DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

Il-Ħamis, 31 ta' Mejju 2018

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

Il-Ħamis, 31 ta' Mejju 2018

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fis-Sala tal-Parlament,

il-Belt Valletta, fid-9.01 a.m.

Il-Ħamis, 31 ta' Mejju 2018

Il-Minuti tas-Seduta Nru 121, li saret fit-30 ta' Mejju 2018, ġew ikkonfermati.

L-ISPEAKER: Is-Sedja tixtieq tagħti ruling ex officio dwar dak li nqala' lbieraħ fuq il-kwestjoni ta' point of order, ċjoè xi jfisser point of order u meta jista' jintalab point of order.

Għall-finijiet ta' direzzjoni aħjar irrid ngħid li s-Sedja fl-ebda mument mhi se tippermetti li point of order jintuża sabiex Membru jirrispondi lill-Membru li jkun qiegħed jitkellem, jew inkella li jżid informazzjoni.

Se nagħmel referenza mill-ewwel għal dak li jgħidu l-iStanding Orders tal-Kamra tad-Deputati, regolamenti li kull min jiġi elett fil-Parlament għandu jkun jaf, u mhux jiġi hawnhekk wara sena, sentejn, tlieta u jkun għadu lanqas biss qrahom.

Biex jagħmel xogħlu sew u jkun rappreżentant denju tal-pajjiż, huwa imperattiv li kull Membru jkun jaf xi jgħidu l-iStanding Orders.

L-ewwel nett, point of order huwa punt ta' proċedura.

Biex persuna tagħmel interjection, ċjoè twaqqaf lill-Membru li jkollu l-kelma, din trid titlob il-permess tas-Sedja u għandu jkun hemm raġuni eċċezzjonali għal dan.

Membru jista' jqajjem point of order fuq kull regolament tal-Kamra li Membru jista' jkun qed jikser waqt li jkun qed jitkellem, u mhux għax ma jaqbilx ma' dak li qiegħed jgħid jew għax hemm fatt li għandu opinjoni differenti dwaru.

F'dawn il-każijiet l-ebda Membru m'għandu dritt jagħmel il-pożizzjoni tiegħu u jinkwadraha bħala point of order.

Jidher li l-uniku istanza fejn jissemma point of order fl-Ordnijiet Permanenti tal-Kamra tagħna huwa fl-Ordni Permanenti 48 li jgħid, u nikkwota:

Id-diskussjoni għandha tkun rilevanti għall-ħaġa jew kwistjoni quddiem il-Kamra jew il-Kumitat u, meta iżjed minn kwistjoni waħda tkun ġiet proposta, id-diskussjoni għandha tkun rilevanti għall-aħħar kwistjoni proposta sakemm tiġi meħlusa:

Iżda Membru jista' jqum biex jitkellem fuq punt ta' ordni jew fuq kwistjoni ta' privileġġ li tinqala' f'daqqa.".

Għaldaqstant bis-saħħa tal-Ordni Permanenti 197 rajt id-definizzjoni ta' dan it-terminu fil-prattiċi parlamentari Ingliżi minn fejn joħroġ li:

Meta jqum xi Membru, ikun minn liema naħa jkun u jgħid: Mr Speaker, point of order!, l-ewwel irid jgħid fuq liema proċedura qed jitkellem, ċjoè għal liema ordni permanenti qed jagħmel referenza.

Pereżempju, ikollna mozzjoni u ma jkunux għaddew it-tliet ijiem minn meta ġiet ippreżentata; jew inkella ssir supplementary question fejn għandek l-ordnijiet permanenti 27 u 28 bħala guidelines dwar xiex tista' ssir dik id-domanda; jew inkella xi ħadd minn xi naħa tal-Kamra jkun qed jindirizza Membru b'mod li jkun qed jikser ir-regolamenti tal-Kamra li jista' jwassal li jinqala' inċident, u hemm is-Sedja jkollha tirregola l-imġiba ta' dak il-Membru.

Imma li Membru, hu min hu, b'mod li ngħidlu abbużiv fejn f'diskors ta' 20 minuta iqum jagħmel point of order għaxar darbiet jew sitt darbiet – u ma jien nagħmel referenza għall-ebda Membru għax din tapplika għall-ministri, għall-Prim Ministru, għall-Kap tal-Oppożizzjoni, għal kulħadd, peress illi f'din il-Kamra l-Membri huma kollha l-istess – biex jagħmel point of explanation, jew biex iżid fatti, jew biex imeri lil dak li jkun, jew biex jgħid li qed tiġi żgwidata l-Kamra (misleading the House) ma hux aċċettabbli.

Każ ta' żgwidar tal-Kamra jinqala' meta Ministru jkun qed iwieġeb waqt il-Ħin tal-Mistoqsijiet u jagħmel referenza għal dokument jew inkella informazzjoni li jkollu fil-file li jista' jkun mhux veritiera, u jkun qed jagħmilha deliberament, b'mod differenti minn dak li għandu, hemmhekk huwa każ ta' misleading the House.

Imma jekk ma taqbilx ma' Membru waqt dibattitu, hu min hu, dan tista' tagħmlu fil-ħin allokat għalik biex titkellem fejn tista' tagħmel l-argument kollu.

Din hija l-pożizzjoni tas-Sedja dwar point of order.

Dan ifisser li point of order ma jistax jintuża – u jien mhux se nippermetti li jintuża – biex Membru jwieġeb Membru ieħor li jkun qed jindirizza lill-Kamra.

Jiġifieri li tqum biex twieġeb jew biex tispjega xi ħaġa mhuwiex point of order u ma jistax jintuża biex jerġa' jsir argument ieħor politiku biex jirribatti dak li jkun qed jgħid il-Membru.

Point of order ma huwiex opportunità biex Membru jintervjeni fil-Kamra waqt diskussjoni u ma jistax jintuża minn Membru bħala opportunità biex jerġa' jżid tweġiba oħra għaliex ikun diġà tkellem.

Jekk Membru jkollu l-opportunità li jitkellem aktar tard, allura mbagħad hemmhekk jista' jagħmel l-argumenti kollha tiegħu.

Dan qiegħed ngħidu sabiex il-pożizzjoni tkun ċara.

Din id-definizzjoni ta' point of order toħroġ mill-proċedura ta' diversi parlamenti li jkollna kuntatt magħhom għalihom, anke fil-Commonwealth.

L-istess definizzjoni tapplika wkoll fil-Francophone countries u wkoll f'fora oħra Ewropej.

Dan huwa ruling li qed nagħtih proprju biex ma jkunx hemm problemi, għaliex se nkun qiegħed nimxi miegħu.

L-aħħar punt huwa – u dan qed ngħidu b'referenza għal punti mqajma mill-Onor.

Edwin Vassallo waqt l-aġġornament fejn kelli ngħidlu biex jirregola ruħu – li l-Ispeaker ma jidħolx f'diskussjonijiet u li skont il-Kostituzzjoni r-rwol tiegħu huwa li jżomm l-ordni fil-Kamra sabiex il-proċeduri jiġu osservati skont il-Kostituzzjoni.

L-Onor.

ROBERT CUTAJAR: Sur President, ovvjament mhux qed nikkontesta dak li għadek kif għedt, però rrid nagħmel domanda lilek bħala l-Ispeaker ta' din il-Kamra.

Meta għamilt referenza li xi ħadd miż-żewġ naħat tal-Kamra jkun qed jimmiżlijdja l-Kamra waqt dibattitu li jkun għaddej, jiġifieri l-ebda Deputat m'għandu dritt li jqum dak il-ħin u jiġbed l-attenzjoni?

U jekk le, f'liema okkażjoni d-Deputat, kien min kien miż-żewġ naħat tal-Kamra, iqum u jiġbed l-attenzjoni li qed jimmiżlijdja?

L-ISPEAKER: Sempliċi ħafna, Onor. Cutajar.

Il-persuna li tkun qiegħda f'dibattitu għandha l-ħin tagħha biex tagħmel dan, sakemm qiegħda in regola u mhi qed tikser l-ebda Ordni Permanenti tal-Kamra, għandha dritt tispiċċa d-dibattitu.

Jekk xi Membru, hu min hu, iħoss li dak il-Membru qal affarijiet li ma kinux veritieri, f'kull mument jista' jitlob ruling, jew id-direzzjoni lis-Sedja, sabiex tinvestiga, imbagħad tara hi bħalma jsir is-soltu.

Ġeneralment din tinqala' għaliex il-Ministru li jkun qed iwieġeb ikollu d-dokumenti f'idejh.

Jiġifieri idealment tinqala' waqt il-Question Time.

(Interruzzjonijiet) Kollox sew, imma mhux dak il-ħin; tagħmel osservazzjoni, bħalma jsir ħafna drabi, imbagħad is-Sedja tinvestiga u toħroġ bir-ruling tagħha.

Ir-ruling huwa deċiż.

Grazzi.

L-Onor.

EDWIN VASSALLO: Jiena lbieraħ fl-ebda ħin ma dħalt f'diskussjoni mas-Sedja.

Kont qed nagħmel kummenti fuq x'nista' nistenna, però fl-ebda ħin ma kont qed nistenna li s-Sedja tweġibni.

Seta' kien hemm min kien hemm.

Però naħseb għandi dubji kemm dak li għamilt inti stajt tagħmlu.

Grazzi.

L-ISPEAKER: Bir-rispett kollu, Onor. Vassallo, id-dubji żommhom għalik.

Naċċertak li naf x'jien ngħid, u int m'għandek l-ebda dritt tiddiskuti mas-Sedja.

Grazzi.

L-Onor.

CLAUDETTE BUTTIGIEG: Sur President, nitolbok li dan ir-ruling jiġi ċċirkolat mal-Membri kollha ta' din il-Kamra, għaliex bħalma għedt tajjeb ħafna inti, din qiegħda tiġri miż-żewġ naħat u filwaqt li ġrat lilek meta kont qiegħed fis-Sedja, ġrat lili wkoll ftit qabel meta kont qiegħda minflokok.

L-ISPEAKER: Grazzi ħafna, Onor. Buttigieg.

Naċċertak li se nagħmel traskrizzjoni tiegħu u niċċirkolah lil kulħadd.

Grazzi.

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI

MINISTERU GĦALL-ĠUSTIZZJA, KULTURA U GVERN LOKALI – KONSULENZA FUQ PUBLIC RELATIONS JEW KOMUNIKAZZJONI

L-ONOR.

Jason Azzopardi) staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid u jelenka kemm intefqu flus minn kull entità u dipartiment li jaqgħu taħtu, għal konsulenza fuq public relations jew komunikazzjoni, minn Marzu 2013 sal-jum li fih din l-interpellanza tkun imwieġba, maqsuma sena b'sena?

OWEN BONNICI (Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali): Ninforma l-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni għadha qed tinġabar u se tingħata f'xi seduta oħra.

Nitlob lill-Onor.

Interpellant japprezza li peress li l-ammont ta' entitajiet u dipartimenti huma kbar ħafna, qegħdin nagħmlu dak kollu li nistgħu biex inwieġbu malajr kemm jista' jkun.

L-ISPEAKER: L-Onor.

ROBERT CUTAJAR: Nixtieq niġbed l-attenzjoni tal-Ministru li din il-mistoqsija ilha li saret mit-13 ta' Novembru, 2017.

Ma nafx minn fejn qed tinġabar din l-informazzjoni, għax illum qegħdin fil-31 ta' Mejju, 2018!

L-ISPEAKER: Ovvjament, is-Sedja ma tistax tidħol fil-mertu tar-risposta.

OWEN BONNICI: Naf li l-Onor.

Cutajar huwa bniedem ġust u kif ngħid dak li se ngħid, naħseb li se jaqbel miegħi.

Huwa veru li d-domanda saret f'dik il-ġurnata, però peress li l-Onor.

Azzopardi jagħmel ħafna mistoqsijiet parlamentari, jiddependi meta titla' fl-aġenda.

I stand to be corrected, però għandi nifhem li l-mistoqsija telgħet fl-aġenda f'data ħafna wara li ssottomettiha.

(Interruzzjonijiet) Ippermettili ftit, Onor. Cutajar.

Ħalli nagħlaq u jekk għandek raġun, nagħtik ir-raġun, però safejn naf jien – onestament, bix-xogħol li għandna ma nsibx ħin biex nidħol fid-dettall ta' kif taħdem is-sistema, imma jekk hemm bżonn nidħol – meta Membru Parlamentari jagħmel id-domanda, tasal għand il-Ministru fil-mument li titla' biex tiġi mwieġba.

Għaldaqstant, peress li l-Onor.

Azzopardi huwa deputat li jagħmel ħafna domandi, kif għandu kull dritt u jagħmel sew, bħalma kont nagħmel jien meta kont fl-Oppożizzjoni, wieħed irid ikejjel meta d-domanda tasal għand il-Ministru mill-mument li d-domanda tkun telgħet fuq l-aġenda.

Filwaqt li nerġa' ngħid li I stand to be corrected, ma naħsibx li huwa ġust li jgħid li d-domanda ilha għandi minn Novembru, għax mhuwiex il-każ.

Jien tlabt li jkolli l-informazzjoni kollha, għax jien ma naqbadx u nwieġeb, imma qabel ma niffirma l-karti nara l-informazzjoni u nistudjaha, biex jekk ikun hemm affarijiet li għandi nkun naf bihom u nistaqsi dwarhom, nistaqsi qabel ma nwieġeb, għax ma rridx niġi hawn u ma nkunx ippreparat.

Jien nipprova nagħmel xogħli sew u nassigura lill-Kamra li d-domandi parlamentari neħodhom b'serjetà massima.

Kif tafu, jien dejjem nattendi fil-ħin tal-mistoqsijiet parlamentari.

Nerġa' nissottometti l-impenn tiegħi li din id-domanda tiġi mwieġba malajr kemm jista' jkun.

L-ISPEAKER: L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Meta jkun ġej is-sajf, normalment f'pajjiżna l-attivitajiet kulturali jonqsu daqsxejn u jiżdiedu dawk li ma jaqgħux taħt ir-responsabbiltà tal-Ministru Bonnici, però jiżdiedu l-festi fl-irħula, eċċetra.

Jista' l-Ministru jgħid jekk hux se jittieħdu xi inizjattivi, anke din is-sena, biex matul is-sajf l-attivitajiet kulturali jkomplu għaddejjin?

Fil-bidu ta' din is-sena kellna ħafna minnhom, speċjalment dawk li għandhom x'jaqsmu mal-V18.

OWEN BONNICI: F'Malta storikament dejjem konna nħarsu lejn is-sajf bħala x-xhur tat-turiżmu.

Għall-grazzja t'Alla, din il-ħaġa nbidlet u bis-saħħa tal-ħidma li saret matul l-aħħar ħames snin, it-turiżmu qiegħed għaddej matul is-sena kollha.

Aħna qegħdin intellgħu avvenimenti anke f'Jannar, fosthom il-Baroque Festival li dejjem ikun mifqugħ bit-turisti.

Dan iwassalni biex ngħid li minn sistema staġjonali ġejna għal sistema fejn essenzjalment it-turiżmu huwa matul is-sena kollha, però huwa veru li fis-sajf l-ammont ta' nies u l-ammont ta' attività li jkun hawn, hija xi ħaġa straordinarja.

Kieku jkolli ngħidlek x'kienet l-ikbar diffikultà fis-settur kulturali, probabbilment innissillek tbissima, għax waħda mill-akbar sfidi li kellna fis-settur kulturali mhijiex li ntellgħu l-attivitajiet.

L-attivitajiet intellgħuhom tajjeb ħafna, u mhux aħna biss imma anke s-settur privat, l-NGOs u l-għaqdiet fl-irħula li jtellgħu l-festi fis-sajf.

L-ikbar problema kienet kif se nagħmlu djarju biex l-attivitajiet ma jaħbtux.

Niftakar li fil-bidu li bdejna l-ħidma tagħna kienu jċempluli artisti lokali kbar biex jgħiduli li ma setgħux jippjanaw jekk ma jkunux jafu meta se jsir l-Arts Festival.

Irrid ngħid li bis-saħħa tal-ħidma li għamilna aħna u bis-saħħa tal-ħidma li saret fuq livell ċentrali mill-Uffiċċju tas-Sur Mario Cutajar, ħloqna l-app Kultura Malta li permezz tagħha jkollok djarju minn qabel tal-attivitajiet li jkunu se jsiru ġurnata b'ġurnata.

Din għenet ħafna biex jekk, pereżempju, band lokali tkun tixtieq tagħmel festival jew kunċert f'data partikolari, tkun taf x'festivals oħrajn hemm fl-istess ġurnata.

Daqshekk għandna attività kulturali fis-sajf.

L-Onor.

Camilleri staqsieni x'għandna ppreparat għas-sajf.

Sintendi, bħala Gvern, għandna l-programm straordinarju tal-Arts Council, fejn għal darb'oħra għandna festivals importanti ħafna.

Diġà kellna l-ewwel wieħed, li hu l-World Music Festival.

Fil-fatt, ġbarniehom f'erba' festivals kbar u għamilna kampanja ta' informazzjoni dwarhom.

L-Arts Festival din is-sena se jkun straordinarju.

Nixtieq nirringrazzja lill-Artistic Directors ta' kull festival tax-xogħol kbir li qegħdin jagħmlu.

Apparti l-Arts Council, hemm ukoll il-V18 li għandha impenn informali, biex ngħid hekk, li kull xahrejn tagħmel festa kbira b'saħħitha li tiġbed ħafna nies.

Jiġifieri tagħmel ħafna programmi żgħar matul is-sena u programmi artistiċi li mmirati għal sezzjonijiet speċifiċi, niche, imbagħad kull xahrejn jew kull għaxar ġimgħat tagħmel xi ħaġa kbira li tattira eluf ta' nies.

Fil-fatt, wara l-aħħar avveniment kbir li sar, li kienet il-festa l-kbira, issa jmiss il-Pageant of the Seas.

Kif tafu, f'Ġunju li ġej hemm il-Pageant of the Seas u nistieden lil kulħadd jattendi.

Se naraw il-Port il-Kbir isir palk teatrali fenomenali, fejn se jkun hemm xi ħaġa kbira ħafna.

Ma rridx nagħti ħafna dettall, għax inkella lil dak li jkun inneħħilu mis-sorpriża.

Jiġifieri, bejn wieħed u ieħor, kull xahrejn se jkun hemm dawn it-tip ta' avvenimenti kbar.

L-aħħar kelma hija dwar il-festivals li jsiru fil-komunitajiet, li huma importanti daqskemm huma importanti l-festivals li jsiru fil-Belt jew iktar.

Din hija xi ħaġa li nimbuttaw ħafna, u ndunajna li waħda mill-problemi li għandna hi li ħafna festivals jitħabbru minn tliet xhur qabel għal tliet xhur wara, fejn ikun hemm soċjetà li fi Frar tħabbar li se tagħmel rock festival f'Lulju.

Aħna ridna li nagħmlu ftehim magħhom biex ikunu jistgħu jippjanaw minn tliet snin bil-quddiem ħalli jekk ikollhom artist li jkunu se jġibuh tliet darbiet, ikunu jistgħu jitolbuh prezz irħas.

Bħala Arts Council ngħinuhom billi nagħtuhom ċerti pariri ta' kif jistgħu jżidu l-professjonalità tagħhom.

Il-livell diġà huwa għoli, però naħseb li dejjem ikun hemm fejn wieħed itejjeb.

Fil-fatt, aħna ffirmajna 11-il cultural partnership agreement, għax allaħares ikun il-Gvern biss li jagħmel il-festivals kulturali f'pajjiżna.

Huwa tajjeb li dawn isiru wkoll mill-NGOs u organizzazzjonijiet oħrajn, għax dik hija d-demokrazija.

Aħna rridu ngħinu biex dawn ikunu jistgħu jsiru.

Bħala eżempju ta' dawn il-festivals nista' nsemmi l-Beland Music Festival, li huwa l-ikbar festival mużikali fin-Nofsinhar ta' Malta.

Hija xi ħaġa sabiħa li tara l-entitajiet jagħmlu dan ix-xogħol kollu.

Irrid ngħid li s-soċjetajiet mużikali Maltin fis-sajf jagħmlu festa jew tnejn fil-ġimgħa.

Immaġinaw kieku l-Gvern kellu jagħmel żewġ festivals jew żewġ festi hu f'kull raħal kull ġimgħa.

M'għandux il-ħila, m'għandux ir-riżorsi, u ma jasalx.

Allura meta tiftakar kemm is-settur komunitarju jagħmel attivitajiet kulturali, tirrealizza kemm huwa importanti li nkomplu nsaħħu l-kultura fil-komunitajiet.

Din hija xi ħaġa li nemmnu fiha ħafna, allura nidejna fondi apposta għall-baned u dalwaqt se nqassmu t-tieni parti ta' dawn il-fondi.

Se nagħtu wkoll fondi biex inżidu s-sigurtà għal min jaħdem fil-kmamar tan-nar.

Ma nistax nitkellem dwar is-sigurtà fil-kmamar tan-nar mingħajr ma nsellem il-memorja ta' Colin, iż-żagħżugħ ta' 33 sena li tilef ħajtu traġikament fi splużjoni li seħħet ftit tal-jiem ilu.

Dawn huma affarijiet ta' swied il-qalb u naturalment irrid ngħaddi kliem ta' solidarjetà lill-familjari u l-għeżież tiegħu.

Il-memorja ta' Colin tfakkarna kemm irridu nkomplu naħdmu biex insaħħu s-sigurtà f'dawn il-postijiet.

Għalhekk ninsabu impenjati li nkomplu ngħinu lill-kmamar tan-nar jieħdu l-miżuri kollha neċessarji biex isaħħu s-sigurtà tagħhom.

Ftit ilu nidejna fond ta' madwar €170,000 biex il-kmamar tan-nar isaħħu s-sigurtà tagħhom u se nibqgħu għaddejjin b'dawn it-tip ta' programmi biex inkomplu ngħinu lil dan is-settur.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Is-Sedja tingħaqad mal-Ministru fil-kondoljanzi lill-familjari ta' Colin Muscat, li kont nafu sew.

L-Onor.

ALEX MUSCAT: Sur President, ovvjament ningħaqad magħkom biex insellem il-memorja ta' Colin Muscat, tifel Mosti li ħadem f'ħafna soċjetajiet Mostin.

Nuri solidarjetà miegħu u mal-qraba tiegħu.

Kif qal tajjeb il-Ministru, ħafna mill-avvenimenti kulturali li jsiru, b'mod partikolari fl-irħula u fl-ibliet tagħna, ikunu bbażati fuq il-volontarjat.

Il-Ministru diġà għamel aċċenn għall-għajnuna li qed joffri l-Ministeru tiegħu lil diversi soċjetajiet.

Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx ħsieb li ngħinu iktar lill-għaqdiet li b'xi mod huma involuti fl-organizzazzjonijiet tal-festi fid-diversi bliet u irħula tagħna?

Jekk iva, jista' jgħid x'forma ta' għajnuna qed naħsbu li nagħtuhom, jekk hux għajnuna finanzjarja jew hemmx il-ħsieb li nagħtu xi tip ta' għajnuna jew protezzjoni ulterjuri biex ngħinuhom itellgħu dawn il-festi u l-festivals li jikkaretterizzawna bħala Maltin?

L-ISPEAKER: Il-Ministru.

OWEN BONNICI: Sur President, se nagħmilha ċara li l-Gvern se jagħmel dak kollu li hu fil-poter tiegħu biex jipproteġi u jkabbar is-soċjetajiet mużikali Maltin u dak kollu li jagħmilna Maltin.

Allaħares jiġi żmien li ngħidu li s-soċjetajiet mużikali Maltin naqqsu mill-importanza tagħhom, jew addirittura m'għadhomx jagħtu dawn is-servizzi, għax il-kultura fil-komunità tagħmel differenza enormi.

Jien dejjem ngħid li kieku kellna nwaqqfu l-kultura f'Malta, ix-xemx tibqa' titla' filgħodu, in-nies imorru għax-xogħol xorta waħda, it-tfal imorru l-iskola, filgħaxija dak li jkun joqgħod jiekol mal-mejda, imma pajjiżna jkun qed jitlef il-kuntentizza li tagħti l-ħidma kulturali.

Mhux biss dik li ddoqq strument, imma li tkun parti minn familja kbira, li tqum filgħodu u tkun taf li filgħaxija se tagħmel xi ħaġa li togħġbok.

L-iktar ħaġa li taffaxxinani f'dawn is-soċjetajiet hi li jkollok tifel li jekk taqilgħu minn dik is-soċjetà tgħid li ma tantx għandu ħiliet, però kif titfgħu ġo soċjetà kulturali, jagħmillek l-isbaħ opra artistika li qatt tista' timmaġina!

Jien ġieli mort f'soċjetajiet fejn qaluli li l-bandalora għamilha tifel li fil-klassi kienu jgħidu li għandu diffikultajiet biex jitgħallem.

Dawn huma esperjenzi pożittivi li dawn is-soċjetajiet biss jistgħu jagħtuhom, u jekk ngħinu lil dawn is-soċjetajiet, mhux biss inkunu qed ngħinu lill-kultura timxi 'l quddiem u ngħidu li għandna iktar żgħażagħ li qed jitgħallmu jdoqqu, imma ngħinu lis-soċjetà tkun iktar b'saħħitha, fejn wieħed jirrispetta lill-ieħor u finalment is-soċjetà jkollha dak il-fattur li kull bniedem ifittex, il-kuntentizza fil-ħajja.

Allura kull sold li nagħtu huwa favur dawn l-affarijiet li qed insemmu.

Kif għidt, aħna għamilna fond biex ngħinu s-soċjetajiet mużikali per se, għax kien qed jiġri li meta s-soċjetajiet mużikali kienu japplikaw għall-fondi kulturali, kienu qed jikkompetu ma' kantanti tal-opri, ma' atturi u ma' artisti ta' ġeneru differenti.

Allura dehrilna li kellna nagħmlu xi ħaġa apposta għalihom bl-għan li jagħmlu proġetti fit-tul bħal, pereżempju, swali biex jgħallmu l-mużika.

Bħalissa qed nistudja l-pass li jmiss, li huwa dak li ngħinu lil tal-armar.

S'issa għenna lill-kmamar tan-nar u lis-soċjetajiet mużikali, allura naħseb li għandu raġun min jistaqsi meta se ngħinu lil tal-armar.

Dik hija l-analiżi li qegħdin nagħmlu bħalissa, u jalla jirnexxilna ngħinu lil tal-armar ukoll.

Irrid ngħid li apparti din l-għajnuna diretta kollha, għamilna għajnuna indiretta.

Hemm skema li ftit jafu biha, li kienet idea tas-Sur Alfred Camilleri li huwa s-Segretarju Permanenti tal-Finanzi.

Dan huwa bniedem li dejjem nitgħallem mingħandu.

Huwa ħareġ bl-idea ta' skema fejn bl-għajnuna tagħna min jagħmel xogħlijiet għal għanijiet kulturali jkun qed jieħu refund fit-taxxa ta' persentaġġ limitat ta' 200%.

Fis-soċjetajiet mużikali hemm ħafna kuntratturi li huma dilettanti.

Mela ejja ngħidu li jkun hemm kuntrattur li jagħmel xogħol ta' tiswija ta' faċċata ta' każin, u jagħmlu b'xejn.

Talli jagħmel dak ix-xogħol b'xejn, il-kuntrattur se jieħu refund fit-taxxa ta' 200%, limitat sa madwar €40,000 jew €50,000, però mhux ammont irriżorju.

Irrid ngħid li ħafna soċjetajiet mużikali ħatfuha din l-iskema u wżawha, allura rridu nagħmlu iktar bħalha, għax il-handouts huma importanti, però huma biss il-ħuta.

Issa aħna rridu nagħtu l-qasba, li tkun tikkonsisti fi skemi strutturali ta' inċentivi fiskali differenti.

Dan is-suġġett huwa għal qalbi ħafna.

Skema li qed naħdmu fuqha bħalissa hi li artist, għax huwa artist, meta jiġi biex iħallas it-taxxa jkun jista' jippjana t-taxxa tiegħu fuq tliet snin.

Mela filwaqt li min mhuwiex artist jippjana t-taxxa tiegħu sena b'sena, artist li forsi sena minnhom ikollu ħafna ngaġġi u s-sena ta' wara jieqaf biex jagħmel xi recordings ta' xogħol ieħor, ikun jista' jagħżel hu b'liema rata se jiġi ntaxxat f'dawk it-tliet snin.

Ikun hemm skema pubblikata minn qabel u jagħżel hu, biex jikkalibra l-karriera f'dawk it-tliet snin.

Dawn huma l-affarijiet li rridu nagħmlu.

Irrid ngħid li għall-grazzja t'Alla fis-settur kulturali, għalkemm mhux kollox hu perfett u hemm xi ttejjeb, sejrin 'il quddiem u naħseb li x-xogħol qed jinħass u qed jagħmel differenza.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-Mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Ministru Joe Mizzi.

