DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

It-Tlieta, 4 ta' Ġunju 2019

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

It-Tlieta, 4 ta' Ġunju 2019

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fis-Sala tal-Parlament,

It-Tlieta, 4 ta' Ġunju 2019

Il-Minuti tas-Seduta Nru 231, li saret fit-3 ta' Ġunju 2019, ġew ikkonfermati.

L-ISPEAKER (Onor. Anġlu Farrugia): Inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Ir-rapport tal-parteċipazzjoni tad-delegazzjoni Parlamentari għall-Assemblea Parlamentari tal-Kunsill tal-Ewropa fit-Tieni Sessjoni tal-2019, li nżammet fi Strasburgu bejn it-8 u t-12 ta' April 2019, magħmula mill-Onor.

David Stellini u l-Onor.

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI

IN-NAXXAR/BAĦAR IĊ-ĊAGĦAQ – RAPPORTI TA' SERQ

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Intern u Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid, xahar b'xahar, mis-sena 2013 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari, kemm ġew irrapportati serqiet f'Baħar iċ-Ċagħaq, fil-lokalità tan-Naxxar?

Jista' jgħid minn liema toroq f'Baħar iċ-Ċagħaq, fil-lokalità tan-Naxxar, saru s-serqiet u jgħid ukoll x'tip ta' serqiet kienu?

Jista' jgħid kemm-il persuna nqabdet b'rabta ma' dawn is-serqiet u kemm-il persuna tressqet il-Qorti dwarhom?

MICHAEL FARRUGIA (Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba tirrikjedi ħafna riżorsi biex tinġabar, għaldaqstant napprezza jekk l-Onor.

Interpellant ikun aktar speċifiku fuq l-informazzjoni li jixtieq jilħaq bil-mistoqsija ħalli tkun tista' tingħatalu.

Informat li ma tinżammx statistika elettronika tat-tagħrif dwar kemm-il persuna nqabdet b'rabta ma' dawn is-serqiet u dawk li tressqu l-Qorti dwarhom, kif mitlub mill-Onor.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Sur President, jekk tara xi kummenti ta' xi wħud, taħseb li kien hawn xi splużjoni fir-rata tal-riminalità f'pajjiżna.

Kien hemm min anke qalilna li hemm persuni li qed jagħmlu serratura għal waħda, tnejn, tlieta ġewwa lokalità partikolari.

Jista' l-Ministru jikkonferma jekk kienx hemm din iż-żieda drastika fil-kriminalità ġewwa l-lokalitajiet tagħna kif qed jingħad minn xi wħud?

X'miżuri ttieħdu mill-Korp tal-Pulizija sabiex naraw li ma jkunx hemm din iż-żieda fil-kriminalità?

L-ISPEAKER: Il-Ministru Michael Farrugia.

MICHAEL FARRUGIA: Sur President, naħseb li tajjeb li nibda mill-aħħar biċċa tal-mistoqsija u mbagħad ngħaddi għall-ewwel parti.

Bħalma spjegajt ilbieraħ, fil-ġimgħat li ġejjin se nkunu qed nibdew proġett pilota ta' community policing fil-Mellieħa.

Dan huwa konċett li diġà daħal f'numru ta' pajjiżi u issa se jiġi introdott f'pajjiżna.

Qabbadna espert mal-Korp tal-Pulizija li se jgħin fil-metodi, il-proċessi, il-ftehimiet u d-diskussjonijiet, u anke fil-mod kif jaġixxu l-membri tal-Korp tal-Pulizija fi struttura li hija differenti.

Għal dan il-proġett pilota qegħdin naħdmu flimkien mal-Kunsill Lokali, li offra l-possibilità ta' uffiċċju li se jintuża għal dan ix-xogħol.

Apparti l-Kunsill Lokali, se naħdmu wkoll ma' diversi entitajiet oħrajn fl-istess raħal biex, apparti li ngħinu biex jiġu solvuti numru ta' każijiet, se ngħinu wkoll biex ikun hemm prevenzjoni.

Diversi investigazzjonijiet li saru fl-aħħar ġimgħat u snin komplew juru l-importanza tal-cameras fit-toroq tagħna, li għenu biex jiġu solvuti numru ta' każijiet.

Ngħid ukoll li l-koperazzjoni tal-pubbliku għenet ukoll.

Pereżempju, reċentament, ġew arrestati żewġ persuni barranin li huma allegati li kienu involuti f'numru sostanzjali ta' serqiet li seħħew f'pajjiżna fl-aħħar ġimgħat.

Apparti minn hekk, qed nitkellmu wkoll fuq numru ta' hot spots u fuq kemm huwa importanti li nibdew nużaw l-aħħar teknoloġija, anke fejn tidħol il-facial recognition, biex tgħin l-investigazzjonijiet u tipprevjeni l-kriminalità, b'rispett sħiħ lejn il-privatezza tal-individwu u l-protezzjoni tad-data.

L-għan tagħna hu li nkomplu nsaħħu l-istrutturi, għax l-investigazzjonijiet tal-Korp tal-Pulizija qed juru b'mod ċar kemm huwa importanti li nkomplu nużaw it-teknoloġiji kollha possibbli biex insolvu ċerti każijiet.

Bħalma semma l-Onor.

Interpellant, xi wħud kienu qed jgħidu li kien hawn splużjoni ta' kriminalità.

Ir-riżultati u n-numri u l-istatistika li toħroġ kull sena jgħidu mod ieħor.

Infakkar li l-istatistika ma toħroġx mill-Pulizija u lanqas mill-Ministeru, imma toħroġ minn persuni li huma informati dwar ir-rata ta' kriminalità f'rapporti li jħejju ta' kull sena.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

ROBERT CUTAJAR: Sur President, dan is-suġġett iddiksutejnieh ukoll fis-seduta tal-bieraħ waqt il-mistoqsijiet parlamentari, u jien ħadt il-ħin tal-Aġġornament biex nitkellem dwaru wkoll.

Il-Ministru qal li l-Gvern ilu jaħseb bejn sitta u disa' xhur fuq il-konċett tal-community policing.

Tajjeb ngħid li bħala Oppożizzjoni, 14-il xahar ilu - u mhux disa' xhur ilu - ressaqna proposti lill-Gvern.

Jista' l-Ministru jgħid jekk fost l-entitajiet u n-nies li se jkunu involuti f'dan il-konċett ta' community policing, humiex se jkunu involuti wkoll l-uffiċjali tal-komunità?

Fir-rigward tal-mistoqsija li għamilt ilbieraħ lill-Ministru u ma kellix risposta, jista' l-Ministru jgħid jekk it-tourism policing, li kien beda f'San Ġiljan iżda twaqqaf, huwiex se jerġa' jitnieda f'postijiet turistiċi?

L-ISPEAKER: Il-Ministru Michael Farrugia.

MICHAEL FARRUGIA: Sur President, b'kontinwazzjoni mal-mistoqsija preċedenti, naħseb li tajjeb ngħid li fejn tidħol il-kriminalità f'pajjiżna, l-istatistika turi b'mod ċar li fl-aħħar sentejn, bejn l-2017 u l-2018, il-kriminalità naqset.

Dan wara li kien hemm perjodu ta' żmien fejn in-numri kważi baqgħu l-istess għas-snin ta' qabel, minkejja li kien hemm żieda fil-popolazzjoni, żieda fl-affluwenza u record wara l-ieħor fis-settur tat-turiżmu.

Fl-2017 ir-rata naqset b'0.9%, u fl-2018, ir-rappurtaġġ naqas b'7%.

Dan huwa riżultat ta' diversi inizjattivi li ħa l-Korp tal-Pulizija fejn għandha x'taqsam il-prevenzjoni u l-pick pocketing u serq, li naqas b'mod drastiku.

Reċentament, kien hemm oqsma fejn wieħed seta' jara numru ta' żidiet, bħall-oqsma tal-frodi u l-ħasil tal-flus.

Għal din ir-raġuni, matul is-sena li għaddiet, saħħaħna l-Economic Crimes Unit mhux biss b'riżorsi umani, imma wkoll b'taħriġ.

Ngħid ukoll li hemm il-ħsieb li d-data, minflok ma tkun mifruxa ma' kullimkien, tkun waħda ċentralizzata, li mhux tiġbor biss id-data interna fi ħdan il-Korp tal-Pulizija, imma anke data esterna fejn, malli tagħfas buttuna, toħroġ l-informazzjoni kollha fuq il-persuna.

Fir-rigward tal-community policing, il-Korp tal-Pulizija se jkun qed jaħdem ma' diversi entitajiet.

L-uffiċjali tal-komunità mhumiex membri tal-Korp tal-Pulizija u allura mhux se jkollhom il-funzjoni prinċipali li jaġixxu kontra l-kriminalità.

Però l-uffiċjali tal-komunità dejjem jistgħu jgħaddu l-informazzjoni li jiltaqgħu magħha lill-membri tal-Korp tal-Pulizija, u jistgħu jaġixxu wkoll f'każijiet minuri.

Għal dak li għandu x'jaqsam mat-tourism policing, għaddejjin diskussjonijiet mal-Ministeru tat-Turiżmu.

Jekk ikun hemm ftehim dwar il-bżonn li jkun hemm tourism policing, lesti li nieħdu dik id-direzzjoni.

Huwa importanti li nassiguraw li f'pajjiżna nkomplu naħdmu mhux biss biex insolvu każijiet ta' kriminalità, imma wkoll biex nipprevjenu.

Fil-fatt mhux l-ewwel darba li minn għases distrettwali joħorġu pulizija pajżana fit-toroq li jkunu qed josservaw u jsegwu persuni suspettużi.

L-għan hu li naqbdu lil grupp sħiħ ta' persuni li jkunu involuti f'ċerta kriminalità biex inwasslu messaġġ b'saħħtu, bħalma ġara fir-rigward tal-pick pocketing, li naqas b'mod drastiku.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

STEFAN ZRINZO APPOPARDI: Sur President, fil-tweġibiet li għadu kif ta, il-Ministru għamel referenza għall-community policing u x-xogħol li qed isir fil-lokalitajiet min-naħa tal-pulizija.

Reċentement rajna investiment fil-manutenzjoni u r-rinovar tal-għases.

Jista' l-Ministru jgħid kif dan l-investiment fl-għases jista' jaffettwa x-xogħol li qed isir fil-lokalitajiet?

L-ISPEAKER: Il-Ministru Michael Farrugia.

MICHAEL FARRUGIA: Sur President, tul dawn l-aħħar sitt snin il-Gvern ħa diversi inizjattivi biex intejbu l-kondizzjonijiet tax-xogħol tal-membri tal-Korp tal-Pulizija.

Għall-ewwel darba, daħħalna d-dritt li membri fil-korpi dixxiplinati jkunu rappreżentati minn union.

Għall-ewwel darba wkoll, kien hemm ftehim kollettiv tajjeb ħafna għall-membri tal-Korp tal-Pulizija, b'diskussjonijiet mar-rappreżentanti tagħhom.

Id-diskussjoni dwar x'għandhom ikunu l-kondizzjonijiet tal-membri tal-Korp tal-Pulizija ma saritx minn fuq għal isfel, imma bil-kontra.

Fl-istess ħin, irrid infakkar li gvernijiet Nazzjonalisti ċaħħdu lill-membri tal-Korp tal-Pulizija milli jitħallsu tal-overtime.

Dan il-Gvern, bi ftehim anke mar-rappreżentanti tal-pulizija, ta kumpens għall-overtime li sar bejn l-1993 u l-2009 u li kien baqa' ma tħallasx.

Għall-ewwel darba wkoll, tajna d-dritt li membri tal-Korp tal-Pulizija jkunu assigurati f'każ li jweġġgħu waqt il-ħin tax-xogħol u jsofru xi diżabilità.

Dan apparti numru ta' inizjattivi oħrajn li ħadna f'dawn l-aħħar snin.

Tajjeb ngħid li mhux biżżejjed li ttejjeb ukoll il-kondizzjonijiet tax-xogħol, imma trid ttejjeb ukoll il-post minn fejn jaħdmu l-membri tal-Korp tal-Pulizija.

Għalhekk qed isir investiment fl-għases biex tiġi assigurata wkoll is-saħħa u s-sigurtà tal-membri tal-Korp tal-Pulizija.

Dan l-investiment se jkompli għaddej, sakemm kull għassa tal-pulizija tkun attrezzata għaż-żminijiet tal-lum.

Fl-istess ħin, qed nagħmlu numru ta' investimenti f'diversi units speċjalizzati sabiex il-Korp tal-Pulizija jkollu l-apparat kollu neċessarju u nies imħarrġa li jibqgħu jagħtu aktar riżultati pożittivi, sabiex nassiguraw is-sigurtà ta' pajjiżna.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

BEPPE FENECH ADAMI: Sur President, il-Ministru donnu reġa' semma l-intenzjoni tal-Gvern li jdaħħal is-sistema tal-facia recognition.

Se nikkwota dak li qal il-Professur Joseph Cannataci, liema diskors kien rappurtat fil-gazzetti.

Il-Professur Cannataci jgħid li:

Ftit tal-ġimgħat ilu, fl-Istat ta' Kalifornja fl-Amerika, daħlu liġijiet li permezz tagħhom ġew irtirati d-drittijiet tal-pulizija u l-awtoritajiet li jużaw it-teknoloġija tal-facial recognition.

Naturalment, f'dawn l-affarijiet hemm kwestjonijiet tal-bilanċ tad-drittijiet ċivili u drittijiet ta' privatezza, fost tant drittijiet oħrajn.

Minn kliem il-Ministru stess illejla, jidher li dan il-Gvern se jibqa' għaddej bil-pjan tal-facial recognition għax wasal għall-konklużjoni li l-bżonn li jkollna din it-teknoloġija tal-facial recognition jegħleb il-bżonn li nipproteġu drittijiet oħrajn.

Dan meta, bħala fatt, fid-dinja llum dawn il-liġijiet mhux qed jitwessgħu, imma qed jiġu rtirati sal-punt li mhuwiex aktar permessibbli fi bliet kbar Ewropej, kif ukoll fl-Amerika, li tintuża din it-teknoloġija.

Jista' l-Ministru jispjega aktar għalfejn il-Gvern wasal għal din il-konlużjoni?

L-ISPEAKER: Il-Ministru Michael Farrugia.

MICHAEL FARRUGIA: Naħseb li l-Onor.

Interpellant nesa parti minn dak li jien għedt fir-risposta meta enfasizzajt li s-sistema tat-teknoloġija dejjem trid tħares il-privatezza tal-individwu, anke fil-mod kif tinżamm id-data miġbura.

Wieħed irid isib bilanċ bejn li tinġabar id-data tal-individwu, li hija importantissima, u li tiġi assigurata s-sigurtà tad-data.

Bħala Gvern, ma jinteressaniex f'liema bar daħlu Ċikku, Peppi u Ġanni, imma d-data se tgħin lill-membri tas-sigurtà li jidentifikaw individwi li jkunu involuti f'reati li jkunu saru, biex eventwalment jitressqu l-Qorti.

Ikun hemm persuni li jkunu ta' theddida għas-sigurtà tal-pajjiż.

Se nerġa' nirrepeti li s-sistema trid tkun ibbażata kompletament fuq is-sigurtà u l-privatezza tal-individwu, li trid tkun imħarsa kontinwament.

Però lanqas ma nistgħu nħallu persuni li huma ta' theddida għas-sigurtà ta' pajjiżna mingħajr ma nieħdu azzjoni.

Kif għadni kif spjegajt, ċerti investigazzjonijiet tal-Korp kellhom suċċess wara li membri tal-Korp tal-Pulizija, għal ġranet sħaħ, raw CCTV waħda wara l-oħra, u ta' dan irrid nirringrazzjahom.

Però jien napprezza wkoll jekk l-Onor.

Interpellant isemmili pajjiżi Ewropej li għandhom is-sistemi kollha in place, bil-protezzjoni kollha tas-sigurtà tad-data u l-privatezza tal-individwu, li jagħtu prijorità lill-użu tat-teknoloġija biex jassiguraw is-sigurtà f'pajjiżhom.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Sur President, wieħed mill-postijiet fejn ir-residenti ta' diversi lokalitajiet imorru sabiex jieħdu servizz mingħand il-pulizija – ikunx fuq rapport żgħir għall-assigurazzjoni jew tkunx xi ħaġa aktar serja – hija l-għassa tal-pulizija.

Uħud minn dawn l-għases, għal ħafna snin, ma kenux f'sitwazzjoni aċċettabbli.

F'ċerti każijiet meta tidħol fl-għassa ma tkunx taf jekk dħaltx f'għassa tal-pulizija jew xi mkien ieħor.

Proprju għalhekk dan l-aħħar sar xogħol ta' rinovar f'diversi għases.

Nifhem ukoll li għad hemm għases li ma ġewx rinovati u li dak li sar mhux biżżejjed.

Jista' l-Ministru jgħid liema għases ġew rinovati u huwiex ippjanat li jkun hemm rinovar ta' aktar għases sabiex l-għases kollha ta' madwar Malta u Għawdex ikunu aċċessibbli?

MICHAEL FARRUGIA: Sur President, se nsemmi tliet għases li se jkunu kompletament rinovati mill-qiegħ jew inkella se jkunu qed jinbnew mill-ġdid kompletament.

Dawn huma l-għassa ta' Marsaxlokkk, ta' Marsaskala u ta' Marsalforn f'Għawdex.

L-iskop huwa li l-għases kollha fid-distretti kollha ta' Malta u Għawdex jgħaddu minn rinovar u rebranding, anke f'dak li għandu x'jaqsam mas-sigurtà tal-membri tal-Korp tal-Pulizija.

Waħda mill-affarijiet li għamilt kienet li tlabt li numru ta' persuni jżuru l-għases kollha ta' madwar Malta u Għawdex biex tinġabar lista ta' affarijiet, li jistgħu jkunu bażiċi, li hemm bżonn f'dawn l-għases.

Hemm affarijiet li se jiddaħħlu f'perjodu qasir – nittama sas-sena d-dieħla – waqt li hemm oħrajn li se jidħlu fil-medium term, u oħrajn in the long term.

Barra minn hekk, irridu nħarsu wkoll lejn struttura ta' komunikazzjoni, fis-sens li jkun hemm hotlines fl-għases tal-Korp tal-Pulizija.

Bħalma jiġri fil-każ tal-banek, fejn għalkemm mhux il-friegħi kollha jkunu miftuħin xorta jkun hemm l-użu tal-ATM, hekk ukoll aħna qed inħarsu lejn ċerta innovazzjoni ta' kif nistgħu nużaw it-teknoloġija tal-komunikazzjoni biex persuna li jkollha bżonn l-għajnuna tasal żgur li tikkomunika mal-membri tal-Korp tal-Pulizija.

Apparti minn hekk, skont il-wegħda li għamel dan il-Gvern, diġà lestejna l-istruttura ta' erba' hubs ġewwa pajjiżna.

Dawn se jkunu speċi ta' mini headquarters li jkollhom satellite stations tagħhom.

Il-ħsieb hu li kull hub tieħu ħsieb reġjun partikolari.

Ovvjament kull hub irid ikollha l-ispeċjalizzazzjonijiet fiha.

Għal din ir-raġuni, l-ewwel nett, qed naħdmu flimkien mal-Awtorità tal-Ippjanar u mal-Awtorità tal-Artijiet biex nidentifikaw postijiet fejn nistgħu nibnu dawn il-hubs.

It-tieni, irridu naraw li dawn il-hubs ikollhom nies imħarrġa f'ċerti speċjalizzazzjonijiet biex għal ċerti każijiet wieħed ikun jista' jiġi riferut mill-ewwel lejn dawn il-hubs, fejn isib nies speċjalizzati, ħafna aktar milli meta wieħed imur f'għases fejn jaf jiltaqa' ma' persuna li ma tkunx daqshekk idonea, imħarrġa u kkwalifikata biex tindirizza ċerti problemi u tagħti l-assistenza neċessarja.

Sadanittant, hemm diversi units oħrajn li qed jiġu rranġati.

Qed naraw ukoll li jintgħażel sit biex jinbena laboratorju tal-forensika, li jkollu l-aktar teknoloġija u apparat modern.

Bħalissa qed neżaminaw l-art li se jinbena fuqha, biex naċċertaw li hemm sisien tajbin u m'hemmx fdalijiet arkeoloġiċi.

F'dan il-każ se nkunu qed inħarsu lejn il-parti investigattiva fid-Dipartiment tal-Forensika; se nimmodernizzaw din it-taqsima u se nħarrġu lill-membri tal-pulizija sabiex iċ-ċittadin ikun moqdi aħjar u b'mod effiċjenti, waqt li nassiguraw aktar sigurtà fil-pajjiż.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

BEPPE FENECH ADAMI: Sur President, qegħdin fuq l-għatba tas-sajf u għalhekk nixtieq nistaqsi dwar it-tourism police.

Infakkar li fl-2016 il-Ministru Carmelo Abela kien qalilna li kien hemm numru sostanzjali ta' pulizija li kienu attendew korsijiet ta' taħriġ apposta biex iservu bħala tourism police.

Jista' l-Ministru jgħidilna jekk hemmx tourism police?

Jekk iva, fejn qed iservu u kemm hemm minn dawn il-pulizija?

Ingħataw xi taħriġ partikolari?

X'inhu l-pjan tal-Gvern f'dan il-qasam?

L-ISPEAKER: Il-Ministru Michael Farrugia.

MICHAEL FARRUGIA: Sur President, bħalma diġà għidt, bħalissa għaddejjin diskussjonijiet mal-Awtorità tat-Turiżmu dwar il-konċett ta' tourism policing.

Skont dawk id-diskussjonijiet, se nkunu qed naġixxu dwar tourism policing bi ftehim mal-Awtorità tat-Turiżmu.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Sur President, fejn jidħol ix-xogħol tal-Protezzjoni Ċivili, waħda mill-aktar sfidi ġodda tal-aħħar snin huma l-high rises; issa m'għadniex nitkellmu fuq bini ta' żewġ sulari jew tlieta, però għandna żoni f'Malta bħal, pereżempju, f'Paceville, fejn hemm high risers.

Jista' l-Ministru jgħid jekk id-Dipartiment tal-Protezzjoni Ċivili huwiex qed ikun attrezzat sabiex fl-eventwalità li jkun hemm inċidenti ta' nirien, ikun hemm il-makkinarju neċessarju sabiex il-membri tal-Protezzjoni Ċivili jkunu jistgħu jagħmlu x-xogħol tagħhom?

MICHAEL FARRUGIA: Sur President, l-awtoritajiet u l-entitajiet responsabbli jaraw li l-istrutturi tagħhom huma ppreparati biex, f'każ ta' inċidenti ta' nirien, ikunu jistgħu jilqgħu għal dik il-problema.

