DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

It-Tnejn, 13 ta' Mejju 2019

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

It-Tnejn, 13 ta' Mejju 2019

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fis-Sala tal-Parlament,

It-Tnejn, 13 ta' Mejju 2019

Il-Minuti tas-Seduta Nru 226 li saret fit-8 ta' Mejju 2019 ġew ikkonfermati.

MISTOQSIJIET - TWEĠIBIET ORALI

VETTURI RREĠISTRATI

L-ONOR.

CLAUDIO GRECH staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew reġistrati vetturi f'Malta fl-2017 fl-2018 u sa Frar fl-2019 u jaqsam l-informazzjoni skont il-kategoriji li ġejjin:

Vetturi privati

IAN BORG (Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li skont ma jien infurmat mill-Awtorità tat-Trasport, l-ammont ta' vetturi reġistrati skont il-kategoriji mitluba jidher fit-tabella segwenti:

L-ISPEAKER (Onor. Anġlu Farrugia): L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Dwar spazji miftuħa, speċjalment f'din il-leġiżlatura imma anke f'ta' qabel, rajna proġett bla preċedent fejn art li għal ħafna snin kien hemm bini fiha, kien hemm xi attivtà illegali fiha, issa qed titgawda mill-familji.

Jista' l-Ministru jagħti dettalji lil dan il-Parlament dwar dan il-proġett enormi ta' Ta' Qali li tħabbar fl-aħħar jiem?

L-ISPEAKER: Il-Ministru Ian Borg.

IAN BORG: Dan huwa proġett interessanti ħafna u qed inħares 'il quddiem lejn l-implimentazzjoni tiegħu.

Huwa proġett differenti minn dawk l-oħrajn li s-soltu jkunu fdati lili bħala infrastruttura għax hawnhekk qegħdin nitkellmu fuq infrastruttura mħaddra.

Qed nitkellmu fuq żona li kienet okkupata għal għexieren ta' snin minn fabbrika tal-concrete.

Hemm mistoqsijiet kif kien hemm din l-okkupanza f'nofs Ta' Qali li hija lokalità fejn wieħed jista' jmur jikkrea ruħu.

Din tinsab bejn il-park ta' Ta' Qali u l-Crafts Village fejn hemmhekk ukoll dan il-Gvern qed iwettaq wegħda li ilha ssir lill-operaturi tal-villaġġ tal-artiġjanat.

Din kienet fabbrika dilapidata, ma kenitx qed tiffunzjona, għandha 52,000 metru kwadru u fl-aħħar xhur kien hemm abbużi li bdew jiżdiedu mingħajr preċedent.

Nafu li kien hawn diffikultajiet f'dak li għandu x'jaqsam rimi ta' materjal ta' kostruzzjoni u wieħed mis-siti fejn kien qed isir l-abbuż kien proprju f'dan is-sit.

Ridna nieħdu ċerti deċiżjonijiet sabiex ma nippermettux dan l-abbuż u sabiex jitnaddaf dan l-abbuż.

Għalhekk l-Awtorità tal-Ippjanar, b'kordinazzjoni mal-Awtorità tal-Artijiet u wara diskussjoni fuq livell politiku, ħadu l-azzjonijiet diretti li kien fhemm bżonn.

Twaqqgħu dawn il-fabbriki li għall-fini ta' ppjanar huma żoni żviluppabbli, u ġiet livellata din l-art.

Jekk tmur hemmhekk tara ftuħ u issa ż-żona tippermettilek tara l-Imdina u l-arloġġ tal-Imtarfa.

Eventwalment, meta ġejna biex niddeċiedu x'se nagħmlu issa li naddafnieha, għedna li nistgħu naqbdu din iż-żona u nħaddruha u nżidu 52,000 metru kwadru mal-park ta' Ta' Qali.

Minflok, ħarisna lejn iż-żona b'mod ħolisitku.

Rajna l-bżonnijiet li hemm fil-park ta' Ta' Qali, rajna kif ngħollu aktar il-livell tiegħu billi jsir il-Malta National Park, u minflok 52,000 metru kwadru identifikajna 200,000 metru kwadru.

Mela minn 250,000 metru kwadru se nitilgħu għal 450,000 metru kwadru f'Ta' Qali kollu fejn ikun hemm omoġenjità mill-bidu sa tmiem il-park kif ukoll jiżdiedu l-postijiet li jistgħu jitgawdew mill-familji.

Hemm ukoll proġetti oħrajn interessanti li se jkunu qed jiġu integrati ma' dan il-proġett aħdar.

Pereżempju ilha tinħass il-ħtieġa li jkollna l-arkivji nazzjonali iżda dan kien proġett li dejjem tħalla fuq l-ixkaffa.

L-arkivji nazzjonali jaqgħu taħt ir-responsabbilità tal-kollega tiegħi l-Ministru Evarist Bartolo u naf kemm hija x-xewqa tiegħu li nagħtu dan ir-rigal lil Malta u lill-ġenerazzjonijiet li għad iridu jiġu.

L-arkivji nazzjonali jiddokumentaw il-passat ta' din il-gżira u allura qed naraw kif biswit dan l-istess sit ikun hemm din l-istruttura.

Fil-ġranet li għaddew il-Bord ta' Gvernaturi tal-Awtorità tal-Artijiet alloka dan is-sit lill-Ministeru għall-Edukazzjoni u issa se naraw kif ikun integrat biex ikun jirrispetta l-ambjent tal-madwar.

Ovvjament hemm ħafna iżjed x'inżid imma naħseb li weġibt lill-Onor.

Camilleri bl-aħjar mod li stajt.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

CLAUDIO GRECH: B'rabta mal-mistoqsija oriġinali dwar il-vetturi, reċentement bdiet diskussjoni dwar l-użu tal-vetturi elettriċi u l-Prim Ministru anke rrefera dwar kif pajjiżna jista' eventwalment ikollu ammont akbar ta' vetturi elettriċi.

Jista' l-Ministru jgħid xi studji saru s'issa f'dan ir-rigward b'mod partikolari dwar l-affordability ta' miżura bħal din u xi pjanijiet hemm għall-finijiet ta' infrastruttura b'rabta mas-sistema elettrika tal-pajjiż?

Il-Gvern beda jaħdem fuq xi forma ta' masterplan biex dan l-għan li jkollna aktar vetturi elettriċi f'pajjiżna, li nemmen li huwa komuni bejn kulħadd, ikun jista' jibda jitwettaq?

L-ISPEAKER: Il-Ministru.

IAN BORG: Għalkemm qed nitkellmu fuq trasport u l-Gvern qed iħares lejn din il-miżura, din il-bidla li eventwalemnt pajjiżna jrid jagħmel bħal pajjiżi oħrajn, speċjalment Ewropej, hija bidla mill-aspett ambjentali u allura din il-politika qiegħda f'idejn il-Ministeru għall-Ambjent.

Hemm kumitat interministerjali fejn aħna parteċipi u attivi u saritli wkoll preżentazzjoni mill-istess Ministru kif ukoll mill-konsulenti li għamlu r-rapporti u l-istudji.

Inkun prużuntuż jekk nantiċipa lill-kollega li qed imexxiha u nipprova nagħti dettalji, però l-għan aħħari ta' dan il-kumitat huwa li qabel xejn jiddeċiedi dwar meta għandha tkun il-cut-off date tal-importazzjoni tal-vetturi ġodda jew mhux ġodda li jaħdmu bil-fuels konvenzjonali.

Dak huwa l-ewwel objettiv ta' dan il-kumitat.

Naf li l-kumitat iltaqa' u wasal fil-fażi konklużiva tiegħu sabiex ikun jista' jippreżenta lill-Gvern diversi options, imbagħad il-Gvern b'mod kollettiv bħala Kabinett jieħu d-deċiżjonijiet.

Madankollu, għaddejja ħidma kemm min-naħa tat-trasport kif ukoll min-naħa tal-Ministeru responsabbli mill-enerġija sabiex ikunu preparati għal tali deċiżjonijiet għax kif qal tajjeb l-Onor.

Grech, l-ewwel nett għandek bżonn infrastruttura relatata mal-enerġija, għandek l-aspett tal-inċentivi li jkollu min jagħmel dik l-għażla u għandek ukoll l-aspett tal-enerġija nnifisha.

Meta qed taqleb vettura li taħdem bid-dawl għandek għażla, jew tiċċarġjaha fil-garage tiegħek - imma nafu li mhux kulħadd għandu l-garage privat tiegħu – jew jekk m'għandekx il-garage privat tiegħek trid tixtri s-servizz li jkun offrut.

Nixtieq ngħid li kemm bl-investimenti li saru fil-passat kif ukoll bl-investimenti li qed isiru bħalissa minn kumpanija li rebħet konċessjoni tax-shared economy f'dak li għandu x'jaqsam max-shared vehicles, il-kumpanija GoTo, se nkunu qed nilħqu l-500 charging station li aħna bħala pajjiż intrabatna mal-Unjoni Ewropea li nagħmlu sal-2020.

Jien inħoss li mhux biżżejjed li jkollok charging station li teħodlok sigħat sħaħ biex tiċċarġja l-vettura tiegħek.

Din mhijiex qed tagħmilha konvenjenti għalik, jiġifieri l-fast chargers għandhom ikunu l-futur u kważi l-preżent.

Jien wieħed minn dawk li dejjem tkellimt fuq dan is-settur li huwa product driven.

Jien dejjem inqabbel mal-mobile; qabel kulħadd kellu Nokia, Motorola jew Alcatel, biex insemmi d-ditti kollha.

Eventwalment, wara ċertu żmien, qlibna għal smart phone li kulħadd jittama li se jieħu l-aħjar prezz tiegħu, li se jieħu l-aħjar batterija tiegħu, li se jieħu disinn sabiħ.

Naħseb li din hija l-isfida li għandu s-settur tal-vetturi.

Kulħadd għadu jistenna vettura li tkun irħas u allura l-mistoqsija l-kbira fil-fehma tiegħi hija: Meta se tkun il-conversion f'dak li għandu x'jaqsam il-prezz?

Hemm min diġà qal liema se tkun is-sena partikolari, imma naħseb li dik se tkun qed taffettwa ħafna.

Jiena ngħid b'wiċċi minn quddiem li meta nitkellem mal-ministri għat-trasport fuq livell Ewropew naħseb li dan huwa l-aktar Gvern li ta benefiċċji u inċentivi galantomi lil min jagħmel din l-għażla, imma xorta n-numru ta' nies li qed jagħżlu li jixtru karozza tal-elettriku huma ftit.

Aħna qegħdin nagħtu zero registration tax lil min jixtri vettura privata, u jekk m'iniex sejjer żball sa €9,000 f'cash lil min jixtri.

Jiġifieri tajna zero registration tax, tajna €9,000, u xorta kienu biss xi 200 persuna biss li resqu 'l quddiem għal din l-iskema.

Din mhijiex kwestjoni ta' x'jagħmel l-Istat imma hija kwestjoni ta' kif inti tħossok komdu li l-prodott għandu l-aħjar batterija possibbli, mhux il-ġimgħa ta' wara toħroġ batterija li għandha ħafna iżjed ħajja.

Forsi anke rigward disinn; forsi mhux kollha joħorġu b'disinn li jintgħoġob u kumditajiet oħrajn.

Rigward il-fast charging hemm il-mistoqsija jekk l-Enemalta tistax tipprovdihom quddiem is-substations.

Din hija diskussjoni li għaddejja, però naħseb li għalkemm il-Gvern u l-istati membri tal-Unjoni Ewropea jagħmlu l-parti tagħhom, il-produtturi għandhom sehem kbir ukoll għax din hija kwestjoni ta' meta l-poplu Ewropew se jkun qed jagħmel l-għażla naturali li jixtri prodott tal-elettriku.

Ipprovajt inkun frank kemm jista' jkun.

Naħseb li dik hija l-verità u l-verità hija wkoll li l-Gvern Malti llum qed jagħmel dak kollu possibbli biex jinċentiva lil min jagħmel dik l-għażla.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

ROSIANNE CUTAJAR: Sur President, naf li bħala Ministru l-Onor.

Borg iżomm relazzjoni mill-qrib mal-kunsilli lokali ta' pajjiżna u naf li jkellmuh fuq diversi inizjattivi kif ukoll proġetti infrastrutturali li jixtiequ jimbarkaw fuqhom, però jkollhom bżonn l-għajnuna tal-Gvern ċentrali.

Naf li l-Kunsill Lokali tal-Imtarfa resaq quddiemu bi proġett li jtejjeb il-kwalità tal-ħajja għaċ-ċittadini tal-Imtarfa imma wkoll tal-Maltin u l-Għawdxin b'mod ġenerali.

Jista' jgħidilna ftit aktar dwar dan il-proġett li se jkun qed jappoġġja l-Ministeru tiegħu?

L-ISPEAKER: Il-Ministru.

IAN BORG: Apparti l-proġetti maġġuri li diġà għamilt referenza għalihom fl-ewwel risposta supplimentari, jiġifieri l-proġett ta' Ta' Qali, ta' Bengħajsa u ta' Santa Venera, hemm ukoll proġetti iżgħar dwar spazji miftuħa.

Bħala Ministeru qed naħdmu fuq xi 70 wieħed bħalissa b'mod dirett jew indirett fid-diversi komunitajiet.

Il-ġimgħa li għaddiet kelli l-opportunità li niltaqa' mal-kunsill ħabrieki tal-Imtarfa u rajna kif intejbu l-affarijiet fiż-żona madwar l-arloġġ, li huwa arloġġ uniku.

Din hija lokalità li nemmen li għandha potenzjal kbir turistiku anke minħabba l-istorja tagħha u hija lokalità li qiegħda ftit passi 'l bogħod mill-Imdina.

Kważi kull turist li jżur Malta jispiċċa jżur l-Imdina, u l-Imtarfa qiegħda tefgħa ta' ġebla 'l bogħod u tista' tattira ammont kbir ta' turisti.

Rajna kif il-proġett ta' konservazzjoni tal-arloġġ jista' jkun komplementat bi spazju miftuħ għall-komunità tal-Imtarfa.

Rajna kif nistgħu nassistu lill-Kunsill Lokali tal-Imtarfa biex dan il-post jiġi ttrasformat għax kif kien iddisinjat ma jippermettix dak il-ftuħ li hemm bżonn fil-pjazza.

Hemmhekk hemm ukoll żona li hija mitluqa u kulħadd jipparkja kif jidhirlu.

B'dan il-proġett se jiżdiedu l-ispazji għall-parkeġġ u se jingħata spazju konsiderevoli lill-komunità tal-Imtarfa.

Il-komunità tal-Imtarfa hija komunità żagħżugħa, komunità li ġejja minn kull naħa tal-pajjiż u s-sens ta' koeżjoni huwa kruċjali.

Fiċ-ċentru tar-raħal jew belt, sejħilha li trid, nerġa' ngħid, hemm dan l-ispazju li mhuwiex utilizzat tajjeb u aħna se nkunu qegħdin nassistu lill-kunsill lokali f'dan il-proġett kif kellna l-opportunità li niftħu proġetti oħra fl-aħħar ġimgħat f'diversi lokalitajiet, grazzi għad-Development Planning Fund jew 'Sebbaħ il-Lokalità', żewġ fondi tal-Awtorità tal-Ippjanar li qed jgħinu sabiex diversi lokalitajiet joħolqu spazji simili fil-komunità tagħhom.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

HERMANN SCHIAVONE: Jiena se mmur lura għall-mistoqsija oriġinali.

Is-sena l-oħra, skont iċ-ċifri li ta l-Ministru, kienu rreġistrati 19,000 vettura ġdida, li jfisser aktar minn 52 vettura kuljum.

Ma nafx jekk għandux din l-informazzjoni, imma kemm kienet iż-żieda netta ta' vetturi?

Kemm ġew scrapped karozzi s-sena l-oħra u x'inhu l-proporzjon bejn il-karozzi rreġistrati li huma ġodda u dawk li huma second hand?

L-ISPEAKER: Il-Ministru.

IAN BORG: Jiena m'għandix din l-informazzjoni hawnhekk imma, ovvjament, l-Awtorità għandha.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Edward Zammit Lewis, mistoqsija supplimentari.

EDWARD ZAMMIT LEWIS: Xtaqt insemmi punt inkonnessjoni mar-riġenerazzjoni ta' proprjetà u dwar ftehim li ntlaħaq bejn l-Awtorità tal-Artijiet u l-Awtorità tad-Djar.

Fiex jikkonsisti dan il-ftehim u kif jista' jkun ta' benefiċċju għal-lokalitajiet u għaċ-ċittadini b'mod ġenerali?

L-ISPEAKER: Il-Ministru.

IAN BORG: Illum mal-kollegi s-Segretarju Parlamentari Chris Agius u s-Segretgarju Parlamentari Roderick Galdes, li huwa responsabbli mill-Awtorità tad-Djar, u flimkien maċ-chairpersons u CEOs rispettivi żorna l-lokalità tal-Birgu fejn fi sqaq ħelu hemm ammont ta' proprjetà dilapidata.

Din hija binja enormi u hija waħda minn 33 proprjetà li l-Gvern huwa s-sid tagħhom.

Dawn huma proprjetajiet ġejjin mill-ftehim tal-bidu tas-snin disgħin bejn il-Gvern u s-Santa Sede, huma fuq il-kotba tal-Gvern u jinsabu battala.

Ħafna minnhom, bħal din fil-każ tal-Birgu, jinsabu fi stat dilapidat.

L-Awtorità tal-Artijiet, li r-responsabbiltà tagħha hi li tiġġestixxi l-proprjetà, jien ngħid mhux tal-Gvern imma tal-poplu, għandha għażliet x'tagħmel meta tiġi biex tuża jew tiddisponi minn tali proprjetà.

L-Awtorità setgħet faċilment tara li dawn il-proprjetajiet jitpoġġew fis-suq.

Meta l- Awtorità tal-Artijiet tpoġġi proprjetà fis-suq trid tpoġġi l-proprjetà fis-suq bil-prezz tas-suq, u tkun qed tagħmel gwadann finanzjarju għax iddaħħal ammont ta' flus għal dawk il-proprjetajiet.

Min-naħa l-oħra nafu kemm hemm ħtieġa għall-akkomodazzjoni soċjali li dan il-Gvern diġà qed jinvesti fiha bla preċedent sabiex ikollu 1,700 unit ta' akkomodazzjoni soċjali.

Fil-fatt rajna lill-Prim Ministru u l-Ministri rispettivi jħabbru dan l-investiment, però hemm ukoll dawn il-proprjetajiet diġà mibnija anke jekk hemm bżonn li jiġu riġenerati u possibbilment trasformati f'units abitabbli.

Hawnhekk kellna għażla, li jew inpoġġu dawn it-33 proprjetà fis-suq jew inkella ngħadduhom lill-Awtorità tad-Djar sabiex tirranġahom u tiżgura li jidħlu fihom familji li verament huma fil-bżonn.

Aħna bħala Gvern, għalkemm niftaħru, bir-raġun, bis-suċċessi ekonomiċi, għandna ruħ soċjali wkoll u rajna kif dawn il-33 proprjetà jgħaddu mill-Awtorità tal-Artijiet għal għand l-Awtorità tad-Djar.

Sur President, issa huwa f'idejn l-Awtorità tad-Djar biex tirranġa dawn il-33 proprjetà.

X'aktarx li minn dawn il-33 proprjetà tista' toħroġ ħafna iżjed minn 33 unit.

Din il-proprjetà li morna fiha llum hija palazz sħiħ li għandu bżonn ħafna tiswija; għandu valur arkitettoniku minħabba d-dehra tiegħu minn barra.

Għall-inqas dak kien il-ħsieb tiegħi meta rajtu l-ewwel darba, imma issa sta għall-Awtorità tad-Djar li talloka bl-aħjar mod lil dawk li għandhom l-iżjed bżonn.

Nafu wkoll id-diskors kuraġġuż li minn żmien għal ieħor jagħmel il-Prim Ministru li rridu nitilqu mis-sistema li kellna sal-lum fejn ladarba ħadt appartament tal-housing soċjali għandek entitlement u jibqa' jintiret ġenerazzjoni wara l-oħra!

Naħseb li din hi l-metodoloġija ġdida li rridu nersqu lejha għax hija l-aħjar mod kif bħala Gvern responsabbli niġġestixxu l-proprjetà tal-poplu u niżguraw li din tkun utilizzata minn min l-iżjed għandu bżonn.

Jekk wieħed joħroġ minn dik id-dipendenza fil-ħajja tiegħu, forsi mbagħad ikun jista' jagħmel il-pass li jixtri l-proprjetà tiegħu u forsi jista' jkun hemm skemi li jixtri l-istess prorpjetà, jixtri l-istess unit, imma definittivament mhux jibqa' dipendenti fuq l-Istat għal ħajtu kollha.