TQEGĦID TA' KARTI

JOE MIZZI (Ministru għall-Enerġija u l-Immaniġġar tal-Ilma): Sur President, f'isem il-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima, inqiegħed fuq ilMejda talKamra:

Tagħrif dwar in-nefqa fuq konsulenza dwar public relations jew komunikazzjoni mid-dekasteru li għalih hu responsabbli l-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima, minn wara Marzu 2013, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 2399; u

f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabella li turi l-uffiċjali fid-dekasteru li għalih hu responsabbli l-Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ maħtura bħala kummissjunarji biex jagħtu l-ġurament u għalxiex jingħata l-ġurament, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 5876.

L-ISPEAKER: Grazzi.

JUSTYNE CARUANA (Ministru għal Għawdex): Sur President, inqiegħed fuq ilMejda talKamra:

Tabella li turi l-uffiċjali fid-dekasteru li għalih hi responsabbli l-Ministru għal Għawdex maħtura bħala kummissjunarji biex jagħtu l-ġurament u għalxiex jingħata l-ġurament, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 5878; u

Screenshot tas-sit fejn wieħed jara d-direct orders mogħtija mid-dekasteru li għalih hi responsabbli l-Ministru għal Għawdex, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 5900.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Ngħaddu għal Stqarrijiet Ministerjali.

DISKUSSJONI DWAR FTEHIM TAL-KAMRA

CHRIS FEARNE (Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa): Sur President, nixtieq nivverbalizza li lbieraħ kelli laqgħa tajba mal-kelliem ewlieni tal-Oppożizzjoni għas-Saħħa, l-Onor.

Stephen Spiteri, fejn tkellimna dwar kif l-aħjar nissuġġerixxu lill-Presidenti tal-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi u tal-Kumitat dwar il-Petizzjonijiet li nimxu dwar l-emendi għall-Abbozz ta' Liġi biex jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni tal-Embrijuni.

Fil-fatt, qbilna li l-laqgħat tal-Kumitat isiru l-ġimgħa d-dieħla.

Qed nissuġerixxu lill-Presidenti ta' dawn il-Kumitati li jiġu mistiedna l-NGOs u għaqdiet oħra li jkunu interessati li jindirizzaw lill-Kumitat, biex nisimgħu l-opinjonijiet tagħhom.

Jien personalment ili għal dawn l-aħħar ġimgħat niltaqa' prattikament mal-NGOs kollha involuti, imma jkun tajjeb li jkunu mistiedna fil-Kumitat ħalli jkunu jistgħu jesprimu l-opinjoni tagħhom, imbagħad inkomplu bid-diskussjoni fuq l-Abbozz u l-emendi li jista' jkun hemm, bħalma jiġri s-soltu.

Aħna ssuġġerejna li peress li hemm petizzjoni fuq l-istess emendi li tagħlaq nhar it-Tnejn, nhar it-Tlieta jkunu jistgħu jsiru l-laqgħat tal-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi u tal-Kumitat dwar il-Petizzjonijiet b'mod kunġunt, biex ikun hemm diskussjoni miftuħa u nisimgħu lil kulħadd, però l-Whip tal-Oppożizzjoni qed jgħidli li sa dalgħodu kien għad m'hemmx qbil.

L-ISPEAKER: L-Onor.

ROBERT CUTAJAR: Sur President, nieħu gost li l-Gvern qiegħed jaċċetta li l-Abbozz ta' Liġi dwar il-Protezzjoni tal-Embrijuni jiġi diskuss fil-Kumitat, għax kif taf is-Sedja, it-talba tal-Gvern waqt il-Kumitat Permanenti dwar ix-Xogħol tal-Kamra kienet li niddiskutuh hawnhekk.

L-Oppożizzjoni dakinhar ma tatx il-kelma tagħha u diġà għidna pubblikament li konna se nagħmlu t-talba lill-istess President tal-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi biex l-NGOs kollha li tkellmu fuq dan l-Abbozz ta' Liġi jiġu mistiedna.

Allura, min-naħa tagħna, nilqgħu dak li qed jipproponi l-Gvern, għax konna aħna li ssuġġerejna li d-diskussjoni m'għandhiex issir fil-Plenarja, imma ssir fil-Kumitat, fejn tista' tingħata l-possibilità lill-NGOs li tkellmu bil-qawwa kontra l-emendi kif proposti mill-Gvern, li jitkellmu.

Jien nittama li l-proċess ta' konsultazzjoni jkun bil-iktar mod wiesa' possibbli, biex fil-veru sens tal-kelma lil kull min semma' l-vuċi tiegħu dwar dawn l-emendi, nagħtuh ċans li jwassal il-messaġġ b'mod kalm u seren biex jasal ċar għand kulħadd.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Nifhem li hawn ftehim.

L-Onor.

STEFAN ZRINZO AZZOPARDI: Sur President, bħala President tal-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi, ġaladarba tqanqal il-punt u saret referenza għall-Kumitat li nippresiedi jien, irrid ngħid li naħseb li hija idea tajba li jingħata dan l-ispazju, biex qabel ma wieħed jiddiskuti fid-dettall l-Abbozz ta' Liġi li għandna quddiemna, ikun hemm l-opportunità li dawn iż-żewġ kumitati b'mod konġunt jisimgħu dak kollu li għandhom xi jgħidu l-NGOs, imbagħad wieħed ikompli bid-diskussjoni.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

ONOR.DAVID AGIUS: Sur President, kif qal l-Onor.

Cutajar, aħna m'għandna l-ebda diffikultà li l-NGOs jattendu għal-laqgħa tal-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi, anzi konna aħna li pproponejna dan mill-bidu nett.

It-tieni proposta min-naħa tal-Gvern hija li jingħaqdu flimkien il-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi u l-Kumitat dwar il-Petizzjonijiet.

Hemmhekk aħna naħsbu li hemm remits differenti, allura s'issa m'hemmx qbil min-naħa tagħna, u rridu nitkellmuha internament.

Ir-remit tal-Kumitat dwar il-Petizzjonijiet hu li jista' jagħmel ċerta analiżi u ċerti domandi, li huwa differenti minn dak tal-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi, allura naħseb li għandna nżommuhom separati.

L-ISPEAKER: Grazzi.

CHRIS FEARNE: Sur President, aħna se nistennew l-eżitu tad-diskussjoni bejn il-partijiet fi ħdan il-Partit Nazzjonalista fl-Oppożizzjoni biex jgħidulna xi tkun il-pożizzjoni aħħarija tagħhom.

Jien ilbieraħ iddiskutejtha mal-Onor.

Spiteri, u kien hemm dak il-ftehim, imma nifhem li jridu jiddiskutuha bejniethom u nitlobhom jagħtuna risposta.

Nixtieq li l-President tal-Kumitat Permanenti għall-Konsiderzzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi jagħmel l-istedina lil dawk l-NGOs u għaqdiet oħra interessati li jkunu preżenti għad-diskussjoni – ħaġa li ma nistax nagħmilha jien u lanqas inti Sur President – biex javżawna ħalli nkunu nistgħu nirregolaw il-ħinijiet ta' kif u meta se niltaqgħu.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

DAVID AGIUS: Sur President, irrid nifhem għalfejn hemm bżonn l-istedina, għax f'Kamra ta' Kumitat jista' jidħol min irid u m'għandu bżonn l-ebda stedina.

Aħna mill-Oppożizzjoni nistgħu nistiednu nies biex jiġu fil-Kumitat, imbagħad jekk xi ħadd ikun irid jitkellem, jieħu l-permess tal-Kumitat.

Jien nixtieq inkun naf x'għandu f'moħħu l-Gvern, jekk hux se nibdew niddiskutu klawsola klawsola bl-emendi, jew jekk il-Ministru jridx jagħmel diskussjoni, għax hemm differenza bejn li tibda tiddiskuti klawsola klawsola u li tagħmel diskussjoni b'mod ġenerali.

L-ISPEAKER: Grazzi.

CHRIS FEARNE: Sur President, ilbieraħ jien għamilt xi sagħtejn niddiskuti mal-kelliem tal-Oppożizzjoni u m'għandix problema li jiddiskuti internament mal-Oppożizzjoni, imbagħad jgħidilna xi ddeċieda.

Aħna nixtiequ li nhar it-Tlieta tibda d-diskussjoni fil-Kumitat.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Mela għalissa għad m'hemmx ftehim.

L-Onor.

DAVID AGIUS: L-irġulija bejn iż-żewġ naħat kienet titlob li d-Deputat Prim Ministru l-ewwel jistenna risposta min-naħa tagħna, imbagħad jiġi jitkellem fil-Parlament!

Issa jekk irid jgħaġġel, jiġri waħdu, imma jekk irid jimxi mal-Oppożizzjoni jrid iħallina niddiskutu, imbagħad niġu lura bir-risposta min-naħa tagħna.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Mhux se naċċetta iktar kummenti.

Jaraw il-partijiet bejniethom.

Il-ftehim ma ġiex reġistrat.

L-Onor.

ROBERT CUTAJAR: Lil hinn mill-argumenti li saru, irrid inkun ċar li jien u l-Onor.

Byron Camilleri bħala Whips tkellimna fuq elf ħaġa, però din il-parti li issa ħadna għaxar minuti fuqha, fl-ebda ħin ma tkellimnieha!

Jien nifhem li jekk kien hemm bdil fil-proċedura ta' kif jaħdmu l-kumitati, iż-żewġ Whips għandna nkunu tkellimna qabel ma niġu nitkellmu hawnhekk.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Id-Deputat Prim Ministru kien ċar; qal li hu avviċina lill-kelliem ewlieni tal-Oppożizzjoni għas-Saħħa.

Nieqfu hawn u nkomplu bix-xogħol tal-Kamra.

Ngħaddu għal Mozzjonijiet.

L-Onor.

MOZZJONIJIET

MOZZJONI TAL-OPPOŻIZZJONI DWAR IR-RAPPORT

TAL-PARLAMENT EWROPEW DWAR ĦASIL TA' FLUS U EVAŻJONI

TAT-TAXXA PPUBBLIKAT FIL-11 TA' JANNAR 2018

Jason Azzopardi u l-Onor.

Robert Cutajar, nipproponi li:

Billi nhar il-11 ta' Jannar 2018 il-Kumitat tal-Libertajiet Ċivili, Ġustizzja u l-Intern tal-Parlament Ewropew ippubblika r-rapport tiegħu wara ż-żjara li huwa kellu f'Malta fit-30 ta' Novembru 2017 bil-għan "to investigate alleged contraventions and maladministration in the application of Union Law in relation to money laundering, tax avoidance and tax evasion";

Billi r-Rapport imsemmi jelenka xejn inqas minn 13-il rakkomandazzjoni, fosthom:

1. li l-Kummissjoni Ewropea tara jekk l-awtoritajiet Maltin humiex jimplimentaw kif suppost id-direttivi tal-Unjoni Ewropea kontra l-ħasil tal-flus, speċjalment f'dak li għandu x'jaqsam ma' due diligence;

2. li l-Awtorità Bankarja tal-Unjoni Ewropea tara jekk il-Malta Financial Services Authority għandhiex kunflitti ta' interess fil-qadi ta' dmirijietha;

3. li l-Awtorità Bankarja tal-Unjoni Ewropea tara jekk il-Malta Financial Services Authority hijiex taqdi l-obbligi tagħha bħala regolatur in vista tan-nuqqas ta' azzjoni kontra l-Bank Pilatus u Nexia BT u kif dawn għad għandhom liċenzja biex joperaw fl-Unjoni Ewropea;

4. li l-Awtorità Bankarja Ewropea u l-Bank Ċentrali Ewropew għandhom jinvestigaw jekk il-Bank Pilatus għandux jibqa' jkollu liċenzja biex jopera fl-Unjoni Ewropea u jekk dawn għandhomx jintervjenu;

5. li l-Kummissjoni Ewropea trid tieħu nota tat-theddid li l-Bank Pilatus u d-ditta Henley & Partners għamlu lill-midja Maltija biex jagħlqu ħalq il-ġurnaliżmu Malti u kif dawn it-theddid ta' kawżi, li mhuma xejn għajr kawżi magħrufa bħala SLAPP, imorru kontra l-libertà tal-espressjoni;

6. li l-Kummissjoni Ewropea trid tanalizza l-impatt u l-implikazzjoni tal-programm ta' bejgħ ta' ċittadinanza Maltija u kif dan qed jiffomenta l-korruzzjoni, l-importazzjoni tal-kriminalità organizzata u l-ħasil tal-flus;

7. li dawk l-uffiċjali pubbliċi Maltin li huma implikati f'attività ta' korruzzjoni u ħasil tal-flus b'riżultat ta' dak li ħareġ mill-Panama Papers u diversi rapporti tal-FIAU għandhom jitneħħew mill-kariga tagħhom u jinġiebu quddiem il-ġustizzja mill-iktar fis, għax fin-nuqqas qed tkompli tiżdied il-perċezzjoni ta' impunità u ssir iktar ħsara lill-interessi tal-Istat;

8. li hemm bżonn ħafna xogħol biex jiżdiedu ċ-checks and balances fil-liġijiet Maltin sabiex jiġi limitat l-indħil tal-Prim Ministru sija fil-Ġudikatura u l-mezzi tax-xandir;

9. li l-kariga tal-Avukat Ġenerali jeħtieġ tkun riformata biex jinfired ir-rwol ta' Prosekutur minn dak ta' konsulent legali tal-Gvern;

10. li l-Kummissarju tal-Pulizija ma jibqax jinħatar mill-Prim Ministru;

11. li tissaħħaħ il-liġi tal-Whistleblower u biex is-Sur Jonathan Ferris, eks impjegat tal-FIAU, jingħata iktar protezzjoni sija mill-Pulizija u sija mil-Liġi tal-Whistleblower;

12. li l-Gvern għandu jżid qatigħ it-trasparenza fil-pubblikazzjoni tal-ismijiet taċ-ċittadini Maltin ġodda taħt l-IIP;

13. li l-Gvern għandu jżid bis-saħħa u bis-serjetà l-ġlieda kontra l-korruzzjoni u jiżdiedu l-investigazzjonijiet u l-prosekuzzjoni kontra d-delitti finanzjarji u l-korruzzjoni;

14. li għandu jkun hemm investigazzjoni dwar ix-xiri ta' voti qabel l-elezzjoni ġenerali permezz ta' ingaġġ ta' impjegati mal-Gvern, ħruġ ta' permessi u promotions fl-Armata.

Billi dawn ir-rakkmandazzjonijiet huma ta' gravità u serjetà bla ebda preċedent kontra Malta u jolqtu mill-viċin immens is-saltna tad-dritt f'Malta;

Billi dan ir-Rapport u r-Rakkmandazzjonijiet tiegħu jolqtu fil-laħam il-ħaj id-dehra ta' Malta barra minn xtutna bi ħsara kbira fuq medda ta' żmien għall-impjiegi tal-Maltin u Għawdxin onesti, ta' rieda tajba, ħawtiela u għaqlin;

Billi sija r-Rapport u r-Rakkmandazzjonijiet tiegħu mhuma xejn ħlief daqqa ta' ħarta kbira u theddida gravi għall-ħidma ta' eluf ta' professjonisti u ħaddiema Maltin u Għawdxin li fl-aħħar snin ħadmu bl-għaraq ta' ġbinhom biex bnejna qasam ta' servizzi finanzjarji b'reputazzjoni impekkabbli, attraenti, u kalamita għall-investiment li ħoloq eluf ta' impjiegi f'pajjiżna;

Billi issa hu ċar iktar minn qatt qabel li l-inerzja tal-awtoritajiet Maltin li jinvestigaw persuni Maltin esposti politikament fuq korruzzjoni u ħasil ta' flus minn meta ħarġu l-Panama Papers 'l hawn, jekk mhux ukoll kompliċità attiva biex tinħeba kull traċċa ta' delitti finanzjarji, qed tkun ta' dannu kbir u irrimedjabbli għall-interessi tal-Istat Malti, speċjalment fil-qasam tas-servizzi finanzjarji u l-eluf ta' impjiegi li jħaddan;

Għalhekk din il-Kamra tirriżolvi li:

hu fl-interess nazzjonali tagħna lkoll li din il-Kamra tiddiskuti, tanalizza, teżiġi u tirriżolvi favur li dawn ir-Rakkmandazzjonijiet tar-Rapport imsemmi jkunu implimentati mill-Gvern sa żmien qasir u definit.

L-ISPEAKER: Min jissekonda?

L-ISPEAKER: L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Sur President, f'isem in-naħa tal-Gvern qed inressaq emenda għall-mozzjoni moqrija mill-Onor.

Għaldaqstant, qed nipproponi li:

Jitneħħa l-kliem minn "Billi r-rapport imsemmi jelenka xejn inqas" sal-kliem "tar-Rapport imsemmi jkunu implimentati mill-Gvern sa żmien qasir u definit.",

U minflok jidħol is-segwenti:

"Billi r-Rapport għamel diversi rakkmandazzjonijiet lill-Gvern ta' Malta;

U billi l-Gvern ta' Malta filwaqt li wieġeb għall-imsemmi rapport u għar-rakkmandazzjonijiet li saru fih mill-ewwel għamilha ċara:

Illi l-Gvern ta' Malta huwa miftuħ għad-diskussjoni dwar it-titjib fl-istituzzjonijiet u jilqa' rakkmandazzjonijiet li jistgħu jkomplu jsaħħu l-governanza, fosthom rakkmmandazzjonijiet li diġà twettqu jew bdew jitwettqu.

Illi l-Gvern, qabel l-imsemmi rapport, kien diġà wettaq, kompla jwettaq u qed iwettaq numru ta' bidliet.

Fost dawn hemm id-dħul fis-seħħ u l-implimentazzjoni tar-Raba' Direttiva Kontra l-Money Laundering kif ukoll titjib u tisħiħ tal-Malta Financial Services Authority.

Illi l-Gvern daħħal fis-seħħ liġijiet favur it-tisħiħ tal-libertà ġurnalistika, it-tneħħija tal-libell kriminali u anke miżuri anti-SLAPP fuq livell lokali.

Il-Gvern huwa wkoll favur liġi Ewropea anti-SLAPP li tkun enforzabbli fl-Istati Membri tal-Unjoni Ewropea.

Illi tinnota wkoll li l-Kummissjoni Ewropea diġà analizzat il-programm ta' Ċittadinanza b'Investiment ta' Malta.

Kif ukoll tinnota li issa l-Kummissjoni Ewropea għaddejja b'xogħol ta' analiżi ta' xejn anqas minn programmi simili fi 12-il pajjiż Membru Stat tal-Unjoni Ewropea, f'liema analiżi Malta kkoperat bis-sħiħ f'ġieħ it-trasparenza.

Illi tfakkar li kull allegazzjoni qed tiġi investigata u fil-fatt hemm għaddejjin proċessi ġudizzjarji li nfetħu minn membri ta' din il-Kamra.

Liema inkjesti għandhom jitħallew isiru b'sens ta' ġustizzja u mhux, kif hawn min qed jipprova jagħmel, idawwarhom f'ballun politiku.

Tinnota wkoll li diversament mil-liġijiet ta' xi pajjiżi oħra Ewropej tippermetti anke liċ-ċittadin privat illi jitlob direttament li Maġistrat jiftaħ inkjesta;

Tinnota wkoll kif diversament milli sar fl-istorja tal-Ġudikatura Maltija, għall-ewwel darba mill-2016 lil hawn l-Eżekuttiv jimxi fuq parir ta' kumitat imwaqqaf bil-Kostituzzjoni u magħmul mill-Prim Imħallef, l-Avukat Ġenerali, l-Ombudsman, l-Awditur Ġenerali u l-President tal-Kamra tal-Avukati.

Dan għall-ewwel darba qed idaħħal checks and balances aħjar sabiex tiġi limitata d-diskrezzjoni tal-politiku fil-Ġudikatura.

Tinnota wkoll li bdew isiru u se jibqgħu jiġu mtejba u msaħħa istituzzjonijiet li minn dejjem kienu rispettati bħall-Uffiċċju tal-Avukat Ġenerali, kif ġie rikonoxxut mill-aħħar rapport tal-GRECO, u anke l-Korp tal-Pulizija.

Liema istituzzjonijiet jixirqilhom kull tifħir għall-ħidma sfiqa tagħhom.

Illi tinnota li fost l-ewwel miżuri ta' dan il-Gvern kienet id-dħul fis-seħħ ta' Whistleblower Act kif ukoll it-tneħħija ta' preskrizzjoni fuq reati ta' korruzzjoni mwettqa mill-politiċi; ta' min jieħu konjizzjoni li Malta hija fost ammont żgħir ħafna ta' Membri Stati tal-Unjoni Ewropea illi għandhom liġi tal-Whistleblower.

Illi l-Programm ta' Ċittadinanza b'Investiment għaddej minn proċess ta' konsultazzjoni biex jissaħħaħ.

U li l-programm ta' Malta huwa fost l-uniċi li jippubblika l-ismijiet ta' min jieħu ċittadinanza Maltija; permezz ta' dan il-programm li wassal għal Fond Nazzjonali għall-Iżvilupp Soċjali li bis-saħħa tiegħu qed isiru diversi proġetti ta' fejda għal pajjiżna.

Illi l-Ministeru tal-Finanzi nieda strateġija kontra Money Laundering u ffinanzjar ta' terroriżmu filwaqt li qed ikompli jsaħħaħ il-ġlieda kontra reati ekonomiċi oħra billi waqqaf kumitat nazzjonali ta' kordinament kontra Money Laundering u Iffinanzjar ta' Terroriżmu.

Dan il-programm jinvolvi 'l fuq minn 50 inizjattiva li għandhom jiġu implimentati fuq tliet snin.

Illi din il-mozzjoni tinnota wkoll li rapport tal-OSCE li analizza l-elezzjoni ġenerali f'Malta ma wasal għall-ebda konklużjoni li kien hemm xi prattiċi skorretti.

Dan filwaqt li għall-ewwel darba ddaħħlet fis-seħħ Liġi dwar il-Finanzjament tal-Partiti.

Din il-mozzjoni tinnota wkoll ir-riżultati u l-avvanzi fil-qasam tal-Ġustizzja kif elenkati bl-iktar mod sod fil-Justice Scoreboard ippubblikat mill-Kummissjoni Ewropea, tant li pajjiżna ġie fl-ewwel post fl-Unjoni Ewropea kollha fejn tidħol il-clearance rate fil-kamp ċivili, amministrattiv u kummerċjali.

Illi din il-Kamra tesprimi t-tħassib tagħha għall-fatt illi uħud mir-rakkmandazzjonijiet fir-rapport ma kinux se jservu l-iskop li jtejbu l-governanza billi huma bbażati fuq premessi u rapporti li jonqsu milli jagħtu stampa vera tal-Gvern u tal-istituzzjonijiet f'Malta.

Għalhekk l-għan ewlieni tal-Gvern hu li jkompli għaddej bi djalogu kostruttiv mal-istituzzjonijiet Ewropej sabiex flimkien isir xogħol għal Malta aħjar;

Għalhekk din il-Kamra tirriżolvi:

Illi tagħti l-appoġġ kollu lill-Gvern biex ikompli fil-proċess meqjus u miftuħ ta' riformi tas-sistemi legali u kostituzzjonali ta' Malta u fil-proċess ta' djalogu kostruttiv kemm f'Malta kif ukoll mal-Kummissjoni Ewropea, mal-Parlament Ewropew u ma' diversi organizzazzjonijiet internazzjonali oħra.

Dan minħabba li d-demokrazija f'pajjiżna hija ħajja u wieħed irid jibqa' jaħdem dejjem favur it-tisħiħ tagħha.

Illi tappoġġja t-tisħiħ tas-Saltna tad-Dritt b'mod illi l-Ġudikatura titħalla tkompli l-inkjesti li qiegħda twettaq mingħajr ma tiġi soġġetta għal pressjonijiet mhux xierqa u għal attakki intiżi biex joskuraw l-integrità tagħha, dan għax min jemmen fis-Saltna tad-Dritt tassew għandu jħalli l-istituzzjonijiet ġudizzjarji jaħdmu fil-libertà sabiex issir ġustizzja, mingħajr pressjoni minn min irid jipprova jinfluwenza l-kors tal-ġustizzja.

Tħeġġeġ lill-Gvern biex ikompli jiddefendi l-interess nazzjonali u l-interessi tal-poplu Malti u Għawdxi kollu fil-ħidma tiegħu.".

L-ISPEAKER: Min jissekonda?

MICHAEL FARRUGIA (Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali): Nissekonda.

L-ISPEAKER: Skont il-ftehim milħuq id-diskussjoni fuq din il-mozzjoni għandha tieħu seduta waħda, u allura sa nofsinhar, bil-ħin jinqasam indaqs bejn kelliema tal-Gvern u kelliema tal-Oppożizzjoni, bl-introduzzjoni u l-għeluq mill-Oppożizzjoni.

L-Onor.

SIMON BUSUTTIL: Sur President, kif jaf kulħadd mhux normali li l-Parlament jiltaqa' l-Ħamis.

Qed jiltaqa' l-Ħamis b'eċċezzjoni fuq talba tal-Oppożizzjoni li talbet din is-seduta biex niddiskutu rapport dwar Malta li ħareġ mill-Parlament Ewropew.

Il-fatt minnu nnifsu li din hija seduta mitluba mill-Oppożizzjoni minflok mill-Gvern diġà għandu jitlobna nirriflettu.

Għalfejn fuq rapport bħal dan kellha tkun l-Oppożizzjoni li titlob li niddiskutuh?

Li kien għall-Gvern, dan ir-rapport tal-Parlament Ewropew dwar pajjiżna li ħareġ fil-11 ta' Jannar li għadda lanqas biss iddiskutejnieh f'din il-Kamra.

Kellha tkun l-Oppożizzjoni li titlob għal dan, għax minn meta ħareġ dan ir-rapport għaddew kważi ħames xhur.

Mhuwiex soltu li l-Parlament Ewropew jagħmel rapport dwar pajjiż membru tal-Unjoni Ewropea li jkun kritiku daqskemm hu kritiku dwar pajjiżna dan ir-rapport.

Taqbel jew ma taqbilx ma' dan ir-rapport, bħala minimu għandek tieqaf taħseb u tgħid: Għalfejn istituzzjoni daqshekk importanti qiegħda titkellem b'dan il-mod fuq Malta?

X'hemm ħażin?

Ejjew nirriflettu tassew minflok ma ndaħħlu rasna fir-ramel daqslikieku m'hemm xejn, kif qed tipprova tagħmel in-naħa tal-Gvern bl-emenda proposta għal din il-mozzjoni, li jien smajtha issa għall-ewwel darba, li tibdel kompletament din il-mozzjoni u ġġibha tinqara daqslikieku f'pajjiżna mhu qed jiġri assolutament xejn fuq dan is-suġġett.

Sur President, mhuwiex soltu li l-Unjoni Ewropea tieħu passi fil-konfront ta' pajjiżi membri tagħha.

Kif jaf kulħadd, hemm 28 pajjiż membru tal-Unjoni Ewropea fejn għandu x'jaqsam mal-kamp tal-ġustizzja u s-saltna tad-dritt, jiġifieri li l-istituzzjonijiet f'dak il-pajjiż jiffunzjonaw.

Fost l-eċċezzjonijiet hemm il-Polonja, li fil-każ tagħha l-Kummissjoni Ewropea fetħet proċeduri taħt artiklu 7 tat-Trattat, li hija l-ewwel darba li ġrat.

Meta dan iseħħ tkun qiegħed tagħfas litteralment in-nuclear button fil-konfront ta' pajjiż membru li jista' jispiċċa minn membru u saħansitra jitlef ċerti drittjiet bħala membru.

Il-Kummissjoni ħadet interess attiv fil-konfront ta' pajjiżi oħra bħall-Ungerija, ir-Rumanija u issa anke pajjiżna.

Erba' pajjiżi tal-Unjoni Ewropea, inkluż pajjiżna, li dwarhom qed iqumu mistoqsijiet dwar jekk l-affarijiet humiex sejrin sew jew le.

Minnu nnifsu, dan għandu jġegħilna naħsbu, nirriflettu u nkunu onesti magħna nfusna, għax huwa faċli li xi ħadd iqum u l-verità jaqlibha rasha 'l isfel u saqajha 'l fuq!

Dik hija l-iktar ħaġa faċli, imma b'daqshekk ma tkunx qed issolvi l-problema.

Biex issolvi l-problema, l-ewwel trid tirrikonoxxi li teżisti.

Il-Gvern, anke bl-emendi tiegħu, qiegħed imeri s-sewwa magħruf u jdaħħal rasu fir-ramel daqslikieku mhu qed jiġri xejn, daqslikieku dan ir-rapport hu xi ħmerija jew invenzjoni, però mhuwiex, għax huwa bbażat fuq il-verità tal-fatti.

Dan ir-rapport fih 13-il rakkmandazzjoni li kieku kelli nagħsarhom, kont nagħsarhom fi tnejn, li huma dawn.

L-ewwel nett, il-ġustizzja.

Dan ir-rapport qed jgħid li għandha ssir ġustizzja fuq il-każ ewlieni ta' korruzzjoni li jinvolvi liċ-Chief of Staff tal-Prim Ministru u lill-Ministru Konrad Mizzi.

Dan ir-rapport qiegħed jgħid: Ħudu passi fil-konfront tagħhom.

Qiegħed jitlob lill-Prim Ministru jwarrab lil dawn it-tnejn u jressaqhom għall-ġustizzja, għax jekk ma jagħmilx hekk – qed jgħid ir-rapport – se ssir ħsara kbira lil pajjiżna, għax pajjiżna jkun qiegħed jibgħat messaġġ li hawn Malta hawn kultura ta' impunità, jiġifieri li tista' tikser il-liġi u ma jiġri xejn, sakemm tkun qiegħed hemm fuq.

