u s-settur tas-servizzi finanzjarji tagħna.

Fil-fatt, illum tkellimt ma' żewġ persuni li ma jappoġġjawx il-Moviment Laburista u li ilhom fix-xena tas-servizzi finanzjarji għal dawn l-aħħar 20 sena u dawn qaluli li bħalissa qegħdin jaraw attakk koordinat fuq dan is-settur minn Maltin stess.

Dawn huwa attakk orkestrat minn persuni li jixtiequ li jimminaw is-settur tas-servizzi finanzjarji fil-pajjiż għax qed jarawna li qed nimirħu f'servizzi oħra wkoll.

Il-kollega semma d-Delta Summit u hawnhekk infaħħar lis-Segretarju Parlamentari Silvio Schembri tax-xogħol li għamel flimkien mat-tim tiegħu.

Ovvjament blokka tibni fuq blokka oħra u l-oqsma tal-blockchain u tal-cryptocurrency huma kollha mibnijin fuq is-settur tas-servizzi finanzjarji li għandna u huwa proprju għalhekk li qed isiru dawn l-attakki minn min jixtieq li dawn is-servizzi jimxu minn Malta għal pajjiż ieħor.

Jien se nitkellem fuq is-suġġett li għandna quddiemna però xtaqt li nsemmi dawn l-attakki orkestrati għax din mhijiex kwestjoni ta' aħmar jew blu imma hija kwestjoni ta' għajxien ta' eluf ta' familji.

Din hija kwestjoni ta' pajjiż li ilu għal ħafna snin joffri servizz li dejjem kellu l-appoġġ taż-żewġ naħat.

Niġi issa għall-Abbozz ta' Liġi li għandna quddiemna.

Nibda billi nsemmi l-fatt li l-Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol, l-Onor.

Evarist Bartolo, ħadem qatigħ biex fl-aħħar sigħat ġie evitat strajk fl-iskejjel tagħna.

Il-mara tiegħi hija għalliema u allura ta' spiss nitkellmu dwar l-isfidi li għandhom l-għalliema u x-xogħol li jagħmlu u t-taħriġ li jieħdu b'mod kontinwu biex jibqgħu aġġornati f'dan is-settur.

Għalhekk, nista' ngħid li huwa tajjeb u pożittiv li ż-żewġ naħat imxew bil-bonsens u ddeċidew li jmmorru lura għad-drawing board, fejn wieħed jerġa' jiddiskuti u jara liema għandha tkun it-triq 'il quddiem.

Dan huwa l-moviment tad-djalogu soċjali.

Dan huwa l-moviment tax-xogħol.

Dan huwa l-moviment tal-edukazzjoni.

Dan huwa l-moviment tal-Unjoni Ewropea.

L-Onor.

Vassallo qal li aħna Gvern li qed immexxi l-fondi Ewropej.

Jien komdu ħafna mmexxi l-fondi Ewropej!

Komdu ħafna li għandna fondi Ewropej li ġibna għall-pajjiż imma komdu aktar li dawk il-fondi Ewropej qegħdin jintefqu.

Ħaddieħor ħalla warajh falliment totali fil-fondi Ewropej.

Fil-fatt, meta l-Ministru Ian Borg kien daħal fl-uffiċċju tiegħu fl-2013 kien sab miljuni ta' fondi Ewropej li kienu se jintilfu għaliex id-disbursement targets kienu 'l bogħod ħafna.

Allura nħossni komdu ngħid li dan huwa moviment tax-xogħol, moviment tal-edukazzjoni u moviment tal-Unjoni Ewropea.

Il-kollegi tiegħi mill-Oppożizzjoni llum jinsabu fis-sitwazzjoni li qegħdin għaliex sfortunatament huma Oppożizzjoni bla identità.

Fil-fatt, hemm Membri Parlamentari tal-istess Oppożizzjoni li ma jħossuhomx komdi f'dak il-partit.

Hemm ukoll ħafna li mxew mill-Parti Nazzjonalista għall-Moviment Laburista, li jkopri wkoll dak li jaspiraw li jkunu u dak li jaspiraw li jkollhom il-familji tagħhom

Sur President, illum qed niddiskutu l-bidliet li qiegħed jipproponi l-Ministru Bartolo biex nirregolaw il-Jobsplus.

Dawn huma bidliet li għandhom ikomplu jsaħħu din l-aġenzija, aġenzija li fl-aħħar snin għamlet ħafna xogħol.

Jien komdu ħafna ngħid li din l-aġenzija, bix-xogħol li għamlet, tirrispekkja l-valuri u l-prinċipji ta' dan il-moviment.

Biżżejjed insemmi l-mod ta' kif is-settur tal-edukazzjoni qiegħed jissaħħaħ.

U hawnhekk tajjeb nirrispondi għall-kritika li għamel l-Onor.

Vassallo fejn qal li llum għandna pajjiż taċ-cheap labour.

Jiddispjaċini ngħid imma naħseb l-Onor.

Vassallo qiegħed jgħix f'dinja oħra għaliex mil-lat ekonomiku, illum għandna purchasing power b'saħħtu li pajjiżna qatt ma kellu qabel.

Illum mhux talli kważi kulħadd għandu impjieg talli grazzi għall-għaqal tal-Gvern u għall-bżulija tal-poplu Malti u Għawdxi għandna surplus.

Dan ifisser li l-pajjiż qiegħed idaħħal aktar flus milli joħroġ u allura bdejna nindirizzaw id-dejn li l-Onor.

Vassallo u l-kollegi tiegħu ħallew lill-pajjiż.

Il-Partit Nazzjonalista fil-gvern dak li kien se jħallilhom lit-tfal tagħna u t-tfal ta' dawk li bħalissa qed jisimgħuna; kien se jħallilhom id-dejn għaliex kien jirreġistra defiċit sena wara l-oħra.

Għall-kuntrarju, illum il-familji Maltin u Għawdxin huma komdi b'dan il-Moviment għaliex jafu li dan il-Gvern mhux biss jibbilanċja l-kontijiet u jħalli s-surplus imma qiegħed ukoll jindirizza d-dejn biex il-flus li l-pajjiż idaħħal sena wara l-oħra jmorru fl-edukazzjoni, fix-xogħol, fl-ambjent u fis-saħħa u mhux f'imgħaxijiet lil banek internazzjonali.

Dik hija d-differenza bejn partit u moviment!

L-Onor.

Il-Jobsplus ħalliet impatt li jolqot lil kull Malti u Għawdxi bil-ħidma tagħha.

Insemmi, pereżempju, li r-rata tal-qgħad f'pajjiżna niżlet minn 6.8% fl-2013 għal 3.8% illum.

In-numru ta' nies jirreġistraw naqas minn 7,500 fl-2013 għal 1,800 illum.

Naqqasna wkoll l-abbuż għaliex dan huwa Moviment li ma jiddejjaqx jieħu deċiżjonijiet kuraġġużi.

Il-Partit Nazzjonalista fil-gvern kien iħalli n-nies id-dar bla dinjità u jibagħtilhom iċ-ċekkijiet.

Dan il-Moviment ħa deċiżjonijiet ebsin u ddeċida li jaqta' l-abbuż.

Min kapaċi jaħdem għandu jmur jaħdem, jieħu l-paga u jieħu d-dinjità.

L-abbuż naqas hekk kif fl-2013 kien hemm madwar 6,100 persuna jieħdu l-benefiċċju tal-qgħad fit-tul.

Illum dan niżel għal 1,200.

Fil-fatt, min għadu qiegħed jieħu l-benefiċċji soċjali huwa proprju għax ma jistax jaħdem.

Apparti milli qtajna l-abbuż, qed noffru xogħol lil kulħadd.

L–employment rate ta' pajjiżna għal dawk fl-età bejn 20 sena u 60 sena żdiedet minn 64% għal 71% fl-2017.

In-nies li llum għandhom xogħol full-time żdiedu minn 44,000 għal 200,000 u n-numru ta' ħaddiema barranin żdied minn kważi 18,000 għal 45,000.

Dan għaliex il-ġid li ħloqna fil-pajjiż mhux biss qiegħed imur għand il-Maltin u l-Għawdxin imma qiegħed jattira wkoll lill-barranin.

L-Onor.

Jiddispjaċini ngħid li jew ma nafux x'aħna ngħidu jew inkella ma nafux li llum qegħdin fl-Unjoni Ewropea u allura għandna l-free movement of persons, goods, services and capital li jfisser li Sqalli, bħal kull Svediż, Ġermaniż u Taljan, jista' jiġi jgħix u jaħdem f'pajjiżna.

U l-Isqalli mhux qed imur il-Polonja, jew il-Greċja, pereżempju, imma qed jiġi f'pajjiżna għax isib ix-xogħol.

Ix-xogħol qiegħed hawnhekk mhux biss għall-barrani imma wkoll għall-Maltin u l-Għawdxin.

L-investiment li qed nagħmlu fil-pajjiż illum qiegħed iħalli l-frott għaliex qed ninvestu f'karrieri, fejn persuna tista' tħares fil-bogħod u twettaq l-aspirazzjonijiet tagħha u timxi 'l quddiem, hi u l-familja tagħha.

Sur President, jien nemmen li l-Jobsplus qed tagħmel xogħol tajjeb ħafna.

Ilkoll nafu li din l-aġenzija llum għandha sfidi ċari, speċjalment issa li ninsabu viċin għall-full employment u rridu mmexxu lill-ħaddiema minn industrija għall-oħra.

Fl-istess ħin irridu nħarrġuhom għall-industriji ta' għada.

Hawnhekk bi pjaċir ngħid li l-ġimgħa l-oħra ħabbart li €11 miljun f'fondi Ewropej marru għal taħriġ vokazzjonali.

Dan ifisser li dawn il-fondi marru għand l-MCAST u għand aġenziji oħra li jħarrġu lill-persuni fi snajja' differenti.

Apparti l-fondi Ewropej qed nagħtu wkoll fondi lokali lill-Università ta' Malta li toffri taħriġ akkademiku u fl-istess ħin qed noffru taħriġ vokazzjonali biex l-industrija ssib il-ħaddiema li għandha bżonn.

Dan huwa l-matching li qegħdin nagħmlu bejn l-industrija u l-entrapreneurs, li flimkien qed jagħtu suċċess lil dan il-pajjiż.

Il-ħidma tal-Jobsplus bejn il-ħames snin u l-għaxar snin li ġejjin hija li tmexxi lill-workforce minn industrija għal oħra.

Hemm industriji oħra li qed jistennewna.

Ftit tal-ħin ilu jien semmejt l-blockchain u l-cryptocurrency immma hemm ħafna aktar industriji li dan il-Gvern qiegħed joħloq jum wara jum.

Il-Gvern qiegħed isaħħaħ ukoll industriji li ħadem fuqhom Gvern Nazzjonalista, fosthom l-industrija tal-farmaċewtika, is-settur tas-servizzi finanzjarji u l-industrija tal-gaming.

U għaliex le!

Ejjew inkunu pożittivi! ejjew naħdmu flimkien!

Jien ma niddejjaq xejn infaħħar is-suċċessi li kiseb Gvern Nazzjonalista imma bl-istess mod imbagħad nistenna li naħdmu flimkien u ma nħallu lil ħadd jagħmel ħsara lill-industrija tas-servizzi finanzjarji tal-pajjiż għax hemm 14,000 ruħ jaħdmu fiha.

Finalment nixtieq insemmi ftit il-ħidma li qiegħed nagħmel jien u t-tim tiegħi fejn tidħol il-Jobsplus.

Il-Jobsplus qed tibbenefika minn xejn inqas minn €47 miljun ta' fondi Ewropej taħt il-programmi soċjali Ewropej 2014-2020.

Apparti l-€11 miljun li għedt li marru għand l-MCAST u aġenziji oħra fejn jidħol it-taħriġ vokazzjonali, hemm numru ta' proġetti oħra li nħoss li huwa propizju li l-poplu Malti u Għawdxi jkun jaf bihom fejn tidħol il-Jobsplus.

Pereżempju hemm l-Access to Employment Scheme.

Għal din l-iskema ddedikajna €12 miljun biex intrapriżi f'Malta u Għawdex jipprovdu opportunitajiet ta' xogħol lil persuni vulnerabbli.

Din hija skema qed jibbenefikaw minnha madwar 2,000 ruħ.

Għandna wkoll programm ta' €11 miljun sabiex persuni bi bżonnijiet speċjali differenti u individwali jitħarrġu għal żvilupp fil-potenzjal tagħhom.

Għandna mbagħad il-proġett Training for Employment.