Issa sta għall-Gvern li jgħin lil dak li jkun li joħroġ minn dik id-dipendenza.

Dan hu l-ħsieb wara dawn it-33 proprjetà pubblika li jinsabu dilapidati.

Irrid ngħid ukoll li ħabbarna l-figuri tas-snin li għaddew, u dawn mhumiex fula f'qargħa.

Fl-2017 u fl-2018 l-Awtorità tal-Artijiet għaddiet 516-il unit lill-Awtorità tad-Djar biex jintużaw għall-akkomodazzjoni soċjali kif ukoll 2,500 metru kwadru ta' art fl-Imsida sabiex l-istess Awtorità tad-Djar tkun tista' tiżviluppaha f'units soċjali.

Dik tal-proprjetà hija sfida min-naħa pożittiva, għax kull min hu sid ta' proprjetà qed jara li l-valur ta' dik il-proprjetà li għandu dejjem qed jogħla, u min-naħa l-oħra jkollok min ma jistax ilaħħaq ma' dawk il-prezzijiet u ma jistax jagħmel dak l-avvanz li jixtri l-proprjetà tiegħu.

Minħabba f'hekk hemm bżonn li min-naħa ssir leġiżlazzjoni dwar il-politika tal-kera, u min-naħa l-oħra jkollok housing affordabbli u housing soċjali.

L-Awtorità tal-Artijiet qed tassisti lill-Awtorità tad-Djar billi tgħaddilha iżjed proprjetà għall-housing soċjali.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

HERMANN SCHIAVONE: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-proġett tal-Marsa huwiex on time u jekk huwiex se jibda jinfetaħ biċċa biċċa?

Meta hu maħsub li jkun komplut kollu?

L-ISPEAKER: Il-Ministru.

IAN BORG: Iva, nikkonferma li l-proġett qiegħed on time u se jinfetaħ biċċa biċċa.

Fil-fatt, dan is-sajf irridu nagħtu lin-nies l-ewwel pont minn Triq Aldo Moro għal Triq Garibaldi.

Ilbieraħ waslu Malta 24 travu, jidhirli ta' 35 metru l-wieħed, sabiex flimkien ma' għexieren oħrajn jagħmlu dan l-ewwel pont għad-dispożizzjoni tal-Aġenzija Infrastructure Malta li qed timplimenta dan il-proġett.

Eventwalment, il-pilastri u t-travi li jmiss se jkunu qegħdin jinħadmu fil-post u mhux jiġu importati, però biex nirbħu l-ħin sakemm il-kuntrattur rama l-makkinarju neċessarju biex jagħmilhom, ġew importati dawn l-24 travu li se jibdew jitqiegħdu fis-sigħat li ġejjin.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-Mistoqsijiet issa għadda.

Ngħaddu għat-Tqegħid ta' Karti.

TQEGĦID TA' KARTI

IAN BORG: Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja ta' tliet ritratti li juru sinjali mal-art u tabelli fi Triq it-Torri salib it-toroq ma' Triq il-Kungress Ewkaristiku, Mosta, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 10083;

f'isem il-Prim Ministru inqiegħed fuq ilMejda talKamra:

Kopja tar-Reġistru tal-Midja miżmum skont l-artikolu 20 tal-Att dwar il-Midja u l-Malafama, Kap. 579, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 10049;

f'isem il-Ministru għat-Turiżmu inqiegħed fuq ilMejda talKamra:

Rapport annwali u stqarrijiet finanzjarji tal-Awtorità tat-Turiżmu ta' Malta għas-sena 2018; u

Estimi finanzjarji tal-Awtorità tat-Turiżmu ta' Malta għas-sena 2019;

f'isem il-Ministru għall-Finanzi inqiegħed fuq ilMejda talKamra:

Tabella li turi l-valur ta' kull piena pekunjarja li ngħatat lil Nutara Pubbliċi wara li saret on-site examination jew eżerċizzju ieħor mill-Financial Intelligence Analysis Unit bejn l-2014 u l-2019, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 10105; u

f'isem il-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali nqiegħed fuq ilMejda talKamra:

Avviż Legali Nru 93 tal-2019 – Regolamenti tal-2019 dwar żieda perċentwali fir-rata ta' pensjoni kontributorja għall-irtirar; u

Avviż Legali Nru 94 tal-2019 – Ordni tal-2019 dwar żieda fir-rati ta' benefiċċji.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet ministerjali?

Mozzjonijiet.

MOZZJONIJIET

ABBOZZ TA' LIĠI BIEX JEMENDA

L-ATT DWAR L-EKO-KONTRIBUZZJONI

IAN BORG: Sur President, f'isem il-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima nipproponi l-Ewwel Qari tal-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda l-Att dwar l-Eko-Kontribuzzjoni, Kap. 473".

L-ISPEAKER: Min jissekonda?

L-ISPEAKER: Il-mistoqsija hija li l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Eko-Kontribuzzjoni jkun moqri l-Ewwel Darba.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri l-Ewwel Darba.

L-ISPEAKER: Il-Ministru Ian Borg.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA

L-KODIĊI KRIMINALI U L-ATT DWAR IL-VJOLENZA ABBAŻI TA' ĠENERU U VJOLENZA DOMESTIKA

IAN BORG: Sur President, f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Ewropej u l-Ugwaljanza nipproponi l-Ewwel Qari tal-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att tal-2019 li jemenda l-Kodiċi Kriminali u l-Att dwar il-Vjolenza abbażi ta' Ġeneru u Vjolenza Domestika".

L-ISPEAKER: Min jissekonda?

L-ISPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Kriminali u l-Att dwar il-Vjolenza Abbażi ta' Ġeneru u Vjolenza Domestika jkun moqri l-Ewwel Darba.

L-ISPEAKER: Il-Ministru Ian Borg.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA

L-ATT DWAR L-AWTORITÀ

GĦAS-SAĦĦA U S-SIGURTÀ FUQ

IL-POST TAX-XOGĦOL

IAN BORG: Sur President, f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Ewropej u l-Ugwaljanza nipproponi l-Ewwel Qari tal-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att tal-2019 li jemenda l-Att dwar l-Awtorità għas-Saħħa u s-Sigurtà fuq il-Post tax-Xogħol, Kap. 424".

L-ISPEAKER: Min jissekonda?

L-ISPEAKER: Il-mistoqsija hija li l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Awtorità għas-Saħħa u s-Sigurtà fuq il-Post tax-Xogħol ikun moqri l-Ewwel Darba.

L-ISPEAKER: Il-Ministru Ian Borg.

TAL-AWTORITÀ MALTIJA

TAL-ARTIJIET GĦASSENA 2019

Illi l-Kamra tapprova l-Estimi ta' dħul u nfiq tal-Awtorità Maltija tal-Artijiet għas-sena finanzjarja mill-1 ta' Jannar 2019 sal-31 ta' Diċembru 2019 skont l-Att dwar l-Awtorità tal-Artijiet, Kap. 563.

L-ISPEAKER: Min jissekonda?

L-ISPEAKER: Infakkar lill-Kamra li d-diskussjoni fuq din il-mozzjoni għandha tieħu seduta waħda bil-ħin jinqasam indaqs bejn il-kelliema tal-Gvern u l-kelliema tal-Oppożizzjoni bl-introduzzjoni u bil-winding up għan-naħa tal-Gvern.

IAN BORG: Sur President, illum se nkunu qegħdin niddiskutu l-estimi ta' dħul u nfiq tal-Awtorità Maltija tal-Artijiet għas-sena li tibda minn Jannar 2019 sal-aħħar tal-istess sena.

Kien proprju dan il-Gvern li sentejn ilu rranġa l-affarijiet fejn jirrigwarda d-Dipartiment tal-Artijiet.

Dan kien dipartiment li kien jgħaddi b'mod regolari minn perjodu diffiċli u ħadd ma kien jieħu azzjoni.

Eventwalment, dejjem kien ikun is-suġġett ta' rapporti mill-Awditur Ġenerali, ħadd ma kien jerfa' r-responsabbiltà u dejjem nibqgħu sejrin bl-istess kantaliena.

Kien proprju dan il-Gvern li ħa deċiżjoni importanti sabiex jgħaddi żewġ liġijiet, waħda li tirregola l-funzjoni u l-amministrazzjoni tal-Awtorità tal-Artijiet u l-oħra l-mod ta' kif tamministra l-istess art, jiġifieri waħda fuq l-operat u l-oħra fuq kif tamministra l-politika tagħha.

Illum, wara kważi sentejn bħala Ministru responsabbli ta' din l-Awtorità, assistit mill-kollega s-Segretarju Parlamentari Chris Agius , ma nistax ngħid li dawn il-liġijiet huma perfetti, anzi jien kritiku b'mod kostruttiv lejn aspetti ta' dawn il-liġijiet, però definittivament huma qabża ta' ġgant 'il quddiem mill-mod governattiv li kien jirregolarizza lid-Dipartiment tal-Artijiet.

Sa ftit tas-snin ilu kellek persuna waħda, il-Kummissarju tal-Artijiet, li flimkien mal-Ministru responsabbli b'daqqa ta' firma kienu jiġġestixxu u jamministraw l-assi tal-pajjiż.

Illum, permezz ta' din l-Awtorità saret bidla totalment radikali.

Illum il-Ministru ma jindaħal xejn fil-proċess tal-Awtorità.

Fil-fatt liż-żewġ deputati li jirrappreżentaw lill-Gvern u l-Oppożizzjoni fuq din l-Awtorità, li huma l-Onor.

Muscat u l-Onor.

Callus niċċajta ngħidilhom li iżjed huma għandhom viżibilità ta' xi jkun qed jiġri matul il-ġurnata fl-Awtorità tal-Artijiet għax ikunu dejjem preżenti hemmhekk, dejjem jieħdu deċiżjonijiet flimkien mal-kumplament tal-Bord ta' Gvernaturi milli jien, li jiena l-Ministru responsabbli.

Dan meta sa ftit ilu l-Ministru responsabbli kien ikun il-persuna li b'daqqa ta' firma jagħti art u japprova esproprju li nerġa' ngħid ħafna minnhom spiċċaw suġġett ta' investigazzjonijiet u ta' verifiki mill-Awditur Ġenerali quddiem il-Kumitat għall-Kontijiet Pubbliċi.

Nerġa' ngħid, il-liġi mhijiex perfetta u naħseb li fiż-żmien li ġej se jkun hemm bżonn ta' diskussjoni matura bejn il-Gvern u l-Oppożizzjoni.

Ovvjament il-Gvern lest li jerfa' r-responsabbiltà waħdu, però huwa ta' pjaċir jekk ikun hemm diskussjoni tajba bejn iż-żewġ naħat sabiex naraw x'ħadem matul dawn is-sentejn u naraw x'jista' jaħdem aħjar.

Illum anzi ssir il-kritika li l-Bord tal-Gvernaturi huwa indipendenti wisq għax ikun hu li jissettja l-politika tal-Awtorità u jkun hu li jissettja l-politika ta' kif l-Istat jiġġestixxi l-proprjetà tiegħu.

Jien ngħid li dak kien l-iskop tal-liġi u allura l-bord ta' Gvernaturi qed jimxi ma' dak li kien leġiżlat f'din il-Kamra.

Fil-bord tal-Gvernaturi m'għandekx nies li ħatar il-Gvern biss imma għandek nies li jirrappreżentaw lill-Oppożizzjoni.

Jiena informat li l-Onor.

Callus ma jfallix laqgħa, u jqatta' ħafna ħin fl-Awtorità tal-Artijiet sabiex jara karta karta, file file.

Jien għandi kull rispett lejh, qatt ma fhimt kif il-kelliem dwar l-isports ipoġġi fuq l-Awtorità tal-Artijiet, imma he is more than welcome, għandu aċċess għal kull karta u file u jieħu parti f'kull ħaġa li tiddeċiedi din l-Awtorità.

Din hija l-bidla li għamilna biex ma jibqax ikollna ż-żmenijiet diffiċli li esperjenzajna fil-leġiżlatura li għaddiet, fejn għall-ewwel darba kollega tagħna refa' r-responsabbiltà u rriżenja fuq azzjoni li m'għamilx hu nnfisu.

Kemm iddiskutejna l-Lӧwenbrӓu?

Kemm iddiskutejna San Ġiljan?

Ħadd mill-pampaluni tat-trasparenza u tas-saltna tad-dritt ma refa' r-responsabbiltà fil-passat.

Kien kollega tagħna li refa' r-responsabbiltà, u dan il-Gvern sussegwentement iddeċieda li jilleġiżla ħalli jbiddel l-affarijiet, ħalli jġib madwar il-mejda lill-Oppożizzjoni, biex din tkun tista' tara karta karta, file file, deċiżjoni deċiżjoni.

Nista' nserraħ ras l-Oppożizzjoni li l-Onor.

Callus, milli jingħad lili, jagħmel xogħlu tajjeb u aħna hekk irridu, ħalli niżguraw li l-Awtorità tal-Artijiet tieħu l-aħjar deċiżjonijiet possibbli għax l-art li tiġġestixxi l-Awtorità tal-Artijiet hija tal-poplu u mhux tal-Gvern.

Irrid ngħid ukoll li fl-2018 id-dħul ġenerat minn din l-Awtorità kien ta' kważi €39 miljun meta pparagunat mal-€34 miljun ġenerati fl-2017.

Huwa ċar li meta jkollok Awtorità li taħdem, din tkun tista' tiġbor iżjed flus u għandha tiġbor iżjed flus.

Jien informat li hemm ħafna flus li jistgħu jinġabru u informat li l-Awtorità qed taħdem fuqhom.

Fadal ħafna sfidi, u fil-fatt żidna r-riżorsi umani sabiex nindirizzaw il-backlog li hemm.

Huwa ċar li s'issa ma ġewx indirizzati l-backlogs li hemm, però tieħu pjaċir tirċievi dik in-nota ta' ringrazzjament mingħand xi ħadd li wara għexieren ta' snin ittieħdet deċiżjoni fuq il-file tiegħu.

Id-deċiżjoni tista' tkun pożittiva u tista' tkun negattiva, imma għall-inqas iċ-ċittadin kellu risposta.

Ma rridux ninsew ukoll li l-Awtorità mhijiex qiegħda hemm biss biex taħdem il-backlog imma qiegħda tipproċessa wkoll deċiżjonijiet ġodda li bdiet tieħu minn mindu twaqqfet.

Pereżempju, qabel, jekk kont trid tapplika għal permess tal-iżvilupp fuq proprjetà tal-Gvern, kulma ridt tagħmel kien li tinnotifika lid-Dipartiment tal-Artijiet u tibqa' għaddej bl-applikazzjoni tiegħek.

Kont issib art, jew kont issib proprjetà, tapplika fuq l-art tal-Gvern, timla Ownership Form B u tibgħatha lill-Kummissarju tal-Artijiet u tibqa' għaddej.

Illum le.

Illum pjuttost hemm Kritika, li sa ċertu punt naħseb li hija ġustifikata wkoll, li trid tapplika qabel sabiex iġġib in-no objection fil-prinċipju qabel tmur għall-permess quddiem l-Awtorità tal-Ippjanar, u wara trid iġġib il-permess finali mill-Awtorità tal-Artijiet.

Naqbel mal-kumment li l-permess min-naħa tal-Awtorità tal-Artijiet jista' jingħata darba.

Naqbel li għandna nnaqqsu l-istadji, però ma ninsewx li dan żied ix-xogħol tal-kumitati tal-plenarja, anke jekk dan iffranka l-ħin lill-Awtorità, ħin li ġie utilizzat biex jindirizzaw il-backlog ta' għexieren ta' snin li għandha l-istess Awtorità.

Sur President, aħna rridu li l-pubbliku jkun moqdi bl-aktar mod effiċjenti.

Jiena informat li sal-aħħar ta' din is-sena l-Awtorità se tkun qed tadotta protokolli li jwasslu għal self-imposed deadlines fejn l-Awtorità nnifisha tintrabat dwar kemm għandha tkun twila l-proċedura li fiha tkun proċessata u finalizzata kull talba mill-pubbliku.

Din hija sfida kbira.

Minn hawnhekk nappella lill-Awtorità biex tkun proattiva.

Jiena konxju mill-isfidi li se tiffaċċja l-Awtorità meta taddotta dawn il-key performance indicators (KPIs), però definittivament dan huwa l-mod ta' kif irridu nimxu 'l quddiem.

Dawn il-KPIs rajniehom isiru fl-Awtorità tal-Ippjanar, liema deadlines jiġu rispettati, u ma naċċettax li fil-Furjana dawn l-affarijiet isiru imma l-Baviera ma jistgħux isiru!

Lanqas ma naċċetta l-fatt li fl-Awtorità tal-Ippjanar għandek sistema diġitalizzata u fl-Awtorità tal-Artijiet għadna ħafna lura milli jkollha kull dokument diġitalizzat.

Din hija l-isfida li għandna quddiemna.

Irridu naqtgħu l-impressjoni, ħafna drabi ġustifikata, li l-Awtorità ddum wisq biex tirrispondik jew addirittura ma tirrispondik qatt.

Hekk kien jiġri fil-passat u allura nilqa' din l-isfida li l-Awtorità qed tpoġġi quddiemha hi stess.

Madankollu ma rridu nippreġudikaw qatt it-trasparenza.

Din it-tagħlima ħadnieha fil-passat.

It-trasparenza kienet il-materja prinċipali, il-bone of contention prinċipali tad-Dipartiment tal-Artijiet, u minn hawn nixtieq nirringrazzja lil kull min ta s-sehem tiegħu matul is-snin f'dan id-Dipartiment u issa f'din l-Awtorità, għax dawn kellhom timbru.

Mhuwiex faċli li meta fi ċrieki soċjali tgħid li taħdem f'dan id-dipartiment jgħidulek: Dejjem bil-kummiedji intom tal-Artijiet!

Dejjem quddiem l-Awditur Ġenerali, dejjem quddiem il-PAC!

Jiena konvint li l-maġġoranza assoluta tan-nies li taw sehemhom fid-dipartiment u fl-Awtorità huma nies serji u nies favur it-trasparenza, u hekk għandu jkun.

Rajna titjib sinifikanti wkoll fl-ammont ta' disposals li kellna matul din is-sena.

Dawn ikunu talbiet li ħafna drabi jkunu jirrigwardaw proprjetà li għall-Gvern ma tkun tiswa xejn imma tiswa kollox għall-applikant.

Bħala eżempju nista' nsemmi parapetti jew btieħi biswit il-proprjetà tal-privat li ma tkunx żviluppabbli waħedha għax, pereżempju, jkollok 20 metru kwadru.

Fuq 20 metru kwadru ma tistax tibni proprjetà imma fl-istess ħin tkun tiswa kollox għal min għandu l-proprjetà ta' maġenbha.

Dawn huma talbiet li l-Awtorità jidhrilha li jkun aħjar jekk il-Gvern idaħħal prezz xieraq tagħhom għax issa l-istimi mhux biss isiru u jiġu verifikati mill-Bord ta' Gvernaturi, imma jekk taqbeż ċertu ammont trid tmur għand tliet periti esterni.

Disposals fl-ewwel xhur tal-2019 kellna 71 meta f'sena sħiħa s-sena l-oħra kellna 54.

Dawn huma kollha sejħiet pubbliċi li wieħed jista' jaċċedi fuq il-website tal-Awtorità.

Jiena rrid nara Awtorità li r-rwol tagħha jkun li tressaq quddiem il-Gvern u l-Oppożizzjoni l-policies ta' x'għandu jiġi mibjugħ, ta' x'għandu jkun mikri, ta' x'għandu jingħata b'ċens u ta' x'ma għandux jingħata imma jinżamm biss għand il-Gvern.

Irrid nara Awtorità li tressaq proposti quddiem il-Gvern dwar kif se timxi mal-Awtorità tad-Djar, ma' Sport Malta, mal-Malta Industrial Parks u x'kollaborazzjoni hemm bejn l-Awtorità tal-Ippjanar u l-Awtorità tal-Artijiet.

Naħseb li hemmhekk fadlilna x'nagħmlu, u nixtieq li l-Bord ta' Gvernaturi jsib il-ħin - u bħalissa ftit li xejn għandu ħin minħabba n-numru ta' applikazzjonijiet – ħalli joħloq aktar policies li jagħtu level playing field lil kull min jidhirlu li għandu xi jgħid fuq l-artijiet tal-poplu.

Hemm sfida oħra, u din l-isfida m'iniex se naħrabha, li min-naħa tista' tgħin ħafna nies u min-naħa l-oħra hemm min ma jogħġbuhx inizjattivi bħal dawn.

