DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

It-Tnejn, 6 ta' Mejju 2019

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

It-Tnejn, 6 ta' Mejju 2019

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fis-Sala tal-Parlament,

It-Tnejn, 6 ta' Mejju 2019

Il-Minuti tas-Seduta Nru 223, li saret fis-17 ta' April 2019, ġew ikkonfermati.

L-ISPEAKER (Onor. Anġlu Farrugia): Ninforma lill-Kamra li wara li s-Sedja ħadet inkonsiderazzjoni l-korrispondenza mingħand l-Onor.

David Agius u għamlet il-verifiki tagħha, irriżulta li fis-Seduta Nru 171 tal-21 ta' Novembru 2018, l-Onor.

David Agius kien preżenti.

Għaldaqstant qed issir il-korrezzjoni relattiva fil-Minuti tal-imsemmija seduta.

KUNSENS GĦALL-ATTI

L-ISPEAKER: Ninforma lill-Kamra li l-President ta' Malta għoġbu jagħti l-kunsens tiegħu għal:

Att Nru XIV tal-2019 - Att tal-2019 li jemenda l-Att dwar Kunsilli Lokali (Emenda Nru 2).

L-ISPEAKER: Inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja tas-sentenza tal-Appell Kostituzzjonali 97/14/1 JZM (deċiża fid-29 ta' Marzu 2019) li tinkludi bħala Appendiċi A s-sentenza tal-Prim'Awla tal-Qorti fil-kawża Kostituzzjonali 97/14 JZM (deċiża fit-28 ta' Settembru 2017) fl-ismijiet Josephine Azzopardi et al vs l-Onor.

It-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 27 li saret lis-Sedja mill-Onor.

Karol Aquilina dwar sentenzi kostituzzjonali mibgħuta lis-Sedja bejn l-2013 u l-2019;

It-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 28 li saret lis-Sedja mill-Onor.

Karol Aquilina dwar talbiet għal investigazzjoni li huma pendenti quddiem l-Uffiċċju Nazzjonali tal-Verifika;

It-tweġiba għall-mistoqsijiet parlamentari minn numru 29 sa 32 dwar ilmenti pendenti quddiem l-Uffiċċju tal-Ombudsman;

It-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 33 li saret lis-Sedja mill-Onor.

Karol Aquilina dwar mistoqsijiet miżmuma mis-Sedja matul it-13-il Leġiżlatura;

Ir-rapport tal-parteċipazzjoni tas-Sedja l-Onor.

Anġlu Farrugia, bħala President tal-Fergħat iż-Żgħar tal-Commonwealth, fis-CPA Parliamentary Strengthening Seminar for the Parliament of Bermuda, li nżamm f'Bermuda fl-1 u t-2 ta' Mejju 2019; u

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

ĦAL QORMI: KAMRA TAN-NAR – ĦSARAT LI QED IKUNU TA' PERIKLU

L-ONOR.

Rosianne Cutajar) staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Peress li preżentament hemm periklu imminenti minħabba ħsarat estensivi fuq il-pont li jinsab taħt it-telgħa li tagħti għall-kamra tan-nar ta' San Sebastjan (Wied il-Kbir, Għar Ħanżira), jista' l-Ministru jagħti direzzjoni sabiex isiru x-xogħlijiet ta' manutenzjoni neċessarji mill-aktar fis?

CHRIS AGIUS (Segretarju Parlamentari għall-Ippjanar u s-Suq tal-Proprjetà) (f'isem il-Ministru għat-Trasport, Infrastuttura u Proġetti Kapitali): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li ninsab informat li Infrastruttura Malta wettqet it-tiswijiet u l-manutenzjoni meħtieġa fil-post indikat fil-ġimgħat li għaddew.

L-ISPEAKER: L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Sur President, fl-aħħar jiem reġgħet tħabbret l-estensjoni tal-iskema 'Irrestawra Darek'.

Qabel ma niġu għal din l-iskema li tħabbret, jista' s-Segretarju Parlamentari Chris Agius jagħti informazzjoni dwar l-iskemi li kien hemm qabel u jgħid x'riżultati taw l-iskemi preċedenti?

CHRIS AGIUS: Sur President, naħseb li tajjeb li nħarsu daqsxejn lura lejn x'wassal lill-Awtorità tal-Ippjanar sabiex ħolqot dan il-Fond.

L-Awtorità kienet ħarġet bi skema ta' regolarizzazzjoni għal dawk is-sidien ta' djar li kellhom problema fil-proprjetà tagħhom għaliex il-bini ma kienx skont il-permessi approvati, u allura bdew isibuha diffiċli li jbigħu l-proprjetà tagħhom jew saħansitra sabiex jużaw il-proprjetà tagħhom għal xi self mill-bank.

Allura l-Awtorità ħarġet skema sabiex jirregolarizzaw din is-sitwazzjoni.

Kien hemm numru kbir ta' applikanti li laqgħu din l-iskema b'idejhom miftuħa għaliex b'hekk wara ħafna snin setgħu jirregolarizzaw il-proprjetà tagħhom.

L-Awtorità tal-Ippjanar, minn awtorità li kienet tiddependi biss fuq dak li jgħaddilha l-gvern, matul l-aħħar snin saret awtorità self-sufficient, li tgħix minn dak li tiġbor.

Mhux hekk biss, iżda l-ammonti li tiġbor tgħaddihom lura.

Dan huwa l-mod kif dan il-Gvern qed jgħaddi lura lin-nies is-surplus li jiġbor.

Hekk ukoll qed jagħmlu l-entitajiet tal-gvern, u mhux inqas l-Awtorità tal-Ippjanar, li minn dawn il-flus li ġabret mir-regolarizzazzjoni ħasbet sabiex tvara skema bl-isem 'Irrestawra Darek'.

Kien fl-2017 meta sar dan l-ewwel esperiment, u l-Awtorità tal-Ippjanar ħarġet din l-iskema għall-valur ta' €8 miljuni sabiex min kellu faċċata ta' dar f'żona ta' konservazzjoni urbana (UCA) seta' japplika sa €10,000, kif ukoll ammonti ikbar għal dawk li kellhom djar ikklassifikati fi grade 1 u grade 2, sabiex setgħu jirranġaw id-djar tagħhom.

Kien hemm numru kbir ta' nies li bbenefikaw minn dan il-Fond u meta l-Awtorità għal sena wara l-oħra baqgħet tirċievi iktar applikazzjonijiet għall-iskema ta' regolarizzazzjoni, il-fond baqa' jikber.

Fl-ewwel sena l-iskema 'Irrestawra Darek' inħatfet fi 12-il siegħa, fis-sena 2018 reġgħet ħarġet skema oħra u din id-darba għall-ammont ta' €10 miljun, li kienu mqassmin hekk: €7.5 miljun għar-residenzi, €1 miljun għal dawk il-persuni li għandhom 'il fuq minn 65 sena, €1 miljun għal dawk il-familji li jkollhom persuna bi bżonnijiet speċjali u €500,000 għall-għaqdiet mhux governattivi.

Hawnhekk tajjeb li ngħidu li s-€7.5 miljun ddedikati għar-residenzi nbelgħu f'għaxart ijiem u li f'dawn is-sentejn, jiġifieri fl-2017 u fl-2018, kienu iktar minn 1,700 persuna dawk li bbenefikaw minn dan il-fond ta' €18-il miljun.

Din is-sena l-Awtorità tal-Ippjanar reġgħet ħasbet sabiex terġa' toħroġ dan il-fond, din id-darba ta' €5 miljun.

Dan ifisser €23 miljun fuq perjodu ta' tliet snin li ġew mgħoddija lura lin-nies.

Dan huwa dak li jipprietka dan il-Gvern, li s-surplus ngħadduh lura lin-nies.

L-ISPEAKER: L-Onor.

Edward Zammit Lewis, mistoqsija supplimentari.

EDWARD ZAMMIT LEWIS: Sur President, il-Fond għall-Ippjanar tal-Iżvilupp huwa fond li smajna ħafna dwaru dan l-aħħar.

Jista' s-Segretarju Parlamentari Chris Agius jispjega ftit x'inhu dan il-fond, għaliex twaqqaf, x'inhuma l-fondi ddedikati għalih, min huwa eliġibbli li japplika u jekk kienx hemm min diġà bbenefika minn dan il-fond?

CHRIS AGIUS: Sur President, dan huwa fond ieħor li ħolqot l-Awtorità tal-Ippjanar.

Din id-darba qed insemmu flus miġbura fejn ikollok żvilupp ġdid u jkun hemm nuqqas ta' parkeġġ.

Hemm ammonti fejn min ma jipprovdix il-parkeġġi relatati mal-ammonti ta' appartamenti jew residenzi li jkunu se jinbnew, irid iħallas lill-Awtorità tal-Ippjanar.

Kif diġà għedt, l-Awtorità llum hija entità self-sufficient u allura l-flus li qed tiġbor minn dawn l-iskemi differenti qed tgħaddihom lill-komunità, lill-kunsilli lokali u lill-għaqdiet mhux governattivi.

Sa ftit tax-xhur ilu dan il-fond kellu disponibbli iktar minn €25 miljun.

Aħna dejjem nappellaw lill-kunsilli lokali li dawn il-flus qegħdin hemm sabiex jagħmlu użu minnhom.

Ikollok kunsilli lokali li malli jaraw il-fond jiċċaqlaq japplikaw mill-ewwel u jkollok kunsilli lokali oħrajn li għandhom l-ikbar ammont li jista' jkollu kunsill lokali, li huwa dak ta' €5 miljun, li jkunu riservati għall-proġetti li jistgħu jagħmlu.

Matul l-aħħar xhur kellna ammont konsiderevoli ta' kunsilli lokali li bbenefikaw minn dan il-fond.

Insemmi, pereżempju, il-lokalità tal-Fgura, fejn kien hemm binja li kien xtraha l-Kunsill Lokali preċedenti, twaqqgħet u nbniet, però għaliex ma kellhomx biex ilestu din il-binja spiċċat fis-sitwazzjoni li qatt ma ġiet kompluta.

Allura l-Kunsill Lokali tal-Fgura applika għal dan il-fond u grazzi għal dan il-fond illum għandu ċentru amministrattiv state of the art, fejn mhux biss jaqdi l-bżonnijiet tal-Kunsill Lokali, iżda wkoll jagħmilha possibbli li aġenziji u entitajiet tal-gvern jagħmlu użu mill-ispazju tagħhom, fosthom l-FSWS.

Mhux hekk biss, għax imbagħad kellna kunsilli lokali, bħall-Kunsill Lokali tal-Floriana, li bbenefika minn ammont konsiderevoli ta' fondi sabiex Ġnien Sir Paul Boffa, li jinsab ftit 'l isfel minn Kastilja, jinbidel fi ġnien li jkun jista' jakkomoda iktar lin-nies u jkun ġnien li jilħaq maż-żmenijiet tal-lum.

Ftit tal-ġimgħat ilu l-Kunsill Lokali ta' Birkirkara inawgura żewġ ġonna: Ġnien l-Istazzjon u Ġnien l-Għaqdiet, li wkoll saru grazzi għal dan il-fond.

Imbagħad matul dawn l-aħħar xhur saret emenda sabiex l-għaqdiet filantropiċi, l-għaqdiet sportivi u l-għaqdiet soċjali fil-lokalitajiet, bl-appoġġ tal-kunsilli lokali, setgħu jagħmlu talba għal dan il-fond.

U għall-ewwel darba, ftit tal-ġimgħat ilu, l-klabb tal-waterpolo tas-Sirens, bl-appoġġ tal-Kunsill Lokali, se jkun qed jibbenefika minn somma ta' €2.2 miljun sabiex il-pitch tal-waterpolo tas-Sirens, li għal sena wara l-oħra jitkissrilhom bil-maltemp li jagħmel, skont il-pjanti li rajt, se jkun fost l-aqwa li għandna f'pajjiżna, b'dak kollu anċillari miegħu, sabiex ikun jista' jaqdi l-bżonnijiet kollha tal-atleti li jużaw dan il-pitch.

Naħseb li dan huwa l-mod kif l-Awtorità tal-Ippjanar tiġbor il-fondi dovuti lilha u tgħaddihom lill-komunità.

Huma ħafna iktar il-kunsilli lokali - hemm listi sħaħ - li bbenefikaw minn dan il-fond.

Qed nappella lill-kunsilli lokali kollha sabiex jaraw x'hemm disponibbli għall-kunsill lokali tagħhom u japplikaw ħalli huma u r-residenti tal-lokal tagħhom ikunu jistgħu jibbenefikaw minn dan il-fond.

L-ISPEAKER: L-Onor.

ROBERT CUTAJAR: Sur President, nirrikonoxxi dak li qal is-Segretarju Parlamentari Chris Agius, li kien hemm ukoll sehem tal-Kunsill Lokali ta' San Pawl il-Baħar fuq il-pitch tal-waterpolo.

Irridu ngħidu wkoll li fuq intervent tal-istess Kunsill Lokali t-tfal tal-Iskola Primarja ta' San Pawl il-Baħar u anke l-anzjani se jkunu qed jagħmlu użu minn din il-pixxina.

Talba simili saret mill-Kunsill Lokali ta' San Ġiljan dwar il-pitch tal-waterpolo f'San Ġiljan, iżda jidher li ilhom xhur jistennew risposta.

Dawn talbu biex l-istess inizjattiva li saret mas-Sirens issir ukoll mal-Klabb tal-waterpolo ta' San Ġiljan.

Barra minn hekk, jista' s-Segretarju Parlamentari Chris Agius jispjega għaliex l-istess Kunsill Lokali ta' San Ġiljan, kif ukoll dawk ta' Tas-Sliema, u tal-Imsida tnaqqsulhom iktar minn €2 miljun minn dan il-fond li huma kellhom allokat għalihom?

Għall-korrettezza rridu ngħidu wkoll li dan il-Fond għall-Iżvilupp tal-Ippjanar kien jeżisti qabel, però dan il-Gvern biddel l-isem minn Urban Improvement Fund għal Development Planning Fund, iżda huma l-istess tip ta' fondi.

CHRIS AGIUS: Sur President, naħseb li jekk għandu xi ħaġa tajba dan il-Gvern hija li qatt ma qal li x-xemx telgħet meta tlajna fil-Gvern aħna!

Dan il-fond kien jeżisti, però kif qed jgħid tajjeb l-Onor.

Interpellant, tejjibna fuqu.

Il-fond kiber ħafna iktar għaliex ħloqna skemi differenti.

Dwar il-problema li semma tal-Klabb tal-Waterpolo ta' San Ġiljan irrid ngħid li jien għamilt numru ta' snin responsabbli mill-isports u allura jien fost l-iktar nies konxji tad-diffikultajiet li jkollhom l-għaqdiet sportivi.

Naħseb li jien għaddejt minn dak li jgħaddi minnu s-Segretarju Parlamentari Clifton Grima u naf kemm jiġu jitolbu sabiex tgħinhom.

Tkun tixtieq tgħin lil kulħadd …

Hawnhekk tajjeb li ngħidu li l-fondi għall-isports mhumiex l-istess fondi għall-isports li kien hemm snin ilu.

U dan grazzi għal dan il-Gvern li qed jirrikonoxxi l-importanza tal-isports f'dan il-pajjiż.

Aħna qed nallokaw iktar flus sabiex lill-għaqdiet sportivi ngħinuhom ħafna iktar!

Rigward il-pitch tal-waterpolo ta' San Ġiljan, fejn l-Onor.

Interpellant semma t-tnaqqis mill-Kunsill Lokali, irrid ngħid li dettalji m'għandix, però jekk jagħmilli mistoqsija bil-miktub inkun nista' nirrispondih.

Dan il-fond qiegħed sabiex intejbu l-faċilitajiet, sabiex igawdu minnhom ir-residenti, però – u hawnhekk m'iniex qed nitkellem fuq San Ġiljan, għax kif għedt, id-dettalji ma nafhomx – jekk ikollok talba għal faċilità u fiha tinkludi xi ħaġa li tirrendi l-flus, naħseb li hemm ikollna diffikultà.

Għaliex dan il-fond qiegħed hemm sabiex jiggwadanjaw minnu r-resident.

Jekk imbagħad fl-aħħar mill-aħħar parti minn faċilità jew għaqda jibda jkollha dħul kummerċjali, naħseb li jkun ġust li dik il-parti fejn hemm dħul kummerċjali tinqata' barra.

Dan għaliex aħna rridu ngħinu lir-residenti u lil dawk li jagħmlu użu minn din il-faċilità.

Meta aħna għamilna l-Liġi tal-Kummerċjalizzazzjoni tal-Isports – u dawn m'għandhomx x'jaqsmu ma' xulxin - konna għedna li jekk se nagħtu faċilità biex fiha jipprattikaw l-isports biss, se jkun hemm ir-rata sussidjata li għandna llum, imma jekk il-parti tal-faċilità sportiva se tintuża sabiex il-klabb ikollu dħul finanzjarju, naħseb li hemmhekk huwa ġust li dik il-parti ma tkunx sussidjata bħalma tkun il-parti sportiva.

Fil-ġranet li ġejjin niġbor l-informazzjoni, kemm fuq il-fond għall-Kunsill Lokali ta' Tas-Sliema, kif ukoll dwar x'ġara eżatt.

L-Onor.

Interpellant qal li nżammet it-talba.

M'iniex konxju li t-talba ta' San Ġiljan inżammet, iżda se nkun qed nivverifika.

Nieħu pjaċir jekk fil-ġranet li ġejjin ikolli mistoqsija bil-miktub ħalli nkun nista' nwieġeb għal dak li qal l-Onor.

L-ISPEAKER: L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Sur President, is-Segretarju Parlamentari Chris Agius diġà ta ħarsa lejn l-iskemi passati, dawk ta' qabel l-iskema 'Irrestawra Darek'.

Jista' s-Segretarju Parlamentari Chris Agius jinforma lil din il-Kamra x'tinvolvi din l-iskema, kif wieħed jista' japplika, minn xiex jista' jgawdi, anke bħala fondi, u x'tip ta' xogħol ikun jista' jagħmel permezz ta' din l-iskema?

CHRIS AGIUS: Sur President, il-ġimgħa l-oħra erġajna varajna l-iskema 'Irrestawra Darek', din id-darba bl-ammont ta' €5 miljuni.

Din l-iskema ġiet varata fil-bidu ta' Mejju, imma jekk m'iniex sejjer żball, tiftaħ fl-10 ta' Ġunju.

Varajnieha qabel għaliex kellna lment minn familji li xtaqu japplikaw, però meta ħriġna l-iskema jew ma sabux perit, jew il-perit ma lestiex il-pjanti fil-ħin, jew inkella damu sabiex indunaw bl-iskema.

Kif għedt, l-iskema tas-sena l-oħra ttieħdet f'għaxart ijiem, allura din is-sena varajnieha kważi xahar qabel.

Din is-sena hemm €5 miljun ddedikati għar-residenzi u huma ddedikati għal djar grade 1 u grade 2.

Però din id-darba hemm innovazzjoni għax qed ngħidu li streetscape, fejn ikun hemm a stretch of properties ta' mhux inqas minn 50 metru, jekk japplikaw flimkien l-ammont ta' fondi li jingħataw jirdoppja.

Jiġifieri filwaqt li għal kull residenza jistgħu jingħataw €10,000, jekk japplikaw flimkien, dawn jingħataw €20,000.

Il-massimu għal kull residenza huwa ta' €10,000, però, kif diġà għidt, jekk tkun streetscape, fejn jista' jkun hemm negozju wkoll inkorporat fihom, dawn jibbenefikaw minn iktar mid-doppju.

Naħseb li għal darb'oħra din hija skema interessanti ħafna.

Sur President, matul is-snin ippermettejna li f'żoni ta' konservazzjoni urbana (UCAs), f'żoni ta' village cores, isir aluminju.

Illum għandna ħafna familji li qed jitħajru jibdlu lura għall-injam.

Iva, qed naraw interess li b'din l-iskema japplikaw sabiex jibdlu mhux biss l-aperturi, iżda anke l-gallariji għal tal-injam.

Jien nittama li l-Awtorità tal-Ippjanar tkun f'pożizzjoni li jerġa' jkollha skemi bħal dawn.

Skema oħra li ħolqot ħafna interess hija l-iskema li ħriġna dan l-aħħar flimkien mal-Ministeru għall-affarijiet Ewropej għan-naħa t'isfel tal-Belt Valletta, in-naħa ta' Marsamxett, skema li tlaħħaq l-ammont ta' €2 miljun biex jinbidlu l-gallariji.

Ikunu ħafna l-lokalitajiet li jitolbuna li noħorġu din l-iskema għal-lokalità tagħhom bħal, pereżempju, it-Tlett Ibliet u l-irħula.

Naħseb li jkun tajjeb li fiż-żmien li ġej inkomplu naħdmu, kif diġà ħdimna, sabiex skemi simili bħal dik li ħriġna għan-naħa t'isfel tal-Belt, għan-naħa ta' Marsamxett, tkun tista' toħroġ għal lokalitajiet oħrajn.

L-ISPEAKER: L-Onor.

ALEX MUSCAT: Sur President, ftit tal-ġranet ilu ġiet ippubblikata policy riveduta mill-Awtorità tal-Ippjanar dwar il-pompi tal-petrol.

L-ewwel nett, nilqa' t-tibdil propost, li jidher li sar studju fid-dettall.

Jista' s-Segretarju Parlamentari Chris Agius jispjega ftit fuq din il-policy u x'qed jiġi rivedut?

X'inhi t-triq u l-proċedura minn hawn 'il quddiem?

CHRIS AGIUS: Sur President, naħseb li kulħadd huwa konxju li matul dawn l-aħħar xhur fil-pajjiż kien hawn kontroversja dwar pompi tal-petrol ġodda fuq żona ta' 3,000 metru kwadru.

Bħala Gvern li jisma' aħna ddeċidejna li naraw li nvaraw għal konsultazzjoni reviżjoni għal din il-policy tal-pompi tal-petrol.

Kien hemm laqgħat ma' entitajiet differenti u, kif wegħedna, sal-aħħar ta' April aħna ħriġna policy riveduta għall-konsultazzjoni.

Din ħarġet għall-konsultazzjoni pubblika sabiex wara li jagħlaq il-perjodu ta' konsultazzjoni, imbagħad tkun tista' tiġi quddiem il-Kumitat tal-Kamra sabiex iż-żewġ naħat tal-Kamra jkomplu jiddiskutu fuqha sabiex possibbilment ikollna policy li tkun inqas kontroversjali, tkun tista' tilħaq iktar it-talbiet tan-nies u x-xewqat tal-entitajiet u tal-ENGOs sabiex fl-aħħar mill-aħħar it-talbiet li kellna matul l-aħħar snin sabiex ikun hemm reviżjoni jkunu jistgħu jintlaqgħu.

MINISTERU GĦAT-TRASPORT, INFRASTRUTTURA U PROĠETTI KAPITALI - GRIEVANCES BOARDS

L-ONOR.

Karol Aquilina) staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 8318 u jgħid, mis-sena 2013 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari, liema kienu l-Grievances Boards li twaqqfu fi ħdan il-Ministeru għat-Trasport, l-Infrastruttura u Proġetti Kapitali u fi ħdan l-entitajiet kollha li jaqgħu taħtu?

Jista' jgħid min kienu l-membri ta' kull wieħed mill-imsemmija bordijiet u x'remunerazzjoni rċevew l-imsemmija membri?

Jista' jgħid kemm tressqu każijiet quddiem kull bord u x'kienet id-deċiżjoni li ngħatat dwar kull każ li kellu quddiemu l-istess bord, u dan mingħajr ma jindika l-isem u d-dettalji tal-persuni involuti?

Jista' jgħid x'kien l-ammont li tħallas bħala kumpens dwar kull każ li tressaq quddiem l-imsemmija bordijiet?

CHRIS AGIUS (f'isem il-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li għandu jirreferi għat-tweġiba diġà mogħtija mill-Uffiċċju tal-Prim Ministru għall-mistoqsija parlamentari 8890 f'seduta 203.

Nixtieq inżid ukoll li skont l-informazzjoni miġbura mill-entitajiet, it-tagħrif mitlub jinsab hawn taħt:

Każi mressqa (submissions): 159

Każi milqugħa (upheld): 38

Ammont tal-Kumpens: €270,359.60

Ħlas lill-membri tal-bord: €30,367.30*

*Dan l-ammont ġie mħallas lill-kumpanija IDEA u mhux lill-membri tal-Bord individwali.

PJAZZA RAĦAL ĠDID U ĠNIEN DUMINKU MINTOFF – BIKE RACKS

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: B'referenza għall-pjazza ta' Raħal Ġdid u Ġnien Duminku Mintoff Paola, fejn tpoġġew bike racks tal-concrete, jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li min ħa ħsieb il-proġett ma użax l-iskema approvata tal-gvern biex ikun hemm bike racks li huma Sheffield type, li wara kollox huma approvati wkoll mill-Bicycle Advocacy Group?

Interpellant li skont ma jien informat mill-Awtorità tal-Trasport, Trasport Malta kienet qed tikkonsulta mal-Perit inkarigat mill-proġett u rrakkomanda li jsir disinn mill-ġdid għal bicycle racks sabiex ikunu konformi mal-livell li huwa diġà stabbilit.

ĦRUĠ TA' LIĊENZJI TAL-KAĊĊA U INSIB

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru għall-Intern u Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm inħarġu liċenzji tal-kaċċa fl-2017 u fl-2018?

Jista' jgħid ukoll kemm inħarġu liċenzji tal-insib fl-2017 u 2018?

MICHAEL FARRUGIA (Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali): Ninsab informat illi fis-sena 2017 ġew imġedda 12,925 liċenzja tal-Pulizija għall-ġarr ta' armi tan-nar għall-kaċċa u nħarġu 224 liċenzja ġdida għall-istess skop.

Fis-sena 2018 ġew imġedda 12,913-il liċenzja għall-ġarr ta' armi tan-nar għall-kaċċa, waqt li nħarġu 165 liċenzja ġdida għall-istess skop.

Liċenzji tal-kaċċa jinkludu kaċċa fuq l-għasafar mill-art u mill-baħar u kaċċa għall-fniek u persuna jista' jkollha iktar minn liċenzja waħda.

Dwar liċenzji ta' nsib dawn jaqgħu taħt ir-responsabbiltà tat-Taqsima tar-Regolamentazzjoni għall-Għasafar Selvaġġi fi ħdan il-Ministeru għall-Ambjent.

L-ISPEAKER: L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Sur President, dan l-aħħar kien hemm l-aħbar dwar investiment ta' iktar klieb fil-Korp tal-Pulizija.

Jista' l-Ministru jgħid x'inhu r-rwol ta' dawn il-klieb?

Jidher ukoll li s-suċċess ta' qbid li sar dan l-aħħar kien ġej mill-klieb tal-Pulizija, kif ukoll tad-Dwana.

L-ISPEAKER: Il-Ministru Michael Farrugia.

MICHAEL FARRUGIA: Bażikament, hemm tliet aspetti fir-rwol tal-klieb fil-Korp tal-Pulizija.

Wieħed minnhom huwa fejn jidħol il-qbid tad-droga, fejn jiġu mħarrġa għal hekk, kif ukoll jiġu mħarrġa għal splussiv u jiġu mħarrġa anke f'każ ta' rewwixti.

Naħseb li huwa tajjeb li qed isir investiment min-naħa tal-Korp tal-Pulizija fejn għandu x'jaqsam taħriġ.

Irrid nieħu l-opportunità wkoll biex nirringrazzja lill-HSBC, li b'mod regolari qegħdin jagħtu donazzjonijiet ta' numru ta' klieb lill-Korp tal-Pulizija.

L-istess se nkunu qed nagħmlu fil-jiem li ġejjin f'setturi oħrajn fejn għandu x'jaqsam maż-żwiemel tal-Korp tal-Pulizija.

Għandna żwiemel li issa kibru fl-età, li ħafna drabi jiġu sfurzati biex joħorġu u anke bħala ħarsien tal-annimali se nkunu qed naħdmu biex nagħmlu l-bidliet kollha neċessarji biex inkunu konformi mal-liġijiet tal-protezzjoni tal-annimali.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-Mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu għat-Tqegħid ta' Karti.

Il-Ministru Joe Mizzi.

TQEGĦID TA' KARTI

JOE MIZZI (Ministru għall-Enerġija u l-Immaniġġjar tal-Ilma): Sur President, f'isem il-Prim Ministru nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 86 tal-2019 - Ordni tal-2019 li jemenda l-Ordni dwar ir-Rimunerazzjoni li għandha titħallas lill-Assistenti (Att dwar il-Ġustizzja Amministrattiva);

f'isem id-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja ta' ċirkolari maħruġa mid-Dipartiment tal-Kura Primarja lill-Bereġ kollha bi struzzjonijiet dwar tneħħija ta' ċerti affarijiet minn ġol-bereġ, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 9895;

f'isem il-Ministru għall-Ekonomija, l-Investiment u n-Negozji ż-Żgħar inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 81 tal-2019 – Regolamenti tal-2019 li jemendaw il-Fond Ċentrali tal-Koperattivi;

f'isem il-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja tal- P.L. 3420 K.L.B.L Nru 51/05/2019 - Bye-Laws tal-2019, dwar ir-Reklami fuq l-Għamara tat-Toroq u fil-Piċċ tal-Futbol tal-Kunsill Lokali (Kunsill Lokali Ħal Safi);

Avviż Legali Nru 87 tal-2019 – Avviż ta' bidu fis-seħħ li jistabbilixxi s-26 ta' April 2019 bħala d-data meta d-dispożizzjonijiet kollha, minbarra l-artikli 30 u 71 tal-Att tal-2019 li jemenda l-Att dwar Kunsilli Lokali (Emenda Nru 2) (Att Nru XIV tal-2019); u

Audited Financial Statements tal-Kunsill Lokali ta' Santa Venera għas-sena 2017, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 9612;

f'isem il-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 80 tal-2019 – Regoli tal-2019 dwar Miżuri għall-Kontroll tal-Marda Newcastle;

Avviż Legali Nru 82 tal-2019 – Regolamenti tal-2019 li jemendaw ir-Regolamenti dwar Stima Ambjentali Strateġika; u

Avviż Legali Nru 84 tal-2019 – Regolamenti tal-2019 dwar l-Immaniġġjar tal-Iskart (Riċiklaġġ tal-Bastimenti);

f'isem il-Ministru għall-Finanzi nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 85 tal-2019 – Regolamenti tal-2019 li jemendaw ir-Regolamenti dwar il-Kontroll ta' Flus; u

Rapport dwar il-Ħidma tal-Public Contracts Review Board matul l-2018;

f'isem il-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 83 tal-2019 – Regolamenti tal-2019 dwar l-Azzjoni fuq id-Depożitu Illegali ta' Materjal fuq l-Art u fuq ir-Riklamazzjoni Illegali tal-Art;

Informazzjoni addizzjonali għall-mistoqsija parlamentari 9587 li tweġiba għaliha ngħatat fis-seduta 219 tal-10 ta' April 2019 dwar il-pjan lokali u dokumenti relatati li jirregolaw l-iżvilupp fil-lokalità tal-Marsa;

Informazzjoni addizzjonali għall-mistoqsija parlamentari 9588 li tweġiba għaliha ngħatat fis-seduta 220 tal-11 ta' April 2019 dwar il-pjan lokali u dokumenti relatati li jirregolaw l-iżvilupp fil-lokalità tal-Ħamrun;

Informazzjoni addizzjonali għall-mistoqsija parlamentari 9589 li tweġiba għaliha ngħatat fis-seduta 220 tal-11 ta' April 2019 dwar il-pjan lokali u dokumenti relatati li jirregolaw l-iżvilupp fil-lokalità tal-Floriana;

Informazzjoni addizzjonali għall-mistoqsija parlamentari 9590 li tweġiba għaliha ngħatat fis-seduta 220 tal-11 ta' April 2019 dwar il-pjan lokali u dokumenti relatati li jirregolaw l-iżvilupp fil-lokalità tal-Belt Valletta;

Informazzjoni addizzjonali għall-mistoqsija parlamentari 9591 li tweġiba għaliha ngħatat fis-seduta 220 tal-11 ta' April 2019 dwar il-pjan lokali u dokumenti relatati li jirregolaw l-iżvilupp fil-lokalità tal-Pietà; u

Informazzjoni addizzjonali għall-mistoqsija parlamentari 9592 li tweġiba għaliha ngħatat fis-seduta 220 tal-11 ta' April 2019 dwar il-pjan lokali u dokumenti relatati li jirregolaw l-iżvilupp fil-lokalità ta' Santa Venera.