Min-naħa tal-Protezzjoni Ċivili, se nkunu qed nagħmlu konsultazzjoni pubblika dwar il-fire regulations, sabiex imbagħad ikollna regolamenti dettaljati fir-rigward tal-fire regulations.

Apparti minn hekk, bi ftehim mal-Awtorità tal-Ippjanar, se nkunu qed nixtru tower ladders li se jkunu ffinanzjati mill-Awtorità tal-Ippjanar.

Il-Protezzjoni Ċivili se jkollha mill-inqas erba' tower ladders ta' 23 metru tul, erba' tower ladders ta' 32 metru tul, tower ladder ta' 60 metru tul u tower ladder sa 70 metru tul li jlaħħaq mill-inqas 23 sular.

Apparti minn hekk, l-inġenji li qed jinxtraw huma kollha ġodda bl-aħħar teknoloġija.

Flimkien mal-Malta Industrial Parks, qegħdin ninvestu anke f'bowsers tal-ilma u nista' ngħid li, ftit żmien ieħor, se nkunu qed ninawguraw bowsers ta' 20,000 litru u ta' 40,000 litru, li se jkunu jistgħu jintużaw għal nirien sostanzjali, biex wieħed jiġġieled in-nirien b'mod effiċjenti u fl-inqas ħin possibbli.

Hemm ħafna investimenti oħrajn li għaddejjin bħalissa fejn jidħol id-Dipartiment tal-Protezzjoni Ċivili.

Bħala Gvern, konxji li gvernijiet Nazzjonalisti preċedenti ma għamlu l-ebda investiment biex dan id-Dipartiment ikun jista' jiġġieled nirien f'bini li huwa għoli, minkejja li diġà kellna bini ta' 23 sular.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti.

Insejjaħ lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa.

TQEGĦID TA' KARTI

CHRIS FEARNE (Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar kuntratti ta' servizzi ta' IT mogħtija mid-dekasteru li għalih hu responsabbli d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa fil-perijodu bejn l-2013 u l-2019, bi tweġiba għall-Mistoqsija Parlamentari numru 10340; u

f'isem il-Prim Ministru, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 111 tal-2019 – Ordni tal-2019 li jemenda l-Ordni li Jwaqqaf l-Aġenzija dwar Visa u Residenza f'Malta.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Joe Mizzi.

JOE MIZZI (Ministru għall-Enerġija u l-Immaniġġjar tal-Ilma): Sur President, f'isem il-Ministru għall-Finanzi nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar laqgħat barra minn Malta li attenda għalihom il-Ministru għall-Finanzi bejn Jannar u Mejju 2019, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 10302.

L-ISPEAKER: Grazzi.

MICHAEL FARRUGIA: Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 112 tal-2019 – Regolamenti tal-2019 dwar Proċedura għall-Ispezzjoni ta' Ċittadini ta' Pajjiżi Terzi li jkunu qed joqogħdu u jaħdmu Illegalment, u l-Monitoraġġ ta' Ċittadini ta' Pajjiżi Terzi li jkunu iskritti fi Stabbilimenti Edukattivi.

L-ISPEAKER: Grazzi.

IAN BORG (Ministru għat-Trasport, Infrastuttura u Proġetti Kapitali): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar spazji ta' parkeġġ allokati għal karozzi fil-proġett "Car2Go", bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 10152.

L-ISPEAKER: Grazzi.

JUSTYNE CARUANA (Ministru għal Għawdex): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar in-nefqa fuq reklami u avviżi fuq mezzi tax-xandir, inkluż social media, mid-dekasteru li għalih hi responsabbli l-Ministru għal Għawdex, matul April u Mejju 2019, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 10256.

L-ISPEAKER: Ninforma lill-Kamra li, skont il-paragrafu 4 tal-artiklu 120(B) tal-Ordnijiet Permanenti tal-Kamra, fil-laqgħa tal-Kumitat Permanenti dwar il-Kontijiet Pubbliċi tal-Erbgħa, 5 ta' Ġunju 2019, l-Onor.

Rosianne Cutajar se tissostitwixxi lill-Onor.

Fil-laqgħa tal-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġijiet tal-Erbgħa, 5 ta' Ġunju 2019, l-Onor.

Alex Muscat se jissostitwixxi lill-Onor.

Stqarrijiet Ministerjali.

STQARRIJIET MINISTERJALI

EVARIST BARTOLO (Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol): Sur President, qabel ma kien hemm il-ftehim settorjali ta' Diċembru 2017, għalliem fl-iskola tal-Istat kien ikollu sa massimu ta' 26 lezzjoni fil-ġimgħa.

Permezz tal-ftehim settorjali, il-massimu tal-lezzjonijiet li għalliem jista' jkollu huwa ta' 25 lezzjoni fil-ġimgħa, bin-numru ta' 25 ikun f'każijiet eċċezzjonali.

Waqt id-diskussjonijiet tal-ftehim settorjali, ma kien hemm l-ebda ambigwità u fil-fatt aħna wrejna fiduċja fl-MUT li l-ftehim jirrispetta dan, li din primarjament tirreferi għas-suġġetti tal-Matematika jew tal-Malti.

Sa ftit snin ilu, kien hawn numru ta' għalliema tal-Matematika li ma kellhomx impjieg, għax id-domanda ma kenitx biżżejjed.

Fassalna programmi aktar speċjalizzati għall-ġid tat-tfal tagħna biex it-tagħlim ikun aktar personalizzat u l-klassijiet iżgħar.

Jien u ħafna oħrajn konna ilna snin nitkellmu fuq edukazzjoni aktar individwali għall-istudenti.

Naħseb li dan kien pass pożittiv.

Illum, fil-każ tal-Matematika u tal-Malti, dawk l-għalliema li ma kienx hemm domanda għalihom issa ġew ingaġġati, u l-Ministeru għandu sejħa miftuħa s-sena kollha biex kull min huwa interessat u għandu l-kwalifiċi japplika u jiġi ngaġġat minnufih.

In-numru tat-tfal f'dawn l-aħħar ħames snin naqas, hekk kif fis-sena skolastika 2012-13 kien hemm total ta' 12,670 student fl-iskejjel medji u sekondarji, u matul din is-sena skolastika hemm total ta' 11,108 student.

Minħabba li l-klassijiet huma iżgħar għandna aktar lezzjonijiet u n-numru ta' għalliema, kemm fil-Matematika u kemm fil-Malti, baqa' fl-istess ilmijiet.

Fil-livell medju u sekondarju, illum għandna 3.5% tal-għalliema – li huma l-każijiet eċċezzjonali – b'load ta' 25 lezzjoni fil-ġimgħa.

M'iniex qiegħed hawn biex ngħid li għalliem għandu jkollu load ta' 25 lezzjoni.

Jien nixtieq li dak in-numru jiġi żero.

Din ngħidha bil-fatti.

Il-Ministeru għadu kif ingaġġa 14-il għalliem tal-Malti u sitt għalliema tal-Matematika ġodda għas-sena skolastika li jmiss.

Matul din is-sena, ħadna numru ta' miżuri biex inkomplu nħeġġu aktar nies jidħlu fl-edukazzjoni.

Is-17-il proposta li ressqet l-MUT, aħna mhux nappoġġjaw ftit jew ħafna minnhom; aħna infurmajniehom li nappoġġjawhom kollha.

Jien il-Ministru responsabbli tax-xogħol, u li ma ssibx biżżejjed persuni f'linja speċifika jew partikolari mhijiex realtà tas-settur edukattiv biss, imma tal-oqsma kollha tal-pajjiż, mis-settur tal-IT sas-settur tal-manifattura.

Bħala Ministeru, m'għandna l-ebda impediment li ma ndaħħlux għalliema tal-Matematika u tal-Malti, anzi rridu naraw kif se nħeġġu iżjed.

Fil-fatt is-sejħa għal dawn l-għalliema ilha miftuħa x-xhur u se tibqa' miftuħa.

Jien nifhem lil dawk l-għalliema li għandhom load ta' 25 u li forsi jaraw għalliema fl-istess suġġett u fl-istess skola li għandhom load ta' 5 jew ta' 10 lezzjonijiet fil-ġimgħa.

Fil-Matematika, hemm iżjed għalliema li għandhom load ta' 5 jew ta' 10 lezzjonijiet milli load ta' 25.

Allura nifhem is-sentiment tagħhom.

Hemm ħafna raġunijiet għalxiex teżisti din id-diskrepanza; hemm element ġustifikabbli fejn għalliem ikollu loads ta' suġġetti oħra, u hemm ukoll element li, fl-opinjoni tiegħi, mhux ġustifikabbli.

Jien għalhekk tlabt lid-Direttorat biex għas-sena skolastika li ġejja jiggarantixxi aktar bilanċ biex, fejn hemm ċirkostanzi li mhumiex fair, anke jekk ma ssolvix il-kwestjoni kollha, dawn il-passi jittieħdu ħalli jkun hemm aktar ekwità fost il-loads bejn l-għalliema tal-Matematika u tal-Malti.

Għalhekk dawk l-għalliema li għandhom load ta' 25 lezzjoni fil-ġimgħa, minkejja li din taqa' taħt il-parametri tal-ftehim settorjali u dawn jagħmlu biss 3.5% tat-total tal-għalliema sekondarji, m'għandi l-ebda problema ngħidilhom direttament li kull għalliem disponibbli u kkwalifikat se jiġi ingaġġat, li m'hemm l-ebda tip ta' capping fuq l-ammont ta' għalliema li jiġu ingaġġati, u li jien lest nikkunsidra kull tip ta' miżura li tiġi proposta mingħand kull stakeholder biex insibu aktar persuni jaħdmu f'dawn is-suġġetti.

Fid-dawl ta' dan, nemmen li din id-direttiva tal-MUT għandha tiġi sospiża għaliex il-volontà tal-Gvern hija ċara u l-miżuri proposti mill-union mhux talli b'mod konkret ġew appoġġjati, imma l-Ministeru mar oltre dawk.

Il-Ministeru se jkun qed jistieden lill-MUT biex f'laqgħa ta' konċiljazzjoni niddiskutu u naqblu fuq it-tifsira ta' 'każijiet eċċezzjonali' li hemm imniżżel fil-ftehim settorjali, ħalli l-partijiet kollha jkollhom stampa ċara.

Sadanittant, ġejt informat li l-MUT aċċettat li ssir din il-laqgħa.

Lill-għalliema ngħidilhom li se nkomplu nipproteġu u nsaħħu r-reputazzjoni tal-vokazzjoni, u fl-istess ħin intejbu l-ambjent tax-xogħol tagħhom fl-iskejjel.

Nixtieq li kull min għandu influwenza fuq din id-deċiżjoni jiftakar fis-sagrifiċċji kbar li jagħmlu l-ġenituri u t-tfal.

Nixtieq li japprezzaw kemm huma importanti dawn l-eżamijiet għalihom u biex ma jagħtix għodda lil ċerti individwi biex jużawhom b'mod dispreġjattiv, fuq il-mezzi soċjali u oltre, u jtappnu l-vokazzjoni u x-xogħol tal-għalliema.

Għalhekk, għall-ġid tal-għalliema, tal-ġenituri u, fuq kollox u l-aktar importanti, tat-tfal li ilhom xhur jippreparaw għal dawn l-eżamijiet, nitlob li terġa' tiġi kkunsidrata din id-direttiva ħalli nkunu nistgħu naħdmu flimkien – għalliema, studenti u ġenituri – f'direzzjoni waħda għall-ġid tal-edukazzjoni ta' pajjiżna.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

CLYDE PULI: Sur President, dak li se ngħid huwa fl-istess spirtu ta' dak li kkonkluda bih il-Ministru f'din l-istqarrija ministerjali.

Ovvjament, bħala Oppożizzjoni, nixtiequ li jkun hemm soluzzjoni bla dewmien biex l-istudenti u t-tfal tagħna ma jintlaqtux ħażin.

Però wieħed ma jistax ma jistaqsix il-mistoqsija: Kif wasalna s'hawn?

Din hija sitwazzjoni li kważi kważi qed issir sintomatika fil-qasam tal-edukazzjoni!

Ftit xhur ilu, kont tkellimt f'din il-Kamra dwar kriżi ta' governanza fis-settur edukattiv, li tidher f'diversi setturi.

Insemmi, pereżempju, binja ta' skola ġdida fejn nagħtu data li ma tinżammx, u mhux talli l-iskola ma tinfetaħx, imma ġieli lanqas ikun beda x-xogħol jew tkun għadha fuq il-pjanti.

Ġieli smajna li se jkun hemm estensjoni ta' skola u nispiċċaw naraw lill-Gvern jikri l-containers għat-tfal minflok il-klassijiet.

Kellna l-iskema tal-frott li l-ewwel tħassret, imbagħad reġgħet inbdiet, fost taħwida sħiħa.

Insemmi l-iskema tat-trasport b'xejn, li wegħduha fl-elezzjoni u fil-Baġit li għadda, imma mbagħad inbdiet l-iskema u kellna madwar 900 student li baqgħu mingħajr it-trasport, u sal-lum jidher li baqa' ftit għexieren li għadhom mingħajr trasport.

Insemmi wkoll it-taħwid li kien hemm fil-pagi tal-MCAST, il-kwestjoni tal-istipendji u l-kwestjoni tal-early school leavers, fost tant kwestjonijiet oħrajn.

Tajjeb nifhmu li fil-qasam tal-edukazzjoni, lil hinn mill-bini u mill-iskemi, iċ-ċentru ta' kollox huma l-għalliema.

Tista' tibni skejjel kemm trid, imma l-għalliema jibqgħu l-qofol ta' kollox!

Naħseb li ma' dan jaqbel kulħadd!

Huwa ċar li l-Gvern kellu nuqqas ta' pjan fejn jidħlu anke l-għalliema ġodda.

Naf li l-Ministru Evarist Bartolo mhuwiex kuntent bis-sitwazzjoni.

(Interruzzjonijiet) Min-naħa l-oħra, jidher li l-Ministru Ian Borg huwa kuntent li t-tfal tagħna qegħdin f'din is-sitwazzjoni, u qed jiġi jaqa' u jqum minn dan li qed ngħid u mit-tfal Maltin u Għawdxin!

Il-Ministru Ian Borg jaħseb li t-tfal tagħna mhumiex importanti!

Jaħseb li billi jizzika u jitfa' l-kummenti, se nsolvu l-problema!

Bħal dak li qallu, se noħorġu lil xi ħadd mill-container billi jizzika!

Irrid insemmi li l-ftehim li sar f'Diċembru 2017 kien qajjem kontroversja.

Dan il-ftehim ġie attwat u jista' jkun li mhux kulħadd kien kuntent.

Però l-ftehim kien jgħid ċar u tond li l-massimu tal-load għall-għalliema għandha tkun ta' 24 lezzjoni, għajr f'każ eċċezzjonali li jista' jkun hemm 25 lezzjoni.

Qed nistaqsi kif wasalna s'hawn għar-raġuni sempliċi li l-MUT ma tatx dan l-avviż ilbieraħ, imma tatu f'Settembru 2018.

Qed nieħu gost li l-Ministru sejħilhom għal-laqgħa llum, imma dan messu sar ħafna qabel.

L-MUT għamlet aktar mill-parti tagħha biex tasal għal ftehim, għax ilha minn Settembru tindika li hemm diffikultà.

L-MUT ma lagħbitx il-logħba f'nofs is-sena.

Meta nitkellem mal-għalliema, ħafna jistaqsu kif il-Gvern se jaddotta dawn is-17-il proposta tal-MUT.

Dan ma jistax isir billi l-Gvern jgħid li se jagħmel laqgħa f'Ġunju biex jibda jiddiskuti dawn is-17-il proposta.

Dak bżar fl-għajnejn!

Il-Ministru semma li l-problema hija fil-Malti u fil-Matematika.

Din hija sitwazzjoni li ilna nafu biha.

Huwa ċar li dan il-ftehim ma tax pagi biżżejjed biex iżomm lil dawn l-għalliema f'din il-professjoni għax, bħala Gvern, mhuwiex kompetittiv.

Għall-inqas, in-numri qed juru dan.

Is-sena li għaddiet, kellna sena partikolari fejn kienet l-aktar sena li matulha telqu għalliema.

Forsi l-Ministru se jikkwota t-total ta' kemm hawn għalliema, imma rridu nirrikonoxxu l-fatt li kellna sena record ta' tluq ta' għalliema!

Jidher ċar ukoll li kien hemm madwar 26 għalliema tal-Malti li ma ġewx impjegati mill-ewwel fis-sajf, u issa, f'daqqa waħda, il-Gvern induna li hemm dan in-nuqqas.

Nistaqsi: Għaliex ma mpjegajniex lil dawn l-għalliema mill-ewwel, biex issa forsi sabu xi xogħol ieħor?

Għaliex issa qed ikollna mmorru għand il-Knisja biex tagħtina l-karti tal-eżamijiet għat-tfal fl-iskejjel tal-Istat?

Forsi mhux ilkoll nafu li l-kontenut, kif ukoll il-mod ta' tagħlim fl-iskejjel tal-Knisja, huma ftit differenti minn dak fl-iskejjel tal-Istat!

Nafu li diġà kellna esperjenza ta' karti tal-eżami, pereżempju, tal-Matematika, b'somom li ma jinħadmux!

Kellna saħansistra karti tal-eżami fejn it-total tal-marki ma jagħmilx 100!

Dak huwa d-diżastru li hemm fil-qasam edukattiv.

Nerġa' nistaqsi: Għaliex kellna naslu s'hawn, meta l-Gvern kien ilu jaf b'dawn id-diffikultajiet?

Ikolli ngħid li l-MUT għandha raġun tressaq l-ilmenti tagħha.

Sur President, sinċerament nawgura lill-Ministru li jsib soluzzjoni malajr kemm jista' jkun, għax l-għalliema ħaqqhom ġustizzja u, fuq kollox, it-tfal tagħna jixirqilhom li jkollhom il-karti tal-eżamijiet biex nipprovdulhom edukazzjoni tajba ħalli 'l quddiem isibu xogħol ta' kwalità.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Jekk m'hawnx aktar mistoqsijiet jew rimarki, insejjaħ lill-Ministru Evarist Bartolo.

EVARIST BARTOLO: Sur President, dan il-Gvern, bil-fatti u mhux bil-kliem, tejjeb il-kondizzjonijiet tax-xogħol tal-għalliema.

Jekk wieħed jara l-aħħar ftehim settorjali li ffirmajna f'Diċembru 2017 u tqabblu mal-ftehim settorjali li ffirma Gvern li kien jappartjeni għalih l-Onor.

Puli, wieħed jara li hemm titjib sostanzjali.

Gvernijiet Nazzjonalisti, f'leġiżlatura wara l-oħra, ħallew il-professjoni tal-għalliema togħdos fil-qiegħ u tkun l-agħar professjoni fil-mod ta' kif tiġi stmata fil-kondizzjonijiet tax-xogħol tagħha u fid-dħul mill-professjonijiet kollha fis-settur pubbliku.

Bħala Gvern, tejjibna l-qagħda tal-professjoni tal-għalliema, inkluż id-dħul, l-avvanz fil-karriera li jista' jsir ħafna aktar malajr, naqqasna n-numru ta' lezzjonijiet u naqqasna anke l-ħin tal-kuntatt mal-istudenti b'aktar minn 14%.

Mhux ġust dak li qal l-Onor.

Puli li qisna ħallejna x-xhur jgħaddu mingħajr m'għamilna xejn.

Bħala Gvern, iltqajna diversi drabi mal-MUT, li taf diġà li 10 minn 17-il proposta li għamlitilna se nimplimentawhom.

Is-seba' proposti l-oħra jitolbu diskussjoni mal-Ministeru tal-Finanzi, imma se naħdmu biex nappoġġjaw dawk il-proposti ħalli jiġu implimentati wkoll.

Bħala Gvern, kemm-il darba tlabna lill-MUT tagħtina proposta li biha nistgħu nsolvu dan in-nuqqas ta' għalliema f'ċerti suġġetti.

Jekk hawn min jaf b'xi għalliema tal-Malti jew tal-Matematika li ma impjegajniehomx, għidulna bihom, għax nimpjegawhom mill-ewwel.

Kif għedt, is-sejħa qiegħda miftuħa s-sena kollha.

Mhux veru li ħallejna xi għalliema li ma impjeganiehomx.

Fi żmien gvernijiet preċedenti kien hemm għalliema li kienu jiggradwaw u ma jiġux impjegati, imma dan il-Gvern qed jara li jiġu impjegati l-għalliema kollha.

Għalhekk, għall-ġid tal-istudenti, tal-għalliema u tal-ġenituri, nerġa' nappella lill-MUT biex tirrikonsidra d-direttiva li ħarġet li biha għalliema ma jistgħux jagħtu l-marki tal-assessjar jew tal-eżamijiet.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Mozzjonijiet.

Id-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa.

MOZZJONIJIET

PERMESS TAL-KAMRA

CHRIS FEARNE: Sur President, nitlob il-permess tal-Kamra biex irressaq mozzjoni mingħajr avviż.

L-ISPEAKER: Hawn permess?

Il-permess ingħata.

FL-ASSEMBLEA PARLAMENTARI TAL-KUNSILL TAL-EWROPA

L-ISPEAKER: Id-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa Chris Fearne.

Illi l-Kamra tirriżolvi li l-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici jinħatar rappreżentant fid-delegazzjoni parlamentari Maltija fl-Assemblea Parlamentari tal-Kunsill tal-Ewropa, minflok is-Sur David Stellini li kien nominat fuq l-istess delegazzjoni permezz tal-mozzjoni Nru 28 mgħoddija fis-Seduta 16 tal-11 ta' Lulju 2017.

L-ISPEAKER: Min jissekonda?

L-ISPEAKER: Il-mistoqsija hija l-mozzjoni, kif imressqa u moqrija mid-Deputat Prim Ministru.

II-mozzjoni għaddiet nem. con.

TAL-AWTORITÀ MALTIJA

TAL-IPPJANAR GĦAS-SENA FINANZJARJA 2019

L-ISPEAKER: Il-Ministru Ian Borg.

Illi l-Kamra tapprova l-estimi ta' dħul u nfiq tal-Awtorità Maltija tal-Ippjanar għas-sena finanzjarja mill-1 ta' Jannar 2019 sal-31 ta' Diċembru 2019, skont l-Att dwar l-Ippjanar tal-Iżvilupp, Kap. 552.

L-ISPEAKER: Min jissekonda?

L-ISPEAKER: Infakkar lill-Kamra li d-diskussjoni fuq din il-mozzjoni se tieħu seduta waħda, bil-ħin jinqasam bejn kelliema tal-Gvern u kelliema tal-Oppożizzjoni, bl-introduzzjoni u winding up għan-naħa tal-Gvern.