Ara jekk tkun ċittadin komuni, jarrestawk mill-ewwel u jressquk il-Qorti, u jekk ħaqqek hekk għandu jsir, imma jekk tkun iċ-Chief of Staff tal-Prim Ministru jew il-Ministru Konrad Mizzi, ma jitteħdux passi kontrik.

Dak huwa ħażin, għax il-liġi qiegħda hemm għal kulħadd.

Hekk jgħidu l-Qrati fl-Italja, u wara kull imħallef hemm dan il-motto, din l-għajta għall-ġustizzja, li suppost iħaddan kull min jemmen fil-ġustizzja.

Dan li għadni kif spjegajt nixtieq naqrah, biex ħadd ma jaħseb li qed nesaġera.

Ir-rapport f'paġna 29.1 jitkellem dwar x'passi qiegħed jitlob li tieħu Malta, u jgħid hekk:

Min huma l-persuni li nqabdu fil-Panama Papers?

Sempliċi!

Issa r-rapport qed jgħid li dawn għandhom jitneħħew u jitressqu għall-ġustizzja "as swiftly as possible".

Ir-rapport ikompli hekk:

Jekk iżommuhom hemm se taffettwaw ħażin il-kredibilità tal-Gvern.

Qed jgħid li jekk tħalluhom hemm se żżidu l-impressjoni li diġà hawn, li f'Malta hawn l-impunità.

Dawn jistgħu jagħmlu li jridu għax ħadd ma jieħu passi kontrihom, u din se tagħmel ħsara akbar lill-pajjiż.

Terġa', jista' jkun li dawn għadhom għaddejjin bl-allegat reati kriminali tagħhom!

Meta naqra dan il-paragrafu ngħid: Hemm bżonn li jgħidhielna l-Parlament Ewropew din?

Hemm bżonn li l-Oppożizzjoni tgħidha lill-Gvern?

Il-Gvern mhuwiex kapaċi jirrealizza waħdu li jekk mhux se jneħħi lil Keith Schembri u lil Konrad Mizzi u jressaqhom il-Qorti, wara investigazzjoni tal-Pulizija li qatt ma saret, ikun qiegħed jagħmel ħsara kbira lill-interess tal-pajjiż?

Il-Gvern fl-emenda qiegħed jgħid li hu qed jimbotta l-interess tal-pajjiż, meta fil-verità qiegħed ikisser l-interess nazzjonali, għax din hi l-impressjoni li qed nibagħtu!

Irrid nagħmilha ċara li m'għandux ikollna bżonn l-istituzzjoni Ewropea tgħidilna biex nagħmlu dak li huwa ovvju.

Dak hu l-ewwel punt tiegħi.

It-tieni punt, kieku kelli nagħsar dan ir-rapport u t-13-il rakkmandazzjoni tiegħu, huwa li l-istituzzjonijiet f'pajjiżna mhux qegħdin jiffunzjonaw kif suppost.

Huwa veru li hemm l-istituzzjonijiet.

M'għandix dubju li kelliem wara l-ieħor tal-Gvern se joqogħdu jgħidulna bl-istituzzjonijiet li għamlu, għax dawn huma professuri biex jiftħu aġenziji, entitajiet u istituzzjonijiet ġodda, imma l-punt mhuwiex li jkun hemm l-istituzzjonijiet.

Il-punt hu li l-istituzzjonijiet jieħdu l-passi meta xi Keith Schembri jew xi Konrad Mizzi jinqabdu b'kumpanija fil-Panama ħalli jgħaddu l-flus minnha!

U hemm, l-istituzzjonijiet ma ħadmux!

Ma ħadimx il-Korp tal-Pulizija, m'għamilx xogħlu l-Avukat Ġenerali, u l-FIAU baqgħet ma qaltilniex jekk ir-rapport dwar Konrad Mizzi spiċċatux jew le.

Għall-inqas għidilna, għax huwa fl-interess pubbliku li nkunu nafu jekk rapport ta' investigazzjoni tal-FIAU li ġie mibdi sentejn ilu spiċċax jew le, intbagħatx għand il-pulizija jew le, itteħdux passi jew le.

Li nafu dwar l-FIAU huwa dak li ġie leaked.

U jien ngħid: Imnalla ġie leaked, għax kieku dawn kienu jaħbulna l-fatt li nies bħal Keith Schembri nqabad jieħu l-flus minn fuq il-passaporti.

Imnalla ħarġu dawn ir-rapporti, għax kieku dawn l-affarijiet kienu jibqgħu moħbija, u minflok jieħdu passi kontra min kixef.

Qed ngħid imnalla, għax kieku ma sarx hekk, il-pubbliku ma kien ikun jaf xejn.

Riedu jaħbu dak li qiegħed isir ħażin, meta suppost għandek tikxfu biex il-ġustizzja tkun tista' ssir.

Mela dawn huma ż-żewġ rakkmandazzjonijiet ewlenin, li jekk mhux se jittieħdu passi kontra Keith Schembri u Konrad Mizzi se ssir ħsara kbira lil Malta, u li l-istituzzjonijiet mhux qed jiffunzjonaw kif suppost.

Mhux billi jkollok l-entitajiet, l-awtoritajiet u l-istituzzjonijiet fil-pajjiż, imma jridu jaħdmu, u jridu jaħdmu l-aktar fil-konfront ta' min għandu l-iktar poter, għax inkella niġu bi stat li ma jiffunzjonax sew.

X'kienet ir-reazzjoni tal-Gvern?

Ir-reazzjoni tal-Gvern kienet li m'għamel assolutament xejn!

Fil-fatt għaddew kważi ħames xhur u ma tteħdux passi kontra Keith Schembri u Konrad Mizzi.

Jidher ċar li l-Prim Ministru ma jridx – jien se nżid oħra, ħalli nkun ċar u skjett f'dak li qiegħed ngħid, Sur President – jew m'għandux l-awtorità politika u morali li jneħħi lil Keith Schembri u Konrad Mizzi.

Tafu għalfejn?

Għax jekk ineħħi lilhom ikollu jinżel hu!

Dik hi l-kwestjoni kollha!

Dawn inqabdu; hemm allegazzjonijiet kbar li għamlu reat kriminali, imma l-Prim Ministru żammhom hemm u daħal f'morsa, għax issa għaddew sentejn, tgerbeb magħhom u tilef kull awtorità li jkeċċihom.

Mela mhux ta' b'xejn li l-Prim Ministru mhux qed jieħu azzjoni fil-konfront ta' Ministri oħra!

Sirna nafu li hemm Ministru li siefer mit-taxxi tagħna, Alla jbierek fil-weekend.

Dan meta kulħadd jaf li fil-weekend ma jsirux laqgħat tal-gvernijiet, ħlief f'każ ta' xi konferenza eċċezzjonali.

Dan mar Monaco, fejn qed issir il-grand prix!

Hu qal li m' attendiex għall-grand prix.

Ħasibna imbeċilli?!

F'Monaco m'għandekx għalfejn tattendi għall-grand prix, għax toħroġ fil-gallarija tal-hotel, speċjalment jekk tkun ħallast €11,000 għal tlett jiem, u tkun qiegħed tattendi l-grand prix.

(Onor. Membri: Hear, hear) Ħaseb li se jgħaddina minn għajn il-labra l-Ministru Chris Cardona?

Dażgur li ma jeħux passi kontra Chris Cardona l-Prim Ministru!

Ma jistax, għax fuq Keith Schembri u Konrad Mizzi ma ħax passi, allura tilef kull awtorità morali, u jien ngħid politika.

Il-Prim Ministru seta' kien parti mis-soluzzjoni sentejn ilu, u kieku ħa passi mill-ewwel jien kont inkun l-ewwel wieħed li naqlagħlu l-kappell u ngħidlu: Prosit, ħriġt ta' raġel.

Issa għaddew sentejn u m'għamel xejn apposta, u jien ngħid li issa sar kompliċi magħhom.

Minflok parti mis-soluzzjoni l-Prim Ministru sar parti mill-problema!

Ir-reazzjoni tal-Gvern kienet dik li m'għamel xejn.

Qed jagħmel iktar il-Gvern, għax qed jgħid li din hija ħsara li qed tagħmel l-Oppożizzjoni, li qed jagħmel Simon Busuttil u li jagħmlu ċerti ġurnalisti bħal Daphne Caruana Galizia, li issa spiċċat inqatlet.

Dawn kollha skużi.

M'għandix dubju li kelliem wara ieħor tal-Gvern tgħidx kemm se jgħidulna li dan ir-rapport sar fuq talba tagħna u li aħna qed nagħmlu l-ħsara.

M'għandix dubju li se jgħidu hekk, però nixtieq li n-nies li se jisimgħu lill-kelliema tal-Gvern jirriflettu.

Din qisha sitwazzjoni fejn xi ħadd ikun daħal fid-dar tiegħek biex jisraq, inti qbadtu, rajtu b'għajnejk u mort tagħmel rapport għand il-Pulizija.

Għax dan ix-xi ħadd jaf lil xi ħadd fil-gvern, jaf lil xi ministru, jew hu tal-klikka, ma jeħdux passi kontrih u l-istorja jdawruha kontrik u jgħidu li inti qed tagħmel il-ħsara għax trid li jittieħdu passi kontra dak il-ħalliel.

Skużi, mela n-nies injoranti?

Min qiegħed jagħmel il-ħsara?

Min irid li jittieħdu passi fuq korruzzjoni jew min wettaq il-korruzzjoni?!

(Interruzzjonijiet) Qed jgħiduli li qed nigdeb; ma nafx min qalha!

MR SPEAKER: Ma rridx kummenti, jekk jogħġobkom.

SIMON BUSUTTIL: Sur President, skont ir-rulings tiegħek dan huwa każ ta' point of order.

Fir-rulings tiegħek inti għedt li meta xi ħadd juża kliem dispreġjattiv fil-konfront ta' ħaddieħor, ikun każ ta' point of order.

L-ISPEAKER: Għidtilkom li m'hemmx kummenti.

M'għandekx għalfejn tiddibatti fuqha.

Għandek l-ordni, tista' tkompli titkellem.

SIMON BUSUTTIL: L-ordni tiegħek diġà nkisret, Sur President.

Minflok ma qiegħed tiddiskuti miegħi, imissek għedt lill-Onor.

Membru li l-kelma "qed jigdeb" hija kelma żbaljata.

Hekk imissek għedt, Sur President, għax il-ġustizzja trid issir b'mod ugwali ma' kulħadd.

L-ISPEAKER: U hekk se jsir.

Kompli bid-diskussjoni.

SIMON BUSUTTIL: Missek tlabtu jirtiraha dik il-kelma, meta qal "qed jigdeb".

L-ISPEAKER: Onorevoli, issa meta titkellem inti, għid għalfejn mhux qiegħed jgħid il-fatti eżatti.

Kompli bid-diskors tiegħek, Onor. Busuttil.

SIMON BUSUTTIL: Sur President, qed jgħidu … Smajtu lill-Onor.

Glenn Bedingfield jgħid li qed nigdeb?

L-ISPEAKER: Ma tkunx kelma parlamentari jekk jgħidlek li inti giddieb, imma ma qalhiex.

Tista' tkompli.

SIMON BUSUTTIL: Alla jbierek, Sur President, veru qiegħed tagħtina protezzjoni!

Qed tagħtina protezzjoni kbira!

L-ISPEAKER: Ir-rulings qegħdin ċari.

SIMON BUSUTTIL: Sur President, ħalli ngħidlek jekk hux qed ngħid il-verità jien.

Ftit iktar minn xahar ilu, bħala parti minn The Daphne Project ħarġet email li tikxef il-pjan li kellhom biex jieħdu €150,000 fix-xahar.

Jekk din ħarġet, mhux talli mhijiex gidba, talli hija l-verità.

Jien tlabt li ssir inkjesta u l-qorti qaltli li hemm inkjesta miftuħa u dehrilha li dik l-inkjesta għandha ssir f'waħda.

Jien qed ninsisti li ssir inkjesta, imma taf x'inhi r-risposta tal-Gvern?

Ħalli ngħidlek, u nagħlaq biha.

Ir-risposta tal-Gvern hi li ma jridx li tibda l-inkjesta biex jiġi investigat dan l-iskandlu ta' Panama Papers.

Allura kif tiġu hawnhekk illum u tgħidu: "Hemm l-inkjesti l-Qorti, ħalluhom għaddejjin?".

Għax ma triduhomx isiru!

Mela l-Prim Ministru tilef kull awtorità morali u politika li jieħu l-passi.

Allura l-appell tiegħi hu li ladarba l-Prim Ministru tilef dik l-awtorità, id-deputati tan-naħa l-oħra tal-Gvern iridu jħarsu lejn l-interess nazzjonali u jaraw eżattament għalfejn sar dan ir-rapport u għalfejn il-membri tal-Parlament Ewropew immexxija minn Deputat mhux min-naħa tagħna imma min-naħa tagħkom, għamlu dan ir-rapport u llum se jerġgħu jiġu b'delegazzjoni - għax ma sar xejn - ħalli jirriflettu fuq x'inhu tassew l-interess nazzjonali.

Hawnhekk hawn konflitt bejn l-interess personali tal-Prim Ministru, ta' Keith Schembri u ta' Konrad Mizzi u l-interess nazzjonali.

Għalhekk jien nitlob lil kulħadd f'din il-Kamra biex jivvota favur l-interess nazzjonali.

Grazzi ħafna.

L-ISPEAKER: Aktar rimarki?

L-Onor.

OWEN BONNICI: Sur President, l-interess nazzjonali tipproteġih bil-fatti u mhux b'aġir kundanabbli.

L-interess nazzjonali tibża' għalih u tħarsu meta fil-mument tal-prova taġixxi b'mod li tagħmel lil kull Malti u Maltija kburin bid-deċiżjonijiet li tkun ħadt.

Forsi kultant ninsew li aħna pajjiż żagħżugħ, għax pajjiżna sar indipendenti fl-1964 – hawn min għadu jiftakar il-ġurnata tal-Indipendenza qisha lbieraħ – u kiseb ħelsien sħiħ fl-1979.

Fil-fatt, hawn sezzjonijiet kbar tal-popolazzjoni Maltija li għadhom jiftakru l-avvenimenti meta telqu l-aħħar forzi navali Brittaniċi.

Qed ngħid dan kollu għax id-diskussjoni li għandna llum hija dwar it-tessut ta' pajjiżna, dwar dak li jagħmel lil pajjiżna.

Aħna nafu wkoll li pajjiżna ftit tas-snin ilu, fl-2003 jew fl-2004, ħa d-deċiżjoni li jidħol fl-Unjoni Ewropea u jsir membru sħiħ tagħha.

Issa meta dħalna fl-Unjoni Ewropea, ma ftaħniex il-bieb u dħalna, imma qgħadna għall-iskrutinju tat-tessut legali, soċjali, kulturali u ekonomikiu ta' pajjiżna.

Mela meta dħalna membri tal-Unjoni Ewropea, din studjat fid-dettall lil pajjiżna u qalet fejn għandu jirranġa u fejn hu tajjeb, u fejn dehrilha għamlet id-derogi.

Mela pajjiżna huwa pajjiż li twieled ftit tas-snin ilu, ħa rajh f'idejh ftit tas-snin ilu, u daħal fl-Unjoni Ewropea ftit tas-snin ilu wara li sar skrutinju mill-Unjoni Ewropea li studjat bħala pajjiż x'affarijiet għandna tajbin u x'affarijiet irridu nikkoreġu.

Ħames snin ilu l-poplu ħa d-deċiżjoni b'saħħitha li jtella' partit ġdid fil-gvern, il-Partit Laburista, wara 25 sena prattikament mhux interrotti - neħħi xi ftit xhur - ta' tmexxija minn Gvern Nazzjonalista.

Jien m'iniex se niġi hawn u ngħid li l-Partit Nazzjonalista għamel kollox ħażin u l-Partit Laburista jagħmel kollox tajjeb.

Dik in-narrativa naħseb li m'għadha tappella lil ħadd fid-dinja tal-lum, però rrid ngħid li ħames snin ilu ġiet immarkata bidla għall-aħjar fid-direzzjoni, għax wara x-xogħol li sar mill-Partit Nazzjonalista biex dan il-pajjiż jitlaq jimxi fl-ewwel jiem wara s-sħubija ta' Malta fl-Unjoni Ewropea, il-Partit Laburista ta impetu ta' enerġija ġdida.

Biżżejjed tara l-ammont rekord ta' liġjiet li ngħaddu minn dan il-Parlament, li hu impetu ġdid biex dan il-pajjiż ikompli jmexxi 'l quddiem ħafna affarijiet li kienu ġew posposti speċjalment lejn l-aħħar tal-amministrazzjoni Nazzjonalista.

Fil-bidu sar xogħol tajjeb, però lejn l-aħħar kien hemm inertia kbira, kien hemm nuqqas ta' enerġija.

Dawk l-affarijiet li kienu ilhom jiġu posposti, dan il-Gvern beda jwettaqhom mill-ewwel matul l-aħħar ħames snin.

Issa għandna pajjiż fejn filwaqt li ħames snin ilu l-ġudikant kien jaħtru l-Prim Ministru jew il-Ministru, illum għandna sistema fejn qabel ma jinħatar ġudikant, irid jgħaddi minn skrutinju ta' nies kompletament indipendenti li jistgħu jgħidu iva u jistgħu jgħidu le.

Fil-fatt, meta l-kumitat qal "le", dan il-Gvern irrispetta dik il-fehma.

Aħna ġejna bħall-kumplament tal-Ewropa f'oqsma li għal ħafna snin konna qegħdin lura fihom.

Biex inġib eżempju ieħor se nsemmi l-kwestjoni tal-libell kriminali.

Għal ħafna snin kien hawn dibattitu dwar il-bżonn li l-libell kriminali kontra l-ġurnalisti jispiċċa, u dan il-Gvern, għax għandu enerġija ġdida, se jkompli jtejjeb fuq it-tajjeb li sar minn ta' qabilna, jirranġa l-ħażin u jieħu deċiżjonijiet li setgħu ma tteħdux.

Aħna ħadna din id-deċiżjoni biex inneħħu l-libell kriminali.

Biex nispjega l-bidliet li wettaqna se nġib it-tielet eżempju u se nsemmi l-Liġi tal-Finanzjament tal-Partiti.

Għal ħafna snin kulħadd kien jistaqsina meta se ndaħħlu l-Liġi tal-Finanzjament tal-Partiti bħalma hemm barra minn Malta u bħalma hemm fl-Ewropa u aħna daħħalnieha.

Jekk tippermettuli, insemmi eżempju ieħor.

Barra minn Malta, il-presidenti ta' awtoritajiet regolatorji normalment jidhru quddiem il-Parlament, imma f'Malta ma kellniex din is-sistema.

Għalhekk daħħalnieha biex pajjiżna jkompli jimxi 'l quddiem u biex fejn mhuwiex tajjeb daqs l-istandards Ewropej fejn jidħlu governanza, tidħol demokrazija u s-saltna tad-dritt, insiru tajbin daqs il-pajjiżi Ewropej jew aħjar.

Issa meta tapplika dawn l-istandards, naturalment ikun hemm il-kontroversji.

Pereżempju, meta għamilna l-Liġi tal-Finanzjament tal-Partiti, kien hemm il-kontroversja tal-Partit Laburista u d-DB Group, imma l-fatt li kien hemm kontroversja jfisser li l-liġi kienet effikaċi u għamlet differenza, għax kieku m'hemmx dik il-liġi, lanqas biss kien ikun hemm dik il-kontroversja.

Kontroversji se jkun hemm fuq iż-żewġ naħat tal-Kamra, imma l-importanti hu li l-istrutturi u l-istituzzjonijiet jitħallew jaħdmu.

Biex forsi nispjega ruħi aħjar, l-Onor.

Simon Busuttil ftit ilu ġab l-eżempju li jidħollok ħalliel u meta tmur l-għassa l-pulizija tiddeċiedi li ma tinvestigax għax il-ħalliel jinzerta jkun jaf l-ogħla awtoritajiet.

Jien naħseb li hawnhekk ma kienx qiegħed iġib eżempju korrett.

Għandna każ fejn min qiegħed jgħid ħaġa u min qed jgħid oħra, imma l-awtoritajiet qed jagħmlu l-investigazzjonijet.

Issa wieħed jista' jgħid li l-investigazzjoni qed iddum u jien stess nappella lill-membri tal-ġudikatura, li nifhem li l-investigazzjonijiet li għandhom huma diffiċli, jirrikjedu attenzjoni u jirrikjedu xogħol mhux biss tajjeb imma perfett – il-membri tal-ġudikatura jridu jagħmlu biċċa xogħol kbira u verament diffiċli, u nifhem li jridu jagħmlu xogħolhom sew, bi prudenza, u bl-aħjar mod – imma nappellalhom biex l-inkjesti li hemm għaddejjin jiġu konklużi malajr kemm jista' jkun, għax jekk idumu biex jiġu konklużi, ikun hemm min jgħid li l-awtoritajiet mhumiex jinvestigaw.

Filwaqt li mhuwiex veru li mhumiex jinvestigaw, għax kull allegazzjoni maġġura qed tiġi investigata mill-ġudikatura tagħna, jekk dawn idumu, dak li jkun jibda jaħseb li mhux qed issir investigazzjoni.

Allura nerġa' nħeġġeġ lill-ġudikanti, li jagħmlu xogħol eċċezzjonali u nifhem ir-responsabbiltà kbira li hemm fuq spallejhom, biex ix-xogħol investigattiv jiġi konkluż malajr kemm jista' jkun.

Irridu noqogħdu attenti, għax ir-responsabbiltà qiegħda fuq iż-żewġ naħat tal-Kamra.

Qiegħda fuqna bħala Gvern meta nagħmlu l-affarijiet u nieħdu d-deċiżjonijiet, però qiegħda fuq l-Oppożizzjoni meta tuża d-drittjiet kbar li tagħti l-liġi b'mod ħażin.

Jekk l-Oppożizzjoni taqbad xibka u twaddabha fil-baħar bit-tama li taqbad ħuta, ma tistax tlum lil min m'għandux x'jaqsam ma' dik il-kwestjoni talli jagħmel użu mid-drittjiet tiegħu biex ma jinqabadx f'dik il-fishing expedition.

L-Oppożizzjoni għandha r-responsabbiltà li jekk titlob investigazzjoni fuq xi ħadd, irid ikun xi ħadd li prima facie jkun hemm raġuni għalfejn issirlu investigazzjoni.

Allura jien ma nippretendix minn avukat li jiġi hawn jikkritika lill-Prim Ministru għax qed jagħmel użu mid-drittijiet li għandu, meta ġie garbuljat ma nafx għal liema raġuni mill-Oppożizzjoni biex jagħmlu fishing expedition u jaraw liema ħuta jistgħu jkaxkru għal fuq il-blat.

Tista' b'xi mod tlum lil xi ħadd talli juża d-drittjiet tiegħu?

Mela din mhijiex saltna tad-dritt ukoll?

Lili jdaħħkuni meta jgħidu li l-istituzzjonijiet f'pajjiżna ma jaħdmux.

Irridu jiddeċiedu!

L-FIAU għamlet rapporti, li ftit ilu għadhom kemm qalu li mnalla għamlithom għax ġew leaked u sirna nafu b'dak li ġara.

Mela allura l-FIAU taħdem, għax kieku ma taħdimx, dawn ir-rapporti ma sarux u ma ġewx magħrufa mal-pubbliku.

Tridu tiddeċiedu jekk l-FIAU ħadmitx jew le.

Erġajna smajna kritika lejn l-Avukat Ġenerali, li issa naqset għax forsi qed jifhmu li l-poter li qed jgħidu li għandu fil-verità ma jeżistix, imma hija finzjoni li mbuttaw tan-naħa l-oħra.

Allura qed naraw li fl-aħħar donnu wieħed qiegħed jifhem li l-FIAU ħadmet, l-Avukat Ġenerali wettaq xogħlu, u qed isiru l-investigazzjonijiet fuq kull claim maġġuri li saret.

Intuża l-kliem "mhux normali" u "parti mill-problema".

Jien nitlob lill-pubbliku li qiegħed jarana biex jikkonkludi hu x'mhuwiex normali u x'inhi parti mill-problema.

Li jkun hawn dibattitu fil-pajjiż hija xi ħaġa importanti.

Allaħares ma jkunx hemm dibattitu f'demokrazija!

Li jkun hemm diskussjoni f'pajjiżna, anke jekk tkun qawwija, huwa importanti, u jekk jien l-ewwel wieħed nieħu deċiżjoni li mingħalija tkun tajba u tkun ħażina, nitlobkom tikkritikawni kemm tifilħu, għax dik hija d-demokrazija.

Tkunu qegħdin tagħmlu l-ġid lil dan il-pajjiż jekk hawn ġew tikkritikaw fejn taħsbu li jien, l-ewwel wieħed, jew sħabi għamilna xi ħaġa li stajna nagħmluha aħjar.

Dik hija d-demokrazija, imma li jien immur barra minn pajjiżna biex niftiehem ma' min forsi għandu interess, għal raġunijiet li jaf hu, li jsawwat lil pajjiżna u nlaqqa' l-barranin ma' parti biss tas-soċjetà Maltija, fejn allura jisimgħu qanpiena waħda biss, u nitma kompletament dak li naħseb li għandi nitma, il-konsegwenza tkun li jsiru stqarrijiet li jistgħu jipperikolaw il-postijiet tax-xogħol, mhux ta' sezzjoni waħda tal-poplu imma tal-poplu kollu, hi x'inhi l-fehma politika tagħhom, naħseb li hemmhekk ma nkunx qed nieħu ħsieb l-interess nazzjonali, imma nkun qed nagħmel xi ħaġa li mhijiex fl-interess nazzjonali.

Sur President, nagħlaq billi nagħmel referenza għall-emenda għall-mozzjoni li ppreżenta l-Onor.

Id-demokrazija tagħna hija demokrazija żagħżugħa, u bħal kull demokrazija żagħżugħa rridu nkomplu nsaħħuha u nmexxuha 'l quddiem.

Lili qatt m'intom se tisimgħuni ngħid li d-demokrazija tagħna hija perfetta, jew li m'hemmx x'wieħed imexxi 'l quddiem u jirranġa.

Fejn hemm bżonn li nirranġaw, intejbu u nsaħħu, u fejn hemm bżonn li dan isir bil-qbil taż-żewġ naħat tal-Kamra, lilna se ssibuna hemm biex dan isir, però f'dak kollu li nagħmlu u nwettqu rridu nżommu quddiem għajnejna li Malta tiġi l-ewwel u qabel kollox.

Nirringrazzjak, Sur President.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

DAVID STELLINI: Sur President, nirringrazzja lill-Onor.

Simon Busuttil talli ngħatawli dawn il-ħames minuti, però nixtieq ngħid li naqbel mija fil-mija ma' kull ħsieb li esprima hawnhekk l-eks Kap tagħna l-Onor.

Ftit tal-jiem ilu, jien u ġej Malta fuq il-vapur, iltqajt ma' ħabib tiegħi u staqsejtu jekk kellux bżonn lift.

Fil-fatt, kien sejjer Mater Dei u tajtu lift u qgħadna nitkellmu, għax kellna xi tliet kwarti fil-karozza.

Hu staqsieni kif jien sejjer fil-politika u għidtlu li sejjer tajjeb ħafna għax il-politika togħġobni, però jdejquni ħafna l-firda, il-mibegħda u l-insulti.

Niftakar li ftit tal-jiem qabel kont għadni kemm smajt l-aġġornament tal-Onor.

Therese Comodini Cachia proprju kontra l-mibegħda fuq Facebook u l-midja soċjali, u lill-ħabib tiegħi għedtlu li l-politika hija sabiħa, però nixtieq nagħti kontribut biex ikun hawn xi forma ta' rikonċiljazzjoni f'dan il-pajjiż.

Il-ħabib tiegħi ħasadni, għax qalli: Jien injorant fil-politika, però kif jista' qatt ikun hemm rikonċiljazzjoni f'dan il-pajjiż jekk ġustizzja ma ssirx u ma tidhirx li qiegħda ssir?

Therese Comodini Cachia li għandna naħdmu mal-partitarji tal-Partit Nazzjonalista u tal-Partit Laburista biex ikun hawn forma ta' rikonċiljazzjoni biex titnaqqas din il-mibegħda, però, kif qal dan il-ħabib tiegħi, ma jista' qatt ikollna rikonċiljazzjoni aħħarija jekk ma jkunx hawn ġustizzja f'dan il-pajjiż.

Lili dan laqatni, għax is-soltu ma' din il-persuna ma nitkellimx fuq politika, emminni ngħidlek li lanqas naf jekk jivvotax lilna, jew lill-partit Laburista, jew lill-partiti l-oħrajn, u għalhekk napprezzah, għax nitkellmu fuq kollox mingħajr interessi partiġjani.