Għal dan il-proġett iddedikajjna €10 miljun mill-fondi Ewropej biex tiġi offruta assistenza ta' taħriġ lil dawk li qed ifittxu xogħol u għandhom bżonn itejbu l-ħiliet tagħhom.

Għandna wkoll il-Garanzija għaż-Żgħażagħ.

Kien dan il-Gvern minn fost 28 stat membru tal-Unjoni Ewropea li daħħalha b'mod formali fil-pajjiż.

Hawnhekk iddedikajna €5 miljun biex iż-żgħażagħ li jinsabu f'riskju ta' esklużjoni soċjali jingħataw it-taħriġ meħtieġ.

Insemmi wkoll l-iskema Investing in Skills, fejn iddedikajna €8 miljun sabiex jingħata taħriġ lil persuni li diġà qegħdin fid-dinja tax-xogħol imma għandhom bżonn itejbu l-ħiliet tagħhom.

Hemm imbagħad il-Work Programme Initiative.

Hawnhekk qed niddedikaw kważi €1 miljun sabiex ngħinu lil dawk li huma meqjusa bħala long-term unemployed sabiex joħorġu jaħdmu u jkollhom id-dinjità li wieħed jistenna mill-impjieg tiegħu.

Sur President, nikkonkludi billi nfaħħar il-ħidma li qiegħed jagħmel il-Ministru Bartolo u nħares 'il quddiem biex inkompli nassisti kif nista' lill-Jobsplus fix-xhur u s-snin li ġejjin.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Nitlob lis-Segretarju Parlamentari Aaron Farrugia biex, jekk jogħġbu, iressaq l-Aġġornament tal-Kamra.

Fid-9.00 p.m. id-diskussjoni ġiet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

AARON FARRUGIA: Sur President, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal għada t-Tlieta, 9 ta' Ottubru 2018, fl-4.00 pm. b'din l-aġenda:

Mozzjonijiet

L-Ewwel Qari tal-Abbozz ta' Liġi dwar l-Amministrazzjoni Pubblika.

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi dwar is-Servizzi ta' Impjieg u Taħriġ – Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar in-Negozji tal-Familja – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Awtorità għas-Servizzi Finanzjarji ta' Malta (Emenda Nru 2) – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Swieq Finanzjarji – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Impiegi u r-Relazzjonijiet Industrijali – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Iżvilupp Sostenibbli – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda Diversi Liġijiet dwar is-Servizzi Finanzjarji (Emenda Nru 2) – Tieni Qari; u

Abbozz ta' Liġi dwar it-Trademarks – Tieni Qari.

Abbozz ta' Liġi biex jemenda Diversi Liġijiet (Riforma dwar il-Pensjonijiet) - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili u l-Kodiċi Kriminali – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Organizzazzjonijiet Volontarji – Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Armi – Kumitat Permanenti.

L-ISPEAKER: Rimarki?

L-Onor.

MARIA DEGUARA: Sur President, kull meta ttieħdu xi miżuri jew ġew introdotti liġijiet ġodda li kienu se jwasslu f'bidla għall-ġid, jien dejjem għedt "prosit" fl-interventi tiegħi f'din il-Kamra.

Dejjem ipprovajt inkun ibbilanċjata fil-kritika tiegħi u naħseb li taqblu li qatt ma nipprova ndaħħal il-partiġjaniżmu fl-argumenti li nqajjem.

Dan għax nemmen li kull Membru ġenwinament jixtieq itejjeb il-ħajja ta' dawk li tawna l-fiduċja tagħhom biex nirrappreżentawhom u għax konvinta li dan huwa l-post fejn niddiskutu mingħajr ma nimponu l-fehma tagħna fuq l-oħrajn.

Xi żmien ilu ġejna infurmati li s-sessjoni tal-Parlament ta' nhar ta' Erbgħa se tkun qed tibda fl-4.00 p.m. Ir-raġuni kienet biex il-Parlament Malti jkun aktar family friendly.

L-ewwel reazzjoni ta' ħafna mill-Membri taż-żewġ naħat tal-Kamra kienet wadħa bierda għax kulħadd ried jara kif se tiżvolġi.

L-aktar li oġġezzjonajna fis-skiet konna aħna l-professjonisti, kemm irġiel kif ukoll nisa, li niftħu l-uffiċini tagħna bejn l-4.00 p.m. u s-7.00 p.m. Irridu niftakru li l-maġġoranza tal-Membri ta' din il-Kamra huma part-timers u allura għall-ħobża ta' kuljum jiddependu fuq il-professjoni li jipprattikaw aktar milli fuq l-onorarja.

Hemm imbagħad membri oħra li għalkemm mhumiex professjonisti u jaħdmu sigħat normali matul il-ġurnata, żgur li ma jiqfux jaħdmu wara l-4.00 p.m., anzi ħafna minnhom jagħmlu xogħol part-time sa tard filgħaxija.

Issa ftit ġimgħat qabel ma reġa' fetaħ il-Parlament smajna, aktar milli ġejna infurmati, li mill-1 ta' Ottubru ta' din is-sena anke s-sessjoni tat-Tlieta se tkun qed tibda fl-4.00 p.m. u tispiċċa fis-7.00 p.m. biex suppost il-Parlament ikun aktar family friendly.

Għajdut infurmati sew isostnu li mill-bidu tas-sena d-dieħla l-Parlament se jibda jiltaqa' fl-4.00 p.m. anke t-Tnejn biex inkunu family friendly.

Napprezza kieku xi ħadd jispjega aktar fid-dettall kif u x'wassal għal din id-deċiżjoni u fuq liema argument!

M'għandi l-ebda dubju li l-maġġoranza ta' dawk li pproponew din il-bidla huma primarjament irġiel li xogħolhom u r-responsabbiltà lejn il-familja hija esklussivament dik li jaħdmu u jaqilgħu l-paga.

Sur President, minkejja li fit-teorija x-xogħol tad-dar idealment jinqasam b'mod ugwali bejn ir-raġel u l-mara, il-parti l-kbira tar-responsabilità għat-trobbija tat-tfal taqa' esklussivament fuq il-mara.

Għandi dubji serji kemm il-Membri rġiel ta' din il-Kamra jqumu filgħodu jippreparaw lil uliedhom għall-iskola, jew jippreparawlhom il-kolazzjon u ikel ieħor għal waqt il-break, jew iwasslu u jiġbru lil uliedhom mill-iskola meta dawn jispiċċaw waranofsinhar, jew jippreparaw l-ikel għalihom qabel ma jaslu lura d-dar, jew kemm minnhom joqogħdu ma' uliedhom waqt li jagħmlu l-homework, jew iwasslu lil uliedhom għall-privat jew għad-duttrina, jew inkella jeħduhom għal xi birthday party li jkollhom sħabhom, u għandi dubju kemm minhom jaħslu lil uliedhom u jippreparawhom qabel ma jorqdu.

Nissuspetta li ftit li xejn dawk li pproponew dawn l-hekk imsejħa "family friendly measures" jirrealizzaw li dawn l-affarijiet kollha mara jew omm tagħmilhom bejn 12.00 p.m. u t-8.00 p.m. kuljum u tul il-ġimgħa sħiħa.

Jekk is-seduti kollha se jibdew isiru kmieni, dan se jservi ta' diżinċentiv biex aktar nisa jitħajru jagħtu sehemhom lejn il-ġid komuni tas-soċjetà tagħna.

Fil-parti l-kbira tal-familji Maltin hija l-omm li tieħu l-uliedha għal dawn l-attivitajiet kollha li semmejt għax ġeneralment ir-raġel ikun għadu xogħol.

U jekk is-seduti se jkunu qed jibdew fl-4.00 p.m. u jispiċċaw fis-7.00 p.m. il-Membri rġiel xorta se jirritornaw lejn darhom wara s-7.00 p.m. u allura xorta se jsibu lil uliedhom ċkejknin reqdin.

Għalhekk, żgur li dan il-pass mhuwiex se jkattar il-konċett ta' prime quality time mal-familja.

Kulħadd konxju li l-karriera politika hi ferm aktar diffiċli u inqas attraenti għan-nisa, speċjalment dawk li għadhom qed irabbu t-tfal żgħar.

Dan japplika kemm għal dawk li huma nisa tad-dar kif ukoll għal dawk li wara sagrifiċċji kbar, irnexxielhom jaqbdu professjoni u qed jipprovaw jew diġà stabbilixxew ruħhom fis-soċjetà.

Fil-Manifest Elettorali tiegħu l-Partit Laburista qed jgħid li se jipproponi miżuri biex iħajjar aktar nisa jagħtu sehemhom fil-politika ta' pajjiżna.

Naħseb li taqblu li l-proposta biex is-seduti tal-Parlament jibdew kmieni waranofsinhar sas-7.00 p.m. mhijiex waħda minnhom.

Lanqas li tipprovdi servizz ta' childcare waqt li tkun għaddejja s-seduta parlamentari mhija soluzzjoni aħħarija.

Qed ngħid hekk għax issemma li se jkun hemm servizz ta' childcare għat-tfal tal-Membri waqt dawn il-ħinijiet però la għadna nafu fejn u lanqas minn liema etajiet se jkopri.

Dan is-servizz, meta jibda, ma naħsibx li se jkun indirizzat għat-tfal kollha imma probabbilment se jkun għal dawk li huma ċkejknin fl-età.

Jekk mhux il-każ, allura wieħed irid jaħseb biex ikun hawn għalliema f'suġġetti differenti skont l-etajiet differenti tat-tfal, inkella se nispiċċaw inpoġġu aktar responsabbiltà fuq in-nanniet jew fil-każ ta' dawk li m'għandhomx familjari lesti li jerfgħu din ir-responsabbiltà, dawn se jkollhom iħallsu għal min jeħdilhom ħsieb uliedhom waqt li dawn ikunu għadhom xogħol.

Membru parlamentari mara li tattendi s-seduti mill-4.00 p.m. ikollha titlaq mid-dar madwar siegħa qabel biex tkun ċerta li tasal fil-ħin.

Jekk tibqa' għas-seduta sħiħa jfisser li tirritorna lejn il-familja għall-ħabta tat-8.00 p.m. u probabbilment issib lil uliedha diġà reqdin.

Forsi jkun hemm min jgħid b'ċertu sarkażmu: Imma mhux huma daħlu għall-politika!

Jekk se nirraġunaw b'dan il-mod, allura ma noqogħdux ngħidu li rridu nħajru aktar nisa għall-politika.

L-istess ma jagħmilx sens inparlaw jew noħolmu li hemm bżonn aktar nisa fil-Parlament waqt li nagħmluhielhom aktar diffiċli.

Xtaqt infakkar ukoll li rridu nżommu quddiem għajnejna li l-parti l-kbira tal-Membri ta' din il-Kamra huma part-timers u bħala rappreżentanti tal-poplu jeħtieġ li jkollhom ħin biżżejjed biex jaqdu dmirhom lejn il-kostitwenti tagħhom minbarra li jridu jsibu ħin jagħmlu riċerka biex jippreparaw l-interventi b'mod professjonali.

Meta l-Parlament kien jibda fis-6.00 p.m. dan setgħu jagħmluh qabel ma jattendu għas-seduta tal-Parlament.

Dawk il-Membri li għandhom impjieg ma' ażjendi parastatali jew dawk li minbarra l-onorarja jirċievu ħlas għal responsabbiltajiet oħra, bħal pereżempju chairpersons ta' entitajiet u membri ta' bordijiet, għandhom possibbiltà akbar li jħallsu lil terzi biex jeħdulhom ħsieb uliedhom waqt li huma jkunu għadhom ix-xogħol.

Barra minn hekk, ħafna mill-Membri nisa huma professjonisti u anke jekk m'għandhomx tfal x'jieħdu ħsieb għax ikunu kibru, dawn se jsibu diffikultajiet kbar jadattaw għall-ħinijiet il-ġodda.

Infakkar ukoll li kull Membru Parlamentari m'għandux postu garantit fil-Kamra b'mod permanenti u allura billi x-xogħol tal-Parlament huwa part-time, kull Membru, kemm nisa kif ukoll irġiel, irid ikompli jieħu ħsieb il-professjoni privata tiegħu għax illum jinsab fil-Parlament u għada jaf ma jkunx.

Il-parti l-kbira tal-uffiċini privati tal-professjonisti membri ta' din il-Kamra, fosthom tal-avukati, tan-nutara, tal-periti, tat-tobba u ta' dawk fis-servizzi finanzjarji jiftħu bejn it-3.00 p.m. u s-7.00 p.m. Għalhekk, bil-ħinijiet il-ġodda tal-Parlament se nkomplu niskoraġġixxu professjonisti u nies validi oħra li jagħtu sehemhom fil-Parlament.