CHRIS AGIUS (Segretarju Parlamentari għall-Ippjanar u s-Suq tal-Proprjetà): Sur President, inħossni onorat li se nibda d-diskussjoni dwar l-estimi ta' din l-entità tant importanti għall-iżvilupp ta' pajjiżna li, permezz tax-xogħol u d-deċiżjonijiet imwettqa minnha, qed inkomplu naraw tkabbir u tisħiħ tal-ekonomija ta' pajjiżna.

Din hija entità li matul dawn l-aħħar snin kompliet tikber u ttejjeb l-operat tagħha sabiex saret xempju ta' kif għandhom jaħdmu l-entitajiet u d-dipartimenti f'pajjiżna.

Għalhekk nixtieq nibda dan id-diskors b'ringrazzjament speċjali liċ-Chairperson, il-Kap Eżekuttiv, il-bordijiet u l-ħaddiema kollha tal-Awtorità għall-impenn tagħhom sabiex din l-Awtorità tibqa' tagħti l-aqwa servizz.

Nirringrazzja lill-Onor.

Marthese Portelli u 'l-Onor.

Clayton Bartolo li jifformaw parti mill-Planning Board għall-ħidma tagħhom sabiex kienu parti minn dawn ir-riżultati.

F'pajjiżna għandna l-akbar tkabbir ekonomiku fl-Ewropa, u għalhekk ħafna barranin qed jiġu f'pajjiżna biex ifittxu impjieg, waqt li oħrajn qed jagħmlu pajjiżna darhom.

Dan qed iwassal biex id-domanda għall-proprjetà dejjem qed tiżdied.

Fil-fatt, għadni ġej minn laqgħa ġenerali annwali tal-Fondazzjoni Property Malta, imwaqqfa minn dan il-Gvern bi sħab mal-Malta Developers Association, li matul dawn l-aħħar snin għamlet promozzjoni tal-qasam tal-proprjetà ta' pajjiżna, għamlet networking u ħejjiet rapporti dwar il-qasam tal-proprjetà.

Naħseb li t-twaqqif ta' din il-Fondazzjoni kien pass importanti sabiex dan is-settur ikompli jingħata aktar stimolu.

Din il-Fondazzjoni ħadet sehem, sena wara l-oħra, f'espożizzjoniijiet dwar il-proprjetà, fosthom f'Cannes, f'Dubaj u din is-sena qed tipprepara sabiex tieħu sehem fi Munich fil-Ġermanja.

Naħseb li kien pass importanti li ħa dan il-Gvern li meta ra li l-qasam tal-proprjetà qed jikber, għaraf li għandu jkollna nies esperti ġejjin mill-qasam li jkunu qegħdin jassistuna sabiex naraw x'inhuma l-isfidi u l-opportunitajiet f'dan il-qasam.

Bħala pajjiż, importanti li jkollna entitajiet effiċjenti bħalma hi l-Awtorità tal-Ippjanar.

Kif nafu, matul l-2018 l-Awtorità rat żieda ta' 24% fin-numru ta' applikazzjonijiet fuq is-sena ta' qabel.

Fil-fatt, fl-2018 kellna 12,173 applikazzjoni, meta fl-2017 l-applikazzjonijiet kienu jlaħħqu 11,300.

Fil-fatt l-Awtorità tal-Ippjanar imponiet fuqha nnifisha seven deadlines li jekk ma jiġux milħuqa tkun qed tiġi mmultata għalihom.

Minbarra l-effiċjenza tal-ħaddiema, li ma niddejjaq qatt infaħħarhom għall-ħidma tagħhom, qed jiġu introdotti wkoll sistemi li huma fost l-aqwa fis-suq sabiex inkomplu ntejbu l-kwalità tax-xogħol u anke biex kull applikazzjoni tinħadem fil-ħin.

Tajjeb wieħed isemmi li l-ħaddiema komplew jingħataw opportunitajiet biex ikomplu jżidu l-ħiliet tagħhom permezz ta' scholarships li jiġu offruti minn żmien għal żmien.

Matul dawn l-aħħar snin, kellna l-progamm 'Erasmus+' li permezz tiegħu numru ta' ħaddiema bbenefikaw minn opportunitajiet sabiex jaraw best practices barra minn xtutna.

B'hekk, dawn il-ħaddiema kellhom esperjenza ta' proċessi u proċeduri ġodda li bihom jistgħu javvanzaw aktar 'il quddiem fil-ħidma tagħhom.

Kien hemm ukoll il-proġett 'SpatialTRAIN' fejn ħaddiema tal-Gvern ingħataw l-opportunità li jitħarrġu f'livelli differenti fir-rigward ta' Geographic Information Systems (GIS), li hi marbuta ma' sistema ġdida 'Sintagram' li qed taħdem fuqha l-Awtorità tal-Ippjanar, liema sistema se nitkellem fuqha aktar 'il quddiem.

Ladarba qed nitkellem fuq proġetti ta' dan it-tip, irrid nieħu spunt u nitkellem fuq il-Maritime Spatial Planning, liema Direttiva taqa' taħt l-istess Awtorità.

Ix-xogħol u d-dedikazzjoni f'dan ir-rigward forsi għadhom mhux apprezzati biżżejjed, minkejja li kull darba li niltaqgħu ma' counterparts nitkellmu fuq l-importanza ta' dan il-qasam.

Bħalma l-Awtorità tal-Ippjanar hija responsabbli għal kull bini jew spazju fuq l-art, hija wkoll responsabbli mill-ippjanar tal-baħar u qiegħ il-baħar, inkluż it-tindif, preżervazzjoni, kif ukoll viżjoni għall-futur.

Malta ssieħbet ma' pajjiżi Ewropej fil-proġett 'SIMWESTMED' bil-għan li jintlaħaq ftehim dwar koperazzjoni sabiex dan l-ippjanar marittimu jseħħ fil-firxa tal-Baħar Mediterran kollu.

Permezz ta' kollaborazzjoni mal-awtoritajiet marittimi Taljani u ma' istituzzjonijiet ta' riċerka barranija saħħaħna aktar il-potenzjal marittimu li jinsab bejn iż-żewġ pajjiżi.

Ta' min jgħid li Malta hija fuq quddiem u hija fost l-aktar pajjiżi li investew u li qed jaħdmu bla waqfien għal dan il-għan.

Ladarba kont qed insemmi l-'iSpatialTRAIN', nixtieq nitkellem fuq proġett ieħor importanti li qed twettaq l-Awtorità tal-Ippjanar, b'investiment ta' €7 miljun, imsejjaħ 'Sintagram'.

Fi ftit xhur oħra se nkunu nistgħu nvaraw dan il-proġett biex pajjiżna jkollu infrastruttura mill-aktar moderna f'dak li għandu x'jaqsam ma' spatial data.

Se jkollna base map ġdida ta' Malta u Għawdex kollha f'dak li għandu x'jaqsam ma' aerial, terrestrial, kif ukoll marine technologies.

Dan se jwassal sabiex, fiż-żmien li ġej, ikollna sinerġija fuq base map li tkun komuni għall-entitajiet kollha u li tkun tista' tintuża mill-entitajiet differenti li jmissu mal-bini u l-ippjanar tiegħu.

Matul din is-sena, l-Awtorità reġgħet ħarġet l-iskema tant popolari ta' "Irrestawra Darek".

Tajjeb niftakru li din l-iskema ħarġet għall-ewwel darba fl-2017, meta dakinhar kien hemm €8 miiljun għad-dispożizzjoni tar-restawr.

Is-sena l-oħra, l-iskema ħarġet b'baġit ta' €10 miljun.

Dawn il-flus ġew minn żidiet li kien hemm fin-numru ta' applikazzjonijiet, li wassal għal aktar flus disponibbli għall-Awtorità tal-Ippjanar.

Is-sena l-oħra, il-flus kienu maqsuma f'€7.5 miljun għar-residenzi, €1 miljun għal dawk il-persuni li għandhom 65 sena jew aktar, €1 miljun għall-persuni b'diżabilità, u €0.5 miljun għall-NGOs.

Din is-sena erġajna varajna din l-iskema b'baġit ta' €5 miljun li ħabbarnieha ħmistax ilu sabiex fl-10 ta' Ġunju 2019 tkun tista' tidħol fis-seħħ.

Ħabbarnieha qabel għax is-sena li għaddiet kien hemm min ma laħaqx sab perit fil-ħin biex seta' japplika għal din l-iskema.

Hawnhekk qed nitkellmu fuq €23 miljun, fuq perjodu ta' tliet snin, li ġew mgħoddija lura lin-nies.

Dan kollu huwa grazzi għall-għaqal fit-tmexxija tal-Awtorità, fejn parti sostanzjali minn dak li jinġabar mill-iskema ta' regolarizzazzjoni qed imur lura għand in-nies.

Din is-sena, proprju għax nafu li l-fondi għal din l-iskema jinbelgħu mill-ewwel, ħabbarnieha minn qabel, sabiex min ikun imħajjar jilħaq jagħmel il-preparamenti neċessarji, fosthom li jsib perit u jħejji l-pjanti sabiex, malli toħroġ l-iskema, ikun jista' japplika.

Tajjeb ngħid li jekk dawn il-€5 miljun jittieħdu, sfortunatament l-iskema jkollha tingħalaq.

Ħriġna wkoll l-iskema tar-restawr tal-gallariji fil-parti t'isfel tal-Belt Valletta, fuq in-naħa ta' Marsamxett.

Minkejja l-investiment kbir li sar fil-Belt Valletta, din il-parti tal-Belt s'issa ftit ibbenefikat mis-suċċess li kellha l-belt kapitali ta' pajjiżna.

Għal din l-iskema kellna fond ta' €2 miljun sabiex residenti jkunu jistgħu jirranġaw jew jibdlu l-gallariji tal-injam tagħhom.

Tajjeb ngħidu li, marbuta ma' din l-iskema, l-Awtorità qed tgħid li se tkun qed tirrifondi l-ispiża marbuta mal-ispejjeż tal-perit sa massimu ta' €500.

Fondi oħra li marru lura għand in-nies kienu permezz tal-Fond għall-Iżvilupp tal-Ippjanar, li qed iservi sabiex itejjeb il-kwalità tal-ħajja fi spazji madwar il-komunijiet f'Malta u Għawdex.

Inħobbu nsemmu li dan il-fond fih ammonti kbar ta' flus, b'aktar minn €20 miljun riżervati għall-kunsilli lokali.

Għalhekk, kull darba li mmorru f'xi kunsill lokali, inħajruhom sabiex jibbenefikaw minn dan il-fond sabiex ikunu jistgħu jtejbu l-lokalità tagħhom.

Saru wkoll seminars bejn l-Awtorità tal-Ippjanar u d-Dipartiment tal-Kunsilli Lokali sabiex inkunu nistgħu nfiehmu lill-kunsilli lokali u lis-segretarji eżekuttivi dwar kif jistgħu jibbenefikaw minn dan il-fond u xi jridu jagħmlu biex japplikaw.

Tajjeb ngħid li sa ftit ilu, meta l-kunsilli lokali kienu jibbenefikaw minn dan il-fond, kienu jużaw il-flus għat-toroq u għall-bankini, però wara l-elezzjoni li għaddiet, dan il-Gvern ħabbar li se nkunu qegħdin ninvestu €700 miljun fuq perjodu ta' seba' snin sabiex nibnu mill-ġdid it-toroq kollha ta' Malta u Għawdex.

B'hekk, issa l-kunsilli lokali jistgħu jibbenefikaw minn dan il-fond biex itejbu l-lokalitajiet tagħhom.

Hawn jiġuni f'moħħi x'għamlu l-Kunsilli Lokali ta' Birkirkara, li fetaħ Ġnien l-Istazzjon u Ġnien Lippu Zammit b'investiment ta' aktar minn €1.5 miljun; il-Kunsill Lokali tal-Floriana, li bbenefika minn ammont sostanzjali biex jirranġa l-Ġnien Pawlu Boffa, u l-Kunsill Lokali tal-Fgura li – jidhirli fl-2003 – kien xtara dar fil-main road tal-Fgura bil-ħsieb li xi darba jittrasformaha f'uffiċċju għall-kunsill lokali.

Hawn qed ngħidu li għaddew madwar 16-il sena biex il-Kunsill Lokali tal-Fgura seta' jagħti lura lir-residenti tiegħu binja mill-aktar moderna, li tista' taqdi l-bżonnijiet tal-lum.

Din il-binja tista' tagħti mhux biss is-servizzi tal-kunsill lokali, imma anke servizzi oħrajn, fosthom is-servizzi tal-FSWS, għax il-Kunsill Lokali tal-Fgura kien bil-għaqal biżżejjed biex kera sular minn din il-binja sabiex ir-residenti tal-Fgura jkunu jistgħu jibbenefikaw minn servizzi oħrajn.

Ftit tal-ġimgħat ilu, saru xi bidliet f'dan il-fond biex, għall-ewwel darba, bi ftehim bejn il-Kunsill Lokali u l-club tal-waterpolo tas-Sirens, se jkun hemm investiment minn dan il-fond ta' aktar minn €2 miljun li se jintużaw għall-pitch tal-waterpolo tas-Sirens.

Infakkar li wara kull maltempata, dan il-pitch issirlu ħsara kbira.

Mill-esperjenza li għandi meta servejt bħala Segretarju Parlamentari responsabbli mill-isports, wara kull maltempata konna nirċievu telefonata mill-uffiċjali tas-Sirens li għal darb'oħra tkissrilhom il-pitch tal-waterpolo.

Illum, grazzi għal dan il-fond u għall-ftehim li sar bejn il-Kunsill Lokali u l-club tas-Sirens, se jkollna pitch tal-waterpolo state of the art.

Dan wara li l-Gvern diġà investa f'numru ta' waterpolo pitches oħrajn madwar il-pajjiż.

Skema oħra mill-fondi tal-Awtorità tal-Ippjanar hija "Sebbaħ il-Lokal Tiegħek", b'investiment ta' €2.5 miljun sabiex dawk il-kunsilli lokali li ma kellhomx aktar minn €100,000 riżervati għalihom fil-Fond għall-Iżvilupp tal-Ippjanar, ikunu jistgħu jibbenefikaw minn dawn il-fondi sabiex itejbu xi ġonna li għandhom u jħaddru aktar il-lokalità tagħhom.

Kif nafu, għadna kemm kellna l-elezzjonijiet tal-kunsilli lokali, fejn għandna numru ta' sindki u kunsilliera li ġew maħtura mill-ġdid, waqt li oħrajn inħatru għall-ewwel darba.

Minn hawn nixtieq nawgura lis-sindki, lill-viċi sindki u lill-kunsilliera kollha għax-xogħol li se jkunu qegħdin jagħmlu fil-ħames snin li ġejjin għal-lokalitajiet tagħhom, u nappellalhom biex, issa li se jkunu qegħdin jirrappreżentaw lill-lokal tagħhom, jersqu lejn l-Awtorità tal-Ippjanar sabiex jaraw x'fondi hemm disponibbli biex itejbu l-lokal tagħhom.

Niggarantilhom li hemm ħafna fondi li l-lokalitajiet tagħhom jistgħu jibbenefikaw minnhom sabiex itejbu aktar l-ambjent fejn jgħixu r-residenti tagħna.

Skema importanti li ġiet introdotta madwar tliet snin ilu hija l-iskema tar-regolarizzazzjoni.

Issa, hawn forsi jkun hawn min jikellem b'mod differenti dwar din l-iskema.

Jien ngħid li, grazzi għal din l-iskema, illum ħafna familji jistgħu jbiegħu l-proprjetà tagħhom jew jużaw il-proprjetà tagħhom biex jissellfu mill-bank.

Qabel daħlet din l-iskema, ħafna familji ma setgħux jagħmlu dan.

Fil-fatt, kieku ma daħlitx din l-iskema, kieku għandna familji maqbudin li jixtiequ jbigħu l-proprjetà tagħhom u ma jistgħux.

Għalhekk din l-iskema għenet biex ħafna nies solvew il-problema li kellhom.

Matul is-sena li għaddiet, kellna 5,469 applikazzjoni għal din l-iskema, u l-maġġoranza assoluta tagħhom, jiġifieri 88%, ġew approvati mill-istess Awtorità.

Hawnhekk ukoll rajna żieda fl-applikazzjonijiet fuq is-sena ta' qabel, fejn kien hemm ftit aktar minn 5,000 applikazzjoni.

Dan kollu sar bl-għaqal tal-Awtorità tal-Ippjanar li qed tagħmel użu tajjeb mill-flus li ddaħħal.

Fil-fatt madwar €10 miljun reġgħu marru lura għand in-nies fl-iskemi li semmejt, fosthom "Irrestawra Darek", "Sebbaħ il-Lokal Tiegħek" u "Irranġa l-Gallariji" fin-naħa t'isfel tal-Belt.

Tajjeb ngħid li meta ddaħħlet din l-iskema tar-regolarizzazzjoni tant kienet popolari li konna għedna li, wara perjodu ta' żmien, se nżidu l-fees b'25%.

Però, wara li rajna kemm din l-iskema ntlaqgħet tajjeb u kemm familji ħarġu minn diffikultajiet, iddeċidejna li din iż-żieda li kienet ipproġettata oriġinarjament ma ndaħħluhiex.

Għalhekk din l-iskema ta' regolarizzazzjoni kompliet bl-istess fees li kien hemm meta ġiet varata oriġinarjament.

Dan l-istess uffiċċju huwa responsabbli wkoll mid-DNOs, fejn kien hemm żieda sostanzjali fil-każijiet fuq is-sena ta' qabel.

Fl-2017 kien hemm 1,322 DNO u din is-sena dawn żdiedu bi 17%.

Tajjeb li wieħed iżomm f'moħħu li kellna din iż-żieda f'perjodu fejn kien hemm żieda tal-klassijiet l-oħra li jaqgħu taħt id-DNO.

Fl-2018, jiġifieri s-sena li qed niddiskutu llum, is-sezzjoni taż-żoni ta' konservazzjoni urbana rċeviet medja ta' 180 applikazzjoni fix-xahar, li huwa kważi l-istess ammont tas-sena ta' qabel.

Però, bi sforz sabiex ma nikkompromettux il-karattru ta' bini tradizzjonali, l-Awtorità ħadmet bis-sħiħ biex tħeġġeġ u tippromwovi inizjattivi ġodda li jħeġġu użu ta' djar vojta, restawr u rikostruzzoni ta' proprjetà eżistenti.

Fir-rigward ta' proposti barra miż-żona tal-iżvilupp, l-Awtorità tal-Ippjanar, hekk kif imħeġġa minn dan il-Gvern, temmen u tinkoraġġixxi diskussjoni u djalogu trasparenti sabiex tittieħed l-aħjar deċiżjoni fl-aqwa interess sabiex pajiżna jżomm il-bilanċ mil-lat ta' żvilupp ekonomiku, kif ukoll mil-lat ta' preżervazzjoni ta' art mhux mittiefsa.

Direttorat ieħor li huwa importanti ħafna għall-Awtorità u anke għall-ħarsien ta' dak li jseħħ f'pajjiżna huwa dak tal-Compliance and Enforcement.

Diġà rringrazzjajt lill-ħaddiema kollha tal-Awtorità għall-ħidma tagħhom, però nixtieq ngħid grazzi speċjali lil dan it-tim ta' nies li jagħmel parti mill-Compliance and Enforcement tal-Awtorità.

Dan mhuwiex xogħol li tieħu pjaċir tagħmlu meta trid tmur fuq in-nies u tikkoreġihom għal dak li għamlu.

Għalhekk naħseb li dawn in-nies jixirqilhom grazzi speċjali.

Matul din is-sena, l-uffiċini ta' dan id-Direttorat imxew b'mod temporanju għal binja privata, iżda moderna għall-aħħar li, għalkemm ma tmissx mal-binja ċentrali tal-Awtorità, tinsab viċin ħafna - kemm taqsam it-triq - tal-uffiċini tal-Awtorità tal-Ippjanar.

Dan qed isir biex il-binja l-antika fejn kien hemm l-uffiċini tad-Direttorat issir aktar moderna u addattata għaż-żmenijiet tal-lum.

Jien kelli l-okkażjoni li nżur din il-binja u naħseb li hemm bżonn ta' uffiċini aktar moderni, biex kull ħaddiem jiġi rispettat fuq ix-xogħol, anke fejn jidħol l-ambjent fiżiku fejn jaħdem.

Il-każijiet li jaħdem fuqhom dan id-Direttorat huma diversi.

Matul dawn l-aħħar xhur u snin, l-attitudni li qed tittieħed minn uffiċjali tal-infurzar qed tagħti l-frott tagħha peress li din is-sena kien hemm tnaqqis ta 15% f'dak li għandu x'jaqsam ma' stop and enforcement notices.

Dan huwa pass fid-direzzjoni t-tajba meta persuna li tagħmel kontravvenzjoni tikkopera u tkun lesta li tirrimedja, biex b'hekk ma toħroġx l-enforcement notice.

Matul l-2018 kien hemm aktar minn 2,500 ilment li saru min-nies, kif ukoll aktar minn 1,500 ilment ieħor li kienu jinvolvu l-Construction Site Managment Regulations.

Tajjeb wieħed jgħid li din is-sezzjoni għamlet aktar minn 6,000 spezzjoni fuq żvilupp, jew rapport ta' żvilupp illegali jew mhux skont il-permess li jkun inħareġ.

Is-sena li għaddiet, l-uffiċjali tal-infurzar għamlu 30% aktar site visits komparat mal-2017.

Din is-sezzjoni hija responsabbli wkoll mill-commencment notices u, matul din is-sena, din is-sezzjoni rċeviet 11,000 commencement notices.

Hawnhekk rajna żieda kbira fuq is-sena 2017, meta l-ammont approvat ta' commencement notices kien ta' 5,600.

Ittieħdu wkoll ammont ta' azzjonijiet diretti sabiex jitneħħew binjiet illegali.

Ftit tal-ġimgħat ilu, wara diversi rapporti ta' rimi ta' skart illegali f'żona li kienet mitluqa għal numru ta' snin, li setgħet ħolqot periklu u li kienet isservi bħala fabbrika tal-concrete, ġie deċiż li biex jitħares l-interess pubbliku, din iż-żona għandha titnaddaf.

Fil-fatt kienu jinħtieġu ġimgħat sħaħ ta' xogħol biex tneħħa kwantità kbira ta' materjal, imma bħala Gvern ridna li dan is-sit, li seta' jintuża għal skop industrijali, jingħata lura lill-pubbliku.

Hawn qed nitkellmu fuq sit kważi d-daqs ta' 60 grawnd tal-futbol, li jmiss ma' area li diġà titgawda mill-familji, u li issa se tkun qed tiġi estiża sabiex ikollna park nazzjonali li huwa daqs terz ta' Hyde Park f'Londra; ħafna minna żorna Londra u nafu l-kobor ta' dak il-park.

Grazzi għad-deċiżjoni ta' dan il-Gvern, art li kienet abbandunata u abbużata se tingħata lura lill-pubbliku.