Malli mort l-uffiċċju fittixt fuq google il-kliem "reconciliation" u "justice" biex nara x'inhi r-relazzjoni bejniethom u fl-ewwel tliet entries telgħet stqarrija tal-istampa tal-Viċi President tal-Kummissjoni Ewropea, Federica Mogherini - biex niftiehmu, tista' ssejħilha l-Ministru tal-Affarijiet Barranin fuq livell tal-Unjoni Ewropea - li kienet qed tfakkar il-jum tal-ġustizzja kriminali internazzjonali fis-17 ta' Lulju 2017, fejn qalet li l-ġustizzja hija waħda mill-elementi prinċipali biex tintlaħaq ir-rikonċiljazzjoni u l-paċi sostenibbli, il-paċi aħħarija.

Jiġifieri l-ħabib tiegħi mhuwiex injorant fil-politika, imma huwa għaref iktar minni, għax Federica Mogherini tatu raġun.

Issa jien m'iniex nikkwota lil xi ħadd li ġej mill-partit politiku tiegħi, mill-Partit Popolari Ewropew, il-familja politika tagħna, imma qed nikkwota lil xi ħadd li ġej mill-familja Soċjalista Ewropea.

Federica Mogherini hija Soċjalista Taljana, li hi proprju l-familja tal-Partit Laburista tal-kollegi li hawn quddiemi.

Jien għandi ħbieb mill-passat jaħdmu fil-Partit Soċjalista Ewropew u naf li Federica Mogherini bħalissa qiegħda tiġi msemmija bħala l-kandidat tal-Partit Soċjalista għall-elezzjoni tal-Parlament Ewropew minn hawn u sena oħra.

Naf li Federica Mogherini hija meqjusa ħafna.

Fil-fatt, bħalissa qed jiġu msemmija hi u Moscovici.

Nixtieq inkun naf il-familja Soċjalista Ewropea kif tħares lejn it-tmexxija tal-Prim Ministru Joseph Muscat.

Jien naf biss li l-Kummissjoni Ewropea li tagħha hija membru Federica Mogherini u tagħha huwa membru Karmenu Vella, ftit tal-jiem ilu ħarġet Country Specific Report – din toħroġhom spiss fuq kull pajjiż tal-Unjoni Ewropea, fil-fatt ħarġet wieħed fi Frar u wieħed issa u fit-tnejn semmiet il-korruzzjoni – fejn qalet li s-sistema tal-ġustizzja ta' Malta għadha qed tiffaċċja sfidi kbar fil-ġlieda kontra l-korruzzjoni.

Huwa meħtieġ li jiġi żgurat ambjent ta' negozju ta' kwalità għolja.

In-nuqqasijiet ta' governanza fil-qafas ta' kontra l-korruzzjonijiet jistgħu jaffettwaw ħażin il-klima tan-negozju u jaffettwaw b'mod negattiv l-investiment f'Malta.

Il-Kummissjoni Ewropea qed tgħidilna li l-effettività tal-isforzi ta' Malta biex tiġġieled il-korruzzjoni jeħtieġ li tkompli titjieb, speċjalment fir-rigward tal-investigazzjonijiet u l-prosekuzzjoni tal-korruzzjoni.

Allura t-titjib tal-governanza f'Malta huwa kruċjali biex tinżamm ir-reputazzjoni tal-attrazzjoni ta' Malta bħala destinazzjoni ta' investiment internazzjonali.

F'dan id-dibattitu qegħdin niddiskutu l-futur ta' Malta f'żewġ punti.

L-ewwel punt hu l-investiment f'Malta, jiġifieri jobs ta' kwalità, ir-reputazzjoni u l-investiment barrani f'Malta.

Il-punt l-ieħor hu l-għaqda f'dan il-pajjiż.

Bħalma qalli l-ħabib tiegħi minn Ta' Sannat, qatt ma jista' jkun hawn għaqda jekk il-ġustizzja ma ssirx.

Ir-rapport tal-FIAU li ġie leaked taħt it-tmexxija ta' Manfred Galdes jgħid li l-FIAU sabet evidenza suffiċjenti biex tikkonkludi li hemm suspett raġonevoli li Keith Schembri kien involut f'ħasil ta' flus li nġabu milml-kriminalità.

Issa Keith Schembri, li huwa l-Kap tal-Uffiċċju tal-Prim Ministru, ammetta fil-midja ftit tax-xhur ilu li minn dejjem kien jaf x'inhi l-kumpanija sigrieta 17 Black.

Jiġifieri jien nistaqsi: X'qed jgħidu l-Ewropej fuq Malta?

X'qed tgħid il-familja Soċjalista fuq it-tmexxija tal-Prim Ministru Joseph Muscat?

Kif jista' qatt ikollna rikonċiljazzjoni u għaqda f'dan il-pajjiż, għalkemm aħna qed inkomplu naħdmu favuriha, jekk il-Prim Ministru ma jiddeċidix li jġiegħel lil Keith Schembri jirriżenja?

Allura nagħlaq billi nitlob lill-Prim Ministru jagħti kas l-għaqda fil-pajjiż u nfakkru li huwa Prim Ministru tal-Maltin u l-Għawdxin.

Mhuwiex Prim Ministru tal-partitarji Laburisti biss, imma huwa Prim Ministru tan-Nazzjonalisti, tal-Laburisti, u ta' kull min jgħix f'dan il-pajjiż.

Ninsisti miegħu biex ma jagħtix kas biss tal-interessi tiegħu personali, jew l-interessi partiġjani, imma jagħti kas l-għejxien ta' eluf ta' nies li jiddependu mis-servizzi finanzjarji.

Nirringrazzjak, Sur President.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Edward Scicluna.

EDWARD SCICLUNA (Ministru għall-Finanzi): Sur President, m'hemm l-ebda dubju x'inhi l-opinjoni ta' dawk li qed jarawna u jisimgħuna dwar pajjiżhom, li hu pajjiż demokratiku, pajjiż paċifiku, u ġeneralment kuntent.

Huwa veru li ftit qabel l-elezzjonijiet forsi jisħnu l-irjus, imma wara ftit jgħaddi kollox, in-nies imorru lura għax-xogħol u jirrikreaw ruħhom.

Safejn nafu aħna, meta nħarsu fuq medda twila ta' snin, il-ħajja dejjem hekk kienet.

Għandna pajjiż li jirrispetta s-saltna tad-dritt, kemm meta nikkomparaw ruħna fir-reġjun tagħna u anke ma' pajjiżi oħra.

Qabel ma dħalna fl-Unjoni Ewropea waqqafna istituzzjonijiet regolatorji u għandna qrati indipendenti.

Huwa minnu li x-xogħol fil-passat kien ftit kajman, u hekk għadu, però sar progress fil-passat u sar iktar progress f'din il-leġiżlatura.

Skont rapport li ħareġ ilbieraħtlura, ksirna rekord fejn tqassar il-proċess ġudizzjarju.

F'kelma waħda, Malta tikkonforma mad-direttivi tal-Unjoni Ewropea, u dan jixhduh l-iscoreboards li toħroġ l-Unjoni Ewropea.

Dan ifisser li hawn pajjiżi li bħall-bnedmin huma traskurati, li jdumu ma jdaħħlu d-direttivi fis-seħħ, joqogħdu jkarkru saqajhom, jingħataw infringements, imbagħad, bħall-bniedem, hawn min hu smart u, give or take, dejjem jirnexxilu jilħaq id-deadlines u jimplimentahom, u n-nies taċ-Ċivil tiegħu, l-uffiċjali u l-esperti jaħdmu qatigħ biex jaraw li jkun hemm dik it-traspożizzjoni tad-direttiva fil-liġi tal-pajjiż.

Malta, fl-iscoreboard li toħroġ minn żmien għal żmien l-Unjoni Ewropea, dejjem uriet li hija waħda minn dawk l-ismart countries li timplimenta d-direttiva.

Ir-riżultat ta' dan kollu, il-fatt li l-pajjiż huwa demokratiku, paċifiku u attraenti, ma nixhduhx aħna minn din in-naħa tal-Kamra, imma jixhduh il-mijiet ta' investituri li jissugraw flushom f'pajjiżna u jinsabu kuntenti li ħadu dik id-deċiżjoni.

Dawn ifaħħru l-ħaddiem Malti, ifaħħru lil pajjiżna li minkejja d-dgħufijiet u n-nuqqasijiet tiegħu, meta tagħsar kollox, huma kuntenti.

Dan jixhduh l-ambaxxaturi.

Tafu b'xi ambaxxatur jew ambaxxatriċi li tkun waslet biex tmur lura lejn pajjiżha u ma tgħidlekx kemm qed jisgħobbiha li waslet biex titlaq mill-pajjiż għax kienet kuntenta f'pajjiżna?

Dan jixdhuh it-turisti li sena wara sena qegħdin jiżdiedu b'rati fenomenali.

Kull min ikun barra l-pajjiż u jiġi f'pajjiżna jkun kuntent.

Naħseb li din mhijiex xi ħaġa li nagħmluha b'mod artifiċjali.

Meta wieħed jidħol jgħix fil-pajjiż u jitkellem man-nies, huwa xhieda li għalkemm l-istituzzjonijiet tagħna mhumiex perfetti, on average iżommu l-pajjiż demokratiku, paċifiku, sigur u attraenti.

Issa hawnhekk għandna l-mozzjoni tal-Oppożizzjoni, u se naraw x'inhuma jgħidu.

L-Oppożizzjoni qed tgħid li hi ħadmet ħafna biex isir ir-rapport.

Dik l-istorja kulħadd jafha, imma minflok ma jiddefendu lil pajjiżna li dejjem implimenta d-direttivi, qegħdin imorru n-naħa l-oħra u jiġġudikaw lil pajjiżhom li ma jimxix mad-direttivi tal-Unjoni Ewropea.

Wara kollox, dan ir-rapport li ħareġ mill-Parlament Ewropew ma jistax jindaħal f'affarijiet partikolari, għalkemm qed jirnexxilu jidħol, imma hu qiegħed hemm biex jara li l-pajjiżi membri jikkonformaw mad-direttivi tal-Unjoni Ewropea.

Jiġifieri hawn għandna Oppożizzjoni li minflok ma tiddefendi lil pajjiżha, hi u l-MEPs tagħha mbottaw u ħadmu kemm felħu biex jinħolqu kumitati ad hoc li, at face value, qegħdin hemm biex iħarsu lejn l-Unjoni Ewropea, u minflok spiċċaw jiffokaw fuq pajjiżna, b'mod partikolari fuq ċerti każijiet.

Jien kont fil-Parlament Ewropew bħal kollegi oħrajn u bħall-Prim Ministru, u qatt ma nafu li l-MEPs spiċċaw saru investigaturi fuq każijiet partikolari u qagħdu jagħmluha ta' pulizija, jagħmlu x-xogħol ta' regolatur, ta' ġurat u ta' imħallef li jaqta' s-sentenza u jistenna li tiġi esegwita.

Pereżempju, fis-sapjenza tagħhom huma ddeċidew li għandha tiġi rtirata liċenzja ta' bank.

Addio li aħna ħdimna biex għamilna l-banking union, addio li għamilna s-single supervisor, addio li hemm ir-recovery plan u r-resolution fund, addio li waqafna l-MFSA, addio kollox!

Dawn l-erba' min-nies f'kumitat ad hoc iddeċidew li jirtiraw il-liċenzja ta' bank.

Mhux hekk!

Aktar minn hekk, Sur President, qegħdin jgħidu li għandna nużaw ċerti sanzjonijiet u li għandna nirtiraw ċerti skemi li minnhom qegħdin igawdu ħafna familji Maltin.

Kieku dan kollu huwa l-oġġettiv, kont nifhimha, imma this is just a means to an end, għax mingħalihom se jwaqqgħu lill-Gvern, imma bħalma tafu aħna responsabbli u sħabi se jitkellmu dwar x'inhu jagħmel il-Gvern.

Jien, bħala eks MEP, ngħid li għalkemm nafu li l-Parlament Ewropew b'dan il-kumitat ad hoc ġie hijacked mit-tliet MEPs tan-naħa l-oħra, u nafu kemm il-verżjoni tagħhom kienet one sided u highly politicised, minn din il-Kamra xorta għandna nuru r-rispett li għandu jingħata lejn istituzzjoni bħalma hu l-Parlament Ewropew u lejn il-Membri Parlamentari Ewropej li kienu sħabna meta konna fil-Parlament, u għalhekk għandna nindirizzaw ir-rakkmandazzjonijiet ta' dan ir-rapport waħda, waħda.

Peress li ma tantx għandi ħin se niffoka fuq dawk li jirrigwardaw is-settur finanzjarju, u se nibda bl-ewwel waħda.

Araw x'inhu jgħid dan ir-rapport, li nerġa' ngħid huwa instigat mill-Onor.

Qed jgħid li l-Kummissjoni tara jekk l-awtoritajiet Maltin humiex jimplimentaw kif suppost id-direttiva tal-Unjoni kontra l-ħasil ta' flus, speċjalment f'dak li għandu x'jaqsam mad-due diligence.

Aħna li qegħdin f'Malta, qegħdin naraw ir-rapporti u din tad-due diligence ma ssemmietx għal kull bank ieħor, lanqas għan-Nemea Bank li l-liċenzja tiegħu ġiet irtirata b'mod serju, imma qed jitkellmu biss fuq Pilatus Bank.

Iffokaw fuq bank partikolari, u biex tara l-imparzjalità tagħhom, addio l-Falcon Funds li minħabba fihom intilfu miljuni kbar ta' pensjonijiet!

Li jkun hemm ħasil ta' flus minn xi Membri mill-Oppożizzjoni, dak ma jimpurtax, u niffokaw biss fuq il-Pilatus Bank.

Aħna dejjem konna kburin bl-istorja tal-MFSA u meta konna fl-Oppożizzjoni u huma kienu fil-gvern dejjem tajna s-sostenn tagħna.

Jien personalment kont ġejt appuntat President tal-MFSA fl-1997 u matul il-leġiżlatura Nazzjonalista tħallejt hemm mill-Prim Ministru Fenech Adami.

Nafu li l-MFSA kellha reputazzjoni tajba u għamilna li stajna biex żammejnieha.

Mhux kulħadd ikollu xi nuqqasijiet 'l hemm u 'l hawn?

Bħal forsi li ndumu biex nagħtu l-liċenzji!

Meta tlajna fil-gvern - u l-Prim Ministru dan jixhdu - kieku ridna qbadna l-bord kollu tal-MFSA li ġie appuntat minn Gvern Nazzjonalista u neħħejnieh, imma aħna nafu li l-MFSA hija istituzzjoni li għandha tgawdi r-rispett, il-kontinwità u l-istabbilità, allura ħallejna dak il-bord.

Nista' nsemmihom.

Dawn qed insemmihom mhux biex inħammrilhom wiċċhom, anzi kellna fiduċja fihom u ħallejniehom hemmhekk.

Dan għamilnieh minkejja li kellna nies kapaċi daqshom lil min nappuntaw, kif għamilna meta spiċċa t-term tagħhom fl-aħħar tal-2014 u appuntajna bord ġdid fl-2015.

Dawn kienu l-membri li l-Oppożizzjoni qed tgħid li għamlu due diligence fażulla, jew li b'xi mod għandhom suspetti li d-due diligence ingħatat lil Pilatus Bank f'qasir żmien.

Dan huwa bord li waqqfu huma stess!

Huwa veru li l-liċenzja ngħatat taħt l-amministrazzjoni Laburista, imma kemm jien kif ukoll il-Prim Ministru ma biddilna lil ħadd mill-bord.

Jiġifieri l-Oppożizzjoni lil dawn qegħdin jikkritikaw li għal xi raġuni jew oħra ngħataw liċenzja meta mhux suppost?

It-tieni rakkomandazzjoni tgħid li l-Awtorità Bankarja tal-Unjoni Ewropea tara jekk l-MFSA għandhiex konflitti ta' interess fil-qadi ta' dmirijietha.

Għal min qed jgħidu dawn?

Nixtieq inkun naf.

Meta tara x'qal Sven Giegold issib li kien qed jirreferi għal Joe Bannister, li filwaqt li serva ta' President, kien involut fil-promotion FinanceMalta.

Huwa minnu li l-istandards tal-lum mhumiex bħal tal-bieraħ.

Meta twieldet l-MFSA kienet MFSC, fejn kellna bord li jippromwovi s-servizzi finanzjarji u kellna bord eżekuttiv li jirregola.

Illum l-istandards huma aktar ebsin u kull min hu regolatur m'għandux ikollu x'jaqsam mal-operat u l-promozzjoni ta' FinanceMalta jew mas-servizzi finanzjarji.

Il-Gvern appuntah meta ngħata l-liċenzja?

Jiġifieri dan il-konflitt ta' interess għamlu l-Gvern?

Allura n-naħa tagħhom jinsewha u jħarsu lejn naħa waħda biss?

Għax dan li qed jgħid ir-rapport!

It-tielet rakkmandazzjoni tgħid li l-Awtorità Bankarja tal-Unjoni Ewropea tara jekk l-MFSA hijiex taqdi l-obbligi tagħha bħala regolatur in vista tan-nuqqas ta' azzjoni kontra l-Pilatus Bank u kif dawn għad għandhom liċenzja biex joperaw.

Mela issa mhux qed jgħidu li ngħatat bl-addoċċ, imma li għandha tiġi rtirata.

Dawn qabbdu lill-European Banking Authority biex tinvestiga u tara kif saret id-due diligence u ngħatat il-liċenzja, u kif ġew ipproċessati n-nuqqasijiet li nstabu fil-bank min-naħa tal-FIAU.

Jekk bniedem li verament jemmen fil-ġustizzja, bħalma qal il-kelliem ta' qabli, il-ġustizzja għajnejha magħluqa, mhux tħares lejn naħa waħda u n-naħa l-oħra ma tarahiex.

Tħares lejn Pilatus Bank, imma n-Nemea Bank, għax hemm ismijiet bħal Gonzi u Zahra, dak ma jissemmiex?

Il-Falcon Funds qatt ma ssemmew hawn ġew.

Hemm Tonio Fenech li kien Ministru tagħhom!

Dik hi l-ġustizzja?!

Kelli ħafna punti ta' rakkomandazzjonijiet, però jekk hemm xi ħaġa li naqbel magħha mill-mozzjoni tal-Oppożizzjoni hi li dan ir-rapport jolqot fil-laħam il-ħaj id-dehra ta' Malta barra minn xtutna, bi ħsara kbira fuq medda ta' żmien għall-impjiegi ta' Maltin u Għawdxin onesti, ta' rieda tajba, ħawtiela u għaqlin.

Ma nistax ma naqbilx magħha, però nħalli għall-poplu li jara l-ipokresija politika tan-naħa l-oħra, u ninsab persważ li meta tiġi l-elezzjoni se jagħti l-verdett tiegħu lil min wassal din il-ħsara fuq medda ta' żmien għall-impjiegi tal-Maltin u l-Għawdxin, lil min bdieha u min qed isostniha.

Nirringrazzjak, Sur President.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

KAROL AQUILINA: Sur President, wieħed mill-aktar persuni li jissemmew fir-rapport tal-Parlament Ewropew huwa Ali Sadr Hasheminejad, li hu s-sid u ċ-Chairman tal-Pilatus Bank.

Ali Sadr fil-verità huwa Iranjan li xtara passaport tas-St Kitts & Nevis mingħand il-kumpanija Henley & Parnters.

F'dan id-diskors se niżvela x'kienu l-pjanijiet ta' Ali Sadr għall-business tiegħu hawn Malta.

Kif taf, Sur President, Ali Sadr għandu kuntatti tajbin ħafna hawn Malta, tant li għat-tieġ tiegħu ġo Firenze kellu bħala mistednin speċjali lill-Prim Ministru u liċ-Chief of Staff tiegħu Keith Schembri.

Immaġinaw ftit kemm hu importanti li l-Prim Ministru ta' Malta, li hi pajjiż membru tal-Unjoni Ewropea, u ċ-Chief of Staff tiegħu joqogħdu jinqalgħu minn pajjiżna biex imorru għat-tieġ ta' Ali Sadr f'Firenze.

Kif jaf kulħadd, u kif għadu kemm qal il-Ministru Edward Scicluna, Pilatus Bank, li s-sid tiegħu huwa Ali Sadr, ingħata l-liċenzja biex jopera bħala bank taħt Gvern Laburista f'Jannar 2014.

Imma fil-verità min hu Ali Sadr?

Ali Sadr ġej minn waħda mill-aktar familji sinjuri fl-Iran.

Il-familja tiegħu għandha imperu kummerċjali enormi u fost oħrajn huma involuti fl-industrija tal-kostruzzjoni, taż-żejt u tal-banek kummerċjali.

Il-familja ta' Ali Sadr għandha kumpanija jisimha Stratus International Contracting J.S. u Ali Sadr stess jikkonferma li din il-kumpanija, flimkien ma' numru ta' kumpaniji oħra, hija tal-familja tiegħu f'email li bagħat lil waħda minn ħutu – li aktar tard se nqiegħda fuq il-Mejda tal-Kamra – fejn qalilha biex ma toqgħodx tinkwieta għax dan l-imperu kbir ta' kumpaniji li semmielha f'dik l-email huma kollha proprjetà tal-familija tiegħu u taż-żewġ ħutu l-oħra.

Din il-kumpanija tagħmel xogħlijiet kbar ta' kostruzzjoni.

Ali Sadr għandu kumpanija oħra li jisimha Iranian International Housing Corporation, liema kumpanija kienet imqabbda mill-Gvern tal-Venezuela biex tibni 7,000 unit ta' housing soċjali fil-Venezuela bil-flus tal-Gvern tal-Venezuela, u tħallset aktar minn USD450 miljun.

Ali Sadr kien involut personalment fi grupp żgħir ta' nies li ħadu ħsieb li dan il-proġett jitwettaq, u mhux biss, imma ħa ħsieb ukoll li jgħaddi l-flus li ġejjin minn dan il-proġett mis-sistema bankarja Amerikana bi ksur tal-liġi Amerikana u tas-sanzjonijiet Amerikani biex jibgħathom lill-kumpaniji u lill-familja tiegħu fl-Iran, ħaġa li għaliha qed jiffaċċja akkużi serji u minħabba f'hekk jista' jmur sa 125 sena ħabs, jekk jinstab ħati.

Ftit tal-jiem ilu, fil-qorti Amerikana ntqal li l-Gvern Amerikan għandu l-provi f'idejh li juru li l-fllus li ħa minn dan il-proġett intużaw biex jitwaqqaf il-Pilatus Bank f'Malta.

Qed ngħid dan kollu għax dawn huma fatti li ħarġu u ma jista' jmerihom ħadd, la jista' jmerihom l-Prim Ministru u lanqas jista' jmerihom Keith Schembri.

Dawn huma affarijiet li jirriżultaw mir-rapport tal-Parlament Ewropew u mir-rapporti tal-FIAU li ġew żvelati mill-ġurnalista eroj Daphne Caruana Galizia, kif ukoll mill-Onor.

Simon Busuttil u mill-MEP David Casa.

Huwa importanti li tkun taf min hu Ali Sadr, għax Ali Sadr ma kellux biss interess li jkollu l-Pilatus Bank f'Malta.

Fil-fatt, f'Jannar tal-2014 waqqaf kumpanija oħra jisimha Malta International Construction Limited li tagħha Ali Sadr kien u għadu sal-lum direttur, segretarju, rappreżentant legali u rappreżentant ġudizzjarju.

Bażikament, Ali Sadr għandu kontroll assolut ta' din il-kumpanija.

Is-sid ta' din il-kumpanija hija kumpanija oħra li jisimha Bridgestone Limited, li hi rreġistrata f'Hong Kong.

Jekk tfittex dwarha ssib li s-sid tagħha hu l-istess sid ta' Pilatus Bank, jiġifieri Ali Sadr.

Din il-kumpanija kienet irreġistrata f'kull indirizz li kien irreġistrat Pilatus Bank u kull meta Pilatus Bank biddel l-indirizz fejn hu reġistrat, din il-kumpanija bidlet l-indirizz ukoll.

L-ewwel kienet reġistrata l-Gżira, bħalma kien Pilatus Bank, imbagħad ġiet reġistrata Ta' Xbiex.

Din il-kumpanija twaqqfet biex Ali Sadr jidħol fl-industrija tal-kostruzzjoni, imma mhux biss, għax il-memorandum and articles of association ta' din il-kumpanija, li se nippreżenta kopja tagħhom, jgħidu ċar u tond li din il-kumpanija twaqqfet for social and mass housing projects.

Mela filwaqt li qiegħed jikser il-liġi u s-sanzjonijiet Amerikani, Ali Sadr fetaħ kumpanija f'Malta biex jidħol fl-industrija tal-kostruzzjoni.

Għalfejn kellu jiftaħ din il-kumpanija tal-industrija tal-kostruzzjoni f'Malta bl-għan ewlieni li jibni l-housing soċjali?

F'Malta min jibni l-housing soċjali?

Hawn entità waħda biss li tibni l-housing soċjali, li hu l-Gvern.

Allura Ali Sadr, bil-fatti u bid-dokumenti, waqqaf kumpanija hawn Malta biex jidħol fl-industrija tal-bini tal-housing soċjali.

Għalhekk iqumu ħafna mistoqsijiet dwar x'kien qed jagħmel Ali Sadr u se nagħmel numru ta' mistoqsijiet li naħseb li jeħtieġu li jiġu mwieġba f'din il-Kamra.

X'kontijiet kellha l-kumpanija Malta International Construction Limited fil-Pilatus Bank?

Kellha kontijiet oħra ma' banek Maltin?

Xi flus għaddew mill-Pilatus Bank f'isem din il-kumpanija?

Din il-kumpanija ntużat biex Ali Sadr jgħaddi l-flus maħmuġin tal-proġett tal-Venezuela bi ksur tal-liġijiet u s-sanzjonijiet Amerikani minn Malta?

L-MFSA u l-FIAU jafu li teżisti din il-kumpanija u li hi rreġistrata f'Malta?

X'azzjoni ħadu wara li sar magħruf li Ali Sadr ġie arrestat u akkużat b'reati serji fl-Istati Uniti?

Ma nagħmlux mod li l-Gvern Lasburista, li ma beniex lanqas house unit wieħed ta' housing soċjali f'Malta, kien qed jipprova jiftiehem ma' Ali Sadr dwar il-famuż proġett ta' €50 miljun għall-bini ta' housing soċjali, biex imbagħad tidħol il-kumpanija Malta International Construction Limited, li twaqqfet proprju biex tibni l-housing soċjali?

Dawn huma kollha mistoqsijiet li jeħtieġu tweġiba, għax huwa magħruf u pprovat li Ali Sadr huwa ħabib speċjali tal-Prim Ministru u ta' Keith Schembri.

Jeħtieġ li min qiegħed f'kariga ta' responsabbiltà jwieġeb dawn il-mistoqsijiet, biex ma tkomplix issir aktar ħsara lil pajjiżna minn persuni bħal Ali Sadr li jużaw il-kuntatti tagħhom mal-Onor.

Joseph Muscat u Keith Schembri biex jagħmlu li jridu f'pajjiżna.

Sur President, nitlob il-permess tal-Kamra biex inqiegħed dawn id-dokumenti fuq il-Mejda tal-Kamra.

L-ISPEAKER: Hawn permess?

Il-permess ingħata.

KAROL AQUILINA: Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja ta' email mibgħuta minn Ali Sadr lil Pegah Sadr fit-18 ta' Lulju 2011 dwar diversi kumpaniji;

Kopja ta' ittra mibgħuta minn Geoffrey S Berman, United States Attorney, lill-Onorevoli Andrew L Carter Jr, United States District Judge, fi New York, fit-23 ta' Mejju 2018 dwar il-każ United States vs Ali Sadr Hashemi Nejad, 18CR.224 (ALC); u

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

GLENN BEDINGFIELD: Sur President, is-serjetà titlob minna li niġu f'dan il-Parlament u nkunu onesti.

Qed niltaqgħu llum, il-Ħamis filgħodu, mhux għax hawn xi sitwazzjoni speċjali jew eċċezzjonali, imma għax l-Oppożizzjoni għandha dritt li kull tliet xhur tlaqqa' seduta, u dan il-Gvern, mhux bħall-Gvern ta' qabel, iħalli lill-Oppożizzjoni tiddeċiedi hi meta tagħmel is-seduta u xħin tagħmilha.

Issa l-Oppożizzjoni riedet li niltaqgħu dalgħodu, u hekk qed nagħmlu, imma meta fl-Oppożizzjoni kien hemm il-Partit Laburista, is-seduta tal-Oppożizzjoni ma kenitx tkun deċiża mill-Oppożizzjoni, imma kien ikun il-Kap tal-Kamra li jiddeċiedi.

Qed ngħid dan biex naraw, anke minn dawn l-affarijiet iż-żgħar, li dan il-Gvern huwa ħafna aktar differenti mill-gvernijiet ta' qablu.

Jien nifhem li l-Oppożizzjoni ma tistax tibni relazzjoni onesta mal-poplu Malti, għax mhumiex qed ikunu sinċieri u onesti fuq sempliċement affarijiet żgħar bħal dawn, aħseb u ara fuq affarijiet kbar li mingħalihom iġibulhom il-voti.

Kieku l-Oppożizzjoni kellha tkun onesta, ma kenitx tippreżenta mozzjoni bħal din.