L-ISPEAKER: Grazzi.

MICHAEL FARRUGIA: Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar mandati ta' arresti Ewropej li ġew esegwiti f'Malta bejn l-2013 u l-2019, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 9897.

L-ISPEAKER: Grazzi.

MICHAEL FALZON (Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Lista ta' stennija għal kull servizz mogħti mill-Fondazzjoni għall-Ħarsien Soċjali sal-aħħar ta' Frar 2019, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 9984.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet ministerjali?

Mozzjonijet?

MOZZJONIJIET

ABBOZZ TA' LIĠI BIEX JEMENDA L-ORDINANZA DWAR IL-PENSJONIJIET

MICHAEL FALZON: Sur President, nipproponi l-Ewwel Qari tal-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda l-Ordinanza dwar il-Pensjonijiet.

L-ISPEAKER: Min jissekonda?

EVARIST BARTOLO (Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol): Nissekonda.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-mistoqsija hija li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda l-Ordinanza dwar il-Pensjonijiet.

Kap 93" ikun moqri l-Ewwel Darba.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri l-Ewwel Darba.

ESTIMI TA' DĦUL U NFIQ TA' JOBSPLUS GĦAS-SENA 2019

L-ISPEAKER: Il-Ministru Evarist Bartolo.

Illi l-Kamra tapprova l-estimi ta' dħul u nfiq ta' Jobsplus għas-sena finanzjarja mill-1 ta' Jannar 2019 sal-31 ta' Diċembru 2019 skont l-Att dwar is-Servizzi ta' Impieg u Taħriġ, Kap. 343.

L-ISPEAKER: Min jissekonda?

L-ISPEAKER: Ninforma lill-Kamra li d-diskussjoni fuq din il-mozzjoni għandha tieħu seduta waħda, bil-ħin jinqasam indaqs bejn kelliema tal-Gvern u kelliema tal-Oppożizzjoni, bl-introduzzjoni u l-għeluq isiru mill-Gvern.

Is-Segretarju Parlamentari Clifton Grima.

CLIFTON GRIMA (Segretarju Parlamentari għaż-Żgħażagħ, Sport u Għaqdiet tal-Volontarjat): Sur President, huwa tassew bi pjaċir li se nkun qed nagħmel l-intervent tiegħi, fejn se nitkellem dwar l-estimi għall-Jobsplus, li tant qed tagħmel xogħol siewi ġewwa pajjiżna, xogħol li huwa anke evidenti.

Dan għax meta wieħed iħares lejn il-fatti, lejn il-figuri, faċilment jinduna li x-xogħol siewi li qed isir qiegħed iħalli l-frott.

Meta wieħed jitkellem dwar Jobsplus mill-ewwel jasal biex jaħseb dwar l-impjiegi, però r-realtà hija li fir-rigward tas-suq tax-xogħol ġewwa pajjiżna kien hemm numru ta' miżuri li għenu sabiex jikber dan is-suq tax-xogħol.

Se nibda bl-ewwel servizz anċillari li kien importantissimu sabiex kabbarna s-suq tax-xogħol.

Qed nirreferi għas-servizz taċ-childcare b'xejn u hawnhekk, qabel nibda nħares lejn il-figuri, li ħadd ma jista' jmerihom, nixtieq nitkellem dwar il-fatt li ċ-childcare qiegħed hemmhekk sabiex jeduka lit-tfal tagħna.

Iċ-childcare mhux post fejn wieħed jitlaq lil uliedu.

Studji xjentifiċi juru li l-ewwel elf ġurnata tal-ħajja tat-tfal tagħna hija essenzjali fil-mod kif dawn jiżviluppaw f'aspetti bħal-lingwa u l-mod kif jikkomunikaw.

Allura huwa importanti ħafna li jkollna bidu b'saħħtu għat-tfal tagħna, li jgħin sabiex jifforma lit-tfal tagħna fil-mod ta' kif dawn ikunu jistgħu jikbru u eventwalment jiżviluppaw b'mod sħiħ, anke fis-sistema edukattiva ta' pajjiżna, li għandha l-għan li proprju tara li tgħin lit-tfal u ż-żgħażagħ tagħna jiżviluppaw b'mod sħiħ, b'tali mod u manjiera li jkunu lesti għad-dinja tax-xogħol u għad-dinja reali.

Irrid ngħid li kien hemm kważi 16,000 tifel u tifla li bbenefikaw mill-iskema minn meta din bdiet f'April tal-2014.

Dan ifisser li kien hemm il-ġenituri ta' dawn it-tfal li raw lit-tfal tagħhom jibbenefikaw minn din is-sistema edukattiva, raw lit-tfal tagħhom jitgħallmu minn din l-esperjenza edukattiva, u fuq kollox kellhom anke l-inċentiv sabiex il-ġenituri, it-tnejn li huma, ikunu jistgħu joħorġu jaħdmu.

Qabel is-sitwazzjoni kienet ftit limitata għax dawk li kienu jifilħu jħallsu għaċ-childcare u llum il-ġurnata għandek il-ġenituri ta' 16,000 tifel u tifla li bbenefikaw minn din l-iskema.

Din l-iskema, kif diġà għedna, tgħin lit-tfal, iżda fuq kollox tara li l-familji jkunu jistgħu jimmassimizzaw id-dħul tagħhom.

Sur President, huwa importanti li wieħed isemmi li fis-sena 2018 kien hemm kważi 7,000 tifel u tifel li bbenefikaw minn din l-iskema.

Hawnhekk qed naraw li n-numru dejjem qed jikber.

Jekk wieħed iħares lejn iċ-childcare centres li għandna madwar il-pajjiż jista' jara żieda konsistenti.

Bħalissa hawn 129 childcare centre li qed jagħmlu użu minn din l-iskema u huwa tajjeb li wieħed jgħid li 88% tagħhom huma childcare centres privati.

Hawnhekk qed naraw kif meta lill-poplu tagħtih l-inċentiv, meta tagħtih l-għodda u tagħtih l-inizjattiva, il-poplu jieħu dawk l-opportunitajiet u jinvesti sabiex jara li jkun qed jagħti kontribut importanti ħafna kemm lill-ekonomija ta' pajjiżna, kemm lis-settur edukattiv ta' pajjiżna, kif ukoll – u importanti - lis-settur tax-xogħol ġewwa pajjiżna.

Ġaladarba konna qegħdin nitkellmu dwar l-importanza tac-childcare centres ġewwa pajjiżna, wieħed jista' jimxi għal pass ieħor.

Aħna nibdew nieħdu ħsieb lill-poplu Malti u Għawdxi mit-twelid u allura, wara li semmejna lit-tfal ta' età żgħira, nixtieq nagħmel referenza għall-garanzija taż-żgħażagħ, li tant qed narawhom bħala protagonisti fiż-żmenijiet li qegħdin fihom, iż-żgħażagħ li tant semmejna waqt li konna qed nitkellmu dwar il-Vot 16, u jien persważ li se jkunu qegħdin jeżerċitaw rwol importanti ħafna.

Numru konsiderevoli ta' żgħażagħ diġà qegħdin jieħdu sehem b'mod attiv fil-qasam pubbliku u aħna qegħdin naraw li fis-suq tax-xogħol, permezz ta' Jobsplus, ngħinu liż-żgħażagħ ikomplu jagħmlu passi 'l quddiem.

Infatti kellna madwar 600 żagħżugħ u żagħżugħa li bbenefikaw minn preventive classes li jsiru fis-sajf.

X'inhuma dawn il-klassijiet?

Dawn huma lezzjonijiet li jsiru fis-sajf mingħajr ħlas ġewwa l-MCAST.

Din hija wegħda oħra fil-manifest elettorali tal-Partit Laburista u allura dan il-Gvern qed iżomm kelmtu.

Hawnhekk qegħdin naraw li kemm jista' jkun inżommu liż-żgħażagħ fis-sistema edukattiva tagħna u ngħinuhom ikomplu jiżviluppaw b'mod sħiħ.

Irridu nkunu ċerti li ma nitilfu lanqas żagħżugħ jew żagħżugħa waħda.

Din hija xi ħaġa importanti ħafna, li wieħed m'għandu qatt jittraskura l-ebda żagħżugħ jew żagħżugħa, fis-sens li rridu nkunu onesti magħna nfusna u jekk b'xi mod jew ieħor ikollok is-sistema edukattiva li ma tkunx qiegħda tilħaq lil kulħadd, hemmhekk irridu nkunu minn ta' quddiem biex nagħtu l-għodda lil dawn iż-żagħżagħ sabiex ikomplu jitgħallmu, ikomplu jiżviluppaw u jkomplu jitħarrġu.

Huwa essenzjali li meta ż-żgħażagħ tagħna joħorġu mis-sistema edukattiva jkunu preparati għad-dinja reali, għad-dinja tax-xogħol.

U allura ta' min ifaħħar dawn l-inizjattivi li qegħdin isiru.

Irrid ngħid li żdied in-numru ta' ċentri f'dan is-settur tant importanti u żdiedu anke s-suġġetti f'dan is-settur.

Huwa biżżejjed li wieħed isemmi li din is-sena żdied is-suġġett tal-Biology, u dik hija xi ħaġa ferm pożittiva.

U la qegħdin nitkellmu dwar iż-żgħażagħ u l-importanza li jkunu ppreparati għad-dinja tax-xogħol ma nistax ma nsemmix iż-żagħżagħ ħbieb tagħna ġewwa l-ALP.

Dawn huma żgħażagħ li sa ftit tas-snin ilu s-sistema edukattiva tagħna sfortunatament kienet tgħidilhom li huma ma kenux tajbin għal pajjiżna, li huma ma kenux jiffittjaw fis-sistema edukattiva u allura dawn kienu qegħdin jintilfu.

Fil-fatt bħalissa għandek 56 żagħżugħ li ġejjin mill-ALP li qegħdin jagħmlu l-kors tal-IT.

Dan ifisser li għandek lil dawn iż-żgħażagħ li qegħdin jibbenefikaw minn din il-viżjoni tal-Gvern sabiex huma jkunu preparati u jkunu jistgħu jidħlu fid-dinja tax-xogħol.

Dan kollu huwa importanti ħafna li, fejn hemm bżonn, iva, isir profil taż-żagħżagħ, naraw fejn hu l-aħjar tagħhom, naraw fejn huwa t-tajjeb tagħhom u nkomplu nibnu fuq dak it-tajjeb.

U fejn nistgħu ngħinuhom sabiex ikomplu jiżviluppaw, ngħinuhom jiżviluppaw u ngħinuhom anke jiksbu ċertifikazzjoni li tirrikonoxxi x-xogħol tagħhom.

Din iċ-ċertifikazzjoni, l-ewwel nett, tgħinhom isibu l-fiduċja fihom infushom, u dik hija xi ħaġa tassew importanti, imma mbagħad il-kwalifiki jgħinuhom ħafna fid-dinja tax-xogħol.

Kulħadd jaf li min jiġi biex jimpjega, waħda mill-affarijiet li se jkun qiegħed jistaqsi b'mod immedjat fuqha huma proprju l-kwalifiki.

Allura hawnhekk tidħol il-komunikazzjoni ma' min iħaddem, li tant hija essenzjali.

Hawnhekk irrid infaħħar il-fatt li kellek it-tnedija ta' ktejjeb min-naħa ta' Jobsplus li kien immirat proprju għal min iħaddem biex dawn ikunu aktar informati dwar l-opportunitajiet eżistenti għaż-żgħażagħ tagħna li, kif diġà għedt qabel, qegħdin hemmhekk sabiex jgħinu liż-żgħażagħ jidħlu fid-dinja tax-xogħol, għax ix-xogħol fuq kollox huwa importanti ħafna għad-dinjità tal-bniedem, fosthom li wieħed filgħodu jqum b'entużjażmu għax sejjer għax-xogħol biex jaqla' l-ħobża ta' kuljum u biex jagħti kontribut lil pajjiżna.

U dik hija xi ħaġa posittiva ħafna.

Fuq l-istess binarji ta' dan kollu nħoloq tim biex iżomm kuntatt ma' min iħaddem u l-parteċipanti kollha waqt l-esperjenza fuq il-post tax-xogħol.

Jiġifieri hawnhekk m'intix qiegħed biss taqbad lil dawn iż-żagħżagħ, qlajthom minn fuq il-bankijiet tal-iskola u tfajthom fid-dinja tax-xogħol.

Le, hemm il-job coaches, u hawnhekk ta' min isemmi u jfaħħar ir-rwol li jagħmlu l-job coaches, speċjalisti edukattivi u anke speċjalisti mediċi, li qegħdin hemmhekk sabiex iż-żgħażagħ jingħataw l-għajnuna li għandhom bżonn u, fuq kollox, ikunu jistgħu jmorru għall-opportunitajiet li tant huma bżonjużi għalihom.

Sur President, tkellimna fuq iċ-childcare u fuq iż-żgħażagħ, u hawnhekk ma nistax ma nitkellimx anke dwar il-persuni vulnerabbli li jkunu qegħdin ifittxu impjieg.

Irrid ngħid li fl-2018 kien hemm 124 persuna vulnerabbli li nstabilhom impjieg minn Jobsplus, u allura hawnhekk għandek 124 familja li ngħataw l-għajnuna kollha neċessarja, ngħataw id-dinjità, ngħataw l-opportunità li jidħlu fid-dinja tax-xogħol u ngħataw iċ-ċans li jkunu jistgħu jagħtu kontribut u anke jgħixu ħajja diċenti.

Kien hemm 54 persuna oħra li nstabilhom xogħol wara li lestew programm ta' rijabilitazzjoni mal-Caritas jew l-OASI.

Din hija importanti ħafna li wieħed isemmiha, il-fatt li aħna bħala soċjetà nħarsu lejn in-nies bħala nies u mhux bħala numri, inħarsu lejn in-nies bħala persuni li għandhom id-dritt li jkollhom impjieg, anke jekk wieħed forsi jkun żbalja jew qabad triq li ma tkunx l-iktar waħda ideali.

Hawnhekk qegħdin nitkellmu dwar nies li jagħmlu programm ta' riabilitazzjoni, u allura nies li kellhom problemi, u bis-saħħa tal-Caritas u anke tal-OASI - hawnhekk insellmilhom għax-xogħol siewi li jagħmlu - ħarġu minn dan l-isqaq ta' problemi, b'riżultat li llum il-ġurnata dawn in-nies qegħdin jaħdmu u bħalna qegħdin jagħtu l-kontribut tagħhom billi jagħmlu xogħol importanti li jsir f'diversi setturi tas-soċjetà Maltija.

U ladarba qegħdin nitkellmu dwar persuni vulnerabbli nistgħu nsemmu l-LEAP 2, ix-xogħol li qiegħed isir u n-nies li bbenefikaw bis-saħħa ta' dan il-proġett.

Dan huwa proġett li sar minn Jobsplus u l-Malta Enterprise, li ħadmu id f'id.

Hija xi ħaġa pożittiva ħafna li jkollok dipartimenti varji tal-gvern li jaħdmu id f'id.

Hawnhekk kellek 6 persuni vulnerabbli li ngħataw għotja ta' €25,000 biex jibdew in-negozju tagħhom.

U hawnhekk tidħol il-viżjoni ta' dan il-Gvern, li tagħti l-għodda lil dak li jkun sabiex ikun jista' jaħdem, jimraħ u jagħmel l-avvanzi fis-soċjetà.

Dawn in-nies mhux biss ngħatawlhom il-flus, imma l-iktar ħaġa importanti li wieħed għandu jsemmi huwa l-fatt li dawn in-nies ngħatalhom ukoll job mentoring, fis-sens li kellhom persuna li hija kwalifikata li kienet qed issegwi x-xogħol li qegħdin jagħmlu u l-mod kif kienu qegħdin javvanzaw.

U xi ħaġa importanti ħafna hija li dawn in-nies ngħataw l-għajnuna kollha neċessarja sabiex ħarġu minn dak iż-żmien diffiċli u llum il-ġurnata għandhom in-negozju tagħhom.

X'hawn isbaħ milli persuna taħdem sabiex tassigura li jkollha d-dħul tagħhu sabiex tara li tkun tista' titma' lill-familja tagħha!

Jobsplus ma waqfitx hemmhekk u bdew jiġu offruti servizzi ta' guidance lill-persuni li bħalissa huma residenti fil-Faċilità Korrettiva ta' Kordin.

Fil-fatt kien hemm 152 persuna li bbenefikaw minn dawn is-servizzi b'riżultat li 62 persuna sabu impjieg.

Jiġifieri hawnhekk għandek nies li kienu qegħdin fil-Faċilità Korrettiva ta' Kordin u fil-vera sens tal-kelma kien qiegħed jiġi rispettat l-ispirtu tal-liġijiet ta' pajjiżna, fejn inti għandek is-sistema korrettiva, li għandek il-liġijiet li mhumiex qegħdin hemmhekk biex jikkastigaw iżda biex jirriformaw.

Hawnhekk Jobsplus ħadmet mal-awtoritajiet ġewwa l-Faċilità Korrettiva ta' Kordin u rat li dawn in-nies jingħataw it-taħriġ neċessarju sabiex ikunu jistgħu jagħmlu l-avvanzi tagħhom.

Barra minn hekk, 45 persuna b'diżabilità u 20 persuna vulnerabbli ġew megħjuna permezz tal-iskema Bridging the Gap.

Ħafna drabi kulma jkun jonqos biex persuna tirnexxi jkun ftit għajnuna, dik il-ftit imbottatura li tgħin lil min forsi jkun vulnerabbli.

Hawnhekk kellna sitwazzjoni fejn għal darb'oħra Jobsplus kienet strumentali sabiex dak li jkun jilħaq il-miri tiegħu, miri li jkunu ambizzjużi.

Imma x'fiha li wieħed ikun ambizzjuż sakemm wieħed ikun realistiku?

Jobsplus diġà għamlet u qed tkompli tagħmel xogħol eċċellenti f'dik li hija għajnuna lill-immigranti biex isibu x-xogħol.

Naħseb li kulħadd jiftakar ix-xeni li konna naraw fil-Marsa, fejn kien ikollok numru ta' persuni li jkunu qegħdin mal-ġenb tat-triq jistennew lil xi ħadd jgħaddi biex jiġborhom bil-van u jmorru jaħdmu.

Illum Jobsplus għandu uffiċċju fil-Marsa li qed jipproċessa kważi 500 talba mingħand min iħaddem sabiex jiġi offrut xogħol lill-immigranti.

Fil-fatt, kellek aktar minn 600 immigrant li rreġistraw għall-ewwel darba għas-servizzi ta' Jobsplus.

Hawnhekk nuru bil-kliem u bil-fatti li qegħdin naħdmu u qegħdin nirsistu sabiex nassiguraw li dawn in-nies ikollhom l-għajnuna kollha sabiex ikunu jistgħu jintegraw.

Kulħadd jitkellem dwar l-integrazzjoni, però r-realtà hija li l-integrazzjoni mhijiex xi ħaġa ħafifa.

L-eħfef ħaġa li tista' tagħmel dwar l-intergrazzjoni hija li titkellem fuqha, però min-natura tagħna wieħed jippreferi jkun u jagħmilha ma' min jaħseb bħalu, ma' min jirraġuna bħalu, u hemmhekk tidħol l-integrazzjoni u l-imħabba lejn pajjiżna.

F'dan is-settur partikolari li konna qegħdin nitkellmu fuqu Jobsplus rat li jiġi simplifikat il-proċess biex jinħarġu liċenzji tal-impjieg biex dawk li jħaddmu jħaddmu immigranti minn pajjiżi terzi.

Jekk wieħed jara l-figuri jista' jara li kien hemm żieda ta' 66% fuq is-sena ta' qabel u kien hemm numru ta' liċenzji oħrajn ta' impjieg li ħarġu.

Hawnhekk wieħed irid jitkellem dwar l-investiment li qed isir fis-settur tas-suq tax-xogħol u dwar il-viżjoni ta' dan il-Gvern li l-immigranti li jaħdmu f'pajjiżna jitħallsu bl-istess paga bħal ħaddieħor.

Hawnhekk għandek il-prinċipju bażilari ta' equal job, equal pay u naħseb li din hija xi ħaġa importanti ħafna, xi ħaġa li rridu naħdmu u nkomplu nsostnu fuqha, li kull min jagħmel l-istess xogħol għandu jingħata l-istess paga.

Sur President, dan kollu ma jiġix mix-xejn.

Dawn ir-riżultati kollha, dawn il-figuri kbar li għadna kemm semmejna ma jiġux mix-xejn, iridu jsiru l-istudji, wieħed irid iħares lejn ix-xejra tas-suq tax-xogħol, mhux biss fuq bażi lokali, iżda fuq bażi Ewropea u anke internazzjonali, u wieħed irid jagħmel l-analiżi tiegħu kif jibqa' jkollok tkabbir ekonomiku li jkun sostenibbli, li jkun sostnut.

Wieħed irid iħares lejn numru ta' rakkomandazzjonijiet tal-Kunsill Ewropew dwar dak li għandu x'jaqsam mas-settur u s-suq tax-xogħol.

Biżżejjed wieħed jara kif aħna konna ta' eżempju f'dak li għandu x'jaqsam mas-settur tax-xogħol għaż-żgħażagħ.

Hemmhekk kellek xogħol li qed isir f'dak li għandu x'jaqsam ma' studju fuq il-ħaddiema kollha tas-suq lokali.

Hawnhekk qed insemmu l-ħaddiema Maltin, qed insemmu l-ħaddiema barranin u x-xogħol siewi li sar f'dan is-settur.

Inkun qed nonqos jekk ma nsemmix ix-xogħol li sar sabiex jitjiebu l-ħiliet tal-ħaddiema f'pajjiżna.

Kellek kważi 5,000 ruħ li attendew għall-korsijiet ta' taħriġ li ġew organizzati minn din l-entità, li żewġ terzi minnhom irnexxielhom jiksbu kwalifiki u dokumentazzjoni li turi li llum il-ġurnata dawn għandhom ħiliet ġodda.

Hawnhekk Jobsplus rat kif verament tgħin lill-ħaddiema u kif tagħti l-għajnuna kollha neċessarja sabiex tagħti l-għodda lil dawn il-ħaddiema sabiex ikunu jistgħu jitilgħu tarġa.

U hawnhekk tidħol il-mobbiltà soċjali, prinċipju li tant huwa għal qalb ħafna minna li qegħdin f'dan il-Parlament.

Sar ukoll xogħol mal-Institute of Public Services, fejn kien hemm taħriġ għall-ħaddiema tal-gvern li huma fil-gradi mhux klerikali u għal darb'oħra qegħdin ngħinu lill-ħaddiema sabiex ikollhom aktar għodda biex ikunu jistgħu javvanzaw fil-ħajja tagħhom.

Huwa importanti li wieħed isemmi n-numru ta' żjarat regolari li jsiru minn uffiċjali ta' Jobsplus fuq il-postijiet tax-xogħol sabiex wieħed jiżgura u jara li l-esperjenzi tax-xogħol ikunu pożittivi u li jgħinu lil min ikun qed jipparteċipa fihom biex dawn ikunu utli għalih u jgħinuh fil-ħajja ta' kuljum.

Xi ħaġa li hija importanti ħafna li nsemmi huma l-iskemi ta' Jobsplus f'dak li għandu x'jaqsam ma' training based schemes li bis-saħħa tagħhom persuna tista' tagħmel taħriġ ma' istituzzjoni jew oħra, basta dawn ikunu liċenzjati mill-awtoritajiet Maltin, li għalihom wieħed ikun jista' jitlob refużjoni tal-miżata sa massimu ta' €1,000.

Hawnhekk nista' ngħid li kien hemm rata għolja ħafna ta' applikazzjonijiet.

Jiġifieri hawnhekk qegħdin ngħidu li għandek ħaddiem li diġà huwa impjegat imma jħoss li biex jagħmel l-avvanz fil-karriera tiegħu għandu bżonn jieħu korsijiet oħrajn.

Dawn il-korsijiet jafu jkunu bi ħlas u għalhekk min ikun qiegħed fis-settur tax-xogħol u jkollu numru ta' impenji u familja x'imantni jibda jaħsibha darba darbtejn jekk japplikax għal dawn il-korsijiet miinħabba l-kwestjoni li jrid iħallas għal dawn il-korsijiet.

Permezz ta' dawn l-iskemi qegħdin naraw kif Jobsplus qed tgħin b'mod dirett lil dawn il-persuni sabiex jieħdu dawn il-korsijiet ħalli jkunu jistgħu jagħmlu pass 'il quddiem fil-ħajja tagħhom.

Irrid ngħid ukoll li saru numru ta' trade tests għax kellek mijiet ta' nies li kienu qegħdin jagħmlu xogħol manwali jew ieħor li, sfortunatament, ma kellhom l-ebda ċertifikazzjoni li tirrikonoxxi dan kollu.

Għax meta tkun ilek 20 sena fl-istess settur tax-xogħol, tiġi biex issib impjieg fl-istess settur u min iħaddem jgħidlek li inti m'għandek l-ebda kwalifika.

Allura dawn it-tip ta' trade tests għenu biex ikun hemm rikonoxximent lil dawn in-nies, sabiex ikun hemm id-dokumentazzjoni li turi li dawn in-nies jistgħu jaħdmu f'dak is-settur partikolari.

Wieħed irid jgħid ukoll li ġie estiż is-servizz Investing in Skills Schemes, fejn saret ħidma b'kollaborazzjoni mal-NGOs u msieħba soċjali oħrajn biex b'hekk aktar ħaddiema kienu kapaċi jieħdu t-taħriġ.

Hawnhekk tara u tapprezza x-xogħol siewi li qed isir minn din l-entità, li taħdem id f'id mal-għaqdiet mhux governattivi.

B'dan il-mod wieħed ikun qed jirrikonoxxi r-rwol importanti li għandu s-settur tal-volontarjat f'pajjiżna, li ħadem biex s'issa ġie ffinanzjat it-taħriġ ta' aktar minn 2,500 persuna.

Sur President, immaġina dawn l-eluf ta' persuni li qegħdin jieħdu dan it-taħriġ.

Is-sabiħa hija li kważi 100% ta' dawn in-nies ħadu kwalifika talli ħadu sehem f'dan il-proġett.

Irrid ngħid li hawnhekk sar monitoraġġ regolari biex jiġi żgurat li t-taħriġ verament ikun qed isir u, fuq kollox, mhux biss isir, imma jkun ta' kwalità tajba.

Jien kelli 20 minuta biex nagħmel dan l-intervent iżda ngħidlek il-verità naħseb lanqas sagħtejn ma kienu jkunu biżżejjed meta wieħed qed jitkellem dwar xi ħaġa daqstant importanti bħalma hija entità li tħares lejn is-settur tal-impjiegi f'pajjiżna.

Ejjew naħdmu lkoll flimkien sabiex naraw li jibqa' jkun hawn it-tkabbir sostenibbli, sabiex il-viżjoni li għandna għal Jobsplus, li tħares u tipproteġi s-suq tax-xogħol f'pajjiżna tibqa' tikber sabiex naraw li ċ-ċittadini kollha ta' pajjiżna jkollhom impjieg denju li jagħtihom dinjità fil-ħajja tagħhom.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

KARL GOUDER: Sur President, filwaqt li qed niddiskutu dwar Jobsplus, mhux se niddiskutu biss dwar Jobsplus, imma se niddiskutu wkoll il-qagħda tax-xogħol f'pajjiżna.

Irrid nibda billi nirringrazzja l-ħaddiema kollha ta' Jobsplus, li naħseb li qed jagħmlu xogħol tajjeb ħafna, u ppermettili nirringrazzja wkoll lill-ħaddiema kollha li jaħdmu f'pajjiżna, huma min huma u ġejjin minn fejn ġejjin, għax kull ħaddiem u x-xogħol li jagħmel kull ħaddiem huwa prezzjuż u allaħares ma jkollniex ħaddiema li jagħmlu xogħol differenti, għax kif jieqaf ix-xogħol ta' grupp ta' persuni partikolari nindunaw kemm huwa importanti x-xogħol tagħhom.

Qegħdin nitkellmu fuq Jobsplus, li hija dik l-entità li għandha ħafna rwoli imma li r-rwol prinċipali tagħha huwa li tgħin lin-nies li jkunu qegħdin ifittxu post tax-xogħol.

Jien minn dejjem ngħid li Jobsplus hija waħda mill-pilastri li tħejji n-nies għall-post tax-xogħol, pilastru sod daqskemm huma l-Università, l-MCAST u l-ITS.

Wieħed mir-rwoli kruċjali ta' Jobsplus huwa r-retraining, ir-reskilling ta' nies li jkunu qabdu ċerta triq f'ħajjithom, imbagħad wara numru ta' snin jindunaw li forsi dik it-triq ma baqgħetx vijabbli għax l-industrija li kienu fiha ma tkunx baqgħet viijabbli.

U allaħares ma jkollniex istituzzjonijiet bħal dawn għax din hija ħaġa li tiġri b'mod normali, li jgħaddu għaxar snin, 15-il sena, u forsi l-post jew l-industrija li fiha tkun qed taħdem tkun qed tinbidel.