L-aħħar darba li din l-inizjattiva saret kien fl-2012, dak iż-żmien mill-Ministru Azzopardi, fejn indirizzaw lil min għandu ċ-ċnus residenzjali temporanji.

Naħseb kienet ħarġet skema tajba ħafna fi żmien il-Ministru Jason Azzopardi, però rridu naraw ukoll kif dik tirrelata mal-Uffiċċju Konġunt li huwa uffiċċju distint mill-Awtorità tal-Artijiet bid-direttur ġenerali tiegħu, uffiċċju li dwaru hemm provvedimenti differenti fil-liġi għax huma kapitli fil-liġi dwar ftehim bejn l-Istat u s-Santa Sede.

It-terminu qed joqrob lejn tmiemu, però hemm nuqqasijiet mill-partijiet kollha għax informat li ftit hija il-proprjetà li ġiet reġistrata anke jekk kien mill-bidu tas-snin 90 li konna nafu li l-2023 hija s-sena meta dan il-ftehim se jagħlaq.

Dan irridu naraw kif se nħarsu lejh u nindirizzawh.

Rajna wkoll anomaliji li dwarhom qatt ma ttieħdu deċiżjonijiet u aħna kellna l-kuraġġ li neħduhom.

Ftit tal-ġimgħat ilu ġejna f'din il-Kamra u ddiskutejna avviż legali li jien u s-Segretarju Parlamentari Chris Agius ippubblikajna dwar it-trasferiment tal-qbiela bejn bdiewa ġenwini.

Jiena naf li se nkomplu naħdmu biex intejbu dan kollu u biex nindirizzaw anomaliji oħra.

Jien ġej minn raħal li għandu ħafna bdiewa, ħafna gabillotti li għandhom raba' bi qbiela u naf kemm lil dawn inserrħulhom rashom bil-possibbiltà ta' trasferiment ta' qbiela bejn bdiewa ġenwini fuq art tal-Gvern biss.

Ma indirizzajniex l-isfidi kollha li għandhom il-bdiewa, però dan hu impenn li ntrabatna bih fil-manifest elettorali, u dak huwa li wettaqna s'issa.

Għandna ċ-ċans minn issa sal-elezzjoni ġenerali li f'dawn it-tliet snin u nofs nindirizzaw anomaliji oħra.

Pereżempju, il-kumitat ta' konsulenza li se jibda japprova t-trasferimenti bejn qbiela ta' bdiewa ġenwini mhux se jkun qed jindirizza l-isfida ta' bdiewa ġenwini li diġà jaħdmu l-art u ilhom jaħdmu l-art ta' persuna li ilha nieqsa 15-il sena bla ma kellha tfal u ma jkun ġie indikat ebda werriet.

Illum jekk japplika biex ikun rikonoxxut, il-fatt li ilu jaħdem ir-raba' 15-il sena ma jfisser xejn għax il-ftehim ma kienx mas-sid tal-art, li huwa l-Gvern, imma kien ma' min kellu l-art tal-Gvern imqabbla għandu u allura llum m'hemmx mekkaniżmu jew direzzjoni ta' kif tali bidwi jkun rikonoxxut.

Allura tali bidwi se nħalluh fil-limbu, li ma jistax japplika għall-finanzjament Ewropew għax meta jintalab it-titlu ma jistax juri skrittura privata li kellu ma' min verament kellu l-qbiela mingħand il-Gvern?

Dawn huma realtajiet li ma nistgħux ninjoraw u dan kien is-sentiment ta' ħafna deputati f'din il-Kamra meta ddiskutejna l-liġi tat-trasferiment tal-qbiela bejn bdiewa ġenwini.

Irrid ngħid li l-ġimgħa li għaddiet stess kelli laqgħa ma' grupp ta' bdiewa li kont naf perfettament x'inhuma l-isfidi tagħhom għax, nerġa' ngħid, jien ġej minn raħal u minn familja fejn immissu ma' dawn l-isfidi ta' kuljum.

Però jien Ministru tal-Istat u għandi responsabbiltà li jekk naf li hemm każijiet ġenwini bħal dawn, irridu navviċinawhom b'mod kawt għax tipprova tiftaħ it-tieqa għal każijiet ġenwini u jispiċċa jidħollok kulħadd mill-istess tieqa!

Jiena m'iniex se nippermetti li jidħol minn din it-tieqa min għandu paga tajba, min ma jafx x'inhi raba' imma jixtieq li jkollu żvog fejn imur iqatta' s-Sibt u l-Ħadd f'għalqa privata jew f'għalqa fuq art tal-Gvern!

Jekk dawk in-nies jixtiequ art agrikola sabiex ikunu jistgħu jirrikkreaw ruħhom bħala familja nħeġġiġhom iħarsu lejn ix-xiri ta' proprjetà jew kiri ta' proprjetà u mhux ifixklu lill-bidwi ġenwin għax jispiċċa jogħla l-prezz tal-qbiela u tal-kiri tal-art b'detriment għall-bidwi ġenwin.

Ma tistax tqabbel lil min fl-aħħar tas-sena jrid jagħmel ir-rendikont tal-prodotti li rnexxielu jbigħ il-Pitkalija ma' min jaqla' €50,000 jew €60,000 u jrid għalqa fejn imur iqatta' nofstanhar is-Sibt jew il-Ħadd!

Dawn it-tip ta' nies għandhom objettivi differenti u jien konxju ħafna tagħha din.

Jiena ngħix f'Malta, naf l-affarijiet kif inhuma, u waqt li nifhem is-sentiment ta' din il-Kamra li nkunu aktar galantomi bl-art tal-Gvern, ħassejt li kellna nimxu b'mod kawt u nibdew biċċa biċċa, imma hawn irrid ngħid li li m'iniex se nipposponi ad aeternum.

Irridu niddeċiedu fuq dawn l-isfidi għax nafu bihom u rridu nindirizzawhom.

Illum matul il-ħin tal-mistoqsijiet parlamentari kelli l-opportunità li nitkellem fuq il-fatt li l-Awtorità tal-Artijiet mhux biss tħares lejn il-valur finanzjarju u monetarju tal-proprjetà imma tħares ukoll lejn l-iskop soċjali.

Illum ninsabu fi żmenijiet fejn ħafna nies qed jirnexxu, fejn l-ekonomija miexja tajjeb, fejn is-suq tal-proprjetà u dak tal-kiri dejjem tiela' u dan iħalli nies li qed jaqgħu lura.

Bħalissa tinsab għaddejja kampanja elettorali fejn il-gazzetti tal-partit fl-Oppożizzjoni qed jgħidulna li aħna soċjalisti.

Aħna kburin li aħna soċjalisti, kburin li għandna ruħ soċjali, kburini li t-twemmin soċjal-demokratiku tagħna nipprattikawh.

Dalgħodu għaddejna 33 proprjetà li faċilment il-Gvern seta' ħariġhom fuq is-suq u jiġbor il-miljuni minnhom.

Minflok, dawn għaddejniehom lill-Awtorità tad-Djar ħalli din tara kif tikkapitalizza l-aħjar spazju billi tara kemm-il -unit jidħol ħalli ngħinu lil min ma jiflaħx jikri jew jixtri.

Aħna kburin b'dan kollu.

Tajna wkoll 2,500 metru kwadru ta' art lill-Awtorità tad-Djar fl-Imsida biex tiżviluppaha f'units soċjali.

L-Awtorità tal-Artijiet għaddiet ukoll art imprezzabbli f'Ta' Qali sabiex ikollna l-ewwel park nazzjonali.

Dan minflok ma rat il-valur ekonomiku li setgħet ġabret minnha.

Din l-art li kienet okkupata minn fabbrika tal-concrete issa ġiet mgħoddija biex isir proġett kapitali mħaddar li eventwalment ikun operat minn Ambjent Malta fi ħdan il-Ministeru tal-kollega tiegħi l-Onor.

Sur President, naħseb li sar ħafna, però għad fadal ħafna iżjed xi jsir.

Naħseb li l-Awtorità jixirqilha, pereżempju, li jkollha post aħjar minn fejn topera.

Din hija dilemma għax nemmen li preferibbilment il-proprjetà għandha tkun fil-Belt Valletta, ftit passi 'l bogħod minn fejn jaħdmu l-klijenti tal-Awtorità li ħafna drabi jkunu avukati u nutara.

Definittivament, jekk l-Awtorità tiddeċiedi li tibqa' taħdem mill-istess Baviera, għandha tara li l-binja minn ġewwa tkun aktar adattata għal min irid iqatta' ġranet sħaħ jaħdem hemmhekk.

Xi ħaġa oħra li ssaħħet kienet l-aspett tal-infurzar.

Fl-2018 saru 4,560 spezzjoni li huma erba' darbiet iżjed minn dawk li saru fl-2017.

Dan biex niżguraw li l-art tal-poplu tiġi utilizzata bl-aħjar mod possibbli.

Fadal ħafna xi jsir speċjalment f'affarijiet żgħar, imma li f'għajnejn in-nies ifissru ħafna u f'għajnejn in-nies ifissru nuqqas ta' aċċess.

Jekk jien jirnexxili nġib permess biex in-negozju tiegħi jmur tajjeb mhux biss bis-seating capacity li għandi ġewwa, imma anke bil-permess mill-Awtorità li ħariġli biex nagħmel tliet imwejjed barra, għaliex nagħmel għaxra?

Għaliex għandi nagħlaq il-bankina?

Għaliex m'għandix inħalli spazju biex tgħaddi mara bil-pushchair, jew persuna b'diżabilità, jew anke anzjana, minflok ma joqogħdu jinżlu l-bankina fil-Gżira u f'Tas-Sliema għax ma jistgħux jgħaddu minn fuq il-bankina li suppost hija magħmula għan-nies?

Għalhekk saru erba' darbiet iżjed spezzjonijiet, ħafna drabi b'kordinazzjoni mal-Awtorità tal-Ippjanar u mal-Awtorità għat-Turiżmu.

Imma fadal ħafna iżjed xi jsir.

Fadal ukoll xi jsir mill-aspett tar-riżorsi umani.

Fl-Awtorità tal-Artijiet hemm bżonn ta' iżjed avukati, iżjed nutara, iżjed periti u ta' professjonisti li jagħżlu karriera ma' din l-Awtorità.

Ma jistax ikun li nistennew li l-Awtorità tkun produttiva meta ma jkollhiex l-għodda biex taħdem.

Jekk l-Awtorità trid tattira professjonisti tajbin, l-Awtorità trid tħares lejn pagi u kondizzjonijiet aħjar.

Meta s-suq qed iħallas għexieren ta' eluf ta' ewro għal avukati ġodda, ma tistax tistenna li tattira avukati, periti, accountants, financial controllers u nutara li jitħallsu bi ftit eluf.

Dan kollu jwassalni għall-konklużjoni li għamilna passi ta' ġgant, però fadal xi jsir iżjed milli diġà sar.

Dan mhux għax min imexxi jew min jaħdem fl-Awtorità mhuwiex jilħaq l-aspettattivi, imma għax it-telqa u n-nuqqas ta' deċiżjonijiet li kien hemm għal numru ta' snin, irrispettivament minn min kien imexxi l-Gvern, ħallew lil dawn l-assi tal-poplu jiġu mismanaged għal wisq żmien.

Intenni l-impenn tal-Gvern li nkomplu naħdmu, li naraw li n-nies jieħdu dak li ħaqqhom, għax għandek nies li ilhom għexieren ta' snin jistennew li jitħallsu ta' esproprji li saru.

Dik ukoll weġibtha f'mistoqsija parlamentari.

Ma nafx jekk ġietx ippubblikata llum, imma kienet mistoqsija tal-Onor.

Bartolo fejn staqsa dwar l-esproprji.

Iva, hemm bżonn diskussjoni matura, Gvern u Oppożizzjoni, ħalli flimkien ma' bidliet oħrajn li forsi jkun hemm bżonn nagħmlu naraw li l-liġi tkun taċċerta li dak li jħallas il-Gvern lill-individwu li tkun itteħditlu l-art ikun wieħed xieraq.

Waqt li hemm backlog enormi ta' qabel l-2005, ma nistax nara l-Awtorità tipproċessa pagamenti li eventwalment jispiċċaw suġġett ta' litigazzjonijiet, Malta jew barra minn Malta.

Dan qed ngħidu biex nuri li aħna konxji tal-isfidi li għandna, inkluż esproprji, ċnus temporanji, inkluż sfidi ta' applikazzjonijiet pendenti, però nħares 'il quddiem b'aktar ottimiżmu.

Hawnhekk nirringrazzja lit-tmexxija tal-Awtorità, l-ewwel u qabel kollox lis-Segretarju Parlamentari l-Onor.

Agius li jaħdem ta' kuljum fuq din l-Awtorità u fuq dan is-settur, liċ-chairperson u lill-Bord tal-Gvernaturi li jiltaqgħu ta' kuljum u liż-żewġ deputati.

Qed nisma' lill-Onor.

Muscat li qed jirringrazzjani, imma jiena ngħid grazzi lilu u lill-Onor.

Callus tal-ħin li jqattgħu fl-Awtorità tal-Artijiet u tad-deċiżjonijiet li jieħdu.

Nirringrazzja wkoll lill-Kap Eżekuttiv u lil kull ħaddiem f'din l-Awtorità u nirringrazzja lill-poplu tal-paċenzja, għax kultant titlef il-paċenzja mal-Awtorità tal-Artijiet.

Jiena ma nagħtix tort lanqas lill-poplu, però t-triq li qbadna hija triq tajba u nittama li jinkisbu riżultati isbaħ fil-futur qarib billi min qiegħed hemmhekk biex jamministra l-art tal-poplu jagħmel dak kollu fl-aħjar interess tal-istess poplu.

Nirringrazzjak.

L-Onor.

ALEX MUSCAT: Sinjura President, kif qal il-Ministru jien wieħed mir-rappreżentanti ta' din il-Kamra fuq il-bord tal-Awtorità li mhuwiex bord li jiltaqa' darba fix-xahar imma huwa bord li jiltaqa' b'mod regolari.

Dan il-bord tista' tgħid li jiddeċiedi fuq diversi applikazzjonijiet u fuq diversi files li jidħlu f'din l-Awtorità ta' kuljum.

Nażżarda ngħid li huwa wieħed mill-bordijiet li jiltaqgħu b'mod frekwenti sabiex jiddeċiedu.

Din l-Awtorità issa ilha mwaqqfa, u jekk wieħed jara fejn kien id-Dipartiment sentejn ilu u fejn qegħdin illum wieħed jara biċ-ċar li sar progress importanti, progress li finalment qed igawdu minnu dawk kollha li ta' kuljum jew f'xi żmien ta' ħajjithom ikollhom x'jaqsmu ma' din l-Awtorità.

Din hija Awtorità li l-portata tagħha hija waħda enormi għax hawn qed nitkellmu fuq l-Awtorità li tamministra l-art kollha tal-Gvern.

Qabel naqbad il-punti li xtaqt nenfasizza fuqhom, irrid nesprimi s-sodisfazzjon tiegħi għall-fatt li f'dawn is-sentejn qatt ma kien hemm darba waħda li l-Awtorità ssemmiet fil-ħażin minħabba xi każ jew ieħor, u dik hija evidenza ċara li l-Awtorità qed tagħmel xi ħaġa tajba.

Qed ngħid dan għax sfortunatament l-Awtorità fil-passat kienet famuża għar-raġunijiet il-ħżiena u, tajjeb jew ħażin, konna nitkellmu fuq l-Awtorità minħabba xi skandlu jew ieħor.

Jekk xejn, ir-riforma li saret lejn l-aħħar tal-Leġiżlatura li għaddiet fl-Awtorità tal-Artijiet wasslet biex illum għadna livell ta' skrutinju li huwa ferm ogħla.

Il-Kummissarju tal-Artijiet li kien jiddeċiedi hu, għax finalment ir-responsabbiltà kienet taqa' fuqu, illum ġie sostitwit b'Bord ta' Gvernaturi li, kif qal il-Ministru, fih għandek rappreżentanza kemm min-naħa tal-Gvern kif ukoll min-naħa tal-Oppożizzjoni.

Illum għandek sitwazzjoni li l-Oppożizzjoni, permezz tar-rappreżentant tagħha l-Onor.

Callus, tista' taħgmel skrutinju ta' kull deċiżjoni li tittieħed u kull gvernatur għandu aċċess għad-deċiżjonijiet kollha u għall-files kollha marbuta mad-deċiżjonijiet li jittieħdu.

Hemmhekk wieħed jara kemm żdiedu t-trasparenza u l-accountability fi ħdan l-Awtorità.

Naħseb li huwa xieraq li kulħadd iħossu sodisfatt u jserraħ rasu li l-art pubblika qed tiġi amministrata bl-aqwa mod possibbli, ladarba qegħdin nitkellmu fuq art tal-poplu Malti, għax dak li huwa tal-Gvern huwa tal-poplu.

Nirringrazzja mhux biss lil sħabi gvernaturi li qegħdin fuq il-Bord tal-Gvernaturi imma anke ċ-Chairperson, l-eks Imħallef Emeritu Farrugia Sacco, kif ukoll lill-amministrazzjoni kollha li naf il-pressjonijiet qawwijin li jkollhom ta' kujlum.

Jiena ma nagħtix tort lil dak li jkun li b'mod frekwenti jagħmel pressjoni fuq l-Awtorità minħabba li jkun ilu jistenna anke numru ta' snin.

Il-Ministru semma l-esproprji.

Kien hemm dewmien anke fuq xi ħaġa aktar sempliċi minn hekk, li huma r-rikonoxximenti, li bniedem jiġi rikonoxxut fuq il-proprjetà tiegħu.

Għandna każijiet li bi sfortuna jmorru lura għal ħafna snin.

Fil-fatt għad hemm backlog f'dak li għandu x'jaqsam ma' applikazzjonijiet li daħlu qabel mal-Awtorità ġiet kostitwita, u naħseb li l-fatt li l-Awtorità, fis-sentejn li ilha mwaqqfa, żiedet il-kapaċità u r-riżorsi umani tagħha għandu jwassal sabiex kull sena nkomplu nieħdu aktar deċiżjonijiet u nkomplu naqtgħu mill-files antiki sabiex il-poplu jkun moqdi aħjar.

Il-poplu jixraqlu li jkollu awtorità aktar effiċjenti li ssolvi l-każijiet, inkluż dawk li jmorru lura għal ħafna snin.

Apparti li tieħu ħsieb l-artijiet kollha tal-Gvern, l-Awtorità b'mod frekwenti tgħaddi ammont ta' artijiet lil entitajiet u awtoritajiet oħrajn.

Fil-fatt, illum l-Awtorità tal-Artijiet għaddiet mhux inqas minn 33 sit lill-Awtorità tad-Djar sabiex jintużaw għal skop ta' akkomodazzjoni soċjali.

Mill-informazzjoni li ħarġet jidher li f'dawn l-aħħar xhur kemm ilha kostitwita l-Awtorità tal-Artijiet għaddejna mhux inqas minn 500 post lill-Awtoirtà tad-Djar sabiex jintużaw għal skop ta' housing.

Ngħaddu wkoll artijiet b'mod regolari għall-isport.

Tajjeb li wieħed jirrikonoxxi li l-maġġoranza tal-artijiet li jintużaw għall-isport f'pajjiżna huma artijiet tal-Gvern li l-Awtorità tal-Artijiet tgħaddihom lil Sport Malta sabiex jiġu amministrati minnha.

Ikollna wkoll talbiet minn għaqdiet oħrajn bħal, pereżempju, Heritage Malta li hija waħda mill-aktar awtoritajiet li tagħmlilna talbiet b'mod regolari.

Ovvjament, dawn is-siti jiġu mitluba sabiex jew jiġu preżervati jew biex jintużaw bħala mużewijiet ħalli nippreżervaw il-wirt kulturali tagħna.

Hemmhekk ukoll isir l-iskrutinju li jkun hemm bżonn mill-Bord ta' Gvernaturi sabiex ngħaddu dawn l-artijiet lill-Heritage Malta.

Ikollna talbiet ukoll mill-NGOs.

Rigward l-NGOs irrid nagħmel parentesi.

Il-fatt li fformajna awtorità mill-ġdid wassal biex f'ħafna ċirkostanzi ridna noħolqu policies apposta biex jindirizzaw numru ta' deċiżjonijiet li nkunu rridu nieħdu ta' kuljum.

Meta bdejna niġu ffaċċjati b'talbiet mill-NGOs u staqsejna x'kien isir qabel, kont tiġi mwieġeb permezz ta' blank faces!

Bil-miktub ma kien hemm xejn!

Naħseb li dak kien wieħed min-nuqqasijiet il-kbar li kellu d-Dipartiment tal-Artijiet li, fil-passat, policies miktuba kienu mill-inqas.