Mhuwiex veru li huma jiddefendu s-saltna tad-dritt, għax kieku kellna nattwaw dak li l-Oppożizzjoni trid li din il-Kamra tagħmel, jew tħeġġeġ lill-Gvern biex jagħmel, inkunu qegħdin immorru kontra l-ispirtu tal-liġijiet u l-istituzzjonijiet Maltin li qed jinvestigaw l-allegazzjonijiet kollha li saru.

L-investigazzjonijiet qegħdin isiru għax il-Prim Ministru m'għandux x'jaħbi, m'għandux faħam miblul, anzi mar minn jeddu għand il-maġistrat biex hu u martu jiġu investigati wara l-ikbar gidba li ntqalet fuqhom fl-istorja politika Maltija.

Nittama li r-riżultat ta' din l-inkjesta ma jdumx ma joħroġ.

L-Onor.

Karol Aquilina għadu kif għamel ħafna mistoqsijiet, però mistoqsija waħda li l-Onor.

Busuttil għadu qatt ma wieġeb jekk jinstab li l-allegazzjonijiet li qiegħed jagħmel fuq l-Egrant huma infondati, hu lest li jerfa' r-responsabbiltà politika u jirriżenja?

Din il-mistoqsija għadu ma weġibhiex wara aktar minn sena li bdejna nagħmluhielu.

L-Onor.

Adrian Delia wkoll, imma dik mhijiex il-biċċa tiegħu, għax hemm team ieħor li jieħu ħsieb dan.

Ħasbu li bil-gideb tirbaħ l-elezzjoni, imma araw fejn iwasslek il-gideb.

Araw f'liema sitwazzjoni qiegħed illum il-Partit Nazzjonalista!

Qalulna li jridu t-tisħiħ tal-whistleblower.

Tissaħħaħ il-whistleblower, mela le.

Aħna m'aħniex Gvern supperv, aħna Gvern miftuħ, imma biex tkun whistleblower trid tagħti l-informazzjoni.

Ma tistax tgħid li inti whistleblower u l-informazzjoni ma tagħtihiex.

Jafu x'jiġifieri whistleblower, jew ma jafux?

Jien naħseb li ma jafux, għax fil-25 sena sħaħ li dam fil-gvern, il-Gvern Nazzjonalista qatt ma attwa din il-liġi flimkien ma' liġijiet oħrajn li jiġġieldu l-korruzzjoni.

Qalu wkoll li hemm l-indħil tal-Prim Ministru fil-ġudikatura.

Din minn fejn ġabuha?

La dan il-Gvern bidel is-sistema ta' kif tinħatar il-ġudikatura, kif qed jgħidulna li dan il-Gvern qed jindaħal fuq min ikun ġudikant?

Biex taraw kemm hu diffiċli li n-nies jemmnu lill-Oppożizzjoni!

Bħalma hu diffiċli li temmenihom meta jgħajru lill-poplu Malti "mixtri" għax ma vvotax lill-Partit Nazzjonalista u reġa' vvota lill-Partit Laburista.

Reġgħu semmew ix-xiri tal-voti mingħajr ma qraw ir-rapport tal-OSCE li ma sab l-ebda irregolarità fl-elezzjoni ġenerali tas-sena l-oħra f'Malta.

Il-firmatarju ta' din il-mozzjoni, l-Onor.

Jason Azzopardi, jaf xi ħaġa jew tnejn fuq il-pjaċiri ta' erbat ijiem qabel l-elezzjoni!

Nerġa' nirreferih għal paġna 11 tar-rapport tal-Awditur Ġenerali, li diġà qiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra u diġà kelli okkażjoni naqralu kemm indaħal fl-għoti ta' xi tmienja minn xi 11-il permess li ngħataw tlett ijiem jew erbat ijiem qabel l-elezzjoni ġenerali tal-2008!

Dak hu indħil dirett u dak hu xiri ta' voti!

Ammetti li żbaljajt Onor. Azzopardi!

Huwa veru li qatt m'erfajt ir-responsabbiltà politika, imma għall-inqas ammetti li żbaljajt u itlob apoloġija lill-poplu Malti.

Semmew il-promozzjonijiet fl-Armata u se nitkellmu fuq l-Armata.

Huwa tajjeb li wieħed isemmi li ċerti inġustizzji li nstabu fl-Armata kienu jinvolvu membri tal-Forzi Armati li fi żmien l-amministrazzjonijiet Nazzjonalisti ma kenux jingħataw promozzjonijiet kif suppost.

Dak iż-żmien kienu jingħataw promozzjonijiet anke lil nies li ma kenux kwalifikati, jew inkella kien hemm uffiċjali għolja li l-ewwel kienu jieħdu l-promozzjonijiet imbagħad jaraw kif tinstab vakanza għalihom.

Allura issa ma jistgħux jgħallmuna kif jingħataw il-promozzjonijiet u kif isiru l-affarijiet bis-serjetà fl-Armata u f'ħafna dipartimenti oħra ta' dan il-Gvern.

Aħna rnexxielna nġibu bidliet f'dan il-qasam u f'kull qasam f'pajjiżna, u n-nies taf li dan il-Gvern irnexxielu jġib ħafna bidliet għall-aħjar.

Għalhekk in-nies taf li qatt ma jista' jkollha relazzjoni onesta mal-Partit Nazzjonalista u qed tibqa' tagħti l-fiduċja lilna għal sena wara oħra.

Aħna daħħalna liġijiet li ta' qabilna lanqas kienu joħolmu li jdaħħluhom bħal, pereżempju, it-tneħħija tal-preskrizzjoni minn fuq il-politiċi fejn jidħlu każijiet ta' koruzzjoni.

Huma qatt m'għamluha din.

Kien dan il-Gvern li għamilha!

Kemm heddidtuhom lill-ġurnalisti, inkluż lili, bil-libell kriminali li llum aħna neħħejnieh.

Illum investejna fin-nies, fl-istituzzjoniiet, fl-infrastruttura u fl-edukazzjoni, investejna f'kull qasam tal-ħajja u n-nies qed tara bidla, għax aħna verament inħobbu lil pajjiżna u nistgħu ngħidu b'wiċċna minn quddiem, bħalma kien jgħid Mintoff - din semmieha wkoll il-Ministru Owen Bonnici - li nsellem l-memorja tiegħu u li llum se ninawguraw il-monument tiegħu fi Pjazza Kastilja: Malta l-ewwel u qabel kollox!

Din hi l-għajta li tibqa' tidwi f'qalbna, li tibqa' tixprunana u tibqa' tmexxina fil-prinċipji tagħna biex inkomplu nġibu l-bidla u nagħmlu l-ġid għal Malta tal-lum u għal Malta t'għada.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

KRISTY DEBONO: Sur President, qegħdin hawn biex niddiskutu l-mozzjoni li għandna quddiemna, li hija reazzjoni għal rapport aħrax fil-konfront tal-awtoritajiet ta' pajjiżna li ħafna minnhom huma marbuta b'mod dirett mas-settur tas-servizzi finanzjarji, li se nkun qiegħda nitkellem dwaru.

Għall-kuntrarju ta' dak li qed jipprovaw jimplikaw min-naħa tal-Gvern, ċertament li din mhijiex sitwazzjoni li aħna tal-Oppożizzjoni qegħdin nieħdu gost biha u qed noqogħdu nogħrku idejna.

Fil-verità, din hija sitwazzjoni inkwetanti li fiha nnifisha tħott ħafna mir-reputazzjoni tajba li bena pajjiżna fil-qasam tas-servizzi finanzjarji taħt gvernijiet Nazzjonalisti.

Din il-qagħda tattakka b'mod dirett l-investiment tajjeb li kien attirat lejn pajjiżna u titfa' f'riskju l-eluf ta' impjegati li din l-industrija tħaddem f'pajjiżna.

Din hija sitwazzjoni li lilna tinkwetana bis-sħiħ u tħassibna dwar il-ġejjieni ta' din l-industrija f'pajjiżna.

Meta jiġi l-investiment, huwa tajjeb li niftaħru bih u nieħdu gost bih, biss meta jkun hemm xi żviluppi negattivi li jxellfu r-reputazzjoni tagħna u li jistgħu jtellfu tali investiment milli jkun attirat lejn pajjiżna, daqstant ieħor għandna nuru t-tħassib tagħna, nieħdu s-sitwazzjoni bis-serjetà, u nieħdu azzjoni.

Meta jkollok rapport mill-Kummissjoni Ewropea li qed teżiġi u tanalizza mill-qrib jekk l-awtoritajiet Maltin humiex jimplimentaw kif suppost id-direttivi tal-Unjoni Ewropea kontra l-ħasil ta' flus, b'mod partikolari d-due diligence u ċ-checks and balances, meta l-istess rapport juri tħassib serju dwar l-imparzjalità tal-MFSA, tant li l-Awtorità Bankarja Ewropea qed tirrikkmanda li tanalizza l-istituzzjoni fid-dettall, dawn ma jibqgħux biss serji imma jsiru gravi.

Naqblu li waħda mill-akbar sfidi tal-Unjoni Ewropea hija proprju l-ġlieda kontra l-ħasil ta' flus u l-evażjoni tat-taxxa.

Mhuwiex sigriet tal-Istat li r-raba' direttiva tal-Unjoni Ewropea kontra l-ħasil ta' flus għaddiet mill-Unjoni Ewropea wara d-diversi attakki terroristiċi li kien hemm fl-Ewropa, kif ukoll wara li faqqa' l-iskandlu tal-Panama Papers.

Allura r-rapport li għandna quddiemna mhux biss mhux qed jgħin lil dan is-settur kruċjali f'pajjiżna, iżda jien ngħid li qiegħed itellifna l-kompetittività għax hemm isem Malta.

Fejn qabel isem pajjiżna, il-qafas legali ta' pajjiżna, is-serjetà ta' pajjiżna u l-istituzzjonijiet relevanti kienu l-best selling point ta' pajjiżna, issa qegħdin isiru the weakest links.

M'għandix dubju li lkoll ninsabu konxji bl-isfidi kbar li għandna bħala pajjiż minħabba ċ-ċokon tagħna u l-economies of scale biex nibqgħu relevanti u kompetettivi, meta quddiemna għandna l-isfida enormi tal-corresponding banking.

Il-fatt li l-Unjoni Ewropea qed teżiġi compliance aktar rigoruż u penali f'każ ta' improper practice tal-operaturi li qegħdin jiżdiedu, grazzi għar-reputazzjoni li dejjem kellna u għall-istituzzjonijiet serji li dejjem kellna u grazzi għall-practitioners li dejjem kienu l-prime movers f'dan is-settur, pajjiżna dejjem irnexxielu jegħleb kull sfida, però rapporti bħal dawn fuq l-iskandlu tal-Panama Papers u tal-Pilatus Bank huma game changer għal dan is-settur.

Dan kollu fi żmien meta pajjiżna qiegħed jipprova jdawwar l-isfida ta' Brexit f'opportunità għal pajjiżna, u fi żmien meta qegħdin niddiskutu l-Liġi ambizzjuża dwar l-Assi Finanzjarji Virtwali.

Allura huwa inġust meta tisma' istituzzjonijiet bankarji u finanzjarji, u kumpaniji tal-gaming li qegħdin jinvestu flejjes kbar biex jirristrutturaw l-operat tagħhom u jsaħħu l-proċeduri kontra l-money laundering, kif għedt bi spejjeż kbar u bi sfidi u inkonvenjent mhux biss għalihom iżda wkoll għall-klijenti tagħhom, bħalma huma n-know your client procedures (KYCs) speċjalment fis-settur bankarju biex jibqgħu in line mad-direttivi Ewropej, imbagħad pajjiżna qed jibqa' taħt skrutinju kbir għax huwa ċar li l-Gvern ma jridx jibgħat il-messaġġ that he practises what he preaches.

Il-biżgħa tiegħi u ta' ħafna fis-settur tas-servizzi finanzjarji huwa proprju l-fatt li din is-sena se jkollna eżami kruċjali mill-Moneyval li hu l-monitoring body tal-Kunsill Ewropew li jevalwa l-prattiċi tagħna fl-implimentazzjoni tal-miżuri kontra l-ħasil ta' flus u jista' jkun li għadna ferm u ferm 'l bogħod fit-tħejjija tagħna għal dan l-eżami.

Però hemm żewġ possibbiltajiet, jew li pajjiżna jgħaddi with flying colours u allura nibagħtu messaġġ ċar li pajjiżna mhuwiex xi money laundering haven, jew inkella we will fail miserably.

Ovvjament, nittama li tkun l-ewwel possibbiltà, però dawn ir-riżultati ambizzjużi u kruċjali għal isem pajjiżna ma jinkisbux bit-tama.

Dawn jinkisbu b'commitment ċar mill-Gvern bil-provi li m'hemm l-ebda tolleranza għall-ħasil ta' flus, għat-tixħim, għall-evażjoni tat-taxxa u għall-korruzzjoni, mill-kbir saż-żgħir.

Sur President, ejja nkunu ċari, kategoriċi u ġusti mal-fatti billi naqblu li dawn huma rapporti persistenti minn diversi sorsi ta' informazzjoni serji, allura l-Gvern ma jistax jibqa' jgħid li dawn ir-rapporti qed jiġu vvintati minn persuna waħda jew minn ġurnalist wieħed.

Dawn huma stejjer serji u negattivi li jimplikaw ksur gravi tal-liġijiet ta' pajjiżna u tal-Unjoni Ewropea, allura żgur li ma jgħinux l-immaġni ta' pajjiżna.

Li ħadd ma jagħmel xejn, li ħadd ma jgħid xejn u li ħadd ma jieħu l-ebda forma ta' azzjoni, żgur li mhijiex it-triq li rridu nikkonsidraw.

Ma nistgħux nibqgħu nidħku bina nfusna u ngħidu li min jitkellem fuq dawn ir-rapporti, fuq dawn l-istejjer, fuq dawn l-allegazzjonijiet, fuq dawn il-fatti, u fuq dawn l-irregolaritajiet, qed jagħmel ħsara lil Malta, għax fil-verità huma l-ksur tal-liġi u l-azzjonijiet irregolari nfushom li qegħdin jagħmlu ħsara lil pajjiżna.

Li jinkixef il-ksur tal-liġi u li tinkixef il-korruzzjoni hija xi ħaġa tajba, allura qegħdin naraw li nieħdu azzjoni kontra min jikser il-liġi u mhux kontra min jikxef il-ksur tal-liġi.

Il-persekuzzjoni tal-ġurnalisti u ta' min jikxef l-illegalitajiet u l-ksur tal-liġi trid tieqaf immedjatament.

Dawn għandhom jingħataw il-protezzjoni assoluta, għax jekk ma jsirx hekk tkun verament il-perverżjoni tas-sistema tal-ġustizzja f'pajjiżna.

Sur President se nagħlaq, għax ftit għandna ħin, billi ngħid li jekk nippermettu li jsir dan kollu, mhux talli nkunu qegħdin inxettlu u nikkultivaw kultura ta' impunità - kif nisimgħu diversi drabi - talli nkunu qegħdin napprovaw l-akbar forma ta' inġustizzja fl-agħar tip tagħha, għax inkunu qegħdin napprovaw l-illegalità u nħallu d-dixxiplina tintrema.

L-agħar ħaġa li tista' tiġri hi li nikkastigaw lil min jikxef l-illegalità minflok lil min ikun qiegħed jagħmilha.

Bħala membri parlamentari f'dan il-pajjiż modern u Ewropew, xogħolna hu li naraw li pajjiżna jara li l-affarijiet ikunu mexjin normali, b'mod mgħaġġel u effettiv, li jagħti r-riżultati li pajjiżna verament jixraqlu.

Nirringrazzjak, Sur President.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Sur President fuq talba tal-Oppożizzjoni u bi qbil magħna, nipproponu li jiġu allokati għaxar minuti iżjed lil kull naħa f'din is-seduta.

MR SPEAKER: L-Onor.

ROBERT CUTAJAR: Nikkonferma li hemm dan il-qbil.

L-ISPEAKER: Il-Kamra taqbel li jiġu allokati 20 minuta mill-ħin tal-Aġġornament u l-Aġġornament jittieħed f'12.20 p.m?

L-ISPEAKER: B'dan il-ftehim, titwal ftit is-seduta.

MICHAEL FARRUGIA: Sur President, l-ekonomija Maltija qed tikber b'pass mgħaġġel, u fost l-oħrajn hija dipendenti fuq is-settur finanzjarju li jkopri firxa wiesgħa ta' attivitajiet mis-settur bankarju, intermedjarji finanzjarji u servizzi professjonali finanzjarji oħra.

Matul iż-żmien Malta saret ċentru għal dawn l-attivitajiet.

Sfortuntament, wieħed irid jgħid li hawnhekk il-kriminalità ddeffes denbha wkoll, fost oħrajn permezz ta' korruzzjoni, money laundering, frodi, miżapproprjazzjoni, computer related offences u illegalitajiet oħrajn.

Għalhekk hemm il-ħtieġa li nieħdu l-passi biex ikollna unit fil-Korp tal-Pulizija li tkun effiċjenti, effettiva, proattiva, u li taġixxi fl-iqsar żmien ħalli nipproteġu l-ekonomija u l-istakeholders kollha.

L-Economic Crimes Unit bdiet taħdem b'mod modest madwar 20 sena ilu.

Minn dakinhar 'l hawn, din il-unit għamlet qabżiet fil-kompetenzi tagħha u tkopri firxa ta' kriminalità, inkluż dik relatata mal-assistenza li tagħti lill-istituzzjonijiet Ewropej.

Fl-aħħar snin, din l-iskwadra daħħlet leġiżlazzjoni li tefgħet piż akbar, b'mod speċjali fejn għandu x'jaqsam il-money laundering u l-finanzjament tat-terroriżmu.

Din l-anti-money laundering unit tagħmel xogħol delikat ta' investigazzjonijiet, b'mod speċjali f'dak li għandu x'jaqsam mal-FIAU.

Bħalissa ninsabu fi stadju ta' bidla sabiex ikollna skwadra tal-economic crimes aktar effiċjenti u effettiva.

Għal din ir-raġuni, se jsir ristrutturar fl-Investigations and Security Branch fi ħdan il-Pulizija ta' Malta, sabiex jitwaqqaf il-Financial Crimes Investigation Department li se jkun fih żewġ skwadri distinti, l-economic crime squad u l-anti-money laundering squad li se jkunu assistiti mill-Financial Crimes Analysis Unit.

Ninsabu konxji li hemm bżonn ta' aktar riżorsi umani f'dan is-settur mat-32 uffiċjal li diġà kienu f'din l-iskwadra.

Bdejna billi daħħalna financial analyst, filwaqt li ġew assenjati seba' spetturi ġodda biex jagħmlu t-taħriġ f'dan il-unit u wara li jiggradwaw ftit tal-ġimgħat oħra se jkomplu jagħtu s-servizz tagħhom.

Huwa ttamat li iktar spetturi u uffiċjali oħra jiġu mħarrġa u assenjati biex jaħdmu fl-economic crime.

Il-pjan hu li fi żmien tliet snin oħra jkun hemm 17-il team investigattiv.

Dan it-tkabbir fir-riżorsi umani jitlob spazju akbar u aktar sigur fejn dawn ikunu jistgħu jaħdmu.

Għal din ir-raġuni, bħalissa ninsabu fil-proċess li nsibu post ideali minn fejn dan id-dipartiment tant importanti jkun jista' jaħdem.

Qed ngħid dan biex nikkonferma l-importanza li qegħdin nagħtu f'dan is-settur, apparti minn 50 inizjattiva oħra li semmew sħabi iktar kmieni, flimkien mal-upgrading li qiegħed isir fis-settur forensiku u tas-Cyber Crime Unit.

Infakkar li l-politiċi fl-ebda ħin m'għandhom jindaħlu fl-investigazzjonijiet li jagħmlu l-Pulizija, fl-investigazzjonijiet li jkunu qegħdin isiru min-naħa tal-maġistratura u fir-rapporti li jsiru mill-FIAU, aġenzija li xogħolha mhuwiex li tinvestiga kriminalment imma li tiġbor informazzjoni fuq intelliġenza finanzjarja.

L-investigazzjonijiet kriminali jridu jidħlu aktar fil-fond, għax mhuwiex biżżejjed li jkun hemm sempliċi suspett u taġixxi fuqu.

Il-Pulizija biex tmexxi trid tkun beyond all reasonable doubt li wara jrid jiġi pprovat il-Qorti.

Hawn min jemmen li l-investigatur, il-prosekutur, l-imħallef, il-ġuri u kważi, kważi, anke l-persuna li tmexxi l-ħabs, ifajru l-akkużi bl-addoċċ u jsibu ħati lil kull min jidhrilhom, imma din mhijiex is-saltna tad-dritt.

Filwaqt li ma nindaħlux lill-Pulizija fl-investigazzjonijiet tagħha, ikun ħażin jekk minħabba pressjoni inġusta l-Pulizija tmexxi mingħajr provi konkreti, u min ikun għamel xi aġir ħażin joħroġ liberat sempliċement għax l-investigazzjonijiet ikunu saru nofs kedda.

Niġi issa għall-promozzjonijiet fl-Armata, li l-Onor.

Glenn Bedingfield għadu kemm qal xi ħaġa żgħira fuqhom.

Bażikament, min irid jitkellem fuq il-promozzjonijiet?

Nibda biex ngħid li kull promozzjoni li ngħatat taħt dawn l-aħħar żewġ gvernijiet Laburista saret skont il-liġi.

Nista' nassigura li kuntrarju għal dak li kien jiġri qabel, l-ebda uffiċjal għoli ma ngħata promozzjoni meta ma kenitx teżisti vakanza għalih.

Nassigura wkoll li ħadd ma ħa promozzjoni wara li tkeċċa fuq atti kważi kriminali mill-akkademja militari prestiġjuża ta' Sandhurst fl-Ingilterra, jew għax inqabad jabbuża, jew għax ma kienx ta' livell, u kif ġie Malta ħa promozzjoni.

Infakkar li fl-2011 iddaħħlet policy ħażina u diskriminatorja għall-aħħar.

Il-punti li ħarġu kienu tailor-made għal klikka ta' uffiċjali pre-identified, filwaqt li saret diskriminazzjoni mal-bqija.

Naturalment, lill-uffiċjali li kienu earmarked biex jilħqu, kienu jagħtuhom l-opportunità ta' punti li oħrajn qatt ma seta' jkollhom, għax ma kenux jingħataw ċans.

Gvern Laburista wettaq ġustizzja billi neħħa din id-diskriminazzjoni u ħoloq level playingfield għall-uffiċjali kollha tal-Forzi Armati, anke fejn jidħlu l-promozzjonijiet tas-suldati.

Fl-2015 inqatgħu l-punti suġġettivi u ġew introdotti l-korsijiet ta' formazzjoni għal junior u senior non-commissioned officer forces, li mingħajrhom suldat ma setax jieħu promozzjoni għal ċerti gradi fi ħdan l-Armata.

Dan kuntrarju għal dak li kien jiġri qabel l-2013, fejn in-nies tal-klikka tal-Gvern ta' dakinhar kienu jingħataw promozzjoni għax kien ikun hemm indħil politiku dirett minn barra l-Armata.

Dan illum waqaf għal kollox u daħħalna l-meritokrazija.

Illum l-amministrazzjoni tal-Forzi Armati ta' Malta taħdem bil-għaqal u bi professjonalità liema bħalha.

Il-Ministeru li mmexxi jien ma jindaħalx lill-Forzi Armati ta' Malta, ħlief fuq policy li taqa' purament taħt ir-remit tal-Ministeru tiegħi.

Kuntrarju għal dak li qed tgħid l-Oppożizzjoni, il-promozzjonijiet fl-aħħar ħames snin ingħataw b'meritokrazija u ġustizzja, u dan jidher b'mod konkret mir-riżultati pożittivi li qed jinkisbu mill-Forzi Armati ta' Malta.

Irrid nagħmel l-aħħar punt, Sur President.

Illum assistejna għal ħrafa u invenzjoni ġdida li tkompli mal-gidba politika li kienet saret fuq il-kumpanija Egrant.

Illum kellna Membru Parlamentari li qal li l-Pilatus Bank f'Malta kien se jinvesti €50 miljun biex jibni s-social housing f'pajjiżna.

Għall-informazzjoni ta' din il-Kamra u ta' kulħadd, għamilna sentejn niddiskutu mal-Council of Europe Bank u mal-European Investment Bank li magħhom sar il-ftehim ta' finanzjament ta' self ta' €58 miljun biex jinbnew djar tal-housing f'Malta, b'kuntrarju għal min irid ibellagħha lil din il-Kamra u lill-poplu Malti u Għawdxi li l-investiment kien ġej minn Pilatus Bank.

Apparti minn hekk, il-€50 miljun għall-estensjoni tal-proġetti tal-housing f'pajjiżna ġejjin mill-Bank tal-Investiment minn fondi li ġew investiti f'pajjiżna mill-proġett tal-Individual Investor Programme (IIP).

Dan se jkun qiegħed iwassal biex aktar minn 1,000 appartament f'pajjiżna jinbena għas-social housing.

Gidba oħra li smajna llum hi li l-finanzjament tas-social housing kien se jinbena grazzi għal Pilatus Bank, imma ninforma lill-Onor.

Membru li hu żbaljat.

Nirringrazzjak, Sur President.

L-ISPEAKER: Aktar rimarki?

L-Onor.

STEFAN ZRINZO AZZOPARDI: Sur President, bħala rappreżentanti tal-poplu Malti, fl-għażliet kollha li nagħmlu, fl-azzjonijiet kollha li nwettqu u fil-mod kif nitkellmu dwar pajjiżna, għandna dejjem inpoġġu l-interessi ta' pajjiżna u tal-poplu tagħna l-ewwel u qabel kollox.

Pajjiżna, minkejja ċ-ċokon tiegħu fid-daqs u minkejja li m'għandux riżorsi naturali, qed jirnexxilu jibni ekonomija effiċjenti li qiegħda tikber b'rata mgħaġġla u li qed toħloq xogħol b'rata mingħajr preċedent.

Dan qed nagħmluh bil-ħila, bl-għaqal u bil-bżulija tal-poplu tagħna.

Poplu li qatt ma beża' jiġġedded u jfittex opportunitajiet ġodda biex jimxi 'l quddiem.

Poplu li dejjem ħabbel rasu biex ikun kreattiv u jara kif joħloq dawk l-opportunitajiet li tawna s-suċċessi li qegħdin niksbu.

Matul is-snin, flimkien irnexxielna nibnu settur finanzjarju li qiegħed jattira ħafna investiment u ħafna attività ekonomika lejn pajjiżna.

Minkejja li fl-Ewropa u fid-dinja hawn ġganti fl-oqsma finanzjarji, pajjiżna irnexxielu joħloq għodod varji li jagħmluna attraenti u kompetittivi.

Wieħed mill-aspetti mill-aktar importanti għas-suċċess ta' dan is-settur huwa l-aspett regolatorju.

Il-bidu tas-servizzi finanzjarji f'Malta madwar 20 sena ilu fisser bidu ta' ekonomija ġdida li hija parti importanti mill-ekonomija Maltija, iżda fisser ukoll il-bidu ta' strutturi ġodda li huma ta' importanza kbira għal pajjiżna li huma maħsuba biex filwaqt li jippromwovu lil pajjiżna bħala ġurisdizzjoni li toffri servizzi finanzjarji tal-ogħla livell, fl-istess ħin dan is-settur ikollu r-regolamentazzjoni kollha meħtieġa ħalli jkun b'saħħtu u jagħti fiduċja lil dawk kollha li jridu jinvestu f'pajjiżna jew jagħmlu attivitajiet finanzjarji f'Malta.

Dan is-settur huwa wieħed mill-iktar dinamiċi, jiġġedded kontinwament u llum qiegħed jiġi influwenzat kontinwament mill-avvanzi teknoloġiċi, u għalhekk kontinwmanet irridu niffaċċjaw l-isfida ta' kif se nkomplu ntejbu r-regolamentazzjoni li għandna għal dan is-settur fid-dawl tal-iżviluppi li qegħdin iseħħu.

Irridu naraw tisħiħ u tibdil regolatorju biex nassiguraw li f'pajjiżna s-settur finanzjarju jibqa' javvanza.

Għalhekk ma nistax ma nsemmix it-tiġdid li qiegħed iseħħ fil-Malta Financial Services Authority (MFSA) li permezz ta' emendi fl-Att li waqqaf din l-Awtorità ta' importanza nazzjonali qegħdin ikomplu jsiru bidliet fl-istruttura tagħha.

Dawn il-bidliet saru anke permezz ta' pariri siewja li qed jagħtu l-istituzzjonijiet finanzjarji Ewropej.

Fil-fatt, saret bidla importanti fejn il-funzjoni taċ-Chairman u tal-Kap Eżekuttiv ta' din l-Awtorità illum ġew distinti u hemm direzzjoni biex ikunu aktar separati minn xulxin biex isir it-tisħiħ regolatorju.

Ovvjament, dan ġie ċċarat permezz ta' bidliet fil-liġi.

Il-ħatra taċ-Chairman il-ġdid sabet l-appoġġ sħiħ ta' din il-Kamra.

Huwa tajjeb li nsemmi li ċ-Chairman ta' din l-Awtorità għadda minn skrutinju ġdid li ddaħħal fis-sistema legali tagħna permezz tal-Parlament.