Forsi jkun hemm min jgħid li qed nitkellem u nqajjem dawn l-argumenti għalija stess u għax jaqbel lili.

Nista' nikkonferma li jien m'għadnix inrabbi la tfal żgħar u lanqas kbar għax it-tfal tiegħi llum jgħixu indipendenti minni.

Lanqas m'għadni nipprova nistabilixxi ruħi fil-professjoni tiegħi wara li ilni nipprattika 40 sena.

Ħassejt li għandi nagħmel dan l-intervent f'isem dawk in-nisa kollegi preżenti u nisa oħra li huma mħajrin jibdew il-karriera fil-politika.

Sur President, naqbel li għandna nintroduċu miżuri favur il-familja u nsibu ħinijiet aħjar għal kulħadd meta jiltaqa' l-Parlament, però nappella biex qabel ma nagħmlu dan, nagħmlu konsultazzjoni wiesgħa ma' għaqdiet tan-nisa u forsi anke nistaqsu lill-Membri nisa f'din il-Kamra.

Mill-ftit opportunitajiet li kelli biex niddiskuti ma' xi Membri Parlamentari oħra, nisa u rġiel, wasalna għall-konklużjoni li dawn l-hemm imsejħa "family friendly measures" huma kollox ħlief family friendly!

Sistema bħal dik li qed tiġi proposta tagħmel sens kieku għandna parlament fejn il-membri parlamentari kollha huma kollha full-timers, għalkemm anke din toħloq ċerti sfidi.

Nittama li qabel ma jittieħdu deċiżjonijiet isiru diskussjonijiet bejn dawk kollha involuti.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

JASON AZZOPARDI: Sur President, ġejt bil-ħsieb li f'dawn il-15-il minuta li ġejjin nagħmel kelmtejn dwar sentenza landmark li ngħatat dalgħodu mill-ogħla qorti ta' pajjiżna, jiġifieri l-Qorti Kostituzzjonali.

Il-Partit Nazzjonalista ilu mill-aħħar leġiżlatura jtenni li l-Att dwar il-Finanzjament ta' Partiti Politiċi qed jikser id-drittijiet fundamentali tal-Partit Nazzjonalista u l-Qorti dalgħodu tatna raġun.

Il-Partit Nazzjonalista kien dejjem jgħid li huwa favur l-ispirtu u l-iskrutinju ta' din il-liġi però mhux kif kienet proposta li titħaddem, u ċjoè li tkun il-Kummissjoni Elettorali li tagħmel l-iskrutinju ġaladarba l-Kummissjoni Elettorali hija preseduta minn persuna nominata mill-Prim Ministru.

Fil-fatt, hemmhekk jittieħdu deċiżjonijiet politiċi u l-votazzjoni tiġi ħamsa favur u erbgħa kontra.

Dalgħodu l-Qorti Kostituzzjonali ħadet deċiżjoni storika fejn tatna raġun u bagħtet din is-sentenza lilek, Sur President, biex dan il-Parlament, minkejja t-tbissim kollu sarkastiku u vojt tal-Ministru għall-Ġustizzja, jerġa' jagħmel emendi biex il-Partit Nazzjonalista jkun tassew ġie vindikat.

Mela kif għedt, il-ħsieb tiegħi kien li nitkellem dwar din is-sentenza imma peress li tliet sigħat u kwarta ilu l-ġurnal Taljan La Repubblica, li hu parti mid-Daphne Project, ħareġ aħbarijiet li huma ta' inkwiet, ta' gravità u ta' serjetà kbira dwar l-assassinju tal-ġurnalista Daphne Caruana Galizia li proprju l-ġimgħa d-dieħla jiġi kommemorat l-ewwel anniversarju minn l-assassinju barbaru, premeditat u terroristiku tagħha, ma nistax ma nagħmilx ċerti ħsibijiet.

Dan il-ġurnal ħareġ bi tliet akkużi u rivelazzjonijiet ewlenin.

L-ewwel nett dan il-ġurnal tkellem kontra dak li kien qal il-Ministru Cardona f'April ta' din is-sena, jiġifieri li l-persuna li hemm fil-qorti akkużata bl-omiċidju ta' Daphne Caruana Galizia huwa ma jafhiex.

Hekk kien qal f'April li għadda meta d-Daphne Project Consortium, magħmul minn għexieren ta' ġurnalisti u ġurnali Ewropej, żvelaw li hemm xhieda li rawh f'bar fis-Siġġiewi jitkellem mal-istess akkużat.

Fil-fatt, kien ħareġ stqarrija u l-kliem testwali tiegħu kien li huwa qatt ma kien iltaqa' ma' dak l-akkużat partikolari.

Illum ġie żvelat li fid-29 ta' Ġunju tas-sena li għaddiet, u allura fl-Imnarja, f'razzett fil-Fawwara f'bachelor's party li attendew għalih 40 persuna biss kien hemm preżenti l-Ministru Chris Cardona u wieħed mit-tliet akkużati bl-omiċidju ta' Daphne Caruana Galizia.

Fiha nnifisha din hija ċirkostanza newtrali imma hawn tqum il-mistoqsija: Għalfejn il-Ministru gideb?

Għalfejn il-Ministru ma qalx il-verità f'April li għadda meta qal li hu qatt ma kien iltaqa' mal-akkużat?

Għaliex ma jgħidx x'inhi verament l-entità tar-rapport strutturat – hekk jgħid il-ġurnal – li għandu ma' persuni fl-underworld kriminali ta' pajjiżna?

Għaliex lid-Daphne Project, meta kkuntattjawh biex jagħti l-verżjoni tiegħu dwar din l-aħbar serja ħafna – u hawn qed nitkellmu ftit xhur qabel l-omiċidju għaliex qed nitkellmu fuq id-29 ta' Ġunju tas-sena li għaddiet – lill-ġurnalisti tal-ġurnal La Repubblica qalilhom hekk:

Qalilhom li ma kellux għalfejn jagħti sodisfazzjon!

Bħal dak li qallu huwa normali li jkollok Ministru tal-Gvern ħobża u sikkina ma' persuna mill-underworld kriminali li proprju ħames xhur wara ġiet akkużata bl-omiċidju b'karozza bomba ta' ġurnalista Maltija!

It-tieni fatt li ġie żvelat huwa li f'Ottubru tal-2016, eżattament sena qabel l-omiċidju, Daphne Caruana Galizia kienet kitbet storja fuq traffikar u kuntrabandu ta' fuel mil-Libja ftit wara li kien hemm karozza bomba li kienet tinvolvi persuna allegatament involuta f'dak iċ-ċirku.

Aktar minn hekk, il-ġurnal La Repubblica qal li meta dan il-fuel smuggler ċempel lil Daphne Caruana Galizia biex jagħtiha l-verżjoni tiegħu ta' dak li rrapportat u tellgħet fuq il-blog tagħha, appena qata' minn magħha ċempel lill-Ministru Chris Cardona u eżattament warajh ċempel lil wieħed mit-tliet persuni li eventwalment ġew akkużati bl-omiċidju tal-istess Daphne Caruana Galizia!

Dan il-ġurnal saħansitra jsemmi ismu.

Imbagħad inqum fis-6.30 p.m. u nitlob lill-Gvern jagħmel stqarrija ministerjali u l-Gvern jibqagħlek frisk bħal ħassa u ma jgħid xejn!

Mhux ta' b'xejn il-ġurnal La Repubblica qal hekk:

Prim Ministru, int għandek Ministru li għandu relazzjoni strutturata mal-underworld kriminali u int kompliċi għax ma tagħmel xejn!

Sakemm hu ma jafx xi ħaġa fuqek u allura inti ma tistax tieħu passi fuqu għax int kompromess.

Kif għedt, f'Ottubru tal-2016 Daphne Caruana Galizia kienet kitbet storja fuq traffikar u kuntrabandu ta' fuel mil-Libja.

Din id-data hija importanti għaliex xahar wara, u allura f'Novembru 2016, kienu ġew attivati ż-żewġ SIM cards li ntużaw fil-karozza bomba.

Din hija xhieda li ħarġet fil-kompilazzjoni tal-Qorti matul dawn l-aħħar xhur.

Mela f'Novembru tal-2016 dawn iż-żewġ SIM cards ġew attivati – dawn għandhom isem partikolari iżda mhux importanti li noqgħod nagħti l-isem hawnhekk għal raġunijiet tekniċi – u mbagħad intużaw għall-ewwel darba f'Jannar tal-2017 biex jibagħtu messaġġi lil xulxin.

It-tieni darba li ntużaw kien f'Awwissu tal-2017 biex għal darb'oħra jibagħtu messaġġ lil xulxin u t-tielet darba ntużaw fil-2.58 p.m. tas-16 ta' Ottubru 2017 biex ġiet sploduta l-bomba fil-karozza li fiha kien hemm il-ġurnalista Daphne Caruana Galiza.

Ejjew nifhmu ftit; f'Ottubru ssir it-telefonata, appena jaqta' minn mal-ġurnalista dan il-fuel smuggler iċempel 'il-anġlu kustodju, lill-Ministru għall-Ekonomija, u eżatt kif jaqta' lil min iċempel?

Lid-direttur spiritwali tiegħu?

Jew lill-avukat tiegħu?

Iċempel lil raġel li sena u xahrejn wara ġie akkużat il-Qorti li kien l-eżekutur fost tlieta ta' omiċidju permezz ta' karozza bomba!

Sur President, Jannar jew Frar 2017, bejn wieħed u ieħor, huwa l-perjodu – dan mhux qed ngħidu jien imma kienet żvelatu Daphne Caruana Galizia – meta l-Onor.

Joseph Muscat iddeċieda li jsejjaħ elezzjoni sena qabel żmienha.

Għax l-elezzjoni mhux veru ssejħet minħabba l-kwestjoni ta' Egrant, il-gidba li l-Partit Laburista spinja.

L-aħbar tal-Egrant ħarġet fl-20 ta' April u d-deċiżjoni li tissejjaħ elezzjoni bikrija, meta l-ekonomija kienet sejra tajjeb, meta ma kienx hawn kriżi ekonomika, meta t-trust ratings tal-Prim Ministru kienu għoljin, meta ma kien hemm ebda theddida u ebda periklu, ittieħdet fi Frar.

Fi Frar tal-2017 il-Prim Ministru ddeċieda li f'Ġunju għandna mmorru nivvotaw u hawnhekk nistaqsi: X'kien ġej daqshekk importanti biex riedu jneħħu l-elezzjoni min-nofs saħansitra waqt il-Presidenza Maltija tal-Kunsill tal-Unjoni Ewropea?

Għall-ewwel darba għandna l-Presidenza tal-Kunsill tal-Unjoni Ewropea u out of the blue tissejjaħ elezzjoni bikrija!

Kronoloġija interessanti!

It-tielet rivelazzjoni tal-ġurnal La Repubblica tad-Daphne Project saret proprju fis-6.05 p.m. tal-lejla.

Skont dan il-ġurnal, il-maġistrat li kien qed imexxi l-inkjesta u li mbagħad inħatar imħallef kien għamel talba lis-Servizz Sigriet Malti biex jingħata ċerta informazzjoni li għandhom fil-pussess tagħhom rigward il-persuni involuti kemm fl-eżekuzzjoni kif ukoll tal-madwar imma din it-talba ġiet rifjutata.

Dan x'ħareġ fis-6.05 p.m. tal-lejla għax imbagħad hemm il-fatt li ftit tal-ġranet ilu l-Ministru Cardona u sieħbu waqqgħu l-libelli kontra Daphne Caruana Galizia.

Mela l-ewwel ħadu ġurament u għamlu ma nafx kemm-il mandat ta' sekwestru biex lil Daphne Caruana Galizia joqtluha finanzjarjament u issa ddeċidew li jwaqqgħu l-kawża kontra Mario Frendo, ġurnalist tal-Media.Link dak iż-żmien, u kontra Daphne Caruana Galizia biex il-provi ta' triangulation ma joħorġux.

U dan meta qalu li ma kellhomx diffikultà biex dawn joħorġu ħalli jiġi provat li qed jgħidu l-verità.