Fir-rigward ta' compliance certificates, kien hemm żieda żgħira fuq is-sena ta' qabel għax minn 9,250 telgħu għal 9,413.

Biċċa xogħol importanti li titwettaq minn dan id-direttorat tal-infurzar b'kollaborazzjoni ma' entitajiet oħra, fosthom l-MTA u l-BRO, hija l-ħarsien tar-regolamenti tal-bini u li ma jkunx hemm inkonvenjent li jiġi mill-abbuż.

Naħseb li ħafna mit-tgergir li jkun hemm min-nies huwa dwar min jabbuża mix-xogħlijiet, min ma joqgħodx għar-regoli u min ma jagħmilx hoarding tajjeb, fost l-oħrajn.

Għalhekk tajjeb ngħid li dawn l-entitajiet qed jaraw li fil-perijodu tas-sajf ma jsirx skavar, twaqqigħ u bini li jista' joħloq inkonvenjent f'żoni turistiċi.

Dan qed nagħmluh biex, possibbilment, l-inkonvenjent għan-nies ikun jista' jitwaqqaf.

Naf li għandna numru ta' żviluppaturi serji li jiddejqu meta jkollok xi cowboy li jaqbad u jibda jwaqqa' f'ħinijiet meta mhux suppost isir xogħol jew imur jibni scaffolding mingħajr ma jagħmel hoarding, b'detriment għall-isem tajjeb li qed jinbena minn numru sostanzjali ta' żviluppaturi f'pajjiżna.

Unit ieħor fi ħdan l-Awtorità tal-Ippjanar li għandu kuntatt dirett man-nies huwa l-Customer Care.

Fil-fehma tiegħi, din hija sezzjoni importanti ħafna għax hija l-wiċċ u r-ruħ tal-Awtorità.

Kull min għandu bżonn imiss mal-Awtorità qed imiss ma' dawn in-nies.

Għalhekk is-servizz li tagħti din is-sezzjoni huwa kruċjali u jikkomplementa x-xogħol kbir li jkunu qegħdin jagħmlu persuni oħrajn fil-back office u dawk li jmorru fuq is-siti tax-xogħol.

Inutli li jkollna sezzjonijiet li jagħmlu xogħol impekkabbli, imbagħad din is-sezzjoni importanti tal-Customer Care ma tagħmilx xogħolha kif suppost.

Dan mhuwiex il-każ, għax din hija sezzjoni mill-aktar effiċjenti, li matul is-sena li għaddiet irċeviet madwar 11,000 telefonata fix-xahar, kif ukoll aktar minn 22,000 email.

Naħseb li dan huwa s-servizz li rridu nkomplu nagħtu lill-poplu.

Ftit tax-xhur ilu, wara xhur ta' konsultazzjoni ma' diversi entitajiet, ġiet ippubblikata policy ġdida dwar il-fuel stations għall-konsultazzjoni, biex din tieħu post il-fuel station policy li kienet iddaħħlet f'April 2015.

Konxji minn dak li kien qed jingħad u mid-diffikultajiet u l-problemi li kienet qed toħloq il-policy li saret b'intenzjoni tajba fl-2015, ħassejna l-bżonn li din il-policy tiġi revisited.

Bħalissa qed naħdmu biex fl-14 ta' Ġunju 2019, meta jagħlaq il-perjodu ta' konsultazzjoni, nimxu lejn policy ġdida.

Fil-bidu tas-sena l-oħra, ġie ffirmat ftehim kollettiv ġdid għall-ħaddiema li għandhom il-gradi professjonali fi ħdan l-istess Awtorità.

Dan il-ftehim mhux biss qed jiggarantixxi salarji u kondizzjonijiet aħjar, iżda qed jagħmilha aktar possibbli li l-ħaddiema jkollhom aktar flessibilità fuq il-post tax-xogħol sabiex ikun jista' jkompli jittejjeb is-servizz tal-ħaddiema, is-servizz lejn in-nies, kif ukoll biex ikun hemm aktar work life balance.

Komplimentari għal dan, ftit tal-ġranet ilu ġie ffirmat ftehim kollettiv li jkopri lill-ħaddiema tekniċi u klerikali tal-Awtorità.

B'hekk, il-ħaddiema kollha tal-Awtorità tal-Ippjanar għandhom ftehim kollettiv li tejbilhom is-salarju u l-kondizzjonijiet tax-xogħol u qed jipprovdilhom work life balance aħjar.

Għat-tielet sena, reġa' kellna l-Malta Architects Award.

Naħseb li din hija okkażjoni importanti ħafna sabiex nesebixxu l-kapaċitajiet u l-professjonalità li għandhom mhux biss il-periti, iżda anke dawk li jaħdmu fid-diversi oqsma li jmissu mad-djar tagħna, fosthom l-interior designers.

Importanti naraw li dawn il-professjonisti jkomplu jtejbu l-operat tagħhom sabiex ikollna ambjent isbaħ fejn ngħixu.

Nixtieq insemmi wkoll ir-rapport tal-Awditur, li forsi ma tantx nitkellmu fuqu.

Fl-2013, l-Awditur Ġenerali ħejja rapport fuq l-Awtorità tal-Ippjanar, b'mod partikolari fir-rigward tal-azzjoni ta' infurzar fl-ODZ.

Dakinhar kienu saru 12-il rakkomandazzjoni lill-Awtorità.

Illum, nista' ngħid li l-Awtorità tal-Ippjanar wettqet 11 minn dawk ir-rakkomandazzjonijiet.

Ngħid ukoll li l-istess Uffiċċju tal-Awditur Ġenerali rrikonoxxa li l-Awtorità tal-Ippjanar wettqet dak kollu mitlub minnha, ħlief għal rakkomandazzjoni waħda li l-Awtorità qed taħdem fuqha biex tkun tista' tiġi implimenta wkoll.

Sur President, nikkonkludi billi għal darb'oħra nirringrazzja lil dawk kollha li qed ikollhom sehem biex din l-entità qed tkun ta' eżempju għall-entitajiet u d-dipartimenti tal-Gvern.

Naħseb li l-Awtorità tal-Ippjanar qed tkun avant-garde u ta' eżempju għal kif nixtiequ naraw entitajiet oħrajn jaħdmu f'pajjiżna.

Ovvjament, ikun hemm żmien fejn din l-entità tkun ikkritikata, però naħseb li min ma jagħmel xejn ma jiġix ikkritikat.

Jibqa' l-fatt li l-operat u t-trasparenza kbira ta' din l-entità huma xi ħaġa li rridu napprezzawhom.

Tajjeb li nfakkar li bħal-lum sentejn, fl-4 ta' Ġunju 2017, il-poplu sovran reġa' ta l-fiduċja lil dan il-Gvern biex ikompli jmexxi lil dan il-pajjiż 'il quddiem.

Dakinhar il-Ministru Ian Borg u jien ġejna fdati mill-Prim Ministru bir-responsabilità ta' din l-entità.

Illum qed inħarsu 'l quddiem sabiex flimkien inkomplu ntejbu, nisimgħu u nibdlu fejn hemm bżonn biex inkomplu nimxu maż-żmenijiet tal-lum u nagħtu l-aqwa u l-aħjar servizz lil dawk kolha li jiġu bżonn din l-entità.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Toni Bezzina.

TONI BEZZINA: Sur President, qabel ma nibda bil-kummenti tiegħi dwar l-estimi tal-Awtorità tal-Ippjanar, nixtieq insellem lill-Onor.

Marthese Portelli li, sfortunatament, ma tiflaħx u għalhekk ma setgħetx tkun f'dan il-Parlament biex tagħmel id-diskors tagħha.

L-Awtorità tal-Ippjanar hija l-pilastru tal-ekonomija ta' pajjiżna, għax ma' din l-Awtorità jorbtu diversi servizzi oħrajn, inkluż ta' professjonisti, ħaddiema tal-id u ħaddiema oħrajn li jaqilgħu x'jieklu minn ħidma b'rabta ma' din l-Awtorità.

Kif nafu, ladarba joħroġ permess mill-Awtorità, jinbeda proċess li jinvolvi periti, nutara, bennejja, min ipoġġi l-madum, min ipoġġi d-dawl u tant ħaddiema oħrajn.

Għalhekk din l-entità tiġġenera ammont kbir ta' flus.

F'dan id-diskors se nagħmel referenza għal tliet punti prinċipali.

Se nitkellem dwar il-Kategorija B concessions u r-regolarizzazzjoni tal-bini; il-liġi li ħarġet wara l-avviż legali li elimina s-CTBs (Category B Concessions), skont l-artikolu 72 dwar id-Development Planning Act u d-diffikultajiet li niltaqgħu magħhom meta jiġi applikat dan l-artikolu, kif ukoll il-paper li ppreparat il-Kamra tal-Periti biex nibdew nirregolarizzaw u ngħaqqdu diversi frammenti ta' liġijiet f'dak li għandu x'jaqsam mal-qasam tal-kostruzzjoni f'pajjiżna.

Sfortunatament, minħabba li reċentement kważi kull ġimgħa konna qed nisimgħu b'xi inċident fuq siti ta' bini, hemm bżonn li naħdmu fuq sett ta' regoli li jikkontrollaw aktar lil dan is-settur u fl-istess ħin jagħmlu s-siti aktar siguri u inqas ta' periklu għal min jaħdem fihom.

Kif nafu, hemm ir-regolamenti, imma dejjem huwa importanti li tipprova ttejjeb fuq ir-regolamenti eżistenti.

Fil-fatt, il-paper li ħarġet il-Kamra tal-Periti qed tipproponi li dawn id-diversi frammentazzjonijiet ta' liġijiet jiġu magħquda f'liġi li tkun aktar b'saħħitha u tkun tista' tirregola aktar lil dan il-qasam.

Irrid ningħaqad mas-Segretarju Parlamentari u nirringrazzja lill-ħaddiema kollha tal-Awtorità tal-Ippjanar, mill-ikbar wieħed sal-iżgħar wieħed, li minkejja d-diffikultajiet kollha li jistgħu jiltaqgħu magħhom, nemmen li qed jipprovaw jagħmlu biċċa xogħol tajba.

Problemi u diffikultajiet se jkun hemm dejjem, imma nemmen li l-ħaddiema kollha jipprovaw ikunu ta' servizz għall-pubbliku fix-xogħol tagħhom.

Xi drabi ma naqblux fuq ħafna affarijiet, però dment li wieħed jiddiskuti u jitkellem, nemmen li bil-perseveranza u b'rieda tajba min-naħa ta' kulħadd inkunu nistgħu naslu għal aktar ħidma favur il-poplu.

Fir-rigward tas-CTBs, fl-2012 kien ħareġ avviż legali li jindirizza proprjetarji ta' proprjetà li kellha ċerti irregolaritajiet fil-bini li ma setgħux jiġu sanzjonati imma li fl-istess ħin kienu jaqgħu f'ċerti parametri.

Dawn kienu ngħataw iċ-ċans li, permezz ta' konċessjoni, il-proprjetà tkun tista' tinbiegħ jew isiru ċerti alterazzjonijiet fiha.

Dan fisser li fejn qabel, mingħajr din il-konċessjoni, ma setax joħroġ il-compliance certificate biex wieħed ikollu d-dawl u l-ilma fil-proprjetà, b'din il-konċessjoni seta' joħroġ dan il-compliance certificate.

Dak iż-żmien, biex tapplika għal CTB kien hemm nominal fee ta' €250 u kien joħroġ dan il-compliance certificate.

Però mad-dħul tad-Development Planning Act fl-2016, meta l-Awtorità tal-Ambjent (ERA) ġiet separata mill-Awtorità tal-Ippjanar, is-CTBs twaqqfu u minflokhom ħareġ Avviż Legali Nru 285 li jgħid li fir-rigward ta' bini eżistenti li għandu ċerti irregolaritajiet li ma jistgħux jiġu sanzjonati, wieħed jista' japplika għar-regolarizzazzjoni tal-proprjetà tiegħu.

Però waħda mill-aktar inġustizzji li ilni nagħmel referenza għaliha f'dan il-Parlament minn meta ħareġ dan l-avviż legali hija fir-rigward tal-fees eżorbitanti li qed jiġu applikati.

Hawn mhux qed nitkellem dwar il-liġi nnifisha, għax nemmen li hija liġi tajba.

Però fejn qabel CTB kien jiġi jiswa €250, bil-liġi li għandna llum, għall-istess proprjetà li jkollha infringement żgħir li jrid jiġi regolat jitlagħlek kont ta' madwar €4,000 jew €5,000.

Hawn mhux qed ngħidu żieda ta' ftit aktar ewro, imma żieda ta' 20 jew 25 darba aktar!

Fejn qabel l-inqas ammont ta' multa jew fee li wieħed kien iħallas kien ta' €250, din issa telgħet għal €1,000, jiġifieri qed ngħidu erba' darbiet aktar.

Kif diġà għedt, jien kont għamilt diversi interventi fil-Parlament rigward il-fees applikabbli.

Il-Kamra tal-Periti marru pass oltre u ressqu ilment mal-Ombudsman biex jaraw x'kienet ir-raġuni li applikazzjonijiet koperti b'CTB ma kenux qegħdin jiġu aktar aċċettati mill-Awtorità tal-Ippjanar.

B'riżultat ta' dan, kellna proprjetajiet li ma setgħux jiġu mibjugħa.

Jekk kont tottjeni CTB, kont tista' tbigħ fuq bażi ta' CTB, però minn meta daħlet il-Liġi tar-Regolarizzazzjoni, jekk wieħed ma jirregolarizzax, ma jistax ibigħ il-proprjetà tiegħu.

Ovvjament, din id-deċiżjoni ħolqot piżijiet ġodda għal min kien diġà applika għas-CTB imbagħad fl-aħħar sab li bilfors kellu japplika għar-regolarizzazzjoni bi spiża ferm ogħla.

Ta' min jgħid ukoll li dawn il-fees eżorbitanti wasslu għal dħul kbir għall-Awtorità b'mod li, kif semma s-Segretarju Parlamentari, f'inqas minn sena u nofs, daħlu ftit inqas minn 6,000 applikazzjoni bi dħul għall-Gvern ta' kważi €14-il miljun.

Meta din in-naħa tal-Kamra ressqet dan l-ilment mal-Ombudsman, id-deċiżjoni tal-Ombudsman kienet li ċ-ċirkolari maħruġa mill-Awtorità tal-Ippjanar li kienet qiegħda tannulla, tneħħi u twaqqaf is-CTBs, u allura awtomatikament kienet qed iġġiegħel li min kellu CTB biex jerġa' japplika għar-regolarizzazzjoni, kienet waħda irregolari għax tmur kontra l-prinċipju ta' natural justice u għalhekk mhijiex ġusta.

L-Ombudsman talab lill-Awtorità tirtira din iċ-ċirkolari.

Issa jekk l-Awtorità taċċetta l-parir tal-Ombudsman, ikun ifisser min kellu CTB u applika biex jirregolarizza l-proprjetà tiegħu ma kellux għalfejn jitlob li jirregolarizza l-proprjetà tiegħu.

Għalhekk nixtieq nistaqsi lill-Ministru: Il-Gvern se jimplimenta r-rakkomandazzjoni tal-Ombudsman li tiġi rtirata din iċ-ċirkolari?

F'każ li l-Gvern jirtira din iċ-ċirkolari, il-miljuni ta' ewro li tħallsu biex minn CTB jinqaleb għal regolarizzazzjoni se jingħataw lin-nies li ħallsu dawn il-flus żejda?

Ħadt pjaċir nisma' lis-Segretarju Parlamentari jgħid li l-Gvern daħħal il-miljuni u qed iqassam miljuni f'urban improvement funds, però wieħed irid isemmi wkoll li ammont sostanzjali minn dawn il-fondi – jidhirli madwar 20% – jinġabru mir-regolarizzazzjoni tal-bini.

Però nerġa' nistaqsi: F'każ ta' persuni li permezz taċ-Ċirkolari 1/2019 ma setgħux jissanzjonaw bini bis-CTB imma riedu japplikaw għar-regolarizzazzjoni u ħallsu l-eluf għal dan, se jingħataw dawn il-flus żejda li ħallsu lura?

Nixtieq nagħmel ftit punti wkoll dwar id-Development Planning Fund.

Ta' min jgħid li dan il-fond kien twaqqaf fi żmien Gvern Nazzjonalista.

Però jien ninkwieta meta nara li, kif jgħidu l-Ingliżi, għandna sitwazzjoni fejn you rob Peter to pay Paul.

Bl-applikazzjoni tar-regolarizzazzjoni ta' proprjetà minflok is-CTBs, il-Gvern ġabar il-miljuni li marru fl-Urban Improvement Fund, jiġifieri għandna sitwazzjoni fejn il-Gvern qed jieħu mill-but tan-nies biex imbagħad jagħti xi ħaġa minnhom lura lin-nies!

Permezz ta' ċirkolari li l-Awtorità tal-Ippjanar ħarġet fil-bidu tal-2018, fondi mill-Urban Improvement Fund marru għand il-kunsilli lokali biex jintużaw għal resurfacing ta' toroq.

Imma, sfortunatament, illum dawn il-fondi ma jistgħux jibqgħu jintużaw għal dan il-għan, għax illum għandna Infrastructure Malta li hija responsabbli mill-bini tat-toroq.

Bħala kjarifika għar-rimarki li qed jagħmel il-Ministru, irrid ngħid li dawn il-fondi kienu jintużaw mill-kunsilli lokali biex isir it-tarmac jew patching.

Però llum il-kunsilli lokali ma jistgħux japplikaw għal dawn il-fondi biex isir dan it-tip ta' xogħol.

Irrid nitkellem ukoll fuq skema oħra tal-loss of parking; fejn qabel min ma kellux spazju biżżejjed fl-iżvilupp għall-parkeġġ kien jintalab iħallas madwar €1,200 għal kull nuqqas ta' parkeġġ.

Dan l-ammont illum tela' sa massimu ta' €9,000 għal kull parkeġġ nieqes, jiġifieri qed ngħidu żieda ta' kważi disa' darbiet aktar.

Bl-ebda mod ma qed ngħid li min ma jipprovdix parkeġġ m'għandux iħallas xi forma ta' kontribuzzjonijiet; però, iż-żejjed huwa kollu żejjed!

Nerġa' niġi għall-Urban Improvement Fund li, kif għedt, kien ilu in vigore minn żmien Gvern Nazzjonalista, u li permezz tiegħu kunsill lokali seta' japplika għal mija fil-mija tal-ispiża ta' proġett li jkun qed igawdi minn dan il-fond.

Skont ċirkolari li l-Awtorità tal-Ippjanar ħarġet fil-bidu tal-2018 – PA Circular 3/2018 – inħolqot problema għall-kunsilli lokali li minn mija fil-mija funding tal-proġett, dan niżel għal 70%.

Mela jista' jkollok kunsilli lokali żgħar li ma jkollhomx daqshekk fondi biex jagħmlu ċerti proġetti.

Allura bl-introduzzjoni ta' dan ir-regolament li jistipula li jridu joħorġu 30% tal-proġett mill-fondi tal-kunsill lokali stess, jistgħu jinħolqulhom diffikultajiet kbar.

Għalhekk nagħmel appell lill-Ministru u lis-Segretarju Parlamentari biex jerġgħu jikkonsidraw din id-deċiżjoni u jaraw jekk hux possibbli li kunsilli lokali li għandhom fondi limitati minħabba ċ-ċokon tagħhom jerġgħu jingħataw 100% tal-ispiża tal-proġett u mhux 70% biss.

Irrid insemmi wkoll il-kwestjoni li semma anke l-Ministru fil-Baġit li għadda, dwar miljuni ta' ewro li l-kunsilli lokali għandhom għad-dispożizzjoni tagħhom u li però għadhom m'applikawx għalihom.

Hawn nixtieq nagħmel il-punt li l-kunsill lokali dejjem irid japplika għall-permess, għal kwalunkwe ħaġa li jkun se jagħmel, u dan hu sew.

Però mbagħad Infrastructure Malta li waqqaf il-Ministru tista' taqbad tidħol taħdem u tkisser, u m'għandhiex bżonn permessi.

Dan qed iwassal biex nispiċċaw f'sitwazzjoni …

L-ISPEAKER: Ippermettili, Onor. Bezzina, jekk jogħġbok.

Il-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali.

IAN BORG: Ma naqbel xejn mal-kumment li għamel l-Onor.

Bezzina, fis-sens li Infrastructure Malta, bħal kull entità u applikant ieħor, trid tapplika għall-permessi!

L-ISPEAKER: L-Onor.

Toni Bezzina.

TONI BEZZINA: Il-Ministru qed jagħti informazzjoni ħażina.

Fi Spinola Road, San Ġiljan sar xogħol minn Infrastructure Malta mingħajr ma saret l-ebda applikazzjoni mal-Awtorità tal-Ippjanar.

(Interruzzjonijiet)

L-ISPEAKER: Onor. Bezzina, kompli bid-diskors tiegħek.

Il-Ministru jkollu ċ-ċans li jirrispondi fil-winding up.

TONI BEZZINA: Sur President, nerġa' ngħid li qatt ma saret applikazzjoni minn Infrastructure Malta mal-Awtorità tal-Ippjanar.

(Interrruzzjonijiet)

L-ISPEAKER: Ministru, jekk jogħġbok, għandek il-winding up biex tagħmel il-kummenti tiegħek.

Onor. Bezzina, nitolbok tkompli bid-diskors tiegħek.

TONI BEZZINA: Ministru, għidilna mela jekk sarux applikazzjonijiet mal-Awtorità tal-Ippjanar!

L-ISPEAKER: Onor. Bezzina, jekk jogħġbok, ma rridx cross debate!

Kompli bid-diskors tiegħek.

TONI BEZZINA: Kif kont qed ngħid, kunsill lokali jrid jgħaddi minn diversi proċessi bħal, pereżempju, irid iġib il-clearance mid-Dipartiment tal-Artijiet, u ovvjament il-proċess jieħu ċertu żmien.

Għandna każijiet fejn kunsill lokali jkollu jistenna madwar tmien xhur, meta Infrastructure Malta, f'ċerti każijiet, skont il-liġi, m'għandhiex għalfejn tapplika għall-istess permessi.

Huwa proprju għalhekk li l-kunsilli lokali jdumu biex jagħmlu użu minn dawn il-fondi.

Insemmi wkoll artikolu 72 tad-Development Planning Act, subartikolu (2)(d), li jgħid li l-Bord tal-Ippjanar jieħu in konsiderazzjoni s-surrounding legal commitments.

Dan l-artikolu, f'ċerti istanzi, qed joħloq ċerta inkonsistenza minħabba kif jiġi interpretat.

Pereżempju, hemm min jikkonsidra surrounding legal commitments bħala żvilupp li jkun jixbah l-applikazzjoni li jkun hemm fl-istess blokka.

Però mbagħad hemm min jinterpretah bħala żvilupp fil-kontest ta' żvilupp f'lokalitajiet differenti.