Nixtieq li nitkellem fil-qosor dwar l-estimi ta' Jobsplus għax fl-aħħar mill-aħħar hawnhekk qegħdin niddiskutu l-estimi ta' Jobsplus.

Jidher li m'hemmx tibdiliet kbar u li l-affarijiet se jkomplu mexjin bħas-snin li għaddew, bil-fondi li huma vvotati għall-programmi differenti.

Hawnhekk nixtieq nagħmel mistoqsija lill-Ministru u forsi jirrispondiha fil-winding-up, mistoqsija onesta, mhijiex kritika, dwar il-qabża fenomenali li hemm fl-estimi finanzjarji tal-għamara u tagħmir.

Jobsplus kull sena tħallas medja ta' €300,000 jew €400,000 fuq għamara u tagħmir, li nimmaġina li parti minnu huwa depreciation, imma fil-baġit għas-sena d-dieħla din is-somma se titla' għal €3.5 miljun.

Ma nafx x'inhi r-raġuni, nimmaġina li hemm raġuni, u nixtieq li l-Ministru jirrispondini fuq din ukoll meta jagħmel il-winding up.

Il-bqija naħseb li huma estimi li jkomplu fuq is-snin ta' qabel.

Illum irrid nieħu din l-opportunità biex inħarsu ftit lejn il-qasam tax-xogħol, naraw pajjiżna fiex qiegħed u fejn irridu mmorru fis-snin li ġejjin, u nixtieq nagħmilha b'mod ġust, b'mod ekwu.

Veru li f'pajjiżna hawn min sejjer tajjeb, hawn min għandu xogħol xogħol tajjeb u qed jaqlagħha sew, u lil dawn in-nies nawgurawlhom u jalla jibqgħu sejrin hekk.

Ara ma jkunx hawn xi ħadd li jaħseb li l-Oppożizzjoni tieħu gost jekk xi ħadd li jkun sejjer tajjeb jibda jmur ħażin.

L-Oppożizzjoni tieħu gost meta n-nies jimxu 'l quddiem, u wieħed mir-rwoli tagħna u r-raġuni għalfejn nikkritikaw hija għax nixtiequ naraw lil kulħadd jimxi 'l quddiem.

Però l-verità hi li għandek grupp ta' nies f'dan il-pajjiż li, nażżarda ngħid, li dan il-grupp qiegħed dejjem qed jikber, li l-affarijiet mhux sejrin tajjeb għalihom.

Sur President, huwa veru li f'pajjiżna bħalissa qegħdin naraw ċifri ekonomiċi li huma tajbin, veru li daqqa jkollna surplus u daqqa ma jkollniex, imma ejjew ngħidu li more or less we are hovering around those lines, imma l-verità hi li dan is-surplus mhuwiex qed jasal għand in-nies.

U jekk tmur u titkellem man-nies u tgħidilhom li pajjiżna sejjer verament tajjeb u li qed nagħmlu surplus, ħafna nies jgħidulek li mhux qegħdin iħossuh.

Jekk verament għandna dawn iċ-ċifri ekonomiċi tajbin u jekk verament qed nagħmlu dan is-surplus, allura wieħed jippretendi li l-ħaddiema Maltin kollha jimxu 'l quddiem, mentri din hija xi ħaġa li mhux qed tiġri.

U hawnhekk naħseb li qed naraw fenomenu pjuttost ġdid, li ħafna mill-ħaddiema Maltin u Għawdxin qegħdin jinqabdu f'morsa doppja.

Dan għax min-naħa qed naraw li – u dan huwa kkonfermat mill-istatistika tal-Unjoni Ewropea – iż-żieda fil-pagi tal-ħaddiema Maltin hija l-inqas żieda li kellna fl-Unjoni Ewropa.

Mis-27 pajjiż fl-Unjoni Ewropea l-ħaddiema Maltin esperjenzaw l-inqas żieda li kien hemm mill-pajjiżi tal-Unjoni Ewropea kollha.

Dik turi li rridu nagħmlu xi ħaġa biex nindirizzaw x'qed jiġri fil-pagi reali tal-ħaddiema Maltin u Għawdxin.

Tant li issa wasalna biex il-medja tal-pagi Maltin hija aktar baxxa mill-medja tal-pagi fl-Unjoni Ewropea.

Min-naħa l-oħra, imbagħad, għandek is-sitwazzjoni li l-għoli tal-ħajja qed jerġa' jgħolli rasu u l-aktar żewġ affarijiet li qed togħla l-ħajja fihom huma l-ikel u l-ħwejjeġ.

Forsi hemm l-argument għax għandek għoli tal-ħajja tal-ikel tar-ristoranti u takeaways, imma jekk tneħħi dawn u tiġi biss għall-ikel li jixtru l-Maltin u l-Għawdxin għall-ħajja ta' kuljum xorta din tibqa' l-ogħla fejn qed togħla l-ħajja, imbagħad eżatt warajha, il-ħwejjeġ.

Allura ħafna mill-ħaddiema qed jinqabdu f'din il-morsa b'diffikultajiet reali li qed ikollhom.

L-appell tiegħi f'dan il-mument huwa li jekk kien hemm żmien li stajna nagħmlu xi ħaġa biex dan ma jseħħx, u allura jekk kien hemm żmien li stajna nagħmlu xi ħaġa biex naraw li l-kwalità tal-ħajja tal-Maltin u l-Għawdxin kollha timxi 'l quddiem, huwa proprju issa meta qegħdin naraw li għandna riżultati ekonomiċi tajbin.

U qed ikollna riżultati ekonomiċi tajbin minħabba diversi raġunijiet, fosthom għax il-klima Ewropea hija klima tajba, fejn għandek ekonomija li qed timxi 'l quddiem, it-trading partners tagħna sejrin tajjeb, sibna bażi soda fuq xiex inkomplu nibnu l-ekonomija tagħna, speċjalment fiż-żmenijiet meta d-dinja kienet qed tikkrolla ekonomikament, imma aħna rnexxielna nibqgħu sejrin 'il quddiem, u dan il-Gvern, almenu hemmhekk, sab li sab u baqa' jimxi fuqha, imma, mhux biex inkun kritiku, irrid ngħid li l-inkwiet tagħna huwa x'se jiġri fis-snin li ġejjin.

Bħalissa għadna, kif jgħidu bl-Ingliż, riding the waves fuq l-industriji b'saħħithom li ġibna bħala pajjiż fis-snin li għaddew, li qegħdin jilħqu l-quċċata u allura dawn jagħtuk ċertu valur miżjud.

Il-kritika, mhux tiegħi biss, imma tal-Oppożizzjoni, hija li m'aħniex qegħdin nippjanaw fit-tul, pereżempju, għal 15-il sena jew 20 sena li ġejjin.

U naħseb li llum din hija policy tal-Gvern għax anke l-Prim Ministru qed jgħid li jidhirlu li ż-żmien huwa li tieħu d-deċiżjonijiet għal issa u l-ippjanar fit-tul ma tantx huwa importanti fl-aġenda ta' dan il-Gvern, mentri l-għajta tal-Oppożizzjoni hija li jekk m'aħniex se nippjanaw fit-tul se nbatu fis-snin li ġejjin.

Meta qed ngħidu nippjanaw fit-tul ma jfissirx li jkollna xi pjan ekonomiku kif kienu jagħmlu fl-Unjoni Sovjetika, imma li jkollna idea ta' fejn irridu naraw lil pajjiżna sejjer fis-snin li ġejjin, x'tip ta' industriji rridu naraw f'pajjiżna ħalli nkunu nistgħu, l-ewwel nett, nikbru magħhom, għax dawn huma industriji li bħala pajjiż żgħir jaqbillek iġġibhom fl-infanzja tagħhom ħalli tkun tista' tikber magħhom, imma aktar minn hekk - u hawn irrid nallaċċja l-edukazzjoni - anke mill-perspettiva tal-edukazzjoni rridu naraw x'tip ta' taħriġ irridu nagħtu lit-tfal u ż-żgħażagħ.

Huwa veru l-argument li jrid ikollok tfal u żgħażagħ li ma tħejjihomx biss għax-xogħol imma li tħejjihom biex ikollhom il-ħiliet kollha neċessarji biex dawn ikunu jistgħu jikkompetu fid-dinja li għad trid tiġi fis-snin li ġejjin, imma naħseb li huwa tajjeb ukoll li jkollna idea ftit aħjar ta' fejn sejrin, x'industriji jrid ikollna u ma' xiex irridu nikbru.

Kulħadd jaf li miċ-ċiklu ekonomiku jgħaddi kollox, pajjiż, industrija, hi x'inhi.

Mhijiex xi ħaġa negattiva din, imma hija xi ħaġa reali, li kemm pajjiż kif ukoll industrija partikolari li tibda bl-infanzja tagħha, tikber, tilħaq il-quċċata, imbagħad bil-mod il-mod tibda tnaqqas.

U l-intelliġenza tiegħek hija li tkun tagħraf x'inhuma dawk l-industriji li bil-mod il-mod se jibdew imajnaw, u jmajnaw minħabba raġunijiet differenti, mhux minħabba politika ħażina tal-gvern, imma għax, pereżempju, isibu pajjiżi oħrajn li jkunu aktar kompetittivi u allura jidhrilhom li jkun aħjar li jitilqu mill-pajjiż li jkunu fih.

Jiġifieri ħadd mhu qed jikkritika l-Gvern dwar ekonomiji jew industriji li jibdew imajnaw.

Il-kritika tagħna hija li rridu nkunu lesti għal dik il-ġurnata ħalli meta tiġri nkunu nistgħu nibdlu - xi ħaġa li nagħmlu bħala pajjiż b'mod regolari - il-forza tagħna minn industriji għal oħrajn ġodda.

Din rajnieha fil-qasam tat-tessuti meta pajjiżna kien laħaq il-quċċata fil-qasam tat-tessuti.

Kulħadd kien imur jaħdem fil-qasam tat-tessuti, imma mbagħad din l-industrija bdiet tmajna b'mod naturali u marret f'pajjiżi oħrajn fejn kien hemm prezzijiet tax-xogħol ħafna irħas.

Dawn telqu minn pajjiżna u aħna konna intelliġenti bħala pajjiż li bil-mod il-mod bdejna nidħlu f'industriji ġodda u bdejna nitkellmu fuq servizzi finanzjarji, turiżmu u ħafna setturi oħrajn.

Dan irridu nagħmluh issa, speċjalment fiż-żmien li pajjiżna qed ikollu ċifri ekonomiċi tajbin u allura aktar għandna l-lussu biex inkunu nistgħu nimxu minn hemmhekk.

Xi ħaġa oħra li rrid ngħid hija li jidher li għandek ħaddiema, ħafna drabi koppji li t-tnejn li huma jkunu qegħdin jaħdmu, u dawn ma jkunux qegħdin ilaħħqu mal-ħajja.

Hemm diversi raġunijiet, fosthom semmejt il-fatt li l-għoli tal-ħajja f'pajjiżna bħalissa – inkunu onesti – huwa wieħed mill-ogħla fl-Unjoni Ewropea.

Imbagħad għandna l-fenomenu li issa ilu jaħkem lil pajjiżna għal ftit snin mhux ħażin, u ċjoè, tal-prezzijiet tal-proprjetà u issa l-prezzijiet tal-kera.

Meta nitkellmu fuq koppji żgħażagħ li t-tnejn jaħdmu u llum qegħdin isibuha diffiċli biex jieħdu self mill-bank biex ikunu jistgħu jixtru post, din mhijiex xi ħrafa, din hija realtà li niltaqgħu magħha l-ħin kollu.

U din mhijiex kwestjoni li għandna problemi f'postijiet partikolari, imma din qed tiġri madwar il-pajjiż kollu u naħseb li hemm bżonn li neħduha ħafna aktar bis-serjetà.

Il-verità hija li fejn qabel konna fortunati li kollha kemm aħna stajna mmorru l-bank u nieħdu self biex nixtru l-post tagħna ta' età żgħira, ta' bejn 25 u 27 sena, illum din hija xi ħaġa li ħafna żgħażagħ lanqas jaħsbuha u allura jmorru għat-tieni għażla, li hija li jikru.

U bla ma nesaġera, għax m'hemmx daqshekk nies, irrid ngħid li għandek koppji, li t-tnejn li huma jaħdmu, forsi għandhom tfal żgħar, u anke dawn qed isibuha diffiċli biex iħallsu l-kirjiet li jeżistu llum.

Li qed ngħid mhux li nindaħlu fis-suq tal-kera, għax l-Oppożizzjoni, u jien partikolari, nemmnu fis-suq ħieles u li s-suq għandu jimxi.

Imma li għandna nagħmlu bħala politiċi, il-Gvern, huwa li jkollna skemi li permezz tagħhom ngħinu lil dawn in-nies biex ikunu jistgħu, jekk jista' jkun, jixtru l-proprjetà tagħhom.

U rridu nagħmlu aktar biex lil dawn ngħinuhom jixtru l-proprjetà tagħhom u, jekk le, almenu jkunu jistgħu jikru mingħajr ma jkollhom problemi.

Sur President, li jiġri mbagħad huwa li jekk mhux se joħorġu minn dawn id-diffikultajiet għax bil-pagi relattivament baxxi tagħhom mhumiex qegħdin ilaħħqu mal-ħajja, imbagħad jibdew il-problemi hekk kif jibdew jikbru u dawn jibqgħu magħhom sakemm jaslu għall-età tal-pensjoni.

Dan għax illum f'pajjiżna, bid-diffikultajiet kollha li dejjem kellna fil-pensjonijiet, almenu s'issa, minħabba l-għaqal tal-ġenerazzjonijiet ta' qabilna, il-gvernijiet u l-poplu, konna naslu f'punt li l-anzjani hekk kif jibdew jieħdu l-pensjoni jkunu spiċċaw iħallsu s-self li jkunu ħadu mill-bank għad-dar tagħhom u allura jkollhom piż ħafna inqas xi jġorru u jmorru għall-pensjoni b'dar li hija tagħhom, mixtrija u mħallsa totalment.

Però b'dak li qed jiġri llum, jiġifieri d-diffikultajiet li ż-żgħażagħ qed isibu biex jixtru l-post u l-fatt li se jkunu hooked on rent, jiġifieri l-ħin kollu jridu jikru u qatt ma se jkollhom post tajjeb, jekk tibqa' din it-tendenza u jibqgħu sejrin hekk għas-snin li ġejjin, dawn in-nies se jilħqu l-età ta' 65 sena, jaslu fl-età tal-pensjoni - u kulħadd jaf, jiġri x'jiġri, nagħmlu x'nagħmlu, fis-snin li ġejjin il-pensjoni qatt mhi se tkun daqskemm hi l-paga tagħna - u xorta jkollhom jibqgħu jikru u xorta jibqgħu jiddependu fuq sid il-kera, li jista' jżidilhom il-kera.

Naħseb li jekk irridu nkunu nies intelliġenti u nies li nħarsu ftit fit-tul irridu naraw x'nistgħu nagħmlu biex dan ma jiġrix.

Ir-raġunijiet għalfejn qed jiġri hekk huma ħafna, fosthom u b'mod partikolari - u hawnhekk irrid inkun ċar – minħabba l-fatt li bħalissa l-popolazzjoni tagħna is ballooning, il-ħin kollu tikber, u allura qed ikun hemm pressjoni fuq il-proprjetà u fuq il-kirjiet, id-domanda hija għolja, u allura l-prezzijiet qed jogħlew.

Sur President, issa nixtieq nitkellem ftit fuq il-kwestjoni tal-ħaddiema barranin.

L-ewwel nett, irrid ngħid li l-Oppożizzjoni m'għandha l-ebda problema li jiġu ħaddiema barranin biex jaħdmu f'pajjiżna.

Anzi jien insostni li kienet l-Oppożizzjoni meta kienet fil-gvern, li xprunat li pajjiżna jidħol fl-Unjoni Ewropea u dik fissret - u konna nafu għax emminna fiha u għadna nemmnu fiha sal-lum - li kienet se tiftaħ beraħ il-bibien ta' pajjiżna, kemm għall-Maltin li jmorru barra u jieħdu l-opportunitajiet barra minn pajjiżna, kif ukoll għal nies oħrajn li xtaqu jiġu u jagħmlu ħajjithom f'pajjiżna.

Għalhekk, meta nitkellmu fuq il-ħaddiema barranin li jiġu f'pajjiżna ħadd m'għandu jagħti l-ebda tikketta lilna u jaħseb li aħna nibżgħu mill-barranin jew li aħna għandna politika li ma rridux barranin.

Il-kritika li nagħmlu lill-Gvern hija li din qed issir bla ppjanar ta' xejn, bla ma nafu fejn sejrin u li qisha hija l-policy tal-Gvern li t-tkabbir ekonomiku tiegħu jiddependi l-ewwel u qabel kollox fuq iż-żieda fil-popolazzjoni.

Din hija xi ħaġa li aħna ma naqblu magħha xejn.

Il-punt tagħna huwa li aħna rridu li l-ekonomija tagħna tikber mhux biż-żieda fil-popolazzjoni imma billi jkollna industriji, li jkollna ħaddiema ta' ċertu livell, Maltin u barranin, li jħallu aktar qligħ f'pajjiżna, li jgħollu l-valur.

U huwa dan it-tkabbir f'dawn l-industriji li għandu jkun l-economic driver, ir-raġuni, għalfejn l-ekonomija ta' pajjiżna tkun qed tikber.

Din fiha wkoll riperkussjonijiet għax dawn jattiraw ħaddiema oħrajn, jattiraw ħaddiema ta' ċerta kwalità, mill-Ewropa u mhux mill-Ewropa, li jkunu jistgħu jħallu l-ħiliet tagħhom hawnhekk u li jkollhom pagi aħjar.

Però jistgħu wkoll jattiraw ħaddiema forsi b'ħiliet inqas.

Dak li qed ngħidu aħna huwa biex nippjanaw; il-viżjoni tagħna għandha tkun li nibnu u nkabbru l-ekonomija tagħna mhux ibbażata fuq il-popolazzjoni imma bbażata fuq dawn l-industriji, għax inkella tispiċċa kif spiċċajna aħna.

Ftit ilu jien għamilt konferenza stampa u semmejt dak li ntqal f'konferenzi ta' waħda mill-unions Maltin.

Dawn qalu li f'pajjiżna għandna nies li qegħdin jitħallsu bil-€1 fis-siegħa.

Jidher li din inkwetat ħafna lill-Gvern; saħansitra l-Prim Ministu semmieha fid-dibattitu li kellu mal-Kap tal-Oppożizzjoni u qal li mhux veru.

L-appell tiegħi huwa li mmorru nkellmu lil dawn in-nies li qed jgħidu li qed jiġri hekk, naraw x'inhi l-problema, u jekk dawn l-affarijiet verament qegħdin jiġru – u m'għandix dubju li dawn in-nies ma kellhom l-ebda intenzjoni li joqogħdu jigdbu – naraw li dawn l-affarijiet ma jsirux f'pajjiżna.

Aħna nemmenu, kif qal qabel anke l-Onor.

Clifton Grima, fil-prinċipju ta' equal pay for equal work, irrispettivament jekk ħaddiem huwiex Malti, Ewropew jew barrani.

Jekk qed jaħdem f'pajjiżna u qed jagħmel l-istess xogħol kif qed jagħmel Malti jew barrani ieħor, dan għandu jitħallas l-istess; l-ewwel nett għax hekk għandu jkun, għax hekk huwa sewwa, u huwa prinċipju li aħna bħala Maltin u Għawdxin nemmnu fih, u t-tieni għax il-liġijiet ta' pajjiżna jgħidu li għandu jkun hemm l-istess ħlas għall-istess xogħol li jsir.

Min jaf kemm smajna lill-Oppożizzjoni Laburista, qabel l-elezzjoni tal-2013 meta nbidel il-Gvern, titkellem fuq il-prekarjat u l-fatt li jekk jitilgħu fil-gvern se jeqirdu l-prekarjat darba għal dejjem!

Jien nemmen li ż-żewġ naħat irridu li l-prekarjat jinqered darba għal dejjem, imma din irridu neħduha bis-serjetà.

M'għandix dubju li qabel l-2013 kien hawn prekarjat f'pajjiżna u probabbilment kellha raġun dak iż-żmien l-Oppożizzjoni Laburista li tikkritika lill-Gvern Nazzjonalista talli kien hemm il-prekarjat f'pajiżina, u m'għandix dubju li stajna nagħmlu ħafna aktar biex dan inkissruh.

Għalkemm irrid ngħid li bdew jittieħdu miżuri anke fit-tenders li jagħti l-Gvern, imma l-verità hi li l-prekarjat illum hawn għadu, biex ma ngħidx żdied.

Dan l-għajjat u dan l-echoing kollu li konna nisimgħu li se neqirdu l-prekarjat darba għal dejjem assolutament ma sar xejn minnu u, nażżarda ngħid, li hawn aktar prekarjat f'pajjiżna milli kien hawn qabel l-2013.

Aħna ngħidu u nibqgħu ngħidu bħala Oppożizzjoni li aħna qegħdin hemm biex nagħtu l-għajnuna lill-Gvern biex il-prekarjat neqirduh darba għal dejjem.

Ma jistax ikun li jkollok post tax-xogħol, fejn għandek ħaddiema li jaħdmu direttament mal-Gvern li jaqilgħu paga, imbagħad ħaddiema li jagħmlu eżatt l-istess xogħol fl-istess post tax-xogħol, kollox l-istess, imma d-differenza hija li dawn ikunu jaħdmu ma' kumpanija li tkun outsourced mill-Gvern u dawn jaqilgħu paga ħafna inqas.

Din hija inaċċettabbli!

Kienet tiġri qabel l-2013, imma għadha tiġri sal-lum, u għaldaqstant irridu naraw li mhux biss ngħaddu liġijiet biex dawn l-affarijiet ma jiġrux, imma li dawn l-affarijiet tassew ma jiġrux.

Pereżempju, fejn ikun hemm tenders irridu naraw li dawn l-affarijiet mhux biss ikunu miktubin fit-tender, imma li verament jitwettqu.

Ma jistax ikun li kumpanija li tkun ħadet tender tal-gvern biex tagħmel biċċa xogħol lill-ħaddiema tagħha tħallashom ħafna inqas milli qed jitħallsu l-ħaddiema li jkunu qed jagħmlu l-istess xogħol imma jkunu jaħdmu direttament mal-gvern.

Sur President, m'għandix ħin biex nidħol fuq is-suġġett dwar il-faqar imma rrid insemmi l-fatt li l-pagi tagħna mhumiex jiżdiedu; fil-fatt qegħdin jiżdiedu imma qegħdin jiżdiedu bl-agħar rata li qed ikollna fl-Unjoni Ewropea!

L-għoli tal-ħajja qed jgħolli rasu u bil-problemi soċjali li dawn in-nies ikollhom - ejjew inkunu onesti – f'din il-kategorija ta' nies għad għandna l-faqar f'pajjiżna.

U naħseb li f'pajjiż li għandu popolazzjoni ta' inqas minn nofs miljun persuna, għandu jkun hemm impenn miż-żewġ naħat, fejn bħala politiċi ngħidu li l-faqar irridu verament neqirduh darba għal dejjem.

Naħseb li b'rieda politika u b'impenn miż-żewġ naħat dan nistgħu nwettquh.

Nixtieq nitkellem ukoll fuq aspett ieħor li qed jinkwetani ħafna fir-rigward tal-postijiet tax-xogħol; qed naraw li qed ikollna problemi serji f'dak li għandu x'jaqsam mal-health and safety.

Huwa veru li bħalissa pajjiżna għaddej minn boom fil-kostruzzjoni, iżda mhux se nidħol fil-merti tal-industrija tal-kostruzzjoni.

Jien ili ngħid li nistgħu nibnu u niżviluppaw il-pajjiż aħjar, anke fejn jidħlu standards etiċi ta' kif isir ix-xogħol, u nistgħu nitgħallmu minn dak li qed jiġri f'pajjiżi Ewropej, fejn għandhom standards għoljin, imma l-verità hi li l-ammont ta' inċidenti u, sfortunatament, imwiet li qed ikollna fuq il-postijiet tax-xogħol jidher li qed jiżdied.

Din hija sitwazzjoni inaċċettabbli.

Huwa inaċċettabbli li tmut persuna waħda fuq il-post tax-xogħol, imma huwa ħafna aktar inaċċettabbli li qed isiru dawn l-inċidenti li, sfortunatament, qed nisimgħu dwarhom b'mod regolari.

Din mhijiex kritika lill-Awtorità għas-Saħħa u s-Sigurtà fuq il-Post tax-Xogħol (OHSA), li bir-riżorsi limitatissimi li għandha qed tagħmel biċċa xogħol tajba ħafna.

Minn hawnhekk irrid nirringrazzja ħafna lil kull min hu involut fl-OHSA, b'mod speċjali l-ħaddiema u l-ispetturi, għax il-ftit drabi li kelli x'naqsam magħhom fuq xogħol, l-aktar meta kont sindku ta' San Ġiljan, il-koperazzjoni li kont insib mingħandhom kienet xi ħaġa inkredibbli.

Imma l-verità hija li rridu nagħmlu xi ħaġa fejn jidħlu saħħa u sigurtà fuq il-post tax-xogħol.

Din hija responsabbiltà tal-Gvern, ta' min iħaddem, imma hija responsabbiltà wkoll tal-ħaddiem innifsu.

Naħseb li xogħolna huwa li, l-ewwel nett, naraw li l-istandards.

Anke hawnhekk il-liġijiet u r-regoli jeżistu, jiġifieri ma nistgħux ngħidu li m'hemmx liġijiet, imma x-xogħol tagħna bħala politiċi u x-xogħol tal-Gvern huwa li dawn jiġu inforzati u għalhekk naħseb li hemm bżonn li nżidu r-riżorsi li għandha l-OHSA.

It-tieni nett nappella bil-qawwa lil min iħaddem għax ma jistax ikun li minħabba li bħalissa għaddejjin … Qed nitkellem fuq il-kostruzzjoni, imma s-saħħa u s-sigurtà fuq il-post tax-xogħol mhumiex biss fil-kostruzzjoni, għalkemm bħalissa huwa dak is-settur li qed jagħmel il-headlines!

Ir-raġuni li qed jiġri dan probabbilment hi li tant iridu jagħmlu xogħol malajr li, kif jgħidu bl-Ingliż, "we are cutting many corners" u allura l-ewwel ħaġa li naqtgħu barra tkun is-saħħa u s-sigurtà!

Dan huwa inaċċettabbli!

Naħseb li meta nkunu qed inħarrġu l-ħaddiema tagħna rridu nħarrġuhom ukoll dwar kif jieħdu ħsieb tagħhom infushom, però rridu naraw li nipprovdulhom l-apparat kollu li għandhom bżonn biex ikunu jistgħu jipproteġu lilhom infushom.

Irridu naraw ukoll li meta jkunu fuq il-post tax-xogħol il-ħaddiema tagħna jużaw l-ilbies protettiv.

Huwa veru li tiltaqa' ma' min iħaddem u jgħidlek li hu jagħtihom it-taħriġ kollu u dak kollu li hemm bżonn, imma għal xi raġuni l-ħaddiem jidhirlu li m'għandux jieħu ħsieb tiegħu nnifsu għax jaħseb li inċident jiġri lil kulħadd imma ma jiġrix lilu!

Allura l-appell tiegħi jmur lejn il-ħaddiema, biex jekk is-sid tal-post tax-xogħol ma jipprovdilhomx l-apparat meħtieġ jesiġu li jipprovdihulhom, imma mbagħad jekk ikollhom kollox iqisu li jużawh kif suppost biex jipproteġu lilhom infushom fuq il-post tax-xogħol.

Hemm diversi aspetti oħrajn li xtaqt nitkellem dwarhom, iżda m'għandix daqshekk ħin għad-dispożizzjoni tiegħi, fosthom dwar il-problema tal-gender pay gap, li naf li l-Onor.

Claudette Buttigieg titkellem ħafna dwarha.

Dan huwa inaċċettabbli f'pajjiż tal-Unjoni Ewropea.

Deħlin fis-sena 2020, ilna 15-il sena fl-Unjoni Ewropea u għad għandna gender pay gap li aktar qed tiżdied milli tonqos.

Huwa inaċċettabbli li f'pajjiżna rġiel jaqilgħu ammont ta' flus u nisa jaqilgħu inqas, sempliċement għax huma nisa.

U naħseb li ż-żewġ naħat tal-Kamra naqblu li din mhijiex xi ħaġa aċċettabbli u hemm bżonn nagħmlu xi ħaġa biex verament dan jibda jonqos.

Ftit ilu f'diskors li għamlet l-Onor.

Buttigieg qalet li bir-rata li sejjer pajjiżna, biex naslu f'punt li l-pagi tan-nisa u l-irġiel jiġu l-istess, irridu nistennew, jekk m'iniex sejjer żball, madwar 30 sena oħra.

Naħseb li bħala pajjiż nistgħu nagħmlu ħafna iktar biex dan jinbidel.

Qabel nikkonkludi dan id-diskors, Sur President, nixtieq nirringrazzja lill-ħaddiema ta' Jobsplus ta' dak kollu li qegħdin jagħmlu.

Allaħares ma jkollniex lilhom, speċjalment fejn jidħol retraining, li ma tantx kellna ħin nitkellmu dwaru.

L-appell tiegħi lill-Gvern huwa biex nieħdu l-ippjanar ftit iktar bis-serjetà.

Ejjew naraw x'tip ta' industriji u x'tip ta' taħriġ irridu naraw fis-snin li ġejjin u naraw x'inhuma l-isfidi li għandu pajjiżna bħalissa, b'mod partikolari fejn jidħlu problemi dwar iż-żieda fil-pagi u għaliex il-ħaddiema tagħna mhumiex qegħdin jaraw l-istess żidiet li qegħdin jaraw pajjiżi oħrajn fl-Unjoni Ewropea.

L-għan tagħna mhuwiex li ngħidu li pajjiżna għamel surplus jew li pajjiżna naqqas id-defiċit, għalkemm dak huwa importanti ħafna, imma aħna qegħdin fil-politika u fil-Parlament biex naraw li l-ħajja ta' kull Malti u Għawdxi timxi 'l quddiem.

Dan hu li aħna kommessi li nagħmlu u dan hu li se nagħmlu fis-snin li ġejjin.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

STEFAN ZRINZO AZZOPARDI: Sur President, illum qegħdin nitkellmu dwar entità importanti f'qasam li huwa fil-qalba tal-politika ta' dan il-Gvern, il-qasam tax-xogħol, li ftit tal-ġranet ilu ċċelebrajna l-ħolqien tiegħu u l-kisbiet li kellna matul is-snin.