Ma' dan irridu nżidu s-sentenza tal-Qorti Kostituzzjonali tal-ġimgħa li għaddiet li tagħti raġun lill-familja Caruana Galizia li d-dritt kostituzzjonali tagħha taħt l-artiklu 2 tal-Konvenzjoni Ewropea, u ċjoè d-dritt tal-ħajja, ġie miksur bl-involviment ta' uffiċjal għoli tal-Korp tal-Pulizija li huwa miżżewweġ Ministru u membru tal-Bord tal-Gvernaturi tal-FIAU.

Il-Qorti qalet: Mhux ovvja li dan inissel dubju fuq kemm hemm investigazzjoni mhux oġġettiva?

Żid ma' dan il-hearing li kien hemm illum waranofsinhar fil-Kunsill tal-Ewropa, fejn rappreżentant tal-Gvern tefa' t-tajn u għamel ostruzzjoniżmu biex il-Kunsill ma jaħtarx rapporteur bl-iskop li jinvestiga dwar jekk l-istat kienx kompliċi fl-omiċidju ta' Daphne Caruana Galizia u jekk dak l-omoċidju setax ikun prevedut u evitat.

Sur President, ma' dan kollu nżid it-talba li għamel David Casa ftit tal-ħin ilu lill-Kummissjoni Ewropea biex din tinsisti mal-Gvern Malti għal inkjesta tassew pubblika għax il-maġistrat inkwerenti jrid jinqeda bil-Pulizija peress li m'għandux l-istaff indipendenti tiegħu, apparti li din hija inkjesta sigrieta.

Ejjew nagħmlu "public inquiry".

Inżid ukoll aħbar li nsejna.

Sitt xhur ilu l-ġurnal The Shift ħareġ l-aħbar li fl-14 ta' Ottubru 2017 – 48 siegħa qabel l-omiċidju – il-Ministru għall-Ekonomija u l-Prim Ministru kienu preżenti għal attività fil-lukanda Le Méridien u hemmhekk il-Prim Ministru tah ħass ħażin u "he looked white as a sheet".

Interessanti li l-Partit Laburista u l-Gvern żammew dan il-fatt mistur kuntrarju għal meta l-Prim Ministru kellu problema f'għajnejh f'attività li kellu l-istess Partit Laburista fiż-Żurrieq f'April tal-2014.

Dakinhar kienu xandruh mal-erbat irjieħ u ma nafx kemm-il intervista kien hemm!

L-istess meta Dr George Vella kien Ministru għall-Affarijiet Barranin u għamel l-operazzjoni tal-kataretti fl-2016.

Din xandruha u hekk għandu jkun għax is-saħħa ta' ministru u ta' prim ministru hija kwestjoni ta' importanza pubblika, però f'dan il-każ, 48 siegħa qabel ma nqatlet Daphne Caruana Galizia u 24 siegħa qabel ma tqiegħdet il-bomba fil-karozza ta' Daphne Caruana Galizia seħħ dan l-inċident u għal xi raġuni l-Gvern żammu mistur.

X'inhi r-raġuni?

Sur President, altru li għandna raġun ninsistu għal inkjesta tassew pubblika, inkjesta li tassew tasal għall-verità mhux biss dwar min esegwixxa l-omiċidju imma dwar min kienu l-mandanti wara l-eżekuturi materjali tal-omiċidju ta' Daphne Caruana Galizia.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada t-Tlieta, 9 ta' Ottubru 2018, fl-4.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mis-Segretarju Parlamentari.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET BARRANIN U PROMOZZJONI TAL-KUMMERĊ – CAR LEASING

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ: Jista' l-Ministru jelenka kemm intefqu flus għal car leasing minn kull entità li taqa' taħtu, mingħand min sar il-car leasing, kemm-il vettura u d-dati rispettivi, mill-1 ta' Jannar 2014 sal-jum li fih tkun imwieġba din l-interpellanza, sena b'sena?

F'kull każ jista' jgħid liema kienu b'direct order?

CARMELO ABELA (Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li r-risposta hija fin-negattiv.

MINISTERU GĦAT-TRASPORT, INFRASTRUTTURA U PROĠETTI KAPITALI – CAR LEASING

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jelenka kemm intefqu flus għal car leasing minn kull entità li taqa' taħtu, mingħand min sar il-car leasing, kemm-il vettura u d-dati rispettivi, mill-1 ta' Jannar 2014 sal-jum li fih tkun imwieġba din l-interpellanza, sena b'sena?

IAN BORG: B'referenza għal mistoqsija parlamentari 3944, iż-żewġ tabelli bid-dettalji mitluba li jirreferu għal żewġ perjodi definiti tpoġġew fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-Ħin ta' Tqegħid ta' Karti:

L-ewwel – Jannar 2008 sa Diċembru 2013

It-tieni – Jannar 2014 sa Awwissu 2018

MINISTERU GĦAL GĦAWDEX – CAR LEASING

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru telenka kemm intefqu flus għal car leasing minn kull entità li taqa' taħtha, mingħand min sar il-car leasing, kemm-il vettura u d-dati rispettivi, mill-1 ta' Jannar 2014 sal-jum li fih tkun imwieġba din l-interpellanza, sena b'sena?

F'kull każ tista' tgħid liema kienu b'direct order?

Interpellant li l-informazzjoni kollha mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-Ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

MINISTERU GĦALL-FAMILJA, DRITTIJIET TAT-TFAL U SOLIDARJETÀ SOĊJALI – CAR LEASING

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jelenka kemm intefqu flus għal car leasing minn kull entità li taqa' taħtu, mingħand min sar il-car leasing, kemm-il vettura u d-dati rispettivi, mill-1 ta' Jannar 2014 sal-jum li fih tkun imwieġba din l-interpellanza, sena b'sena?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

TA' KANDJA SHOOTING RANGE – DIRECT ORDER GĦAL XOGĦLIJIET-

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol: Jista' l-Ministru jelenka kull direct order għal kull xogħol relatat max-shooting range f'Ta' Kandja, lil min ingħatat, id-data ta' meta ngħatat, l-ammonti rispettivi u f'kull każ jgħid jekk hu kienx infurmat jew approvax kull direct order elenkata?

EVARIST BARTOLO: Infurmat li l-lista ta' direct orders għal kull xogħol relatat max-shooting range f'Ta' Kandja hija dik li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-Ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

Dawn intalbu minn SportMalta u ngħataw l-approvazzjoni mill-Ministeru għall-Finanzi skont il-proċeduri finanzjarji stabbiliti.

IN-NAXXAR – TRIQ L-EMIGRANTI – XOGĦOL TA' RESURFACING

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: B'referenza għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 6140, jista' l-Ministru jgħid meta se jibda x-xogħol fuq l-imsemmija triq?

IAN BORG: Il-proġetti u l-ħidmiet tal-Aġenzija l-ġdida Infrastructure Malta, bħala parti mill-investiment bla preċedent tal-Gvern sabiex intejbu l-kwalità, l-effiċjenza u s-sigurtà tal-infrastruttura tat-toroq f'pajjiżna, se jiġu ppjanati b'mod gradwali issa li din l-entità ġiet imwaqqfa.

L-Aġenzija se tieħu ħsieb li wara li jkunu saru l-konsultazzjonijiet meħtieġa, tgħarraf id-dati ta' meta jkunu se jibdew xogħlijiet f'toroq speċifiċi lill-pubbliku u lil dawk konċernati, direttament.

IN-NAXXAR – TRIQ IL-ĠERMANJA – XOGĦOL TA' RESURFACING

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: B'referenza għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 6141, jista' l-Ministru jgħid meta se jibda x-xogħol fuq l-imsemmija triq?

L-aġenzija se tieħu ħsieb li wara li jkunu saru l-konsultazzjonijiet meħtieġa, tgħarraf id-dati ta' meta jkunu se jibdew xogħlijiet f'toroq speċifiċi lill-pubbliku u lil dawk konċernati, direttament.

IN-NAXXAR – TRIQ IL-GREĊJA – XOGĦOL TA' RESURFACING

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: B'referenza għar-risposta għall-mistoqsija parlamentari 6142, jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija u jgħid eżattament meta se jibda x-xogħol fuq l-imsemmija triq?

IAN BORG: Il-proġetti u l-ħidmiet tal-aġenzija ġdida Infrastructure Malta, bħala parti mill-investiment bla preċedent tal-Gvern sabiex intejbu l-kwalità, l-effiċjenza u s-sigurtà tal-infrastruttura tat-toroq f'pajjiżna, se jiġu ppjanati b'mod gradwali issa li din l-entità ġiet imwaqqfa.

IN-NAXXAR – TRIQ IL-LIBJA – XOGĦOL TA' RESURFACING

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: B'referenza għar-risposta għall-mistoqsija parlamentari 6143, jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija u jgħid eżattament meta se jibda x-xogħol fuq l-imsemmija triq?

IN-NAXXAR – XATT IL-PALM – XOGĦOL TA' RESURFACING

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: B'referenza għar-risposta għall-mistoqsija parlamentari 6144, jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija u jgħid eżattament meta se jibda x-xogħol fuq l-imsemmija triq?

IN-NAXXAR – TRIQ IN-NUTAR MANUEL DEBONO – XOGĦOL TA' RESURFACING

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: B'referenza għar-risposta għall-mistoqsija parlamentari 6145, jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija u jgħid eżattament meta se jibda x-xogħol fuq l-imsemmija triq?

MINISTERU GĦAL GĦAWDEX – OĠĠETTI FL-INVENTARJI

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid x'oġġetti kienu mdaħħla fl-inventarji rispettivi, li hemm f'kull uffiċċju, sezzjoni jew taqsima ta' kull Dipartiment li jaqa' fid-dekasteru tagħha fl-aħħar ta' April 2018?

Tista' tagħti l-valuri ta' dawn l-oġġetti?

Interpellant li l-informazzjoni mitluba hija kif murija fit-tabella li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-Ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

MINISTERU GĦAL GĦAWDEX – STANDARD ITEM OF EXPENDITURE – NEFQA

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għall-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid x'kienet in-nefqa taħt kull standard item of expenditure tal-vot rikorrenti tal-Ministeru għal Għawdex sena b'sena mis-sena 2013 sal-lum?

Jista jgħid x'hemm flus kommessi biex jitħallsu din is-sena taħt kull standard item?

EDWARD SCICLUNA (Ministeru għall-Finanzi): Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferi l-mistoqsija lill-Ministru konċernat.

PROGRAMMI OPERATTIVI I U II TAL-POLITIKA TA' KOEŻJONI EWROPEA 2014-2020 – FONDI STRUTTURALI U FOND TA' KOEŻJONI

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Ewropej u Ugwaljanza: Tista' l-Ministru tgħid jekk hemmx xi proġetti/skemi taħt il-Programmi Operattivi I u II tal-Politika ta' Koeżjoni Ewropea 2014-2020 – Fondi Strutturali u Fond ta' Koeżjoni – li huma proposti u li qed jistennew l-approvazzjoni tal-Gvern li minnhom se jibbenefika Għawdex?

Liema huma dawn il-proġetti/skemi?

Kemm se jibbenefika f'kull każ?

Meta mistennija li jiġu approvati?

HELENA DALLI (Ministru għall-Affarijiet Ewropej u Ugwaljanza): Il-lista ta' proġetti approvati s'issa li minnhom se jibbenifika Għawdex minn diversi Fondi Ewropej (2014/2020) tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-Ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

KUMPANIJA TAL-AVJAZZJONI – PROĠETT

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għall-Ekonomija, Investiment u Negozji Żgħar: B'referenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 4779, dwar il-proġett li kien ġie mħabbar minnu u li kellu jqum €30 miljun kif imħabbar mill-Gvern f'Marzu 2017, liema proġett għandu jsir mill-kumpanija tal-avjazzjoni li d-dettalji dwarha qed jingħataw separatament, jista' l-Ministru jgħid jekk in-negozjati ngħalqux u l-kuntratti sarux?

Jista' jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra n-numru tal-applikazzjoni tal-Awtorità tal-Ippjanar ta' dan l-iżvilupp?

Jista' jgħid jekk ix-xogħol infrastrutturali hux se jibda matul is-sena 2018?

Jista' jikkonferma jekk dan il-proġett hux se jseħħ kif imwiegħed aktar minn sena ilu?

CHRIS CARDONA (Ministru għall-Ekonomija, Investiment u Negozji Żgħar): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-proġett għadu għaddej kif pjanat.

Ix-xogħlijiet mistennija jibdew kif joħorgu l-permessi meħtieġa mid-Dipartimenti tal-Gvern inkluż dawk tal-avjazzjoni.

Il-parametri tal-proġett kif tħabbru ma nbidlu xejn.

Ix-xogħlijiet se jibdew mill-aktar fis possibbli.