B'hekk hemm aktar tisħiħ tat-trasparenza f'dawn il-ħatriet ta' entitajiet regolatorji f'pajjiżna.

Bidla importanti oħra seħħet bl-avviż legali li permezz tiegħu r-reġistru tal-kumpaniji llum infatam għal kollox mill-MFSA.

Dan iwassal biex din l-Awtorità tiffoka aktar fuq ir-regolamentazzjoni ta' dan is-settur importanti.

Fl-istess ħin, ir-reġistru tal-kumpaniji jeħtieġ li jkompli jissaħħaħ, kemm fl-aħjar interess tas-settur kif ukoll biex jiġu assigurati aktar trasparenza u informazzjoni dwar il-kumpaniji li joperaw f'pajjiżna.

Irid dejjem jiġi aċċertat li jkun hemm aktar tisħiħ f'dan il-qafas regolatorju, b'osservanza tal-liġijiet kollha li jirregolaw dan is-settur.

Dawn il-bidliet qegħdin isiru b'sens ta' responsabilità fid-dawl tar-rata qawwija li biha dan is-settur kiber tul l-aħħar snin, kif ukoll biex nieħdu passi importanti biex filwaqt li jkompli jseħħ dan it-tkabbir, naraw li dejjem ikollna ħarsien sħiħ tal-interessi tal-investituri u tar-reputazzjoni tal-ġurisdizzjoni ta' pajjiżna.

Għalhekk hemm il-ħtieġa li sseħħ diskussjoni estensiva b'mod kontinwu dwar il-mod kif qed issir ir-regolamentazzjoni għal dan is-settur u kif se tkompli tiżviluppa.

Huwa ċar li aspett kruċjali f'dan il-qasam huwa dak tad-due diligence, li nisimgħuh jissemma diversi drabi.

Irridu naraw kif inkomplu nsaħħu dan l-aspett li jagħti assigurazzjonijiet importanti.

Għandha ssir due diligence kemm ta' dawk li joffru s-servizzi, kemm ta' dawk li jaħdmu fl-azjendi li joffru s-servizzi finanzjarji, kif ukoll ta' dawk li b'xi mod jew ieħor joffru xi servizz lil dan is-settur fuq livell professjonali.

Irridu dejjem inkomplu ntejbu fuq dak li għandna, biex il-ġurisdizzjoni Maltija jibqa' jkollha pożizzjoni importanti fuq livell internazzjonali.

L-MFSA għandha rwol ċentrali u importanti sabiex jitwettaq dak kollu possibbli biex ikun hemm livell għoli ta' integrità, onestà u kompetenza.

Fi kliem ieħor, kull min huwa involut għandu jkun fit and proper.

Din il-ħidma hija importanti anke fid-dawl tal-fatt li qiegħda tiġi implimentata l-Fourth Anti-Money Laundering Directive. uwaHuwa tajjeb li ngħidu li l-Kummissjoni Ewropea ġiet mitluba tagħmel skrutinju tal-istituzzjonijiet ta' pajjiżna, u naħseb li l-istituzzjonijiet Ewropew għandhom jingħataw l-informazzjoni kollha meħtieġa b'serenità, u fuq kollox jingħataw il-fatti meħtieġa dwar kif dan is-settur qiegħed jiżviluppa f'pajjiżna u kif għandna nkomplu nsaħħuh.

Sur President, huwa importanti wkoll li f'pajjiżna nkomplu nsaħħu l-mod rigoruż u diliġenti kif immexxu l-affarijiet 'il quddiem.

Għalhekk se nsemmi numru ta' inizjattivi interni li qed jittieħdu biex l-MFSA issir aktar effiċjenti u effettiva biex tilħaq l-għanijiet tagħha.

Dawn l-inizjattivi jinkludu ristrutturar ġenerali li għandu jolqot il-mod kif issir is-superviżjoni u jitnaqqas il-ħin biex jittieħdu azzjonijiet regolatorji meta jkun hemm xi ksur tal-liġi.

Dan għandu jwassal sabiex l-Awtorità ssaħħaħ ferm l-istrutturi preventivi tagħha biex jonqos bis-sħiħ il-bżonn li jittieħdu azzjonijiet, jiġifieri jkun hemm a preventive approach fil-mod kif isir ix-xogħol tal-MFSA.

L-investiment fir-riżorsi u fit-teknoloġija tal-Awtorità huwa prijorità assoluta.

Dan is-settur kiber ferm fl-aħħar snin u hemm id-determinazzjoni politika biex jiżdiedu r-riżorsi kollha meħtieġa biex dan is-settur jibqa' miexi 'l quddiem, anke mil-lat ta' regolamentazzjoni.

Hemm bżonn li wieħed isemmi li ġie kostitwit l-Audit Committee tal-Awtorità, li issa beda jiffunzjona u janalizza skont l-iskopijiet li nħoloq għalihom.

Dan għandu jwassal għal internal audit aktar effiċjenti fejn ikun hemm link diretta bejn l-internal audit u l-Bord tal-Gvernaturi tal-Awtorità.

Hemm diversi inizjattivi oħra li qed jittieħdu, iżda huwa tajjeb li ngħidu li dan kollu rridu nagħmluh b'sens ta' umiltà ħalli nkomplu nifhmu fejn hemm bżonn li ntejbu u nmexxu 'l quddiem.

Aħna nemmnu li pajjiżna jixraqlu l-aħjar, allura hemm bżonn li nkomplu naħdmu biex dan is-settur li tana tant suċċessi jibqa' miexi 'l quddiem u nkomplu ninvestu dak kollu meħtieġ biex is-settur tas-servizzi finanzjarji jibqa' miexi 'l quddiem.

Sur President, aħna lkoll għandna l-obbligu li naraw li t-tibdil ikompli jseħħ u li nkomplu nieħdu l-inizjattivi, għax fuq quddiem nett għandna l-obbligu li nħarsu l-interessi tal-poplu Malti u ta' pajjiżna.

Nirringrazzjak, Sur President.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

ROBERT CUTAJAR: Sur President, dalgħodu fil-Parlament qegħdin niddiskutu mozzjoni li fil-verità wieħed jista' jiddeskriviha bħala ħasra li f'dan il-pajjiż wasalna s'hawn.

Qed ngħid dan għax kieku xhur ilu kulħadd refa' r-responsabbiltà li hu obbligat jerfa', għamel dak li hu mistenni minnu u mexa b'lealtà lejn l-uffiċċju li hu responsabbli minnu, kieku ma wasalniex s'hawn.

Aħna konna korretti meta għedna li l-istituzzjonijiet ewlenin f'dan il-pajjiż mhumiex qegħdin jaħdmu.

Dan mhux qed tgħidu l-Oppożizzjoni.

Fid-diskors tiegħi se nkun kredibbli billi se nikkwota nies importanti f'pajjiżna u barra minn pajjiżna li tkellmu b'mod ċar fuq dak li għaddej minnu pajjiżna.

L-Oppożizzjoni dejjem tiġi kkritikata li hi negattiva, imma jien ngħid: Negattiva meta d-Dekan tal-Fakultà tal-Liġi l-Prof.

Keven Aquilina, f'artiklu li kiteb fil-ġurnal The Malta Independent, qed jgħid hekk:

L-istess Professur jgħid ukoll:

Naħseb li dan jiġġustifika għalfejn qegħdin hawnhekk u altru li l-Oppożizzjoni mhijiex negattiva.

Huwa tajjeb li nfakkar li fil-Parlament Ewropew l-MEPs tkellmu dwar dan.

Hawnhekk kien hawn min qal li kien hawn delegazzjoni u għada se jkun hawn delegazzjoni oħra, għax f'pajjiżna mhux kollox miexi sew.

Għalfejn l-MEPs ħassew il-bżonn li għandhom jerġgħu jiġu f'pajjiżna?

Dakinhar, fir-rapport li qegħdin nitkellmu dwaru f'din is-seduta, News from the European Parliament, qalu hekk:

Dan mhux qed tgħidu l-Oppożizzjoni.

Kif ma qalitux l-Oppożizzjoni dak li ġie irrapportat mit-transparency international index, li dwar din l-istatistika uffiċjali qal hekk:

Sur President, iva għandna problema f'dan il-pajjiż, għax l-istituzzjonijiet mhux qegħdin jaħdmu, u ejja naqtgħuha li kull darba li jissemmew ċerti nies bħal, pereżempju, l-Avukat Ġenerali, ikollna membri tan-naħa l-oħra li jipprovaw jgħattu xturhom billi jgħidu li kien ġie maħtur minn Gvern Nazzjonalista.

Dan ma jagħmilx sens, għax dak li qed isir illum m'għandu x'jaqsam xejn ma' dak li kien isir taħt amministrazzjoni Nazzjonalista.

Mela ejjew naqtgħuha li nipprovaw niġġustifikaw l-inkompetenza tal-awtoritajiet ikkonċernati u tal-istituzzjonijiet, inkluż tal-Kummissarju tal-Pulizija, li naqas milli jagħmel dak li kellu jagħmel.

Tkellmet ukoll il-Membru Parlamentari tar-Rumanija, Monica Macovei, li qalet:

Hawnhekk ukoll, mhux l-Oppożizzjoni tkellmet.

Huwa tajjeb li nxebbhu dak li ġara f'pajjiż ieħor mhux daqstant 'il bogħod minn pajjiżna, li wkoll huwa Membru tal-Unjoni Ewropea.

Hawn qed nirreferi għas-Slovakkja, u għalkemm diġà kelli l-opportunità li ngħidha fi programm televiżiv, din hija l-ewwel darba li f'din il-Kamra se ngħid: Mhux bilfors li pajjiżna mhux miexi b'mod normali?

Mhux bilfors li għandna l-istituzzjonijiet li suppost kienu fuq quddiem nett biex ħadu l-azzjonijiet li kienu mistennija minnhom, mhux illum imma aktar minn sena ilu?!

Alla jbierek f'dan il-pajjiż business as usual, u ħadd ma jerfa' r-responsabbiltà politika.

Dak li ġara f'Malta fis-16 ta' Ottubru 2017 meta nqatlet b'mod brutali l-ġurnalista Daphne Caruana Galizia, sal-lum ħadd min-naħa tal-Gvern mhu qed jerfa' r-responsabbiltà politika tiegħu, u ħadd mill-istituzzjonijiet li suppost qed jagħmlu xogħolhom mhuma qegħdin jerfgħu responsabbiltà.

X'differenza fis-Slovakkja, Sur President, fejn ġara każ simili għal dak ta' pajjiżna fil-21 ta' Frar 2018, u f'inqas minn erba' ġimgħat il-Prim Ministru, il-Ministru tal-Intern u l-Kummissarju tal-Pulizija rriżenjaw, però Alla jbierek f'pajjiżna ovvjament business as usual daqslikieku ma ġara xejn, kulħadd imwaħħal mas-siġġu jipprova jgħatti xtur il-Gvern.

Allura huwa ovvju li se nibqa' nitkellem dwar dak li kien mistenni minn dan il-Gvern, għax huwa tajjeb li ngħidu wkoll li rigward il-kuntratt li smajna bih f'pajjiżna matul l-aħħar 16-il xahar, smajna li kien hemm xamma ta' korruzzjoni min-nies li b'xi mod kienu involuti mal-Gvern u ovvjament ma sarx dak li kien mistenni minnhom fl-interess tal-poplu Malti.

Fil-ġurnal The Times ġie rapportat hekk:

Dan hu pajjiżna li qed jiżżeffen mal-erbat irjieħ tad-dinja, imma meta tisma' l-kelliema tal-Gvern taħseb li r-reputazzjoni ta' pajjiżna barra l-pajjiż se tiġi ġġudikata biss bin-numri tal-ekonomija li l-Gvern qed jikkwota kif jogħġbu.

Sur President, wasalt biex nagħlaq ħalli nimxi mal-ħin allokat għalija.

Dalgħodu smajna għal darba, darbtejn li ma saret l-ebda referenza għar-rapport tal-OSCE, meta delegazzjoni mill-OSCE ġiet f'pajjiżna ftit tal-ġimgħat ilu!

Altru li kkumentaw, mhux kif qalu l-kelliema tal-Gvern fil-kontromozzjoni li ressqu llum, fejn qalu li ma kien hemm l-ebda referenza għal xi forma ta' tmexxija ħażina tal-Gvern.

Fil-fatt, ir-rapport jagħmel referenza għall-ammont ta' impjiegi u promozzjonijiet li ngħataw qabel l-elezzjoni, però ovvjament għal dan il-Gvern business as usual!

Dan ir-rapport tal-OSCE li ltaqgħu f'pajjiżna ftit tal-ġranet ilu, anke ma' delegazzjonijiet tal-Gvern, jitkellem ukoll dwar il-midja f'pajjiżna.

Filwaqt li l-midja indipendenti qiegħda tagħmel xogħolha, irridu ngħidu li l-PBS qed tonqos bil-kbir.

F'paġna 21 ta' dan id-dokument insibu referenza għal dan, u se nikkwotaha.

Din tgħid hekk:

Il-PBS qiegħda tonqos mid-doveri tagħha, għax mhux qed twassal l-aħbar li l-poplu għandu dritt jistenna.

Mhux qed twassal il-verità ta' dak kollu li qiegħed jagħmel il-Gvern 'il bogħod mill-obbligi tiegħu.

L-Oppożizzjoni ġiet hawnhekk b'din il-mozzjoni li l-Gvern ħass li kellha tiġi diskussa b'importanza - għax rajna li l-Gvern għamel kontromozzjoni bi 12-il punt li huma 'l bogħod mill-verità li qed jgħix il-poplu Malti – u fl-aħħar mill-aħħar naqas meta m'aċċettax li din is-seduta ma titteħidx mill-ħin allokat darba kull tliet xhur lill-Oppożizzjoni.

Aħna konna nistennew li l-Gvern ma kellux minn xiex jiddejjaq li din il-mozzjoni titressaq waqt is-seduti tat-Tnejn, it-Tlieta u l-Erbgħa, però l-Gvern ħassu skomdu li jagħmel hekk, u għandu għalfejn, imbagħad ġie hawnhekk u għamel kontromozzjoni.

Jien inħalli lill-poplu jiġġudika, għax jien nibqa' ngħid li lill-Oppożizzjoni l-istorja għad tagħtina raġun.

Nirringrazzjak, Sur President.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Infakkar li l-Gvern fadallu 17-il minuta u l-Oppożizzjoni fadlilha 19-il minuta.

ROBERT ABELA: Sur President, jien naqbel mal-Onor.

Cutajar meta fl-aħħar tad-diskors tiegħu qal li għandu jkun il-poplu li jiġġudika.

Dik dejjem kienet il-pożizzjoni li ħadet din in-naħa, però nappellalu biex meta jkun qiegħed jiddibatti jkun korrett lejn is-sewwa.

Hu semma li hawn xi delegazzjoni f'Malta biex tinvestiga l-mission report, imma m'hawn l-ebda delegazzjoni f'Malta.

Almenu ejja nkunu korretti lejn is-sewwa u ma nonfħux dak li mhuwiex korrett.

Jien qrajt il-mozzjoni mressqa mill-Onor.

Jason Azzopardi, qrajt il-kontromozzjoni, qrajt il-mission report tal-Kumitat LIBE tal-11 ta' Jannar 2018, u l-osservazzjoni li toħroġ hi kemm konna proattivi f'dawn l-aħħar xhur, kemm ħdimna, kemm għamilna emendi kuraġġużi, riformi kuraġġużi, u bidliet effettivi.

Jien ħarist lejn ir-rapport tal-Kumitat LIBE fejn għamlulna r-rakkomandazzjoni li nidħlu fil-European Public Prosecutor's Office, u hekk għamilna.

Dawn għamlu rakkomandazzjonijiet rigward liġi anti-SLAPP, biex il-midja ma tippermettix ċerti azzjonijiet li jkunu ntiżi biex joħonqu l-libertà tal-espressjoni.

Aħna mhux talli għamilna hekk, talli morna pass 'il quddiem, għax introduċejna liġi li tirregola l-midja li mhux talli tippreserva d-dritt tal-libertà tal-espressjoni, talli forsi tmur ftit iktar minn hekk.

Fil-fatt, kieku kelli nkun ftit kritiku lejn din l-liġi, kont ngħid li forsi hija liberali ż-żejjed, imma hekk għandu jkun, għax il-libertà tal-espressjoni hija waħda assoluta u mhux relattiva.

Jien nistieden lil kulħadd iħares lejn il-liġi li tirregola l-midja tagħna ħalli taraw il-libertà assoluta li għandha l-midja meta teżerċita d-dritt tagħha tal-libertà li tesprimi ruħha.

Dawn tkellmu fuq in-nuqqas ta' restrizzjonijiet u qalulna biex nikkonsidraw li nneħħu l-libell kriminali, u hekk għamilna, neħħejna l-libell kriminali.

Illum il-libell kriminali m'għadux jeżisti.

Huwa minnu li ma stajniex naddottaw kull rakkmandazzjoni li saret f'dan ir-rapport, għax ħafna mir-rakkmandazzjonijiet laħqu ġew implimentati qabel ma daħal fis-seħħ ir-rapport.

Hawn irrid nagħmel referenza għar-rakkmandazzjoni li saret dwar il-ġudikatura, fejn ingħad li l-Prim Ministru kellu jerħi mill-prerogattiva li kellu fil-ħatra tal-ġudikatura.

Dan ġara b'effett mill-2016, għax illum għandna fis-seħħ liġi li toħroġ mill-Kostituzzjoni tagħna stess, fejn min jiġi maħtur bħala Maġistrat jew Imħallef irid jgħaddi minn skrutinju ta' kumitat magħmul mill-Avukat Ġenerali, mill-Prim Imħallef, mill-Awditur Ġenerali, mill-Ombudsman u mill-President tal-Kamra tal-Avukati qabel ma jkun jista' jiġi maħtur.

Għamilna xi ħaġa bla preċedent, fejn l-eżekuttiv reħa minn idejh il-prerogattiva assoluta li kellu minn dejjem ta' dejjem li jaħtar lill-ġudikatura hu b'mod dirett.

Rajna kemm kien mekkaniżmu effettiv, għax kien hemm min issottometta lilu nnifsu għal dan l-iskrutinju u weħel.

Tant kellna riformi effettivi fil-ġudikatura li ftit tal-ġranet ilu seħħ avveniment kruċjali fil-ġudikatura li tant kien kruċjali u ma kienx kontroversjali li, kważi, kważi, fil-pajjiż ħadd ma nduna x'kien.

Hawn qed nirreferi għall-ħatra tal-Prim Imħallef li kien inħatar bħala mħallef mill-amministrazzjoni preċedenti tal-Partit Nazzjonalista, li tant ma kenitx kontroversjali li, kważi, kważi, fil-pajjiż ftit huma dawk li jafu li nbidel il-Prim Imħallef.

Fir-rapport tal-kumitat LIBE jissemma li għandna nagħmlu emendi fil-Liġi tal-Whistleblower, fejn qalulna biex nirreveduha u nemendawha biex tkopri ħaddiema fis-settur pubbliku.

Din l-emenda fil-liġi ma nistgħux nagħmluha, għax il-liġi diġà qiegħda hekk u ilha hekk mit-twelid tagħha.

Għalhekk meta qrajt il-mozzjoni tal-Onor.

Azzopardi u qrajt ir-rapport tal-kumitat LIBE tal-11 ta' Jannar 2018, fir-rapport hemm ineżattezzi fattwali li bilfors wieħed ma jistax jirrimarka dwarhom għax ikunu ilhom li ġew implimentati.

Dik tal-ġudikatura ilha mill-2016 u dik tal-Liġi tal-Whistleblower ilha mill-bidu tagħha, allura wieħed bilfors ikollu jirreferi għal dawn l-ineżattezzi, bla ma jkun supperv, ħalli nagħmilha ċara.

Aħna dan ir-rapport qrajnieh sew u bħala Gvern għamilna l-pożizzjoni tagħna.

Kien hemm fejn qbilna, kien hemm fejn ma qbilniex u kien hemm fejn implimentajna r-rakkomandazzjonijiet.

Fir-rapport issemma li għandu jkun hemm investigazzjoni dwar dan l-allegat xiri ta' voti li qed jissemma fil-mozzjoni tal-Oppożizzjoni.

U hekk għamilna.

Saret talba mill-Oppożizzjoni stess quddiem il-Kumitat dwar il-Kontijiet Pubbliċi biex jiġi investigat dan l-allegat xiri ta' voti permezz tal-għoti ta' impjiegi fis-settur pubbliku.

Bħala rappreżentanti tal-Gvern fil-Kumitat dwar il-Kontijiet Pubbliċi qbilna li dik l-investigazzjoni kellha ssir, anzi ssuġġerejna li l-investigazzjoni testendi aktar fit-tul, u hekk sar.

Imma din l-investigazzjoni li suppost kellha tkun investigazzjoni serja, bl-aġir tan-naħa tal-Oppożizzjoni ġiet konvertita f'farsa, għax il-President ta' dan il-Kumitat l-Onor.

Beppe Fenech Adami ġie mitlub biex jixhed dwar allegazzjonijiet li saru quddiem dan l-istess kumitat li fih hu parteċipi hu stess, u minkejja dan qed jinsisti li jixhed u jibqa' jippresiedi l-kumitat.

Ara x'sitwazzjoni bla preċedent li jkollok President ta' Kumitat ta' din il-Kamra jixhed quddiem il-kumitat presedut minnu stess!

Dik hi s-sitwazzjoni tas-serjetà li għandna quddiemna.

Aħna m'għandniex problema li jsiru l-investigazzjonijiet, għax l-investigazzjonijiet se jkomplu jikkonfermaw kemm ma kien hemm xejn assolutament minn dan li qed tgħid l-Oppożizzjoni, imma l-investigazzjonijiet iridu jsiru bis-serjetà, għax jekk ma jsirux bis-serjetà jkun disservizz lejn dan il-pajjiż.

Ir-rapport tal-Kumitat LIBE qed jgħid li jista' jkun hemm sitwazzjoni ta' xiri ta' voti permezz ta' skema biex jiġu regolarizzati l-binjiet.

Fil-fatt, din ma reġgħetx ġiet ripetuta fil-mozzjoni tal-Onor.

Azzopardi, għax tant hi pożizzjoni li m'għandha xejn mill-bonsens li l-Oppożizzjoni ħallietha barra.

Li tgħid li l-iskema ta' regolarizzazzjoni ta' infrazzjonijiet minuri ta' binjiet, li tant kienet ta' solljev għal kull min kellu xi shaft ta' binja b'xi ċentimetru nieqes u seta' jirregolarizzah billi jħallas tiegħu, hija xiri ta' voti, bl-akbar rispett ma jagħmel assolutament l-ebda sens.

Se nikkonkludi, Sur President, fuq il-punt finali dwar il-ħarsien tal-interess nazzjonali.

Bħala Membri ta' din il-Kamra, ilkoll għandna l-obbligu li nħarsu l-interess nazzjonali.

Għandna l-obbligu wkoll li nosservaw u niskrutinizzaw ir-rakkomandazzjonijiet li jsirulna, però għandna dejjem nagħmlu dan bil-ħarsien tal-interess nazzjonali fuq quddiem nett.

Nirringrazzjak, Sur President.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Infakkar li l-Gvern fadallu disa' minuti u l-Oppożizzjoni fadlilha 19-il minuta.

L-Onor.

EDWARD ZAMMIT LEWIS: Sur President, qegħdin niddiskutu din il-mozzjoni, u iktar interessanti hija l-emenda għall-mozzjoni li ressqet din in-naħa tal-Kamra, u nistieden lill-Oppożizzjoni li jaqblu magħna fuq din l-emenda, li hija emenda ċara għax tindika d-demokrazija li qed tevolvi.

L-ebda demokrazija fid-dinja mhi perfetta.

M'hawnx istituzzjoni f'pajjiż demokratiku li m'għandhiex difetti.

F'pajjiżna m'aħniex perfetti u qatt ma konna perfetti, però bħala nazzjon mill-Indipendenza 'l hawn żgur nistgħu ngħidu li mxejna 'l quddiem, anke fil-proċessi demokratiċi tagħna.

L-Oppożizzjoni qed tgħidilna – dan loġikament ma jagħmilx sens – li jinsabu inkwetati u qed taħraqhom qalbhom li minħabba li pajjiżna m'għandux kredibilità jew qed jitlef il-kredibilità, qed jitlef l-investiment.

Dan ma jagħmilx sens loġikament, għax l-investiment f'pajjiżna qed jiżdied, u dan mhux skont xi figuri li ressaqna aħna imma skont figuri fuq livelli oġġettivi Ewropej.

Il-kredibilità ta' pajjiżna, is-saltna tad-dritt, id-dixxiplina finanzjarja u l-investor confidence imorru kollha flimkien.

Ma jistax ikollok waħda u ma jkollokx l-oħra.

Jien qrajtu r-rapport tal-Kummissjoni datat 11 ta' Jannar 2018 u nista' ngħid li dan fih punti li għamilniehom diġà, fih punti li huma work in progress u fih punti li lanqas jien ma naqbel li għandhom jiġu implimentati f'pajjiżna.

Bir-rispett kollu, lill-Onor.

Simon Busuttil li beda d-diskors tiegħu b'dan ir-rapport tal-Parlament Ewropew ngħidlu li dan mhuwiex xi vanġelu.

Dawn huma suġġerimenti li saru anke lil stati membri oħrajn.

L-Onor.

Jiġifieri qed jgħidilna li fl-Italja għandhom l-istrutturi demokratiċi u indipendenti aħjar minn tagħna?

L-opinjoni tiegħi hi li bħalissa fl-Italja hemm kriżi istituzzjonali, ħaġa li f'pajjiżna ma teżistix bi Gvern stabbli li jgħaddi l-liġijiet.

Jiena slitt seba' punti minn dan ir-rapport li se ngħaddihom malajr, fosthom is-separation of powers.

X'ma għamilx dan il-Gvern għas-separation of powers?

Għamel skrutinju tal-public appointments - dan semmieh il-Ministru Owen Bonnici - u għamel l-awtonomija parlamentari.

Biex dan seta' jitwettaq, is-Sedja kienet strumentali u kien hemm ukoll il-koperazzjjoni mal-Oppożizzjoni, għax l-Oppożizzjoni għenet fiha.

Jien jidhirli li d-dibatittu rridu nżommuh f'dawn il-parametri ta' maturità u mhux ta' tgħajjir u konġetturi fuq il-proġetti tal-housing li semma l-Onor.

Karol Aquilina, li għandhom iktar minn xi storja ta' Enid Blyton milli storja serja fuq rapport tal-Parlament Ewropew!

Minn hawnhekk ngħidlu li jmissu jistħi joħroġ b'dawn il-konġetturi li lanqas jagħmlu sens u ġieħ lil din il-Kamra tad-Deputati.

X'ma għamilniex għall-ġudikatura?

Illimitajna d-diskrezzjoni tal-Gvern.

Le, mhijiex perfetta, però jien kont avukat taħt gvernijiet Nazzjonalisti u konna ilna ngħidu li se nagħmluha li l-appointments tal-ġudikatura jkunu at arm's length.

Imma fil-verità min għamilha?

Għamilha l-Gvern Laburista.

Immorru għat-tieni punt.

Ir-rapport semma l-MFSA fuq livell nazzjonali.

Jien ma naqbilx mar-rapport.

Taf ma' xiex naqbel jien fuq l-MFSA?

Li nagħmlu żball li nattakkawha għax l-MFSA kienet regolatur li kien imexxi tajjeb, anke taħt Gvern Nazzjonalista.

Jien naqbel li l-MFSA issa għandna Chairman u CEO biex ikun hemm checks and balances importanti fl-istess Awtorità.

Din semmieha l-Onor.

Jien ma' dik naqbel u mhux mar-rapport tal-Parlament Ewropew.

Jien nistenna lil dawn it-tliet Ewro Parlamentari jiġu Malta - nassumi li wieħed minnhom qiegħed Malta, għax hu Malti - ħalli niddiskutu r-rapport magħhom u naraw x'qegħdin jagħmlu f'pajjiżhom dawn.

Aħna pajjiż demokratiku u m'għandna nistħu minn ħadd fuq livell Ewropew.

It-tielet punt hu dwar l-Avukat Ġenerali, l-AG.

L-Eks Ministru Tonio Borg fis-sena 2005 għamel miżura tajba meta l-AG għamlu aġenzija.

Issa llum qegħdin nitkellmu dwar jekk għandniex naqsmu l-funzjonijiet, fejn waħda tkun tal-prosekuzzjoni u l-oħra tagħti parir lill-Gvern.

Din il-ħaġa hija dibattibbli.

Jista' jkun li għandhom raġun, però ma nistgħux ngħidu li għax l-AG għandu żewġ funzjonijiet, m'hawnx saltna tad-dritt f'pajjiżna.

L-argument lanqas biss isegwi!

Ir-raba' punt huwa dwar il-Whistleblower.

Min għamel il-Liġi tal-Whistleblower f'pajjiżna?

Għamilha Gvern Laburista fl-aħħar leġiżlatura.

Perfetta l-liġi?

Huwa ovvju li jekk inpoġġi bilqegħda mal-kollegi tiegħi nsibu x'nistgħu nagħmlu, però ċertament li l-qafas fiex jopera l-Whistleblower għamlu Gvern Laburista u mhux Gvern Nazzjonalista.