Fl-1 ta' Mejju ċċelebrajna dak kollu li jfisser u li hu marbut max-xogħol, fosthom lill-ħaddiema u lil min joħloq ix-xogħol u l-investiment li qegħdin nattiraw lejn pajjiżna.

Dan għaliex f'qalbna verament għandna dan is-settur tant importanti, settur li r-riżultati minnu huma ferm pożittivi għaliex dan il-Gvern għamel l-għażliet it-tajbin li permezz tagħhom qegħdin noħolqu x-xogħol, niġġieldu l-qgħad u naraw kif immexxu kull settur fl-ekonomija tagħna 'l quddiem.

Però, kif jgħidu, maż-żmenijiet irridu dejjem naġġornaw, irridu nifhmu x-xejriet, irridu nifhmu iktar dak li huwa meħtieġ li nagħmlu biex nippreparaw lil pajjiżna għall-ġejjieni u nħejju lit-tfal u ż-żgħażagħ tagħna, li huma l-futur ta' dan il-pajjiż, biex ikunu jistgħu jwieġbu għal dak li x-xejriet tax-xogħol se jkunu qegħdin joffru fil-futur.

U naħseb li hawnhekk għandna bżonn inkomplu nsaħħu l-impenn li għamilna u li qegħdin nagħmlu, mhux biss li nassiguraw li jkollna ekonomija li tagħmel suċċess u li toħloq ix-xogħol ….

U dwar dan nixtieq li mill-ewwel nagħmel osservazzjoni.

F'pajjiżna l-ekonomija qiegħda tikber għaliex ħadna d-deċiżjonijiet it-tajbin u għandna klima ekonomika li qiegħda tattira l-investiment.

Fil-fatt qegħdin nagħmlu dak li huwa meħtieġ biex fl-ekonomija tagħna jinħolqu setturi ġodda, u mhux kif qiegħda tipprova tgħid l-Oppożizzjoni, li l-ekonomija tagħna qiegħda tikber għax qed tikber il-popolazzjoni.

Naħseb li din hija analiżi kompletament żbaljata.

Iċ-ċifri juru realtà kompletament differenti u l-policies li qegħdin nimplimentaw qegħdin juru kif l-isfida li għandna hija kif inżommu r-rankatura tat-tkabbir ekonomiku għaddejja.

Iżda fuq kollox it-tkabbir ekonomiku qed iwassal għal domanda dejjem tikber ta' ħaddiema mħarrġa, ta' persuni b'ħiliet, kemm dawk tradizzjonali, kif ukoll tal-oqsma l-ġodda.

U dik hija l-isfida li dan il-Gvern irid ikompli jwieġeb għaliha b'diversi policies u għażliet importanti.

Riċentement f'dan il-Parlament tlaqqa' dak li jissejjaħ il-Parlament tal-Imprendituri.

Din kienet opportunità pożittiva għax matul dik is-sessjoni smajna rappreżentanti varji li ġejjin minn oqsma differenti fil-qasam tal-kummerċ, li kważi lkoll poġġew ir-realtà ekonomika ta' pajjiżna bħala li għandha a positive outlook, u li l-isfida li qegħdin jiffaċċjaw ħafna mis-setturi ekonomiċi ta' pajjiżna hi li m'hemmx biżżejjed ħaddiema mħarrġa u lesti biex inkomplu mmexxu l-affarijiet 'il quddiem.

Għalhekk jien ngħid li għandna bżonn inkomplu nsaħħu numru ta' inizjattivi li se nkun qiegħed insemmi biex verament nippreparaw u nwieġbu għal din id-domanda dejjem tikber, li hija kawża ta' ekonomija li qiegħda tagħmel suċċess, qiegħda toħloq iktar opportunitajiet ta' xogħol u li qiegħda tattira setturi ġodda, li magħhom ifisser ħiliet u taħriġ ġdid.

Jien u nipprepara dwar dan li qed nitkellem dwaru llejla ġieni f'moħħi l-qawl Malti li jgħid li bin is-sengħa għandu nofsha.

Meta ġuvni jew tfajla kienu jagħmlu l-għażliet tagħhom dwar x'tip ta' xogħol se jagħmlu fil-ħajja tagħhom, it-tradizzjoni kienet turi li għal diversi snin, ġenerazzjoni wara oħra, is-sengħa tal-missier dak iż-żmien kienet tintiret mill-iben u jkollok kontinwazzjoni.

Għalhekk ngħidu li bin is-sengħa għandu nofsha.

Fl-antik dik kienet il-forma ta' job exposure li kien ikollhom in-nies.

Jien inħoss li waħda mill-affarijiet importanti li rridu nkomplu nsaħħu hija kif lit-tfal tagħna minn età żgħira nibdew ngħallmuhom dwar l-oqsma varji tax-xogħol, fejn huma l-opportunitajiet li wieħed irid ifittex biex jagħmel il-futur tiegħu u jibni l-karriera tiegħu, ħalli minn hemmhekk persuna tkun tista' tifhem aħjar x'inhuma l-għażliet li trid tagħmel fil-qasam edukattiv u liema taħriġ trid tikseb biex tkun tista' tidħol f'dak il-qasam tax-xogħol li tkun tixtieq.

Għaliex ħafna drabi ninnota – u dan huwa importanti wkoll – li jkun hemm nuqqas ta' għarfien dwar x'ifissru numru ta' setturi ekonomiċi biex fl-għażliet li jagħmel żagħżugħ jew żagħżugħa jkun qed jitħejja biex jidħol fid-dinja tax-xogħol.

Illum irridu nifhmu wkoll li s-soċjetà u l-ekonomija tagħna m'għadhomx statiċi, fejn għandek ir-rabtiet tas-snajja' tradizzjonali jew il-professjonijiet tradizzjonali.

Illum bl-avvanz teknoloġiku kontinwu, bil-bidliet u x-xejriet kollha li qed ikollna fl-attività inġenerali, qed ifisser li għandek numru ta' professjonijiet u xogħlijiet li forsi llum ma jeżistux, iżda għada dawn it-tip ta' xogħlijiet se jkunu jeżistu u jkun hemm ħtieġa ta' taħriġ partikolari biex inti tkun tista' twieġeb għal din id-dinja li kontinwament qiegħda tinbidel.

Hawnhekk naħseb li huwa tajjeb li nissottolineaw inizjattiva li jieħu ħsieb id-Dipartiment tal-Edukazzjoni, li permezz tagħha tfal tal-iskola tal-Form IV jingħataw l-opportunità biex japplikaw biex imorru f'postijiet tax-xogħol differenti ħalli jaraw hands-on dak il-qasam x'joffri biex minn hemmhekk ikollhom il-possibbiltà li jifhmu aħjar jekk dak it-tip ta' xogħol huwiex verament ta' interess għalihom u jekk humiex qegħdin jitħarrġu biżżejjed biex jilħqu dik ir-realtà.

Hawnhekk nixtieq naqsam esperjenza li kelli fl-eżerċizzju tal-professjoni tiegħi u nsemmi studenta li llum waslet lejn l-aħħar tal-kors tal-Liġi, li fil-fatt tagħmel xi ftit prattika fl-uffiċċju tiegħi, li meta kienet għadha Form IV talbet biex tmur tara x-xogħol legali kif isir u llum qiegħda fl-aħħar tal-istudji tagħha biex eventwalment tingħaqad ukoll fil-professjoni legali.

Id-dinja llum m'għadhiex magħmula mit-tobba, mill-avukati, mill-periti u l-professjonijiet tradizzjonali biss, jew minn snajja' li sfortunatament uħud minnhom qegħdin jintilfu, għaliex għamilna żmien fejn inqasna bil-kbir milli ninvestu fit-taħriġ tagħhom.

Għax huwa tajjeb li wieħed isemmi li kien hemm żmien fejn f'pajjiżna kellna l-iskejjel tas-snajja', kienet sistema li naħseb illum ilkoll naqblu li ma kenitx l-aħjar sistema, għaliex fil-fehma tiegħi kienet sistema li biha kważi kważi persuna kienu jgħidulha li mhijiex tajba għall-iskola u allura se jibagħtuha fi skola tas-snajja'.

Dan minkejja li dawn l-iskejjel tas-snajja' għamlu ġid kbir u minnhom ħarġu nies imħarrġin fix-xogħol tagħhom.

Hawnhekk irrid insemmi x-xogħol li qed jagħmel il-Ministeru għall-Edukazzjoni.

Hemmhekk se naraw bidla oħra; is-sistema edukattiva tagħna se tittrasforma ruħha b'mod importanti ħafna, fejn it-tfal tal-iskola ma jibqgħux iridu jidħlu u jikkonformaw mas-sistema, imma rridu naraw sistema li ddur mal-ħteġijiet u l-ħiliet ta' kull tifel u tifla li jattendu l-iskola.

Dik hija bidla importanti ħafna li fiha nnifisha tkun qiegħda tgħin biex, l-ewwel nett, nirrealizzaw u nifhmu x'inhuma l-ħiliet ta' kull tifel u tifla li jattendu l-iskola u naraw li nagħtuhom l-assistenza kollha possibbli u l-aħjar taħriġ, għax hemmhekk hija ċ-ċavetta li tirnexxi.

Marbut ma' dan kollu hemm ukoll dak ix-xogħol li kont qed insemmi, li lit-tfal nesponuhom għar-realtajiet tad-dinja tax-xogħol u l-opportunitajiet li jeżistu.

Min forsi għandu bżonn iktar għajnuna nagħtuh iktar għajnuna, għax fil-politika u fil-viżjoni tagħna rridu naraw li kulħadd jingħata ċ-ċans li jirnexxi u li jkollu l-aħjar karriera possibbli ġaladarba jidħol fid-dinja tax-xogħol.

Dan jorbot ukoll ma' żjara li għamilt flimkien mas-Segretarju Parlamentari Silvio Schembri l-ġimgħa li għaddiet f'kumpanija stabbilita f'pajjiżna, li x-xogħol tagħha huwa l-produzzjoni ta' video games, li huwa qasam ġdid fejn qegħdin naraw rivoluzzjoni sħiħa ta' kif il-futur se jkun miexi 'l quddiem.

Dan huwa tip ta' xogħol li għandu bżonn ħiliet partikolari, fejn hemm rabta ikbar bejn id-dinja li toffri l-edukazzjoni, l-istituzzjonijiet edukattivi tagħna ma' dawn is-setturi ġodda li qiegħda tattira u toffri l-ekonomija tagħna.

Irridu naraw kif flimkien inħejju bl-aħjar mod possibbli sabiex il-ħaddiema Maltin, it-tfal u ż-żgħażagħ Maltin jingħataw dawn l-opportunitajiet importanti permezz ta' taħriġ f'dawn ix-xogħlijiet, li ħafna minnhom joffru kondizzjonijiet mill-aqwa.

Hekk inkunu qegħdin nippreparawhom tajjeb biex jidħlu fid-dinja tax-xogħol.

Sur President, biex inżommu l-ekonomija tagħna għaddejja bir-rankatura li għaddejja, filwaqt li nkomplu nieħdu d-deċiżjonijiet it-tajbin, huwa importanti wkoll li nsostnuha.

Qegħdin nitkellmu dwar tliet oqsma importanti, jiġifieri l-qasam tal-infrastruttura, il-qasam tal-innovazzjoni u l-qasam tal-inklużjoni.

U hawnhekk huwa tajjeb nifhmu aħjar kif meta qed ngħidu "infrastruttura" mhux qegħdin nitkellmu biss dwar l-infrastruttura fiżika, imma anke l-infrastruttura li ssostni dawn l-oqsma kollha, anke permezz ta' iktar taħriġ u li nħejju aktar nies biex jimxu 'l quddiem.

Biex insaħħu l-qasam tal-innovazzjoni jrid ikollna iktar nies imħarrġin, iktar nies li jkollhom dik ir-rieda, li nfissrulhom il-ħtieġa li jkollok iktar rieda biex jidħlu f'dawk l-oqsma li magħhom iġġib l-innovazzjoni.

Hemmhekk ukoll għandna l-possibbiltà li nkomplu ndaħħlu oqsma ġodda u nsaħħuhom, oqsma li jbiddlu wkoll it-tip ta' ekonomija u t-tip ta' xogħol li nattiraw lejn pajjiżna.

Kif qal ukoll l-Onor.

Karl Gouder, dan il-Gvern mhux fuq dan il-livell biss qed imexxi l-affarijiet 'il quddiem, imma anke fejn jidħlu kondizzjonijiet tax-xogħol.

Dan huwa Gvern li wara snin żied il-paga minima.

Dan huwa Gvern li daħħal il-kunċett ta' tapering of benefits biex ikompli jħeġġeġ iktar nies jidħlu fid-dinja tax-xogħol u jkollhom impjieg.

U seta' jagħmel dan għaliex għandna ekonomija li qed toħloq iktar xogħol.

Dan huwa Gvern li żied b'rata qawwija l-parteċipazzjoni tan-nisa fid-dinja tax-xogħol, kompla jsaħħaħ dik il-parteċipazzjoni tan-nisa mhux biss għax żidna l-postijiet tax-xogħol f'pajjiżna, imma ma ninsewx li ta s-servizz ta' childcare mingħajr ħlas li permezz tiegħu ffaċilitajna l-possibbiltà li iktar nisa jidħlu fid-dinja tax-xogħol.

Dan huwa servizz li qabel l-2013 ma kienx jeżisti, jew kont trid tħallas għalih, jew inkella kont trid tara x'se tagħmel biex tidħol fid-dinja tax-xogħol.

Dawn huma bidliet importanti li fuqhom irridu nkomplu nibnu.

Forsi llum għandna numru ta' nies li daħlu fid-dinja tax-xogħol f'tipi ta' xogħlijiet meqjusin bħala umli.

Jiena ngħid li kull min joħroġ għax-xogħol biex jieħu l-paga qed jagħmel biċċa xogħol onorabbli u m'għandniex niddistingwu.

Fuq kollox ma nistgħux ninsew li meta persuna daħlet fid-dinja tax-xogħol … Huwa importanti li nibqgħu nħajru persuna tkompli tħarreġ lilha nnifisha u titgħallem minkejja li tkun daħlet fid-dinja tax-xogħol għax b'hekk inkunu qegħdin nassiguraw li mhux biss biex ikollna iktar ħaddiema mħarrġa, imma wkoll inkabbru l-possibbiltà li persuna timxi 'l quddiem.

U dawn huma wkoll mezzi ta' kif niġġieldu l-prekarjat.

Sur President, irrid infakkar lill-Onor.

Gouder li dan il-Gvern daħħal regolamenti stretti dwar il-mod kif jitħallsu l-ħaddiema tal-kuntratturi, b'kuntrast ma' dak li kien jiġri qabel, meta konna f'sitwazzjoni fejn il-Gvern kien konparteċipi mal-prekarjat għax kien jagħlaq għajnejh.

Dan il-Gvern għamel standards li qabel ma kenux jeżistu.

Biddilna l-affarijiet; fadlilna x'nagħmlu u hemm affarijiet li rridu nindirizzaw.

Però t-track record tagħna f'dan il-qasam jagħti garanzija lill-ħaddiema għax għandna ekonomija dejjem tikber, għandna l-ħolqien tal-ġid, għandna l-possibbiltà li nkomplu nibnu fuq it-tajjeb li bnejna, għax fl-aħħar mill-aħħar it-tkabbir ekonomiku mhuwiex l-għan aħħari, imma t-tkabbir ekonomiku nikkonsidrawh bħala mezz biex niżguraw ġustizzja soċjali.

Il-mixja li għamilna matul dawn l-aħħar sitt snin se tkompli tikkonferma kif nistgħu nkomplu nibnu fuq it-tajjeb li għamilna, nifhmu r-realtajiet il-ġodda, iżda fuq kollox inkunu f'sitwazzjoni li nieħdu d-deċiżjonijiet it-tajbin biex naraw li l-ġid verament jasal għand kulħadd.

L-aħħar punt li nixtieq nagħmel hu li dan kollu jiddependi minn kemm immexxu 'l quddiem l-aġenda ta' pajjiżna bħala pajjiż magħqud, bħala pajjiż li qed iħares 'il quddiem bil-ħsieb li jkompli jmexxi l-attività ekonomika biex minnha jgawdu l-ħaddiema u l-poplu Malti.

Anke fl-ambitu tal-elezzjoni li ġejja tal-Parlament Ewropew, naħseb li l-aġenda ta' 'Malta f'Qalbna' rridu mmexxuha 'l quddiem.

B'mod partikolari jien konvint li l-poplu se jkun qiegħed iżomm quddiem għajnejh il-kisbiet tal-forza politika li rrappreżentat lil pajjiżna fl-aħħar ħames snin, li mexxiet 'il quddiem l-għajta ta' Ewropa soċjali, li mexxiet 'il quddiem l-aġenda ta' Malta, għall-kuntrarju ta' min kien komdu li ħa l-vot tal-Maltin u mar f'istituzzjonijiet Ewropej biex jitkellem u jkeskes kontra Malta.

Sur President, il-poplu Malti fil-25 ta' Mejju se jagħmel dik id-distinzjoni għax jaf li dak it-tajjeb li bnejna jiddependi minn min verament għandu lil pajjiżna f'qalbu, min fuq kollox għandu l-aġenda li f'dan il-pajjiż jinħoloq il-ġid u min f'kull kantuniera tad-dinja lest imexxi l-aġenda tagħna biex nibqgħu noħolqu x-xogħol u l-ġid.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

GODFREY FARRUGIA: Sur President, naħseb li kulħadd sema' bil-moviment ta' tmien sigħat, tmien sigħat xogħol, tmien sigħat rikreazzjoni, tmien sigħat mistrieħ.

Qegħdin ngħixuh dan illum?

Għandna life-work balance?

Għandna dak il-bilanċ bejn il-ħidma tax-xogħol tagħna u l-ħidma li għandna nagħtu bħala dover lill-familji tagħna?

L-għoli tal-ħajja qiegħed iwassalna biex verament ikollna dan il-bilanċ?

Taf x'ġara għax dan il-bilanċ mhux qed jinżamm bejn ix-xogħol, ir-rikreazzjoni u l-mistrieħ?

Iddgħajfet il-familja Maltija u Għawdxija, inkisru r-relazzjonijiet, twarrbu t-tfal, u dan kollu biex inlaħħqu mat-tiġrija tal-ħajja biex b'hekk il-flus iwasslu, għax il-ħajja tant għoliet għal ċerti familji Maltin li jkollhom jaħdmu l-koppja, it-tnejn li huma, jew inkella l-missier ikollu jagħmel xogħol ieħor.

Dan m'għandux x'jaqsam ma' Jobsplus.

Jien għandi kull tifħir għal din l-aġenzija, b'mod partikolari fejn jidħol xogħol għal persuni b'diżabilità, jew immigranti li jkunu qed ifittxu xogħol, jew għal dawk li m'għandhomx ħiliet.

Imma wieħed m'għandux iħares lejn il-politika ta' dan il-Gvern mil-lat ta' numri.

Huwa tajjeb li n-numru ta' nies li jinsabu mingħajr impjieg huwa baxx ħafna, u dan jawgura tajjeb.

Imma lil hinn mill-volum, meta niġu għall-valuri, fejn aħna meta nħarsu d-dinjità tal-bniedem fuq il-post tax-xogħol, meta nħarsu lill-persuna nnifisha?

Il-paga minima għoliet.

Għoliet biżżejjed?

Le, ma tgħixx biha.

Għiduli x'tagħmel b'inqas minn €700 fil-ħajja tal-lum!

Ma tgħixx ħajja diċenti, ma tgħixx ħajja komda.

Niftaħru bil-konċetta ta' equal pay for equal work, jiġifieri li jkollok l-istess salarju għall-istess lant tax-xogħol.

Is-sitwazzjoni tal-ħaddiema tal-port ġabha dan il-Gvern stess b'idejh, ħoloq diskriminazzjoni bejniethom, reġa' daħħal l-eredità meta kien diġà tahom il-flus!

Hemm equal work, equal pay meta niġu għall-ħaddiema tal-portijiet?

Hemm equal work, equal pay fis-settur tal-edukazzjoni jew fis-settur tas-saħħa għal dawk li jaħdmu mal-kuntrattur u jaħdmu spalla ma' spalla ma' dawk taċ-Ċivil?

Dan il-Gvern wegħedhom li xi darba dawk tal-kuntrattur se jkollhom l-istess paga, imma dan ma seħħx, la fil-kamp edukattiv u lanqas fil-kamp tas-saħħa.

Fis-settur tat-trasport pubbliku bil-maqlub, il-barrani jitħallas iktar mill-Malti!

Staqsu lil min jaħdem bħala xufier fit-trasport pubbliku.

Dawn huma wegħdiet li nitkellmu dwarhom hawnhekk b'mod fieragħ, imma fir-realtà hemm barra għadna 'l bogħod.

Biex ma nsemmix in-nisa!

Il-parteċipazzjoni tal-mara żdiedet u kellha tiżdied bilfors minħabba l-għoli tal-ħajja, imma dawn għandhom l-istess paga meta mqabbla mal-irġiel li jaħdmu fuq l-istess post tax-xogħol?

Dwar il-prekarjat irrid ngħid li sar avvanz, imma għandna ħaddiema barranin li qed jaħdmu fl-iskjavitù f'pajjiżna?

Qegħdin inħarsu d-dinjità fuq il-post tax-xogħol?

Qegħdin inħarsu lejn dawk in-nies li xorta għadhom jabbużaw mill-ħaddiem, Malti jew barrani, billi jħaddmuh żewġ impjiegi biex ilaqqtu 40 siegħa u b'hekk ma jkollux l-istess kondizzjonijiet ta' dak il-ħaddiem li jaħdem 40 siegħa mal-istess employer?

Nafu wkoll dwar abbuż ieħor li għadda minnu ibni stess.

Ibni ggradwa mill-Università, ħadem ma' wieħed barrani hawn Malta fis-settur li ggradwa fih, u beda jżommu sagħtejn żejda kuljum.

Dan ħaddmu bil-paga minima, u ta' missier kont għedtlu biex imur jaħdem hemm għax għall-inqas kien se jġib l-esperjenza, allavolja huwa gradwat mill-Università bħala healthcare professional.

Beda jaħdem, u wara li għaddew xahrejn u nofs it-tifel staqsieh jekk kienx se jħallsu ta' dawk is-sagħtejn żejda li kien qed jaħdem kuljum.

Għax kien ferħan se jtir li, għalkemm kellu paga minima, dawk is-sagħtejn se jżidulu s-salarju.

It-tweġiba kienet ċara u tonda li hu ma jħallasx tas-sahra, b'riżultat li ibni kellu jitlaq għax dak huwa prekarjat ukoll, għalkemm mhux prekarjat uffiċjali.

Dik hija l-problema, li nitkellmu fuq in-numri u mhux fuq il-valuri.

Se nitkellem ftit dwar il-ħarsien tas-sigurtà fuq il-post tax-xogħol.

Dan huwa kejl ieħor.

Naf li l-Awtorità għas-Saħħa u s-Sigurtà fuq il-Post tax-Xogħol tagħmel ħilitha kollha, imma hemm bżonn ikollha r-riżorsi biex tħares u tissalvagwardja l-ħarsien tal-ħaddiema.

Imma jien nistaqsi: Illum fejn huma l-unions għall-protezzjoni tal-ħaddiem?

Fl-aħbarijiet għadna kemm smajna dikjarazzjoni mill-Assoċjazzjoni tal-Lukandi u r-Ristoranti, li qalet li għall-Ħdud u l-festi pubbliċi ma jħallsux lill-ħaddiema siegħa siegħa u nofs.

Għalfejn?!

L-infurzar fejn qiegħed?!

Din kienet dikjarazzjoni pubblika u fl-istess ħin il-Gvern ma jwiddibx.

Hemm bżonn li jkollna sistema politika li tindirizza din il-pjaga għax in-nies hemm barra qegħdin iħossuha.

Din hi l-weġgħa ta' qalb jekk Malta hija verament f'qalbna!

Ara għalija, pajjiżi huwa f'qalbi!

Din hi l-weġgħa ta' qalb soċjali li qegħdin iħallsu n-nies hemm barra u li l-Gvern qiegħed jittraskura, l-infurzar!

Lil hinn min-numri u mill-volum, hemm bżonn inħarsu l-valur, il-kwalità tal-ħajja li kull ċittadin Malti u Għawdxi għandu jgħix b'dinjità fuq il-post tax-xogħol u ma' familtu.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

RYAN CALLUS: Sur President, f'dan l-aħħar intervent min-naħa tagħna f'isem l-Oppożizzjoni dwar l-aġenzija Jobsplus naħseb li tajjeb li nifhmu ftit minn fejn tlaqna.

Dak li llum nafuh bħala Jobsplus huwa l-legat tal-Partit Nazzjonalista fl-1990, meta ġiet stabbilita l-Korporazzjoni għax-Xogħol u t-Taħriġ (ETC) mill-Ministru għall-Politika Soċjali ta' dak iż-żmien, Dr Louis Galea.

Sa qabel dak iż-żmien ma kellniex entità ta' dan it-tip u għalhekk saret liġi li permezz tagħha twaqqfet l-ETC bħala entità legali b'numru ta' funzjonijiet partikolari.

Il-funzjonijiet u l-għanijiet primarji li kellha dakinhar il-Korporazzjoni - li m'hemmx dubju għadhom applikabbli sal-lum minkejja li, kif qal anke l-kollega tiegħi l-Onor.

Karl Gouder, iż-żmenijiet ibiddlu l-affarijiet - għadhom dawk li għandha llum il-Jobsplus, jiġifieri funzjonijiet primarjament marbuta max-xogħol.

Fl-1990, meta twaqqfet l-ETC, wieħed mill-għanijiet primarji tagħha kien li jingħata servizz pubbliku għall-ingaġġ, kif ukoll li jingħata taħriġ lill-Maltin u li ttejjeb il-ħiliet tal-ħaddiema.

Kif nafu, mingħajr taħriġ il-possibbiltà tiegħek li ssib xogħol ta' kwalità tonqos.

L-ETC kienet tipprovdi diversi korsijiet ta' taħriġ u kien hemm ukoll skemi ta' apprendistat, li għalkemm mhumiex korsijiet akkademiċi, jagħtuk il-ħiliet prattiċi biex tkun tista' tiffaċċja l-isfidi li tiltaqa' magħhom fil-post tax-xogħol.

Sussegwentement infetħu wkoll numru ta' ċentri reġjonali madwar Malta biex niffaċilitaw l-aċċess għal dawk il-Maltin li jew kienu mingħajr impjieg jew kellhom nuqqas ta' ħiliet.

F'dawn iċ-ċentri kienu jieħdu t-taħriġ meħtieġ mingħajr ma jkollhom bilfors imorru fiċ-ċentru tal-Belt, jiġifieri xi ħadd mill-Mellieħa ma kellux għalfejn bilfors imur il-Belt Valletta.

Mad-dħul ta' pajjiżna fl-Unjoni Ewropea, l-ETC kienet ukoll strumentali biex takkwista u timplimenta proġetti tal-European Social Fund (ESF) biex tkun tista' twessa' l-opportunitajiet li toffri, speċjalment lil persuni żvantaġġjati u persuni b'diżabilità.

Kull membru stat qabel ma jsir membru fl-Unjoni Ewropea jkollu l-pre-accession funds, li huma fondi Ewropej li jgħinu lil dak il-pajjiż jilħaq il-livell mistenni minn pajjiż membru tal-Unjoni Ewropea.

Sussegwentement daħlu miżuri mmirati lejn target groups biex ikun immassimizzat is-suċċess u jkompli jonqos il-qgħad.

Dak iż-żmien l-ETC kienet strumentali biex jibdew jiddaħħlu family friendly measures li permezz tagħhom anke dakinhar rajna żidiet fin-numri ta' nisa li daħlu fid-dinja tax-xogħol.

Naturalment qegħdin naraw din iż-żieda tkompli anke f'dawn iż-żmenijiet.

Imbagħad fl-2016 taħt Gvern Laburista nbidel l-isem tal-Korporazzjoni minn ETC għal Jobsplus.

Jiġifieri s-sit elettroniku jgħid li l-bidla mill-ETC għall-Jobsplus ma kenitx biss bidla kosmetika, imma kienet parti minn strateġija usa' dwar tibdil tal-branding.

U naħseb li hekk hu, għaliex dan il-Gvern Soċjalista parti mill-branding tajjeb li għandu huwa li, sfortunatament, jipprova jnessi t-tajjeb li sar minn gvernijiet preċedenti, u dan għamlu permezz ta' ħafna bidliet partikolari, f'dan il-każ fil-bidla minn ETC għal Jobsplus.

Kellna wkoll il-każ tal-Kunsill Malti għall-Isport, li dan il-Gvern ħass li l-aħjar mod biex donnu jnessi l-legat tal-Gvern Nazzjonalista fil-passat huwa billi jbiddel l-isem, u l-Kunsill Malti għall-Isport ma nibqgħux insejħulu hekk.

Imbagħad tajnieh isem ġdid, taparsi biex infiehmu lin-nies li waqqafna aġenzija ġdida u biddilnieha għal SportMalta, mentri fil-verità dan il-Gvern ma waqqaf xejn ġdid, kull ma għamel huwa li biddel l-isem!

Kellna wkoll il-każ tal-gwardjani lokali, li minn gwardjani lokali biddilnielhom l-isem u ġibniehom uffiċjali tal-komunità.

Filwaqt li l-Gvern jattakkana li aħna negattivi, il-verità hi li dan il-Gvern għandu difett kbir, difett li jifraħ b'rix ħaddieħor u jgħid grazzi lilu nnifsu!

Jiena bdejt dan id-diskors tiegħi b'dan il-mod biex nagħti qafas u nifhmu minn fejn ġejna, u li l-affarijiet ma bdewx ilbieraħ jew illum; nagħtu l-kredtu lil min ħaqqu, nagħtu l-kredtu fejn hu mistħoqq.

Issa se nitkellem ftit dwar iż-żgħażagħ.

Jiena bħala kelliem tal-Oppożizzjoni għaż-żgħażagħ ma nistax ma nittrattax dan il-punt, b'mod partikolari l-wegħda ta' dan il-Gvern li kull żagħżugħ u żagħżugħa jkunu fl-edukazzjoni, fit-taħriġ jew fl-impjieg.

Allura huwa tajjeb li nagħmel analiżi dwar din il-wegħda, dwar kemm il-Gvern verament wassal biex wettaq din il-wegħda.

U huwa tajjeb li nifhmu li r-rwol tagħna hawnhekk bħala Oppożizzjoni hu li nagħtu proposti, imma nkunu qegħdin nonqsu jekk ma ngħidux fejn il-Gvern falla minn dak li wiegħed.

Pereżempju, jekk nieħdu r-rata ta' qgħad fost iż-żgħażagħ ta' bejn il-15 u l-24 sena fl-2018, insibu li qegħdin nitkellmu fuq 9% li kienu rġiel u 10% nisa.