PROĠETT TAĊ-ĊENTRU REĠJONALI GĦAD-DISTRIBUZZJONI

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għall-Ekonomija, Investiment u Negozji Żgħar: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-proġett taċ-ċentru reġjonali għad-distribuzzjoni f'Malta mill-kumpanija li d-dettalji dwarha qed jingħataw separatament li kien tħabbar minnu f'Marzu 2017 u kellu jimpjega 120 ruħ huwiex se jsir jew le?

U jekk iva, jista' l-Ministru jgħid meta se jibda x-xogħol infrastrutturali u jitlesta?

CHRIS CARDONA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li kif diġà weġibna f'mistoqsijiet parlamentari preċedenti, il-proġett tal-kumpanija li d-dettalji dwarha qed jingħataw separatament jirrikjedi ammont ta' art sostanzjali biex ikun vijabbli.

Għaldaqstant iż-żewġ partijiet qed jiddiskutu biex jaslu għal ftehim vijabbli għaż-żewġ partijiet.

XAGĦRA GĦAWDEX – TRIQ TA' ĠORF – XOGĦLIJIET

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: B'referenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 5128 li ġiet imwieġba fit-23 ta' April 2018, fejn intqal li x-xogħol fi Triq Ta' Ġorf ix-Xagħra kellu jinbeda fil-ġranet sussegwenti, tista' l-Ministru tgħid x'inhi r-raġuni li wara tmien ġimgħat ix-xogħol fuq din it-triq għadu ma bediex?

X'inhi r-raġuni li għadu ma bediex ix-xogħol?

Meta se jinbeda u se jitlesta x-xogħol fuq din it-triq ġewwa x-Xagħra Għawdex?

Interpellant li wara li ġie awarded it-tender, saru diskussjonijiet mal-Water Services Corporation dwar servizzi meħtieġa iżda l-Ministeru ġie mwaqqaf permezz ta' mandat ta' inibizzjoni hekk kif kienu se jibdew ix-xogħlijiet

RIFUŻJONI GĦAL ŻIEDA FIL-KERA

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 1010 u jgħid jekk hux vera li mit-2 ta' Mejju 2017 il-Gvern kien qal li ta l-flus lura tal-kera li għoliet?

Jista' jgħid jekk hux kulħadd se jieħu dawn il-flus lura?

MICHAEL FALZON: Ġentilment nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li ngħatat għall-mistoqsija parlamentari 6702.

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 1419 u jgħid kemm hawn pensjonanti?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li n-numru ta' pensjonanti huwa 91,475.

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 3427 u jgħid kemm hawn single mothers reġistrati?

Kemm minnhom jaħdmu?

Kemm minnhom huma dipendenti fuq benefiċċji soċjali bħala l-unika sors ta' income?

Kif inhi komposta l-familja tagħhom?

Kemm għandhom tfal?

Kemm hawn single mothers li huma f'riskju ta' faqar (jew qegħdin fil-faqar)?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li r-risposta se tingħata f'seduta oħra.

ĊENTRI LEAP – PROFESSJONISTI ASSENJATI

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 6430 u ċjoè: B'referenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 19089 tal-Leġiżlatura XII, jista' l-Ministru jindika l-professjonisti li ġew assenjati fiċ-Ċentri LEAP u f'liema Ċentru qegħdin jagħtu s-servizz tagħhom?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li t-total ta' professjonisti fiċ-Ċentri LEAP jammonta għal 84.

Dawn qed jagħtu s-servizz tagħhom f'dawn iċ-Ċentri kif ġej:

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Intern u Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 2743 u jgħid għaliex jeżisti l-police record?

Jista' jgħid għaliex il-bank, li d-dettalji dwaru qed jingħataw separatament, u kumpaniji serji għandhom id-dritt li jsaqsu għall-police record, anke dettaljat, ta' potenzjal ħaddiem li għadu kemm għamel intervista magħhom, mill-Kwartieri Ġenerali tal-Pulizija stess?

MICHAEL FARRUGIA: Ninsab infurmat li jekk l-Onor.

Interpellant qed jirreferi għall-police criminal records, dan huwa r-reġistru tal-kundanni kriminali ta' persuni li jkunu nstabu ħatja mill-Qrati u miżmum skont il-provedimenti tal-artikli tal-Kap.

77 (Ordinanza Dwar iċ-Ċertifikati tal-Kondotta) tal-liġijiet ta' Malta.

Dwar l-entità li d-dettalji ngħataw separatament u d-dritt li jsaqsu għall-police record (Police criminal record), ninforma lill-Onor.

Interpellant li fuq dan is-suġġett il-Pulizija hija gwidata bil-provediment tal-istess liġi, u speċifikament ir-Raba' Skeda, fejn hemm elenkat lista tal-awtoritajiet kompetenti li għandhom id-dritt li jitolbu reġistru sħiħ tal-kundanni kriminali mingħand il-Kummissarju tal-Pulizija.

L-entità li tagħha ngħataw id-dettalji mhix waħda minn dawn l-awtoritajiet.

Madankollu persuna għandha dritt titlob reġistru sħiħ tal-kundanni kriminali tagħha skont il-provedimenti tal-artiklu 21 tal-Att dwar il-Protezzjoni u l-Privatezza tad-Data (Subject Access Request), Kap. 440.

APPLIKAZZJONI GĦAL IRRANĠAR TA' FAĊĊATA

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jara l-każ tal-persuna li d-dettalji dwarha qed jingħataw separatament u li l-faċċata tad-dar tagħha għandha l-fili kollha miftuħin u bejtulha green wasps (żnażan), tant li spiċċat maqfula f'darha minħabba li qed jidħlu fil-fili kollha?

Jista' jara l-applikazzjoni li ilha pendenti tliet snin biex isiru x-xogħlijiet neċessarji?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-Awtorità tad-Djar infurmat lill-persuna konċernata b'risposta bil-miktub għall-mistoqsija li saret f'isimha.

PERSUNI AKKUŻATI FUQ KSUR TA' ARTIKOLU 338(L) TAL-KODIĊI KRIMINALI

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Intern u Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il persuna ġiet akkużata fil-qorti bi ksur tal-artikolu 338 (l) tal-Kodiċi Kriminali u ċjoè li approfittat ruħha mill-bluha ta' ħaddieħor bi ħsieb ta' qligħ, ġiegħlet min jemmen li hija tista' tindovina jew li tista' tkun taf x'għandu jiġri jew li tista' tfisser il-ħolm, sena b'sena, mis-sena 2013 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari?

Jista' jgħid f'liema lokalità saret il-kontravvenzjoni, kemm mill-imsemmija persuni nstabu ħatja u x'kienet il-piena imposta mill-qorti?

MICHAEL FARRUGIA: Ninsab infurmat li kien hemm persuna waħda li fil-perjodu ta' bejn is-sena 2013 u l-aħħar ta' Awwissu 2018 ġiet akkużata fil-qorti bi ksur tal-artikolu 338 (l) tal-Kodiċi Kriminali u ċjoè li approfittat ruħha mill-bluha ta' ħaddieħor bi ħsieb ta' qligħ, ġiegħlet min jemmen li hija tista' tindovina jew li tista' tkun taf x'għandu jiġri jew li tista' tfisser il-ħolm.

Dan kien fis-sena 2016.

MOVIMENT GRAFFITTI – PASSI KONTRA UFFIĊJALI U MEMBRI TAL-KORP TAL-PULIZIJA

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Intern u Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid x'passi ttieħdu jew se jittieħdu fil-konfront tal-uffiċjali u membri tal-Korp tal-Pulizija, inkluż membri tar-Rapid Intervention Unit (RIU), li użaw forza eċċessiva deskritta wkoll mill-Prim Ministru bħala heavy-handed, ma' attivisti tal-Moviment Graffitti u tal-Kamp Emerġenza Ambjent waqt protesta li kienet qed issir fil-bini tal-Awtorità tal-Ippjanar fil-Furjana nhar il-Ħamis 13 ta' Settembru 2018?

MICHAEL FARRUGIA: Ninsab infurmat li l-każ imsemmi mill-Onor.

Interpellant ġie riferut lill-Independent Police Complaints Board imwaqqaf bis-saħħa tal-Att dwar il-Pulizija, Kap. 164.

Dan huwa Bord indipendenti u wieħed irid jistenna l-eżitu ta' din l-investigazzjoni.

MOVIMENT GRAFFITTI – ORDNI BIEX ATTIVISTI JITNEĦĦEW B'UŻU TA' FORZA EĊĊESSIVA

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Intern u Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid min kien l-uffiċjal tal-Korp tal-Pulizija li ta l-ordni biex attivisti tal-Moviment Graffitti u tal-Kamp Emerġenza Ambjent jitneħħew bl-użu ta' forza eċċessiva minn membri tal-Korp tal-Pulizija, inkluż membri tar-Rapid Intervention Unit (RIU), waqt protesta li kienet qed issir fil-bini tal-Awtorità tal-Ippjanar fil-Furjana nhar il-Ħamis 13 ta' Settembru 2018?

MICHAEL FARRUGIA: Ninsab infurmat li kif diġà semmejt fi tweġiba għal mistoqsija oħra, il-każ imsemmi mill-Onor.

Fost oħrajn il-Bord irid jevalwa jekk intużatx forza eċċessiva u jekk fl-affermattiv, min wettaqha.

AMERICAN UNIVERSITY OF MALTA – TABELLA MAL-ĦAJT TA' BAĊIR NUMRU WIEĦED

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid jekk l'hekk imsejħa American University of Malta kellhiex il-jedd li twaħħal tabella tagħha mal-parti esterna tal-ħajt tal-Baċir Numru Wieħed f'Bormla?

OWEN BONNICI (Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali): Ninsab infurmat mill-Kunsill Lokali ta' Bormla li t-tabella li qed jirreferi għaliha l-Onor.

Interpellant twaħħlet wara li nkisbu l-permessi meħtieġa.

Infurmat mill-istess Kunsill Lokali li ma sab l-ebda oġġezzjoni meta ntalab il-kunsens tiegħu.

RAĦAL ĠDID – BINI TAL-PROĠETT TAL-PJAZZA DE PAUL – SPEJJEŻ TAL-KONT FINALI

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien il-kont finali tal-ispejjeż inkorsi fil-bini tal-proġett tal-Pjazza de Paul f'Raħal Ġdid?

OWEN BONNICI: Ninsab infurmat li l-proġett tal-pjazza de Paule f'Raħal Ġdid s'issa sewa €2,251,745.47.

Din is-somma għadha mhux finali peress li għad iridu jitħallsu xi pagamenti.

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew maqlugħa kif ukoll imħawla arbuxelli ġodda tul dawn l-aħħar erba' snin f'Ħal Tarxien?

ONOR: JOSÈ HERRERA (Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni li ġiet mitluba hija bbażata biss fuq statisika li għandu dan il-Ministeru, b'mod partikolari ta' Ambjent Malta (li qabel kien id-Direttorat tal-PARKS u s-sezzjoni tal-Monitoring Environment Landscape Project – MELP, li jieħdu ħsieb il-kuntratt li għandu l-Gvern Ċentrali mal-ELC).

Dan qed jiġi kjarifikat minħabba l-fatt li hemm entitajiet oħra li jistgħu jikkontribwixxu għal tħawwil ta' siġar u arbuxelli fil-lokalitajiet kollha ta' Malta.

Eżempju ta' dan huwa li kull kunsill lokali għandu kuntratt li jieħu ħsieb ix-xogħlijiet relatati ma' soft landscaping fil-lokalità rispettiva u l-interventi li jsiru jkunu direzzjonati direttament min-naħa tiegħu.

Hemm ukoll interventi li jsiru minn entitajiet mhux governativi fejn jitħawlu numru ta' speċi f'diversi żoni skont programm jew proġett li jkunu qed jagħmlu dawn l-istess għaqdiet.

Mill-Ministeru tiegħi fil-lokalità ta' Ħal Tarxien f'dawn l-aħħar erba' snin ġew maqlugħa 21 Nerium Oleander u ġew imħawla 80 Nerium Oleander.

RAĦAL ĠDID – PJAZZA DE PAULE – SIĠAR

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il siġra nqagħlet mill-Pjazza de Paule f'Raħal Ġdid qabel il-proġett li sar?

Jista jgħid ukoll jekk is-siġar kollha maqlugħa ġewx imħawla lura mill-ġdid u jekk kollha ħadux?

OWEN BONNICI: Ninsab infurmat li fil-pjazza kien hemm 40 siġra ħafna minnhom tħawlu fi ġnien il-Mediterran u l-oħrajn fejn iċ-Ċimiterju tal-Addolorata.