Fil-fehma tiegħi, naħseb li f'ġieħ il-konsistenza u anke biex ikun hemm level playing field ma' kulħadd, għandu jiġi stabbilit eżattament x'qed nifhmu b'surrounding legal commitments, pereżempju sa fejn tieħu ċirkonferenza jew tul, biex b'hekk ma nispiċċawx f'sitwazzjoni fejn wieħed imur għand il-perit jieħu parir għax ikun se jixtri post, imbagħad l-applikazzjoni titla' quddiem il-Bord u jiġi mgħarraf li hemm deċiżjonijiet oħrajn li kienu ttieħdu li jgħidu li surrounding legal commitments huma sa ċerta distanza.

Din toħloq ċerta inkonsistenza u periklu, għax wieħed forsi jkun xtara proprjetà biex jagħmel ċertu żvilupp, però meta mbagħad japplika, ċerti permessi ma joħorġux.

Għalhekk nemmen li dan il-konċett ta' surrounding legal commitments għandu jkun iċċarat aħjar.

Qabel nikkonkludi, nixtieq nagħmel referenza għal studju li sar mill-Kamra tal-Periti dwar ir-regoli li jirregolarizzaw il-bini f'pajjiżna, li anke għamel referenza għalihom is-Segretarju Parlamentari.

Sfortunatament, kif diġà għedt, anke forsi minħabba l-ammont ta' żvilupp li għaddej bħalissa, hemm ċerta inċidenza ta' inċidenti li qegħdin iseħħu f'pajjiżna.

Nemmen li għandna npoġġu bilqiegħda u noħorġu liġi ħolistika li tiġbor il-frammentazzjoni ta' liġijiet li għandna li jirrigwardaw kif jiġu mmaniġġjati siti ta' kostruzzjoni biex isir upgrade u jitnaqqas il-periklu minn fuq dawn is-siti.

Irrid insemmi, mingħajr ma nidħol fid-dettall għax m'għandix il-ħin, il-paper li ppreparat il-Kamra tal-Periti.

Din il-paper issemmi l-continuous training li jrid isir, kemm fil-każ tal-professjonisti, kif ukoll fil-każ ta' ħaddiema tal-id.

Irid ikun hemm ċertifikazzjoni ta' nies tas-sengħa.

Fil-fatt beda xi ħaġa f'dan is-sens mill-BICC fejn nies li, pereżempju, ipoġġu l-madum jew jgħaddu d-dawl, qed tinħarġilhom skill card li permezz tagħha jkunu rikonoxxuti li jistgħu jagħmlu ċertu xogħol.

Din il-paper issemmi wkoll ir-regolamenti u l-klassifikazzjoni ta' kuntratturi li għandha ttejjeb u toħloq aktar sens ta' responsabbiltà minn min jagħmel dawn ix-xogħlijiet; li għandhom jitjiebu s-site management u l-project administration regulations biex fuq kull sit, kulħadd ikun jaf x'inhuma d-doveri tiegħu; ikun hemm awareness ikbar f'dak li għandu x'jaqsam ma' health and safety fuq il-post tax-xogħol, eċċ. Minn hawn irrid nirringrazzja lill-Kamra tal-Periti li għamlet overhaul sħiħ ta' dawn ir-regolamenti u ressqithom għad-diskussjoni.

Nittama li ż-żewġ naħat tal-Kamra, kif ukoll diversi oqsma relatati ma' dan ix-xogħol, jingħaqdu flimkien biex naraw eżattment x'hemm bżonn isir għal aktar serjetà f'din is-sengħa tal-kostruzzjoni.

Sur President, nixtieq mill-ġdid nirringrazzja lil dawk kollha li jaħdmu fl-Awtorità tal-Ippjanar, lil dawk kollha li b'xi mod jew ieħor, b'mod dirett jew indirett, huma relatati mal-kostruzzjoni f'pajjiżna, fosthom periti, avukati, nutara u nies oħrajn li jipprovdu diversi servizzi u l-kuntratturi li jaħdmu f'dan il-qasam.

Nemmen li jekk kulħadd jiġbed ħabel wieħed, wieħed mill-pilastri prinċipali tal-ekonomija f'pajjiżna jista' jiġi regolarizzat aħjar biex inkomplu mmexxuh 'il quddiem.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Insejjaħ lill-Ministru Ian Borg.

IAN BORG: Sur President, nirringrazzja lill-Onor.

Tony Bezzina u lis-Segretarju Parlamentari Chris Agius.

Nista' ngħid li fil-ministeru tagħna hemm relazzjoni eċċellenti fil-mod kif naħdmu flimkien fuq id-diversi entitajiet u setturi li niggvernaw.

Nirringrazzja wkoll lis-segretarjat tas-Segretarju Parlamentari għax-xogħol ħabrieki, onest u leali.

Irrid insellem u nawgura fejqan ta' malajr lill-Onor.

Marthese Portelli għas-sehem tagħha bħala kelliem ewlieni ta' dan is-settur għall-Oppożizzjoni, u anke bħala rappreżentant tal-Oppożizzjoni fuq il-Bord tal-Awtorità tal-Ippjanar.

Alex Muscat, li huwa r-rappreżentant tal-Gvern fuq dan il-bord, lill-membri tal-Bord, liċ-Chairman, liċ-Chairman Eżekuttiv, il-membri tal-Kunsill Eżekuttiv, il-membri tal-kummissjonijiet, u lill-ħaddiema kollha tal-Awtorità tal-Ippjanar li ta' kuljum jaħdmu sabiex din l-awtorità mhux biss tagħti servizz aħjar, iżda tikkontribwixxi b'mod dirett u effettiv fl-ekonomija Maltija.

Qabel nitkellem dwar il-kisbiet ta' din l-Awtorità, irrid ngħid li sinċerament nitħawwad meta nisma' diskorsi bħal dak tal-Onor.

Toni Bezzina min-naħa tal-Oppożizzjoni.

Dan il-Gvern, din il-Kamra u l-poplu Malti u Għawdxi ma jafux fejn qegħdin mal-Oppożizzjoni!

Jekk tisma' lilek titkellem, Onor. Bezzina, tgħid li jidher li trid li niftħu iżjed l-ODZ policy.

L-ISPEAKER: Ippermettili, Ministru.

Bil-permess tiegħek, l-Onor.

TONI BEZZINA: Nitlob lill-Ministru jgħidli issa fejn fid-diskors tiegħi jien semmejt l-ODZ!

Jekk hemm bżonn, nisimgħu r-recording.

L-ISPEAKER: M'hemmx għalfejn.

Ministru, nitolbok tkompli bid-diskors tiegħek.

IAN BORG: Onor. Bezzina, min qallek li jien kont qed nirreferi għad-diskors tiegħek tal-lum!

Però f'diversi okkażjonijiet oħrajn, inti għedt kemm ir-rural policy tal-2014 ma tagħmilx ġustizzja …

L-ISPEAKER: Jekk jogħġobkom, ma rridx cross debate!

Ministru, jekk jogħġbok, indirizza lis-Sedja.

IAN BORG: L-Onor.

Bezzina qed jgħid li jrid iżjed żvilupp fl-ODZ għall-bdiewa!

Il-partit tiegħek jikkritika l-iskema tar-regularization u, min-naħa l-oħra, inti qed tgħid li l-Awtorità qed iżżomm ħafna flus lil min għamel kontravvenzjoni.

L-Onor.

Bezzina qed jikkritika lill-Gvern li għolla l-parking fees għal min ma jipprovdix parkeġġi meta japplika għall-iżvilupp.

Lil min qed tipprova togħġob, Onor. Bezzina?

Qed tipprova togħġob lid-developer biss!

Mur fehemhom lin-nies ta' Tas-Sliema, tal-Gżira, ta' San Ġiljan u ta' Malta kollha dwar dak li qed tgħid!

L-iżvilupp li għandna llum fil-pajjiż qiegħed ipoġġi sfidi fuq l-infrastruttra pubblika, bħal dik tat-toroq, għaliex l-iżviluppaturi kienu qegħdin isibuha aktar faċli li jħallsu t-tariffa lill-Awtorità tal-Ippjanar milli jipprovdu l-parkeġġ!

Imbagħad tiġi hawnhekk tgħid li l-flus li jidħlu għand l-Awtorità fid-Development Planning Fund għandhom jitħallew għand il-kunsilli biex jagħmlu l-patching u mhux biex jagħmlu l-parkeġġi!

Kontradizzjoni waħda wara l-oħra!

Qed tipprovaw tintgħoġbu ma' kulħadd u, elezzjoni wara l-oħra, il-poplu qed jgħidilkom: Ieqfu ntgħoġbu ma' kulħadd!

Iddeċiedu x'inhi l-politika tagħkom!

Iddeċiedu fejn tridu tieħdu lil dan il-pajjiż, imma sakemm tiddeċiedu, se nibqgħu nagħtukom tkaxkira wara l-oħra!

L-ISPEAKER: Ministru, jekk jogħġbok, indirizza lis-Sedja.

IAN BORG: Hemm bżonn nifhmu what the Opposition stands for fejn għandu x'jaqsam l-ippjanar f'pajjiżna.

Mhux jiġi l-Onor.

Azzopardi bħala kelliem għall-ambjent jgħid mod, jiġi l-kelliem tal-Oppożizzjoni għall-ippjanar jgħid mod ieħor, imbagħad jiġi l-Onor.

Bezzina jkanta t-tielet diska!

Ma jistax ikun nibqgħu sejrin hekk!

M'għandniex Oppożizzjoni ma' min niddibattu dwar l-Awtorità tal-Ippjanar u dwar l-ippjanar ta' dan il-pajjiż għal madwar 50 sena oħra!

Niddiskutu miegħek, Onor. Bezzina, li trid tagħti aktar bini fl-ODZ għall-bdiewa?

Niddiskutu miegħek li trid lill-iżviluppaturi jħallsu inqas għax ma jipprovdux soluzzjonijiet ta' parkeġġ fil-binja tagħhom?

Niddiskutu miegħek li trid aktar skemi ta' regolarizzazzjoni, imma b'inqas kontribuzzjoni għal dik il-kontravenzjoni li tkun saret?

Niddiskutu miegħek li għalik, proġett li jagħmel sens mid-Development Planning Fund huwa l-patching?

Aħna se nagħmlu t-toroq ta' Malta kollha bit-tarmac!

Sal-lum stess, qed nibqgħu ngħaddu l-flus lill-kunsilli lokali mmexxija u kkonfermati minn maġġoranza Nazzjonalista biex iħallsu għat-tarmac li laħqu għamlu qabel twaqqfet Infrastructure Malta.

Għandek raġun tikkritika lil Infrastructure Malta, għaliex ix-xogħol li għamlet fl-aħħar sena din l-aġenzija, li jien tant kburi li waqqaftha, imur lil hinn minn kull aspettattiva li kien hemm!

Bħala Oppożizzjoni tħawwadtu, għaliex ivvotajtu kontra s-€700 miljun f'investiment biex nagħmlu t-toroq ta' Malta u Għawdex kollha!

Dan il-proġett massiv qed jikseb l-ammirazzjoni tal-poplu Malti u Għawdxi kollu.

Dan għaliex bħala Gvern, meta ngħidu li se nagħmlu triq, nagħmluha!

Meta ngħidu li se nagħmlu proġett, nibdewh u nibqgħu naħdmu sakemm inlestuh!

Għalhekk jien kburi b'dik l-entità li jien politikament responsabbli minnha.

Nitbissem meta l-Oppożizzjoni tipprova tispinja l-affarijiet, bl-għajnuna ta' ġurnalisti li suppost huma indipendenti.

Nitbissem meta niltaqa' magħhom waqt press conferences u nirringrazzjahom tar-reklami li jagħmlulna.

Mhux faċli tixtri reklam ta' nofs faċċata, jew ġieli anke ta' faċċata sħiħa fuq ġurnali bl-Ingliż, fejn dawn il-ġurnalisti jikkritikaw il-ħidma ta' Infrastructure Malta bħal fuq il-proġett f'Tal-Balal!

Jien nieħu pjaċir meta nkun qed indur lokalitajiet bħan-Naxxar, il-Għargħur u San Ġwann, u n-nies jgħiduli li sa ftit ilu, minn San Ġwann san-Naxxar kienu jieħdu 20 minuta, u llum, meta l-proġett għadu mhux lest, f'żewġ minuti qed jaslu!

Ovvjament waqt li l-proġett qed jiġi konkluż, jibqa' jkun hemm ċerti ċirkostanzi fejn ikun hemm konġestjoni tat-traffiku, imma malli jkun lest il-proġett, l-Oppożizzjoni se tieħu r-risposta, u r-risposta se jagħtuhielhom in-nies!

L-istess, in-nies qegħdin jinnotaw ukoll il-progress li qed isir bl-interventi fi Triq Buqana, liema proġett se jagħti nifs lin-nies li jkunu ġejjin min-naħa tal-Imtarfa, ir-Rabat u Ħaż-Żebbuġ u sejrin lejn l-Imġarr, San Pawl il-Baħar, Burmarrad, il-Mosta u Għawdex.

Għalhekk, Onor. Bezzina, meta tiġi hawnhekk u tipprova mingħalik tiżvija lill-poplu u lill-pajjiż li din l-aġenzija ma tapplikax għall-permessi mal-Awtorità tal-Ippjanar, din hija spin tal-Oppożizzjoni u ta' min mhux jilħaq dak l-għeneb u jrid ibellagħhielna li hu qares!

Meta kulħadd qiegħed iduq u jixrob minn dan l-inbid li qed isir minn dan l-għeneb u qed jgħid li dan huwa prodott tajjeb, l-Oppożizzjoni mhijiex kredibbli fil-kritika tagħha.

Dan huwa l-mod kif isiru l-proġetti f'pajjiżna u kif naqbdu l-barri minn qrunu!

Sur President, inħares 'il quddiem għal aktar proġetti, inkluż il-proġett tas-Central Link fejn, fil-fehma tiegħi, l-elettorat bagħat messaġġ ċar u b'saħħtu fil-komunitajiet tal-Mosta, Birkirkara u Ħ'Attard.

Infakkar li f'Ħ'Attard, l-Alternattiva Demokratika, li oġġezzjonat għal dan il-proġett b'mod xejn prammatiku u kostruttiv, spiċċat tilfet l-uniku kunsillier li kien fadlilha f'dan il-pajjiż.

In-nies ma jridux argumenti distruttivi.

Għalhekk nittama li l-Oppożizzjoni tingħaqad fid-dibattitu għas-Central Link biex inkomplu ntejbu dan il-pajjiż.

Bħala Gvern, tejjibna darba, tnejn, tlieta b'diversi proġetti u, fl-istess ħin, qed niżguraw li kull proġett jirrispetta l-aspett ambjentali, l-aspett ekonomiku u l-aspett finanzjarju.

Aktar minn hekk, bħala Gvern, qed niddeċiedu li mmexxu dawn il-proġetti 'l quddiem u mhux inpoġġuhom fuq l-ixkaffa.

Nixtieq inkun naf liema hi l-Oppożizzjoni li qed titkellem dwar l-Awtorità tal-Ippjanar.

L-Oppożizzjoni tal-Onor.

L-Oppożizzjoni tal-Onor.

L-Oppożizzjoni tal-Onor.

Toni Bezzina jew l-Oppożizzjoni tal-Oranġjo?

Ma nafux ma' min nistgħu niddibattu dwar l-estimi ta' din l-Awtorità!

Min hu pro-żvilupp ħafna iżjed minn dan il-Gvern?

Għadna kemm smajna lill-Onor.

Bezzina.

Jista' xi ħadd jistaqsi lill-Oppożizzjoni x'inhi l-politika tagħhom dwar l-ippjanar f'pajjiżna?

Din hija mistoqsija bażika.

Mhux ta' b'xejn li ħadd mhu qed jeħodhom bis-serjetà!

Kif tista' teħodhom bis-serjetà meta ma tafx fejn qiegħed magħhom!

Jien ngħid li għandna niffokaw dwar kif għandna nkomplu ntejbu lil din l-Awtorità tal-Ippjanar.

Tajjeb ngħid li din l-Awtorità mhux qiegħda hemmhekk biss biex tipproċessa l-applikazzjonijiet, imma qiegħda hemmhekk biex tara li l-liġijiet, ir-regolamenti, il-policies u l-permessi li jkunu nħarġu matul iż-żmenijiet ikunu osservati.

Huwa għalhekk li għandek l-aspett ta' monitoraġġ u l-aspett tal-infurzar.

Forsi waħda mill-iżjed sezzjonijiet li taqla' fuq wiċċha hija s-sezzjoni tal-infurzar li trid tħabbatha ma' min ikun għamel żvilupp illegali, u għalhekk ikun hemm bżonn tittieħed azzjoni.

Hawnhekk irrid nagħmel referenza għal każ wieħed partikolari, fejn l-Awtorità litteralment kinset fabbrika tal-concrete mibnija u okkupata fuq art tal-Gvern, liema fabbrika kienet dilapidata għal għexieren ta' snin fi spazju daqstant importanti bħal dak ta' Ta' Qali.

Ħadd ma nduna jew irrapporta dak li kienet qed tagħmel l-Awtorità tal-Ippjanar meta, fuq direzzjoni tal-Gvern, ħadet azzjoni diretta u kinset din il-fabbrika fuq art ta' 50,000 metru kwadru.

Ngħid ukoll li, kif ħabbart flimkien mal-Prim Ministru madwar xahar u nofs ilu, bħala Gvern iddeċidejna li nagħtu din l-art lura lill-pubbliku, biex il-familji jqattgħu ftit aktar ħin is-Sibt jew il-Ħadd mat-tfal u mal-annimali tagħhom fil-park ta' Ta' Qali, il-Malta National Park.

Ladarba n-nies għandha x-xogħol u anke xogħol aħjar, u ladarba l-ekonomija u l-prospetti tal-pajjiż huma pożittivi, tajjeb li bħala Gvern naħsbu wkoll f'aktar ħin ta' kwalità mal-familji tagħna.

Nafu kemm hemm domanda għall-ispazju eżistenti f'Ta' Qali u għalhekk rajna kif inżidu dan l-ispazju.

Fil-fatt se jinbeda l-proċess biex nippjanaw u nimplimentaw dan l-ikbar proġett ħadrani li qatt se jkun ra dan il-pajjiż fuq art ta' 450,000 metru kwadru.

Dan il-park jikkomplimenta l-Malta National Archives li se nkunu qegħdin nikkonsolidaw ftit passi 'l bogħod minn dan is-sit, u se jikkomplimenta wkoll il-Villaġġ tal-Artiġjanat f'Ta' Qali.

Irrid infakkar li l-Oppożizzjoni daħket bit-tenants meta, għal 20 sena sħaħ, ħalliethom jitkarrbu f'ċirkostanzi tal-mistħija.

Jien ma nistax nifhem kif it-turisti kienu għadhom qed iżuru dan il-post!

Ma nistax nifhem kif is-self-employed kien għad fadlilhom il-qalb li jmorru jiftħu l-bieb tax-xogħol tagħhom kull filgħodu f'dawk il-kondizzjonijiet!

Bħala Gvern, kburi wkoll li, permezz ta' fondi Ewropej, tellaqt il-proġett ta' riġenerazzjoni ta' Wied il-Qlejgħa, iċ-Chadwick Lakes.

Dan il-proġett kien beda taħt Gvern Laburista mill-eks-Ministru Noel Farrugia, li kien mid-distrett tiegħi wkoll, u kellu jerġa' jkun Gvern Laburista li jirriġenera Wied il-Qlejgħa, li huwa wied ta' ġmiel naturali, b'inġinerija liema bħalha li jgħaddi mir-Rabat għall-Imtarfa, il-Mosta u jibqa' nieżel sa San Pawl il-Baħar.

Irrid ngħid li s-sezzjoni tal-infurzar ikollha domanda biex taġixxi u tindirizza każijiet li wħud minnhom ilhom pendenti sa mill-1993.

L-Awtorità tal-Ippjanar għandha wkoll rwol importanti fl-iskedar biex nipproteġu aktar proprjetajiet li għandhom valur arkitettoniku.

Irrid ngħid li ammont kbir ta' djar, speċjalment f'lokalitajiet bħal Tas-Sliema, ġew skedati biex ikunu protetti.

Apparti minn hekk, rajna wkoll inizjattivi biex dawk il-proprjetajiet skedati li jinsabu f'żona urbana ta' konservazzjoni jkunu megħjuna finanzjarjament minn din l-Awtorità biex ikunu kkonservati.

Rajna skemi innovattivi, pereżempju, biex jiġu rinovati l-faċċati ta' djar antiki.

Ħdimna settorjalment ma' diversi NGOs, inkluż rappreżentanti ta' persuni b'diżabilità, sabiex inkomplu naraw aktar restawr fil-faċċati tad-djar tagħna.

Fil-fatt proprju nhar it-Tnejn li ġej, se titħabbar skema innovattiva oħra għal aktar restawr.

Qegħdin inħarsu mhux biss lejn faċċata unika fi triq, imma lejn il-valur tat-triq sħiħa, u għalhekk qed nippremjaw lil dawk is-sidien tad-djar li flimkien jissottomettu applikazzjoni ħalli jingħataw fondi minn din l-Awtorità biex jirriġeneraw it-toroq tagħhom.

Kemm ħadt pjaċir indur it-toroq dojoq ta' Bormla, flimkien mas-Segretarju Parlamentari Chris Agius, mal-Kap Eżekuttiv tal-Awtorità tal-Ippjanar, u ma' nies oħrajn li jaħdmu fuq dawn l-applikazzjonijiet.

L-Onor.

Agius spjegali kemm dawn it-toroq huma għal qalbu għax ifakkruh fi żmien tfulitu.

Illum dawn id-djar qegħdin jiġu restawrati permezz ta' dawn l-iskemi.

Nista' nimmaġina li, minn nhar it-Tnejn li ġej, l-Awtorità se tkun mifqugħa bl-applikazzjonijiet għal din l-iskema.

Minn hawn, nirringrazzja lill-periti li żgur se jkunu impenjati biex malli tiftaħ l-iskema idaħħlu l-applikazzjonijiet.

Niskuża ruħi mal-periti li ma jlaħħqux idaħħlu l-applikazzjonijiet u jkollhom jeħlu ma' ras il-klijent.

Qed ngħid dan għaliex konvint li din l-iskema se tinħataf mill-ewwel.

Dawn huma inizjattivi li l-Awtorità tal-Ippjanar mhux se tisraq il-faċċata ta' xi ġurnal minħabba fihom.

Ir-raġunijiet għaliex l-Awtorità tal-Ippjanar tkun fil-faċċata ta' ġurnal huma oħrajn.

Però ejja nirrikonoxxu dawn l-inizjattivi u nammettu s-suċċessi li qegħdin niksbu.