L-eżerċizzju li qed nagħmlu bħalissa huwa li jkun hemm aktar policies, fosthom politika ta' kif għandna nagħtu postijiet jew art lill-NGOs, għal liema skopijiet u kif għandhom jintużaw.

Dan sabiex l-affarijiet ikunu ċari u fair ma' kulħadd.

Aħna bħala Bord noqogħdu attenti li ma noħolqux sitwazzjoni li ma' bniedem jew ma' entità nimxu mod u ma' xi ħadd ieħor, fuq każ identiku, nimxu mod ieħor.

Din tagħmilha billi jkollok policies li jkunu ċari u li jkunu pubbliċi sabiex kulħadd ikun jaf x'inhi l-politika tal-Awtorità, jimxi magħha u jkun jaf kif se timxi l-Awtorità.

Qed niddiskutu wkoll l-Awtorità tal-Artijiet f'dak li għandu x'jaqsam mal-finanzi.

Fil-fatt illum ġew ippreżentati l-finanzi tal-Awtorità li jkopru minn meta twaqqfet sal-aħħar tal-2018.

Tajjeb li wieħed jirrimarka anke mill-accounts li tqiegħdu fuq il-Mejda tal-Kamra li l-Awtorità hija net contributor lill-Gvern.

Fil-fatt fis-sena li għaddiet għaddejna lill-Gvern ċentrali kważi €40 miljun.

Ovvjament dawn qed ikomplu jżidu mal-finanzi tal-Gvern u mas-surplus u hemmhekk tara sforz li aktar ma qed jgħaddi ż-żmien aktar qed jikber biex nassiguraw li niġbru l-flus li huma dovuti lilna.

Tajjeb nispjegaw li l-flus li qed tiġbor l-Awtorità minn ċnus, kirjiet u qbiela, mhumiex flus tal-Awtorità għax l-Awtorità hija biss l-amministratur tal-art pubblika u allura dawk il-flus kollha jgħaddu direttament lill-Gvern fil-Fond Konsolidat.

Is-sena li għaddiet biss għaddejna kważi €40 miljun li hija żieda fuq is-sena ta' qabel.

Waħda mill-miri li għandna bħala Bord hija li naraw kif inżidu d-dħul għall-Gvern għax jekk qed inżidu d-dħul mill-kirjiet, id-dħul miċ-ċnus jew id-dħul mill-qbiela, inkunu qed inżidu d-dħul tal-Gvern.

F'dawn l-aħħar xhur tejjibna ħafna wkoll l-effiċjenza f'dak li għandu x'jaqsam ma' tendering.

L-Awtorità saret aktar effiċjenti f'dak li għandu x'jaqsam mat-tenders.

Meta xi ħadd jitlob art partikolari, l-Awtorità tal-Artijiet toħroġha b'sejħa biex dak li jkun jagħmel l-offerti tiegħu.

Aspett ieħor li żidna ħafna hu t-trasparenza, li għamel aċċenn għaliha l-Ministru.

Pereżempju bħalissa nafu li hemm għaddejjiin diversi xogħlijiet infrastrutturali, speċjalment fit-toroq arterjali.

F'ħafna każijiet it-toroq mhux biss qed isiru mill-ġdid, imma qed jitwessgħu wkoll u allura jkollok tieħu art mingħand il-privat.

Hemmhekk ikollok bżonn l-istimi tal-periti biex tikkalkula kemm għandek tagħti flus lil dak li jkun.

Aħna mhux qed nużaw aktar periti tal-Awtorità kif kien isir fil-passat, imma bi trasparenza assoluta qed nużaw periti privati, periti li ma jintgħażlux mill-Bord imma jintgħażlu wara li ssir sejħa għall-periti kollha li jkunu interessati.

Fil-fatt kien hemm ħafna periti li kienu interessati, hemm lista sħiħa ta' periti, u l-Awtorità taħdem b'rotation ċara għal kulħadd.

Ftit tal-ġimgħat ilu r-rappreżentant tal-Oppożizzjoni staqsa kif qed jintgħażlu u ngħata spjegazzjoni li kien komdu biha.

L-istimi tal-valur tal-art tan-nies li tiġi bżonn l-Awtorità ma jkunux deċiżi mill-Awtorità iżda minn periti privati u xorta dak li jkun ġie esproprjat għandu d-dritt li jappella jekk ma jaqbilx mal-valur.

Nagħlaq billi ngħid li f'dawn is-sentejn l-Awtorità mxiet 'il quddiem.

L-Awtorità m'għadhiex tissemma fuq każijiet bħalma sfortunatament issemmiet fil-passat.

Fadal x'nagħmlu?

Dażgur li għad fadal x'nagħmlu!

Għad hemm ħafna deċiżjonijiet li għad iridu jittieħdu fuq l-Awtorità.

Għad fadal backlog li f'ċerti każijiet imur lura ħafna snin.

Fil-fatt, fl-esproprju jien mgħarraf li hemm każi li jmorru lura sas-snin 60 u 70, u żgur mhijiex sitwazzjoni sabiħa li ikollok familja jew individwu li tkun itteħditlu l-art għexieren ta' snin ilu u għadu sal-lum qed jistenna li jieħu l-kumpens tiegħu.

Jien inqawwi qalbi għax naf li hemm Bord li huwa kommess, hemm Awtorità li hija kommessa li tkompli ttejjeb l-effiċjenza tagħha sabiex finalment il-poplu Malti kollu jkun moqdi aħjar.

Nirringrazzjak.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

MARTHESE PORTELLI: Sinjura President, illum qegħdin hawnhekk nitkellmu dwar l-Awtorità tal-Artijiet, awtorità li issa ilha, bejn wieħed u ieħor, tiffunzjona għal dawn l-aħħar sentejn.

Hija fin-natura tiegħi li meta jkun hemm Awtorità jew entità ġdida, nagħtiha ftit iċ-ċans sakemm, kif ngħidu bil-Malti, issib saqajha.

Għaliex?

Kull meta twaqqaf awtorità jew entità ġdida huwa naturali li jkollok kambjamenti fl-operat, li jkollok tibdil fil-management u jkun hemm ukoll issues tekniċi li jkunu jridu jiġu indirizzati.

Huwa għalhekk li ma nħobbx nagħfas bil-kritika tiegħi mal-ewwel biex ikun hemm ħin biżżejjed ħalli t-teething issues li wieħed jiltaqa' magħhom fil-bidu jkunu jistgħu jiġu indirizzati.

Irridu ngħidu li bit-twaqqif ta' din l-Awtorità kien hemm xi titjib, però aħna dejjem inkunu rridu li jsir aħjar.

Fil-fatt ħadt pjaċir nisma' lill-kollega l-Ministru Ian Borg jistqarr li baqa' ħafna xi jsir fl-Awtorità tal-Artijiet u apprezzajt ħafna li mingħajr tlaqliq ta' xejn stieden lill-Oppożizzjoni biex ikollha sehem fid-diskussjonijiet li għandu f'moħħu li jsiru.

Illum xtaqt nieħu din l-opportunità biex insemmi wħud mill-areas li naħseb li issa wasal iż-żmien li jiġu indirizzati.

L-ewwel punt huwa punt ta' sfida li semmieh ukoll il-Ministru Ian Borg.

Naqbel miegħu li wasal iż-żmien li jiddaħħal time-frame li fih l-Awtorità tkun trid tagħti risposta ċara għal kull rikjesta jew talba li tiġi min-naħa tal-pubbliku.

Naħseb li hemmhekk se jsib ukoll l-appoġġ tagħna għar-raġuni li din hija miżura li taħdem fl-aħjar interess taċ-ċittadin.

Kif qegħdin nitkellmu dwar time-frames xtaqt nieħu spunt ieħor; nixtieq li jkun hemm komunikazzjoni u working relationship aħjar bejn l-Awtorità tal-Artijiet u l-Awtorità tal-Ippjanar.

Mhux l-ewwel darba jew tnejn li jkun hemm applikazzjonijiet għall-ħruġ ta' permessi li jiġu quddiem l-Awtorità tal-Ippjanar li jkollhom bżonn il-feedback mingħand l-Awtorità tal-Artijiet.

Hemm każijiet fejn wieħed ikollu bżonn dan il-feedback qabel joħroġ il-permess.

Hawnhekk qed nitkellem dwar il-feedback li jkun hemm bżomn matul il-proċess ta' konsultazzjoni li se nispjega aktar 'il quddiem, imma wkoll feedback u azzjoni li jkun hemm bżonn wara li jinħarġu l-permessi.

Imma ħalli nibda fuq l-ewwel punt, il-bżonn ta' komunikazzjoni aħjar bejn l-Awtorità tal-Artijiet u l-Awtorità tal-Ippjanar meta permess ikun għadu mhux deċiż mill-Awtorità tal-Ippjanar imma jkun għadu fi stadju ta' konsultazzjoni.

Bħalma ħafna nies jafu, waqt l-istadju ta' konsultazzjoni jiġu konsultati diversi enitajiet, fosthom il-Water Services Corporation, Transport Malta, l-Energy and Resources Authority, is-Superintendence of Cultural Heritage, ġieli anke l-Agricultural Advisory Board u d-Design Advisory Board.

Entità oħra li tiġi konsultata hija l-Awtorità tal-Artijiet.

Jien nifhem li l-Awtorità tal-Artijiet għandha ħafna xogħol, però rridu nifhmu wkoll li l-isfidi li hemm, b'xi mod jew ieħor, irridu nindirizzawhom kollha.

Għalhekk, illum xtaqt li minn hawnhekk nenfasizza l-importanza li l-Awtorità tal-Artijiet tagħti l-feedback tagħha meta tiġi kkonsultata matul il-proċess tal-ħruġ ta' permessi, u li dan il-feedback ikun ċar u inekwivoku.

Tgħidli: Għaliex qed tgħid hekk?

Ħafna drabi mill-esperjenza li għandi fuq il-Planning Board, il-feedback mingħand l-Awtorità tal-Artijiet ikun "no objection subject to conditions".

Għalija, dik in-no objection ma tkun tfisser xejn għax lill-individwu qed tgħidlu: Jien m'iniex qed noġġezzjonalek imma jekk jiġri xi ħaġa jew jekk insibu li kien hemm din jew din jew din, noġġezzjonalek.

Din mhijiex biss kwestjoni tal-Awtorità tal-Artijiet imma għandna awtoritajiet oħra li għandhom din il-problema.

Din il-problema tirriżulta minħabba l-volum ta' xogħol li jkun hemm imma wkoll minħabba nuqqas ta' staff.

Huwa importanti li n-no objection jew l-objection tal-Awtorità tal-Artijiet tkun ċara mhux biss għall-applikant imma wkoll għal min ġieli jkun qed joġġezzjona.

Mhux l-ewwel darba li kellna talbiet biex jinħarġu permessi quddiemna bħala Planning Board, nirċievu "no objection subject to conditions" mingħand l-Awtorità tal-Artijiet, u waħda mill-conditions tkun li t-titolu li qed titlob ikun verament kif qed titolbu int, u dan ikun każ fejn l-applikant jinsisti li għandu titolu validu fuq dik l-art u min-naħa l-oħra jkollok l-objector li jkun qed jgħidlek le, dak it-titolu mhuwiex kif qed tgħid int. Dan huwa eżempju ċar, għaliex huwa importanti li l-komunikat li tagħti l-Awtorità tal-Artijiet lill-Awtorità tal-Ippjanar ikun wieħed ċar.

Jekk hu no objection, ikun no objection u mhux ħafna subject to conditions li jistgħu jiġru!

Mill banda l-oħra jekk ikun hemm oġġezzjoni għandha tgħid dan bl-aktar mod ċar.

Min-naħa tal-Oppożizzjoni nagħtu l-appoġġ tagħna biex xi ħaġa bħal din tiġi indirizzata.

Niġi issa għat-tieni punt, li huwa dwar il-komunikat aħjar li hemm bżonn bejn l-Awtorità tal-Ippjanar u l-Awtorità tal-Artijiet wara li joħroġ il-permess.

Meta l-Awtorità tal-Ippjanar tagħti l-barka tagħha u joħroġ il-permess, il-permess ikollu numru ta' kondizzjonijiet, inkluż meta għandu jibda l-iżvilupp u sa meta għandu jitlesta dak l-iżvilupp.

Mhux l-ewwel darba li applikant jinħariġlu permess mill-Awtorità tal-Ippjanar u ma jkunx jista' jibda l-iżviliupp tiegħu jew inkella ma jkunx jista' jlestih għax ikollu bżonn xi clearances mingħand l-Awtorità tal-Artijiet.

L-appell tiegħi hawnhekk huwa wieħed: Ejjew bħala Parlament naraw kif nistgħu ngħinu lill-Awtorità biex tkun ta' servizz aħjar liċ-ċittadin.

Dan huwa wieħed mill-punti fejn l-Awtorità tal-Artijiet tista' tkun ta' servizz aħjar għaċ-ċittadin meta jkun hemm komunikat aħjar bejnha u bejn l-Awtorità tal-Ippjanar, kemm fl-istadju meta għadu qed jiġi evalwat permess kif ukoll wara li jingħata permess.

Huwa aktar u aktar importanti fl-istadju ta' qabel joħroġ il-permess, u se nispjega għaliex.

Ejja nassumu li għandna persuna li applikat u ħarġilha l-permess u din il-persuna qed tgħid li għandha titolu mingħand l-Awtorità tal-Artijiet biex tkun tista' tagħmel dak it-tali żvilupp.

Ovvjament, ladarba din il-persuna nħarġilha l-permess se tmur u tibda.

X'jiġri jekk l-objectors jiftħu kawża l-qorti għax ma jaqblux ma' dak li qal l-applikant li verament kellu titolu li jista' jibni jew jagħmel dak it-tali żvilupp fuq l-art tal-Gvern, u l-qorti, numru ta' snin wara, wara li jkun diġà lest l-iżvilupp kollu, tiddeċiedi li dak l-applikant ma setax jagħmel dak l-iżvilupp fuq dik l-art?

Nerġa' ngħid, l-appell tiegħi hawnhekk huwa wieħed: Ejjew naraw kif ikun hemm komunikat aħjar, komunikat aktar effettiv bejn l-Awtorità tal-Ippjanar u l-Awtorità tal-Artijiet.

Punt ieħor li xtaqt insemmi joħroġ minn waħda mis-sentenzi li ngħatat mill-Maġistrat

Charmaine Galea fil-kapaċità tagħha fuq it-Tribunal tar-Reviżjoni Amministrattiv.

Hawnhekk kellna każ partikolari dwar dik li jgħidulha planning control application.

Din hija xi ħaġa li tiġri f'diversi lokalitajiet fejn ikollok numru ta' artijiet li s-sidien differenti jkunu jixtiequ jiżviluppaw, ikun hemm bżonn li jsir xi road alignment, ikun hemm bżonn xi kambjamenti żgħar, biċċa mill-artijiet ikunu tal-Awtorità tal-Artijiet u oħrajn ikunu ta' individwi privati.

F'dawn iċ-ċirkostanzi ta' planning control applications ikun hemm bżonn il-kunsens ta' numru minn dawk is-sidien affettwati.

Ovvjament dawn iridu jgħidu jaqblux, u jekk ma jaqblux jgħidu għaliex mhumiex qegħdin jaqblu.

F'dan il-każ partikolari kien hemm sidien privati kif ukoll kien hemm l-interess tad-Dipartiment tal-Artijiet peress li inkwestjoni kien hemm ukoll involuti xi artijiet tal-Gvern.

X'ġara?

Saret it-talba sabiex ikun jista' jsir l-alignment tat-toroq u jiġu stabbiliti l-parametri tal-iżvilupp, ħarġet in-no objection min-naħa tal-Awtorità tal-Artijiet għal darba darbtejn, jiġifieri sar l-iskrutinju min-naħa tal-periti tal-Awtorità, u ngħatat din il-clearance.

Numru ta' snin wara xi ħadd oġġezzjona għax deherlu li d-drittijiet tal-Awtorità mhumiex qegħdin jiġu salvagwardati.

S'hemmhekk kollox sew, però ġaladarba l-Awtorità tal-Artijiet kienet għal darba darbtejn diġà tat in-no objection, wieħed jassumi li ġaladarba se tirtira dik in-no objection, kellha għall-inqas tinforma lil dawk kollha konċernati u tispjegalhom li beħsiebha tirtira dik in-no objection, tgħidilhom għaliex se tirtira dik in-no objection, u terġa' tagħtihom l-opportunità li jressqu l-każ tagħhom.

F'dan il-każ partikolari ma sar xejn minn dan.

Mela hawnhekk kellek il-clearance mingħand l-Awtorità tal-Artijiet, meta kienet għadha d-Dipartiment tal-Artijiet għal darba darbtejn, xi ħadd qal li ttieħdet deċiżjoni żbaljata, però lill-applikanti ħadd ma kkomunika magħhom u qalilhom li se jirtirawlhom dak li tawhom.

Lil dawn ħadd ma tahom spjegazzjoni għaliex qiegħda ssir l-irtirata u ħadd ma tahom l-opportunità biex jerġgħu jagħmlu l-każ tagħhom.

Meta saret l-ewwel evalwazzjoni l-periti tal-Awtorità tal-Artijiet ma qabdux u ddeċidew mil-lum għal għada, kien hemm diversi snin ta' diskussjonijiet u skrutinju ta' dokumenti, u għalhekk naħseb huwa hawnhekk fejn irridu nindirizzaw.

Fil-fatt f'dan ir-rikors partikolari l-Maġistrat Charmaine Galea użat kliem ftit iebes mhux ħażin fil-konfront tal-Awtorità, fejn qalet li din hija prepotenza u abbuż ta' poter per eċċellenza!

Qalet ukoll li kieku dan it-Tribunal kellu jippermetti tali aġir allura kull deċiżjoni li tieħu l-Awtorità qatt ma tista' tiġi meqjusa bħala finali għax l-Awtorità tista', meta jfettlilha, tirtira dik id-deċiżjoni mingħajr biss iċ-ċittadin ikun jaf.

Qalet ukoll li din ċertament mhijiex imġiba amministrattiva tajba.

Nifhem li l-awtoritajiet pubbliċi għandhom poteri akbar minn dak li għandu ċ-ċittadin, għax ovvjament l-Istat jirregola diversi oqsma importanti, però huwa essenzjali li f'ċirkostanzi bħal dawn anke ċ-ċittadin iħoss li l-Istat qed jimxi b'mod korrett, b'mod raġonevoli u b'rispett lejn id-drittijiet taċ-ċittadin.

Naħseb li dan ukoll huwa punt li għandu jiġi indirizzat speċjalment wara li smajt lill-Ministru jispjega li se jkun qed jirrevedi ċerti prassi li kienu qegħdin jiġu adottati sabiex nassiguraw li verament kull deċiżjoni tittieħed fl-aħjar interess taċ-ċittadin u biex iċ-ċittadin ma jħossx li qed jiġi abbużat.

Qabel nagħlaq xtaqt inressaq proposta oħra ma' dawk li diġà semmejt għall-konsiderazzjoni tal-Gvern.

Jien ħadt inkonsiderazzjoni l-importanza li kull talba tinstema' within a preset time-frame.

Il-proposta tiegħi hi li għandu jkun hemm komunikazzjoni u working relationship aħjar mal-Awtorità tal-Ippjanar kemm matul il-proċess ta' konsultazzjoni kif ukoll wara li joħroġ il-permess.

Dan il-każ partikolari li semmejt, li mhuwiex uniku, hemm oħrajn bħalu, imma ridt nieħu dan bħala eżempju biex nispjega liċ-ċittadin.

Il-proposta li se nkun qed nagħmel hija waħda indirizzata biex ittejjeb l-operat u ttejjeb dawn it-tliet punti li għadni kemm semmejt.

Fiż-żmenijiet tal-lum għandna teknoloġija avvanzata ħafna u anke wasalna sabiex ikollna GIS based software li jkun available għall-pubbliku kollu u mhux biss għall-użu tal-ħaddiema tad-dipartiment jew restritt għal xi professjoni jew oħra.

Dan għandu jkun disponibbli għall-pubbliku, u fuq dan is-software għandha tiġi mapped il-proprjetà kollha li hija tal-Gvern li tifforma parti mid-demanju pubbliku.

Dak huwa suġġett li fil-futur ikollna ċans li nidħlu fih aktar fid-dettall.

F'din is-sistema mhux biss ikollok indikat l-artijiet tal-Gvern u dawk li huma fid-demanju pubbliku imma għandu jkun hemm informazzjoni addizzjonali, bħal x'inhu t-titolu li hemm fuq dik l-art, x'inhuma l-access rights u x'inhuma d-drittijiet tal-użu li hemm.