Hawnhekk qed nirreferi għal settur speċifiku ta' żgħażagħ bejn il-15 u l-24 sena.

Allura dan is-settur ta' żgħażagħ illum il-ġurnata jistaqsi x'fissret għalihom din il-garanzija ta' xogħol li wiegħed il-gvern tal-ġurnata!

Hemm ukoll il-konċett tan-NEET (Not in Education, Employment or Training).

L-istatistika maħruġa mill-Eurostat, li hija l-aġenzija Ewropea għall-istatistika, tiddefinixxi li l-perċentwal ta' NEET f'pajjiżna fl-2018, jiġifieri żgħażagħ li la huma fl-edukazzjoni, u allura mhumiex qegħdin jattendu skola jew xi korsijiet oħrajn, la huma fl-impjieg u lanqas huma fit-taħriġ, kien ta' 8%.

Allura, filwaqt li ngħidu li hawn ħafna xogħol f'pajjiżna, naħseb li jiena, bħala kelliem tal-Oppożizzjoni – u l-Ministru Evarist Bartolo żgur se jifhimni – inkun qed nonqos jekk niġi f'din il-Kamra u dan il-perċentwal ma nagħmilx referenza għalih.

Għaliex ħafna drabi nintilfu f'dan il-ħafna kliem ta' ekonomija b'saħħitha u ninsew żgħażagħ li qegħdin jitilfu t-triq, falling by the wayside, kif ngħidu bl-Ingliż.

Minkejja s-suċċessi li naraw, b'xi mod l-istituzzjonijiet tagħna mhux qed jirnexxilhom jaqbdu dan il-perċentwal ta' 8% taż-żgħażagħ ta' bejn il-15 u l-24 sena.

Fir-rigward tal-pagi taż-żgħażagħ ta' bejn il-15 u l-24 sena fl-2018, irrid ngħid li l-paga ta' żagħżugħ f'dawn l-etajiet kienet ta' €11,166, għan-nisa kienet ta' €10,545.

Allura hawnhekk irridu nifhmu li għandna sfida, għandna problema.

Jien nistaqsi x'qed jagħmel il-Gvern biex dawn iż-żgħażagħ ta' 14 u 15-il sena li jagħżlu li jidħlu fid-dinja tax-xogħol - idealment f'din l-età dawn ikunu fid-dinja tal-istudju, tal-iskola u tat-taħriġ, u mhux fid-dinja tax-xogħol –ikollhom pagi aħjar milli għandhom illum.

Tajjeb li nfakkar li l-paga medja ta' pajjiżna hija inqas minn dik medja tal-Unjoni Ewropea, allura altru li mhix l-aqwa fl-Ewropa kif wegħedna dan il-Gvern!

Irrid ngħid ukoll li ż-żieda fil-pagi tal-Maltin kienet l-inqas fl-Unjoni Ewropea, altru milli l-aqwa fl-Ewropa kif ġejna mwiegħda!

U fl-istess ħin iż-żieda fl-għoli tal-ħajja kienet waħda mill-ogħla fl-Unjoni Ewropea, għalhekk altru milli l-aqwa fl-Ewropa!

Id-dmir tagħna fl-Oppożizzjoni mhuwiex li nfaħħru lill-Gvern f'kollox, għalkemm dak li huwa tajjeb, irridu ngħidu li hu tajjeb.

Aħna nirrikonoxxu li hemm setturi tal-ekonomija li sejrin tajjeb, però jien, flimkien mal-Oppożizzjoni, hawnhekk ma nistax nonqos li nagħmel referenza għal dawk iż-żgħażagħ ta' bejn il-15 u l-24 sena li għandhom fost l-inqas pagi meta kkomparat mal-medja tal-Unjoni Ewropea u l-inqas żidiet minn sena għal sena minn fost il-pajjiżi kollha membri tal-Unjoni Ewropea.

Allura hawnhekk m'aħniex l-aħjar fl-Unjoni Ewropea.

Fil-fatt, fiż-żidiet tal-pagi, qegħdin l-agħar fl-Unjoni Ewropea!

Jekk imbagħad nieħdu l-pagi taż-żgħażagħ ta' bejn il-25 sena u l-34 sena, u allura qed nitkellmu dwar żgħażagħ li jew ikunu spiċċaw mill-MCAST jew spiċċaw mill-Università, il-paga medja tal-irġiel hija ta' €16,000 u għan-nisa hija ta' €14,000.

Għal darb'oħra, meta komparat ma' stati membri oħrajn tal-Unjoni Ewropea, għadna lura f'dak li għandu x'jaqsam maż-żieda tal-pagi f'pajjiżna.

Hemm ukoll, Sur President, il-punt tal-gender pay gap.

Anke f'din l-istatistika li għadni kemm ikkwotajt, id-differenza fil-paga bejn irġiel u nisa żgħażagħ ta' bejn il-25 sena u l-34 sena hija ta' €2,000 iktar għall-irġiel.

Din hija xi ħaġa li naf li tkellmet ukoll dwarha l-kollega tiegħi, l-Onor.

Claudette Buttigieg, u qalet li din il-kwestjoni hemm bżonn tiġi indirizzata.

Minn naħa tagħna jidhrilna li l-Gvern mhux qed jagħmel biżżejjed dwarha.

Niġi issa għar-Rapport Annwali ta' Jobsplus.

F'paġna 21 tar-rapport jintqal li 262 persuna ngħataw notifika ta' internship minn min iħaddem fis-sena 2018.

Naturalment dan ma jfissirx li dan huwa t-total ta' internships li ġew ingaġġati mal-kumpaniji Maltin, għaliex jibqa' l-fatt li jista' jkollok kumpaniji li jagħżlu li ma jiddikjarawx li jkunu ngaġġaw internship magħhom.

Internship jingħata meta persuna tkun għadha żagħżugħa, forsi għandha l-kwalifiki, però għad m'għandhiex il-ħiliet biex tagħmel dak ix-xogħol tagħha fid-dinja tax-xogħol.

Dan għax, bħalma nafu, minn fuq il-bank tal-iskola għal fuq il-bank tax-xogħol hemm baħar jaqsam, u l-mod kif tista' tindirizza dan il-baħar li jifred dawn iż-żewġ xenarji hu billi tagħmel l-internships.

Li jkollok 262 internship fl-2018 huwa, fl-opinjoni tiegħi, numru baxx, u għalkemm jista' jkun li fil-verità hemm iktar postijiet ta' internships li ġew ingaġġati, jibqa' l-fatt li ma kienx hemm biżżejjed.

Issa se nitkellem ftit dwar il-Fond Soċjali Ewropew, li kien sors ta' ħafna għajnuna għal Malta f'termini finanzjarji mill-Unjoni Ewropea, fondi li kienu ħafna ogħla mill-€1 miljun li qalulna li se nġibu mill-Unjoni Ewropea!

U xi ħadd kien kontra, u issa tant jitkellem favur l-Unjoni Ewropea li kważi kważi qisu daħħalna l-Gvern Laburista fl-Unjoni Ewropea!

Illum jekk tistaqsi lin-nies, tant in-naħa l-oħra tal-Gvern saret favur l-Unjoni Ewropea, li kważi kważi saru huma missier Malta Ewropea!

Imma dik hija l-ironija tal-politika u l-ironija tal-ħajja!

U llum dan huwa l-messaġġ tiegħi liż-żgħażagħ ta' 16-il sena li se jivvotaw għall-ewwel darba fl-elezzjonijiet tal-Parlament Ewropew.

Ħmistax-il sena ilu, meta huma kellhom biss sena, pajjiżna daħal fl-Unjoni Ewropea.

Forsi min-naħa l-oħra tal-Kamra ħadd ma jgħidilhom li kien il-Partit Nazzjonalista fil-gvern li daħħalna fl-Unjoni Ewropea.

Aħna kuntenti li l-poplu tagħna llum huwa konvint li dħalna fl-Unjoni Ewropea u tant hu konvint li kważi l-poplu kollu, 'il fuq minn 90%, konvint minn din l-għażla, minn din il-viżjoni li kellu l-Partit Nazzjonalista fil-Gvern.

Ejjew ngħidu l-affarijiet kif inhuma!

Irrid insemmi proġett ieħor ta' Jobsplus li jista' jitwettaq grazzi għall-Unjoni Ewropea u l-fondi Ewropej.

Qed nirreferi għall-VASTE Project, proġett ta' €11-il miljun minn fondi Ewropej, li b'kollaborazzjoni mal-Lino Spiteri Foundation itejjeb il-ħiliet ta' persuni b'diżabilità u persuni vulnerabbli.

Meta nitkellmu dwar persuni vulnerabbli qegħdin nitkellmu dwar eks ħabsin, persuni li kienu waqgħu vittmi ta' droga u llum irnexxielhom joħorġu jew bil-mod qed jirnexxilhom joħorġu mill-vizzju tad-droga u persuni oħrajn bi sfidi fis-soċjetà tagħna.

Skont ir-rapport annwali tal-Jobsplus, permezz ta' dan il-proġett, mill-2016 'l hawn ingħataw assistenza madwar 900 persuna f'din il-faxxa tas-soċjetà, jiġifieri persuni b'diżabilità u persuni vulnerabbli.

Sfortunatament ir-rapport tal-Jobsplus jonqos f'ħaġa waħda konkreta: ma jgħidx x'persentaġġ min-numru ta' persuni b'diżabilità f'pajjiżna li għandhom il-potenzjal li jaħdmu fid-dinja tax-xogħol instabilhom xogħol permezz ta' dan il-proġett.

Jiġifieri n-numru ta' 900 persuna waħdu ma tantx jiswa jekk ma narawhx fid-didattika kollha tal-persuni kollha b'diżabilità u l-persuni vulnerabbli fis-soċjetà tagħna.

Aħna nemmnu li persuni b'diżabilità għandu jkollhom l-istess opportunitajiet daqs ħaddieħor, daqs kull persuna, daqsi u daqsek.

Sur President, hawnhekk irrid infaħħar ix-xogħol kbir li tagħmel il-Lino Spiteri Foundation, li tassessja l-abbiltajiet ta' kull persuna, toffri opportunitajiet lill-persuni b'diżabilità li jkunu qabblu l-ħiliet tagħhom ma' dak li hemm bżonn fl-industrija tax-xogħol, però wkoll issegwi lil dawn il-persuni fl-ingaġġ tagħhom fid-dinja tax-xogħol.

Għaliex dawn il-persuni faċilment fil-bidu jaqtgħu qalbhom u jabbandunaw din l-opportunità li tkun instabitilhom.

Allura huwa tajjeb li l-Lino Spiteri Foundation taħdem biex issib ix-xogħol lil dawn il-persuni.

L-Onor.

Claudette Buttigieg qed tgħidli li kemm jista' jkun dan għandu jkun xogħol permanenti.

Dan huwa punt importanti ħafna u nirringrazzjaha talli ġibditli l-attenzjoni.

Huwa importanti li meta nitkellmu fuq xogħol, nagħmlu distinzjoni bejn xogħol definit u indefinit, li ma jkunx sempliċement xogħol li jwassal sal-elezzjoni li ġejja, sakemm jerġa' jitla' dan il-Gvern.

Dak mhuwiex xogħol ta' kwalità, dak huwa xogħol prekarju!

Meta nitkellmu dwar xogħol bil-kuntratt, li huwa definit, m'hemmx is-serħan tal-moħħ.

Kap ta' familja jekk għandu xogħol definit ma jistax jieħu self mill-bank għad-dar tiegħu, jew biex jagħti l-edukazzjoni, jew jagħmel kapriċċ għall-familja tiegħu.

Allura meta nitkellmu dwar opportunitajiet ta' xogħol jew kisba ta' xogħol, irridu nitkellmu fuq xogħol li huwa indefinit għal perjodu li idealment ikun sakemm tirtira minn ħajtek, għalkemm illum huwa ovvju li d-dinja tagħna tant hi mgħaġġla li qegħdin inbiddlu x-xogħlijiet tagħna minn żmien għall-ieħor, però jrid ikun ukoll xogħol ta' kwalità li ma jkunx xogħol prekarju.

Allura f'dan is-sens huwa importanti li nerġa' lura għall-punt dwar il-persuni b'diżabbiltà, li nkomplu naħdmu biex kull persuna b'diżabbiltà nirrikonoxxu li għandha potenzjal fis-soċjetà tagħna b'ħiliet differenti.

Aħna f'din il-Kamra m'aħniex kollha l-istess, kollha differenti, kollha b'karattri differenti, kollha b'abbiltajiet u ħiliet differenti, u daqstant ieħor kull persuna.

Allura ejjew nirrikonoxxu u nżidu l-impenn tagħna, u l-Oppożizzjoni żgur se tkun mal-Gvern biex nagħtu iktar opportunitajiet lill-persuni b'diżabilità.

Ladarba qed nitkellem dwar dan il-qasam irrid insemmi wkoll l-għaqda mhux governattiva Trasport Ħajja Indipendenti, li toffri trasport lill-persuni b'diżabilità li jinstabilhom xogħol, biex anke dawn ikollhom trasport affordabbli mid-dar tagħhom sal-post tax-xogħol.

Għax irridu ngħidu li hemm piż li jrid jintrefa' mill-membri tal-familja li fi ħdanhom ikollhom persuna b'diżabilità.

F'eżerċizzju li sar mill-Jobsplus ma' madwar 1,300 employer instab li kien hemm biss 13-il persuna li aċċettaw li jimpjegaw persuna b'diżabilità.

Se nikkwota minn paġna 20 tar-rapport ta' Jobsplus, fejn jingħad hekk:

Dan wara numru ta' żjarat li saru f'1,300 kumpanija; kienu biss 13 li wrew interess li jagħtu post lill-persuni b'diżabbiltà.

Hawnhekk ejjew nirrikonoxxu li din mhijiex kwestjoni biss ta' Gvern jew ta' Oppożizzjoni, imma hija kwestjoni ta' bidla fil-mentalità fis-soċjetà tagħna.

Din mhijiex biss kwestjoni legali, mhijiex biss kwestjoni li rridu ngħaddu l-liġijiet minn hawnhekk, mhijiex biss kwestjoni li nagħmlu l-iskemi.

Huwa tajjeb li nagħmlu l-iskemi biex ninċentivaw lil min iħaddem biex iħaddem miegħu persuna b'diżabilità, però ejjew fis-soċjetà tagħna lkoll nagħrfu li kull kumpanija, kull fabbrika, kull min iħaddem għandu lok, b'mod jew ieħor, biex iqabbad persuna b'diżabilità miegħu jekk ikollna r-rieda li nagħtu spazju lill-persuna b'diżabilità, għax bir-rieda nagħmlu kollox.

Sur President, hawnhekk nixtieq nirringrazzja lill-ħaddiema ta' Jobsplus.

Fir-rapport tal-Jobsplus jingħad illi l-ħaddiema tal-Jobsplus ħadu madwar 17,000 telefonata u wieġbu madwar 72,000 email.

Dan huwa xogħol li rridu nirrikonoxxuh għaliex huwa xogħol ħaddiema li, bħal kulħadd, jagħmlu dak li jistgħu biex jagħmlu xogħolhom fuq il-post tax-xogħol tagħhom.

Ix-xogħol ta' skills matching huwa wieħed delikat għaliex qegħdin nitkellmu dwar il-ħajjiet tan-nies.

Mhux faċli tkun persuna li qed tipprova tfittex xogħol lil xi ħadd għaliex jirrikjedi paċenzja kbira u dedikazzjoni biex tqabbel il-ħiliet li hemm fl-industrija mal-ħiliet li għandha l-persuna.

Se nikkonkludi d-diskors tiegħi bil-punt dwar il-ħaddiema barranin.

Ir-rapport jgħid li 25% tal-workforce f'pajjiżna huma barranin.

Qabel bdejt id-diskors tiegħi kont qed nisma' lill-Onor.

Stefan Zrinzo Azzopardi jitkellem dwar il-ħaddiema barranin.

Il-ħaddiema barranin jammontaw għal 25% tal-workforce f'pajjiżna.

Jiġifieri ma nistgħux ngħidu li bl-argument tal-Oppożizzjoni wieħed minn kull erba' ħaddiema fejn għandek tlieta Maltin u wieħed barrani … Fil-prinċipju, waħdu, m'hemm xejn ħażin, m'għandna xejn kontra l-barranin, u huwa tajjeb li nenfasizza dan l-argument.

Il-punt li qegħdin nagħmlu bħala Oppożizzjoni hu li l-ekonomija ta' pajjiżna m'għandhiex tikber għax inżidu ħafna nies f'pajjiżna, u allura għaliex dawk itellgħu ħafna xogħol, ngħidu li kibret l-ekonomija.

Dik mhijiex is-soluzzjoni kif narawha aħna.

U dan m'għandu x'jaqsam xejn mal-fatt li jkollna l-barranin f'pajjiżna.

Aħna tant nirrispettaw lill-barranin illi konna konxji meta dħalna fl-Unjoni Ewropea li kellna l-free movement, li bħalma aħna l-Maltin nistgħu mmorru barra naħdmu f'27 stat membru, nafu li jistgħu jiġu l-barranin f'pajjiżna wkoll.

Jiġifieri l-argument tagħna bħala Oppożizzjoni mhuwiex dwar il-barranin innifishom, imma l-politika tagħna hija li minflok inkabbru l-ekonomija biż-żieda fin-nies jaħdmu f'pajjiżna, inżidu l-attività ekonomika li trendi tajjeb.

Allura qegħdin nitkellmu dwar high value added economic activities u billi noħolqu setturi ġodda b'kontribut għoli għall-ekonomija tagħna.

Sur President, fid-dawl tal-kliem tal-Prim Ministru li sostna dan l-aħħar fuq stazzjon lokali, li llum smajna li talab apoloġija għalih, irrid ngħid li irrispettivament jekk ħaddiem hux Malti jew barrani, ejjew nirrikonoxxu li kull xogħol huwa bżonjuż fis-soċjetà tagħna u għaldaqstant kull xogħol jistħoqqlu r-rispett u d-dinjità ta' kull wieħed u waħda minna, mhux biss tagħna f'din il-Kamra, imma ta' kull Malti u Għawdxi.

Independentement mix-xogħol li wieħed iwettaq, jien nirringrazzjah tas-servizz li jagħti, anke jekk hu barrani.

Dan bħalma nirringrazzja lil kull ħaddiem Malti u Għawdxi li jagħmel xogħol u jagħti kontribut lill-ekonomija Maltija.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

PERMESS TAL-KAMRA

STEFAN ZRINZO AZZOPARDI: Nitlob il-permess sabiex id-diskussjoni tiġi interrotta għal ftit mumenti biex isir rapport dwar progress f'Kumitati.

L-ISPEAKER: Hawn permess?

Il-permess ingħata.

Fis-6.25 p.m. id-diskussjoni ġiet interrotta għall-ftit mumenti.

STEFAN ZRINZO AZZOPARDI (President tal-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi): Sur President, nirrapporta li l-Abbozz ta' Liġi dwar Żoni Ħielsa f'Malta, Abbozz Nru 70, għadda mill-Kumitat b'emendi.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

GLENN BEDINFIELD (President tal-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi Aġġunt): Sur President, nixtieq nirrapporta li l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Kompetizzjoni u l-Att dwar l-Affarijiet tal-Konsumatur u Liġijiet Oħra, Abbozz Nru 80, għadda mill-istadju ta' Kumitat b'emenda.

ESTMI TA' DĦUL U NFIQ TA' JOBSPLUS GĦAS-SENA 2019

Il-Kamra rriżumiet id-diskussjoni fuq din il-mozzjoni li kienet ġiet inerrotta ftit tal-mumenti qabel.

L-ISPEAKER: Nistieden issa lill-Ministru Evarist Bartolo biex, jekk jogħġbu, jagħmel il-winding up.

EVARIST BARTOLO: Sur President, nixtieq nirringrazzja ħafna lill-kollegi ta' kull naħa tal-Kamra għall-kummenti, l-osservazzjonijiet, il-kritika u s-suġġerimenti li għaddew aħna u niddiskutu l-Estimi ta' Jobsplus.

Issemmew aspetti li għandhom x'jaqsmu mal-qasam tax-xogħol li mhumiex responsabbiltà ta' Jobsplus imma xorta huma aspetti importanti ħafna.

Għax jekk qed nitkellmu fuq is-saħħa u s-sigurtà fuq il-post tax-xogħol, fuq il-livell ta' pagi, u fuq ir-relazzjonijiet industrijali u d-drittijiet fuq il-post tax-xogħol, dawn huma kollha aspetti importanti.

Però wieħed jifhem li Jobsplus mhijiex responsabbli għal dawn l-aspetti kollha; hemm entitajiet u strutturi oħrajn li huma responsabbli għalihom.

Nerġa' ngħid, naqbel mal-kliem u d-diskors li sar, fis-sens li dawn huma kollha aspetti importanti ħafna fil-qasam tax-xogħol.

Jien kemm jista' jkun lanqas nitkellem fuq is-suq tax-xogħol għaliex meta nitkellmu fuq is-suq tax-xogħol inkunu qisna qed nitkellmu fuq bejgħ u xiri ta' xi prodott jew ta' xi servizz jew ta' xi nies li joffru servizzi jew jaħdmu prodotti.

Allura jien nippreferi li nitkellmu fuq il-qasam tax-xogħol u fuq id-dinjità tal-ħaddiema kollha li jaħdmu u li għall-bżonn tad-dinjità tagħhom għandhom bżonn li jaħdmu.

Ix-xogħol mhuwiex biss mezz kif tgħix, mezz kif ittejjeb l-għajxien tiegħek, jew mezz kif issostni lill-familja tiegħek, imma huwa wkoll mod kif tissodisfa l-bżonnijiet tiegħek u kif tħossok li inti qed twettaq il-potenzjal tiegħek u qed tuża t-talenti tiegħek.

Għalhekk naqbel mal-punti li saru minn kelliema differenti li qalu li mhux biżżejjed inħarsu lejn kemm għandna nies jaħdmu u l-kondizzjonijiet tax-xogħol tagħhom, imma li llum irridu nitkellmu wkoll fuq il-kwalità tax-xogħol, fuq is-saħħa fiżika u fuq is-saħħa mentali fuq il-post tax-xogħol, għaliex dawn huma kollha importanti ħafna peress li ħafna mill-ħajja tagħna nqattgħuha fuq il-post tax-xogħol.

Jekk aħna nkunu qegħdin f'sitwazzjonijiet ta' bullying jew f'sitwazzjonijiet fejn għal xi raġuni jew oħra qegħdin inbatu psikoloġikament jew fil-mod kif ngħixu fil-post tax-xogħol, inkunu qegħdin inbatu bħala persuni.

Dawn huma aspetti importanti tax-xogħol, aspetti personali tax-xogħol, għaliex huwa x-xogħol li jagħmilna iżjed umani u allura rridu nagħtu kas dawn l-aspetti kollha.

Meta nitkellmu fuq dawn l-affarijiet irridu nifhmu li l-gżejjer tagħna minn dejjem kellhom sfida kbira ta' kif se jinħoloq ix-xogħol f'pajjiżna.

Għal ħafna snin u sekli n-nies tagħna kellhom ifittxu ħajja ta' xogħol u ħajja aħjar kważi f'kull kontinent, biex ma ngħidx fil-pajjiżi kollha tad-dinja.

Jekk tibda ddur mal-baċir kollu tal-Mediterran issib li kellna komunitajiet kullimkien u għad hemm anke dixxendenti ta' dawn il-komunitajiet.

Qed ngħid dan kollu għaliex l-istorja tagħna li naqsmu ma' ħafna gżejjer oħrajn fil-Mediterran u ħafna pajjiżi oħrajn fejn in-nies tagħna emigraw biex ifittxu x-xogħol u jfittxu ħajja aħjar għandha tagħmilna aktar sensittivi għal min jiġi f'pajjiżna biex jaħdem u anke jfittex ħajja aħjar fostna.

Waħda mill-ikbar sfidi li għandna quddiemna fis-snin li ġejjin hija l-mod ta' kif se nitgħallmu - mhux faċli - ngħixu flimkien ma' tant kulturi differenti, ma' reliġjonijiet differenti, ma' mġiba differenti u ma' ilsna differenti.

Però jiena dejjem ngħid li filwaqt li nagħtu rispett sħiħ lill-inklużjoni u lid-diversità, dejjem irridu nagħmlu dan f'qafas ta' rispett tal-liġi, ta' rispett lejn il-Kostituzzjoni tagħna u ta' rispett lejn id-drittijiet universali tal-bniedem.

Dawk li jiġu minn kulturi oħrajn fejn ma jkunux għadhom għamlu l-kisbiet li għamilna aħna fil-libertajiet ċivili u fil-mod ta' kif nimxu ma' xulxin ma jistgħux jistennew li aħna se nmorru lura, imma huma jridu jaddattaw kif aħna qed naddattaw lilna nfusna għalihom fostna.

Huma jridu jaddattaw lilhom infushom għall-fatt li ġew fis-soċjetà tagħna.

Sur President, jien ninkwieta wara li llejla smajt lill-kollegi min-naħa l-oħra tal-Kamra jgħidulna li t-tkabbir ekonomiku qiegħed isir għaliex qegħdin jiġu l-barranin.

Il-barranin qed jiġu għaliex hawn it-tkabbir ekonomiku u mhux bil-maqlub.

Se nsemmi ċifra sempliċi.

Aħna qegħdin noħolqu madwar 15,000 impjieg kull sena.

Bir-rata tat-twelid f'pajjiżna l-iktar li nistgħu nimlew minn dawk il-15,000 impjieg fis-sena huma bejn 3,500 u 4,000.

Il-11,000 l-oħrajn biex nimlewhom iridu jiġu nies minn pajjiżi oħrajn.

Allura wieħed irid jifhimha din, li qed jiġu l-barranin għaliex hawn impjieg x'jieħdu.

Sur President, naf li din m'għandhiex x'taqsam mal-fattur tal-estimi ta' Jobsplus, però naħseb li ta' min bħala l-iktar pajjiż li għandu rata baxxa tat-twelid fl-Unjoni Ewropea naraw wasalx iż-żmien li bis-serjetà naħsbu fuq politika li żżid ir-rata tat-twelid tal-Maltin u l-Għawdxin fostna.

Kien hemm pajjiżi oħrajn li kienu fis-sitwazzjoni tagħna, fejn ir-rata tat-twelid tagħhom bdiet nieżla u nieżla, imbagħad ħadu deċiżjonijiet biex jerġgħu jinċentivaw sabiex ir-rata tat-twelid tikber.

Jien naħseb li għandna nikkonsidraw bis-serjetà li waħda mill-politika tagħna għall-futur f'dan il-pajjiż tkun li ninċentivaw biex il-Maltin u l-Għawdxin ikollhom iżjed tfal biex il-poplu Malti jerġa' jikber b'rata tat-twelid li tkun sostenibbli.

Meta nitkellmu fuq is-sostenibbiltà ta' pajjiżna nħoss li anke r-rata tat-twelid għandha x'taqsam magħha u naħseb li ta' min jiddiskuti bis-serjetà x'għandu jsir.

Ir-rata tat-twelid mhux se tiżdied awtomatikament, jew b'kumbinazzjoni!

Irid ikun hemm ippjanar għaliha kif kien hemm f'pajjiżi oħrajn fejn, kif diġà għedt, kienet nieżla u mbagħad reġgħet bdiet tielgħa.

Irrid ngħid ukoll li biex ikollna l-ħolqien tal-ġid u l-ħolqien tal-impjiegi huwa meħtieġ li nkomplu naħdmu biex jiġi l-investiment fostna, biex noħolqu l-ġid, u huwa importanti li f'dan il-pajjiż ċkejken, l-iżgħar pajjiż fl-Unjoni Ewropea, nimmaturaw.

Jien ikolli ngħid li nibża' li wara 55 sena li ilna indipendenti f'pajjiżna xorta għad baqa' xejriet ta' mġiba neo-kolonjali u ta' nuqqas ta' mħabba lejn pajjiżna.

Għaliex wieħed mill-modi kif l-imperi kienu jaħkmu lis-soċjetajiet kienu li jifirdu lin-nies kontra xulxin u allura ddgħajjef lil dik is-soċjetà.

U aħna bħala pajjiż żgħir ma nifilħux li nagħmlu ħsara lil pajjiżna aħna stess.

Fis-snin kollha li ilni fil-politika min jaf kemm iltqajt ma' kollegi, pereżempju, mill-Lussemburgu, mill-Ġermanja u mir-Renju Unit.

Meta tkun qed titkellem ma' kollegi parlamentari, fil-każ tal-Ġermanja jistgħu jkunu mis-CDU, mill-Partit Demokristjan jew mill-Partit Soċjalista Demokratiku (SPD); fil-każ tal-Italja l-istess, tiltaqa' ma' nies minn partiti differenti, u fil-każ tar-Renju Unit tiltaqa' ma' parlamentari mill-Partit Konservattiv u mill-Partit Laburista.

Fil-Lussemburgu jistgħu jkunu Demokristjani u Soċjalisti Demokratiċi.

Ikunu mil-liema partit ikunu, meta tkun qed tkellimhom personali jsemmulek nuqqasijiet ta' pajjiżhom u jikkritikaw anke lill-kollegi tan-naħa l-oħra, imma mbagħad jgħidulek li dak id-diskors mhux se jirrepetuh fil-miftuħ għax għalihom pajjiżhom jiġi l-ewwel.

Jiena nħoss li meta inti għandek min jobgħod biċċa mill-pajjiż iktar milli jħobb lill-pajjiż sħiħ u jaħseb li jista' jmur barra u joqgħod jagħmel ħsara lill-pajjiż ma jkunx qiegħed jispara biss fuq il-kap tagħna u fuq l-ekwipaġġ, imma jkun qiegħed jispara fuq il-vapur.

Għalija dan, sfortunatament, huwa frott id-disprament, għaliex kieku inti taf li xi darba jew oħra se tmexxi dak il-vapur, taf li ma jaqbillekx tara li dak il-vapur jiġrilu ħsara, li dak il-vapur inti tista' theddidlu l-mod kif jaħdem u kif jista' jsalpa fil-baħar.

Allura huwa essenzjali li jekk aħna rridu nkomplu nikbru u nkomplu niżviluppaw u nsaħħu l-ekonomija tagħna, irid isir ix-xogħol tal-investiment biex f'pajjiżna noħolqu ambjent fejn ikollna ekonomija aktar b'saħħitha u jkollna aktar xogħol u ħiliet aktar avvanzati fix-xogħol tagħna.

Imma anke politikament, inħoss li rridu nimmaturaw, li rridu nikbru u li verament inġibu l-pajjiż sħiħ quddiemna u f'qalbna qabel ma nħallu l-mibegħda u l-istmerrija li jista' jkollna lejn in-naħa l-oħra jew lejn xi partit, jew lejn xi biċċa mill-pajjiż, tiddomina fuq l-imħabba lejn pajjiżna.