Fuq kollox, din l-amministrazzjoni Laburista setgħet tara lill-Awtorità tal-Ippjanar tagħmel dan ix-xogħol kollu għaliex kibret l-ekonomija tal-pajjiż.

Illum l-Awtorità tal-Ippjanar qiegħda sservi aktar nies, tiġbor iżjed flus u m'għadhiex tiddependi mill-flus li jitqassmu b'mod annwali mill-Ministeru tal-Finanzi.

Aktar minn hekk, minn din is-sena l-estimi qed juru li l-Awtorità qed tibgħat il-flus lura għand il-Ministeru tal-Finanzi biex il-Gvern jara kif l-aħjar iqassam dawk il-flus madwar is-setturi l-oħrajn kollha.

Dan kollu kien possibbli għax l-Awtorità kienet aktar bil-għaqal, fejn ħriġna skema wara l-oħra bi spiża ta' madwar €23 miljun, biex in-nies jieħdu l-cash ħalli jirrestawraw il-faċċata tad-djar tagħhom.

Nieħdu pjaċir niltaqgħu mal-Ministru għall-Finanzi u naraw li l-Awtorità, kif ikkomettejna li se nagħmlu qabel l-aħħar Baġit, tista' tikkontribwixxi lill-baġit nazzjonali.

Illum wasalna f'din is-sitwazzjoni, kif hawn miktub fl-Estimi li qegħdin niddiskutu.

Imbagħad tiġi l-Oppożizzjoni u tispara bl-addoċċ; min irid ir-regularisation mingħajr ma n-nies tħallas, min ma jridx regularisation, min irid rural policy aktar riġida, min irid rural policy aktar miftuħa, min irid li ma nippermettux żvilupp jekk l-iżviluppatur ma jipprovdix il-parkeġġ u min irid li l-iżviluppatur iħallas inqas!

Dawn huma l-kuluri tal-qawsalla tal-Oppożizzjoni li ma tafx fejn qiegħed magħha!

Għalhekk, dan is-suċċess tal-Gvern, tal-Awtorità u tal-poplu żgur li ma jinkludix attributi mill-Oppożizzjoni.

Jien ngħid li jekk tagħti kas ta' dak li tgħid l-Oppożizzjoni, titfixkel għax ma tkunx taf liema linja trid tikkonsidra min-naħa tagħhom.

Fost inizjattivi oħrajn hemm il-planning control applications li jikkontribwixxu f'dak li għandu x'jaqsam, b'mod partikolari, mal-ippjanar tat-trasport.

Hawn qed nitkellmu fuq l-allinjament u l-iżvilupp li ħafna drabi jkun meqjus mhux meħtieġ – dment li l-art ma tkunx tiegħek – u li ħafna nies lanqas jafu li dan kollu ġej mill-proċess ta' rationalisation tal-2006.

Hawn irrid insemmi li kien hawn membri ta' din il-Kamra li kellhom l-ardir li fl-2006 jivvotaw sabiex l-artijiet f'ODZ jidħlu fiż-żona tal-iżvilupp u mbagħad, meta tiġi pproċessata l-planning control application, imorru jipprotestaw mar-residenti.

Daqstant hija konfuża l-Oppożizzjoni u daqstant ma tistax teħodha bis-serjetà!

Bħala Gvern, kostretti li ma neħduhomx bis-serjetà; imma ngħid ukoll li lanqas il-poplu mhu qiegħed jeħodhom bis-serjetà meta jiġi għall-għażliet elettorali tiegħu.

L-Awtorità tal-Ippjanar hija attiva wkoll sabiex tkompli tinvesti fl-infrastruttura tagħha.

Hawn mhux qed nitkellem biss fuq il-bini u kondizzjonijiet tajbin għall-ħaddiema, imma qed nitkellem b'mod partikolari fuq l-għodod tal-informatika li f'dan is-settur huwa kruċjali li jkollok id-data u t-3D scanning li qiegħed isir tal-bini fil-pajjiż u tal-ġeoloġija tagħna fuq l-art u anke taħt il-baħar.

Għal dawn il-proġetti, l-Awtorità akkwistat aktar minn €9 miljun f'fondi Ewropej ħalli tkompli tinvesti fl-infrastruttura tagħha.

Chris Agius, ħadt pjaċir li, ftit tax-xhur ilu, żorna l-Awtorità tal-Ippjanar u bqajt impressjonat bis-sistema tal-IT u dak li qiegħed isir f'dan ir-rigward.

Fl-aħħar mill-aħħar, il-ħaddiema huma s-sinsla tal-Awtorità.

Kemm jien sodisfatt li f'din l-aħħar sena għalaqna żewġ collective agreements għall-professionals u t-tekniċi.

Illum, il-ħaddiema tal-Awtorità għandhom collective agreements li ġew maqbula fl-aħħar sena, li permezz tagħhom qed jieħdu dak li ħaqqhom, bħal allowances fejn ikunu dovuti, rikonoxximent lill-ħaddiema fejn ikunu taw sehem iżjed minn dak li hu stipulat fil-kuntratt tal-impjieg tagħhom, u anke għall-fatt li jerfgħu ċerti deċiżjonijiet.

Meta l-gvernijiet iwaqqfu l-awtoritajiet, ma jagħmlux dan biex id-deċiżjonijiet xorta waħda jispiċċaw f'ħoġor il-Ministru u l-politiku.

Meta uffiċjal jerfa' ċerta responsabbiltà, ikun qiegħed jesponi lilu nnifsu għal dak li qiegħed jerfa'.

Però tajjeb li nirrikonoxxu dan, u għalhekk, bħala Gvern, fil-collective agreements irrikonoxxejna l-fatt li bħala amministrazzjoni, min jaħdem iżjed milli mistenni għandu jkun ikkompensat.

Għalhekk irrid nirringrazzja lill-unions interni tal-ħaddiema, lill-ħaddiema, lill-amministrazzjoni, lin-nies min-naħa tal-uffiċċju rispettiv ċentrali fi ħdan l-Uffiċċju tal-Prim Ministru li jsegwi l-collective agreements, u lil dawk kollha li kkontribwixxew għal dan il-ftehim.

Żgur li dawn il-collective agreements huma kisba li l-ħaddiema se jibqgħu jiftakru.

Matul dan id-diskors, ħadt ir-responsabiltà li nsemmi żewġ sezzjonijiet biss, li huma s-sezzjoni tal-infurzar u s-sezzjoni tal-customer care, li jamministraw madwar 11,000 telefonata u 22,000 email, li madwar 5,600 minnhom ikunu relatati ma' talbiet ta' infurzar u żvilupp illegali.

Dawn il-ħaddiema dejjem lesti sabiex iwieġbu u jagħtu gwida u direzzjoni.

Filwaqt li nirringrazzja lil dawn il-ħaddiema, wieħed irid jara huwiex sostenibbli li dawn il-ħaddiema jkomplu jmexxu waħedhom mingħajr għajnuna.

Bla dubju, hemm tant ħaddiema oħrajn, fosthom in-nies tekniċi, id-direttorati, id-diretturi u l-assistenti diretturi tagħhom.

Ma rrid innaqqas mertu lil ħadd, però din l-istatistika ġibditli l-attenzjoni u ħassejt li għandi nagħmel referenza għall-ħaddiema li jaħdmu fil-customer care.

Naħseb li lkoll nixtiequ pajjiż isbaħ, u għalhekk l-Awtorità għandha taħdem iżjed sabiex tiżgura li ċerti kummiedji u pastażati tal-passat, irrespettivament taħt liema amministrazzjoni saru, ma jirrepetux ruħhom.

Bħal ħafna nies, ma neħux pjaċir nara ċerti ritratti li jkunu għaddejjin fuq il-mezzi soċjali, ta' strutturi ta' faċċati li ma jagħmlux sens.

Kif għedt matul dawn l-aħħar sentejn kull darba li kelli l-privileġġ li nippreżenta l-warrants lill-periti, il-periti m'għandhomx ipoġġu l-warrant tagħhom daqslikieku photocopier ta' pjanti sabiex jipprovaw ilaħħqu mal-klijenti f'dan iż-żmien, fejn id-domanda għas-servizzi tagħhom hija tant kbira.

Il-periti għandhom jużaw it-talenti u dak li studjaw fil-prattika biex dejjem joħorġu bl-isbaħ disinn.

Naħseb li bħala poplu għandna nimpenjaw ruħna lkoll kemm aħna f'dan ir-rigward, għax din mhix kwestjoni ta' Gvern biss.

Din hija kwestjoni ta' Gvern li jagħti direzzjoni strateġika, tal-Awtorità tal-Ippjanar permezz tal-kumitat li jħares lejn id-disinn u li għandu jżid l-iskrutinju tiegħu, però, fl-aħħar mill-aħħar, hija kwestjoni tal-applikant u l-perit.

Wara kull applikazzjoni hemm persuna jew kumpanija li ssottomettiet dik l-applikazzjoni.

Perit qed jitfa' l-warrant tiegħu biex jgħid li l-applikazzjoni jistħoqqilha tkun ikkonsidrata.

Għalhekk, bħala poplu, ejja nirresponsabilizzaw ruħna aktar.

Hawn mhux qed ngħid li wieħed m'għandux jitfa' applikazzjoni, anzi jien bniedem prammatiku li nemmen fl-iżvilupp sostenibbli.

Imma hemm ċerti disinji li għandi diffikultà sabiex nifhimhom u napprezzahom.

Naħseb li fir-rigward ta' ċerti ritratti li jkunu qed iduru fuq il-midja soċjali u l-midja l-oħra, hemm raġunar b'saħħtu għalxiex in-nies ikollha ċerta kritika.

Ħafna drabi teħel l-Awtorità.

Ma naħsibx li l-Awtorità se tieħu għaliha, imma l-verità hi li wara dawn l-applikazzjonijiet hemm applikant u perit, u l-poplu dejjem jista' joġġezzjona.

Min-naħa l-oħra, irridu naraw ukoll li tali żvilupp huwa kważi mħeġġeġ sabiex isir permezz tal-policies eżistenti.

Għalhekk naħseb li hemm numru ta' policies li jridu jiġu aġġornati.

Però nerġa' nappella lill-Oppożizzjoni biex jiddeċiedu xi jridu.

Ma jistax jiġi l-Onor.

Bezzina jitkellem mod, l-Onor.

Azzopardi mod ieħor u l-Onor.

Portelli b'ideat differenti fuq l-ippjanar.

Nitlob lill-Oppożizzjoni tgħidilna eżattament xi trid.

Qed nifhem li l-Onor.

Bezzina huwa favur l-iżvilupp ħafna iżjed mill-politika li qiegħed jadotta dan il-Gvern u din l-Awtorità.

Fid-diskors tiegħu spjega dan f'erba' punti, u nistqarr li bellahni!

Ikolli nistaqsi: X'inhi l-vera pożizzjoni tal-Oppożizzjoni?

Jista' jkollna pożizzjoni waħda tal-Oppożizzjoni fuq ir-rural policy, il-fees ta' min ma jipprovdix parkeġġi, il-pjanijiet lokali, x'master plans hemm bżonn u l-għoli permissibbli tal-bini?

B'hekk, ikollna idea ta' dak li verament temmen fih l-Oppożizzjoni.

S'issa, jidher li ma tistax teħodhom bis-serjetà!

Fir-rigward tad-Development Planning Fund, nerġa' nagħmel aċċenn għall-fatt li komunitajiet sħaħ qed igawdu minn dawn il-fondi, però ħadd minn dawn il-komunitajiet ma japplika biex jagħmel il-parkeġġi għall-komunità, li hija l-veru raġuni għalxiex kien inħoloq dan il-fond.

L-ISPEAKER: Bil-permess tal-Ministru, l-Onor.

Bezzina.

TONI BEZZINA: Il-Ministru qed jgħid li l-ebda kunsill ma applika għall-parkeġġ?

Nitolbu biex, jekk jogħġbu, jikkjarifika dak li qed jgħid.

L-ISPEAKER: Ministru, tista' tkompli bir-replika tiegħek.

IAN BORG: Kien mingħalija li l-mistoqsijiet parlamentari spiċċaw fl-4.30 p.m.!

Ara meta jien għamilt point of information lill-Onor.

Bezzina, ħadha bi kbira ħafna u, kif jagħmel dejjem, beda jiħmar u jgħajjat!

Mhuwiex l-istil tiegħi li ma nħallihx jistaqsi.

L-Onor.

Bezzina staqsa u jien se nwieġbu.

Bezzina huwa sodisfatt li l-kunsill lokali ta' Tas-Sliema, wara 25 sena minn meta twaqqfu l-kunsilli lokali, kien l-uniku kunsill ġo Malta li applika għall-parkeġġ.

Fl-istess ħin, l-Onor.

Bezzina għadu kif qal li għandna nħallu lill-kunsilli lokali jużaw il-fondi biex jagħmlu l-patching.

Possibbli din hija l-viżjoni tal-Oppożizzjoni għal pajjiżna?

Jidher li l-membri tal-Oppożizzjoni huma kuntenti li wara 25 sena, ikun kunsill wieħed biss li japplika għall-parkeġġ!

Dan juri kemm l-Oppożizzjoni hija maqtugħa min-nies għax mill-elezzjonijiet lokali li għaddew, ħareġ ċar li fost l-ikbar prijorità li kellhom il-komunitajiet, apparti t-toroq u l-indafa, hija dwar il-parkeġġi.

Min jaf kemm hawn nies li bħalissa qed isegwuna fuq ir-radju huma u jsuqu lejn id-dar, li qed jgħidu li għandi raġun!

Min jaf kemm-il talba se jgħidu biex isibu parkeġġ meta jaslu fit-triq tagħhom!

Din hija problema li ddejjaq lin-nies, imma mid-dehra l-Oppożizzjoni ma tifhimx dan kollu.

Għall-Gvern, mhux aċċettabbli li nħallu lill-kunsilli jużaw dawn il-flus għall-patching.

Aħna mhux patching se nagħmlu, imma t-toroq kollha f'Malta b'€700 miljun!

Fl-istess ħin, irridu nindirizzaw il-kwestjoni tal-parkeġġi.

Jien inħares 'il quddiem sabiex l-Oppożizzjoni tikkjarifika l-pożizzjoni tagħha u taġġorna l-politika tagħha dwar il-qasam tal-ippjanar.

Illum għandna Awtorità li qed tiffunzjona u li, għalkemm mhijiex perfetta, hija kontributur ewlieni ta' ekonomija li qiegħda taħdem.

Din l-Awtorità mhux biss tippermetti jew ma tippermettix li jsir żvilupp, imma tippjana x'għandu bżonn il-pajjiż bħal, pereżempju, kemm għandna bżonn spazju għall-iskejjel tagħna, u jekk għandniex biżżejjed skejjel.

Infakkar li l-ammont ta' skejjel li bena dan il-Gvern huwa iżjed minn dak li bena Gvern Nazzjonalista, allavolja l-Onor.

Puli pprova jirredikola dan il-qasam sal-lum stess fir-risposta għall-istqarrija parlamentari.

(Interruzzjonijiet) Intom f'ġimagħtejn lanqas kontu kapaċi timlew siġġu fil-Parlament, aħseb u ara kemm intom, bħala partit, kapaċi tipprovaw tagħtu xi lezzjonijiet lill-Ministru Bartolo dwar is-settur edukattiv!

Din hija l-istess Oppożizzjoni li kienet tgħidilna li mhux possibbli nżidu l-istipendju, li mhux possibbli nibnu aktar skejjel, li mhux possibbli li nagħtu l-art lill-Università, u li mhux possibbli li nagħtu tablet b'xejn lit-tfal tar-raba' sena.

Però dan il-Gvern wera li dan kollu kien possibbli!

Nerġa' ngħid li din l-Awtorità hija responsabbli għall-ippjanar anke fejn jidħlu s-settur edukattiv u s-settur tas-saħħa, bħal pereżempju, kemm għandna bżonn ta' aktar sptarijiet u fejn nistgħu nibnuhom.

Din l-Awtorità hija responsabbli wkoll mit-toroq.

Però fir-rigward tat-toroq, bħala perit, l-Onor.

Bezzina suppost jgħallimni li jekk qegħdin nibnu triq fuq spazju diġà eżistenti, m'hemmx bżonn ta' applikazzjoni.

Dan japplika wkoll fil-każ ta' Spinola.

Però rrid ngħid li kont nistenna li l-Onor.

Bezzina jqum u jiddikjara l-interess personali tiegħu bħala l-perit tal-Kunsill Lokali ta' San Ġiljan.

Anzi nitolbu jgħid kemm kien il-kont li bagħat lill-Kunsill Lokali ta' San Ġiljan fil-kapaċità tiegħu ta' perit qabel jiġi hawnhekk jitkellem fuq il-każ mingħajr ma jinforma lill-Kamra u lil min qed isegwina bil-konflitt personali li għandu fuq dak il-proġett.

Kont nistenna daqsxejn aktar diċenza!

Din l-Awtorità tal-Ippjanar mhijiex biss l-Awtorità li tippermetti l-iżvilupp, imma hija wkoll l-Awtorità li tippjana.

Bħala Gvern, għandna viżjoni u pjan sabiex inkomplu nsaħħu din l-Awtorità.

Issa li daħal il-Kap tal-Oppożizzjoni, nerġa' nappella biex l-Oppożizzjoni tgħidilna eżattament x'inhi l-politika tagħhom fuq din l-Awtorità.

Qed ngħid dan għax, kif għedt, hemm deputati li jridu iżjed żvilupp, deputati li jridu inqas żvilupp u oħrajn li ma jridu xejn żvilupp.

Sadanittant aħna se nkomplu naħdmu bl-aħjar ħiliet u kapaċitajiet tagħna, kemm bħala Gvern u kemm bħala Awtorità b'ħaddiema li tant jaħdmu biex inkomplu mmexxu lil dan il-pajjiż u lil din l-Awtorità 'l quddiem.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-mistoqsija hi li l-Kamra tapprova l-Estimi tad-Dħul u Nfiq tal-Awtorità Maltija tal-Ippjanar għas-sena finanzjarja 2019, skont l-Att dwar l-Ippjanar tal-Iżvilupp, Kap. 552.

L-ISPEAKER: Qed tintalab votazzjoni li, skont il-ftehim milħuq fil-Kumitat Permanenti dwar ix-Xogħol tal-Kamra, se tittieħed fid-19 ta' Ġunju 2019.

Hawn qbil li l-ħin tal-interruzzjoni tax-xogħol ikun issa u li jitressaq l-Aġġornament?

Fis-6.28 p.m. il-Kamra qablet li l-ħin tal-interruzzjoni tax-xogħol ikun dak il-ħin u li jitressaq l-Aġġornament.

L-ISPEAKER: Nitlob lill-Ministru Ian Borg biex, jekk jogħġbu, iressaq l-Aġġornament.

AĠĠORNAMENT

IAN BORG: Sur President, nipproponi l-aġġornament tal-Kamra għal għada l-Erbgħa, 5 ta' Ġunju 2019 fis-2.30 p.m. b'din l-aġenda:

Mozzjonijiet

Estimi ta' dħul u nfiq tal-Awtorità għall-Ambjent u r-Riżorsi għas-sena 2019.

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi biex jemenda l-Att dwar it-Trattament Xieraq tal-Annimali – Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar l-Avukat tal-Istat – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Kriminali u l-Att dwar il-Vjolenza abbażi ta' Ġeneru u Vjolenza Domestika – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Awtorità għas-Saħħa u s-Sigurtà fuq il-Post tax-Xogħol – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Pensjonijiet – Tieni Qari;

Estimi ta' dħul u nfiq ta' Jobsplus għas-sena 2019 – Votazzjoni;

Estimi ta' dħul u nfiq tal-Korporazzjoni għas-Servizzi tal-Ilma għas-sena 2019 – Votazzjoni;

Estimi ta' dħul u nfiq tal-Awtorità tad-Djar għas-sena 2019 – Votazzjoni;

Estimi ta' dħul u nfiq tal-Awtorità Maltija tal-Artijiet għas-sena 2019 – Votazzjoni;

Estimi ta' dħul u nfiq tal-Awtorità Maltija għat-Turiżmu għas-sena 2019 – Votazzjoni;

Estimi ta' dħul u nfiq tal-Awtorità għas-Saħħa u s-Sigurtà fuq il-Post tax-Xogħol għas-sena 2019 – Votazzjoni;

Estimi ta' dħul u nfiq tal-Awtorità dwar il-Protezzjoni ta' Embrijuni għas-sena 2019 – Votazzjoni;

Estimi ta' dħul u nfiq ta' Patrimonju Malta u Sovrintendenza tal-Patrimonju Kulturali għas-sena 2019 – Votazzjoni; u

Estimi ta' dħul u nfiq tal-Awtorità Maltija tal-Ippjanar għas-sena 2019 – Votazzjoni.

Abbozz ta' Liġi dwar l-Awtorità għall-Iżvilupp Reġjonali ta' Għawdex – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili u l-Kodiċi Kriminali – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Protezzjoni tal-Minuri (Ħarsien Alternattiv) – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Patrimonju Kulturali – Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi biex jemenda Diversi Liġijiet (Riforma dwar il-Pensjonijiet) – Kumitat Permanenti.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Illum ma stajtx ma niġix nagħmel dan l-Aġġornament u norbtu mal-elezzjonijiet li għadhom kif għaddew, issa li l-proċess tal-votazzjonijiet u l-għadd tal-voti ġie fi tmiemu nhar il-Ġimgħa li għadda.

Fl-elezzjonijiet tal-25 ta' Mejju 2019, il-poplu tkellem.

Aktar minn hekk, qatt daqs f'dawn l-elezzjonijiet ma l-poplu tkellem b'mod daqshekk ċar fuq il-Parlament Ewropew u fuq il-kunsilli lokali!

Il-poplu ġie mitlub jagħżel stil ta' tmexxija u stil ta' politika.

Il-poplu ġie mitlub ukoll jgħaddi ġudizzju fuq l-operat tal-Gvern f'dawn l-aħħar snin u fuq il-politika b'mod ġenerali li qiegħed jaħdem biha dan il-Gvern, kemm fuq livell lokali, fil-mod kif jaħdmu l-kunsilli lokali, u anke fil-fora Ewropej, fil-mod kif iġibu ruħhom il-Membri Parlamentari Ewropej.

Però dan ma kienx biss ġudizzju fuq il-Gvern, kien ukoll ġudizzju fuq l-Oppożizzjoni, fuq kif qiegħda ġġib ruħha l-Oppożizzjoni u fuq id-direzzjoni politika – jew forsi n-nuqqas tagħha – li qed taddotta l-Oppożizzjoni.

Il-poplu ġie mitlub jgħaddi l-ġudizzju tiegħu, u l-poplu, li hu sovran, tkellem b'mod mill-aktar ċar.

Storikament f'pajjiżna qatt ma kien hawn vot daqstant ċar u kbir favur partit jew ieħor.