Il-ħames punt hu dwar il-money laundering.

Fejn jidħol il-money laundering, sakemm jibqa' jkollna setturi, servizzi finanzjarji u s-settur tar-remote gaming, li bdieh il-Partit Nazzjonalista stess, hemm sfidi għar-regolatur.

Trid toqgħod attent u tkun viġilanti, però jekk naraw ir-record tal-Malta Gaming Authority nsibu li qatt ma kellha record ħażin f'dak li hu liċenzjar u f'dik hi regolamentazzjoni taħt iż-żewġ gvernijiet.

Anzi, għandha record tajjeb u meta jiġu l-MEPs se ngħidulhom li f'pajjiżna għandna istituzzjonijiet li jaħdmu.

Semmejt ukoll il-money laundering u għidt li l-Ministru Scicluna semma 50 task fuq tliet snin li se jsiru b'koperazzjoni mal-istituzzjonijiet.

Ngħaddi għas-sitt punt.

Qed igħidulna li s-civil society organisations jistgħu jirrapportaw.

F'pajjiżna kulħadd jista' jirrapporta, mhux is-civil society biss.

M'hemmx għalfejn tkun deputat, imma kull persuna tista' tmur għand il-Pulizija jew għand maġistrat inkwerenti u tagħmel rapport.

Aħna qegħdin aħjar milli qed jipproponu fir-rapport, Sur President.

Dak li se ngħidulhom lill-MEPs!

Is-seba' punt hu dak tax-xiri ta' voti li semmieh ukoll l-Onor.

Aħna jkollna elezzjoni wara oħra, iż-żewġ partiti niġġieldu dak il-ħin u meta tgħaddi nkomplu mmexxu l-pajjiż 'il quddiem.

Dak hu li għandna f'pajjiżna.

Mhu veru xejn li hawn xiri ta' voti, imma hawn il-Liġi tal-Finanzjament tal-Partiti.

Semmew ir-rapport tal-Parlament Ewropew u jien se nsemmi x'qal il-GRECO fl-2011 fuq il-Political Parties Act.

Dak iż-żmien il-Partit Nazzjonalista spiċċa qisu qed jagħmel xi telenovella biex idaħħal din il-liġi.

Għadni niftakarha!

Punt 47 tar-rapport, datat 21 t'Ottubru, 2011 jgħid hekk:

Dan mhux taħt dan il-partit, imma taħt il-Partit Nazzjonalista.

Dakinhar, l-eks deputat tal-Partit Nazzjonalista Franco Debono qal li lanqas kien draft tiegħu.

Lanqas jaqblu fuq id-draft li ppreżentaw lill-GRECO, aħseb u ara kemm jien personali nista' nieħu parir mingħand l-Oppożizzjoni dwar kif nagħmlu l-liġijiet!

Fl-24 ta' Marzu, 2017 kellna tifħir għal-liġi li għadda Gvern Laburista fejn jidħol political parties funding.

Sur President, xtaqt nagħlaq b'punt żgħir.

Id-demokrazija huwa proċess li rridu nibqgħu nsaħħuh u għandna nibqgħu nitkellmu fuqu, però kif qal tajjeb George W Bush:

Irridu nibqgħu naħdmu flimkien biex intejbu l-istituzzjonijiet, però Malta hija pajjiż fejn hawn is-saltna tad-dritt, hawn investor confidence u hawn dixxiplina finanzjarja.

Dak li semmew id-deputati Laburisti se ngħidu lill-Membri Parlamentari Ewropej.

Nirringrazzjak, Sur President.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-ħin li fadal, jiġifieri 19-il minuta, huwa kollu għall-Oppożizzjoni.

Il-Kap tal-Oppożizzjoni.

ADRIAN DELIA (Kap tal-Oppożizzjoni): Sur President, il-ġurnata t-tajba lilek, lill-kollegi, u lil dawk kollha li qed isegwuna.

Illum qegħdin hawn biex niddiskutu din il-mozzjoni li għandha ttejjeb u ssaħħaħ l-istituzzjonijiet tagħna biex jiffunzjonaw u tara li fejn hemm bżonn isir tibdil fil-liġijiet li jittrattaw fuq settur partikolari li fuqu jiddependu eluf ta' impjiegi ta' sustanza u li huma mħallsin sew, f'settur finanzjarju li fuq medda ta' snin il-poplu Malti u Għawdxi, il-Parlament u l-gvernijiet rispettivi ħadmu flimkien għalih.

Aħna ngħidu li meta ġejna għal-liġijiet tas-servizzi finanzjarji kien hemm qbil bejn Gvern u Oppożizzjoni li kemm jista' jkun – u dan kien segwit għal diversi snin – iż-żewġ naħat tal-Kamra naħdmu flimkien u nipprovaw ma ndaħħlux ballun politiku partiġjan f'dan is-settur tant importanti għalina, għax irridu nirrappreżentaw lil pajjiżna barra minn Malta bl-għan li nkunu ċentru ta' eċċellenza.

Irridu hub ta' servizzi finanzjarji li jagħmel ġid u jagħti ġieħ lil pajjiżna, ħalli nattiraw investiment ta' kwalità u nibqgħu nsaħħu dawn l-opportunitajiet għat-tfal tagħna, għaż-żgħażagħ tagħna u għall-familji tagħna.

Matul is-snin kellna l-liġi tal-1988 u fil-bidu l-Gvern kien ra li kien tajjeb li jiġi kkreat settur finanzjarju.

Dak iż-żmien, fid-dinja kien hemm il-ħtieġa u l-opportunità li jitwieldu ġurisdizzjonijiet u jkun hemm iktar għażla f'dak li kien offshore banking.

Malta kienet ħadet dik id-direzzjoni u konna ħdimna lkoll bħala pajjiż biex nibdew insaħħu r-reputazzjoni ta' Malta f'dan is-settur.

Ġara li fis-snin 90, wara li waqgħet il-purtiera tal-ħadid, kien hemm flejjes li kienu ħerġin mill-eks Unjoni Sovjetika li wħud minnhom kienu qed jipprovaw jidħlu bħala investiment u bħala kapital f'diversi postijiet Ewropej, fosthom Malta u Ċipru.

Il-Gvern ta' dak iż-żmien kellu għażla quddiemu, jew li nibqgħu għaddejjin kif konna u dak kollu li jiġi naċċettawh, ikun x'ikun, fejn naċċettaw kwalunkwe kapital u kwalunkwe investiment, jew li ntejbu l-offering tagħna, intejbu dak li pajjiżna jrid u naċċettaw l-aħjar.

Il-Gvern dak iż-żmien kien iddeċieda li jmur għal kwalità aħjar, dik li dak iż-żmien kienet international trading company system u biddilna l-leġiżlazzjoni tagħna biex inkunu iktar rigorużi, nagħmlu iktar due diligence, u nagħżlu.

Dan għax kellna l-opportunità, għax diġà konna bnejna reputazzjoni li konna qed insaħħuha biex nieħdu direzzjoni differenti.

Fil-fatt, hekk għamilna u bqajna nsaħħuha, tant li mal-medda tas-snin ġibna kumpaniji li mhux biss huma international trading companies imma li huma kompletament on-shore.

Allura bid-dħul ta' Malta fl-Unjoni Ewropea ħloqna sistema ta' liġijiet li kienet tagħmel sens u li kienet qed tattira investiment serju, investiment nadif, investiment ta' veru, li kien qed jikkrea mijiet u mbagħad eluf t'opportunitajiet ġodda għaż-żgħażagħ tagħna.

Kellna value added jobs li kienu qed iwasslu biex titjieb il-ħajja u jitjiebu l-kondizzjonijiet tax-xogħol ta' dawk kollha li daħlu f'dan is-settur.

Fil-bidu ma kienx faċli, għax biex tibni reputazzjoni u tikkumbatti mal-kompetizzjoni internazzjonali, mhux dejjem huwa faċli, anzi kien diffiċli, imma ftit, ftit, għamilna għażliet serji u għamilna dak li professjonalment kien meħtieġ biex jintagħżlu n-nies, biex isiru l-istituzzjonijiet, għamilna proċessi rigorużi ta' min naċċettaw li jiġi f'pajjiżna, fosthom il-licensing tal-banek, il-credit institutions u l-financial institutions.

Aġġornajna l-liġijiet tagħna u konna wasalna biex wara numru ta' snin Malta kellha reputazzjoni eċċellenti fl-Ewropa u fid-dinja li kienet qed tattira lejha l-aqwa investiment.

Ġara però li ftit tas-snin ilu nqalbet id-direzzjoni u kellna Gvern li l-għażla tiegħu kienet kompletament bil-maqlub ta' dak li kien qed isir, u minflok ma bdejna naraw min irid jinvesti, u niflu, nixtarru u nagħżlu l-aħjar, bdejna mhux biss naċċettaw kollox imma bdejna nħajru biex f'pajjiżna jiġu dawk li s-serjetà ma jafux x'inhi, dawk li ma kenux interessati li jagħmlu investiment ta' veru, imma sempliċement bdew jużaw lil pajjiżna u jabbużaw bih biex il-flus maħmuġin jibdew jgħaddu mis-sistema bankarja u finanzjarja Maltija.

Dan beda jseħħ bil-mod il-mod, imbagħad sfortunatament jew fortunatament, kollox tela' f'wiċċ l-ilma b'dak li ġie żvelat wara li kien hemm investigazzjonijiet u leaks li kulħadd sar jaf bihom mhux biss lokalment imma internazzjonalment, u bdejna naraw sensiela ta' każ wara l-ieħor, ta' kumpannija wara l-oħra, u ta' banek li kienu ġew Malta biex jaħslu l-flus tagħhom, biex bil-kapital maħmuġ tagħhom …

Biex jifhmuna n-nies, meta ngħidu kapital f'kumpanija jfisser li inti se tagħmel negozju, se tibda xi ħaġa u fil-bidu nett iż-żerriegħa, dak li trid tibbaża fuqu, ikun maħmuġ, ikun imnawwar, ikun ħażin, ikun ġej minn attività kriminali, u dawn l-istituzzjonijiet mhux biss ħajjarniehom jiġu Malta, imma sfortunatament użajniehom għal skopijiet partikolari, biex jinfetħu kontijiet ta' dawk li riedu jidħlu f'din ix-xibka ta' money laudering.

Meta ġie żvelat dak li kienu qegħdin jagħmlu, minflok ma ħadna l-passi u għamilna dak kollu neċessarju biex min żbalja, min abbuża, min kiser il-liġi jbati l-konsegwenzi, għamilna minn kollox u għadna qegħdin nagħmlu minn kollox biex nipproteġu lil min naqas.

Infakkar li ftit tax-xhur ilu, meta ħarġet iktar informazzjoni pubblika internazzjonali dwar il-Pilatus Bank, aħna konna tlabna u għedna li l-loġika kienet li l-istituzzjonijiet tagħna jieħdu passi immedjati u minnufih jirrevokaw il-liċenzja ta' dan il-bank.

Ġara li l-istituzzjonijiet m'għamlu xejn u l-Gvern baqa' sieket.

F'Marzu ttieħdu xi ftit azzjonijiet biex tingħata l-impressjoni li qed tiġri xi ħaġa, u sal-lum, xhur wara li ġie żvelat li l-istituzzjonijiet Amerikani stabbilew li l-kapital li kien intuża biex dan il-bank jitwieled f'Malta kien ġej minn flus maħmuġin u kriminali, il-liċenzja ta' dan il-bank li kien qiegħed jitwieled mid-dnub u kien qiegħed jiġi stabbilit f'Malta bi flus tal-kriminalità, għadha ma ġietx revokata.

X'impressjoni qegħdin nagħtu, mhux biss lill-Maltin li jaħdmu, li huma bil-għaqal, li jridu s-serjetà u lin-negozji tagħna, imma lil dawk li qed iħarsu lejn pajjiżna u jiddeċiedu jridux jinvestu hawnhekk jew le?

Qegħdin inħajru investiment serju, jew qed ingerrxu lil dawk li huma serji u nħajru iktar lil dawk li mhumiex, għax igħidu li jekk jiġu Malta xejn mhu xejn u jekk dak li jagħmlu hu ħażin isibu lill-Gvern jipproteġihom!

L-Onor.

Zammit Lewis qal li għandna l-investment appetite u li r-reputazzjoni tagħna sejra aħjar, u aħjar u aħjar.

Nixtieq li dan kien minnu, imma sfortunatament mhuwiex hekk, għax fir-realtà jekk naraw il-figuri li ġew ippubblikati nsibu li l-ammont ta' istituzzjonijiet finanzjarji li qegħdin jersqu lejn pajjiżna fir-realtà mhux qed jiżdied, imma qed jonqos.

Jekk naraw il-credit institutions biss, sal-2015 kien hemm 28 liċenzja, imbagħad naqsu għal 27, imbagħad għal 25, u kull sena qed jibqgħu neżlin.

Issa mhux biss m'aħniex qegħdin inżommu lil dawn il-banek f'pajjiżna, imma qegħdin nitilfu bank wara l-ieħor, għax qed toħroġ storja wara l-oħra ta' dak li qed iseħħ f'pajjiżna.

Sur President, jekk naraw il-figuri nsibu li qed jiżdiedu l-investigazzjonijiet li qed iwasslu għal miżuri amministrattivi, għax fl-2015 kellna erbgħa, fl-2016 kellna 12, fl-2017 kellna 23, u sena wara sena dejjem qed jiżdiedu.

Ikun tajjeb kieku qed tiżdied jew tissaħħaħ ir-reputazzjoni ta' pajjiżna, u ma neħdux pjaċir li dan mhux qed iseħħ.

Huwa inutli li noqogħdu nużaw l-aġġettivi li qed taħraqna qalbna!

Aħna konna l-partit fil-gvern li wellidna s-settur tas-servizzi finanzjarji.

(Onor. Membri: Hear, hear) Aħna konna l-partit fil-gvern li ħoloq, saħħaħ u kabbar mijiet u eluf ta' impjiegi f'dan is-settur.

Jekk hawn xi ħaġa li l-Gvern Nazzjonalista għandu jingħata l-kredtu għaliha u għandu jingħata l-fiduċja li dak li nagħmlu f'dan is-settur huwa verament serju u professjonali, huwa proprju dan.

Fis-servizzi finanzjarji għamilna, għadna qed nagħmlu, u se nibqgħu nagħmlu l-aħjar għal pajjiżna, mhux hawn biss imma anke barra minn Malta.

Għalhekk qegħdin hawn illum!

Għalhekk qegħdin hawn b'din il-mozzjoni fil-bidu ta' din is-sena, wara li fl-aħħar tas-sena li għaddiet kienet ġiet delegazzjoni mill-Parlament Ewropew, għamlet is-suġġerimenti tagħha u tat lista ta' rakkomandazzjonijiet.

Din il-lista ta' rakkomandazzjonijiet mhijiex qiegħda hemm biex noqogħdu nifirħu, ngħajru, jew ngħajtu kemm naqas dan il-Gvern.

Dak il-ġudizzju jagħmluh in-nies, imma dawn ir-rakkmandazzjonijiet huma intiżi u maħsubin biex isaħħu l-istituzzjonijiet tagħna, biex jagħtu iktar poter u iktar saħħa lill-istituzzjonijiet u l-istrutturi biex il-liġi Maltija tkun iktar b'saħħitha, biex l-istituzzjonijiet ikunu iktar awtonomi u indipendenti u jingħataw iktar setgħat, biex il-kontroll u l-ħakma tal-Gvern ikunu inqas u biex dawn ikunu jistgħu jaġixxu b'mod iktar trasparenti.

Dan kollu biex jiġi iktar investiment, biex intejbu l-liġijiet li għandna, u biex noħolqu iktar opportunitajiet ta' investiment u ta' xogħol lejn pajjiżna u lejn il-ħaddiema tagħna.

Ħalli ngħid x'inhuma dawn ir-rakkomandazzjonijiet, u se naqra wħud minnhom.

Il-Kummissjoni Ewropea tara jekk l-awtoritajiet Maltin humiex qed jimplimentaw kif suppost id-direttivi tal-Unjoni Ewropea kontra l-ħasil tal-flus, speċjalment f'dak li għandu x'jaqsam mad-due diligence.

Due diligence tfisser li qabel ma jiġi xi ħadd tara min hu, u qabel ma jiġu flus minn barra tara minn fejn ġejjin, tara humiex flus nodfa jew maħmuġin.

F'Malta hawn xi ħadd fin-negozju li qabel ma jdaħħal lil xi ħadd miegħu, ma jarax ma' min se jagħmel in-negozju?

Hawn xi negozjant Malti li jkun se jagħmel xi negozju ma' xi ħadd u ma jarax dak li se jagħmel in-negozju miegħu min hu, minn fejn ġab flusu, hux se jdaħħlu fl-inkwiet, hux se jagħmilha ma' xi ħadd li għandu preċedent u l-flus li se jaħdem bihom hux se jdaħħluh fl-inkwiet jew hux se jiġġeneraw il-ġid?

Allura l-Gvern għalfejn ma jaqbilx ma' din ir-rakkomandazzjoni?

Rakkomandazzjoni oħra hi li l-Awtorità Bankarja Ewropea tara jekk l-MFSA għandhiex konflitti ta' interess fil-qadi ta' dmirijietha.

Huwa sewwa li naraw jekk awtorità hijiex indipendenti?

Huwa sewwa li naraw li n-nies li qed imexxuha m'għandhomx konflitt ta' interess?

Jekk jien nieħu deċiżjoni, m'għandix interess li nara li dik id-deċiżjoni se niggwadanja minnha?

Il-Gvern illum spjegalna għalfejn din ir-rakkomandazzjoni m'għandhiex isseħħ?

Għalfejn ma jridux li l-MFSA, li hija l-awtorità prinċipali fil-financial services, tkun immexxija b'mod li ma jkunx hemm konflitt ta' interess?

X'qed jara ħażin fiha l-Gvern?

Għalfejn ma jridhiex?

Għalfejn ma jixtiqhiex?

Forsi jrid jibqa' jżomm il-kontroll?

Irid jibqa' jiddeċiedi hu kif jittieħdu d-deċiżjonijiet?

Irid jibqa' jassigura li jekk jiġi xi ħadd bħal Pilatus Bank f'Malta u jġib flus maħmuġin, dawn jidħlu fis-sistema tagħna u jriegħdu r-reputazzjoni tagħna?!

(Onor. Membri: Hear, hear) Hekk irid il-Gvern?

Fil-każ jgħidilna, jekk ma qalilniex diġà.

L-Awtorità Bankarja Ewropea tara jekk l-MFSA hijiex qed taqdi l-obbligu tagħha bħala regolatur in vista tan-nuqqas ta' azzjoni - din diġà semmejtha - fil-Pilatus Bank, fin-Nexia BT u oħrajn, u kif dawn għad għandhom liċenzja biex joperaw fl-Unjoni Ewropea.

Għandna s-sistema tal-punti ħalli jekk tikser il-liġijiet tat-toroq u tagħmel xi offiżi bil-karozza, jgħoddulek il-punti u jeħdulek il-liċenzja.

Hawn min jekk jonqos f'xi ħaġa, jeħdulu l-liċenzja għax ma jkunx osserva l-liġi.

Allura ma' dawn għalfejn ma jsirx l-istess?

Għalfejn fuq iż-żgħir irridu ninżlu qisha se taqa' d-dinja u l-kbir jibqa' għaddej qisu xejn mhu xejn?

(Onor. Membri: Hear, hear) X'inhuma l-interessi li lil dawn biss nagħtuhom l-ikbar protezzjoni?

Għalfejn ma jridx il-Gvern li nkunu trasparenti?

Għalfejn irid li min qed jikser il-liġi jibqa' jikser il-liġi bil-permess tal-Gvern?

Li meta l-Gvern jonqos u jabdika mir-responsabbiltà tiegħu li jieħu passi kontra min qed jagħmel atti kriminali, isir kompliċi u allura kriminal huwa stess!

(Onor. Membri: Hear, hear) Il-Kummissjoni Ewropea trid tanalizza l-impatt u l-implikazzjoni tal-programm ta' bejgħ taċ-ċittadinanza Maltija u kif dan qed jiffumenta l-korruzzjoni, l-importazzjoni tal-kriminalità organizzata, u l-ħasil tal-flus.

Mill-bidu nett, din kienet liġi li tmur kontra dak kollu li huwa Malti.

Mill-bidu nett, din kienet liġi li tbigħ in-nazzjonalità u s-sovranità Maltija.

Mill-bidu nett, riedu jagħmlu kollox sigriet, riedu jżommu kollox mistur, kif qed jagħmlu fil-qorti fil-każ tal-Vitals, ħalli dak li jinten ma jxommu ħadd!

Ħalli dak li huwa ħażin jibqa' mistur!

Ħalli min qed jibqa' jisraq lil pajjiżna, inħalluh u nagħtuh il-protezzjoni!

(Onor. Membri: Hear, hear) L-Oppożizzjoni mhux hekk trid.

L-Oppożizzjoni trid l-investiment, l-Oppożizzjoni trid il-banek, l-Oppożizzjoni trid il-financial institutions, l-Oppożizzjoni trid tkattar il-ġid imma bi flus nodfa, trid l-investiment imma tajjeb, trid negozji imma ta' vera, trid net-worth individuals li jiġu Malta u verament iġibu l-investiment, verament iħaddmu t-tfal tagħna, verament iħarsu r-reputazzjoni tal-pajjiż li dan il-Gvern qisu ħalef li jherriha u jkissirha.

Dalwaqt nibdew inbatu l-konsegwenzi ta' dawn il-kapriċċi u l-illegalitajiet li qed jippermetti dan il-Gvern.

Nirringrazzjak, Sur President.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-mistoqsija hi l-emenda ippreżentata mill-Onor.

L-ISPEAKER: Qed tissejjaħ votazzjoni.

Skont il-ftehim milħuq, din il-votazzjoni se tittieħed fis-seduta ta' nhar l-Erbgħa 13 ta' Ġunju, 2018.

Nistieden lill-Ministru Owen Bonnici biex, jekk jogħġbu, iressaq l-Aġġornament.

AĠĠORNAMENT

OWEN BONNICI: Sur President, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar it-Tnejn, 4 ta' Ġunju, fid-9.30 a.m. b'din l-aġenda:

Mozzjonijiet

Estimi ta' Dħul u Infiq ta' l-Awtorità dwar il-Protezzjoni tal-Embrijuni għas-sena li ġejja.

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi dwar l-Aġenzija għal Infrastruttura Malta – Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza li Tneħħi l-Kontrolli tad-Djar – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Professjoni Nutarili u Arkivji Nutarili – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Kriminali dwar Dipendenza fuq id-Droga, Trattament mhux Priġunerija – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar Arranġamenti u Servizzi Teknoloġija Innovativa – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Attiv Finanzjarju Virtwali – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Awtorità tal-lnnovazzjoni Diġitali ta' Malta – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar is-Sigrieti Kummerċjali – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar Professjoni tal-Psikoterapija – Tielet Qari;

Estimi ta' Dħul u Nfiq tal-Awtorità tal-Ippjanar għas-sena 2018 – votazzjoni;

Estimi ta' Dħul u Nfiq tal-Awtorità għas-Saħħa u s-Siġurtà fuq il-Post tax-Xogħol għas-sena 2018 – votazzjoni;

Estimi ta' Dħul u Nfiq tal-Awtorità tad-Djar għas-sena 2018 – votazzjoni;

Estimi ta' Dħul u Nfiq tal-Awtorità Maltija tal-Artijiet għas-sena 2018 – votazzjoni;

Emenda tal-Gvern għall-Mozzjoni tal-Oppożizzjoni dwar ir-rapport tal-Parlament Ewropew dwar ħasil ta' flus u evażjoni tat-taxxa – votazzjoni;

Jew xi aġenda oħra li tista' tiġi kkomunikata aktar tard.

Abbozz ta' Liġi dwar il-Prevenzjoni tal-Korruzzjoni fl-Isport – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi biex jemenda diversi Liġijiet – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi biex jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi biex jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni tal-Ambjent – Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni tal-Embrijuni – Kumitat Permanenti.

L-ISPEAKER: Grazzi.

RODERICK GALDES: Sur President, qiegħed preżenti għal dan l-Aġġornament biex inkun nista' nwieġeb għal dak li qal l-Onor.

Karol Aquilina waqt din is-seduta, fejn allega li kumpanija partikolari ta' oriġini Iranjana, il-Malta International Constructions Limited, kellha l-ħsieb li titwaqqaf f'Malta biex tkun tista' tieħu x-xogħol tal-bini ta' appartamenti tas-social housing tal-Gvern.

Fil-fehma tiegħi, min jagħmel allegazzjonijiet bħal dawn bla ma jivverifika l-fatti, mhux biss ikunu stejjer xokkanti, imma jkunu purament stejjer ibbażati fuq il-kalunji u fuq ħrejjef li m'għandhom l-ebda nitfa ta' verità.

Qed ngħid hekk, għax kif tafu dan huwa proġett essenzjali għal pajjiżna.

Għall-ewwel darba minn żmien Mintoff 'l hawn, dan il-Gvern qed jiddedika s-somma ta' €110 miljuni għall-bini ta' social housing u nittama li l-Partit Nazzjonalista ma jridx joħloq xi kontroversja fuq il-bini tal-akbar proġett soċjali li qatt sar fi żmienna.

L-isfortuna hija li l-informazzjoni kollha relatata max-xogħlijiet ta' dan il-proġett hija pubblika u kull min ried seta' jaċċessaha.

Dan id-deputat għamel allegazzjoni meta jaf li l-affarijiet li qal mhumiex minnhom.

Kieku mar jagħmel daqsxejn riċerka fuq l-internet, jew talab l-informazzjoni lid-Dipartiment, kienu jagħtuhielu.

Dan il-Gvern m'għandux x'jaħbi, għax l-affarijiet nagħmluhom b'mod trasparenti.

Iktar minn hekk, qed jiddispjaċini għall-fatt li l-mod kif saret l-allegazzjoni kellha l-intenzjoni li tagħmel il-ħsara lil Malta barra minn xtutna.

Huwa tajjeb li nifhmu li parti minn dan il-proġett huwa ffinanzjat minn żewġ entitajiet finanzjarji importanti ħafna, li huma l-European Investment Bank u l-European Central Bank.

Nittama li dan id-deputat ma kellux l-intenzjoni li jnaffar lil Malta milli tieħu l-fondi ta' dawn iż-żewġ banek billi joħloq stejjer bla bażi li jitfgħu dell ikrah fuq pajjiżna, meta dak li qal mhuwiex minnu.

Jien illum ġejt hawn biex inwieġeb bil-fatti.

F'temp ta' nofs siegħa, qabbadt lid-dipartimenti kollha li jaqgħu taħti, kemm mill-aspett ta' Housing Authority, kemm mill-aspett ta' Housing Projects Management Unit kif ukoll mill-Malita Investments – din ma taqax taħti, imma qed tikkordina l-proġett kollu marbut mal-bini ta' dan il-proġett – biex nara jekk il-kumpanija li semma dan id-deputat qattx kellha xi konnessjoni ma' dawn il-proġetti.

Irriżulta li mhux talli din il-kumpanija qatt ma kellha konnessjoni ma' dawn il-proġetti, talli lanqas biss applikat.

Tistgħu taraw id-dokumentazzjoni tat-tenders kollha li ħarġu – se nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra d-dokumentazzjoni kollha meħtieġa – għat-tħammil li qed isir bħalissa u għall-bini tal-appartamenti, li llum qegħdin joħorġu t-tenders għalih, għax dawn huma pubbliċi u kulħadd jista' jaċċessahom.

Kulħadd jista' jara min kienu l-bidders u jivverifika.

Li tiġi hawn u tallega li l-proġetti soċjali li qed jagħmel dan il-Gvern huma intiżi għal xi ħadd partikolari naħseb li mhux biss tkun qed tiżvilja lil din il-Kamra, imma wara dik l-allegazzjoni jkollok l-intenzjoni li twaqqaf dan l-akbar proġett soċjali li qatt sar f'pajjiżna.

Qed ngħid hekk għax nifhem li l-Onor.

Karol Aquilina mhux talli kien kontra l-IIP, li parti mill-finanzjament tiegħu se tmur għal dan l-akbar proġett tal-housing li qatt sar minn żmien Mintoff 'l hawn, talli kien ukoll kontra l-proġett tas-Siġġiewi, fejn għall-ewwel darba se nkunu qed nindirizzaw il-problemi ta' social housing li għandhom.

Hu mar jipprotesta kontra dan il-proġett, apparti l-proġetti kollha li ġie jitkellem kontrihom hawn ġew.

Nifhem għalfejn ġie jagħmel din l-allegazzjoni, għax ma jixtieqx jara dan ix-xogħol jimxi 'l quddiem!

Nerġa' ngħid li trid tkun irresponsabbli bħala politiku, jew inkella diżonest - għax m'għandix kelma oħra x'ngħid - biex tagħmel allegazzjoni li ma jkun fiha l-ebda bażi veritiera.

Kieku talab l-informazzjoni kienet tingħatalu, għax aħna qegħdin immexxu b'mod trasparenti.

It-tenders huma pubbliċi.