Dan ifisser li biex tkun leali lejn pajjiżek trid tagħlaq ħalqek għan-nuqqasijiet tal-Gvern?

Pajjiż, biex ikun b'saħħtu u biex id-demokrazija tkun b'saħħitha, irid ikollu l-Parlament li jagħmel skrutinju serju tax-xogħol tal-gvern, irid ikun hemm l-istituzzjonijiet li jaħdmu, irid ikollu dak kollu li hemm bżonn biex wieħed iħares ir-reputazzjoni tal-pajjiż.

Però li tuża l-preżenza tiegħek f'istituzzjonijiet internazzjonali u li inti tuża l-enerġija tiegħek biex tagħmel ħsara lil pajjiżek tkun qed tagħmel ħafna ħsara, u għalija tkun politika ta' disprament.

Din bħal ta' Sansun, li waqqa' t-tempju fuqu u kien jaf li se jmutu l-Filistej, għax kien jaf li m'għandux ċans li jkun f'pożizzjoni fejn irid jirranġa u jmexxi dak il-pajjiż.

Allura huwa importanti ħafna li waqt li jsir x-xogħol li għandu jsir fuq l-iskrutinju, fuq il-kritika ta' fejn ikun hemm nuqqasijiet, meta naraw f'pajjiżi oħrajn ….

Dan l-aħħar ħareġ l-indiċi dwar il-ħasil tal-flus u ġabu graph li lilna jurina fost l-ogħla, imbagħad Alla jbierek ma kien hemm l-ebda informazzjoni la dwar id-Danimarka, la dwar il-Ġermanja, la dwar ir-Renju Unit … Issa aħna nafu li l-aħħar stejjer kbar li kellna ta' ħafna biljuni ta' ħasil ta' flus kienu f'banek li għandhom x'jaqsmu ma' dawn il-pajjiżi.

U Alla jbierek fl-indiċi ta' Transparency International jiġu l-ewwel!

Dan qed ngħidu biex ngħatti jew biex ma nsemmux nuqqasijiet lokali?

Jien naħseb li jien kont ċar mhux ħażin għax meta deherli li kelli nitkellem ċar fuq in-nuqqasijiet min-naħa ta' membri tal-Gvern u min-naħa tagħna tkellimt.

Imma jien xorta nibqa' ngħid li fl-aħħar mill-aħħar l-imħabba lejn pajjiżna u s-sens ta' qies jitlob li dawn l-affarijiet nagħtu kashom bis-serjetà jekk ma rridux li bis-serjetà nkissru l-ħolqien tal-ġid u l-ħolqien tal-impjiegi f'pajjiżna.

Dan meta nafu li għal ħafna sekli dejjem kienet u se tibqa' dejjem sfida kbira għal pajjiżna li noħolqu l-ġid u l-impjiegi.

Il-ġimgħa li għaddiet kelli l-opportunità li, flimkien mal-Ministru Ġermaniż responsabbli mix-xogħol, inżur il-kumpanija Playmobil, u se nsemmiha fit-tajjeb.

Dorna u rajna x-xogħol li qed jagħmlu; tieħu gost tisma' li din il-kumpanija li issa ilha dawn is-snin kollha fostna, hija waħda mill-iktar plants avvanzati.

Anke teknoloġikament, għandha ħafna mix-xogħol tagħha li huwa automated, jiġifieri tintuża l-intelliġenza artifiċjali u hemm ħafna robotika tax-xogħol li qabel kien isir manwalment.

L-istorja li toħroġ mill-Playmobil hija storja kbira ta' tama għax waqt li ħafna mix-xogħol qiegħed jiġi awtomizzat jew robotizzat - u kultant hawn Malta nitkellmu fuq artificial intelligence u automation u robotics qisna qed nitkellmu fuq il-futur, imma dan diġà qiegħed isir - is-sabiħ hu li qegħdin iżidu l-impjiegi.

Jiġifieri hija idea antikwata li għax nawtomizzaw u nirrobotizzaw se jonqsu l-impjiegi jew jintilfu l-impiegi.

Le, jinbidlu l-impiegi!

U allura l-għan tagħna f'dan il-qasam hu li naraw kif se nħejju lin-nies tagħna bil-ħiliet meħtieġa għall-attivitajiet ekonomiċi ġodda li qed jinħolqu u li se jkomplu jinħolqu.

Għalija l-ikbar sfida li għandu pajjiżna hi kif se nagħmlu żvilupp tal-ħiliet tan-nies tagħna tul il-ħajja.

Il-futur ta' pajjiżna fuq hemm jiddependi.

Minbarra Jobsplus, waħda mill-iktar entitajiet li hija importanti f'dan il-qasam huwa l-Kunsill Nazzjonali tal-Ħiliet, li flimkien ma' Jobsplus, mal-Malta Enterprise, mas-setturi edukattivi u ma' entitajiet privati li jħarrġu lin-nies jrid jaħdem fuq il-bidliet teknoloġiċi li qed iseħħu u li se jkomplu jseħħu bil-qawwa.

Dan sabiex ikollna nies li jistgħu jagħmlu dan ix-xogħol.

Il-ħiliet huma importanti ħafna għad-dinja reali.

Jien dejjem faħħart – u din mhux l-ewwel darba li għedtha – lill-amministrazzjoni ta' qabel li ġabet flimkien il-Ministeru tal-Edukazzjoni u l-Ministeru tax-Xogħol.

Aħna l-uniku pajjiż fid-dinja li għamel dan u naħseb li din hija tajba ħafna.

Issa naħseb li rridu nġibu dawn iż-żewġ dinjiet jaħdmu flimkien, id-dinja tal-edukazzjoni u d-dinja tax-xogħol.

Mhux faċli, għax huma żewġ dinjiet differenti, u wieħed lanqas għandu jippretendi li d-dinja tal-edukazzjoni ssir id-dinja tax-xogħol jew li d-dinja tax-xogħol issir id-dinja tal-edukazzjoni, imma jridu jaħdmu flimkien, u jien ngħid fi żwieġ diffiċli, u jekk jista' jkun f'dan il-qasam, m'għandux ikun hemm divorzju.

Jiġifieri f'oqsma oħra se jkun hemm, imma f'dan il-qasam ma naffordjawx, la separazzjoni, la bonarja, la divorzju, hi x'inhi!

F'dan il-każ iridu jaħdmu flimkien għaliex hekk biss nistgħu niżviluppaw il-ħiliet tan-nies tagħna.

U hemm ħiliet li ma tistax tiżviluppahom fi klassi, ma tistax tiżviluppahom ġo università, ma tistax tiżviluppahom ġo lecture hall, imma trid tiżviluppahom fid-dinja reali.

Is-Sibt li għadda kelli l-opportunità li nqatta' erba' sigħat għall-finali tal-Young Enterprise u minn hawn irrid nirringrazzjahom ħafna.

Il-Young Enterprise ilhom 30 sena jagħmlu ħafna xogħol tajjeb f'pajjiżna, u jien ferħan ħafna li fl-aħħar sentejn, tlieta bdejna programmi tal-Young Enterprise fl-iskejjel tal-Primarja u tas-Sekondarja.

Għaliex ma nistgħux nippretendu li nagħmlu xi 12-il sena fil-klassi ngħidu lit-tfal biex joqogħdu kwieti, ma jitkellmux, jobdu u jagħmlu dak li ngħidulhom aħna, imbagħad f'daqqa waħda se jsiru kritiċi, kreattivi u jieħdu l-inizjattiva.

Allura huwa tajjeb li minn età żgħira, jekk irridu li jkollhom attitudni kritika, jaħsbu u janalizzaw, minbarra s-suġġett tal-etika li daħħalna, li sfortuntament jolqot biss ftit mill-istudenti tagħna, fejn hemmhekk jaħsbu u janalizzaw u jkunu kritiċi, irridu nagħtu programmi kemm nifilħu lill-istudenti tagħna mil-livelli kollha.

Jekk wieħed isegwi ftit l-affarijiet jinduna li xħin tmur fiċ-childcare centres jew fil-kindergarten, it-tfal ikunu għadhom irreverenti lejk – jien ngħid very healthily - u jgħidulek x'jaħsbu, u dak li għandhom jagħmlu, u huma pjuttost kreattivi u kritiċi, imma aktar ma jgħaddi ż-żmien aktar nimmansawhom, aktar nsikktuhom u aktar inġibuhom jikkonformaw.

U aħna għandna bżonn li niżviluppaw il-ħiliet u l-potenzjal tan-nies tagħna f'kull livell.

Se nkompli fuq is-suġġett tal-Young Enterprise.

Jien kultant jiġu ġenituri u jgħiduli li ż-żgħażagħ tagħhom qed jieħdu sehem fi programmi ta' Young Enterprise u issa għandhom l-eżamijiet ukoll, u jistaqsuni jekk jien narahx bħala ħela ta' ħin li jmorru l-Young Enterprise.

Jien ngħidilhom li huwa bil-maqlub.

Jien jinkwetawni dawk il-ġenituri li jaħsbu li dak ħela ta' ħin u li ma jħallux liż-żgħażagħ tagħhom imorru.

Iż-żgħażagħ tagħna għandhom bżonn li jkunu esposti għar-realtajiet minn età kmieni, realtà ta' ħiliet għad-dinja reali kif issolvi problema, kif titgħallem tgħix fir-realtà diffiċli tal-ħajja ta' kuljum.

L-edukazzjoni formali tagħti ċerta preparazzjoni, imma mbagħad għandna bżonn esperjenzi oħrajn bħall-Young Enterprise.

U jien nixtieq li esperjenzi bħal tal-Young Enterprise u, pereżempju, tal-volontarjat u parteċipazzjoni fil-qasam kulturali u fil-qasam sportiv tkun parti integrali mill-esperjenza edukattiva biex tipprepara liż-żgħażagħ tagħna għall-ħiliet.

Dan għaliex hija ċara li l-ekonomija tal-futur… U meta qed nitkellmu dwar ekonomija tal-futur m'aħniex qed nitkellmu dwar nofs is-seklu li ġej, imma bejn sitta u għaxar snin oħra.

Aħna llum qegħdin f'pożizzjoni li flimkien mal-Aġenzija tal-Unjoni Ewropea għal Taħriġ Vokazzjonali (Cedefop), nagħmlu stħarriġ ta' kif inhuma l-livelli ta' ħiliet f'pajjiżna, u din tgħidlek kif inhu l-livell meta mqabbel mal-ekonomija.

Tgħidlek ukoll, pereżempju, x'inhuma l-impiegi li se jinħolqu sas-sena 2030 u l-ħiliet li għandek bżonn għalihom.

Issa l-kompożizzjoni tal-ekonomija qed tinbidel.

Kien hemm żmien fejn kienet qisha piramida, bil-ħiliet avvanzati fuq, imbagħad ftit aktar ħiliet medji fin-nofs, u ħafna ħiliet basiċi fil-qiegħ.

Illum qed tinqaleb ta' taħt fuq, l-ekonomija miexja lejn sitwazzjoni fejn se jkollok bżonn ftit nies ta' ħiliet bażiċi, ħiliet elementari, aktar nies ta' ħiliet medji, imbagħad ħafna u ħafna aktar nies ta' ħiliet aktar avvanzati.

Skont l-iskills panorama ta' Cedefop, jiġifieri x'tip ta' impiegi se jkollna, sas-sena 2030 l-akbar settur fejn se jkollna bżonn l-aktar nies huwa fis-servizzi professjonali, jiġifieri avukati, accountants, nies għas-servizzi finanzjarji u nies li jkunu f'pożizzjoni li jmexxu.

Dawk se jikbru bi 42% sas-sena 2030.

Imbagħad għandek il-qasam tal-provvista tal-enerġija, li dak ukoll trid nies tekniċi fih, u għandek il-qasam amministrattiv, fejn aħna għandna bżonn ħafna nies li kapaċi jmexxu u jorganizzaw xogħol amministrattiv.

Qasam ieħor li s-Cedefop qed tgħid li se jikber – meta nsemmi ċ-ċifra tinkwetani għaliex għandha aspetti oħrajn għas-soċjetà tagħna - huwa l-qasam tal-kostruzzjoni, li se jkollu bżonn 25% tkabbir ta' nies b'ħiliet differenti.

Imbagħad hemm il-qasam edukattiv b'20%, il-qasam tas-servizzi tal-IT bi 15% u l-qasam tal-bejgħ.

Dawn huma kollha oqsma li huma mbassrin li jridu jikbru fiż-żmien li ġej u jitolbu ħiliet partikolari li biex nagħmluhom irid ikollna l-preparazzjoni meħtieġa.

Jien ngħid li kemm fuq livell nazzjonali u anke f'livell Ewropew irridu nitkellmu fuq l-għodda li għandna bżonn għat-taħriġ.

Jien nemmen li l-futur tal-Unjoni Ewropea u ta' pajjiżna jiddependi minn kemm tul il-ħajja aħna kapaċi jkollna żvilupp tal-ħiliet li għandna bżonn għall-ħidma ekonomika ta' pajjiżna.

Ftit ilu attendejt konferenza ta' livell Ewropew fuq il-futur tax-xogħol u minnha ħareġ ċar xi ħaġa li mbagħad ma ġietx enfasizzata.

Fil-fatt dwar dan kelli ċans nitkellem mal-Kummissarju Marianne Thyssen li qaltli li jidher li għandi raġun.

Aħna llum qed nirrealizaw li d-dinja tax-xogħol qed tinbidel, u ħafna mill-poter f'idejn min iħaddem qiegħed jiċċaqlaq għal għand min jaħdem u qed ibiddel xogħlijiet differenti.

Dan qed ikollu riperkussjoni anke fuq it-taħriġ, għax hemm dawk li jħaddmu li qed jgħidu li huma mhux se joqogħdu jħarrġu lin-nies biex imbagħad jibqgħu magħhom sena biss!

Din mhijiex xi ħaġa li tiġri fMalta biss imma qed tiġri anke f'kontinenti oħrajn, fosthom dak Ewropew.

Allura rridu nistaqsu lilna nfusna x'forom, strutturi u programmi ġodda ta' taħriġ għandu jkollna u x'finanzjament irridu għalihom.

U din hija diskussjoni importanti, issa li qed nippjanaw il-baġit li jmiss tal-Unjoni Ewropea, biex nagħmluha possibbli li l-impjegati nfushom jinvestu fihom infushom f'taħriġ u jiġu megħjuna, għaliex bħalissa l-programmi li jeżistu, anke dawk tal-Unjoni Ewropea u dawk li tħaddem Jobsplus, jitolbu bilfors l-intervent ta' min ħaddem.

U jekk min iħaddem ma jridx japplika għal dawn il-fondi, dawn il-fondi jibqgħu ma jintużawx.

U sadanittant min jaħdem u jixtieq iħarreġ lilu nnifsu fil-ħiliet meħtieġa ma jkollux finanzjament biżżejjed.

Għaldaqstant jien ngħid li kemm fuq livell nazzjonali, imma anke fuq livell Ewropew, għandna nanalizzaw u noħorġu bi proposti ta' kif il-fondi għat-taħriġ ikunu jistgħu jitħaddmu direttament mill-impjegati nfushom.

Jekk wieħed jara f'Singapore x'għamlu bl-individual training account isib li inti jkollok somma ta' flus li trid tonfoqha fi programmi akkreditati ta' taħriġ, bil-programmi infushom u anke min jagħtihom irid ikun akkreditat.

Jien naħseb li kemm bħala Malta u kemm bħala Unjoni Ewropea għandna nikkonsidraw bis-serjetà li mmorru f'din id-direzzjoni għaliex se jkollna bżonn għall-firxa differenti ta' ħiliet u attivitajiet ġodda fix-xogħlijiet tagħna.

Ftit ilu kellna preżentazzjoni tajba ħafna mill-kollega tiegħi l-Ministru għall-Finanzi l-Onor.

Edward Scicluna fejn uriena kif l-attività ekonomika f'pajjiżna – u dan huwa sinjal tajjeb tal-ekonomija tagħna – għandha saħħa għax għandha setturi differenti jikkontribwixxu għaliha u mhux xi settur wieħed li qed jiddomina lis-setturi l-oħrajn.

Din hija xi ħaġa li pajjiżna għandu bżonnha, li jkompli jkollu firxa ta' attivitajiet ekonomiċi ġodda, inkomplu naġġornaw il-ħiliet tan-nies tagħna u rridu nkomplu naraw, anke aħna stess kultant, li ma noqogħdux niskru fuq frażijiet li nistgħu nużaw bħal, pereżempju, li rridu nsiru gżira tal-blockchain jew gżira …

Tkun tassew gżira tal-blockchain u gżira ta' dawn it-tip ta' intelliġenza artifiċjali mhux meta inti sempliċement tixtri s-servizz ta' kumpaniji li joffru dik it-teknoloġija jew dawk il-programmi, imma meta lin-nies tiegħek tħarriġhom fil-ħiliet meħtieġa biex dik it-teknoloġija ssir teknoloġija indiġena, issir attività ekonomika indiġena u inti mhux sempliċement konsumatur u qed tixtri x'qiegħed joffri s-suq dinji.

Allura huwa tajjeb li flimkien mas-Segretarju Parlamentari l-Onor.

Silvio Schembri qed naraw li ninvestu anke fit-tfal u fiż-żgħażagħ tagħna biex minn età żgħira nibdew nintroduċuhom, kif diġà qed nagħmlu u rridu nagħmlu ħafna iżjed, fil-blockchain, fl-intelliġenza artifiċjali u anke fir-robotika, għaliex dawn huma l-attivitajiet li se jkollhom bżonn.

Ħalli nagħmluha ċara li filwaqt li qed nitkellmu dwar dan kollu hemm bżonn ħafna li nsaħħu l-Malti, l-Ingliż, il-matematika, ix-xjenza u l-istudji soċjali u umanistiċi, għaliex inkunu qed nagħmlu żball kbir u noħolqu żbilanċ kbir fil-formazzjoni tan-nies tagħna jekk inkunu qed nimbottawhom biss biex jiksbu l-ħiliet tekniċi li għandhom bżonn bla ma nagħtu kas anke l-formazzjoni umanistika u morali tagħhom.

Jien nsostni li anke minn età żgħira lit-tfal irridu ngħidulhom li rriduhom jirnexxu, imma jridu jirnexxu anke b'mod etiku, mhux biss jirnexxu jew jagħmlu l-qligħ, imma li jagħmlu l-affarijiet sewwa u għall-ġid.

Għalhekk irrid nerġa' ngħid li meta nitkellmu fuq ix-xogħol ma nkunx irrid nitkellem fuq is-suq tax-xogħol, imma nkun irrid nitkellem fuq il-qasam tax-xogħol, għax għandna aspetti tal-ħaddiema tagħna … Jien ma naqbilx ma' ċerti dikjarazzjonijiet li saru llejla - għax mhumiex korretti - li l-ħaddiema tagħna huma fost l-inqas li kellhom żieda jew li l-ħaddiema tagħna jinsabu fost l-agħar.

L-ewwel nett, żgur li f'kull qasam huma aħjar milli konna sitta, seba' snin ilu, però rridu nkomplu naħdmu sabiex inkomplu ntejbu l-qagħda tagħhom.

Imma jekk wieħed jara anke x-xejra ta' kif żdiedu l-pagi, bħala xejra l-pagi żdiedu, il-pagi ssaħħu, anke mal-medja Ewropea.

Iva, għandna oqsma li rridu nkomplu naħdmu fuqhom bis-saħħa.

Jien li jinkwetani huwa li ż-żgħażagħ li għad għandna li mhumiex fix-xogħol jew fl-edukazzjoni ħafna minnhom huma żgħażagħ li għandhom anke problemi personali u problemi psikoloġiċi, u allura rridu ngħinuhom jindirizzaw dawk il-problemi qabel ma huma stess ikunu motivati biex jidħlu fid-dinja tax-xogħol.

Jien naħseb li l-akbar traġedja hi li minħabba ċ-ċirkostanzi li jkunu fihom tara żgħażagħ li minn età żgħira tintfielhom il-fjamma tal-ħajja fihom.

Li minn età żgħira trid veru tagħmel xogħol kbir biex terġa' timmotivahom hija sfida kbira, imma rridu nkomplu nagħmluha.

Kif qal il-kollega tan-naħa l-oħra, huwa tajjeb li nbiddlu l-liġijiet u li nagħmlu l-programmi ta' taħriġ, imma rridu nkomplu naħdmu ħafna biex inbiddlu l-mentalità u l-imġiba.

Pereżempju, qasam ċar li għalkemm imxejna 'l quddiem fih naħseb li xorta għad fadal ħafna u ħafna x'nagħmlu huwa x-xogħol għall-persuni b'diżabbiltà.

Daħħalna ħafna iktar persuni fid-dinja tax-xogħol milli qatt kellna qabel, u nieħu gost ngħid li kien hemm żgħażagħ diżabbli li kienu qatgħu qalbhom tant li lanqas biss kienu jirreġistraw u daħħalniehom fid-dinja tax-xogħol.

Imma xorta għad fadal x'nagħmlu, u fost l-iktar oqsma li għadna lura fihom u li għadna m'għarafniex il-potenzjal tagħhom hemm dawn iż-żgħażagħ awtistiċi li jkunu kapaċi ħafna biex jagħmlu ċertu xogħol fl-oqsma tal-IT.

Imma f'pajjiżna għadna xorta ma rnexxielniex nimmotivaw biżżejjed lil min iħaddem b'xogħol ieħor li rridu nagħmlu ta' taħriġ biex dawn insibulhom xogħol li jkun produttiv u kreattiv u jkun xogħol li kapaċi jagħmlu.

Naħseb li rridu nkomplu nagħmlu dak kollu li nistgħu fil-qafas ta' żvilupp sostenibbli.

Jiġifieri huwa importanti ħafna li nsaħħu l-ekonomija, li ntejbu l-kondizzjonijiet tax-xogħol, li naħdmu dwar id-diffikultà li toħloq soċjetà ta' nies minn kulturi u tradizzjonijiet differenti sabiex iġġibhom jgħixu flimkien.

Din aħna qed inħossuha ħafna anke fil-qasam tal-edukazzjoni, għax dawn ovvjament iġibu t-tfal magħhom u hemmhekk qed naraw din ir-realtà kemm iġġib sfidi magħha.

Imma m'hemmx triq oħra ħlief li naħdmu biex nitgħallmu ngħixu flimkien u rridu nagħmlu dan bl-aħjar mod biex mhux biss, nerġa' ngħid, noħolqu l-ġid ….

Aħna m'aħniex qed noħolqu l-ġid għall-istatistika tal-Fond Monetarju Internazzjonali jew għall-Bank Dinji, jew biex il-Eurostat jirrapporta li kellna tkabbir ta' 6.5%, jew biex ngħidu li l-qasam tax-xogħol kompla jiżdied b'7% fil-qasam tas-settur privat u 2% fil-qasam tas-settur pubbliku.

L-ekonomija qiegħda hemm għan-nies u allura rridu noħolqu l-ġid, irridu noħolqu l-impjiegi, imma rridu naraw li jkun hemm il-kondizzjonijiet tax-xogħol, ikun hemm il-kwalità tal-ħajja, fejn is-soċjetà tagħna ssir iżjed umana u tittratta aktar bl-akbar dinjità lin-nies kollha li jgħixu f'dawn il-gżejjer.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Il-mistoqsija hija li l-Kamra tapprova l-Estimi tad-Dħul u Infiq ta' Jobsplus għas-sena 2019.

L-ISPEAKER: Ladarba ntalbet votazzjoni din tittieħed f'data li tiġi komunikata aktar 'il quddiem u dan skont il-ftehim milħuq fil-Kumitat Permanenti dwar ix-Xogħol tal-Kamra li ltaqa' llum stess is-6 ta' Mejju, 2019.

Sar il-ħin għall-Aġġornament u nsejjaħ lill-Ministru Evarist Bartolo.

AĠĠORNAMENT

EVARIST BARTOLO: Sur President, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal għada t-Tlieta, 7 ta' Mejju 2019, fl-4.00 p.m. b'din l-aġenda:

Mozzjonijiet

Estimi ta' dħul u nfiq tal-Korporazzjoni għas-Servizzi tal-Ilma għas-sena 2019.

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi biex jemenda l-Att dwar it-Trattament Xieraq tal-Annimali – Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar l-Avukat tal-Istat – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Kompetizzjoni u l-Att dwar l-Affarijiet tal-Konsumatur u Liġijiet oħra – Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar Żoni Ħielsa f'Malta – Tielet Qari; u

Estimi ta' dħul u nfiq ta' Jobsplus għas-sena 2019 – Votazzjoni.

Abbozz ta' Liġi dwar l-Awtorità għall-Iżvilupp Reġjonali ta' Għawdex – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili u l-Kodiċi Kriminali – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Protezzjoni tal-Minuri (Ħarsien Alternattiv) – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Patrimonju Kulturali – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Kremazzjoni - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi biex jemenda Diversi Liġijiet (Riforma dwar il-Pensjonijiet) - Kumitat Permanenti.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

ROBERT CUTAJAR: Sur President, ħassejt li - b'obbligu doppju, biex ngħid hekk - kemm bħala kelliem għall-Oppożizzjoni responsabbli mill-kunsilli lokali kif ukoll bħala Deputat li ġej mit-Tnax-il Distrett, u allura fih hemm ukoll il-lokalità ta' San Pawl il-Baħar, li għandi nieħu l-ħin ta' dan l-Aġġornament biex tiġi reġistrata wkoll f'din il-Kamra l-verità tal-fatti ta' dak li fil-verità seħħ u għadu jseħħ f'San Pawl il-Baħar.

Bħal donnu l-Gvern jinsab determinat li hu u l-esponenti tiegħu ma jitilfux okkażjoni waħda biex jipprovaw joskuraw lill-Kunsill Lokali ta' San Pawl il-Baħar.

Ma jitilfux okkażjoni waħda, esponent wieħed wara l-ieħor, inkluż il-Prim Ministru, is-Segretarju Parlamentari u anke diversi Ministri u kelliema oħrajn, li f'kull okkażjoni fejn ikun hemm il-cameras, midja soċjali jipprovaw ukoll joskuraw lil dan il-kunsill lokali.

Li ma jintqalx, però, mill-esponenti tal-Gvern tal-Partit Soċjalista huwa minn fejn tlaqna, it-tfixkil u kif b'mod intenzjonat il-Kunsill Lokali ta' San Pawl il-Baħar f'dawn l-aħħar snin ma tħalliex jiffunzjona.

U dan għaliex kien hemm intenzjoni minn min għamel minn kollox biex jipprova jaħtaf dan il-kunsill, anke jekk fl-aħħar elezzjoni tal-kunsill lokali li saret f'San Pawl il-Baħar b'mod ċar ir-residenti taw fiduċja assoluta lill-kandidati f'isem il-Partit Nazzjonalista.

Meta qed nitkellem fuq San Pawl il-Baħar qed nirreferi wkoll għax-Xemxija, il-Qawra, Buġibba u anke Burmarrad u l-Wardija.

Naħseb li hawnhekk irridu wkoll nirrikonoxxu dak li seħħ u għadu qiegħed iseħħ, għaliex fl-aħħar mill-aħħar mhux qiegħed ibati l-Partit Nazzjonalista - dak qiegħed hawn biex niddefendu kull fejn ikun hemm il-bżonn - però hija ħasra li minħabba min kien wara t-tfixkil intenzjonat kienu biss qegħdin ibatu r-residenti ta' San Pawl il-Baħar.

Illum, għax ninsabu lejlet l-elezzjoni, qed jipprovaw jitfgħu fuq 'l hekk imsejħa "inkompetenza fit-tmexxija tal-Kunsill Lokali ta' San Pawl il-Baħar".

Mhux qiegħed jingħad, però, kemm kienu l-okkażjonijiet li l-Kunsill kien se jipprova jieħu deċiżjoni fl-interess tar-residenti u b'mod intenzjonat u, ngħid jien, irresponsabbli u żgur mhux fl-interess tar-residenti, kien hemm min iddeċieda li waqt laqgħat madwar il-mejda tal-Kunsill Lokali telaq 'il barra biex tieqaf ħesrem il-laqgħa ta' dak il-kunsill f'dik il-ġurnata għax imbagħad ma jkunx hemm il-quorum li titlob il-liġi.

Kienu diversi dawn l-episodji!

Illum fuq il-midja soċjali min għandu l-intenzjoni li jipprova jitfa' wkoll dubji fuq it-tmexxija ta' San Pawl il-Baħar naħseb li qiegħed jieħu din l-okkażjoni biex jagħmel dan, meta ninstabu lejlet elezzjoni oħra fil-lokalità ta' San Pawl il-Baħar.

Allura mhux ġust li wieħed imur fuq il-midja soċjali jew waqt xi konferenza tal-aħbarijiet u jipprova jagħti l-impressjoni li bħal donnu jaħti biss il-Partit Nazzjonalista għal dak li hemm għaddej, u li ilu għaddej, f'San Pawl il-Baħar.

Sur President, dan qed isir b'mod malinn u intenzjonat sabiex joskuraw u jitfgħu dell ikrah it-tmexxija li bdiet is-Sindku Graziella Galea, u llum Ann Fenech, li t-tnejn li huma sabu tfixkil kontinwu u ma tħallewx li jkunu huma fl-interess tar-residenti li jieħdu d-deċiżjonijiet li kien jistħoqqilhom ir-residenti kollha ta' San Pawl il-Baħar.

Kien hemm episodji fejn rajna proprju mumenti partikolari biex jittieħdu deċiżjonijiet u jkun hemm min ilebbet 'il barra.

Huwa tajjeb li n-nies ikunu jafu u jkunu jafu wkoll li anke fejn għandu x'jaqsam mat-toroq …

U se nkun qiegħed nagħti spjegazzjoni, għaliex anke l-Ministru Ian Borg, meta ftit tal-ġranet ilu mar u tkellem dwar dik li kellha tkun stqarrija fit-13 ta' April, 2019 qal li l-Gvern ser ikompli bil-ħidma tiegħu fit-toroq ta' Buġibba, l-Qawra u l-inħawi.

U dakinhar il-Ministru semma 17-il triq.

Ovvjament il-Ministru dakinhar naqas li jgħid x'kien għaddej bejn Infrastruttura Malta u l-Kunsill Lokali ta' San Pawl il-Baħar, naqas li jgħid dak li Infrastruttura Malta kitbet lill-Kunsill Lokali biex isiru dawn is-17-il triq.

Imma trid tkun ma tafx tistħi biex tmur toħroġ stqarrija għall-istampa u ssemmi dawn is-17-il triq, issemmihom b'isimhom, però ma tgħidx li Infrastruttura Malta talbet is-somma ta' aktar minn €1 miljun biex il-Kunsill Lokali jgħaddihom b'mod immedjat lill-istess Infrastruttura Malta.