RAĦAL ĠDID – PJAZZA DE PAUL – KUMPENS LIS-SIDIEN

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid jekk is-sidien tal-ħwienet li hemm fi Pjazza de Paule f'Raħal Ġdid humiex se jingħataw kumpens għat-telf tan-negozju kbir li huma sofrew?

OWEN BONNICI: Ninsab infurmat li l-kuntratt tal-pjazza oriġinalment kellu t-terminu tiegħu sa nofs Ottubru.

Għaldaqstant ix-xogħlijiet tlestew qabel u għalhekk ma kien hemm l-ebda lok għaliex kellu jingħata kumpens.

AMERICAN UNIVERSITY OF MALTA – TABELLA MAL-ĦAJT TAL-BAĊIR NUMRU WIEĦED

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid jekk l'hekk imsejħa American University of Malta kellhiex il-jedd li twaħħal tabella tagħha mal-parti esterna tal-ħajt tal-Baċir Numru Wieħed f'Bormla?

EVARIST BARTOLO: B'referenza għal din il-mistoqsija, ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-Ministeru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol, permezz tal-Kummissjoni Nazzjonali għall-Edukazzjoni Avvanzata u Ogħla, jirregola biss il-lat edukattiv.

KORP TAL-PULIZIJA – MEMBRI LI GĦANDHOM INQAS MINN 40 SENA

L-ONOR.

BEPPE FENECH ADAMI staqsa lill-Ministru għall-Intern u Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm membri fil-Korp tal-Pulizija li għandhom età ta' inqas minn 40 sena?

MICHAEL FARRUGIA: Ninsab infurmat li fl-1 ta' Ottubru 2018 fil-Korp tal-Pulizija kien hemm 1,379 membru li għandhom età ta' inqas minn 40 sena.

KORP TAL-PULIZIJA – MEMBRI TA' ETÀ BEJN 40 U 60 SENA

L-ONOR.

BEPPE FENECH ADAMI staqsa lill-Ministru għall-Intern u Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm membri fil-Korp tal-Pulizija li għandhom età ta' bejn 40 sena u 60 sena?

MICHAEL FARRUGIA: Ninsab infurmat li sal-1 ta' Ottubru 2018 fil-Korp tal-Pulizija kien hemm 762 membru li għandhom età ta' bejn 40 sena u 60 sena.

KORP TAL-PULIZIJA – MEMBRI TAS- SESS FEMMINILI

L-ONOR.

BEPPE FENECH ADAMI staqsa lill-Ministru għall-Intern u Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm membri fil-Korp tal-Pulizija li huma ta' sess femminili?

MICHAEL FARRUGIA: Ninsab infurmat li sas-26 ta' Settembru 2018 fil-Korp tal-Pulizija kien hemm 453 membru li huma ta' sess femminili.

KORP TAL-PULIZIJA – TWAQQIF TA' CHILDCARE CENTRES

L-ONOR.

BEPPE FENECH ADAMI staqsa lill-Ministru għall-Intern u Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx il-ħsieb li jitwaqqfu childcare centres għal tfal żgħar ta' membri tal-Korp tal-Pulizija?

MICHAEL FARRUGIA: Ninsab infurmat li fil-preżent m'hemmx il-ħsieb li jitwaqqfu childcare centres għal tfal żgħar ta' membri tal-Korp tal-Pulizija.

GĦASES TAL-PULIZIJA – INVESTIMENT F'MODERNIZZAR

L-ONOR.

BEPPE FENECH ADAMI staqsa lill-Ministru għall-Intern u Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm għases tal-pulizija li fihom sar investiment ta' modernizzar, upgrading u tiġdid fis-sena 2018?

Jista' jgħid liema kienu dawn l-għases u kemm kienet l-ispiża ta' investiment f'kull waħda minn dawn l-għases, waħda waħda?

MICHAEL FARRUGIA: Ninsab infurmat li fil-perjodu indikat mill-Onor.

Interpellant kien hemm 25 għassa tal-pulizija li fihom sar investiment ta' modernizzar, upgrading u tiġdid, liema xogħol jibqa' għaddej.

L-għases huma dawk elenkati fit-tabella ta' hawn taħt li ħdejhom hemm stima ta' kemm kienet l-ispiża ta' investiment f'kull waħda.

Sar ħafna xogħol mit-Taqsima tas-Snajja' fi ħdan il-Korp barra minn xogħol ieħor li sar mill-kuntratturi.

Dawn l-ispejjeż u x-xogħol ma jinkludix dak li sar f'sezzjonijiet oħra tal-Korp.

Reġjun A

Reġjun B:

Għawdex

KORP TAL-PULIZIJA – UŻU TA' BODY CAMERAS

L-ONOR.

BEPPE FENECH ADAMI staqsa lill-Ministru għall-Intern u Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm membri fil-Korp tal-Pulizija li llum għandhom u jistgħu jagħmlu użu minn body cameras fil-ħidma tagħhom?

MICHAEL FARRUGIA: Ninsab infurmat li hemm 23 membru fil-Korp tal-Pulizija li għandhom u jistgħu jagħmlu użu minn body cameras fil-ħidma tagħhom.

Dan hu proġett pilota qabel ma ħafna aktar membri tal-Korp jingħataw din il-faċilità fix-xhur li ġejjin.

ĦAL QORMI – TRIQ SAN PIETRU, TRIQ SAN PAWL U TRIQ IL-ĦABBIEŻ – TARMAK

L-ONOR.

RYAN CALLUS staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jinvestiga għalfejn tliet toroq li ngħataw it-tarmak dan l-aħħar, u ċjoè Triq San Pietru, Triq San Pawl u Triq il-Ħabbież f'Ħal Qormi, inbidlulhom il-livelli tal-ilma tax-xita biex minflok jibqa' sejjer fi Sqaq San Frangisk Numru 3 għall-wied qed jibda jmur fi Triq San Franġisk?

IAN BORG: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li x-xogħlijiet f'din it-triq saru mill-Kunsill Lokali ta' Ħal Qormi u għalhekk hu jinsab aktar f'pożizzjoni li jwieġeb għal din il-mistoqsija.

L-ONOR.

RYAN CALLUS staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jinvestiga għalfejn tliet toroq li ngħataw it-tarmak dan l-aħħar, u ċjoè Triq San Pietru, Triq San Pawl u Triq il-Ħabbież f'Ħal Qormi, inbidlulhom l-livelli tal-ilma tax-xita biex minflok jibqa' sejjer fi Sqaq San Frangisk Numru 3 għall-wied qed jibda jmur fi Triq San Franġisk?

OWEN BONNICI: Ninsab infurmat mill-Kunsill Lokali ta' Ħal Qormi li qed jistenna rapport mingħand il-perit tal-Kunsill sabiex issir verifika tal-problema.

ĦAL QORMI – TRIQ SAN PIETRU, TRIQ SAN PAWL U TRIQ IL-ĦABBIEŻ – CULVERTS

L-ONOR.

RYAN CALLUS staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jara li jiġi istallat culvert ġdid peress li tliet toroq li ngħataw it-tarmak dan l-aħħar, u ċjoè Triq San Pietru, Triq San Pawl u Triq il-Ħabbież f'Ħal Qormi, inbidlulhom il-livelli tal-ilma tax-xita bil-konsegwenza li minflok jibqa' sejjer fi Sqaq San Franġisk Numru 3 għall-wied qed jibda jmur fi Triq San Franġisk?

IAN BORG: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferi għat-tweġiba li ngħatat għall-mistoqsija parlamentari 7022 tal-istess seduta.

L-ONOR.

RYAN CALLUS staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jara li jiġi istallat culvert ġdid peress li tliet toroq li ngħataw it-tarmak dan l-aħħar, u ċjoè Triq San Pietru, Triq San Pawl u Triq il-Ħabbież f'Ħal Qormi, inbidlulhom il-livelli tal-ilma tax-xita bil-konsegwenza li minflok jibqa' sejjer fi Sqaq San Franġisk Numru 3 għall-wied qed jibda jmur fi Triq San Franġisk?

OWEN BONNICI: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt f'mistoqsija parlamentari 7023.

SPTAR MATER DEI – SPAZJI TA' PARKEĠĠ

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jgħid kemm hemm spazji ta' parkeġġ fl-underground parking tal-Isptar Mater Dei?

Jista' jgħid kemm minn dawn l-ispazji għall-parkeġġ huma riżervati għall-impjegati, infermiera, tobba, konsulenti u persuni b'diżabilità?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li n-numru ta' spazji ta' parkeġġ fl-underground parking tal-Isptar Mater Dei huwa ta' 1,418 maqsum f'958 spazji fil-livelli -1 u -2 għall-ħaddiema kollha tal-isptar, u f'460 spazji fil-livelli -3 u -4 għall-viżitaturi.

Il-konsulenti tal-isptar għandhom parkeġġ riservat għalihom f'naħa oħra tal-isptar.

Minn numru hawn fuq imsemmi hemm numru ta' spazji riservati għall-persuni b'diżabilità li jammontaw għall-32 u huma mifruxin fuq l-erba' livelli tal-parkeġġ.

SPTAR MATER DEI – KAŻIJIET TA' CLAMPING TA' VETTURI FIL-PARKEĠĠ TA' TAĦT L-ART

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jgħid kemm kien hemm każijiet ta' clamping ta' vetturi fil-parkeġġ ta' taħt l-art tal-Isptar Mater Dei, sena b'sena, mis-sena 2013 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant illi fl-2017 kien hemm 567 każijiet ta' clamping filwaqt li matul din is-sena sat-2 ta' Ottubru kien hemm 147.

SPTAR MATER DEI – SERQ MILL-PARKEĠĠ TA' TAĦT L-ART

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jgħid kemm ġew rappurtati każijiet ta' serq mill-underground parking tal-Isptar Mater Dei, sena b'sena, mis-sena 2013 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari?

Jista' jgħid kemm minn dawn il-każijiet ġew solvuti u kemm tressqu persuni l-Qorti dwar l-istess każijiet?

CHRIS FEARNE: Nitlob lill-Onor.

Interpellant biex jirreferi l-mistoqsija parlamentari tiegħu lill-Ministru konċernat.

ANZJANI RIKOVERATI F'RESIDENZI TAL-ISTAT JEW PRIVATI

L-ONOR.

MARIA DEGUARA staqsiet lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm anzjani ġew rikoverati f'residenzi tal-istat jew residenzi mmexxija mill-privat sena b'sena tul dawn l-aħħar ħames snin?

Jista' jagħti l-informazzjoni mitluba għal kull residenza individwalment u minn liema distretti elettorali ġew rikoverati?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-Ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li filwaqt li l-lista tar-Residenza San Vinċenz de Paul qiegħda mqassma skont il-lokalità li minnha ġew rikoverati, id-Dipartiment tal-Anzjanità Attiva u Kura fil-Komunità ma jżommx lista bil-lokalità iżda jżomm it-total ta' anzjani rikoverati f'kull dar tal-anzjani, kemm dawk tal-Gvern kif ukoll dawk privati u li magħhom għandna public private partnership.

Il-prijorità tad-Dipartiment huma l-bżonnijiet u l-kura li jkollu l-individwu.

RESIDENZI GĦALL-ANZJANI – SPARE CAPACITY

L-ONOR.

MARIA DEGUARA staqsiet lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm iżomm spare capacity ġewwa kull residenza għal anzjani jew djar tal-gvern għal każijiet urġenti?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li d-Dipartiment għall-Anzjanità Attiva u l-Kura fil-Komunità ma jżommx sodod bħala spare capacity, dan minħabba li l-każijiet urġenti jiġu trattati każ b'każ u t-tim ta' professjonisti jara li jqabbel il-bżonn tal-klijent ma' sodda li tkun vakanti.

Fir-residenza ta' San Vinċenz hemm żewġ sodod bħala spare capacity.

RESIDENZI GĦALL-ANZJANI TAL-ISTAT – WAITING LIST

L-ONOR.

MARIA DEGUARA staqsiet lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm kien hemm anzjani fil-waiting list biex jiġu rikoverati f'residenzi tal-istat għal anzjani dawn l-aħħar ħames snin u sal-aħħar ta' Settembru ta' din is-sena?

Jista' ġentilment jipprovdi din l-informazzjoni sena b'sena?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li r-risposta se tingħata f'seduta oħra.

CARERS JAĦDMU MAL-ANZJANI

L-ONOR.