Mela għal proġett ta' €110 miljuni jistgħu ma jinħarġux tenders?!

Mhux bilfors li kollox se jkun pubbliku b'mod li tista' taċċessah?

It-tifel tiegħi, li għadu żgħir, jista' jaċċessa din l-informazzjoni, aħseb u ara jekk deputat jistax jagħmel din ir-riċerka!

Min-naħa tiegħi, irrid ngħid li fuq din l-allegazzjoni se jkolli noħroġ stqarrija biex nirribattiha, apparti li se nqiegħed id-dokumenti kollha fuq il-Mejda tal-Kamra.

Jien ma nafx jekk din l-allegazzjoni, il-Kap tal-Oppożizzjoni tal-lum jagħmilhiex tiegħu, għax nifhem li din ġejja mit-team tal-Onor.

Simon Busuttil li kollox jaraw ikrah u negattiv, tant li anke fuq proġett soċjali jridu joħolqu kontroversja u jipprovaw jitfgħu t-tajn minflok ma jaraw l-affarijiet kif inhuma b'mod veritier.

Issa l-Partit Nazzjonalista jrid jgħidilna jekk hux se jibqa' jitfa' t-tajn anke barra minn pajjiżna, meta jaf li dan il-proġett hu ffinanzjat minn żewġ entitajiet Ewropej li mhux biss jitolbu skrutinju, imma biex tasal biex ikollok proġett bħal dan trid tgħaddi mill-għarbiel kollu u mhux biss dak tat-trasparenza!

Għalhekk ħafna drabi niġu kkritikati li jkun hemm id-dewmien, għax minħabba d-direttiva tal-Unjoni Ewropea, il-procurement regulations f'pajjiżna huma esiġenti ħafna.

Hemm regolamenti ebsin, u hekk għandu jkun, għax hawn qed nitkellmu fuq flus in-nies.

Jien nifhem għalfejn ġieli niġu kkritikati dwar kemm se jdum il-proġett, għax aħna m'aħniex kuntratturi privati u ma nistgħux naqbdu u nitfgħu l-ewwel ġebla mill-ewwel!

Hemm il-parametri tat-tenders u hemm id-Dipartiment tal-Kuntratti.

Kulħadd jaf kif għandhom isiru l-proċeduri u kulħadd jista' japplika b'mod apert.

Sur President, jien m'iniex se nħalli lill-Partit Nazzjonalista jwaqqaf dan il-proġett, li naf li jixtieq iwaqqfu għax ma jixtieqx jara li għall-ewwel darba jkun hawn Gvern li verament jiddedika parti sostanzjali mill-fondi tiegħu għall-bini ta' appartamenti ta' akkomodazzjoni soċjali.

Qed ngħid hekk, għax dan il-proġett se jwassal biex l-istock kollu li għandu l-Gvern ta' akkomodazzjoni soċjali jiżdied b'25%.

Jekk illum għandna 3,000 familja jistennew fuq il-waiting list tal-Awtorità tad-Djar, se nkunu qegħdin ngħinu ħafna minnhom permezz ta' proġetti bħal dawn.

Dan apparti li ħafna nies, meta jitbattal il-flat tagħhom jerġgħu jgħadduh lura lill-familji fil-bżonn.

Nappella sinċerament lill-Membri tal-Partit Nazzjonalista biex ma jibqgħux jagħmlu ħsara lil pajjiżna meta ma jkollhomx l-affarijiet b'mod veritier.

Jien għadni kemm tlabt l-informazzjoni mingħand il-Malita Investments biex nara min tefa' t-tender u rriżulta li din il-kumpanija partikolari qatt ma tefgħet it-tender.

Aħseb u ara kemm nistgħu nagħtu proġetti ta' akkomodazzjoni soċjali lil din il-kumpanija!

L-istess ħaġa fir-rigward tat-tħammil.

Għal ġieħna, ix-xogħol ma sarx issa, imma beda sena ilu.

Mela kellu biżżejjed ċans biex jivverifika qabel ma jiġi hawn u jagħmel xi gaffata bħalma għamel illum!

Jiddispjaċini meta nara li l-Partit Nazzjonalista baqa' negattiv u ma tgħallimx mill-elezzjoni 'l hawn.

Sfortunament, dan il-Partit għadu maqsum sal-lum.

Dan jidher b'mod ċar għax anke sħabu stess iddistakkaw ruħhom minn din l-allegazzjoni tiegħu.

Bħala Segretarju Parlamentari responsabbli mill-akkomodazzjoni soċjali m'iniex se nippermetti li f'dan il-Parlament jintqalu affarijiet li jistgħu jitfgħu dell ikrah fuq pajjiżna!

Nirringrazzjak, Sur President.

Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar sejħiet għall-offerti għall-bini ta' appartamenti u garages tal-Gvern f'Ħaż Żebbuġ, B'Kara u Ħ'Attard; u

Tagħrif dwar sejħiet għal excavation works f'diversi lokalitajiet b'rabta mal-bini ta' appartamenti tal-Gvern.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal nhar it-Tnejn, 4 ta' Ġunju 2018, fid-9.30 a.m. bl-aġenda kif ikkomunikata mill-Ministru.

Fin-12.35 pm il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

MINISTERU GĦALL-AMBJENT, ŻVILUPP SOSTENIBBLI U TIBDIL FIL-KLIMA – KONSULENZA FUQ PUBLIC RELATIONS JEW KOMUNIKAZZJONI

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jgħid u jelenka kemm intefqu flus minn kull entità u dipartiment li jaqgħu taħtu, għal konsulenza fuq public relations jew komunikazzjoni, minn Marzu 2013 sal-jum li fih din l-interpellanza tkun imwieġba, maqsuma sena b'sena?

JOSÈ HERRERA (Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima): Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li Tabella bl-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra.

MINISTERU – KONSULENZA FUQ PUBLIC RELATIONS JEW KOMUNIKAZZJONI

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jgħid u jelenka kemm intefqu flus minn kull entità u dipartiment li jaqgħu taħtu, għal konsulenza fuq public relations jew komunikazzjoni, minn Marzu 2013 sal-jum li fih din l-interpellanza tkun imwieġba, maqsuma sena b'sena?

CHRIS FEARNE (Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni qed tinġabar.

MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET BARRANIN U PROMOZZJONI TAL-KUMMERĊ– KONSULENZA FUQ PUBLIC RELATIONS JEW KOMUNIKAZZJONI

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid u jelenka kemm intefqu flus minn kull entità u dipartiment li jaqgħu taħtu, għal konsulenza fuq public relations jew komunikazzjoni, minn Marzu 2013 sal-jum li fih din l-interpellanza tkun imwieġba, maqsuma sena b'sena?

CARMELO ABELA (Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li minn Marzu 2013 s'issa ntefqu €1,500 fl-2016 għal konsulenza fuq public relations jew komunikazzjoni, filwaqt li bejn is-sena 2008 u s-sena 2011 intefqu €13,173.

MINISTERU GĦAT-TRASPORT, INFRASTRUTTURA U PROĠETTI KAPITALI – KONSULENZA FUQ PUBLIC RELATIONS JEW KOMUNIKAZZJONI

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid u jelenka kemm intefqu flus minn kull entità u dipartiment li jaqgħu taħtu, għal konsulenza fuq public relations jew komunikazzjoni, minn Marzu 2013 sal-jum li fih din l-interpellanza tkun imwieġba, maqsuma sena b'sena?

IAN BORG (Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba hija kif murija fit-tabella.

*Ara t-tabella fl-aħħar tad-dokument.

MINISTERU GĦAL GĦAWDEX– KONSULENZA FUQ PUBLIC RELATIONS JEW KOMUNIKAZZJONI

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid u telenka kemm intefqu flus minn kull entità u dipartiment li jaqgħu taħtha, għal konsulenza fuq public relations jew komunikazzjoni, minn Marzu, 2013 sal-jum li fih din l-interpellanza tkun imwieġba, maqsuma sena b'sena?

JUSTYNE CARUANA (Ministru għal Għawdex): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li t-tagħrif speċifiku mitlub, diffiċli li jinġabar mingħajr ma jinvolvi spejjeż oħrajn li mhumiex relatati.

L-organizzazzjoni ta' attivitajiet simili tinvolvi wkoll xogħol u materjali li spiss jintużaw aktar minn darba f'attivitajiet simili bħal, pereżempju, kif inhu l-każ f'kampanji li jtulu.

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru: B'referenza għall-mistoqsijiet parlamentari 5561, 5172 u 4813 u ċjoè: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk l-Onor.

Marthese Portelli, membru tal-Oppożizzjoni li tirrapreżenta l-Partit Nazzjonalista għandhiex impjieg mal-Gvern u/jew ma' entitajiet pubbliċi barra mis-servizz pubbliku?

Peress li l-impjieg fis-settur pubbliku huwa regolat b'artikolu 110 tal-Kostituzzjoni u li kull impjieg ma' kull korp stabbilit bil-Kostituzzjoni jew b'xi liġi jew taħt xi liġi oħra, u ma' kull soċjetà jew korp ieħor li fih il-Gvern ta' Malta, jew xi korp kif intqal qabel, ikollhom sehem biżżejjed biex jikkontrollaw jew li fuqu jkollhom kontroll effettiv, għandu, kemm-il darba dak id-dħul ma jkunx sar wara eżami pubbliku li jkun ġie avżat kif imiss, isir permezz tas-servizz għall-impjegar (jiġifieri JobsPlus jew l-ekwivalenti tiegħu fil-passat), jekk ir-risposta hi fl-affermattiv, jista' l-Prim Ministru jgħid:

a. Kemm ilha ingaġġata din id-deputat fis-servizz pubbliku jew f'entitajiet fuq imsemmija u b'liema metodu msemmi fil-Kostituzzjoni;

b. X'kuntratt ta' impjieg/servizz għandha din id-deputat, kif ukoll x'inhu d-dħul gross annwali tagħha; u

c. X'inhi l-kariga u grad li tokkupa llum?

JOSEPH MUSCAT (Prim Ministru): Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-Onor Marthese Portelli m'għandha ebda tip ta' kuntratt ta' impjieg/servizz fid-dekasteru tal-Uffiċċju tal-Prim Ministru.

L-ONOR.

Clyde Puli, membru tal-Oppożizzjoni li jirrapreżenta l-Partit Nazzjonalista għandux impjieg mal-Gvern u/jew ma' entitajiet pubbliċi barra mis-servizz pubbliku?

a. Kemm ilu ingaġġat dan id-deputat fis-servizz pubbliku jew f'entitajiet fuq imsemmija u b'liema metodu msemmi fil-Kostituzzjoni;

b. X'kuntratt ta' impjieg/servizz għandu dan id-deputat, kif ukoll x'inhu d-dħul gross annwali tiegħu; u

c. X'inhi l-kariga u l-grad li jokkupa llum?

JOSEPH MUSCAT: Ngħarraf lill-Onor.

Clyde Puli m'għandu ebda tip ta' kuntratt ta' impjieg/servizz fid-dekasteru tal-Uffiċċju tal-Prim Ministru.

L-ONOR.

Chris Said, membru tal-Oppożizzjoni li jirrapreżenta l-Partit Nazzjonalista għandux impjieg mal-Gvern u/jew ma' entitajiet pubbliċi barra mis-servizz pubbliku?

a. Kemm ilu ingaġġat dan id-deputat fis-servizz pubbliku jew f'entitajiet fuq imsemmija u b'liema metodu msemmija fil-Kostituzzjoni;

c. X'inhi l-kariga u grad li jokkupa llum?

JOSEPH MUSCAT: Ngħarraf lill-Onor.

Chris Said m'għandu ebda tip ta' kuntratt ta' impjieg/servizz fid-dekasteru tal-Uffiċċju tal-Prim Ministru.

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru: B'referenza għall-mistoqsijiet parlamentari 5561, 5172 u 4813 u ċjoè: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk l-Onor.

Hermann Schiavone, membru tal-Oppożizzjoni li jirrapreżenta l-Partit Nazzjonalista għandux impjieg mal-Gvern u/jew ma' entitajiet pubbliċi barra mis-servizz pubbliku?

JOSEPH MUSCAT: Ngħarraf lill-Onor.

Hermann Schiavone m'għandu ebda tip ta' kuntratt ta' impjieg/servizz fid-dekasteru tal-Uffiċċju tal-Prim Ministru.

L-ONOR.

Stephen Spiteri, membru tal-Oppożizzjoni li jirrapreżenta l-Partit Nazzjonalista għandux impjieg mal-Gvern u/jew ma' entitajiet pubbliċi barra mis-servizz pubbliku?

JOSEPH MUSCAT: Ngħarraf lill-Onor.

Stephen Spiteri m'għandu ebda tip ta' kuntratt ta' impjieg/servizz fid-dekasteru tal-Uffiċċju tal-Prim Ministru.

L-ONOR.

David Stellini, membru tal-Oppożizzjoni li jirrapreżenta l-Partit Nazzjonalista għandux impjieg mal-Gvern u/jew ma' entitajiet pubbliċi barra mis-servizz pubbliku?

JOSEPH MUSCAT: Ngħarraf lill-Onor.

David Stellini m'għandu ebda tip ta' kuntratt ta' impjieg/servizz fid-dekasteru tal-Uffiċċju tal-Prim Ministru.

MINISTERU GĦALL-AMBJENT, ŻVILUPP SOSTENIBBLI U TIBDIL FIL-KLIMA - PERSUNI LI HUMA MAĦTURA BĦALA KUMMISSJUNARJI

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra lista tal-persuni fil-Ministeru, inkluż f'kull entità, dipartiment u awtorità li jaqgħu taħt ir-responsabilità tiegħu u li fil-preżent huma maħtura bħala Kummissjunarji b'setgħa li jagħtu ġurament skont l-Ordinanza dwar il-Kummissjunarji b'setgħa li jagħtu Ġurament (Kap. 79 tal-Liġijiet ta' Malta)?

Jista' l-Ministru jgħid x'inhi l-kariga ta' kull waħda minn dawn il-persuni u dwar xiex jingħataw il-ġuramenti quddiem kull waħda mill-imsemmija persuni?

JOSÈ HERRERA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li hemm żewġ persuni fi ħdan il-Ministeru tiegħi li għandhom ir-rwol ta' Commissioner for Oaths.

MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET BARRANIN U PROMOZZJONI TAL-KUMMERĊ - PERSUNI LI HUMA MAĦTURA BĦALA KUMMISSJUNARJI

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra lista tal-persuni fil-Ministeru, inkluż f'kull entità, dipartiment u awtorità li jaqgħu taħt ir-responsabbilità tiegħu u li fil-preżent huma maħtura bħala Kummissjunarji b'setgħa li jagħtu ġurament skont l-Ordinanza dwar il-Kummissjunarji b'setgħa li jagħtu Ġurament (Kap. 79 tal-Liġijiet ta' Malta)?

CARMELO ABELA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba tinsab fit-tabella li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

L-uffiċjali li jinħatru Kummissjunarji bis-setgħa li jagħtu l-Ġuramenti huma fdati biex jirrappreżentaw lill-Ministeru tal-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ f'Missjonijiet barra minn Malta.

F'din il-funzjoni hemm servizzi wiesgħa li l-uffiċjali jeħtieġu biex jamministraw il-ġurament.

Il-lista ta' hawn taħt hija lista mhux eżawrjenti ta' servizzi provduti li jeħtieġu dikjarazzjoni b'ġurament:

Akkwist ta' Ċittadinanza Maltija, Ċittadinanza Doppja, Dritt għal passaport Malti / UE, Ċertifikazzjoni ta' Dokumenti; Applikazzjoni tar-Reġistru Pubbliku biex jiżżewġu f'Malta; Reġistrazzjoni ta' Twelid/Żwiġijiet/Mwiet/ Dokumenti ta' divorzju mar-Reġistru Pubbliku ta' Malta; Dikjarazzjoni dwar Ġurament; Dokument ta' Vjaġġar ta' Emerġenza; Applikazzjoni IIP; Awtentikazzjoni ta' dokument ta' natura edukattiva jew ta' natura kummerċjali, u oħrajn.

MINISTERU GĦAT-TRASPORT, INFRASTRUTTURA U PROĠETTI KAPITALI - PERSUNI LI HUMA MAĦTURA BĦALA KUMMISSJUNARJI

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra lista tal-persuni fil-Ministeru, inkluż f'kull entità, dipartiment u awtorità li jaqgħu taħt ir-responsabbilità tiegħu u li fil-preżent huma maħtura bħala Kummissjunarji b'setgħa li jagħtu ġurament skont l-Ordinanza dwar il-Kummissjunarji b'setgħa li jagħtu Ġurament (Kap. 79 tal-Liġijiet ta' Malta)?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fl-entitajiet u dipartimenti li jaqgħu taħt dan il-Ministeru hemm 19-il Kummissjunarju b'setgħa li jagħtu ġurament skont l-Ordinanza dwar il-Kummissjunarji (Kap. 79 tal-Liġijiet ta' Malta).

Dawn il-Kummissjunarji jinsabu fi Transport Malta, l-Awtorità tal-Artijiet u l-Awtorità tal-Ippjanar.

Il-kompetenza tal-individwi f'dan ir-rigward hi ta' Nutara Pubbliċi, Prokuraturi Legali, Uffiċjal Eżekuttiv, Manager, Senior Clerk, Chief Audit Officer, Case Officer, Administration Officers, Senior Manager u Debt-Recovery Para-Legal.

MINISTERU GĦAL GĦAWDEX - PERSUNI LI HUMA MAĦTURA BĦALA KUMMISSJUNARJI

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra lista tal-persuni fil-Ministeru, inkluż f'kull entità, dipartiment u awtorità li jaqgħu taħt ir-responsabbilità tagħha u li fil-preżent huma maħtura bħala Kummissjunarji b'setgħa li jagħtu ġurament skont l-Ordinanza dwar il-Kummissjunarji b'setgħa li jagħtu Ġurament (Kap. 79 tal-Liġijiet ta' Malta)?

Tista' l-Ministru tgħid x'inhi l-kariga ta' kull waħda minn dawn il-persuni u dwar xiex jingħataw il-ġuramenti quddiem kull waħda mill-imsemmija persuni?

Interpellant li l-informazzjoni mitluba tinsab fit-tabella li tpoġġet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

MINISTERU GĦALL-FAMILJA, DRITTIJIET TAT-TFAL U SOLIDARJETÀ SOĊJALI - PERSUNI LI HUMA MAĦTURA BĦALA KUMMISSJUNARJI

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra lista tal-persuni fil-Ministeru, inkluż f'kull entità, dipartiment u awtorità li jaqgħu taħt ir-responsabbilità tiegħu u li fil-preżent huma maħtura bħala Kummissjunarji b'setgħa li jagħtu ġurament skont l-Ordinanza dwar il-Kummissjunarji b'setgħa li jagħtu Ġurament (Kap. 79 tal-Liġijiet ta' Malta)?

Jista' l-Ministru jgħid x'inhi l-kariga ta' kull waħda minn dawn il-persuni u dwar xiex jingħataw il-ġuramenti quddiem kull waħda mill-imsemmija persuni?

MICHAEL FALZON (Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li f'dan id-dekasteru hemm tliet Kummissjunarji b'setgħa li jagħtu ġurament skont l-Ordinanza dwar il-Kummissjunarji b'setgħa li jagħtu Ġurament (Kap. 79 tal-Liġijiet ta' Malta).

Dawn għandhom is-setgħa li jagħtu ġuramenti għal fini ta' bordijiet ta' dixxiplina, fuq rapporti annwali sottomessi mill-kustodji appuntati mill-bord u lill-persuni li jkunu tilfu l-Blue Badge.

MINISTERU GĦALL-ĠUSTIZZJA, KULTURA U GVERN LOKALI -PERSUNI LI HUMA MAĦTURA BĦALA KUMMISSJUNARJI

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra lista tal-persuni li fil-preżent huma maħtura bħala Kummissjunarji b'setgħa li jagħtu ġurament skont l-Ordinanza dwar il-Kummissjunarji b'setgħa li jagħtu Ġurament (Kap. 79 tal-Liġijiet ta' Malta)?

Jista' l-Ministru jindika għal kull waħda mill-persuni jekk il-persuna hijiex uffiċjal pubbliku, persuna li għandha x'taqsam mas-servizz barrani tal-Gvern f'xi pajjiż barra minn Malta, avukat, prokuratur legali jew persuna privata?

Jista' l-Ministru jindika għal kull waħda mill-persuni, id-data tal-ħatra tagħha bħala Kummissjunarju b'setgħa li jagħti Ġurament u jekk il-ħatra saritx bħala waħda personali jew bl-isem tal-kariga jew tal-funzjonijiet moqdija minnha?

OWEN BONNICI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni għadha qed tinġabar u se tingħata f'xi seduta oħra.

IL-BAJJA TAR-RAMLA: TRIQ TA' GĦAJN ĦOSNA - TISWIJIET

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru twieġeb il-mistoqsija parlamentari 5684 kollha u tgħid jekk Triq Ta' Għajn Ħosna, it-triq li mix-Xagħra twassal għall-Bajja tar-Ramla l-Ħamra hux se ssir kollha f'dawn il-ġranet jew inkella hux se ssir parti minnha biss?

Tista' tgħid ukoll jekk din it-triq hux se tiġi asfaltata kollha u tkun lesta sal-bidu ta' dan is-sajf?

Interpellant li triq Għajn Ħosna hi responsabbiltà tal-Kunsill Lokali tax-Xagħra, iżda l-Ministeru għal Għawdex alloka l-fondi għall-ammont ta' €150,015 biex din it-triq tingħata t-tarmac skont kif indikat mill-perit konċernat tal-istess kunsill.

Il-Ministeru għal Għawdex hu kommess li jkompli jtejjeb il-kwalità tal-ħajja tar-residenti Għawdxin.

GĦAWDEX – PROĠETT TA' AFFORESTAZZJONI

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il proġett ta' afforestazzjoni sar ġewwa Għawdex u f'liema lokalità mit-8 ta' Marzu 2013 sal-lum?

Jista' jgħid kemm-il siġra ġiet imħawla f'dawn il-proġetti ta' afforestazzjoni?

Jista' jgħid fejn hu ppjanat li jsiru iktar proġetti ta' afforestazzjoni matul is-sena 2018 f'Għawdex?

JOSÈ HERRERA: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li ngħatat għall-mistoqsija parlamentari 3761.

Ninfurmah ukoll li f'Kemmuna tlesta l-proġett ta' afforestazzjoni fejn tħawlu 3,100 siġra indiġena.

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tagħti rendikont tad-dħul u l-ħruġ tal-attività Gozo Alive li saret f'Għawdex bejn it-18 u l-20 ta' Mejju 2018?

Tista' tgħid kemm ingħataw direct orders għal din l-attività u lil min ingħataw, kif ukoll kemm kien il-valur u għal xiex kienu dawn id-direct orders?

Tista' tgħid kemm xogħol jew servizzi f'din l-attività saru wara talba għall-quotations u tgħid lil min ingħata dan ix-xogħol u x'tip ta' xogħol jew servizz ingħata wara talba għall-quotations?

Interpellant li t-tagħrif mitlub għadu qed jinġabar u għalhekk jingħata f'seduta oħra.

GĦAWDEX: TRIQ LI MIR-RABAT TWASSAL GĦAŻ-ŻEBBUĠ – BINI TA' TRIQ

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid meta hu maħsub li jsir ix-xogħol ta' bini mill-ġdid tat-triq li mir-Rabat, Għawdex twassal saż-Żebbuġ f'Għawdex u dan peress li partijiet minn din it-triq jinsabu fi stat perikoluż?

Tista' tgħid jekk dan ix-xogħol hux se jsir matul is-sena 2018?

JUSTYNE CARUANA: Ninforma lil Onor. Interpellant li t-triq imsemmija ma ġietx inkluża fil-pjan ta' toroq li għandu l-Ministeru għal Għawdex għas-sena 2018.

Il-Ministeru hu kommess li jkompli jinvesti fl-infrastruttura tal-gżira Għawdxija biex itejjeb il-kwalità tal-ħajja kemm tal-Għawdxin u l-eluf ta' turisti li jżuruna.

MINISTERU GĦAL GĦAWDEX – DIRECT ORDERS

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: B'referenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 5605, tista' l-Ministru tgħid kemm ingħataw direct orders mid-Direttorati u l-entitajiet li jaqgħu taħt il-Ministeru għal Għawdex bejn Marzu 2013 sad-data li bdew jiġu ppubblikati fil-Gazzetta tal-Gvern permezz tal-Avviż Legali msemmi fit-tweġiba tagħha?

Tista' tagħti dan it-tagħrif xahar b'xahar u sena b'sena?

Interpellant li din l-informazzjoni hija aċċessibbli online skont il-link li ġejja:

Kopja tal-iscreenshot tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

GĦAWDEX: ROADS SECTION - ĦADDIEMA

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-ħaddiema li jaqgħu taħt ir-Roads Section ġewwa Għawdex u li bħalissa jagħmlu parti mill-Ministeru għal Għawdex humiex se jkunu parti mill-aġenzija ġdida tat-toroq li se tkun responsabbli mit-toroq kollha ta' Malta u Għawdex?

Jekk iva, kif inhu maħsub li dawn il-ħaddiema jgħaddu għal mal-aġenzija?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li hekk kif tħabbar fil-Parlament waqt it-Tieni Qari ta' Abbozz Nru 39 - Abbozz ta' Liġi dwar l-Aġenzija għal Infrastruttura Malta, fil-jiem li għaddew, Għawdex ser ikun qed igawdi minn żieda sostanzjali fil-fondi allokati għat-titjib u l-bini mill-ġdid tal-infrastruttura tat-toroq permezz tal-ħidma ta' din l-aġenzija ġdida.

Fl-istess waqt, il-fondi għal xogħlijiet fit-toroq li preżentament jiġu allokati kull sena għall-Ministeru t'Għawdex mhumiex ser jitnaqqsu.

L-aġenzija ġdida ser tkun qed tappoġġja u ssaħħaħ ix-xogħol li preżentament isir mill-Ministeru t'Għawdex, b'aktar riżorsi u b'aktar fondi.

Id-diskussjonijiet dwar il-loġistika ta' din il-kollaborazzjoni bejn Infrastruttura Malta u l-Ministeru t'Għawdex għadhom għaddejjin, u mistennija jitkomplew fiż-żmien li ġej.

Fl-istess waqt, il-Gvern qed jagħmilha ċara li r-riżorsi umani, bl-esperjenza u l-ħiliet tagħhom, li hemm bħalissa fi Transport Malta, fil-Ministeru t'Għawdex u f'entitajiet oħra relatati, jeħtieġ jibqgħu jagħtu s-sehem tagħhom fl-iżvilupp tal-infrastruttura tat-toroq, speċjalment fis-snin li ġejjin meta ser naraw investiment bla preċedent għal toroq aħjar u aktar siguri f'Malta u Għawdex.

HERITAGE MALTA: TASTE OF HISTORY AND EVENTS – ĦLAS LILL-ĦADDIEMA

L-ONOR.

THERESE COMODINI CACHIA staqsiet lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: B'referenza għall-internal memorandum ta' Heritage Malta - Expression of interest - Taste of History and Events, jista' l-Ministru jgħid jekk il-ħaddiema interessati humiex se jitħallsu mill-payroll system jew humiex se jiġu mitluba jirreġistraw bħala self-employed u jużaw il-ktieb tal-VAT?

Jista' jgħid kif se jassigura li ma jinħoloqx xi tip ta' xogħol tal-prekarjat ġdid fi ħdan Heritage Malta?

OWEN BONNICI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni għadha qed tinġabar u se tingħata f'xi seduta oħra.

HERITAGE MALTA: TASTE OF HISTORY AND EVENTS – KONSULTAZZJONI MAL-UNION

L-ONOR.

THERESE COMODINI CACHIA staqsiet lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: B'referenza għall-internal memorandum ta' Heritage Malta - Expression of interest - Taste of History and Events, jista' l-Ministru jgħid jekk il-Union li tirrapreżenta l-ħaddiema ta' Heritage Malta ġietx ikkonsultata fuq din il-kwistjoni?

OWEN BONNICI: Ninforma lill-Onor.

HERITAGE MALTA: TASTE OF HISTORY AND EVENTS – XOGĦOL TA' HMSL

L-ONOR.

THERESE COMODINI CACHIA staqsiet lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: B'referenza għall-internal memorandum ta' Heritage Malta - Expression of interest - Taste of History and Events, jista' l-Ministru jikkonferma li x-xogħol kollu relatat mal-HMSL isir b'mod volontarju u jingħata biss lil min jixtieq jaħdmu?

OWEN BONNICI: Ninforma lill-Onor.

HERITAGE MALTA: TASTE OF HISTORY AND EVENTS – ĠBIR TA' TIPS

L-ONOR.

THERESE COMODINI CACHIA staqsiet lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: B'referenza għall-internal memorandum ta' Heritage Malta - Expression of interest - Taste of History and Events, jista' l-Ministru jgħid jekk hux se jiġi permess li jinġabru tips mill-events, u, jekk iva, dawn kif ser jiġu mqassma?

Jista' jgħid xi proċedura qiegħda tiġi addottata bħalissa?

OWEN BONNICI: Ninforma lill-Onor.

*Tabella ta' mistoqsija parlamentari 2402