Iktar minn hekk, kontra l-prassi fil-mod kif jaħdem il-procurement relatat mal-obbligi tal-kunsill lokali meta jiġu biex jagħmlu x-xogħlijiet, meta jiġu biex jagħtu xi tenders jew xogħlijiet oħrajn … Jien irrid nara fejn qatt ikollok entità governattiva, u f'dan is-sens allura qed nipponta wkoll subgħajja lejn dak li għamlet Infrastruttura Malta, li talbet il-ħlas ta' aktar minn €1 miljun qabel ma nbeda x-xogħol.

Infrastruttura Malta talbet lill-Kunsill Lokali ta' San Pawl il-Baħar iħallas somma mhux żgħira qabel ma saħansitra nbeda x-xogħol.

U mhux hekk biss, u se nikkwota ukoll parti minn korrispondenza li ċ-Chief Executive Officer, l-Inġinier Fredrick Azzopardi bagħat lis-Segretarja Eżekuttiva.

Din tgħid hekk:

Hekk qalilhom lis-Segretarja u lis-Sindku s-Sur Azzopardi, li huwa wkoll is-CEO, li ried il-ħlas qabel ma jsir ix-xogħol fuq l-imsemmija toroq!

Dan mhux qed nitkellmu dwar xi €100 jew xi €1000, safejn tippermetti l-liġi li wieħed iħallas ukoll b'direct order.

Le, it-talba oriġinali li riedet bil-quddiem Infrastruttura Malta kienet ta' €1.5 miljun!

Ara ftit din Infrastruttura Malta li ddiskutejna f'din il-Kamra, li bħal donnu l-Ministru ried jagħtina l-impressjoni li se tkun qed tonfoq il-famużi €700 miljun f'seba' snin!

Il-Partit Laburista, il-Partit Soċjalista llum fil-gvern, għall-buzzwords, għall-mod kif idawwar …

U anke f'dan il-każ iħobb juża frażi partikolari "bla preċedent"!

Borg ngħidlu li veru bla preċedent għaliex qatt ma smajna li entità governattiva titlob aktar minn €1 miljun lil kunsill lokali partikolari.

L-iktar ħaġa skandaluża però hija li titlob li jingħata l-ħlas minn qabel.

Naħseb li r-responsabbiltà għandha tkun minn Infrastruttura Malta, li tagħti l-eżempju hi u mhux isir il-ħlas qabel ma jsir ix-xogħol.

Iktar minn hekk, fil-13 ta' April tal-2019 il-Gvern ħareġ stqarrija, kif għedtilkom ftit tal-ħin ilu, u ma kienx fiha linja waħda mill-Ministru konċernat, mid-Dipartiment, mill-Ministeru, minn Infrastruttura Malta fejn jirrikonoxxu li l-flus għal dawn it-toroq qed jinħarġu wkoll mill-Kunsill Lokali ta' San Pawl il-Baħar.

Ejjew nagħtuhulu l-kredtu lill-Kunsill Lokali ta' San Pawl il-Baħar!

Ejjew ngħidu l-fatti kif seħħew!

Ejjew ngħidu li l-Kunsill Lokali ta' San Pawl il-Baħar ilu għal aktar minn sena jiġri wara l-kuntratturi biex jibda x-xogħol f'dawk l-istess toroq li permezz ta' Infrastruttura Malta, b'sempliċement erba' linji f'email, riedu l-flus minn qabel biex ix-xogħol jibda immedjatament.

U Alla jbierek, wara li tkellmet Infrastruttura Malta, it-Tnejn filgħodu tfaċċaw numru ta' kuntratturi, li ltaqgħu fejn il-ground tal-futbol tas-Sirens biex hemmhekk ukoll marru jagħmlu dawn it-toroq.

Għaliex dawn il-kuntratturi, li kienu qed jagħmlu xogħol ieħor - m'għandi l-ebda problema mal-kuntratturi u nirrikonoxxi x-xogħol li huma qed jagħmlu … Però għaliex il-Ministru, Transport Malta sena u nofs ilu, u Infrastruttura Malta fl-aħħar xhur, m'għenux lill-kunsill lokali?

Il-kuntratturi, bir-raġun, lill-kunsilli lokali qalulhom diversi drabi li ma jistgħux jinqalgħu minn fuq il-lant tax-xogħol biex imorru jagħmlu x-xogħol f'San Pawl il-Baħar għax il-gvern tahom xogħol f'postijiet oħrajn, għaliex il-Gvern, permezz ta' Transport Malta dakinhar u llum Infrastruttura Malta, qiegħed jagħtihom xogħol ieħor f'lokalitajiet oħrajn.

Imma dakinhar San Pawl il-Baħar għall-Ministru Ian Borg u għal Infrastruttura Malta ma kienx urġenti, ma kienx prijorità l-interess tar-residenti ta' San Pawl il-Baħar, tal-Qawra, ta' Buġibba, tax-Xemxija, ta' Burmarrad u tal-Wardija!

Qed ngħid dan biex in-nies jifhmu li filwaqt li qed jintefa' kontinwament dell ikrah mill-Gvern u minn esponenti tiegħu fuq il-Kunsill Lokali ta' San Pawl il-Baħar, il-Gvern ma qalilna qatt kemm kien hemm kunsilliera li fixklu biex dan ix-xogħol u xogħol ieħor fl-interess tar-residenti ma jsirx.

Irrid ngħid ukoll li qabel ma nbeda x-xogħol Infrastruttura Malta baqgħet tinsisti, u l-Kunsill Lokali għax ħa deċiżjoni li kien ilu jipprova jieħu għal aktar minn sena biex isib kuntratturi u koperazzjoni mill-Gvern biex imorru jsiru dawn it-toroq, il-kunsill lokali spiċċa għadda fil-kont tal-BOV li għandha Infrastruttura Malta s-somma ta' €0.5 miljun.

Il-Gvern, permezz ta' Infrastruttura Malta, beda l-ewwel lott, ir-residenti twebblu li kienu se jsiru l-ewwel lott u jmorru għat-tieni lott.

X'ġara fl-aħħar sigħat?

Kien hemm kunsillier f'isem il-Partit Soċjalista li informa lill-kunsill …

Issa ma nafx jekk hux b'mod uffiċjali jew le, imma r-realtà hija din li qed ngħid jien illum, li x-xogħol waqaf ħesrem f'San Pawl il-Baħar.

Tafu għaliex?

Kumbinazzjoni, kemm aħna onesti fejn irridu!

Għax in-nies qed jgħiduli li x-xogħol qed isir għax waslet l-elezzjoni!

Mur obsor, il-Partit Soċjalista kemm hu onest, kemm hu umli, kemm ma jimxix li jipprova jaġevola lin-nies lejlet l-elezzjoni!

San Pawl il-Baħar ra żejjed!

F'San Pawl il-Baħar tneħħew l-inġenji biex ma jkomplux isiru x-xogħlijiet fl-interess tar-residenti.

U allura jien obbligat li kull min qed isegwina, anke jekk hawn il-midja qed issegwi, li jiġi rapportat il-fatt li l-Kunsill Lokali b'responsabbiltà, minkejja t-tfixkil intern fi ħdanu, iż-żewġ sindki Nazzjonalisti li kellna f'San Pawl il-baħar, nerġa' ngħid, Graziella Galea u llum Anne Fenech, sabu tfixkil kontinwu.

Irrid infakkar u ntenni biex inkun ċert li fehem kulħadd li l-Kunsill Lokali pprova li jmur biex jagħmel dawn it-toroq imma ma sabx koperazzjoni.

Issa, proprju fid-data li indikajt, fil-13 ta' April, il-Gvern sab erba' kuntratturi biex jibdew ix-xogħol, però meta ġejna biex immorru għat-tieni lott sfortunatament il-Gvern iddeċieda, għax ried jimxi bl-etika u bil-governanza tajba, li qabel l-elezzjoni ma nagħmlux xogħlijiet, biex in-nies ma jgħidux hekk!

Kellu bżonn mexa hekk qabel l-aħħar elezzjoni u l-favuri li għamel għax kienet waslet l-elezzjoni, kontra l-prassi u kontra l-etika, li meta titħabbar id-data tal-elezzjoni jieqfu l-promozzjonijiet oxxeni, l-impjiegi mal-gvern u elf ħaġa oħra!

Imma għar-residenti ta' San Pawl il-Baħar waqqafhom ix-xogħlijiet li qed jagħmel il-Gvern!

Irrid ngħid ukoll li anke fil-lista li semma l-Ministru fl-istqarrija li jien ikkwotajt, sal-lum, għad hemm toroq li għadhom ma sarux.

It-toroq li ma sarux suppost saru għax kienu indikati f'din l-istqarrija, però, ovvjament, il-Gvern għoġbu li għal darb'oħra jitfa' t-tort fuq il-Kunsill Lokali ta' San Pawl il-Baħar, waqqaf ħesrem milli jkompli x-xogħlijiet li kien ta l-kelma li se jagħmel, biex issa r-residenti se jibqgħu jkantaw 'l-Aida' u jibqgħu jgħixu f'toroq li mhumiex aċċettabbli li jgħixu hihom illum fl-2019.

Ejjew inkunu ċari, għax il-Gvern anke hawnhekk qed jipprova jitfa' t-tort fuq numru ta' kunsilli lokali.

Il-Gvern ħalef li jrid jieħu akkost ta' kollox il-Kunsill Lokali ta' San Pawl il-Baħar u anke din il-mossa ilha intenzjonata biex jipprova jaħtaf il-Kunsill Lokali.

Dakinhar, meta aħna l-Partit Nazzjonalista morna fil-qorti biex nissalvagwardaw l-interess ta' dik id-deċiżjoni demokratika li biha n-nies ta' San Pawl il-Baħar għażlu min kellu jmexxihom, b'numru ta' tentattivi biex insolvu fl-interess tar-residenti dak li kien għaddej f'San Pawl il-Baħar, kien hemm ukoll esponenti tal-Gvern li kienu qalu li se jieħdu passi kontra min qed ifixkel.

Nistaqsi jekk itteħdux passi, jekk min kien il-perċimes fost dawk in-nies kollha li kien hemm illum huwiex se jerġa' jikkontesta jew le l-elezzjoni tal-kunsill lokali.

Għax skont il-Partit Soċjalista, f'dak iż-żmien li kienu għaddejjin dawn il-problemi u l-kunsill naqas li jiffunzjona għax kien hemm intenzjoni li jfixklu … Hawnhekk nistaqsi jekk il-kelma li kienu taw esponenti ewlenin fi ħdan il-Partit Soċjalista marrux lura minnha u ħallew lil min fixkel l-operat tal-kunsill lokali jerġa' jikkontesta llum!

Lejlet l-elezzjoni tal-kunsill lokali fuq il-midja soċjali kulħadd irid jilgħabha tal-pampalun favur ir-residenti, kulħadd imur jitfa' esponenti tal-Partit Soċjalista, bħal donnu li dawn qegħdin jagħmlu dak kollu possibbli … Insew kemm fixklu f'dawn l-aħħar snin biex ma jitteħdux deċiżjonijiet, biex ċerti tenders ma jingħatawx u b'hekk ma jkunx jista' jitkompla x-xogħol kif kellhom dritt ir-residenti ta' San Pawl il-Baħar, ix-Xemxija, Burmarrad, il-Qawra u Buġibba.

Il-Partit Nazzjonalista konxju minn dan l-interess malinn li kellhom numru ta' individwi biex joskuraw lill-kunsill ta' San Pawl il-Baħar.

Illum qed narawhom ukoll imorru f'kull okkażjoni li jkollhom biex ifixklu.

Issa għax aħna Oppożizzjoni pożittiva, proprju ftit sigħat ilu nidejna l-programmi elettorali.

U la qed nitkellem fuq San Pawl il-Baħar tajjeb li ngħidu x'qegħdin nipproponu jekk ir-residenti ta' San Pawl il-Baħar jerġgħu jagħtuna l-fiduċja.

Għal San Pawl il-Baħar għandna taħlita ta' kandidati b'esperjenza u kandidati ġodda.

Aħna konxji mill-mod kif kiber San Pawl il-Baħar; illum hemm madwar 27,000 persuna eliġibbli għall-vot, li minnhom hemm aktar votanti ta' nazzjonalità barranija milli Maltin.

Il-Partit Nazzjonalista, anke mill-Oppożizzjoni, konxju minn dan il-fatt u għax jinteressana l-ġid komuni f'San Pawl il-Baħar - meta aħna ngħidu "soċjetà li jimpurtaha" din mhijiex buzzword għall-Partit Nazzjonalista, imma hija dikjarazzjoni li nemmnu fiha - illum ħabbarna numru ta' proposti fil-lokalitajiet kollha, però b'mod partikolari għal San Pawl il-Baħar.

Aħna, bħala Oppożizzjoni mmexxija mill-Kap tal-Oppożizzjoni l-Onor.

Adrian Delia, konxji mill-fatt li rridu naraw kif nistgħu nindirizzaw il-problemi li qegħdin dejjem jikbru fil-Qawra u Buġibba, fosthom nuqqas ta' responsabbiltà minn ċerti individwi li jaħsbu li jistgħu jagħmlu li jridu, ngħidu aħna joħorġu l-iskart goff u skart ieħor kif u meta jridu.

Aħna qegħdin nitolbu wkoll lill-Gvern biex l-infurzar, anke f'San Pawl il-Baħar, jerġa' jgħaddi f'idejn il-kunsilli lokali.

Dan huwa Gvern li ma jemminx fil-kunsilli lokali bil-fatti.

Sena wara sena, dan il-Gvern b'mod konsistenti naqas li bis-serjetà jagħtihom aktar responsabbiltajiet.

Għalhekk qegħdin nitolbu li l-inforzar jerġa' jgħaddi għand il-kunsilli lokali.

Sur President, aħna konxji mill-fatt li l-kriminalità fil-Qawra u Buġibba reġgħet qed tiżdied.

Fl-aħħar ġimgħat għamilt mistoqsija parlamentari dwar iż-żieda fis-serq minn karozzi, minn ħwienet u minn residenzi f'San Pawl il-Baħar u l-Qawra.

Bħala Oppożizzjoni llum ressaqna proposta biex il-community policing jidħol f'San Pawl il-Baħar b'kordinament bejn il-Kunsill Lokali u l-Pulizija.

Tlabna wkoll li jidħol it-tourism policing f'San Pawl il-Baħar.

Barra minn hekk, jekk in-nies ta' San Pawl il-Baħar jafdaw lill-Partit Nazzjonalista fit-tmexxija għall-ħames snin li ġejjin, qegħdin ngħidu li fil-Qawra u Buġibba għandu jinfetaħ sub-office tal-Kunsill Lokali biex nersqu aktar viċin in-nies tal-Qawra u Buġibba, fejn il-popolazzjoni qiegħda tikber bis-sigħat.

Sur President, se nieqaf hawnhekk però jkollna ċans inkomplu nikxfu l-qerq u l-ingann tal-Partit Soċjalista, illum fil-Gvern, u kemm fixkel f'dawn l-aħħar snin biex jasal għall-iskop aħħari li jipprova jisraq it-tmexxija tal-Kunsill Lokali ta' San Pawl il-Baħar.

Nirringrazzjak.

PUNT IMQAJJEM MILL-KAP TAL-OPPOŻIZZJONI

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-Kap tal-Oppożizzjoni.

ADRIAN DELIA (Kap tal-Oppożizzjoni): Sur President, dalgħodu kien hemm artiklu fuq ġurnal lokali dwar id-dikjarazzjoni tal-assi tiegħi.

Jien kont weġibt il-mistoqsijiet kollha u għedt li għamilt id-dikjarazzjonijiet kollha mitluba taħt dik id-dikjarazzjoni u nixtieq li l-Ispeaker jagħmel dak kollu li huwa neċessarju biex jara li fil-fatt jien hekk għamilt.

L-ISPEAKER: Għadduli l-informazzjoni kollha dwar id-domandi li rrispondejt u dak li hemm miktub.

Ovvjament, il-liġi tagħtini poteri limitati f'dak li huwa depożitu tad-dikjarazzjoni, però nara fuqha u nagħtik it-tweġiba.

(Onor. Membri: No) Il-Kamra hija aġġornata għal għada t-Tlieta, 7 ta' Mejju 2019, fl-4.00 p.m. bl-aġenda kif ikkomunikata mill-Ministru.

Fis-7.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

KUNSILL LOKALI SANTA VENERA – FINANCIAL STATEMENTS

L-ONOR.

CLAUDIO GRECH staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-aħħar sett ta' financial statements tal-Kunsill Lokali ta' Santa Venera?

OWEN BONNICI (Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali): Kopja tal-aħħar sett ta' Audited Financial Statements tal-Kunsill Lokali ta' Santa Venera tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

KUNSILL LOKALI BELT VALLETTA – XOGĦLIJIET INFRASTRUTTURALI

L-ONOR.

CLAUDIO GRECH staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-lista ta' xogħlijiet infrastrutturali li wettaq il-Kunsill Lokali tal-Belt Valletta fis-sena 2018 u għal kull biċċa xogħol jgħid:

a) fejn sar ix-xogħol;

b) fiex kienet tikkonsisti;

c) tlestiex ix-xogħol;

d) meta sar ix-xogħol;

e) kemm sewa x-xogħol;

f) min wettaq ix-xogħol; u

g) il-mod kif intgħażel min wettaq ix-xogħol?

OWEN BONNICI: Ninsab infurmat mill-Kunsill Lokali tal-Belt Valletta li ma kien hemm l-ebda xogħol infrastrutturali mwettaq minnu matul l-2018.

KUNSILL LOKALI FLORIANA – XOGĦLIJIET INFRASTRUTTURALI

L-ONOR.

CLAUDIO GRECH staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-lista ta' xogħlijiet infrastrutturali li wettaq il-Kunsill Lokali tal-Floriana fis-sena 2018 u għal kull biċċa xogħol jgħid:

a) fejn sar ix-xogħol;

b) fiex kienet tikkonsisti;

c) tlestiex ix-xogħol;

d) meta sar ix-xogħol;

e) kemm sewa x-xogħol;

f) min wettaq ix-xogħol; u

OWEN BONNICI: Hawn taħt hawn tabella bl-informazzjoni mitluba kif komunikata lili.

KUNSILL LOKALI MARSA – XOGĦLIJIET INFRASTRUTTURALI

L-ONOR.

CLAUDIO GRECH staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-lista ta' xogħolijiet infrastrutturali li wettaq il-Kunsill Lokali tal-Marsa fis-sena 2018 u għal kull biċċa xogħol jgħid:

a) fejn sar ix-xogħol;

b) fiex kienet tikkonsisti;

c) tlestiex ix-xogħol;

d) meta sar ix-xogħol;

e) kemm sewa x-xogħol;

f) min wettaq ix-xogħol; u

KUNSILL LOKALI PIETÀ – XOGĦLIJIET INFRASTRUTTURALI

L-ONOR.

CLAUDIO GRECH staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-lista ta' xogħlijiet infrastrutturali li wettaq il-Kunsill Lokali tal-Pietà fis-sena 2018 u għal kull biċċa xogħol jgħid:

a) fejn sar ix-xogħol;

b) fiex kienet tikkonsisti;

c) tlestiex ix-xogħol;

d) meta sar ix-xogħol;

e) kemm sewa x-xogħol;

f) min wettaq ix-xogħol; u

OWEN BONNICI: Hawn taħt hawn tabella l-informazzjoni mitluba kif komunikata lili.

KUNSILL LOKALI SAMTA VENERA – XOGĦLIJIET INFRASTRUTTURALI

L-ONOR.

CLAUDIO GRECH staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-lista ta' xogħlijiet infrastrutturali li wettaq il-Kunsill Lokali ta' Santa Venera fis-sena 2018 u għal kull biċċa xogħol jgħid:

a) fejn sar ix-xogħol;

b) fiex kienet tikkonsisti;

c) tlestiex ix-xogħol;

d) meta sar ix-xogħol;

e) kemm sewa x-xogħol;

f) min wettaq ix-xogħol; u

OWEN BONNICI: Ninsab infurmat mill-Kunsill Lokali ta' Santa Venera li matul l-2018 sar xogħol fi Triq il-Qalb Imqaddsa li kien jikkonsisti f'asfaltar u bankini.

Ix-xogħol tlesta u ġie jiswa €39,088,31.

Ix-xogħol twettaq minn Central Asphalt wara li nħareġ tender.

ATT DWAR L-IMMIGRAZZJONI – PERMESS GĦAL RESIDENZA

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Intern u Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid mis-sena 2008 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari, kemm-il permess għal residenza maħruġ skont l-Att dwar l-Immigrazzjoni (Kap. 217 tal-Liġijiet ta' Malta) ġie revokat?

Jista' jgħid għal kull permess li ġie revokat, x'kienet r-raġuni jew raġunijiet għar-revoka tal-permess?

MICHAEL FARRUGIA: Nitlob lill-Onor.

Interpellant sabiex jagħmel din il-mistoqsija parlamentari lill-Ministru kkonċernat.

UFFIĊJALI PRINĊIPALI TAL-IMMIGRAZZJONI – UFFIĊJALI PUBBLIĊI

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Intern u Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid min huma l-uffiċjali pubbliċi li huma awtorizzati mill-Uffiċjal Prinċipali tal-Immigrazzjoni sabiex f'ismu jeżerċitaw jew jaqdu xi setgħat jew dmirijiet mogħtija lilu bis-saħħa tal-Att dwar l-Immigrazzjoni (Kap. 217 tal-Liġijiet ta' Malta)?

Jista' jgħid ukoll għal kull waħda mill-imsemmija persuni, x'setgħat jew dmirijiet ġew awtorizzati li jeżerċitaw jew jaqdu?

MICHAEL FARRUGIA: Ninsab infurmat li bis-Saħħa tal-Artikolu 3 tal-Kapitlu 217 tal-Liġijiet ta' Malta (Att dwar l-Immigrazzjoni) kull persuna stazzjonata fis-sezzjoni tal-Ispecial Branch tal-Korp tal-Pulizija hija awtorizzata teżerċita, jew taqdi f'isem l-Uffiċjal Prinċipali tal-Immigrazzjoni, kwalunkwè setgħat jew dmirijiet skont l-istess Att jew regolamenti magħmula bis-saħħa tiegħu.

ĊIRKULARI GĦAL TNEĦĦIJA TA' AFFARIJIET RELIĠJUŻI

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja sħiħa taċ-ċirkolari li nħarġet nhar is-6 ta' April 2019 fid-Dipartiment għall-Kura Primarja u li permezz tagħha ġie ordnat li kwalunkwe oġġetti jew xbihat reliġjużi (inkluż santi mwaħħlin mal-ħajt) għandhom jitneħħew mill-Kliniċi (Bereġ) tal-Gvern u/jew miċ-Ċentri tas-Saħħa?

CHRIS FEARNE (Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li d-dokument imsemmi minnu tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

Ninfurmah ukoll li din iċ-ċirkulari kienet ġiet irtirata fuq ordni diretta tiegħi.

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid mis-sena 2013 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari, kemm-il mandat ta' arrest Ewropew ġie esegwit f'Malta?

Jista' jgħid għal kull wieħed mill-imsemmija mandati ta' arrest Ewropew, x'kienet l-età, is-sess u n-nazzjonalità tal-persuna li kontra tagħha nħareġ il-mandat ta' arrest Ewropew?

Jista' jgħid għal kull wieħed mill-imsemmija mandati ta' arrest Ewropew, liema pajjiż ħareġ il-mandat ta' arrest Ewropew u x'kien ir-reat jew ir-reati li dwaru nħareġ il-mandat ta' arrest Ewropew?

OWEN BONNICI: Mill-2013 sas-26 ta' April 2019 fil-Qorti ta' Malta daħlu 83 mandat ta' arrest Ewropew skont it-tabella annessa.

Mill-istess tabella jirriżulta l-età, is-sess, in-nazzjonalità tal-persuna li kontra tagħha nħareġ il-mandat ta'arrest Ewropew, kif ukoll ir-reat.

Quddiem il-Qorti ta' Għawdex kien hemm mandat ta' arrest Ewropew wieħed, li ma nżammitx statistika dwaru.

L-eżekuzzjoni ta' mandat ta' arrest Ewropew issir mill-Pulizija u l-Qorti ma jkollhiex informazzjoni f'dan ir-rigward.

*Ara t-tabella fl-aħħar tad-dokument.

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Intern u Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid mis-sena 2013 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari, kemm-il mandat ta' arrest Ewropew ġie esegwit f'Malta?

Jista' jgħid għal kull wieħed mill-imsemmija mandati ta' arrest Ewropew x'kienet l-età, is-sess u n-nazzjonalità tal-persuna li kontra tagħha nħareġ il-mandat ta' arrest Ewropew?

MICHAEL FARRUGIA: Ninsab infurmat li mis-sena 2013 sal-15 ta' April 2019, l-ammont ta' mandati ta' arrest Ewropew li ġew esegwiti f'Malta kien ta' tmienja u sittin (68).

Dettalji oħra mitluba fil-mistoqsija tal-Onor.

Interpellant jinsabu fit-tabella li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

STATI UNITI TAL-AMERIKA – ITTRI ROGATORJI

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 9780 u ċjoè: Jista' l-Ministru jgħid, sena b'sena, kemm-il ittra rogatorja ġiet mibgħuta mill-Istati Uniti tal-Amerika lill-awtoritajiet ta' Malta, mis-sena 2013 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari?

Jista' jgħid kemm minn dawn l-ittri rogatorji ġew esegwiti, kemm ġew rifjutati u kemm għadhom pendenti?

OWEN BONNICI: Nirreferi lill-Onor.

Membru għar-risposti li ngħataw għall-mistoqsijiet tiegħu stess 8809 sa 8813 li saru fi Frar ta'din is-sena, kif ukoll għall-Ordni Permenenti 27(9) dwar ir-ripetizzjoni ta' interpellanzi li jkunu diġà ġew imwieġba.

Jekk l-iskop tal-Onor.

Interpellant fir-ripetizzjoni tal-istess mistoqsija f'perjodu qasir huwa li indirettament jagħmel fishing expedition dwar xi suġġett partikolari, inħoss illi dan ma għandux jiġi permess billi jista' jfixkel l-integrità ta' investigazzjonijiet li jkunu kurrenti.

TEMPJU TAL-ĠGANTIJA - VIŻITATURI

L-ONOR.

TONI BEZZINA staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm viżitaturi fit-Tempju tal-Ġgantija kull xahar fis-snin 2013, 2014, 2015, 2016 u 2017?

OWEN BONNICI: Hawn taħt hawn tabella bl-informazzjoni mitluba.

Tempju tal-Ġgantija

TRANSPORT MALTA / INFRASTRUCTURE MALTA: PROĠETTI TAT-TOROQ – SAFETY AUDITS

L-ONOR.

TONI BEZZINA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid jekk hux isiru safety audits tal-proġetti ta' toroq ġodda li saru minn Transport Malta/Infrastructure Malta?

Għal liema toroq saru dawn l-audits?

X'kien ir-riżultat ta' dawn l-audits?

Jista' jpoġġi dawn is-Safety Audits fuq il-Mejda tal-Kamra?

IAN BORG (Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali): Ninforma lill-Onor.

Interpellant skont ma jien infurmat, li l-Awtorità tat-Trasport tagħmel road safety audits skont il-parametri tal-liġi.

Transport Malta għamlet road safety audits tal-proġetti skont il-lista annessa.

Fil-każ ta' road safety audits ma jkunx hemm riżultat iżda rakkomandazzjonijiet.

L-ONOR.

TONI BEZZINA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Peress li skont l-artikolu 8(e) tat-Transport Malta Act, suppost isir ir-road safety ranking kif ukoll li kull ħames snin suppost isir road safety audit fuq it-toroq arterjali u distributorji, jista' l-Ministru jgħid jekk dawn is-safety audits sarux?

Ġew identifikati accident spots minn dawn is-safety audits?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li skont ma jien infurmat mill-Awtorità tat-Trasport, li forsi l-istess Onor. qed jirreferi għall-artiklu 10 ta' LN 291 of 2018 li jgħid li għandu jsir road safey ranking minn tal-inqas kull tliet snin.

Dan ir-road safety ranking qed isir skont kif jitlob dan l-artiklu.

Minn din il-liġi ma jirriżultax li għandu jsir road safety audit kull ħames snin fuq toroq arterjali u distributorji.

BIRŻEBBUĠA: TRIQ SAN ĠORĠ - KAROZZI PPARKJATI QUDDIEM IL-BUS SHELTER

L-ONOR.

TONI BEZZINA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jara li jittieħdu dawk il-passi neċessarji biex ma jibqgħux jiġu pparkjati karozzi quddiem il-bus shelter fi Triq San Ġorġ f'Birżebbugia peress li qed joħloq inkonvenjent lill-anzjani li jagħmlu użu minn dan il-bus shelter?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li skont ma jien infurmat l-Awtorità tat-Trasport se tkun qed tinvestiga dan l-inkonvenjent hekk kif deskritt mill-Onor.

Interpellant kif ukoll se tieħu l-passi meħtieġa sabiex fejn ikun possibbli jitneħħa kwalunkwe inkonvenjent lejn il-passiġġieri.

L-ONOR.

TONI BEZZINA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jgħid min qed jieħu ħsieb il-Crate Washing Facility li tinsab fil-Pitkalija?

Jista' jgħid jekk isirx stock-take wara kull ġurnata xogħol u jekk fl-affermattiv jista' jgħid kemm instabu kaxxi tal-pitkalija nieqsa xahar b'xahar f'dawn l-aħħar sitt xhur sakemm tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari?

JOSÈ HERRERA (Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni għadha qed tinġabar.

L-ONOR.

TONI BEZZINA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jgħid meta kien l-aħħar investiment f'sistema ta' CCTV cameras fil-Pitkalija u kemm intefqu flus?

Jista' jgħid jekk l-installazjoni ta' dawn is-CCTV cameras ħallewx ir-riżultati mixtieqa?

JOSÈ HERRERA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li ninsab infurmat li s-CCTV cameras li hemm fil-Pitkalija saru fil-bidu tal-2018 bi spiża ta' ftit anqas minn €12,500 u li dawn qed jagħtu r-riżultat mixtieq għaliex qed jippermettu kontroll ħafna aħjar minn dak possibbli mingħajr cameras.

L-ONOR.

MARTHESE PORTELLI staqsiet lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid kemm hawn boutique hotels f'Malta, lokalità b'lokalità?

KONRAD MIZZI (Ministru għat-Turiżmu): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-kategorija ta' boutique hotels ma teżistix fil-liġi preżenti.

Bħalissa qed jiġu mfassla emendi fil-liġi biex jiġu introdotti kategoriji ġodda fosthom il-Boutique Hotels, B&B Residences, Albergo Diffuso u Serviced Apartments.