MARIA DEGUARA staqsiet lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm kien hemm carers jaħdmu mal-anzjani f'residenzi privati (home care), fir-residenzi tal-istat għal anzjani u f'San Vinċenz de Paul dawn l-aħħar ħames snin u sal-ġurnata li ġiet impoġġija din il-mistoqsija, maqsuma residenza residenza?

MICHAEL FALZON: Ġentilment ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar.

CARERS IMPJEGATI MAL-GVERN U L-PRIVAT

L-ONOR.

MARIA DEGUARA staqsiet lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' carers preżentement impjegati mal-gvern u kemm hemm persuni impjegati mal-kuntrattur ġewwa kull residenza għal anzjani?

Kemm minnhom huma Maltin u kemm huma barranin?

Jista' jinforma lill-Kamra ta' liema nazzjonalità huma dawn il-carers?

Jista' jelenkahom skont il-post fejn jaħdmu?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li carers jaħdmu fi Djar tal-Anzjani tal-gvern hemm 335.

Minn dawn hemm 63 impjegat tal-gvern u 272 impjegat tal-kuntrattur.

It-335 carer huma mqassma kif ġej: 216 li huma Maltin u 119 li huma barranin.

Il-carers barranin ġejjin minn dawn il-pajjiżi: l-Ingilterra; il-Kroazja; is-Serbja; il-Bulgarija; il-Bożnija; l-Ungerija; l-Ukrajna; ir-Rumanija; l-Indja; il-Pakistan; il-Filippini; it-Tajlandja; it-Tuneżija; in-Niġerja; iż-Żimbabwe; is-Sudan u l-Ghana.

Din it-tabella tindika l-informazzjoni ta' kull dar tal-anzjani tal-gvern kif mitlub:

Fir-rigward tar-Residenza San Vinċenz de Paul, ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li n-numru ta' carers Maltin impjegati ġewwa r-Residenza jammonta għal 327 carer, filwaqt li hemm 231 carer barrani u li huma impjegati mal-kuntrattur.

Mit-327 carer Malti ġewwa r-Residenza, 257 Healthcare Workers huma impjegati tal-Gvern.

Il-carers barranin ġewwa r-Residenza San Vinċenz de Paule ġejjin mill-Albanija, il-Bulgarija, l-Eritrea, l-Indja, l-Italja, il-Libja, in-Niġerja, il-Pakistan, ir-Rumanija, is-Serbja u t-Tuneżija.

L-ONOR.

MARIA DEGUARA staqsiet lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra kemm jitħallsu paga fis-siegħa l-carers li jaħdmu mal-Gvern u dawk li jaħdmu mal-kuntrattur?

X'differenza għandhom fil-kundizzjoni tax-xogħol?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-carers li jaħdmu mal-Gvern jitħallsu bir-rati hekk kif stipulat fil-ftehim kollettiv.

Il-carers tal-kuntrattur li jaħdmu f'kuntratti tal-gvern, jitħallsu skont iċ-ċirkulari tad-Dipartiment tal-Kuntratti, 20/2017.

Rigward il-kundizzjonijiet tax-xogħol, m'hemm l-ebda differenza bejn il-kundizzjonijiet tal-carers tal-Gvern u dawk tal-kuntrattur.

BREXIT – LINJI GWIDA F'KAŻ TA' NO DEAL

L-ONOR.

DAVID STELLINI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Ewropej u Ugwaljanza: Peress li f'Ġunju li għadda l-Kummissjoni Ewropea ħarġet linji gwida li fihom tat informazzjoni prattika fuq kif il-gvernijiet tal-pajjiżi tal-Unjoni Ewropea jistgħu jippreparaw lil pajjiżhom f'eventwalità ta' Brexit mingħajr qbil (No Deal Scenario) bejn l-Unjoni Ewropea u r-Renju Unit fid-29 ta' Marzu 2019, tista' l-Ministru tagħti rendikont tal-miżuri kollha li l-Gvern Malti qed jieħu bħala prekawzjoni f'każ li din l-eventwalità sseħħ?

HELENA DALLI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li għall-fini ta' korrettezza, il-linji gwida dwar in-negozjati jiġu adottati mill-Prim Ministri u l-Kapijiet ta' Stat fil-laqgħat tal-Kunsill Ewropew u mhumiex maħruġa mill-Kummissjoni Ewropea.

Apparti minn hekk, fil-linji gwida li ġew adottati f'Ġunju, il-Kunsill Ewropew reġa' tenna l-importanza li l-Unjoni u l-istituzzjonijiet tagħha jkunu preparati għal kull eventwalità, inkluż għal no deal.

F'Lulju u mhux f'Ġunju li għadda, il-Kummissjoni ħarġet komunikazzjoni li fiha spjegat li għalkemm in-negozjati għal tluq ordnat kienu għadhom għaddejjin, kienet qiegħda ssir ħidma fuq miżuri ta' preparazzjoni li kienu qed jittieħdu biex l-Unjoni tkun preparata għal tluq mhux ordnat tar-Renju Unit mill-Unjoni Ewropea.

Din il-komunikazzjoni spjegat fost l-oħrajn id-differenza bejn il-miżuri ta' preparazzjoni u l-pjanijiet ta' kontinġenza; li apparti fuq livell ta' Unjoni, jeħtieġ li ssir ħidma wkoll mill-Gvernijiet u minn entitajiet privati; u x'kienet qiegħda tagħmel il-Kummissjoni biex tipprepara għat-tluq tar-Renju Unit.

Rigward il-miżuri li ġew meħuda mill-Kummissjoni, il-komunikazzjoni spjegat li:

a. kien għaddej xogħol biex jiġi identifikat acquis tal-Unjoni li kien meħtieġ jiġi emendat minħabba t-tluq tar-Renju Unit mill-Unjoni.

Dan il-proċess inbeda u x-xogħol leġiżlattiv bejn l-istituzzjonijiet għadu għaddej;

b. kienu ppubblikati numru ta' ċirkulari li jispjegaw l-impatt ta' tluq mhux ordnat tar-Renju Unit mill-Unjoni f'diversi setturi;

c. kien għaddej proċess biex jiġu rilokati żewġ aġenziji tal-Unjoni mir-Renju Unit lejn stati membri;

d. kienet għaddejja ħidma biex l-Unjoni tkun preparata biex tinnotifika lill-isħab tagħha li r-Renju Unit m'għadux jifforma parti mill-Unjoni u biex isiru xi adattamenti għal databases tal-Unjoni.

Il-Gvern kontinwament qiegħed isegwi l-ħidma tal-Kummissjoni fuq dan il-binarju u kien parteċipi wkoll fil-laqgħat li saru mas-Segretarju Ġenerali tal-Kummissjoni, li qiegħed imexxi l-ħidma fuq dawn il-preparamenti, fil-konfigurazzjoni ta' artiklu 50.

Barra minn hekk, il-Ministeru għall-Affarijiet Ewropej u l-Ugwaljanza kien kontinwament f'konsultazzjoni mal-Ministeri l-oħra biex ikunu wkoll koordinati pjanijiet simili fuq livell nazzjonali.

Dwar dan kien hemm ukoll diskussjoni fil-livell ta' Kabinett.

F'dan ir-rigward, tajjeb li wieħed jinnota li għalkemm il-Gvern jippreferi wkoll li jiġu konklużi b'suċċess in-negozjati dwar l-Arranġament tat-Tluq tar-Renju Unit mill-Unjoni u li dan jidħol fis-seħħ, qed isiru wkoll preparamenti oħra.

Il-ħidma hawn inkludiet:

a. iċ-ċirkolazzjoni taċ-ċirkolari maħruġa mill-Kummissjoni Ewropea lill-isħab soċjali u l-partijiet konċernati;

b. studju flimkien mal-uffiċċju tal-Avukat Ġenerali dwar jekk hemmx bżonn ta' reviżjonijiet għal xi liġijiet fuq livell nazzjonali;

c. ħidma biex jiġu implimentati l-provedimenti fl-Arranġament tat-Tluq speċjalment dawk relatati ma' proċeduri amministrattivi għaċ-ċittadini, inkluż pjanijiet għal no deal.

Hawn, flimkien mal-aġenzija Identity Malta qiegħda ssir ħidma kontinwa biex jiġu preparati l-proċessi amministrattivi għall-eventwalitajiet kollha;

d. ħidma dwar komunikat ma' ċittadini Maltin fir-Renju Unit biex ikun spjegat kif dawn se jintlaqtu;

e. preparamenti f'oqsma sensittivi bħal prodotti mediċinali, id-dwana u t-trasport (speċjalment fl-avjazzjoni) biex kemm jista' jkun bħala Gvern ikun lest anke għal no deal.

Hawn qed jiġu ingaġġati aktar riżorsi umani biex inkampaw ma' influssi u ħidma proċedurali oħra li tista' tiġi kkawżata minn no deal.

Fl-aħħar nett tajjeb wieħed jinnota wkoll li f'setturi meqjusa aktar importanti, il-Kummissjoni – wara li ġiet ukoll imħeġġa mill-Istati Membri – qiegħda tħejji pjanijiet ta' kontinġenza.

Għal raġunijiet tattiċi (partikolarment biex ma tagħtix l-impressjoni li tilfet il-fidi li n-negozjati se jkunu konkluzi b'suċċess), il-Kummissjoni ma tantx żvelat dettalji dwar dawn.

Però l-Gvern jinnota u hu infurmat li setturi kruċjali għal Malta huma inklużi f'dawn il-pjanijiet.

Dawn jinkludu:

a. iċ-ċittadini u d-drittjiet tagħhom;

b. is-servizzi finanzjarji;

c. il-farmaċewtika u prodotti mediċinali;

d. it-trasport (b'enfasi fuq l-avjazzjoni).

Aktar dettalji dwar dawn mistennija aktar 'il quddiem u f'każ li l-Kummissjoni tkun tista' tikkonferma b'ċertezza li n-negozjati għal tluq ordnat fallew.

IMPORTAZZJONI TA' MAJJAL ĦAJ

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jgħid, mir-rekords li għandu l-Ministeru, kemm kien importat majjal ħaj mill-bidu tas-sena 2018 sal-lum, maqsuma xahar b'xahar?

Jista' jagħti n-numru ta' majjal li nqatel fil-biċċerija ta' pajjiżna minn dawk li ġew importati?

Jista' jgħid minn fejn (bħala pajjiż) kien trasportat lejn pajjiżna l-majjal li ġie importat ħaj?

ONOR: JOSÈ HERRERA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li t-tabella bl-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

BAQAR IMROBBIJA GĦALL-ĦALIB

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien l-ammont ta' baqar imrobbija għall-ħalib li ġew maqtula mill-bidu ta' din is-sena 2018 sal-ġurnata tal-lum?

Jista' jgħid kemm kien l-ammont ta' baqar li ġew maqtula f'Malta u Għawdex u għal liema raġuni dawn il-baqar ġew maqtula?

ONOR: JOSÈ HERRERA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li t-tabella bl-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-Ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

KUNSILLI SKOLASTIĊI - SKEJJEL TAL-ISTAT

L-ONOR.

SIMON BUSUTTIL staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm skejjel li għandhom kunsill skolastiku min-numru totali ta' skejjel tal-Istat?

EVARIST BARTOLO: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-iskejjel statali primarji u sekondarji u dawk post-sekondarji kollha għandhom kunsill skolastiku.

Hemm żewġ skejjel li m'għandomx.

Dawn huma l-iskola Malta Visual and Performing Arts, il-Ħamrun, u Ġuże Ellul Mercer 16+, il-Gżira.

Dawn se jkollhom l-elezzjonijiet f'Jannar 2019.

KUNSILLI SKOLASTIĊI - ELEZZJONIJIET

L-ONOR.

SIMON BUSUTTIL staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid meta saru l-aħħar elezzjonijiet tal-Kunsilli Skolastiċi u f'liema skejjel?

EVARIST BARTOLO: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-elezzjonijiet tal-Kunsilli skolastiċi saru f'Jannar tal-2017.

Il-lista ta' skejjel fejn saru l-elezzjonijiet jew tal-ġenituri jew tal-għalliema tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-Ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

Fl-iskejjel l-oħra ma kienx hemm bżonn issir elezzjoni peress li kien hemm in-numru eżatt ta' kandidati.

KUNSILLI SKOLASTIĊI - ĠENITURI RAPPREŻENTANTI

L-ONOR.

SIMON BUSUTTIL staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm ġenituri rappreżentati fil-Kunsilli Skolastiċi?

EVARIST BARTOLO: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li kull skola statali fejn hemm kunsill skolastiku hemm tliet ġenituri u tliet edukaturi.