B'dan ikollna sistema aktar trasparenti li abbażi tagħha jistgħu jsiru l-istimi tal-artijiet, ikollna sistema trasparenti aktar ta' x'qed jiġri bl-art tal-Gvern, u x'hemm art tal-Gvern u x'ma hemmx art tal-Gvern.

Nagħlaq billi ntenni dak li ftaħt bih, li bħala Oppożizzjoni aħna miftuħin għal diskussjoni u I look forward li nkunu nistgħu nagħtu l-kontribut tagħna.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

GODFREY FARRUGIA: Sur President, qegħdin nitkellmu dwar tmexxija għaqlija, qegħdin nitkellmu dwar Awtorità li għadha kemm twaqqfet reċentement, sentejn ilu, biex ikollna governanza tajba ta' dak li hu tagħna lkoll.

L-art mhijiex tal-Gvern imma hija art pubblika, art tagħna lkoll.

Il-kelma art tal-Gvern ħafna nies hemm barra jagħtuha sinifikat daqslikieku hija art tal-Gvern tal-ġurnata.

Jien ninnota ħaġa li hija sterjotipa f'dan il-Gvern.

Dan il-Gvern tela' fl-2013, kien jaf il-ħażin li kien għamel Gvern Nazzjonalista dwar art pubblika - u nsemmi waħda biss, Smartcity – tela' fuq għajta u kampanja dwarha, jgħaddu ħames snin ta' dan il-Gvern u qed jagħmlu agħar minnhom!

Imbagħad ngħidu li aħna m'aħniex perfetti u noħolqu l-Awtorità!

Hekk qed iseħħ!

Rajna art pubblika li hija tagħna lkoll tingħata bil-ħbub lid-DB Group.

Rajna art pubblika ODZ li hija tagħna lkoll tingħata lil żviluppatur barrani.

Hawn qed nirreferi għal dik l-art taż-Żonqor.

Naraw ukoll kuntratti li saru fil-leġiżlatura l-oħra, pereżempju tal-Fortina Hotel li lanqas l-Oppożizzjoni Nazzjonalista mhi qed issemmi, fejn jinbidlu l-kondizzjonijiet biex minn lukanda issa se jkun hemm uffiċini.

Din ukoll kienet ingħatat bil-ħbub!

Hemm ukoll Manoel Island li… (Interruzzjonijiet) Forsi inti semmejtha, imma l-Kap tal-Oppożizzjoni qatt ma jsemmiha.

Manoel Island ingħata b'mod u jsir mod ieħor xahar ilu!

Le, wasal iż-żmien li t-tmexxija tkun sew għax f'dan il-pajjiż għandna tmexxija tal-ħbieb tal-ħbieb!

Mhuwiex veru li Malta hija f'qalb il-Gvern.

Kieku Malta hija f'qalbu, il-Gvern ma jimxix b'dak il-mod mal-ħbieb li jaf hu!

Din hija l-venja, għax din hija art li mhijiex wirt tal-Gvern għax ħallithielu l-familja tiegħu, imma hija wirt tagħna lkoll, hija wirt li għandha assi, li għandha valur, art li meta nbiegħet jew ingħatat - u semmejt lil dawn il-ħbieb tal-ħbieb - ma nbigħetx jew ma ngħatatx bil-valur tas-suq kif suppost!

Hawnhekk anke tidħol l-Awtorità.

Ftaħarna li daħħalna €40 miljun.

Kemm konna ndaħħlu aktar, kemm kien ikollna surplus aħjar kieku, pereżempju, l-art tad-DB Group ngħatat bil-market price li hu madwar €200 miljun!

Nafu wkoll li ttieħdu toroq, ittieħed parkeġġ, ittieħed l-ITS, ittieħdu affarijiet li huma għal qalb il-Maltin għax huma parti mill-ġrajja storika tagħna, u qisu xejn mhu xejn!

L-istess għal Manoel Island.

Il-kollega ta' qabli semmiet l-importanza li tiżdied l-effiċjenza min-naħa tal-Awtorità tal-Ippjanar meta tiġi biex tittratta l-Awtorità tal-Artijiet.

Dan huwa tajjeb, imma wasal iż-żmien ukoll li, pereżempju, mill-policy tal-Gvern għat-turiżmu nieqfu nagħtu artijiet li huma tagħna lkoll b'xejn lil dawn in-nies li jifilħu fil-but.

Le, it-turiżmu għandu jkollu direzzjoni differenti u forsi jkollna ċans nitkellmu dwaru nhar il-Erbgħa.

L-istess ngħid, pereżempju, għall-barrieri.

Mela hawn min għandu l-barriera bil-qbiela, ħa pagatella sew fil-but għax il-ġebla tal-franka, li hija tagħna lkoll, għax hija riżors naturali, imbagħad biegħha meta l-qbiela hi ftit ewro fis-sena!

Issa mhux talli hekk, talli jsabbat saqajh u jgħid li ma jridx skart jintefa' hemmhekk meta s-sitwazzjoni nazzjonali f'Malta hija waħda li hemm bżonn li jkollna dawn il-barrieri biex jintefa' skart fihom skont il-proċedura li għandna.

Hawn huwa l-eżempju ta' tmexxija min-naħa tal-Gvern li jaf isabbat saqajh u jgħid: Le, daqshekk, din hija d-direzzjoni li għandha tkun!

L-aħħar punt huwa punt importanti, Sur President.

Wasal iż-żmien li ma nibqgħux naħdmu mil-lum għall-bieraħ bħalma qegħdin nagħmlu!

L-Awtorità tal-Artijiet qed taħdem mil-lum għall-bieraħ, li hija sfortuna.

Ejja nilqgħu minn qabel!

Għandna patrimonju u għandna assi li jiswew il-flus li l-ispekulatur diġà qed jitfa' għajnejh fuqhom.

Il-Gvern diġà qed jitfa' għajnejh fuqhom, imma m'hemmx il-qafas, u qed nalludi għall-ibħra u l-kosta ta' madwarna.

Tafu li l-ibħra madwarna jsarrfu wkoll fi flus meta b'mod partikolari l-Gvern qed jitkellem fuq reklamazzjoni tal-art.

Nafu li l-baħar jinkera b'ċertu prezz?

Naħseb li hemm bżonn li l-Awtorità tal-Artijiet titla' t-tarġa li jmiss, li tkun ukoll Awtorità li tamministra l-assi tagħna lkoll, li huma fl-ibħra territorjali Maltin li huma ta' gwadann għall-poplu.

Kieku mhux l-€40 miljun indaħħlu imma ndaħħlu ferm aktar.

Staqsi lil tal-fish farms biex jeħduhom iż-żoni fil-baħar!

Bil-ħabbiet, meta jaqilgħu miljuni sħaħ!

Smajna bl-iskandlu li jieħdu żoni kbar anke fin-Natura 2000 bil-ħbub, u l-introjtu minn fuqhom huwa ħafna aktar.

X'idaħħal il-poplu Malti minnhom?

Tgħoddhom, għax anke l-impjegati tagħhom ħafna minnhom jgħixu fuq vapuri barra l-ibħra territorjali tagħna biex lanqas jirreġistrawhom għall-bolol u t-taxxa.

Dik hija l-isfortuna li għandna hawnhekk!

Mela konna fl-abbiss meta kellna d-Dipartiment tal-Artijiet, issa għandna l-Awtorità li, iva, hija pass 'il quddiem, imma din suppost twaqqfet fil-bidu nett ta' dan il-Gvern meta kien jaf kif qegħdin isiru l-affarijiet.

Mhux se noqgħod insemmi skandli oħrajn.

Hemm wieħed minnhom tal-Premier li huwa skandlu goff.

Hemm skandli oħrajn, imma l-iskandlu tal-Premier huwa wieħed mill-ikbar.

Jiena nemmen li l-Awtorità issa qed tiffunzjona b'mod indipendenti u awtonomu.

Kieku kien Gvern serju, dawk l-iżbalji li għamel jew dawk l-affarijiet li għamel b'intenzjoni, kien jikkoreġihom minn issa ħalli nżidu s-surplus u nserrħu rasna.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Toni Bezzina.

TONI BEZZINA: Sur President, fil-ftit minuti li għandi għad-dispożizzjoni tiegħi nixtieq nagħmel referenza għal żewġ punti.

Wieħed minnhom li diġà ssemma kemm mill-Ministru kif ukoll mill-kollega tiegħi l-Onor.

Marthese Portelli jirrigwarda l-clearances li jridu joħorġu mill-Awtorità tal-Artijiet f'każijiet ta' użu ta' art pubblika.

Se nagħmel ukoll referenza għall-Avviż Legali 438 tal-2018 li l-Ministru wkoll għamel referenza għalih dwar it-trasferiment ta' art agrikola tal-Gvern.

Fir-rigward tal-clearances, meta għandek applikazzjoni biex isir użu minn art tal-Gvern, il-proċess normali huwa li l-ewwel titlob il-clearance neċessarju mill-Awtorità tal-Artijiet u wara li joħroġ dak il-clearance ikollok l-Awtorità tal-Ippjanar li tivvalidalek l-applikazzjoni li tkun sottomessa mal-Awtorità tal-Ippjanar.

Għandna sitwazzjoni li, sfortunatament, dawn il-clearances f'ċerti każi qed jieħdu x-xhur biex joħorġu u kważi kważi ġejna f'sitwazzjoni li aktar iddum tistenna clearance min-naħa tal-Awtorità tal-Artijiet milli ddum biex joħroġlok permess tal-Awtorità tal-Ippjanar.

Nifhem u naqbel li jkun hemm l-iskrutinju kollu neċessarju speċjalment meta jkun se jsir użu ta' art pubblika, però dewmien żejjed jaffettwa ħażin lil min ikun qed jagħmel dik l-applikazzjoni.

Naħseb li l-Gvern għandu jibda proċess biex il-clearance min-naħa tal-Awtorità tal-Artijiet isir bħalma jsir min-naħa tal-Water Services Corporation, min-naħa tal-Enemalta, min-naħa tas-Sovrintendenza u min-naħa ta' diversi entitajiet oħra li dan ikun parti integrali mill-proċess tal-Awtorità tal-Ippjanar.

Jiena nifhem li l-Awtorità tal-Artijiet forsi tkun mgħobbija b'diversi talbiet, però m'hemm l-ebda time-frame meta l-Awtorità tista' tgħaddi jew tagħti clearance ta' dawn it-talbiet.

Tispiċċa f'sitwazzjonijiet fejn ikollok perjodu minn meta ddaħħal l-applikazzjoni għand l-Awtorità tal-Ippjanar, jingħatalek it-tracking number sakemm jiġu verifikati ċerti affarijiet, imma ovvjament qabel joħroġ il-clearance tal-Awtorità tal-Artijiet dik l-applikazzjoni ma tiġix validata.

Jiena sa ċertu punt naqbel li jiġri hekk, però ma nistgħux nispiċċaw f'sitwazzjoni li nagħmlu tliet xhur, erba' xhur, jiskadilek iż-żmien sakemm tkun trid tiġi validata dik l-applikazzjoni, u għax tkun għadek ma daħħaltx il-clearance tal-Awtorità tal-Artijiet taqagħlek l-applikazzjoni mal-Awtorità tal-Ippjanar.

Nemmen li l-Gvern għandu jikkonsidra li tali clearances isiru part and parcel mill-applikazzjonijiet tal-Awtorità tal-Ippjanar bħalma huma clearances oħrajn ma' diversi entitajiet oħra.

Jien li nipprattika ta' perit nispiċċa bi klijenti ġejjin u sejrin għand l-Awtorità tal-Artijiet biex jaraw fiex wasal il-clearance tagħhom.

Spiċċajna bil-periti jċemplu l-Awtorità tal-Artijiet biex jaraw fiex waslu l-clearances, u dan mhuwiex biss telf ta' ħin għall-pubbliku u għall-periti imma telf ta' ħin ukoll għall-ħaddiema tal-Awtorità.

Biex inkun ċar, jiena m'iniex qed ngħid li m'għandux isir l-iskrutinju, anzi l-iskrutinju qed isir u għandu jibqa' jsir, però trid issir xi ħaġa biex dawn il-clearances jitħaffu aktar.

Problema oħra li ma nistax nifhem hija fejn issir applikazzjoni minn entità, bħal kunsill lokali, biex jagħmel embellishment fi ġnien pubbliku.

Jekk għandek ġnien li jaqa' taħt ir-responsabbiltà ta' kunsill lokali għax qiegħed fil-lokalità tiegħu, kunsill lokali jkollu japplika għall-clearance mingħand l-Awtorità tal-Artijiet u ġieli jgħaddu x-xhur biex ikun jista' jsir dan.

Dan meta għandek ġnien pubbliku.

Ovvjament, kull art pubblika awtomatikament taqa' taħt l-Awtorità tal-Artijiet, u allura ma nistax nifhem x'iżomm jew x'iwassal għal ċertu dewmien ta' clearances fil-każ ta' kunsilli lokali li huma entitajiet governattivi.

Fil-ftit minuti li fadalli nixtieq nagħmel referenza wkoll għall-Avviż Legali 438 tal-2018 li għamel referenza għalih il-Ministru wkoll.

Nistqarr li kien pass 'il quddiem f'dak li għandu x'jaqsam mat-trasferiment ta' art agrikola min-naħa tal-Gvern.

Biex nagħmluha ċara, dan l-Avviż Legali jagħmel referenza għat-trasferiment ta' art li hija tal-Gvern u mhux art tal-privat.

Mela kien pass 'il quddiem, imma huwa inkwetanti li għaddew diversi xhur u sal-lum – u din qalha l-Ministru stess - għadha ma ġiet proċessata l-ebda applikazzjoni.

Nifhem il-preokkupazzjoni tal-Ministru li jista' jkun hemm abbuż jekk ma toqgħodx attent minn din il-liġi, imma mal-ħażin m'għandux jeħel it-tajjeb.

Ma' min mhuwiex ġenwin m'għandux jeħel il-bidwi ġenwin biex isir trasferiment tal-art tiegħu.

Jekk hemm numru ta' nies li jistgħu jabbużaw ejjew naqtgħu l-abbużi u mhux inħallu l-bdiewa ġenwini li ilhom jistennew din il-liġi għal diversi snin lampa stampa kif qegħdin illum.

Nixtieq nagħmel referenza wkoll għad-diversi mozzjonijiet li l-Oppożizzjoni ressqet u li sfortunatament il-Gvern ma ħax inkonsiderazzjoni fir-rigward ta' dan l-avviż legali.

F'waħda minnhom tlabna li titneħħa r-restrizzjoni f'każ ta' bdiewa ġenwini - u nissottolinea l-frażi "f'każ ta' bdiewa ġenwini" - li l-istrutturi li jkollhom fl-għelieqi tagħhom jiġu trasferiti mal-art.

Ma nistax nifhem kif bidwi ġenwin i jista' jaħdem l-art agrikola tiegħu mingħajr ma jkollu strutturi apposta biex fihom iżomm l-inġenji, l-għodod u l-apparat li juża biex jaħdem l-għelieqi tiegħu.

Il-Ministru qal li jekk hemm bżonn se jirrevedu l-liġi biex jaqtgħu l-abbużi.

Naqblu li għandhom jinqatgħu l-abbużi, imma nerġa' ngħid, mal-ħażin m'għandux jeħel it-tajjeb.

Mhuwiex sew li jekk għandek bidwi li għandu struttura li jużaha biex tgħinu ħalli jaħdem l-għelieqi tiegħu ma tagħtix dak it-trasferiment tal-istruttura part and parcel mal-għalqa.

Fil-mozzjoni tagħna pproponejna wkoll li tingħata raba' bi qbiela b'rata preferenzjali għal min ikun spiċċa kors fl-agrikoltura.

Skont dan l-avviż legali l-perjodu huwa ta' ħames snin.

Min spiċċa kors fl-agrikoltura sa ħames snin minn meta daħal dan l-avviż legali jista' jingħata raba' tal-Gvern b'rata preferenzjali.

Fil-mozzjoni tagħna konna għedna li ntawlu ż-żmien għal għaxar snin, jiġifieri min għamel il-kors sa għaxar snin ilu jkun jista' jingħata raba' tal-Gvern bi qbiela b'rata preferenzjali.

Dan mhux qed ngħiduh b'kapriċċ.

Kulħadd jaf is-sitwazzjoni tas-settur agrikolu llum.

Sfortunatament għandna bdiewa li qed jispiċċaw bl-età tal-irtirar u m'hemm xejn li jinkoraġġixxi żgħażagħ biex jidħlu f'dan is-settur.

Jekk il-Gvern jerġa' jikkonsidra din il-mozzjoni jaf li nkunu qed inħajru aktar żgħażagħ ikomplu fuq il-passi ta' missirijiethom jew jaf ikollok żgħażagħ li jkunu studjaw l-agrikoltura u jitħajru jidħlu f'dan is-settur.

Forsi din il-mozzjoni tista' tkun dik it-tibna li jaqbad magħha l-bidwi biex forsi nsalvaw l-agrikoltura f'pajjiżna.

Nagħlaq billi nagħmel appell ġenwin lill-Ministru Ian Borg kif ukoll lis-Segretarju Parlamentari Chris Agius biex dawn il-punti li għamilt referenza għalihom jieħdu nota tagħhom, u fejn hemm bżonn – kif qalet diġà l-kollega tiegħi - jien konvint li kull wieħed u waħda minna tan-naħa tal-Oppożizzjoni lesti li niltaqgħu, lesti li npoġġu bilqiegħda u lesti li nitkellmu biex isiru ċerti emendi li hemm bżonn biex din il-liġi nġibuha aħjar milli hi.

Nixtieq li minn hawnhekk nirringrazzja lill-ħaddiema kollha tal-Awtorità, lill-Bord tal- Gvernaturi u lil kull min jagħti sehem b'risq din l-Awtorità.

Jiena konvint li kulħadd jagħmel l-almu tiegħu kollu biex lil din l-Awtorità jaraha timxi 'l quddiem.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

RYAN CALLUS: Sur President, illum qegħdin nitkellmu fuq l-estimi tal-Awtorità tal-Artijiet u ma jistax ikun li ma nitkellimx fuq dan is-suġġett bħala r-rappreżentant tal-Oppożizzjoni fuq din l-Awtorità tal-Artijiet.

L-ewwel nett, irrid nibda billi nsellem lill-ħaddiema kollha.

Hawnhekk qed nara wkoll liċ-Chairperson l-Imħallef Emeritu Lino Farrugia Sacco flimkien mal-membri tal-Bord ta' Gvernaturi.

Insellem ukoll lill-ħaddiema, l-uffiċjali li jagħmlu ħafna xogħol ta' reqqa għax kif jgħidu bl-Ingliż, the devil is in the detail, u tinduna verament jekk hemmx problema jew le wara li tkun analizzajt ħafna dokumenti u kuntratti.

Kultant il-kondizzjonijiet ma jkunux evidenti imma meta tibda taqra u tifli, hemmhekk tinduna kemm hemm xogħol li jrid isir.

Għalhekk nibda dan id-diskors tiegħi b'ringrazzjament lill-ħaddiema ta' din l-Awtorità speċjalment f'dawn ix-xhur inizjali ta' din l-Awtorità, fl-infanzja tagħha.

Naturalment, għad hemm ħafna affarijiet x'jitjiebu, però nemmen li kull ħaddiem fl-Awtorità jipprova jagħmel l-almu tiegħu biex ikun ta' servizz għall-poplu.

Jiena se nibda billi nitkellem fuq l-estimi finanzjarji.

L-estimi ġew ippreżentati lill-Bord ta' Gvernaturi u jiena ħassejt li ma kellix nivvota favurhom.

Ir-raġuni primarjament kienet waħda, li jiena tlabt breakdown ta' vot partikolari, tal-legal and professional fees li kien ilaħħaq madwar €1.2 miljun, breakdown li ngħata sa ċertu livell.

Jiena tlabt breakdown ulterjuri biex nifhem min ħa dan ix-xogħol, u filwaqt li parti minn din l-ispiża hija għall-perizja li ssir biex isiru l-valutazzjonijiet, kien hemm xogħol ieħor li ma ngħatajtx informazzjoni dwar min għamel xiex.

Jiena bħala membru tal-Bord tlabt darba darbtejn din l-informazzjoni li ma ngħatajtx u fin-nuqqas tagħha ħassejt li ma kontx f'pożizzjoni li nivvota favur dawn l-estimi finanzjarji.

Mela dan il-Gvern jitkellem fuq trasparenza u kontabilità, imma dan huwa eżempju ċar ta' Awtorità li f'dan il-każ naqset milli tkun trasparenti!