MARSASKALA, ĦAL KIRKOP U ŻURRIEQ – PERSUNI LI JIBBENEFIKAW MINN BENEFIĊĊJI SOĊJALI

L-ONOR.

HERMANN SCHIAVONE staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: B'referenza għar-risposta tal-mistoqsija parlamentari 989 tat-12-il Leġiżlatura, jista' l-Ministru jgħid fil-preżent kemm hemm persuni li joqogħdu f'Marsaskala, Ħal Kirkop u ż-Żurrieq u li qed jibbenefikaw minn kull benefiċċju soċjali li jipprovdi l-Gvern?

MICHAEL FALZON: Ġentilment ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba tirrikjedi ammont sostanzjali ta' ħin u ġbir ta' data.

Għaldaqstant ir-risposta se tingħata f'seduta oħra.

L-ONOR.

HERMANN SCHIAVONE staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: B'referenza għar-risposta tal-mistoqsija parlamentari 9532, x'inhi r-raġuni li f'pajjiżna m'għandniex is-sistema ta' sentencing guidelines bħalma għandhom pajjiżi oħra bħall-Ingilterra sabiex verament issir ġustizzja fl-għoti tas-sentenzi fil-Qrati tagħna?

OWEN BONNICI: Ngħarraf lill-Onor.

Membru li l-Gvern ma huwa bl-ebda mod kontra li jkun hemm sentencing guidelines, però dan is-suġġett tradizzjonalment f'Malta tqies li jista' jinvolvi ndħil fl-indipendenza tal-ġudikatura u jidher li huwa għalhekk li gvernijiet differenti dejjem eżerċitaw kawtela dwaru.

Madankollu, jekk l-Oppożizzjoni hija disposta li jsir xi xogħol fuq dan is-suġġett, għall-inqas f'dan l-istadju esploratorju fil-forum addattat u bil-parteċipazzjoni tal-ġudikatura, il-Gvern huwa dispost li jieħu l-inizjattiva.

FONDAZZJONI GĦALL-ĦARSIEN SOĊJALI - SERVIZZI MOGĦTIJA

L-ONOR.

HERMANN SCHIAVONE staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 9531 u ċjoè: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-lista ta' stennija tas-servizzi kollha mogħtija mill-Fondazzjoni għall-Ħarsien Soċjali?

MICHAEL FALZON: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni kollha mitluba minnu tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

FLUS MIĠBURA MINN ARRETRATI DOVUTI LILL-GVERN

L-ONOR.

HERMANN SCHIAVONE staqsa lill-Ministru għall-Finanzi: Jista' l-Ministru jindika kemm irnexxielu jiġbor flus il-Gvern minn arretrati dovuti lilu s-sena l-oħra?

Kemm baqa' arretrati mis-sena l-oħra li l-Gvern għadu ma ġabarx (a) mill-Inland Revenue (b) mid-Dwana; u (ċ) mit-Teżor?

EDWARD SCICLUNA (Ministru għall-Finanzi): Ninforma lill-Onor.

a) L-Inland Revenue għadu ma ppubblikax il-"CfR 2018 Arrears of Revenue Report", peress li din l-informazzjoni għadha qed tinġabar;

b) Id-Dwana ġabret is-somma ta' €6,240,040 matul is-sena 2018.

Arretrati mis-sena l-oħra li l-Gvern għadu ma ġabarx sal-aħħar ta' Jannar 2019 jammontaw għas-somma ta' €8,693,353;

c) It-Teżor ma kellux arretrati x'jinġabru.

PERSUNI LI DDAĦĦLU L-EMERĠENZA MINĦABBA SUSTANZI EĊĊESSIVI

L-ONOR.

HERMANN SCHIAVONE staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru tas-Saħħa jindika kemm kien hemm persuni li ddaħħlu l-Emerġenza minħabba sustanzi eċċessivi ta' droga jew alkoħol f'dawn l-aħħar tliet snin?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li n-numru ta' attendenzi ġewwa d-Dipartiment tal-Emerġenza fis-sena 2018 fejn kien irreġistrat fil-Presenting Complaint jew fit-Triage Notes li kien hemm overdose jew abbuż ta' xi tip ta' droga (jew mediċina), sew jekk seħħet jew jekk kien hemm suspett li ġrat, ammontaw għal 475 filwaqt li n-numru ta' attendenzi minħabba abbuż ta' alkoħol fl-2018 kien 1,811.

BIRKIRKARA: TRIQ IL-MADONNA TA' POMPEJ – XOGĦOL FUQ BANKINA

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jara li titkompla l-bankina fi Triq il-Madonna ta' Pompej, Birkirkara peress li din tlestiet fejn ma hemmx residenti, u tħalliet fi stat ħażin fejn hemm ir-residenti u ċjoè bejn Triq San Pawl u d-Dar Tal-Kleru Cristus Sacerdos?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li skont ma jien infurmat ix-xogħol indikat ma sarx minn Infrastructure Malta.

Madankollu, din l-aġenzija qed tippjana li x-xogħol meħtieġ sabiex din it-triq ikollha infrastruttura aħjar isir bħala parti mill-investiment bla preċedent tal-Gvern li beda din is-sena, sabiex nagħmlu qabża kbira 'l quddiem fil-kwalità tat-toroq residenzjali f'pajjiżna.

Persuni li jkollhom diffikultajiet jew suġġerimenti dwar xi infrastruttura relatata mat-toroq li tagħhom hija responsabbli Infrastruttura Malta, jew xi xogħlijiet li jkunu għaddejjin f'dawn l-istess toroq, jistgħu jitkellmu mal-istess aġenzija billi jċemplu fuq 2334 1000, jibgħatu email fuq info.im@infrastructuremalta.com jew jagħmlu kuntatt permezz ta' Facebook fuq il-paġna "Infrastructure Malta".

WIED IL-GĦAJN – CHILDCARE CENTRE FL-ISKOLA PRIMARJA L-ĠDIDA

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid jekk hux se jinfetaħ Childcare Centre fl-Iskola Primarja l-Ġdida ta' Wied il-Għajn?

EVARIST BARTOLO: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li wara li nħarġet sejħa pubblika u ġiet aġġudikata, se jinfetaħ Childcare Centre f'Wied il-Għajn matul din is-sena.

WIED IL-GĦAJN – PRIJORITAJIET BIEX TIĠI STIMULATA L-EKONOMIJA

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jindika xi prijoritajiet wettaq u qed iwettaq il-Ministeru tiegħu f'Wied il-Għajn sabiex tiġi stimulata l-ekonomija f'din il-lokalità peress li din hija żona turistika?

KONRAD MIZZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-Fondazzjoni għaż-Żoni Turistiċi wettqet diversi xogħlijiet f'Wied il-Għajn fosthom:

· titjib fil-bankijiet li hemm fuq il-promenade li twassal għal Bajja ta' San Tumas;

· manutenzjoni taż-żona tal-Fajtata f'termini ta' tikħil, żebgħa, żbir ta' siġar u ħaxix, irranġar ta' puġġamani;

· installazzjoni ta' bankijiet ġodda fiż-żona tal-iskola.

Min-naħa tal-Awtorità Maltija għat-Turiżmu qed isostnu lill-Kunsill Lokali f'numru ta' inizjattivi żgħar, u qed jaraw kif flimkien mal-FTZD tiġi mtejba l-bajja tal-Fajtata.

Inizjattivi ġodda ser jitħabbru fiż-żmien li ġej.

WIED IL-GĦAJN – NEIGHBOURHOOD WATCH

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-Kunsill Lokali ta' Wied il-Għajn jistax jistabbilixxi sistema ta' Neighbourhood Watch bejn ir-residenti ta' din il-lokalità u l-Korp tal-Pulizija?

OWEN BONNICI: Ninsab infurmat mill-Kunsill Lokali ta` Marsaskala li dan is-suġġett mhux qiegħed fuq l-aġenda sa l-aħħar ta' din il-Leġiżlatura.

WIED IL-GĦAJN – PROĠETTI RELATATI MAL-FONDI TAL-UNJONI EWROPEA

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid xi proġetti relatati mal-Fondi tal-Unjoni Ewropea kien hemm fejn ibbenefika minnhom il-Kunsill Lokali ta' Wied il-Għajn f'dawn l-aħħar ħames snin?

OWEN BONNICI: Hawn taħt hawn lista tal-proġetti relatati mal-Fondi tal-Unjoni Ewropea hekk kif ibbenefika minnhom il-Kunsill Lokali ta`Marsaskala f'dawn l-aħħar ħames snin skont kif ġejt informat:

· Measure 125 - Resurfacing ta' triq fil-limiti tal-Mozz

REGOLATUR GĦAS-SERVIZZI TAL-ENERĠIJA U L-ILMA – EMENDA FIL-ĦAMES SKEDA

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: B'referenza għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari 9764, jista' l-Ministru jgħid jekk hux dispost li jqis li ssir emenda fil-Ħames Skeda biex tiġi ċċarata r-referenza għar-Regolatur għas-Servizzi tal-Enerġija u l-Ilma u ma' dawn il-kliem iżid l-isem tal-kariga tal-persuna li hi l-kap tal-istess Regolatur – preżumibbilment iċ-Ċhairman tagħha, biex b'hekk issir din il-kjarifika meħtieġa?

OWEN BONNICI: Ninforma lill-Onor.

Membru li jien dispost li nqis li ssir l-emenda li għaliha qiegħed jirreferi.

REGULATOR FOR ENERGY AND WATER SERVICES – ĦATRA TA' UFFIĊJAL EŻEKUTTIV EWLIENI

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għall-Enerġija u Immaniġġar tal-Ilma: B'referenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 9889, jista' l-Ministru jikkonsidra li l-Artiklu 6(7)tal-Att dwar ir-Regolatur għas-Servizzi tal-Enerġija u l-Ilma (Kap. 545) hawn riprodott:

"(7) L-Uffiċjal Eżekuttiv Ewlieni u l-kapijiet tad-Direttorati, Dipartimenti, Diviżjonijiet u Sezzjonijiet għandhom jinħatru mir-Regolatur għall-perjodu stabbilit mir-Regolatur li fl-ebda każ m'għandu jkun anqas minn tliet snin:

Iżda l-Uffiċjal Eżekuttiv Ewlieni għandu jkun maħtur mill-Ministru",

jiġi emendat biex jiġi ċċarat min fil-fatt jaħtar l-Uffiċjal Eżekuttiv tal-REWS u dan peress li kif tinqara hemm ambigwità f'min fil-fatt jaħtar l-uffiċjal eżekuttiv peress li meta taqra l-artikolu 6(7) tal-Kap.545 kien hemm żvista meta nkitbet il-liġi u tħalliet barra l-kelma 'l-ewwel' fil-provision li tgħid "Iżda l-Uffiċjal Eżekuttiv Ewlieni għandu jkun maħtur mill-Ministru."?

JOE MIZZI: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferi l-mistoqsija tiegħu lill-Ministru kkonċernat.

MINISTERU GĦAL GĦAWDEX – ĠBID U XOGĦOL TA' EDITING FUQ VIDEOS

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid min qed jiġbed il-videos u jagħmel ix-xogħol ta' editing tal-filmati li qed jidhru fuq il-mezzi soċjali, tax-xogħol li jkun qed isir mill-Ministeru għal Għawdex?

Kif intgħażel, kemm-il siegħa xogħol għamel s'issa, mil-liema xahar u sena beda jsir dan il-ġbid ta' videos u xi kwalifiki u esperjenza għandha dan il-persuna fuq il-ġbid u editing ta' videos?

JUSTYNE CARUANA (Ministru għal Għawdex): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li dan huwa xogħol li qed isir in-house mis-Segretarjat Privat tiegħi.

RABAT GĦAWDEX: ARKIVJI NAZZJONALI U LIBRERIJA TAL-VAJRINGA – INTRUDER SYSTEM

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: B'referenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 9819, jista' l-Ministru jgħid f'liema stadju wasal ix-xogħol biex jiġu ppreparati d-dokumenti biex toħroġ it-tender għall-Intruder System ġewwa s-swali u l-kmamar tal-Arkivji Nazzjonali u l-Librerija tal-Vajringa fir-Rabat Għawdex?

F'liema xahar tas-sena 2019 huwa ppjanat li jiġi ppublikat it-tender?

OWEN BONNICI: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferi l-mistoqsija tiegħu lill- Ministru kkonċernat.

RABAT GĦAWDEX - BINI TA' SKOLA PRIMARJA

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jispjega x'inhi r-raġuni li f'dawn l-aħħar ġranet ħareġ it-tender biex isir xogħol ta' skavar u xogħol ieħor ta' piles fl-area fejn hemm ippjanat li tinbena l-iskola primarja l-ġdida fir-Rabat Għawdex u dan minkejja li reċentement saret applikazzjoni ġdida bin-numru 01989/19 biex tinbena skola primarja ġdida u l-permessi meħtieġa għadhom ma ħarġux?

EVARIST BARTOLO: It-tender li qed jirreferi għaliha l-Onor.

Interpellant ħareġ biex, għal raġunijiet ta' saħħa u sigurtà, ix-xogħol ikun jista' jsir matul is-sajf li ġej u b'hekk inkunu qed nagħtu bidu għall-proġett tal-bini ta' kumpless ta' skola primarja u middle school fir-Rabat Għawdex.

Nassigura lill-Onor.

Interpellant li l-pubblikazzjoni ta' dan it-tender sar skont ir-regolamenti kollha applikabbli f'każijiet ta' din ix-xorta.

KAŻIJIET TA' ĦOSBA

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jgħid kemm hawn każijiet ta' ħosba (measles) bħalissa?

Qed naraw żieda fin-numru ta' dawn il-każijiet f'dawn l-aħħar snin?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li minn Jannar ta' din is-sena sat-3 ta' Mejju kien hemm 18-il każ ta' ħosba rrappurtati bi transmissjoni lokali.

Fis-sena 2018 kien hemm ħames każijiet ta' ħosba impurtati minn barra u każ wieħed ta' transmissjoni lokali.

Avolja hemm dawn il-każijiet, Malta xorta għadha żżomm l-istat ta' eliminazzjoni tal-ħosba.

L-Awtoritajiet tas-Saħħa qed ikomplu jisħqu fuq it-tilqim kemm tat-tfal kif ukoll tal-adulti.

Barra minn hekk hemm ħidma mill-entitajiet tas-saħħa biex każijiet jiġu identifikati malajr u jiġu iżolati biex titnaqqas il-firxa.

Ninfurmah ukoll li fl-2018, f'47 minn 53 pajjiż fir-reġjun Ewropew tal-WHO ġew irrappurtati 82,596 każijiet ta' ħosba.

In-numru totali ta' nies infettati bil-virus fl-2018 kien l-ogħla f'dan id-deċenju, tliet darbiet iktar mit-total irrappurtat fl-2017.

SAN PAWL IL-BAĦAR – XOGĦOL FUQ TOROQ MILL-KUNSILL LOKALI

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jagħti rendikont tax-xogħol li sar fuq toroq mill-Kunsill Lokali ta' San Pawl il-Baħar bejn April 2013 u Diċembru 2018?

OWEN BONNICI: Hawn taħt hawn tabella bl-informazzjoni mitluba kif miġbura mill-Kunsill Lokali ta' San Pawl il-Baħar.

RABAT GĦAWDEX: ĊENTRU ĠDID TAS-SAĦĦA – PERIT/KUMPANIJA

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jgħid min hu l-perit/kumpanija inkarigat mill-proġett taċ-Ċentru l-ġdid tas-Saħħa fiċ-ċentru tal-Belt Victoria, kif intgħażel u kemm tħallas sa issa u kemm-il siegħa xogħol għamel sa issa?

Jista' jgħid ukoll jekk ħarġux il-permessi kollha meħtieġa u jekk ħarġux diġà t-tenders u jekk ġewx awarded?

Jista' jgħid meta hu ppjanat li ċ-Ċentru l-ġdid tas-Saħħa jibda jintuża mill-pazjenti?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-proġett taċ-Ċentru tas-Saħħa ġdid ġewwa Victoria Għawdex qiegħed isir bi sħab bejn il-Ministeri għas-Saħħa u għal Għawdex.

Għalhekk nitolbu jirreferi l-parti tal-mistoqsija tiegħu dwar tendering lill-Ministru kkonċernat filwaqt li ninfurmah illi huwa ppjanat li x-xogħol fuq iċ-Ċentru l-ġdid tas-Saħħa tar-Rabat Għawdex ikun lest lejn l-aħħar ta' din is-sena.

QORTI EWROPEA TAD-DRITTIJIET TAL-BNIEDEM: KARIGA TA' MĦALLEF - SELECTION PANEL

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsijiet parlamentari 8818, 9472 u 9825 u jelenka l-kompożizzjoni tas-selection panel li għażel ix-shortlisted candidates għall-kariga ta' Imħallef fil-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem għal din is-sena u min kienu dawk li għamlu l-istess fid-darbtejn ta' qabel ukoll?

OWEN BONNICI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-Kumitat tal-Għażla li għażel ix-shortlisted candidates għall-kariga ta' Mħallef fil-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem għal din is-sena kien magħmul minn tliet persuni b'kompetenza u esperjenza fil-qasam, ċjoè:

• Eks Imħallef li aġixxa bħala l-President tal-Kumitat tal-Għażla - l-Imħallef Emeritus Dr Joseph David Camilleri;

• Is-Segretarju Permanenti li taħt il-mandat tiegħu jaqgħu kwistjonijiet li jittrattaw il-Ġustizzja – is-Sur Johan Galea; u

• Avukat ta' kompetenza u esperjenza rikonoxxuta - Dr Joseph Buttigieg.

Nieħu l-opportunità sabiex nerġa' nifraħ lill-Imħallef Lorraine Schembri Orland tal-ħatra tagħha f'din il-Qorti.

M'għandix dubju li se tagħmel ġieħ lil pajjiżna fil-ħidma tagħha.

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsijiet parlamentari 9708 u 9823 u jgħid x'inhuma l-opri tal-arti li jinsabu fil-Berġa ta' Kastilja u li huma mislufa mingħand Heritage Malta?

OWEN BONNICI: It-tagħrif għadu qed jinġabar.

QRATI KRIMINALI - ELECTRONIC TAGGING GĦALL-PERSUNI LI JINGĦATAW ĦELSIEN MILL-ARREST

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid jekk u sa meta l-Gvern ser jintroduċi l-electronic tagging għal dawk li jingħataw ħelsien mill-arrest mill-Qrati Kriminali?

Membru, l-introduzzjoni ta' sistema ta' electronic tagging ma tinvolvix biss lill-Ministeru għall-Ġustizzja iżda tinvolvi diversi aspetti tekniċi u ta' infurzar.

L-ONOR.

ROBERT ARRIGO staqsa lill-Ministru għall-Intern u Sigurtà Nazzjonali: Kemm saru serqiet fiż-żona ta' Tignè u Triq it-Torri f'Tas-Sliema minn Jannar 2019 sal-lum?

Jista' jgħid kemm inqabdu ħallelin b'konnessjoni ma' dawn is-serqiet?

MICHAEL FARRUGIA: Ninsab infurmat li kien hemm 31 rapport ta' serq fiż-żona ta' Tignè u Triq it-Torri f'Tas-Sliema minn Jannar sal-aħħar ta' April 2019.

Dawn jinkludu kull tip ta' serq, inkluż pickpocketing, minn karozzi, bars, lukandi, żoni pubbliċi, residenzi, eċċetra.

Tliet persuni nstabu li kienu responsabbli għal tlieta minn dawn is-serqiet.

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid jekk is-Sliema Arts Festival hux ser isir din is-sena?

Jekk iva, xi jridu jagħmlu l-artisti biex jipparteċipaw?

OWEN BONNICI: Ninsab infurmat mill-Kunsill Lokali ta` Tas-Sliema li l-attività tas-Sliema Arts Festival din is-sena mhix ser issir.

BIRŻEBBUĠA: TRIQ IL-PORT ĦIELES – TRAFFIC CALMING MEASURES

L-ONOR.

STEFAN ZRINZO AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħarraf lil din il-Kamra jekk Transport Malta għamlitx xi studju biex isiru traffic calming measures fi Triq il-Port Ħieles f'Birżebbuġa b'mod partikolari viċin il-ground tal-football?

Jekk fl-affermattiv, jista' jgħid x'inhuma l-passi li se jkunu qegħdin jittieħdu?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li skont ma jien infurmat mill-Awtorità tat-Trasport, fil-każ ta' Triq il-Port Ħieles Birzebbuġa, Transport Malta approvat traffic calming measures hekk kif ġej:

- Road Hump fil-parti ta' bejn Triq it-Tħabrik u Triq il-Kostituzzjoni;

- Raised zebra crossing flok il-crossing li hemm bħalissa mal-ġenb tal-ground.

Dawn qegħdin għall-implimentazzjoni.

SANTA VENERA: TRIQ BRIGHELLA – XOGĦOL

L-ONOR.

MARIO DE MARCO staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Peress li fil-preżent qed isiru xogħlijiet ta' bini mill-ġdid ta' bankini u għoti ta' tarmak fi Triq Brighella, Santa Venera, jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx ippjanat li jsiru xogħlijiet simili wkoll fit-toroq tal-madwar?

Jekk fl-affermattiv, jista' jgħid liema huma dawn it-toroq u meta hu ppjanat li jibda dan ix-xogħol?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li minn informazzjoni miksuba, il-Kunsill Lokali ta' Santa Venera qiegħed jagħmel ix-xogħlijiet tal-bankini fi Triq Brighella, Santa Venera.

Ix-xogħol tal-asfaltar għandu jsir aktar tard matul is-sena minn Infrastructure Malta.

L-ONOR.

CLAYTON BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jgħid kemm tqassmu organic bins u bins tal-iskema 'Sort It Out' minn meta nbdiet din l-iskema sal-ġurnata li fiha tiġi mwieġba din il-mistoqsija?

JOSÈ HERRERA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li tqassmu 147,475 organic bins mill-bidu tal-proġett pilota fis-sena 2015 sal-lum filwaqt li tqassmu 120,441 bins tal-iskema 'Sort It Out', minn meta bdiet din l-iskema fl-2018 sal-lum.

KUMITATI AMMINISTRATTIVI – LAQGĦAT

L-ONOR.

CLAYTON BARTOLO staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: B'referenza għall-Kumitati Amministrattivi ta' Malta u Għawdex, jista' l-Ministru jgħid kemm-il laqgħa nżammet, kemm-il laqgħa ġenerali annwali nżammet, u kemm attendew residenti għal dawn il-laqgħat annwali?

Jekk jogħġbu l-Ministru, jista' jagħti d-dettalji sena b'sena minn meta twaqqfu sal-ġurnata li titwieġeb din il-mistoqsija?

IAN BORG: Nitlob lill-Onor.

Interpellant biex jitlob l-informazzjoni meħtiega lill-Ministru kkonċernat.

L-ONOR.

DAVID AGIUS staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jara li l-plot fi Triq Spiru Mizzi kantuniera ma' Triq Notabile f'Birkirkara jitnaddaf, peress li dan il-plot qed iservi biex jintefa' fih kull tip ta' skart, inkluż siringi, kif ukoll qed ikun hemm ġrieden li qed ikunu ta' detriment kontinwu għas-saħħa tar-residenti?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li d-Direttorat għas-Saħħa Ambjentali ma rċeviex ilmenti f'dan ir-rigward iżda saret spezzjoni fil-plot imsemmi mill-uffiċjali għas-Saħħa Ambjentali fil-25 t'April 2019, fejn ġie kkonfermat akkumulu ta' skart.

Peress li s-sid/sidien tal-imsemmi plot għadhom mhux magħrufa, bħala prekawzjoni sar trattament għal kontra l-ġrieden minn ħaddiema tal-Pest Control Unit.

Dan id-Direttorat se jkompli bl-investigazzjonijiet neċessarji sakemm jinstab/u s-sid/sidien tal-plot u jiġi ordnat li jneħħi l-akkumulu ta' skart fi żmien stipulat.

PERSUNI LI QED JISTENNEW AKKOMODAZZJONI SOĊJALI

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jagħti l-ammont attwali ta' persuni li qed jistennew akkomodazzjoni soċjali?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fil-preżent hemm 3,113-il applikazzjoni.

RAĦAL IL-ĠDID: ĊENTRU TAS-SAĦĦA –PARKEĠĠ

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jgħid għaliex (jekk hu l-każ) il-parkeġġ għat-tobba u l-pazjenti ħdejn u quddiem iċ-Ċentru tas-Saħħa ta' Raħal Ġdid ġie meħud minn imwejjed u siġġijiet?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li għandu jirreferi din il-mistoqsija parlamentari lill-Ministru kkonċernat.

ĊENTRI TA' MATUL IL-JUM – SERVIZZ TA' PODOLOĠISTA

L-ONOR.

ROBERT CUTAJAR staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid f'liema Ċentri ta' Matul il-Jum (Day Centres) qed jingħata servizz ta' podoloġista?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li s-servizz ta' podoloġista m'għadux jingħata fiċ-Ċentri ta' Matul il-Jum għall-Anzjani, minħabba raġunijiet ta' iġjene.

Mill-banda l-oħra, dan is-servizz qatt ma kien jingħata minn ġewwa ċ-Ċentri ta' Matul il-Jum għall-persuni b'diżabilità.

Dan is-servizz qiegħed jingħata u jiġi offrut kemm lill-anzjani kif ukoll lill-persuni b'diżabilità miċ-Ċentri tas-Saħħa.

L-ONOR.

ROBERT CUTAJAR staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid liema kienu dawk iċ-Ċentri ta' Matul il-Jum (Day Centres) li kien jingħatalhom is-servizz ta' podoloġista u twaqqfilhom?

MICHAEL FALZON: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba ta' mistoqsija parlamentari 10017.

AWTORITÀ MALTIJA DWAR IL-LOGĦOB - ADR ENTITIES - LISTA

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk l-Awtorità Maltija dwar il-Logħob insegwitu għad-direttiva nru 5 tas-sena 2018 minnha maħruġa, jekk apparti l-entitajiet approvati ta' ADR skont it-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari 8404, aċċettatx entitajiet oħra ta' ADR mhux imsemmija f'din it-tweġiba mill-operaturi liċenzjati minnha bħala B2C u, jekk iva, min huma dawn l-entitajiet, u għalfejn u fuq liema bażi legali dan seħħ?

JOSEPH MUSCAT (Prim Ministru): L-Awtorità Maltija dwar il-Logħob ma taċċettax entitatijiet ta' ADR speċifikament iżda tobbliga operaturi liċenzjati minnha bħala B2C li jinnotifikawha b'liema entità ta' ADR huma għażlu li jingaġġaw.

Dawk imsemmijin fit-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari 8404 huma fost dawk l-entitajiet li ġew notifikati.

L-operaturi għandhom obbligu huma stess li jikkonfermaw li l-entitajiet magħżula minnhom huma meqjusa minn awtoritajiet kompetenti fl-UE bħala entitajiet li jissodisfaw ir-rekwiżiti elenkati fid-Direttiva nru 5 tas-sena 2018 maħruġa mill-Awtorità Maltija dwar il-Logħob, fosthom li huma elenkati skont is-subparagrafu 2 tal-artikolu 20 tad-Direttiva 2013/11/UE dwar is-soluzzjoni alternattiva għat-tilwim u għat-tilwim tal-konsumaturi.

AKKOMODAZZJONI SOĊJALI

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm ingħataw units ta' akkomodazzjoni soċjali, minn Jannar 2019 sa April 2019, maqsuma xahar b'xahar?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li minn Jannar 2019 sa April 2019 ġew allokati 43 unit ta' housing soċjali.

Din it-tabella turi kemm-il allokazzjoni saret xahar b'xahar fil-perjodu indikat:

FAĊILITÀ KORRETTIVA TA' KORDIN – SEJBA TA' ARMA TAN-NAR F'VETTURA

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Intern u Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid x'sar mill-arma tan-nar li nstabet f'vettura fil-Faċilità Korrettiva ta' Kordin din is-sena?

Jista' jgħid għaliex ma saritx inkjesta?

MICHAEL FARRUGIA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li hekk malli nstabet l-arma tan-nar issejħu l-pulizija mill-għassa ta' Raħal Ġdid biex jinvestigaw.

ĦTIEĠA TA' MASSAĠĠI – KAŻ TA' INDIVIDWU

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jara li ssir komunikazzjoni lill-individwu li d-dettalji dwaru qed jingħataw separatament minħabba ħtieġa ta' massaġġi, minħabba l-qagħda gravi tiegħu?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-każ qed jiġi segwit.

MELLIEĦA - BINI TA' LUKANDA

L-ONOR.

ROBERT CUTAJAR staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jindika fiex tikkonsisti preċiżament l-applikazzjoni (PA 3488/19) għall-bini ta' lukanda oħra fil-Mellieħa u jgħid jekk l-awtoritajiet hux iħarsu favorevolment favur din l-applikazzjoni anke għall-fatt li s-sit inkwistjoni jinsab f'żona klassifikata bħala żona barra mill-iżvilupp (ODZ) fil-Mellieħa?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li t-tagħrif għadu qed jinġabar.

PROĠETT DISABILITY HUB

L-ONOR.

ROBERT CUTAJAR staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 6064 u ċjoè: Jista' l-Ministru jgħid fiex ser ikun jikkonsisti l-proġett li oriġinarjament kien ġie msejjaħ bħala disability hub u meta mistenni jibda jopera?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li aktar informazzjoni dwar il-proġett REACH se tingħata fil-ġimgħat li ġejjin meta se jkun qed jitħabbar uffiċjalment dan il-proġett.

KUNSILLI LOKALI - FONDI SPEĊJALI FUQ INIZJATTIVI MNEDIJA MILL-GVERN

L-ONOR.

ROBERT CUTAJAR staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsijiet parlamentari 429, 3699 u 9083 u jgħid kemm kienu l-fondi speċjali fuq inizjattivi mnedija mill-Gvern li ħadu l-kunsilli lokali f'Malta u Għawdex b'mod individwali, fis-snin 2015, 2016, 2017 u 2018?

OWEN BONNICI: Hawn taħt hawn tabella bl-informazzjoni mitluba.

LESA - STRUTTURA TA' KARIGI U POŻIZZJONIJIET

L-ONOR.

ROBERT CUTAJAR staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsijiet parlamentari 9521 u 9696 u jgħid kif inhi mqassma l-istruttura tal-karigi/pożizzjonijiet fl-Aġenzija LESA sad-data li qed titressaq din id-domanda?

OWEN BONNICI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-istruttura tal-karigi/pożizzjonijiet fl-Aġenzija LESA hija mqassma hekk kif ġej:

**Tabella annessa ma' mistoqsija parlamentari numru 9896.