KUNSILLI SKOLASTIĊI – ĠENITURI TA' TFAL BI BŻONNIJIET SPEĊJALI

L-ONOR.

SIMON BUSUTTIL staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm ġenituri fil-kunsilli skolastiċi li huma ġenituri ta' tfal bi bżonnijiet speċjali?

EVARIST BARTOLO: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li ċ-Ċentri tar-Riżorsi kollha, jiġifieri:

Kulleġġ ta' Għawdex, Sannat Special Unit, Sannat Għawdex

Kulleġġ San Benedittu Helen Keller Resource, Qrendi

Kulleġġ San Ġorġ Preca, Guardian Angel Resource Centre, Ħamrun

Kulleġġ Santa Klara San Miguel Primary Education Resource Centre, Pembroke u

Kulleġġ Marija Reġina, Wardija Resource Centre

għandhom kunsill skolastiku.

F'dawn il-kunsilli hemm ġenituri li għandhom tfal bi bżonnijiet speċjali.

Fl-iskejjel statali l-oħra, din l-informazzjoni ma tinġabarx minħabba l-Att dwar il-Protezzjoni tad-Data.

KUNSILLI SKOLASTIĊI – LAQGĦAT

L-ONOR.

SIMON BUSUTTIL staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid ġeneralment x'jiġi diskuss waqt il-laqgħat tal-Kunsilli Skolastiċi?

EVARIST BARTOLO: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li waqt il-laqgħat tal-Kunsilli Skolastiċi kull kunsill jiddiskuti affarijiet pertinenti għall-iskola partikolari.

Xi suġġetti komuni li jiġu diskussi, fost ħafna suġġetti oħra, huma dawn li ġejjin:

Proġetti tal-Erasmus

SKEJJEL SEKONDARJI TAL-ISTAT – STUDENTI BI BŻONNIJIET SPEĊJALI

L-ONOR.

SIMON BUSUTTIL staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm studenti bi bżonnijiet speċjali (statemented) fi skejjel sekondarji tal-istat?

EVARIST BARTOLO: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li n-numru ta' studenti bi bżonnijiet speċjali (statemented) fi skejjel sekondarji tal-istat huwa ta' 1,148.

AWTORITÀ TAX-XANDIR – STAZZJONIJIET TAR-RADIO – ISTALLAZZJONI TA' REPEATER/BOOSTER F'GĦAWDEX

L-ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: B'referenza għar-risposta għall-Mistoqsija Parlamentari 6689, li kienet dwar FM Repeater f'Għawdex, liema mistoqsija originarjament kienet irreferuta lill-Prim Ministru permezz ta' mistoqsija parlamentari 6659, u li fit-tweġiba għaliha l-Prim Ministru qal li t-trasmissjonijiet tar-radju FM huma regolati mill-Awtorità ta' Malta dwar ix-Xandir u għaldaqstant talabni nirreferi l-mistoqsija tiegħi lill-Ministru konċernat u peress li:

a) it-tweġiba għall-mistoqsija 6689 mill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali kienet "Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li tajt fil-mistoqsija parlamentari 6659" u peress li

b) skont is-sit tal-Gvern gov.mt, ix-Xandir jaqa' taħt il-portafoll tal-Ministru tal-Ġustizzja,

jista' issa jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 6689?

OWEN BONNICI: Ninsab infurmat li l-Awtorità tax-Xandir ma rċeviet l-ebda lment ta' dan it-tip.

Sadanittant ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-istazzjonijiet li qed jirreġistraw problemi ta' interferenza għandhom jinfurmaw direttament lill-Awtorità tax-Xandir bid-dettalji kollha biex din tkun tista' tipproċedi skont il-prassi u titlob l-assistenza teknika tal-Awtorità dwar il-Komunikazzjoni.

UFFIĊĊJU TAL-PRIM MINISTRU – ĦLAS LIL AVUKATI U DITTI LEGALI

L-ONOR.

GLENN BEDINGFIELD staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jagħti l-informazzjoni kollha li għandu disponibbli fuq kemm tħallsu (fejn għandha tiġi indikata r-rata li jitħallsu fis-siegħa fejn din hija miftiehma u applikabbli) l-avukati li d-dettalji dwarhom qed jingħataw separatament, fil-kapaċità individwali tagħhom u / jew id-ditti legali rispettiva tagħhom, kull sena bejn is-sena 2004 u s-sena 2013?

JOSEPH MUSCAT (Prim Ministru): It-tagħrif għadu qed jinġabar.

MINISTERU GĦALL-EKONOMIJA, INVESTIMENT U NEGOZJI ŻGĦAR – ĦLAS LIL AVUKATI U DITTI LEGALI

L-ONOR.

GLENN BEDINGFIELD staqsa lill-Ministru għall-Ekonomija, Investiment u Negozji Żgħar: Jista' l-Ministru jagħti l-informazzjoni kollha li għandu disponibbli, fuq kemm tħallsu (fejn għandha tiġi indikata r-rata li jitħallsu fis-siegħa fejn din hija miftiehma u applikabbli) l-avukati li d-dettalji dwarhom qed jingħataw separatament, fil-kapaċità individwali tagħhom u / jew id-ditti legali rispettiva tagħhom, kull sena bejn is-sena 2004 u s-sena 2013?

CHRIS CARDONA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni għadha qed tinġabar.

MINISTERU GĦALL-EDUKAZZJONI U XOGĦOL – ĦLAS LIL AVUKATI U DITTI LEGALI

L-ONOR.

GLENN BEDINGFIELD staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol: Jista' l-Ministru jagħti l-informazzjoni kollha li għandu disponibbli fuq kemm tħallsu (fejn għandha tiġi indikata r-rata li jitħallsu fis-siegħa fejn din hija miftiehma u applikabbli) l-avukati li d-dettalji dwarhom qed jingħataw separatament, fil-kapaċità individwali tagħhom u / jew id-ditti legali rispettiva tagħhom, kull sena bejn is-sena 2004 u s-sena 2013?

EVARIST BARTOLO: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li t-tagħrif mitlub għadu qiegħed jinġabar.

MINISTERU GĦALL-ENERĠIJA U IMMANIĠĠAR TAL-ILMA – ĦLAS LIL AVUKATI U DITTI LEGALI

L-ONOR.

GLENN BEDINGFIELD staqsa lill-Ministru għall-Enerġija u Immaniġġar tal-Ilma: Jista' l-Ministru jagħti l-informazzjoni kollha li għandu disponibbli fuq kemm tħallsu (fejn għandha tiġi indikata r-rata li jitħallsu fis-siegħa fejn din hija miftiehma u applikabbli) l-avukati li d-dettalji dwarhom qed jingħataw separatament, fil-kapaċità individwali tagħhom u / jew id-ditti legali rispettiva tagħhom, kull sena bejn is-sena 2004 u s-sena 2013?

JOE MIZZI: Tlabt biex tinġabar l-informazzjoni.

MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET EWROPEJ U UGWALJANZA – ĦLAS LIL AVUKATI U DITTI LEGALI

L-ONOR.

GLENN BEDINGFIELD staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Ewropej u Ugwaljanza: Tista' l-Ministru tagħti l-informazzjoni kollha li għandha disponibbli fuq kemm tħallsu (fejn għandha tiġi indikata r-rata li jitħallsu fis-siegħa fejn din hija miftiehma u applikabbli) l-avukati li d-dettalji dwarhom qed jingħataw separatament, fil-kapaċità individwali tagħhom u / jew id-ditti legali rispettiva tagħhom, kull sena bejn is-sena 2004 u s-sena 2013?

HELENA DALLI: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

Il-lista hi skont l-ordni mniżżla fil-lista tal-mistoqsija parlamentari.

MINISTERU GĦALL-FINANZI – ĦLAS LIL AVUKATI U DITTI LEGALI

L-ONOR.

GLENN BEDINGFIELD staqsa lill-Ministru għall-Finanzi: Jista' l-Ministru jagħti l-informazzjoni kollha li għandu disponibbli fuq kemm tħallsu (fejn għandha tiġi indikata r-rata li jitħallsu fis-siegħa fejn din hija miftiehma u applikabbli) l-avukati li d-dettalji dwarhom qed jingħataw separatament, fil-kapaċità individwali tagħhom u / jew id-ditti legali rispettiva tagħhom, kull sena bejn is-sena 2004 u s-sena 2013?

EDWARD SCICLUNA: L-informazzjoni konċernata mitluba mill-Onor.

Interpellant tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-Ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

SPTAR ĠENERALI TA' GĦAWDEX – OPERAZZJONIJIET TAL-KATARRETTI

L-ONOR.

DAVID STELLINI staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jgħid jekk fil-preżent l-operazzjonijiet tal-katarretti fl-Isptar Ġenerali ta' Għawdex ġewx imwaqqfa u jekk iva, għalfejn?

Meta se jerġgħu jibdew?

Kemm se jdumu fuq il-lista ta' stennija dawk il-persuni li għandhom bżonn din l-operazzjoni?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-operazzjonijiet tal-kataretti fl-Isptar Ġenerali ta' Għawdex ma twaqqfux.

Bħalissa l-oftalmologu li jagħmel dawn l-operazzjonijiet qiegħed vacation leave ta' ġimgħa u jien infurmat mid-diriġenti tal-isptar li l-ġimgħa d-dieħla hemm pjanat li jsiru minn dawn l-operazzjonijiet.

Il-lista ta' stennija għal kataretti fl-Isptar Ġenerali ta' Għawdex hija ta' madwar xahrejn.

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jgħid x'ħidma qed issir fil-preżent b'risq ir-riforma tal-pitkalija f'Ta' Qali?

Ma' min għaddejjin il-konsultazzjonijiet f'dan ir-rigward?

X'nefqa saret f'dawn l-aħħar sitt snin mill-Ministeru rispettiv b'risq ir-riforma tal-Pitkalija ta' Ta' Qali?

JOSÈ HERRERA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-Ministeru huwa kommess li jimplimenta riforma ġewwa l-Pitkalija.

Ir-riforma trid tkun ta' ġid għall-istakeholders kollha tal-Pitkalija u għalhekk qed isiru diskussjonijiet interni, kif ukoll tnedija ta' pjanijiet ta' kif għandha tiġi implimentata din ir-riforma.

Għalissa l-konsultazzjonijiet qed isiru fuq livell intern iżda fil-mument opportun issir l-konsultazzjoni meħtieġa mal-istakeholders.

In-nefqa tul dawn l-aħħar sitt snin hija kif elenkata hawn taħt:

· Mill-2012 sal-lum intefqu €1,396,347.00 għax-xiri ta' 251,320 kaxxa.

· Fl-2014 beda x-xogħol sabiex tinbidel is-sistema tal-ħlas tal-Pitkalija flimkien ma' titjib fis-sistema tad-data entry.

Sal-lum intefqu €65,814.00; din is-somma tinkludi upgrades u maintenance regolari tas-sistema.

· Fl-2014 beda jsir xogħol ta' titjib fil-faċilità tal-ħasil tal-kaxxi li hemm fil-Pitkalija; dan jinkludi maintenance u certification tal-magni tal-ħasil tal-kaxxi, istallazzjoni tal-lift, xiri ta' palletizers u upgrades fil-binja fosthom water proofing.

Din l-ispiża s'issa laħqet €46,617.00.

· Fl-2017 sar ir-resurfacing tat-toroq ġewwa l-Pitkalija b'total ta' €489,252.00.

· Fl-2017 inbidlet is-sistema tas-CCTV cameras tal-Pitkalija b'nefqa ta' €9,493.00.

Apparti dawn il-flus hemm ukoll il-flus li jintefqu għall-maintenance tal-Pitkalija li hija ongoing.

L-ONOR.

KRISTY DEBONO staqsiet lill-Ministru għall-Finanzi: Jista' l-Ministru jagħti r-raġuni għaliex l-Uffiċċju Nazzjonali tal-Istatistika (NSO) ma ngħatax id-data mis-sors li normalment jissupplixxi tali data u statistika lill-NSO dwar il-Property Volume Index u r-Residential Property Prices Release?

Peress li l-aħħar release bbażata fuq l-istatistika ta' bejn it-tieni kwart tal-2017 sal-ewwel kwart tal-2018, ġiet ippubblikata f'Lulju 2018, x'inhi r-raġuni li wara dawn l-aħħar ċifri, id-data aktar riċenti ma ġietx ippubblikata "due to non availabilility of data of source data"?

X'inhi r-raġuni għal din l-unavailability?

EDWARD SCICLUNA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li t-tweġiba se tingħata f'seduta oħra.