M'għandix dubju li din l-ispiża eżaġerata ta' €1.2 miljun f'dak li għandu x'jaqsam ma' legal and professional fees hija min-naħa frott il-ħsara li saret fil-bidla meta minn Dipartiment tal-Artijiet saret Awtorità tal-Artijiet.

Fil-proċess spiċċaw twarrbu avukati kapaċi li kellhom snin ta' esperjenza.

Dawn qatgħu qalbhom mill-Awtorità u marru mal-privat.

Dawn raw li mal-Gvern ma setgħux javvanzaw għax ħassew li mal-Gvern tasal mhux kemm taf imma lil min taf.

Issa huwa naturali li meta għandek awtorità li għandha bżonn qafas legali b'saħħtu, u l-Awtorità tal-Artijiet għandha bżonn avukati ta' esperjenza għal numru ta' raġunijiet, ikollok tqabbad persuni minn barra, speċjalment meta tispiċċa bi brain drain f'dan is-settur.

Jidher ukoll li kienet opportunità għall-Gvern biex jagħti direct orders lil persuni biex jagħmlu dan ix-xogħol.

Il-Gvern jista' jagħżel li ma jagħtix din l-informazzjoni, u jekk jagħmel dan, jiena nagħżel li nivvota kontra, għax bħala membru tal-Bord tal-Gvernaturi tal-Awtorità m'iniex lest li npoġġi l-firma tiegħi fuq dokument li ma nafx l-ispiża fejn saret.

Lil hinn minn dan kollu, se nħares lejn it-tliet rakkomandazzjonijiet li għamlu l-awdituri tar-rapport finanzjarju.

L-awdituri jagħmlu rakkomandazzjonijiet dwar kif l-Awtorità tista' ttejjeb l-operat finanzjarju tagħha.

L-ewwel rakkomandazzjoni - u jidhirli li hija rakkomandazzjoni korretta u nittama li l-Gvern jagħti kas ta' dak li qalu l-awdituri finanzjarji – hi li l-baġit li jingħata mill-Gvern lill-Awtorità jkun spezzettat għax b'hekk il-management tal-Awtorità jkun jista' jsegwi aħjar kif tkun intefqet l-ispiża u jekk intefqitx għar-raġunijiet mogħtija lilhom.

Dan mhuwiex il-każ f'din l-istanza għax fil-baġit li tressaq mill-Gvern, il-vot għall-Awtorità tal-Artijiet ma jkunx ċifra totali imma jkun vot imqassam skont line items differenti.

Ikollok il-vot tas-salarji, vot għall-esproprji, il-vot għall-manutenzjoni ta' binjiet li huma strutturalment perikolużi u jkollok voti li huma maqsumin, u għalhekk l-awdituri kważi kważi ma kellhomx raġun mija fil-mija jagħmlu din ir-rakkomandazzjoni għax fil-verità l-ispiża, is-subvention li tingħata mill-Gvern lill-Awtorità diġà hija mqassma skont il-line items.

It-tieni rakkomandazzjoni tal-awdituri kienet dwar il-punt li l-Awtorità rreġistrat telf.

L-Awtorità f'dawn l-ewwel estimi finanzjarji tagħha minn mindu twaqqfet lejn il-bidu tal-2017 irreġistrat telf ta' madwar €0.75 miljun.

Jeħtieġ li nħarsu lejn sistema fejn l-Awtorità tal-Artijiet ma tagħmilx telf għax ma jistax ikollna awtorità li tagħmel it-telf.

Jista' jkun hemm żewġ raġunijiet għalfejn l-Awtorità tagħmel it-telf, jew għandek management ħażin jew m'għandekx subvention biżżejjed mingħand il-Gvern.

L-awditur jgħid li parti mir-raġuni għaliex ġie rreġistrat dan it-telf ta' €0.75 miljun seta' kien għax l-Awtorità daħlet għal spejjeż li normalment mhumiex kompitu tagħha.

L-Awditur jirrakkomanda li jekk ikun hemm spejjeż li jew ma jkunux imbassra u allura jsiru b'mod addizzjonali għal dak li tkun ingħatat, l-Awtorità għandha titlob finanzjament supplimentari biex tagħmel tajjeb għal dik iż-żieda fl-ispiża.

It-tielet rakkomandazzjoni tal-awditur finanzjarju kienet li l-Awtorità m'għandux ikollha kont tal-bank wieħed iżda għandha tissepara d-dħul tagħha li tingħata mill-Gvern f'kont għalih u jkollha kont separat ieħor li fih iddaħħal l-introjtu li jiġi reġistrat minnha, fosthom minn kirjiet, ċnus u sorsi oħra.

Jiena naħseb li din hija rakkomandazzjoni tajba.

Dan huwa importanti għax tajjeb nifhmu – din ma kontx nafha u tgħallimtha dan l-aħħar waqt waħda mil-laqgħat tal-Bord ta' Gvernaturi – li l-ewwel nett, l-Awtorità mhijiex is-sid tal-art tal-Gvern imma tamministra biss l-art f'isem il-Gvern u allura dħul minn esproprju u dħul ieħor bħal meta l-Awtorità tiġbor il-kirjiet mingħand il-persuni li għadhom fond tal-Gvern, tiġbor iċ-ċnus u ddaħħal il-flus għall-fidi ta' ċens perpetwi, dawn mhumiex flus tal-Awtorità imma l-Awtorità qiegħda hemm biss biex tiġbor dawn il-flus.

Ma jagħmilx sens li s-subvention li jagħtiha l-Gvern biex topera u dan id-dħul ieħor supplimentari li mhuwiex tal-Awtorità jitpoġġew fl-istess kont bankarju.

Għadni kif semmejt l-esproprju.

Irrid intenni dak li ili ntenni f'din il-Kamra għal numru ta' snin, li bħala Oppożizzjoni nemmnu li d-dħul tal-Awtorità għadu jinżamm mill-Awtorità, mhux bilfors għal dejjem, imma għall-inqas sakemm issir ġustizzja ma' tant nies li gvernijiet passati, ħafna minnhom Soċjalisti, ħadulhom l-art biex ingħatat lil ħaddieħor.

Aktar ma jgħaddi ż-żmien, aktar l-istorja tikkomplika ruħha għax hemm min itteħditlu l-art 40 sena, 50 sena ilu, u llum m'għadux magħna, imbagħad jiġu t-tfal, jiġu t-tfal tat-tfal u s-sitwazzjoni dejjem tikkomplika ruħha dejjem aktar.

Barra minn hekk, illum hemm ammont ta' interessi li tħallas l-Awtorità.

Mhuwiex fl-interess tal-Gvern li ntawlu biex nagħtu l-kumpens għal żewġ raġunijiet.

L-ewwel raġuni hija waħda morali.

Jekk dan huwa Gvern li verament għandu Malta f'qalbu, għandu lill-Maltin f'qalbu, allura għandu jagħmel ġustizzja kemm jista' jkun malajr man-nies.

Għal dawn il-Maltin u l-Għawdxin kollha li ilhom snin jistennew kumpens, m'għandux ikun hemm uċuħ.

Peress li jien qiegħed fuq il-bord f'isem l-Oppożizzjoni jiġu jkellmuni ħafna nies.

Għal dawn in-nies li jiġu jkellmuni u tant nies oħrajn li ma jiġux ikellmuni, din mhijiex kwestjoni ta' Nazzjonalisti jew Laburisti, għax hawn qed nitkellmu fuq nies li ħadnielhom ħwejjiġhom.

Huwa l-ewwel nett prinċipju morali li nwettqu ġustizzja llum qabel għada.

It-tieni punt hu li huwa fl-interess tagħna l-politiċi, tagħna bħala Maltin li nindirizzaw din il-problema malajr għax aktar ma jgħaddi ż-żmien aktar qed jakkumulaw l-interessi.

Rajt każijiet ta' ħlas għall-esproprju fejn l-interessi jkunu ogħla mis-somma proprja ta' kemm jiswa l-esproprju.

Illum il-Gvern jgħid li qegħdin fl-aqwa żmien u allura suppost li m'għandux problema biex iħallas.

Ladarba l-ekonomija sejra tajjeb, la l-pajjiż qiegħed fi żmien daqshekk sabiħ, allura x'inhi d-diffikultà li l-Gvern jaċċetta din il-proposta li ilna nagħmlu għal dawn l-aħħar tliet snin li d-dħul jibqa' fil-kont tal-Awtorità tal-Artijiet?

Irrid insemmi wkoll kwestjoni oħra li jiena ma qbiltx magħha.

Hawnhekk irrid ngħid li jkun hemm sforz miċ-Chairperson l-Imħallef Emeritu Lino Farrugia Sacco li kemm jista' jkun id-deċiżjonijiet neħduhom bi qbil.

Naħseb li tkun xi ħaġa pożittiva li dan isir, però jkun hemm ċirkostanzi fejn ma nkunx nista' naqbel għax tkun xi ħaġa li tmur kontra l-prinċipji tiegħi u kontra dak li nemmnu fih bħala partit u bħala Oppożizzjoni.

Qed nirreferi għall-ħatra ta' acting chief officers.

Ftit xhur ilu tressqet proposta mill-Kap Eżekuttiv quddiem il-Bord tal-Awtorità biex jinħatru tliet acting chief officers.

Irrid infakkar li skont il-kapitlu li jistabbilixxi u jwaqqaf l-Awtorità tal-Artijiet, Kapitlu 563, hija l-prerogattiva, l-obbligu, id-dritt tal-Bord tal-Gvernaturi li hu jaħtar l-uffiċjali eżekuttivi, iċ-chief officers.

Il-ħatra tal-karigi l-oħrajn il-liġi tqishom bħala ħatriet amministrattivi u allura tħalliha f'idejn il-management, ċjoè l-Kap Eżekuttiv.

Meta niġu għall-ħatra taċ-chief officers il-liġi tagħmilha speċifika li hija ħatra li trid issir mill-Bord tal-Gvernaturi.

Meta ġiet din it-talba quddiem il-Bord tal-Gvernaturi biex jinħatru tliet acting chief officers – u hawn nenfasizza l-kelma "acting" - jien staqsejt: Għalfejn qegħdin tipproponu li jinħatru acting chief officers u mhux chief officers?

Ir-raġuni li ngħatajt - fl-opinjoni tiegħi, hija skuża - kienet li rridu nistennew l-aġġornament tal-ftehim kollettiv.

Għalija kienet skuża, għax hekk kif il-Bord kien qiegħed jesprimi ruħu fuq din il-proposta li jiġu maħtura tliet acting chief officers, fl-istess ħin kienu qed jinħarġu sejħiet għal karigi oħrajn fl-Awtorità, sejħiet li joħorġu fil-gazzetti u sejħiet oħra taċ-Ċivil.

Din kienet skuża biex nagħmlu lil min irridu.

Allura nistennew ftehim kollettiv għall-ħatra ta' chief officers biss?!

Għall-karigi l-oħrajn m'għandniex nistennew il-ftehim kollettiv?!

Huwa evidenti għalfejn saret din il-manuvra.

Din mhijiex kwestjoni ta' min intgħażel.

Tant hu hekk li l-persuna li ntgħażlet, jiġifieri n-Nutar Marisa Grech, hija persuna ta' esperjenza twila fl-Awtorità tal-Artijiet u persuna kompetenti.

Semmejtha għax hija kompetenti, jiġifieri semmejtha fit-tajjeb.

Hawnhekk ir-raġuni mhijiex lil min għażilna - u persważ li s-Segretarju Parlamentari qed jifhimni – imma r-raġuni hija li dan il-Gvern tkellem ħafna fuq il-meritokrazija, imma din il-wegħda ta' meritokrazija ilu li ramieha l-baħar!

Dan huwa eżempju ieħor ta' persuni oħrajn li kien hemm fl-Awtorità tal-Artijiet li huma kapaċi, imma ma ngħatawx iċ-ċans li japplikaw għax bil-ħatra ta' acting chief officers, il-management mar dirett fuq il-persuna.

Kien għalhekk li jien ivvotajt kontra.

Jiena ma vvotajtx kontra l-persuni li ntgħażlu, imma bħala prinċipju ħassejt li konna qegħdin nonqsu lil ħaddiema oħrajn tal-Awtorità meta ntgħażlu b'mod dirett.

Din diġà ġrat fl-Awtorità tal-Artijiet.

Diġà kien hemm oħrajn li ntgħażlu mingħajr sejħa u saħansitra kien hemm min diġà kien magħżul qabel ħarġet is-sejħa, u għaldaqstant jien, li qed inxomm il-futur ġej, irrid nagħmel mistoqsija: Dawn li huma acting chief officers eventwalment se jkunu l-persuni magħżula bħala the actual chief officers?

Dawn se jkollhom vantaġġ fuq oħrajn li forsi ma ntgħażulx?

Huwa evidenti li hawnhekk erġajna meritokrazija żero!

Diġà għidt f'dan il-Parlament li għadhom qed jasluli llum rapporti li hemm backlog kbir f'dak li għandu x'jaqsam ma' rikonoxximenti.

Rikonoxximent huwa meta persuna li llum għandha titlu u għażlet li tbigħ it-titlu tagħha, jista' jkun ċens temporanju, ċens perpetwu u jista' jkun numru ta' affarijiet, jekk hija proprjetà tal-Gvern u inti xtrajt dak it-titlu mingħand xi ħadd, l-Awtorità trid tagħmel eżerċizzju li l-ewwel nett tara li dak il-bejgħ sar skont il-ftehim li għandek mal-Awtorità u ma jikser l-ebda kondizzjoni u, it-tieni, hemm il-proċess naturali li l-Awtorità tagħrfek li inti dħalt fiż-żarbun ta' min kien hemm qablek.

F'dan is-settur partikoalri weħilna.

Kien hemm deċiżjoni li jien ma tantx qbilt magħha li r-rikonoxximenti ma jibqgħux isiru mill-Bord ta' Gvernaturi.

Quddiemi hawnhekk hawn is-Segretarju Parlamentari li m'għandix dubju li għandu l-intenzjonijiet tajbin kollha, u nittama li jara li din il-kwestjoni ta' rikonoxximenti nindirizzawha għax huwa evidenti li hemm problema f'dan is-settur.

Il-kollega tiegħi l-Onor.

Toni Bezzina semma l-kwestjoni tal-avviż legali dwar it-trasferiment tal-qbiela.

Jiġu ħafna nies jistaqsuni dwar fiex wasalna f'dan l-avviż legali.

Irrid infakkar li l-Oppożizzjoni kienet ressqet mozzjoni biex temenda l-avviż legali b'numru ta' proposti, u waħda minnhom kienet li min għandu titlu ta' qbiela llum u ilu mejjet aktar minn sena, dik il-qbiela ma tistax tintiret mill-membri tal-familja.

Aħna ħassejna li din, fost affarijiet oħra li m'hemmx għalfejn nerġa' nidħol fihom għax diġà semmiehom b'mod tajjeb il-kollega tiegħi l-Onor.

Toni Bezzina, kienet waħda mill-affarijiet li weħilna fihom.

Mhux talli l-Gvern m'aċċettax il-proposti tagħna għall-avviż legali talli qegħdin fi stat ta' limbu!

X'inhi l-kwestjoni?

Hemm skemi oħrajn li għadna qegħdin naħdmuhom jew donnu l-Gvern kellu rethink li l-proposti tagħna verament kienu tajbin?

Mhux se noqgħod indoqq it-trombi fl-eventwalità li l-Gvern jagħżel li jieħu xi proposti minn tagħna, għax fl-aħħar mill-aħħar aħna qegħdin hawnhekk f'isem il-poplu, u jien irrid nara li t-trasferiment tal-qbiela jsir b'mod ġust speċjalment meta nitkellmu fuq bdiewa ġenwini.

Ilkoll nafu l-isfidi li għandha l-agrikoltura f'pajjiżna, u jekk nistgħu nħaffu dan il-proċess biex inserħu ras il-bdiewa u l-familji tagħhom, allura ejja nipprovaw immexxu fuq l-implimentazzjoni ta' dan l-avviż legali.

Irrid nitkellem ukoll fuq kwestjoni oħra li s'issa għadni qatt ma semmejtha fil-Parlament.

Qed nirreferi għad-deċiżjoni strateġika pendenti - u qed ngħid "strateġika" għax qed nifhem li l-Bord tal-Gvernaturi qed jistenna direzzjoni politika mis-Segretarju Parlamentari jew mill-Ministru kkonċernat - dwar il-ħlasijiet dovuti għall-esproprji passati.

Il-kwestjoni hi li meta l-Parlament approva l-Liġi dwar it-Trasferiment tal-Artijiet tal-Gvern, Kap. 573, il-Gvern biddel il-mod ta' kif wieħed jitħallas minn kif kienet tipprovdi l-liġi l-antika, Kap. 268.

Hemm ċirkostanzi fejn wieħed kien jaqbillu taħt il-liġi l-antika għax illum bil-liġi l-ġdida se jieħu kumpens inqas, imma hemm ukoll każijiet li bil-liġi l-antika wieħed jieħu kumpens inqas u l-ġdida tagħtih aktar.

Hemm dawn iż-żewġ xenarji imma, milli qed nifhem jien, il-miżien aktar ixaqleb lejn il-każijiet li l-kumpens se jonqos fil-liġi l-ġdida meta paragunat mal-liġi l-antika.

Semmejt iż-żewġ xenarji biex inkun leali lejn il-fatti kollha.

Għandna numru ta' każijiet pendenti quddiem il-Bord tal-Gvernaturi li qed jistennew din id-deċiżjoni politika.

Intenni dak li diġà għedt dwar ġustizzja li għadha ma twettqitx ma' min itteħditlu l-art. lssa hemm stumbling block ieħor, mhux biss kwestjoni li l-Gvern mhux qed jagħti biżzejjed flus lill-Awtorità tal-Artijiet biex jitħallsu esproprji passati, imma hemm din l-anomalija li nħolqot bir-reviżjoni tal-Liġi tat-Trasferiment tal-Artijiet tal-Gvern.

Nagħmel appell lill-Gvern biex iħaffef u jiddeċiedi fuq din il-kwestjoni.

Ma nafx jekk din hijiex mossa biex intawlu xi ftit bl-ammont ta' flus li qed nallokaw għall-esproprji passati!

Nittama li le, imma li hu żgur hu, kif inhi ċ-ċirkostanza bħalissa, li qed indumu aktar biex nagħmlu ġustizzja ma' min verament ilu jistenniha ħafna.

Dan hu Gvern li jgħid li għandu Malta f'qalbu.

Irrid ngħid li ħafna minn dawn l-esproprji saru taħt Gvern Laburista, jiġifieri dan il-Gvern Soċjalista li hawn illum fit-tmexxija ta' dan il-pajjiż għandu jkollu aktar - u mhux inqas - lil dawn in-nies f'qalbu, nies li ilhom jistennew is-snin, u jagħmel ġustizzja magħhom.

Hemm ukoll kwestjoni oħra li nħolqot bil-liġi l-ġdida ta' fidi ta' ċnus perpetwi rivedibbli.

Jiġu jkellmuni nies – u m'għandix dubju li jkellmu lis-Segretarju Parlamentari Chris Agius ukoll - li jkunu jixtiequ jifdu ċ-ċens tagħhom li huwa perpetwu, li huwa dritt għax fil-liġi jingħad li fejn għandek ċens perpetwu għandek il-possibbiltà li tifdi.

Issa għal dak li huwa ċens perpetwu rivedibbli kien hemm avviż legali li l-liġi l-ġdida, Kap. 573, abolixxiet.

Għandna numru ta' każijiet pendenti li qed jistennew azzjoni min-naħa tal-Gvern biex tittieħed deċiżjoni politika.

Sur President, f'dawn l-aħħar sekondi li fadalli pprovajt nagħti ħarsa ħolistika kemm lejn l-estimi tal-Awtorità kif ukoll lejn ix-xogħol li twettaq.

Ipprovajt inniggeż fejn jidhirli li l-Awtorità mxiet ħażin, fejn jidhirli li l-Awtorità mhijiex qed taħdem biżżejjed, però fl-aħħar mill-aħħar nemmen li bħala persuni responsabbli fil-Bord tal-Gvernaturi għandna r-responsabbilità li, bħalma qalet tajjeb l-Onor.

Marthese Portelli qabli, nintroduċu time frames bħal m'hemm fl-Awtorità tal-Ippjanar biex nipproċessaw l-applikazzjonijiet.

Illum fl-Awtorità tal-Ippjanar hemm qafas legali.

Naturalment l-Awtorità tal-Ippjanar hija eqdem mill-Awtorità tal-Artijiet, u allura għandha aktar esperjenza, però nistgħu nħarsu lejha għal dak li għandu x'jaqsam ma' time frames, u allura l-Awtorità tkun marbuta li tagħtik risposta f'perjodu ta' żmien.