Però tajjeb li nisiltu l-messaġġ li bagħtilna l-poplu.

Għalhekk f'dan l-Aġġornament se nibda billi nagħti spjega tal-interpretazzjoni tiegħi dwar x'inhu l-messaġġ li bagħat il-poplu għall-Gvern.

Nemmen li meta l-poplu ħareġ jivvota nhar is-Sibt, 25 ta' Mejju 2019, il-poplu ried jibgħat messaġġ qawwi lill-Gvern.

Naħseb li l-ewwel u qabel kollox il-poplu ried jibgħat il-messaġġ dwar kemm huwa importanti li l-Gvern jibqa' b'saqajh mal-art.

Kemm huwa importanti li, minkejja dan l-appoġġ popolari, il-Gvern jibqa' qrib in-nies.

Nemmen li ċ-ċifri qed juruna li, minkejja li Gvern Laburista għandu appoġġ b'saħħtu immens, il-poplu apprezza li, fis-snin li għaddew, baqa' jiġi mismugħ mill-Gvern li baqa' jindirizza l-bżonnijiet ta' kuljum tiegħu.

Wara kollox, matul il-kampanja elettorali li għaddiet, Gvern Laburista tkellem fuq dak li jidhrilna huma l-prijoritajiet tan-nies.

Fost l-oħrajn, tkellimna fuq l-ambjent, għax nemmnu li l-ambjent huwa prijorità għall-poplu Malti.

Tkellimna fuq ix-xogħol, għax nemmnu li xogħol ta' kwalità huwa ta' prijorità għall-poplu Malti.

Tkellimna fuq kwalitajiet aħjar, għax nemmnu li dik hija wkoll prijorità għall-poplu Malti.

Il-prijoritajiet ta' dan il-Gvern huma allineati ma' dak li jrid il-poplu li finalment intalab jgħaddi d-deċiżjoni tiegħu.

Nerġa' ngħid li, minkejja li dan huwa riżultat storiku u li l-ebda Gvern Malti qatt ma kellu dan l-appoġġ, finalment dan ir-riżultat it humbles you u jġibek f'sitwazzjoni fejn, illum aktar minn qatt qabel, dan il-Gvern għandu responsabbiltà tant kbira fuqu.

Dan għaliex l-aspettattiva tal-poplu Malti u Għawdxi hija kbira għal dan il-Gvern.

Il-poplu Malti wera biċ-ċar li mill-Oppożizzjoni ma qed jippretendi xejn, għax jaf li mal-Oppożizzjoni ma jistax jasal.

Però, min-naħa l-oħra, il-poplu qed jitfa' l-fiduċja tiegħu fuq dan il-Gvern u fuq din it-tip ta' politika li ilna mmexxu biha mill-2013 'l hawn.

Il-poplu qed jitfa' responsabbiltà ulterjuri fuq il-Gvern Malti u fuqna d-deputati li, bħala l-politiċi eletti mill-poplu, irridu rressqu l-interessi tal-poplu f'dan il-forum tal-Parlament.

Għalhekk, l-appell tiegħi lill-Partit Laburista u lill-Gvern hu li dan ir-riżultat għandu jkun messaġġ b'saħħtu biex il-Partit Laburista, il-Gvern Laburista u l-kunsilli lokali Laburisti jibqgħu b'saqajhom mal-art, il-ħin kollu qrib in-nies biex jaraw x'inhuma l-bżonnijiet tal-poplu tagħna.

Konvint li hekk konna kapaċi nagħmlu fis-sitt snin li għaddew, meta urejna biċ-ċar li f'ħafna ċirkostanzi l-Gvern ma ddejjaqx jibdel id-direzzjoni tiegħu.

Hawn irrid insemmi proġett wieħed biss li semmieh aktar kmieni l-Ministru Ian Borg, li huwa l-proġett tas-Central Link f'Ħ'Attard.

Dan il-proġett ilu ppjanat u huwa proġett arterjali maġġuri li se jindirizza l-problemi tat-traffiku u ta' dewmien fit-traffiku fil-parti ċentrali tal-pajjiż.

Dan il-proġett se jħalli impatt kbir, b'mod partikolari għar-residenti kollha ta' Ħ'Attard, Ħal Balzan, Birkirkara, il-Mosta u kull min ikun sejjer lejn ir-Rabat, l-Imtarfa u Ħad-Dingli.

Meta l-proġett ġie varat, kien hemm min, b'mod ġenwin, wera t-tħassib tiegħu.

Bħala Gvern, tajna kas ta' dak li kienu qed jgħidu n-nies.

Jien l-ewwel wieħed, bħala chairperson tal-Kumitat tal-Ambjent u l-Ippjanar, minkejja li ma kontx legalment obbligat, sejjaħt laqgħa f'dan il-Parlament, li għaliha stedint lir-residenti kollha u lil kull min kien interessat biex nisimgħu l-ilmenti u t-tħassib ġenwin tan-nies.

Infrastruttura Malta poġġiet lura bilqiegħda u reġgħet fasslet il-pjanijiet sabiex tindirizza kemm jista' jkun it-tħassib tan-nies.

Naħseb li dik hija l-approach li l-poplu Malti jistħoqqlu.

Nerġa' ngħid li, minkejja dan l-appoġġ popolari b'saħħtu immens, bħala Gvern irridu nibqgħu viċin in-nies il-ħin kollu.

Ma rridux inkunu bħall-Gvern ta' qabilna u ngħoddsu rasna fir-ramel mingħajr ma nagħtu kas l-ilmenti ġenwini u l-kritika kostruttiva li tkun qed issir min-nies.

Importanti li nitgħallmu mill-iżbalji li għamel ħaddieħor biex ma nirrepetuhomx.

Fir-rigward ta' dan il-proġett partikolari, bħala Gvern biddilna d-direzzjoni, u llum il-proġett tejjibnieh b'tali mod li fil-pjanijiet tiegħu ħadna konsiderazzjoni tal-kummenti u s-suġġerimenti li waslu mingħand in-nies.

Kif qal tajjeb il-Ministru, fl-aħħar elezzjonijiet lokali ntbagħat messaġġ mill-poplu Seraċin li ħareġ jivvota u għażel li siġġu li dam ħafna għand l-Alternattiva Demokratika intilef minn dan il-partit u ntrebaħ mill-Partit Laburista.

Ilkoll nafu li l-Alternattiva Demokratika ħarġet bil-qawwa kontra dan il-proġett li se jalleva ħafna l-problema tat-traffiku ġewwa Ħ'Attard u se jnaqqas ħafna mill-emissjonijiet fl-arja.

Minn hawnhekk, irrid insellem lill-kunsilliera eletti ġodda għan-nom tal-Partit Laburista f'Ħ'Attard li konvint li se jagħmlu biċċa xogħol importanti għall-ġid tal-lokalità tagħhom.

Però l-poplu ma bagħatx biss messaġġ lill-Gvern, bagħat messaġġ lill-faxxa politika kollha li l-politika tal-mibegħda m'għadx hawn lokha f'pajjiżna.

Il-politika tribali tal-"aħna" kontra "huma" spiċċat.

Il-poplu rema dik it-tip ta' politika fl-2013, remieha fl-2017 u reġa' remieha ftit tal-ġranet ilu.

Il-poplu jrid politiċi li mhux moħħhom biex jiżirgħu l-firda jew biex jipprovaw jiskurjaw punti poltiċi anke a skapitu tar-reputazzjoni tal-pajjiż, iżda jrid politiċi li bil-fatti jżommu l-interessi tal-pajjiż f'qalbhom.

Din hija d-differenza bejn Gvern u Oppożizzjoni.

Il-poplu bagħat messaġġ b'saħħtu immens anke lill-Oppożizzjoni.

Il-messaġġ hu li jekk l-Oppożizzjoni se tibqa' miexja bl-istess attitudni tal-passat, mhi se tasal imkien.

Jekk l-Oppożizzjoni mhijiex se tibdel l-attitudni tagħha, jekk se tibqa' waħda arroganti li temmen li hemm xi dritt divin li l-Partit Nazzjonalista biss jista' jmexxi lil dan il-pajjiż u, jekk se tibqa' tippretendi li bħal donnu l-poplu huwa obbligat b'xi mod lejn il-Partit Nazzjonalista, l-Oppożizzjoni se tibqa' titlef elezzjoni waħda wara l-oħra.

Qed ngħid dan id-diskors b'responsabbiltà.

Il-poplu bagħat messaġġ ċar lill-Partit Nazzjonalista.

Il-poplu Malti ma fesfislux f'widnejh jew bagħatlu messaġġ bil-pulit, imma għajjat kemm felaħ fil-messaġġ li ried iwassal.

Però għaddew sitt snin u ħafna elezzjonijiet, u jidher li sal-lum il-Partit Nazzjonalista għadu ma fehemx dak il-messaġġ.

Biex inkun ġust mal-Oppożizzjoni, nemmen li hemm politiċi fi ħdan l-Oppożizzjoni li ħadu dan il-messaġġ; imma, hemm fazzjoni ta' nies fi ħdan il-Partit Nazzjonalista li ma tridx tieħu dan il-messaġġ.

Dan għaliex iridu jibqgħu jiddominaw ix-xena politika fi ħdan il-Partit Nazzjonalista a skapitu tal-istess Partit Nazzjonalista.

Il-poplu għażel stil ta' tmexxija u wera biċ-ċar li ma jridx politiċi Maltin li jmorru barra minn xtutna u jitkellmu kontra Malta u kontra dak li jsir f'pajjiżna.

Però kellna sitwazzjoni surreali fejn, ftit sigħat wara li kien għadu joħroġ l-ewwel riżultat elettorali tal-Parlament Ewropew, rajna deputat minn din il-Kamra – għal ġieħna elett mill-poplu – li mal-ewwel okkażjoni li kellu mar jiġri jerġa' jinqeda bil-midja internazzjonali bħal Euronews biex jitkellem kontra pajjiżna.

Hawn qed nirreferi għall-Onor.

Il-poplu qed jgħidlu biex jibdel l-istil tiegħu, għax hu ma għażlux biex imur jgħid kontrih lil hinn minn xtutna, imma mal-ewwel okkażjoni li jkollu, l-Onor.

Azzopardi, mid-dehra għall-insaputa tal-Kap tal-Partit Nazzjonalista, imur jgħid kontra pajjiżna!

Nistaqsi lill-Onor.

Azzopardi: Għalhekk eleġġiek il-poplu fil-Parlament Malti?

Għalhekk tak il-fiduċja biex fl-ewwel okkażjoni li jkollok tmur issawwat lill-poplu Malti?

Dik hija l-politika li l-poplu ma jridx!

Xi jrid jagħmel aktar il-poplu Malti biex il-messaġġ jasal għand il-Partit Nazzjonalista?!

L-Oppożizzjoni trid tirrealizza dak li qed jgħid il-poplu Malti.

Nappella lill-Oppożizzjoni biex tkun pożittiva u toffri soluzzjonijiet aħjar minn dak li qed noffru aħna bħala Gvern.

Il-Partit Nazzjonalista mhuwiex qiegħed joffri alternattivi u soluzzjonijiet.

Kif jistgħu s-soluzzjonijiet li ma ħadmux fil-passat isolvu l-problemi tal-lum u ta' għada?

Kif jista' min mhux kapaċi jgħaqqad partit, jaspira li xi darba jgħaqqad pajjiż?!

Partit maqsum qatt ma jista' jirbaħ elezzjonijiet u qatt ma jista' jaspira li jgħaqqad lill-poplu Malti.

Dan hu l-messaġġ li qiegħed jibgħat il-poplu Malti.

Tajjeb naċċenna wkoll li din kienet l-ewwel opportunità fejn il-poplu Malti tkellem wara l-każ Egrant.

Kif taf int, Sur President, li kont l-iSpeaker ta' din il-Kamra fil-leġiżlatura li għaddiet, il-leġiżlatura kellha tkun iqsar minn dak dovut minħabba li, b'mod perikoluż għal pajjiżna, kellna Oppożizzjoni li għażlet li tagħmel tagħha kalunnja u gidba fil-konfront tal-Prim Ministru.

Kellna Oppożizzjoni li għażlet li tagħmel tagħha invenzjoni, fabbrikazzjoni u frame-up politiku li rajna l-eżitu tiegħu fis-sajf li għadda meta ħarġet il-verità kollha.

Dan ma kien xejn ħlief kumplott malinn intenzjonat li jweġġa' mhux lill-Partit Laburista, imma li jagħmel ħsara lill-pajjiż.

Xi ħadd ħaseb li jekk se ssir ħsara lill-pajjiż, il-Partit Nazzjonalista b'xi mod se jiggwadanja.

Jien ngħid kemm kien intelliġenti l-poplu Malti li fl-2017, minkejja li l-fatti kienu għadhom ma ħarġux, wera l-fiduċja tiegħu fil-Prim Ministru u fil-Partit Laburista u reġa' għażel bi ħġaru lil dan il-Gvern.

Il-verità dwar il-każ Egrant ħarġet, u din kienet l-ewwel okkażjoni fejn il-poplu ngħata l-opportunità li jagħti l-ġudizzju tiegħu.

Jien ngħid li l-kalunnja Egrant kellha wkoll impatt fuq din l-elezzjoni.

Ngħid ukoll li nħares 'il quddiem sabiex min kien responsabbli minn dan il-frame-up politiku u minn din il-kalunnja bil-ħsieb li jiżvija l-ekonomija ta' pajjiżna jirrispondi fil-Qrati tagħna.

Nieħu pjaċir nisma' li għad hemm l-investigazzjoni għaddejja mill-Pulizija sabiex min hu ħati ta' dan il-kumplott kontra pajjiżna jirrispondi quddiem il-ġustizzja.

Sur President, il-poplu Malti ma bagħatx biss messaġġ fl-elezzjoni tal-Parlament Ewropew, imma anke fl-elezzjoni tal-kunsilli lokali.

Ir-riżultat uffiċjali ħareġ nhar il-Ġimgħa li għaddiet, fejn il-Partit Laburista ġab maġġoranza qawwija immens.

Jien ngħid li kellna maġġoranza humbling.

L-ammont ta' fiduċja li l-poplu għandu f'dan il-Gvern, inkluż fil-kunsilli lokali mmexxija mill-Partit Laburista, hija xi ħaġa li ġġiegħlek tħossok aktar umli quddiem dan l-appoġġ kollu.

Il-Partit Laburista kiseb suċċess storiku għaliex, għall-ewwel darba, rebaħ kunsilli lokali li qatt ma kienu ntrebħu mill-Partit Laburista.

Hawn insemmi l-Kunsill Lokali tal-Belt Valletta, li nafu li qatt ma kellu maġġoranza ta' kunsilliera Laburisti, kif ukoll il-lokalità tas-Siġġiewi, li għal din id-darba għażlet il-politika tal-Partit Laburista kontra l-politika tal-Partit Nazzjonalista.

Ma nistax ma nsemmix lokalitajiet oħrajn bħal San Pawl il-Baħar li reġa' ntrebaħ mill-Partit Laburista, San Ġwann li ntrebaħ għall-ewwel darba mill-Partit Laburista, u lokalitajiet kbar bħalma huma Birkirkara u l-Mellieħa li baqgħu jagħtu l-fiduċja lill-Partit Laburista.

Aktar 'il quddiem se nitkellem ukoll dwar il-Kunsill Lokali tal-Mosta.

Nixtieq nieħu din l-opportunità sabiex nirringrazzja lill-kunsilliera tal-partiti kollha, jiġifieri tal-Partit Nazzjonalista, tal-Partit Laburista, tal-Alternattiva Demokraitka u partiti oħrajn, li ħarġu għonqhom sabiex jirrappreżentaw lil-lokalitajiet tagħhom.

Jien bdejt il-mixja tiegħi fil-politika fil-kunsilli lokali, u għalhekk napprezza x-xogħol tal-kunsilliera kollha li jsir b'tant dedikazzjoni fil-lokalità tagħhom.

Nixtieq nirringrazzjahom talli poġġew isimhom sabiex jiġu eletti.

Nixtieq insellem, u nibgħat anke messaġġ ta' grazzi, lil dawk kollha li għal diversi raġunijiet ma ġewx eletti, għas-servizz li qed jagħtu lill-pajjiż u nappellalhom sabiex ma jaqtgħux qalbhom u jibqgħu jaħdmu favur il-lokalitajiet tagħhom.

Sur President, ippermettili issa ngħid kelmtejn fuq il-lokalità tal-Mosta, fejn il-Partit Laburista reġa' kiseb il-maġġoranza fil-Kunsill Lokali.

Bħala Deputat elett fuq il-Ħdax-il Distrett, u bħala persuna li għamilt ħames snin inservi ta' kunsillier fil-Kunsill Lokali tal-Mosta, inqerr miegħek li ħdimt kemm flaħt u għent kif stajt lill-kandidati kollha li ħarġu għall-elezzjoni sabiex il-Kunsill Lokali tal-Mosta jerġa' jingħata tmexxija Laburista.

Infakkar li l-Kunsill Lokali fil-Mosta ilu bi tmexxija Nazzjonalista mill-2012, jiġifieri għal madwar seba' snin il-kunsill lokali Mosti kien immexxi b'maġġoranza tal-Partit Nazzjonalista.

Ħadt din id-deċiżjoni li naħdem sabiex ikollna maġġoranza Laburista għax konvint li bil-kandidatura b'saħħitha immens li kellna fil-Kunsill Lokali tal-Mosta, jista' jsir ħafna aktar xogħol b'risq din il-lokalità.

Hawn insellem lill-kunsilliera kollha eletti, kemm għan-nom tal-Partit Laburista u anke għall-Partit Nazzjonalista, u nawguralhom il-ħidma t-tajba.

Ħdimt kemm flaħt sabiex tinqeleb l-istorja fil-Mosta u l-poplu Mosti jagħżel il-bidla għaliex konvint li kunsill b'maġġoranza Laburista jista' jagħmel tassew id-differenza fil-lokalità tal-Mosta.

Hawnhekk irrid ngħid li kien hemm sitwazzjoni fejn saħansitra saret kampanja fil-konfront tiegħi; kien hemm min qal li jien ma kellix interess li l-Partit Laburista jirbaħ il-kunsill lokali tal-Mosta.

Nieħu din l-okkażjoni sabiex nagħmilha ċara li, minkejja li kien hemm min inqeda bija biex jipprova jiskorja xi punti politiċi, nassigura lil kulħadd li jien ħdimt kemm flaħt sabiex il-Partit Laburista kiseb dan is-suċċess fil-Mosta.

Testimonjanza ta' dan hemm il-kandidati kollha li ħarġu mal-Partit Laburista għall-elezzjoni tal-kunsill lokali tal-Mosta.

Il-Kunsill Lokali tal-Mosta għandu responsabbiltà kbira.

Ma ninsewx li l-Mosta llum huwa wieħed mill-ikbar irħula fil-pajjiż, u huwa wkoll post turistiku.

Skont iċ-ċifri tal-MTA, wieħed minn kull tliet turisti li jżur pajjiżna jżur il-knisja tal-Mosta, jiġifieri qed ngħidu li f'sena waħda biss, iżuru l-knisja tal-Mosta aktar minn 750,000 turist.

Għalhekk nawgura lis-sindku l-ġdid, Romilda Baldacchino Zarb, lill-Viċi Sindku u lill-kunsilliera eletti kollha l-ħidma t-tajba b'risq ir-residenti tal-Mosta.

Nawgura wkoll il-ħidma t-tajba lill-kunsilli kollha, kemm Nazzjonalisti kif ukoll Laburisti, sabiex jaħdmu b'risq ir-raħal tagħhom.

Jien dejjem sostnejt li meta jkollok kunsill lokali li jaħdem b'mod tajjeb, dejjem se jtejjeb il-kwalità tal-ħajja tar-residenti.

Nittama li l-kunsilli lokali kollha ta' Malta u Għawdex jaħdmu b'mod tajjeb sabiex itejbu l-kwalità tal-ħajja tar-residenti tagħhom.

Nagħlaq billi nitkellem fuq ir-riżultat li ksibna bħala Gvern.

Il-poplu Malti wera biċ-ċar li mill-Oppożizzjoni mhu qiegħed jistenna u jippretendi xejn.

Il-poplu Malti jaf li l-Oppożizzjoni mhijiex soluzzjoni, anzi probabbilment hija problema fiha nnifisha.

Ma rridx nidħol fis-sitwazzjoni interna u tal-biki li għandu fi ħdanu l-Partit Nazzjonalista, għax din hija problema li ġab fuqu l-Partit Nazzjonalista stess u allura hija xi ħaġa li jrid jindirizza hu.

Jien ngħid li dak li tiżra' taħsad!

Ir-responsabbiltà mhi ta' ħadd ħlief tal-Partit Nazzjonalista li għandu jifhem il-messaġġ li qiegħed jibgħatlu l-poplu u jirranġa s-sitwazzjoni tiegħu.

Min-naħa l-oħra, b'dan ir-riżultat importanti ħafna għandna l-messaġġ li l-Gvern irid iżomm saqajh mal-art.

Huwa importanti li dan il-Parlament u aħna d-deputati nibqgħu viġilanti fuq il-Gvern.

Huwa importanti li l-Gvern jibqa' umli u jibqa' jaħdem ma' kulħadd u qrib in-nies.

Anzi jien ngħid li fir-rigward ta' min ma ħariġx jivvota, irridu naraw x'messaġġ ried jibgħat kemm lill-Partit Laburista, kif ukoll lill-Partit Nazzjonalista.

Nifhmu li jista' jkun hemm sitwazzjonijiet fejn inqasna lin-nies jew inkella n-nies kellhom aspettattiva ogħla fil-konfront tagħna.

Għalhekk huwa importanti li nagħmlu dmirna u nsusu wara dak l-individwu, biex naraw x'wassal biex ma kellux fiduċja la fil-Gvern u lanqas fl-Oppożizzjoni.

Nemmen li xogħolna bħala politiċi huwa li ma tikbrilniex rasna għax ġibna riżultati eċċezzjonali.

Ovvjament nieħdu pjaċir b'dan ir-riżultat, però d-dmir tagħna huwa li nxammru l-kmiem u mmiddu għonqna għax-xogħol li hemm bżonn isir.

Il-poplu bagħat messaġġ li l-Gvern għandu l-mandat elettorali li jkompli jimplimenta l-programm elettorali tiegħu.

Dan hu mistenni mill-erba' membri parlamentari Ewropej magħżula għan-nom tal-Partit Laburista, li nsellmilhom minn hawn.

Il-poplu jistenna wkoll li ż-żewġ deputati magħżula għan-nom tal-Partit Nazzjonalista jieħdu l-messaġġ li għaddielhom u jmorru fil-Parlament Ewropew jaħdmu kemm jifilħu kollha flimkien b'risq il-pajjiż u fl-interess nazzjonali.