Minkejja li għandna Awtorità ġdida, xorta għadni nisma' lmenti ta' dewmien li nittama li jiġu solvuti.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

(Onor. Membri: No) Insejjaħ lis-Segretarju Parlamentari Chris Agius biex, jekk jogħġbu, jagħmel il-winding up.

CHRIS AGIUS (Segretarju Parlamentari għall-Ippjanar u s-Suq tal-Proprjetà): Sur President, nixtieq nibda billi nirringrazzja lill-kelliema kollha, kemm min-naħa tal-Gvern kif ukoll min-naħa tal-Oppożizzjoni, lill-Ministru Borg, lill-Onor.

Muscat, lill-Onor.

Toni Bezzina u lill-Onor.

Naħseb li ħafna mill-kummenti li saru kienu validi u jidher li n-naħa tal-Oppożizzjoni qiegħda on board biex inwettqu l-bidliet neċessarji ħalli din l-Awtorità nagħmluha aktar awtorità li topera u tagħti l-aqwa servizz.

Nittama li fiż-żmien li ġej inkunu nistgħu naħdmu aktar flimkien sabiex intejbu dak li wettaqna ftit tas-snin ilu.

Nixtieq nieħu l-okkażjoni wkoll sabiex nirringrazzja liċ-Chairperson l-Imħallef Emeritu Lino Farrugia Sacco għad-direzzjoni għaqlija tiegħu, kif ukoll lill-membri tal-Bord tad-Diretturi li jmexxi, fosthom il-kollega li għadu kemm tkellem qabli, l-Onor.

Grazzi tal-ħidma tagħkom sabiex l-Awtorità tal-Artijiet qiegħda timxi aktar 'il quddiem.

Nirringrazzja wkoll lill-Kap Eżekuttiv James Piscopo li l-esperjenza u l- management skills tiegħu qed iħallu l-frott.

Nirringrazzja wkoll lill-ħaddiema kollha tal-Awtorità li, kif qal il-kollega tiegħi, naħseb li għandna għalfejn nirringrazzjawhom għax f'ħafna mix-xogħol li jagħmlu jridu jidħlu fid-dettall.

Jiena se nuża l-frażi li semma l-kollega tiegħi qabli, li the devil is in the detail; huwa importanti li dak li jwettqu jagħmluh sal-iċken dettall sabiex ir-riżultati li joħorġu jkunu jirriflettu dak li jkun xieraq li jsir.

Konvint li l-ħaddiema kollha jaħdmu b'mod mill-aktar effiċjenti għax bħalna jixtiequ li l-Awtorità tal-Artijiet timxi 'l quddiem, tkun aktar effettiva u tkun tista' taqdi aktar il-bżonnijiet tal-lum.

Nemmen li huma jħossuhom kburin bil-progress li sar matul dawn l-aħħar snin.

Madankollu, inħoss li għad baqa' ħafna xi jsir; m'aħniex sodisfatti b'dak li twettaq għax baqa' ħafna xi jsir u baqa' ħafna xogħol b'lura.

Issemmew l-encroachments u r-rikonoxximenti.

Aħna konxji minn dan u rridu naħdmu flimkien sabiex il-backlog li għandna jinħadem u nkunu nistgħu naqdu t-talbiet ta' dawk li jersqu quddiem l-Awtorità tal-Artijiet.

Kemm il-predeċessuri tiegħi, kemm jien kif ukoll il-kollegi tan-naħa l-oħra, nirċievu ħafna lmenti, uħud minnhom dwar każi li ilhom għexieren ta' snin jistennew.

Dawn nifhimhom u naħseb li l-poplu f'ħafna mill-każi għandu raġun.

Għalhekk għamilna numru ta' bidliet u mhux se nieqfu nagħmlu bidliet biex inkomplu ntejbu fuq dak li wettaqna matul dawn l-aħħar snin.

Kultant – u semmieha l-Ministru – tirċievi email b'nota differenti fejn persuna li tkun inqdiet wara numru ta' snin tirringrazzja mhux biss lill-Awtorità, imma tidentifika numru ta' ħaddiema li kienu ta' servizz u rrispondew il-ħin kollu għat-talbiet tagħhom.

Kultant titlob lill-ħaddiema biex jaġixxu, imma meta nirċievi dawn l-emails inkun pront nirringrazzjahom u nurihom l-apprezzament li jkunu rċevew mingħand min ikun inqeda bis-servizz tagħhom.

Nemmen li we have to give credit where credit is due, imma nemmen li baqa' ħafna xi jsir u l-inqas li jaħtu f'dan kollu huma l-ħaddiema.

Matul din is-sena komplejna nitgħallmu u napprezzaw dak kollu li hemm tajjeb kif ukoll dak kollu li hemm bżonn li jittejjeb fiż-żewġ liġijiet tal-Awtorità.

Nemmen li din kienet liġi li għamlet ħafna bidliet importanti, bidliet li saħħew it-trasparenza u l-kontabilità, però bħal kull ħaġa oħra, mal-medda taż-żmien, mat-tħaddim tal-liġi tibda taħseb f'bidliet li jistgħu jseħħu sabiex jittejjeb l-operat.

Irridu nżommu dejjem f'moħħna li aħna qegħdin hemm biex nagħtu l-aqwa servizz, u jekk hemm bżonn bidliet - uħud minnhom issemmew fid-diskorsi li kellna qabel ma bdejt nitkellem jien - irridu naraw kif jistgħu jiġu attwati.

Irridu nagħmlu minn kollox biex indaħħlu bidliet li permezz tagħhom inkunu nistgħu nilqgħu aktar għat-talbiet pendenti u dawk ġodda li ma jieqfu qatt jidħlu għand l-Awtorità.

Matul din is-sena saret analiżi tal-proċessi kollha li tuża jew kienet tuża l-Awtorità sabiex jinħadmu ċerti files, sabiex naraw li mingħajr ma nnaqqsu xejn mit-trasparenza u l-kontabilità li titlob il-liġi, jitnaqqas il-perjodu li fih jiġu pproċessati l-files u b'hekk ikun hemm aktar effiċjenza u nkunu nistgħu nilqgħu aktar it-talbiet ma jieqfu qatt tal-Awtorità.

Kien hemm bżonn bidla wkoll fil-kultura billi naraw li jidħlu deadlines ta' kemm idum jinħadem file, speċjalment f'każi kruċjali.

Il-kollega tiegħi l-Onor.

Toni Bezzina, li nitkellem ħafna miegħu fuq l-operat tal-Awtorità tal-Artijiet, semma każijiet li jkun hemm applikazzjonijiet mal-Awtorità tal-Ippjanar li jaqgħu minħabba li r-risposta ma tasalx fil-ħin mingħand l-Awtorità tal-Artijiet.

Din mhijiex aċċettabbli.

Naħseb li dan huwa wieħed mill-messaġġi li jridu jaslu għand it-tmexxija tal-Awtorità.

Jekk hemm xi metodi li bihom il-proċessi jistgħu jinbidlu ħalli ma nerġgħux ngħaddu minn dawk il-każi, allura ejja neħduhom on board.

Wara li ftit ilu l-proċessi bdew jidhru online, is-sena l-oħra kellna diffikultà meta l-istess sit kellu data breach u mill-ewwel ittieħdet azzjoni u l-website twaqqfet milli tibqa' topera.

Saret investigazzjoni interna miċ-chief audit officer dwar dan kollu u llum tkompla x-xogħol sabiex ikollna website aktar moderna li tilqa' t-talbiet enormi li jkollha l-Awtorità.

Għal dawn l-aħħar xhur l-applikazzjonijiet ma bdewx jittellgħu online però fl-istess ħin wieħed seta' jniżżel kull applikazzjoni u kull dokument meħtieġ fuq email iddedikata għal dan il-għan.

Qed inkomplu għaddejjin b'investiment kemm uman kif ukoll fis-sistema tal-ICT sabiex inkomplu ntejbu fuq dak li hemm bħalissa ħalli jkollna sistema mill-aktar moderna.

Sfida kbira li għandha l-Awtorità li semmieha fil-qosor il-Ministru hija dwar il-premises.

Il-binja li sservi lill-Awtorità bħala head office bħala arkivji u bħala uffiċini tal-Uffiċċju Konġunt naħseb lli m'għadhiex taqdi l-bżonnijiet dejjem jiżdiedu tal-lum.

Inħoss li wasal iż-żmien li naraw li l-Awtorità jkollha premises aktar moderni.

Naħseb li mhux aċċettabbli għall-ħaddiema li kull min imur għax-xogħol u jiqatta' ħafna ħin fil-post tax-xogħol ikollu ambjent fiżiku mhux fi stat li jiġbdek.

Ċert li jekk xi darba l-Awtorità tiddeċiedi li toħroġ minn din il-binja - u naħseb li mhuwiex prattiku li l-Awtorità tal-Artijiet toħroġ mill-Belt minħabba l-bżonnijiet tal-klijenti tagħha - u jinstab post ieħor, jien ċert li l-Berġa tal-Baviera jista' jsir użu aktar adegwat minnha.

Illum, permezz tal-għajnuna tal-GHRC il-binja minn barra qed tinġieb lura għall-glorja u l-ġmiel li kellha.

Naħseb li kien pass għaqli ħafna meta l-Awtorità ħadet lura l-binja li aħna nafu bħala l-binja tal-Ursolini fl-istess inħawi ftit lil hinn mill-Berġa tal-Baviera.

Illum nista' ngħid li kien pass għaqli ieħor meta ġie deċiż li jinbeda x-xogħol u jsir it-tibdil neċessarju biex l-Uffiċċju Konġunt ikun jista' jiċċaqlaq mill-binja tal-Baviera u jibda jopera minn din il-binja.

Żgur li jkun l-ewwel pass sabiex il-ħaddiema jingħataw ftit aktar spazju mnejn jaħdmu.

Nemmen li huwa kruċjali li l-ħaddiema jkollhom ambjent nadif, komdu u attrezzat bl-aktar mezzi moderni sabiex jilqgħu għat-talbiet dejjem jiżdiedu li jkollha l-Awtorità.

Tajjeb ngħid li l-Uffiċċju Konġunt għandu funzjoni importanti għax għandu responsabbiltà li jirreġistra u jagħmel rikonċiljazzjoni ta' proprjetajiet li kienu tal-Knisja u għaddew għand il-Gvern permezz tal-ftehim bejn il-Gvern u s-Santa Sede.

Matul is-sena li għaddiet sar ħafna xogħol, li ħafna minnu ma nkunux nafu bih minn barra għax isir fl-uffiċini.

Nista' nsemmi l-iskema tal-bejgħ ta' garaxxijiet fil-housing estates.

Din baqgħet skema popolari, skema li kienet ħarġet fl-2015, però ġiet irranġata ftit sabiex jinqdew aktar nies.

Matul is-sena li għaddiet ħriġna regolament dwar kif isir trasferiment ta' proprjetà tal-Gvern li tkun mogħtija għall-użu kummerċjali u s-sid ikun irid jirtira iżda jixtieq jgħaddi tali proprjetà kummerċjali lil xi membru tal-familja.

Regolament bħal dan għen ħafna familji, ħafna negozji tal-familja u serraħna ħafna mħuħ sabiex tkun tista' titkompla l-attività kummerċjali minn membru ieħor tal-familja.

Din is-sena ħriġna wkoll avviż legali biex tkun regolata l-art agrikola.

Il-kelliema tal-Oppożizzjoni tkellmu dwar dan ir-regolament, għamlu emenda għalih permezz ta' mozzjoni, però ma aċċettajniex uħud mit-talbiet f'dan il-qasam tant sensittiv minħabba li ma kienx fl-aħjar interess tal-bdiewa ġenwini.

Nixtieq ngħid li dan l-avviż legali huwa frott ta' xhur sħaħ ta' ħidma fejn tkellimna ma' ħafna nies ġejjin mis-settur, li kien riżultat ta' ħafna diskussjonijiet.

Smajna d-diffikultajiet li kienu għaddejjin minnhom snin sħaħ sabiex bidwi ġenwin ikun jista' jaqleb l-art għal fuq bidwi ġenwin ieħor.

Smajna mingħandhom kemm ilhom jittalbu biex ikollhom art li tista' ddur fuqhom.

Illum kellna kritika ġusta mingħand il-kollega tagħna l-Onor.

Callus għax minkejja li l-liġi għaddiet, għadna ma tlaqniex.

Dan ġara minħabba li ħadna ftit taż-żmien sabiex waqqafna l-Agricultural Advisory Committee.

Din kienet l-unika raġuni għaliex il-liġi ma qabditx topera, imma nassigurah li fil-ġranet li ġejjin, wara konsultazzjoni mal-kollegi tiegħi l-Onor.

Clint Camilleri - għax il-liġi tgħid li għandu jkun hemm rappreżentanza min-naħa ta' dawn l-entitajiet - dan il-kumitat ikun jista' jitwaqqaf biex il-liġi tibda titħaddem fil-prattika.

Ilment komuni li ltqajt miegħu matul dawn is-sentejn li ili responsabbli - u ċert li l-kollegi tiegħi miż-żewġ naħat tal-Kamra jiltaqgħu miegħu wkoll – hu dak ta' familji li jsiru sid ta' darhom permezz ta' skemi tal-Awtorità tad-Djar bħal 'Sir Sid Darek' jew skemi ta' home ownership, però minkejja li suppost saru sidien ta' djarhom xorta għandhom problemi għax il-kuntratt finali għadu ma sarx.

Ikollhom kuntratt li jkun għadu konvenju u jekk jiġu biex jittrasferixxu l-proprjetà jew jieħdu self mingħand il-banek isibu diffikultajiet.

Però, minkejja numru ta' diffikultajiet, waqqafna kumitat konġunt bejn l-Awtorità tal-Artijiet u l-Awtorità tad-Djar biex nibdew insolvu dawn il-każijiet.

Għandna ħafna familji inkwetati għax id-djar tagħhom li ħallsu għalihom ma jistgħux jgħidu li huma kompletament tagħhom.

Il-laqgħat bejn iż-żewġ entitajiet huma kontinwi u jidher li l-proċess beda jagħti l-frott tiegħu.

Nittama li fis-sena li ġejja ħafna aktar familji verament isiru sidien ta' djarhom.

Illum iċ-Chairperson tal-Awtorità, is-CEO tal-Awtorità tad-Djar flimkien mas-Segretarju Parlamentari Roderick Galdes u l-Ministru Ian Borg konna l-Birgu fejn ħabbarna li għaddejna 33 binja lill-Awtorità tad-Djar biex b'nefqa ta' €4 miljun ikunu jistgħu jiġu rijabilitati u jerġgħu jsiru residenzi.

Dawn huma binjiet abbandunati, ħafna minnhom mhux biss qed joħolqu kruha fiż-żoni fejn jinstabu, iżda qed joħolqu diffikultajiet għal min imiss magħhom.

Ikollok djar abbandunati li jaqgħulhom is-soqfa, purtelli mkissrin, jidħol l-ilma, eċċ. Dan kollu joħloq ukoll diffikultajiet lil terzi.

Illum, grazzi għall-Awtorità tal-Artijiet, qed ngħaddu dawn il-binjiet; matul l-2017 u l-2018 kienu aktar minn 500 binja li għaddew sabiex ikunu jistgħu jiġu rijabilitati f'residenzi għall-akkomodazzjoni soċjali.

Matul din is-sena sar ħafna titjib f'dak li għandu x'jaqsam ma' proċessi.

Jekk nagħtu ħarsa lejn kemm saru kuntratti matul din is-sena nsibu li saru 214 kuntratt meta fl-2017 kienu saru biss 82 kuntratt.

Kif tgħid l-istess liġi, meta valutazzjoni taqbeż l-€400,000 irid ikun hemm stima ta' tliet periti.

Dawk ta' valur inqas isiru minn perit wieħed.

Hawnhekk ukoll sar ħafna progress u ladarba jidħlu d-deadlines ikomplu jżidu l-progress.

Matul l-2017 intbagħtu għall-valutazzjoni 81 każ li minnhom tlestew 39.

Is-sena l-oħra ntalbu stima għal 290 każ li minnhom tlestew 256.

Hawnhekk qed ngħidu li 80% tal-każi li ntbagħtu għall-valutazzjoni tlestew.

Matul l-ewwel tliet xhur ta' din is-sena ntalbu 114-il valutazzjoni u s'issa diġà tlestew 65.

Jidher ukoll li hemm żieda sostanzjali f'dak li għandu x'jaqsam ma' disposals.

Fl-2017 kien hemm 11-il disposal li ġew ippubblikati u s-sena l-oħra dawn żdiedu għal 54.

Fl-ewwel erba' xhur ta' din is-sena diġà ġew ippubblikati 71 disposal.

Irridu naraw li l-Awtorità tkompli ttejjeb l-operat tagħha f'kull qasam.

Sezzjoni importanti oħra tal-Awtorità hija s-Sezzjoni tal-Inforzar u l-Ispettorat.

Hawnhekk ukoll kompliet tiġi intensifikata l-ħidma fejn naraw li fl-2017 kien hemm 1,352 spezzjoni li jvarjaw minn sempliċi talbiet, eviction orders, qrati u ħafna aktar u s-sena li għaddiet kompliet tiżdied l-effiċjenza tal-Awtorità u kellna 4,560 spezzjoni.

Matul l-2018 il-Bord eżamina 2,780 applikazzjoni u ltaqa' għal 193 seduta.

Matul dawn is-seduti, il-Bord iddiskuta diversi aspetti bħalma huma policies, u għalhekk matul l-2017 u l-2018, jiġifieri sena mit-twaqqif tal-istess Awtorità, ġew eżaminati 4,131 applikazzjoni.

Is-suġġett tal-applikazzjonijiet huwa varju u jikkomprendi estensjoni ta' kera, ta' ċnus, trasferiment ta' titoli, ħruġ u approvazzjoni ta' tenders, ħruġ u approvazzjoni ta' esproprji, korrezzjonijiet f'kuntratti, diritto di seguito, kanċellamenti ta' ipoteki u ħafna aktar affarijiet.

Sar ħafna xogħol mill-Bord dwar Policies li wħud minnhom ġew finalizzati u oħrajn qed jiġu eżaminati.

Hekk għandu jkun.

Għandu jkun hemm gwida u policies ċari fuq kif isiru l-approvazzjonijiet.

Fil-passat konna drajna li ma jkunx hemm uniformità dwar kif isiru l-affarijiet għax ma kienx hemm policies ċari għal suġġetti differenti.

B'hekk jinħolqu dubji u suspetti, għaliex ikun hemm min il-każ tiegħu ma ġiex approvat u ta' ħaddieħor ġie approvat.

Din hija t-triq 'il quddiem għall-Awtorità sabiex kulma jsir, isir bit-trasparenza, isir ċar u bil-miktub iswed fuq l-abjad.

Kif diġà għedt, il-Bord ħadem fuq numru ta' draft policies, waħda fuq l-agrituriżmu, waħda fuq akkwist ta' artijiet għall-skopijiet pubbliċi, waħda fuq applikazzjonijiet fuq art tal-Gvern u oħra fuq trasferiment ta' art tal-Gvern.

Dan hu ħafna xogħol li sal-lum ma jidhirx, xogħol importanti li se jkompli jagħti aktar saħħa lill-Awtorità, aktar trasparenza u aktar kontabilità ta' kif isiru l-affarijiet.

Dawn huma linji gwida li se jibdew jiġu adottati dwar min hu eliġibbli u min jista' japplika għal kull ħaġa f'dik li hi proprjetà tal-Gvern.

Huwa importanti li dan, wieħed mill-ikbar assi li għandu l-Gvern, jiġi mħares sew.

Hawnhekk wieħed kellu jeżamina l-policies li kienu viġenti, dawk permezz tal-Kapitlu 563 u l-Kapitlu 573, avviżi legali, xogħol u stimi tal-periti, eżami ta' deċiżjonijiet strateġiċi, deċiżjonijiet tal-Authority Regulatory Tribunal (ART), u l-Prim Awla tal-Qorti u l-Qorti tal-Appelli.

Naħseb dan kien xogħol importanti ħafna li wettaq il-Bord ta' Gvernaturi.

Saru ħafna laqgħat anke magħna dwar kif nistgħu nkomplu ntejbu l-operat sabiex inkomplu nżidu l-valur tal-proprjetà.

Saru wkoll diversi allokazzjonijiet lid-dipartimenti tal-Gvern u entitajiet pubbliċi u ġew finalizzati wkoll numru ta' proċessi.

Hemm ħafna proġetti ta' natura kummerċjali biex b'hekk jikber id-dħul tal-Gvern bl-iskop li l-fondi, kif semma l-Onor.