Il-poplu jistenna li s-sitt deputati Ewropej magħżula minnu jaħdmu sabiex tassew iżommu lil Malta f'qalbhom.

L-id tal-ħbiberija trid tibqa' dejjem miftuħa għad-deputati kollha magħżula.

Kull min irid jaħdem magħna, lesti li naħdmu miegħu, basta nġibu l-interess tal-pajjiż l-ewwel u qabel kollox.

Sur President, nawgura li fiż-żmien li ġej pajjiżna jkompli jikseb ir-riżultati li qiegħed jikseb biex noħolqu aktar ġid, li finalment irid jitqassam b'mod ġust, ekwu u b'tali mod li kulħadd igawdi minn din il-politika ta' ġid li l-Partit Laburista daħħal f'pajjiżna.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra issa hija aġġornata għal għada l-Erbgħa, 5 ta' Ġunju 2019 fis-2.30 pm., bl-aġenda kif ikkomunikata mill-Ministru Ian Borg.

Fis-6.56 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

PROĠETT CAR2GO – SPAZJU GĦAL PARKEĠĠ

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid minn meta daħal fis-seħħ il-proġett "Car2Go", kemm-il spazju għal parkeġġ żdied ma' jew tnaqqas minn dawk allokati fil-bidu tal-proġett?

Jista' jindika l-ismijiet tat-toroq u l-lokalitajiet fejn żdiedu jew tnaqqsu l-ispazji għal parkeġġ?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant, skont ma jien infurmat mill-Awtorità tat-Trasport, li kemm ilu li daħal fis-seħħ il-proġett "Car2Go", in-numru ta' parkeġġi allokati huma ta' 450 madwar Malta u Għawdex kollu.

Kull tibdil fil-parkeġġi sar bi ftehim bejn il-kumpanija privata u l-kunsill lokali in kwistjoni.

Il-lista ta' parkeġġi kif ġew approvati s'issa tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

UFFIĊĊJU TAL-PRIM MINISTRU – KUMPANIJA RREĠISTRATA F'DUBAJ

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid min huma d-diretturi, azzjonisti (shareholders) u l-ultimate beneficial owners (UBOs) tal-kumpanija li hija rreġistrata f'Dubaj u li d-dettalji dwarha qed jingħataw separatament?

JOSEPH MUSCAT (Prim Ministru): Nirreferi lill-Onor Interpellant għat-tweġiba għall-Mistoqsija Parlamentari 7828.

MINISTERU GĦAS-SAĦĦA – KUMPANIJA RREĠISTRATA F'DUBAJ

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jgħid min huma d-diretturi, azzjonisti (shareholders) u l-ultimate beneficial owners (UBOs) tal-kumpanija li hija rreġistrata f'Dubaj u li d-dettalji dwarha qed jingħataw separatament?

CHRIS FEARNE: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 10153.

MINISTERU GĦALL-EKONOMIJA, INVESTIMENT U NEGOZJI ŻGĦAR – KUMPANIJA RREĠISTRATA F'DUBAJ

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Ekonomija, Investiment u Negozji Żgħar: Jista' l-Ministru jgħid min huma d-diretturi, azzjonisti (shareholders) u l-ultimate beneficial owners (UBOs) tal-kumpanija li hija rreġistrata f'Dubaj u li d-dettalji dwarha qed jingħataw separatament?

CHRIS CARDONA (Ministru għall-Ekonomija, Investiment u Negozji Żgħar): Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferi għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 10153.

MINISTERU GĦALL-EDUKAZZJONI U X-XOGĦOL – KUMPANIJA RREĠISTRATA F'DUBAJ

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid min huma d-diretturi, azzjonisti (shareholders) u l-ultimate beneficial owners (UBOs) tal-kumpanija li hija rreġistrata f'Dubaj u li d-dettalji dwarha qed jingħataw separatament?

EVARIST BARTOLO: Nitlob lill-Onor.

GĦAQDIET TAL-KONSUMATUR – GĦAJNUNA

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid, b'sena b'sena, mill-2011 s'issa kemm ingħatat għajnuna mill-Gvern lill-għaqdiet tal-konsumatur f'Malta u, jekk iva, lil liema għaqda jew għaqdiet, u sena b'sena fiex kienet tikkonsisti din l-għajnuna?

OWEN BONNICI (Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li mis-sena 2011 sal-aħħar ta' Mejju 2019, min-naħa tal-Awtorità f'termini ta' għajnuna tipprovdi post u l-kera fejn tiltaqa' l-Għaqda tal-Konsumaturi, kif ukoll ħlas ta' servizzi u ta' komunikazzjoni, ta' dawl, ilma u ndafa.

MINISTERU GĦAT-TRASPORT, INFRASTRUTTURA U PROĠETTI KAPITALI – INFIQ FUQ REKLAMAR

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru, permezz tas-Segretarjat Parlamentari għall-Ippjanar u Suq tal-Proprjetà, jgħid kemm kienet in-nefqa fuq reklami u avviżi fuq kull mezz, inkluż social media, minn kull entità li hija fid-dekasteru tiegħu fix-xahar t'April u Mejju 2019?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li għandu jirreferi għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari 10254.

MINISTERU GĦAL GĦAWDEX – INFIQ FUQ REKLAMAR

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid kemm kienet in-nefqa fuq reklami u avviżi fuq kull mezz, inkluż social media, minn kull entità li hija fid-dekasteru tagħha fix-xahar t'April u Mejju 2019?

JUSTYNE CARUANA (Ministru għal Għawdex): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba hija kif murija fit-tabella li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

MINISTERU GĦALL-FAMILJA, DRITTIJIET TAT-TFAL U SOLIDARJETÀ SOĊJALI – INFIQ FUQ REKLAMAR

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet in-nefqa fuq reklami u avviżi fuq kull mezz, inkluż social media, minn kull entità li hija fid-dekasteru tiegħu fix-xahar t'April u Mejju 2019?

MICHAEL FALZON (Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali): Ġentilment ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar.

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru, permezz tas-Segretarjat Parlamentari għall-Persuni b'Diżabilità u Anzjanità Attiva, jgħid kemm kienet in-nefqa fuq reklami u avviżi fuq kull mezz, inkluż social media, minn kull entità li hija fid-dekasteru tiegħu fix-xahar t'April u Mejju 2019?

MICHAEL FALZON: Ġentilment ninforma lill-Onor.

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru, permezz tas-Segretarjat Parlamentari għall-Akkomodazzjoni Soċjali, jgħid kemm kienet in-nefqa fuq reklami u avviżi fuq kull mezz, inkluż social media, minn kull entità li hija fid-dekasteru tiegħu fix-xahar t'April u Mejju 2019?

MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET BARRANIN U PROMOZZJONI TAL-KUMMERĊ – AĊĊESSIBILITÀ GĦAL PERSUNI B'DIŻABILITÀ

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ: Jista' l-Ministru jikkonferma li d-dipartimenti kollha li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu (inkluż il-Ministeru, dipartimenti u entitajiet oħra) huma fiżikament aċċessibbli għal persuni b'diżabilità?

Jista' jikkonferma li dawn il-postijiet huma fil-fatt ċertifikati li huma aċċessibbli mill-Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilità?

CARMELO ABELA (Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ): Nirreferi lill-Onor.

Membru għar-risposta li ngħatat għall-mistoqsija parlamentari 9565.

MINISTERU GĦAT-TRASPORT, INFRASTRUTTURA U PROĠETTI KAPITALI – AĊĊESSIBILITÀ GĦAL PERSUNI B'DIŻABILITÀ

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jikkonferma li d-dipartimenti kollha li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu (inkluż il-Ministeru, dipartimenti u entitajiet oħra) huma fiżikament aċċessibbli għal persuni b'diżabilità?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li għandu jirreferi għat-twegiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari 9566.

Nixtieq inżid li l-binjiet kollha li minnhom l-Awtorità tal-Ippjanar taqdi l-funzjonijiet tagħha, kemm f'Malta u kif ukoll f'Għawdex, jipprovdu aċċess bħal rampi, lifts u faċilitajiet sanitarji u fejn hu possibbli anke parkeġġ riservat għall-użu ta' persuni b'diżabilità.

Għalkemm dawn il-postijiet m'humiex ċertifikati li huma aċċessibbli mill-Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilità, f'kull applikazzjoni ghal żvilupp li taffettwa l-aċċessibilità tal-binja li ssir fuq dawn il-postijiet tintalab l-approvazzjoni tal-istess Kummissjoni.

Ngħid ukoll li l-bini tal-uffiċċji ta' Infrastructure Malta huwa aċċessibbli għal persuni b'diżabilità.

Meta twaqqfet din l-entità u bdiet tuża l-bini li fih għandha l-uffiċċji, l-aċċessibilità kienet biss fl-ewwel sular.

Għalhekk, l-aġenzija mill-ewwel ħadet ħsieb tinvesti f'lift ġdid li permezz tiegħu issa se jkunu aċċessibbli anke sulari aktar 'il fuq.

MINISTERU GĦAL GĦAWDEX – AĊĊESSIBILITÀ GĦAL PERSUNI B'DIŻABILITÀ

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tikkonferma li d-dipartimenti kollha li jaqgħu taħt id-dekasteru tagħha (inkluż il-Ministeru, dipartimenti u entitajiet oħra) huma fiżikament aċċessibbli għal persuni b'diżabilità?

Tista' tikkonferma li dawn il-postijiet huma fil-fatt ċertifikati li huma aċċessibbli mill-Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilità?

Interpellant li kien il-Ministeru għal Għawdex stess li matul din il-leġiżlatura talab lill-Kummissjoni biex isir audit dwar l-aċċessibilità biex tiġi assigurata aċċessibilità sħiħa skont kif titlob il-liġi.

MINISTERU GĦALL-FAMILJA, DRITTIJIET TAT-TFAL U SOLIDARJETÀ SOĊJALI – AĊĊESSIBILITÀ GĦAL PERSUNI B'DIŻABILITÀ

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jikkonferma li d-dipartimenti kollha li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu (inkluż il-Ministeru, dipartimenti u entitajiet oħra) huma fiżikament aċċessibbli għal persuni b'diżabilità?

Jista' jikkonferma li dawn il-postijiet huma fil-fatt ċertifikati li huma aċċessibbli mill-Kummissjoni Nazzjonali Persuni b'Diżabilità?

MICHAEL FALZON: Ġentilment ninforma lill-Onor.

Interpellant li t-tweġiba se tingħata f'seduta oħra.

MINISTRU GĦALL-FINANZI - LAQGĦAT BARRA MINN MALTA

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid f'liema laqgħat barra minn pajjiżna attenda fil-bidu tas-sena u liema huwa previst li jattendi tul din is-sena?

EDWARD SCICLUNA (Ministru għall-Finanzi): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni rigward il-laqgħat li diġà saru s'issa matul is-sena 2019 tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

Għall-bqija tas-sena, il-Ministru se jattendi kull laqgħa li titqies ta' importanza għal pajjiżna u l-finanzi tiegħu, inkluż dawk tal-Unjoni Ewropea, u ta' Banek Internazzjonali għall-Iżvilupp.

BORMLA – TRIQ IL-PELLEGRINAĠĠ – BALAVOSTRI

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid għala l-balavostri fi Triq il-Pellegrinaġġ f'Bormla għadhom ma tlestewx?

OWEN BONNICI: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jagħmel il-mistoqsija tiegħu lill-Ministeru kkonċernat.

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid jekk humiex sejrin jittieħdu inizjattivi oħra tul din is-sena fi ħdan is-Central Mediterranean Security Initiative (CMSI), u jista' jinforma x'kien ir-riżultat tal-laqgħa li saret f'April 2019?

CARMELO ABELA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li t-tieni edizzjoni tal-Inizjattiva dwar is-Sigurtà tal-Mediterran Ċentrali (CMSI) saret mill-1 sal-5 ta' April 2019, sena wara l-ewwel edizzjoni ta' April 2018.

Din l-Inizjattiva teżamina r-rwol emerġenti u ewlieni li għandha Malta fil-qasam tas-sigurtà fil-Mediterran Ċentrali u li ġabet flimkien lill-awtoritajiet kompetenti mill-Eġittu, Italja, Franza, il-Libja, Malta, it-Tuneżija u l-Istati Uniti, fosthom id-Dwana, il-Forzi Armati, il-Pulizija u d-Diviżjoni tal-Kummerċ u esperti fuq Sanzjonijiet ta' Malta.

Matul il-jiem tal-Inizjattiva, saru diskussjonijiet fuq ix-xogħol li qed isir u kif il-koperazzjoni reġjonali tista' tiġi msaħħa iktar f'diversi oqsma.

Ir-riżultat ewlieni ta' din l-Inizjattiva huwa s-suċċess tagħha: Malta koospitat din l-inizjattiva mal-Ambaxxata Amerikana f'Malta, u l-ħsieb huwa li tkompli ssir din il-ħidma fi gruppi ffokati bejn il-pajjiżi parteċipanti biex ikompli jitkattar l-iskambju ta' informazzjoni reġjonali u tissaħħaħ ir-responsabbiltà reġjonali fil-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata transnazzjonali.

LE SOMMET DES DEUX RIVES – SEHEM TA' MALTA FIL-LAQGĦA

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid x'sehem se jkollu pajjiżna fil-laqgħa msejħa 'Le Sommet des Deux Rives' li għandha ssir f'Marsilja, Franza, fl-24 ta' Ġunju 2019?

CARMELO ABELA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li nhar it-Tlieta, 28 ta' Mejju 2019, waqt laqgħa teknika fil-gżejjer ta' Les Embiez, Franza, il-gvern Franċiż ħabbar li l-laqgħa hekk imsejħa Sommet des Deux Rives fl-24 ta' Ġunju 2019 se tiġi ospitata f'Marsilja.

Din il-laqgħa se ġġib flimkien għall-ewwel darba l-Ministri tal-Affarijiet Barranin tal-pajjiżi tad-Djalogu 5+5 tal-Mediterran tal-Punent, l-Unjoni Ewropea u l-Ġermanja, żewġ organizzazzjonijiet Mediterranji (l-Unjoni għall-Mediterran u l-Fondazzjoni Anna Lindh), erba' istituzzjonijiet internazzjonali (Bank Dinji, Bank Ewropew għall-Investiment, Bank Ewropew għar-Rikostruzzjoni u l-Iżvilupp, l-Organizzazzjoni għall-Kooperazzjoni u l-Iżvilupp Ekonomiku) u rappreżentanti tas-soċjetà ċivili miż-żewġt ixtut tal-Mediterran (kull pajjiż se jkun rappreżentat minn għaxar membri tas-soċjetà ċivili) li mistennija jippreżentaw numru ta' inizjattivi /proġetti li ħarġu mill-ħames fora preparatorji, possibilment bl-appoġġ finanzjarju tal-istituzzjonijiet preżenti.

Se ssir ukoll laqgħa ta' tħejjija f'Tuneż fil-11 u t-12 ta' Ġunju 2019, fejn mistennija jiġu magħżula l-proġetti.

Bi tħejjija għal dan is-Sommet, saru ħames fora preparatorji, inkluż wieħed f'Malta fl-24 u l-25 ta' April 2019 li ffoka fuq iż-Żgħażagħ, l-Edukazzjoni u l-Mobbiltà.

Dan il-Forum, li ġie organizzat b'kollaborazzjoni mal-Fondazzjoni Anna Lindh u żewġ Universitajiet Svizzeri – l'Università della Svizzera Italiana (Lugano) u l'Institut de Hautes Études Internationales et du Développement (Ġinevra) – laqqa' flimkien madwar 160 parteċipant mill-għaxar pajjizi membri, inkluż mexxejja żgħażagħ, edukaturi, prattikanti tas-soċjetà ċivili u esperti interkulturali.

Sar bl-appoġġ tal-Kummissjoni Ewropea, u b'koperazzjoni mal-Unjoni għall-Mediterran (UfM), l-Akkademja Mediterranja għall-Istudji Diplomatiċi (MEDAC), iċ-Ċentru għall-Integrazzjoni tal-Mediterran (CMI) u l-Grupp tal-Bank Dinji, l-Organizzazzjoni għall-Koperazzjoni u Żvilupp Ekonomiku (OECD) u l-Aġenzija Żgħażagħ.

Matul dan il-forum ġew ippreżentati 38 inizjattiva / proġetti li għandhom l-għan li jqiegħdu ż-żgħażagħ fiċ-ċentru tal-koperazzjoni Ewro-Mediterranja.

Barra minn hekk, rappreżentanti mis-soċjetà ċivili Maltija jippreżentaw numru ta' inizjattivi ukoll fil-fora li saru dwar 'L-Enerġiji' fl-Alġerija, 'Il-Kultura, il-Midja u t-Turiżmu' f'Montpellier, 'L-Ekonomija u l-Kompetittività' f'Rabat, il-Marokk, u dwar 'L-Ambjent u l-Iżvilupp Sostenibbli' f'Palermo.

EUROPEAN ASYLUM SUPPORT OFFICE – INIZJATTIVI MILL-MINISTERU

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid x'inizjattivi ttieħdu bejn il-Ministeru u l-European Asylum Support Office tul is-sena li għaddiet u matul din is-sena?

Jista' jgħid jekk hemmx kwistjonijiet pendenti?

CARMELO ABELA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fl-2018 il-Ministeru għall-Affarijiet Barranin u l-Promozzjoni tal-Kummerċ u l-European Asylum Office (EASO) kienu msieħba fit-tieni edizzjoni tal-inizjattiva tal-Migration Media Award.

Din l-inizjattiva hija mħejjija b'kollaborazzjoni bejn il-programm ta' fundi tal-Unjoni Ewropea Euromed Migration IV, immexxija mill-International Centre for Migration Policy Development (ICMPD) u l-Open Media Hub.

Il-Migration Media Award ifittex li jippremja l-eċċellenza ġurnalistika fir-reġjun Ewro-Mediterranju u jippromwovi rappurtar dwar il-migrazzjoni bbażat fuq il-fatti.

Din is-sena l-Ministeru u l-EASO huma għal darb'oħra msieħba fit-tielet edizzjoni tal-Migration Media Award, flimkien mal-Bank Ewropew għall-Investiment.

Iċ-ċerimonja tal-premjazzjoni hija mistennija li ssir lejn l-aħħar tal-2019.

Il-kwistjonijiet imqajma mill-EASO jirrigwardaw privileġġi għall-Membri tal-Persunal u l-Organizzazzjoni nnifisha, privileġġi li kemm il-membri u l-Organizzazzjoni huma intitolati għalihom taħt il-Ftehim dwar is-Sede bejn il-Gvern ta' Malta u l-Uffiċċju Ewropew ta' Appoġġ għall-Ażil, iffirmat fl-24 ta' Mejju 2011, kif ukoll il-Protokoll dwar il-Privileġġi u l-Immunitajiet tal-Unjoni Ewropea u l-Avviż Legali 2016/2014.

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-Memoranda of Understanding li ġew riċentement iffirmati ma' Singapore?

CARMELO ABELA: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li ġie ffirmat Memorandum of Understanding wieħed ma' Singapore, fid-9 ta' April 2019.

Dan il-Memorandum of Understanding huwa dwar koperazzjoni fil-qasam tat-teknoloġiji ġodda u s-cybersecurity.

Il-ftehim daħal fis-seħħ b'mod immedjat.

MINISTERU GĦAS-SAĦĦA – KUNTRATTI GĦAL SERVIZZI TA' IT

L-ONOR.

SIMON BUSUTTIL staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jwieġeb il-mistoqsijiet parlamentari 10190 u 9720, u ċjoè: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jagħti lista ta' kuntratti ta' servizzi ta' IT, inkluż manutenzjoni, bħalissa viġenti fil-Ministeru tiegħu, kif ukoll fl-entitajiet pubbliċi kollha li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu, mill-2013 sad-data ta' din il-mistoqsija, flimkien ma' dettalji f'kull każ ta' min huma l-entitajiet jew persuni fiżiċi u/jew legali li joffri dan is-servizz, id-data tal-bidu u t-tmiem tal-kuntratt viġenti u kemm qed jitħallsu kull sena, sena b'sena, għas-servizz li joffru?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba minnu tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

MINISTERU GĦAT-TRASPORT, INFRASTRUTTURA U PROĠETTI KAPITALI – KUNTRATTI PUBBLIĊI

L-ONOR.

SIMON BUSUTTIL staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 10192 u jagħti tagħrif dwar kemm inħarġu u ġew assenjati kuntratti pubbliċi minn kull entità li taqa' taħt id-dekasteru tiegħu minn Ġunju 2017 sad-data ta' din il-mistoqsija?

Jista' f'kull każ jgħid (i) min rebaħ il-kuntratt; (ii) l-ammont totali tal-kuntratt; (iii) jekk il-kuntratt kienx kompetittiv jew b'direct order; u (iv) l-oġġett tal-kuntratt (x'tip ta' xogħol jew servizz ieħor qed jinxtara)?

IAN BORG: L-Informazzjoni għadha qed tinġabar.

MINISTERU GĦAS-SAĦĦA – ĦADDIEMA LI GĦANDHOM INTERESS F'SOĊJETÀ KUMMERĊJALI

L-ONOR.

SIMON BUSUTTIL staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: B'referenza għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 10188, filwaqt li nispeċifika li mhux qed nirreferi għal xi persuna / persuni partikolari, jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jgħid jekk hemmx persuni li jaħdmu fil-Ministeru tiegħu li għandhom, fl-istess ħin, interess dirett jew indirett f'xi soċjetà kummerċjali li tagħti servizzi lill-istess ministeru permezz ta' kuntratt ta' servizzi ta' kwalunkwè natura?

CHRIS FEARNE: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 10188.

L-ONOR.

SIMON BUSUTTIL staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: B'referenza għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 10188, jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jgħid jekk il-Ministeru li hu responsabbli għalih hu jagħmilx eżerċizzju ta' skrutinju tal-possibilità ta' kunflitt ta' interessi li jista' jinħoloq fis-sens li jista' jkun hemm uffiċjali fil-ministeru tiegħu li fl-istess ħin ikollhom interess f'xi entità kummerċjali li tkun qed tipprovdi servizz lill-istess ministeru?

CHRIS FEARNE: Nirreferi lill-Onor.

MINISTRU GĦAT-TURIŻMU - SAFAR LEJN DUBAJ

L-ONOR.

SIMON BUSUTTIL staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: B'referenza għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 10194 li fiha l-Ministru ammetta għall-ewwel darba li kien id-Dubaj f'Awwissu tal-2015 u, in vista tal-emails mikxufa f'Panama Papers, dwar l-iskop ta' din iż-żjara, jista' l-Ministru jgħid:

(i) f'liema bank fid-Dubaj fetaħ il-kont bankarju; u

(ii) kemm iddepożita flus fil-kont ġdid li fetaħ fid-Dubaj?

KONRAD MIZZI (Ministru għat-Turiżmu): Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 4970.