Callus, possibbilment ikunu jistgħu jintużaw mill-Awtorità biex titwettaq mhux biss ġustizzja morali imma wkoll ġustizzja finanzjarja ma' min ilu jistenna għexieren ta' snin biex jitħallas għall-esproprju meta l-proprjetà tiegħu ttieħdet għal skop pubbliku.

Nixtieq issa nagħti ħarsa ħafifa lejn il-business plan ippreżentata quddiem din il-Kamra.

Hawnhekk naraw li l-Awtorità qed tħares li żżid id-dħul tagħha għall-perjodu ta' tliet snin li ġejjin.

Ir-rapport jgħid li d-dħul tal-Awtorità għandu jiżdied b'€10 miljuni fuq il-perjodu ta' tliet snin li ġejjin.

Nemmen li permezz ta' business plan nistgħu nżidu ħafna aktar id-dħul tal-Awtorità.

Naħseb li sfida li għandha l-Awtorità hija li ssaħħaħ l-impenn tagħha biex il-proprjetajiet li għandha li mhumiex użati, bħal dak li għamilna dalgħodu jew addirittura meħuda minn xi ħadd bla titlu, isir użu aħjar minnhom.

Nemmen li dan jista' jkun sors ieħor ġdid ta' dħul għall-Awtorità.

B'dan il-mod ikollna ħafna aktar fondi sabiex jitħallsu esproprji.

Sfida kbira li għandha taffronta l-Awtorità, sfida li naħseb qatt ma ttieħdet bis-serjetà dovuta, hija li jkollha reġistru dettaljat tal-proprjetajiet kollha tal-Gvern u min qed jagħmel użu minnhom, u jekk qed jagħmel użu minnhom hux b'mod legali jew huwiex squatter.

Jiġifieri huwa importanti li naraw li waħda mill-isifdi li għandha tindirizza l-Awtorità għaż-żmien li ġej tkun li jkollna database reali għall-proprjetajiet kollha tal-Gvern.

Matul dawn l-aħħar xhur saret ħidma kordinata bejn l-uffiċjali għolja tal-Awtorità tal-Artijiet u l-uffiċjali tal-Awtorità tal-Ippjanar kif ukoll ma' entitajiet oħra biex medda ta' art abbandunata u abbużata f'Ta' Qali ngħatat lura lill-poplu.

Kienu xhur ta' laqgħat sabiex naraw kif art daqshekk kbira, li kienet qed tiġi abbużata, tingħata lura lill-poplu u jsir użu aħjar minnha.

Hawnhekk nixtieq nirringrazzja pubblikament lil dawk kollha li kienu involuti f'dan il-proċess li, kif għedt, beda xhur ilu b'laqgħat u spiċċa b'azzjoni diretta li ttieħdet mis-sezzjoni tal-inforzar tal-Awtorità tal-Ippjanar.

Illum inħarsu 'l quddiem biex fi ftit żmien ieħor ikollna Malta National Park b'medda ta' 450 metru kwadru b'investiment ta' €20 miljun.

Kif għedna waqt il-konferenza stampa meta varajna dan il-proġett, qed nitkellmu fuq park daqs ta' 36 ground tal-futbol jew daqs terz ta' Hyde Park li jinsab f'Londra.

Naħseb li fost ħafna bidliet li esperjenzajna bid-dħul taż-żewġ liġijiet kien hemm id-dħul tal-uffiċċju tal-kap tal-verifika.

Il-ħolqien ta' dan il-post kien xi ħaġa ġdida, innovattiva u nemmen li kien pass importanti sabiex ikun hemm aktar trasparenza f'dak li jsir fl-Awtorità u sabiex inkunu ċerti li dak li jsir, isir dejjem skont il-liġijiet li jirregolaw l-istess Awtorità.

Dan l-Uffiċċju għandu ħafna responsabbiltajiet u naħseb tajjeb li wieħed jirrimarka li fost il-ħafna responsabbiltajiet għandu wkoll li meta valutazzjoni taqbeż il-€100,000 ikun hemm bżonn ta' verifika ta' dan l-Uffiċċju.

Meta wieħed jaf kemm tela' l-valur tal-proprjetà, jista' jimmaġina kemm huwa impenjat dan l-Uffiċċju.

Tajjeb ngħidu wkoll li dan l-Uffiċċju darba fis-sena jkollu jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra r-rapport annwali tax-xogħol li jkun twettaq matul is-sena li tkun għadha kif għaddiet.

Fill-fatt, ftit tal-ġimgħat ilu dan ir-rapport tpoġġa għall-attenzjoni tal-Membri ta' din il-Kamra.

Sur President, nagħlaq billi ngħid li meta jkollna dibattitu san, meta jkollna l-membri kollha jitkellmu dwar x'jixtiequ jaraw biex entità tkompli timxi 'l quddiem, hija xi ħaġa pożittiva ħafna.

Il-kummenti li saru miż-żewġ naħat tal-Kamra se jiġu studjati fiż-żmien li ġej biex il-ħidma kbira li twettqet mill-Awtorità l-ġdida matul dawn l-aħħar sentejn tkun tista' tittejjeb biex tkun ta' servizz aħjar għall-poplu Malti u Għawdxi.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-mistoqsija hija li l-Kamra tapprova l-Estimi ta' Dħul u Nfiq tal-Awtorità Maltija tal-Artijiet skont l-Att dwar l-Awtorità tal-Artijiet (Kap. 563) għas-sena 2019.

L-ISPEAKER: Qed tintalab votazzjoni.

Din il-votazzjoni tittieħed fid-29 ta' Mejju 2019 jew f'ġurnata oħra li tiġi maqbula miż-żewġ naħat tal-Kamra skont il-ftehim milħuq fil-Kumitat Permanenti dwar ix-Xogħol tal-Kamra.

Sar il-ħin.

Nistieden lill-Ministru Michael Falzon biex, jekk jogħġbu, iressaq l-Aġġornament.

AĠĠORNAMENT

MICHAEL FALZON (Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali): Sur President, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar it-Tlieta, 28 ta' Mejju 2019, fl-4.00 p.m. b'din l-aġenda:

Mozzjonijiet

Estimi ta' dħul u nfiq tal-Awtorità Maltija għat-Turiżmu għas-sena 2019.

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi dwar Żoni Ħielsa f'Malta – Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi biex jemenda l-Att dwar it-Trattament Xieraq tal-Annimali – Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar l-Avukat tal-Istat – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Kompetizzjoni u l-Att dwar l-Affarijiet tal-Konsumatur u Liġijiet oħra – Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Kremazzjoni - Tielet Qari;

Estimi ta' dħul u nfiq ta' Jobsplus għas-sena 2019 – Votazzjoni;

Estimi ta' dħul u nfiq tal-Korporazzjoni għas-Servizzi tal-Ilma għas-sena 2019 – Votazzjoni;

Estimi ta' dħul u nfiq tal-Awtorità tad-Djar għas-sena 2019 – Votazzjoni;

Estimi ta' dħul u nfiq tal-Awtorità Maltija tal-Artijiet għasSena 2019

jew xi aġenda oħra li tista' tiġi komunikata aktar tard.

Abbozz ta' Liġi dwar l-Awtorità għall-Iżvilupp Reġjonali ta' Għawdex – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili u l-Kodiċi Kriminali – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Protezzjoni tal-Minuri (Ħarsien Alternattiv) – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Patrimonju Kulturali – Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi biex jemenda Diversi Liġijiet (Riforma dwar il-Pensjonijiet) - Kumitat Permanenti.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Sur President, bħalma stajtu tinnotaw, minkejja li anke fil-House Business Committee esprimejna l-ħsieb li din il-Kamra tibqa' għaddejja anke fi żmien l-elezzjoni, iddeċidejna li l-Parlament jiltaqa' wara l-elezzjoni.

Illum hija l-aħħar seduta qabel l-elezzjoni, konna se naġġornaw għat-Tnejn 27 ta' Mejju, imma pproponejna li l-Parlament jerġa' jiltaqa' fit-28 ta' Mejju dejjem fl-4.00 p.m. wara li kien hemm talba mill-Oppożizzjoni u aħna qbilna magħha biex ma niltaqgħux it-Tnejn 27 minħabba li jkun għadu għaddej l-għadd tal-voti.

Dan minħabba li bħalissa għaddejja l-kampanja, stajna ninnotaw li ma jkunx hawn l-akbar ammont ta' membri preżenti l-ħin kollu f'dan il-Parlament u allura nħossu li hija l-aħjar deċiżjoni.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-Kamra hija aġġornata għal nhar it-Tlieta, 28 ta' Mejju 2019, fl-4.00 p.m. bl-aġenda kif ikkomunikata mill-Ministru.

Fis-7.04 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

L-ONOR.

CLAUDIO GRECH staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid kemm saru testijiet tal-VRT u kemm-il vettura m'għaddietx mill-VRT fis-snin 2016, 2017 u 2018?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant, skont ma jien infurmat mill-Awtorità tal-Trasport, li n-numru ta' testijiet tal-VRT li saru kif ukoll in-numru ta' vetturi li għaddew u fallew minn dan it-test fis-snin 2016, 2017 u 2018, huma dawk li jinsabu fit-tabella t'hawn taħt:

KUNSILLI LOKALI - ĦLAS GĦAL INFURZAR LOKALI

L-ONOR.

CLAUDIO GRECH staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm ħallas kull Kunsill Lokali f'Malta għall-infurzar lokali fil-lokal tagħhom?

OWEN BONNICI (Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali): Hawn taħt hawn tabella bl-informazzjoni kif miġbura mill-kunsill lokali.

L-ONOR.

CLAUDIO GRECH staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid liema huma dawk il-kunsilli lokali li joperaw sistemi ta' CCTV fil-lokalità tagħhom?

OWEN BONNICI: Infurmat li hawn 51 kunsill lokali li joperaw sistemi ta' CCTV fil-lokalità tagħhom.

Dawn huma skont it-tabella t'hawn taħt:

ĊIKLI TA' IVF

L-ONOR.

CLAUDIO GRECH staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jgħid kemm saru ċikli ta' IVF minn meta beda jitħaddem l-IVF f'pajjiżna?

Jista' jagħti l-informazzjoni sena b'sena?

CHRIS FEARNE (Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li s-servizz tal-IVF mhux regolat kien ilu jitħaddem għal diversi snin f'pajjiżna mingħajr ebda statistika miġbura.

Sa mit-twaqqif tal-Awtorità għall-Protezzjoni tal-Embrijun beda jinżamm reġistru mill-istess Awtorità taċ-ċikli kollha li saru f'Malta mill-2013 l'hawn.

Din l-informazzjoni hija miġbura fit-tabella hawn mehmuża.

L-ONOR.

CLAUDIO GRECH staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jgħid kemm twieldu tfal permezz tal-IVF minn meta beda jitħaddem f'pajjiżna u jaqsam l-informazzjoni skont kemm twieldu permezz ta' oocyte freezing?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li skont ir-reġistri tal-Awtorità għall-Protezzjoni tal-Embrijun li bdew jinżammu mill-2013 sa issa twieldu 306 trabi mill-proċeduri tal-IVF's li saru f'Malta.

Minn dawn, 48 tifel u tifla twieldu wara użu ta' oocyte freezing, filwaqt li 258 tfal oħra twieldu minn ċikli li użaw fresh oocytes.

Hawn taħt hawn tabella bl-informazzjoni sena b'sena.

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-ftehim u/jew tal-ittra ta' ingaġġ (letter of engagement) li l-Gvern ta' Malta għandu mad-ditta Ingliża li d-dettalji tagħha qed jingħataw separatament, kif ukoll kopja ta' kwalunkwe fattura u/jew talba għal ħlas maħruġa mill-istess ditta Ingliża u mibgħuta lill-Gvern ta' Malta għas-servizzi mogħtija lilu mill-istess imsemmija ditta Ingliża b'rabta ma' art pubblika li tinsab fil-Bajja ta' San Ġorġ f'San Ġiljan?

KONRAD MIZZI (Ministru għat-Turiżmu): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li d-dokument huwa wieħed kummerċjalment sensittiv u ta' natura kunfidenzjali.

REGOLAMENTI TAL-2007 DWAR L-IMMANIĠĠJAR AMBJENTALI TAS-SITI TAL-KOSTRUZZJONI - EŻENZJONIJIET

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid kemm intalbu eżenzjonijiet mir-Regolamenti tal-2007 dwar l-Immaniġġjar Ambjentali tas-Siti tal-Kostruzzjoni (Avviż Legali 295 tal-2007) sabiex ikunu jistgħu jitkomplew xogħlijiet ta' twaqqigħ u/jew skavar f'siti li jinsabu f'żoni turistiċi fil-perjodu bejn il-15 ta' Ġunju 2018 u t-30 ta' Settembru 2018?

Jista' l-Ministru jgħid kemm ingħataw eżenzjonijiet u kemm-il talba ġiet miċħuda?

Jista' l-Ministru jagħti lista tas-siti u tal-lokalitajiet li għalihom intalbu l-imsemmija eżenzjonijiet?

IAN BORG: Nitlob lill-Onor.

Interpellant biex jirreferi għat-tweġiba li ngħatat għall-mistoqsija parlamentari 5951 f'Seduta 124, filwaqt li wieħed iżid li ma kienx hemm il-ħtieġa li t-talbiet li kienu saru jintlaqgħu.

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid kemm intalbu eżenzjonijiet mir-Regolamenti tal-2007 dwar l-Immaniġġjar Ambjentali tas-Siti tal-Kostruzzjoni (Avviż Legali 295 tal-2007) sabiex ikunu jistgħu jitkomplew xogħlijiet ta' twaqqigħ u/jew skavar f'siti li jinsabu f'żoni turistiċi fil-perjodu bejn il-15 ta' Ġunju 2019 u t-30 ta' Settembru 2019?

Jista' l-Ministru jgħid kemm ingħataw eżenzjonijiet, kemm-il talba ġiet miċħuda u kemm għadhom pendenti?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li, skont ma jien infurmat, ma kien hemm ebda talba għal xi eżenzjoni tat-tip li qiegħed isemmi l-Onor.

Interpellant sal-lum 2 ta' Mejju 2019.

REĠISTRATUR TAL-MIDJA - KOPJA TAR-REĠISTRU

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tar-Reġistru tal-Midja li r-Reġistratur tal-Midja hu obbligat li jżomm skont dak li jipprovdi l-artikolu 20 tal-Att dwar il-Midja u l-Malafama (Kap. 579 tal-Liġijiet ta' Malta)?

JOSEPH MUSCAT (Prim Ministru): Id-dettalji mitluba tpoġġew fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

PERSUNI LI NGĦATAW IĊ-ĊITTADINANZA MALTIJA - PUBBLIKAZZJONI TAL-LISTA

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid meta ser tiġi ppubblikata fil-Gazzetta tal-Gvern il-lista ta' persuni li ngħataw iċ-ċittadinanza Maltija b'reġistrazzjoni, b'naturalizzazzjoni, inkluż dawk il-persuni illi jkunu ngħataw iċ-ċittadinanza Maltija taħt il-Programm ta' Investitur Individwali tar-Repubblika ta' Malta, matul il-perjodu mill-1 ta' Jannar 2018 sal-31 ta' Diċembru 2018 u dan skont dak li jipprovdi s-sub-regolament 14(2) tar-Regolamenti dwar il-Programm tal-Investitur Individwali tar-Repubblika ta' Malta (Avviż Legali 47 tal-2014 - Leġiżlazzjoni Sussidjarja 188.03)?

JOSEPH MUSCAT: Infakkar lill-Onor.

Interpellant li huwa obbligu li din il-lista tkun ippubblikata kull sena.

Hekk se jsir għall-perjodu li qed jirreferi għalih l-Onor Interpellant, kif sar drabi oħra.

TNEĦĦIJA TA' SENTENZI MOGĦTIJA MILL-QORTI MIS-SIT ONLINE

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid mis-sena 2013 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari kemm-il talba saret minn persuni sabiex jitneħħew sentenzi mogħtija mill-Qrati ta' pajjiżna mis-sit fl-indirizz u/jew mis-sit fl-indirizz http://www.ecourts.gov.mt?

Jista' jagħti d-data ta' meta saret kull waħda minn dawn it-talbiet, jindika għal kull waħda mit-talbiet jekk ġietx aċċettata jew miċħuda, jindika d-data ta' meta t-talba ġiet aċċettata jew miċħuda u jagħti l-okkju u d-data tas-sentenza li dwarha saret it-talba?

OWEN BONNICI: Ninsab infurmat li mis-sena 2013 sal-lum kien hemm 176 talba biex sentenzi ma jibqgħux jidhru online u mhux biex jitneħħew minn fuq is-sistema tal-Qorti.

Meta jkun hemm talba biex sentenza ma tibqax tidher online, dan ma jfissirx li kawża titneħħa mis-sistema tal-Qorti.

Infatti, il-professjoni legali xorta jibqa' jkollha aċċess għas-sentenzi minn fuq il-Lecam.

Saret talba waħda fl-2014.

Kien hemm 21 talba fl-2017, 121 talba fl-2018 u 33 talba fl-2019.

Mill-176 (mija u sitta u sebgħin) talba li saret:

· 112 sentenza ġew anonimizzati jew qegħdin fi stadju li jiġu anonimizzati, jiġifieri jitneħħew id-dettalji personali tal-individwi,

· kien hemm 41 talba fejn ġew miċħuda;

· talba waħda kienet invalida; u

· 22 talbiet oħra li għadhom qed jiġu kkunsidrati.

Fir-rigward l-okkju tas-sentenzi li dwarhom saret talba biex jitneħħew minn fuq online, issir referenza għar-risposta mogħtija fis-seduta tal-14 ta' Novembru 2018 għall-mistoqsija parlamentari 4802.

ĦONDOQ IR-RUMMIEN – KORPORAZZJONI GĦAS-SERVIZZI TAL-ILMA

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għall-Enerġija u Immaniġġjar tal-Ilma: Jista l-Ministru jgħid x'inhuma r-raġunijiet li fit-8 ta' Frar 2019 saret spezzjoni mill-Uffiċjali tal-Water Services Corporation fin-niżla li twassal għal bajja ta' Ħondoq ir-Rummien?

JOE MIZZI (Ministru għall-Enerġija u Immaniġġjar tal-Ilma): Ninsab infurmat li l-Korporazzjoni għas-Servizzi tal-Ilma ma taf bl-ebda spezzjoni li saret nhar it-8 ta' Frar 2019.

EXECUTIVE OFFICERS U CLERKS – ĦATRA TA' DAWK LI GĦADDEW MILL-EŻAMI

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm fadal persuni li għamlu l-aħħar eżami għall-Executive Officers u Clerks u li għaddew iżda għadhom ma ġewx imsejħa biex jingħataw l-appointment f'din il-kariga?

Jista' jgħid sa meta għandha tispiċċa l-validità ta' dan l-eżami?

JOSEPH MUSCAT: Tweġiba tingħata f'seduta oħra.

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: B'referenza għad-Down Syndrome Clinic f'Birkirkara li sservi lil Malta kollha għal screening u prevenzjoni lil dawn il-pazjenti u li issa ilha wieqfa sitt xhur, jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jgħid meta ser terġa' tinfetaħ?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li bħalissa għaddejjin diskussjonijiet mal-Assoċjazzjoni tad-Down Syndrome bil-għan li l-Klinika ddedikata għal din il-kundizzjoni terġa' tifaħ fil-futur qarib.

ESF EU FUNDS GĦAL SUPPORTED EMPLOYMENT

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Peress li Malta rċeviet €17-il miljum ESF EU Funds għal supported employment li jispiċċaw fl-2020, u li minnhom jibbenefikaw persuni vulnerabbli, inkluż persuni b'diżabilità, jista' l-Ministru jgħid kif intefqu, xi programmi twaqqfu u min applika biex jibbenefika?

Jista' jgħid ukoll kemm għad fadal fondi x'jintefqu?

MICHAEL FALZON: Ġentilment ninforma lill-Onor.

Interpellant li t-tweġiba se tingħata f'seduta oħra.

ĦAŻ-ŻEBBUĠ: TRIQ ĠANNI CILIA - ENFORCEMENTS

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: B'referenza għal Triq Ġanni Cilia f'Ħaż-Żebbuġ fejn din it-triq hi meqjusa bħala industrijali meta fil-fatt fis-Southern Local Plan hi waħda minn 14-il triq li hi f'ODZ, jista' l-Ministru jgħid jekk f'żona bħal din hux suppost issir attività industrijali?

X'enforcement ħadet l-Awtorità tal-Ippjanar?

X'inhuma l-irregolaritajiet f'din it-triq?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li skont ma jien infurmat mill-Awtorità tal-Ippjanar, il-garaxxijiet li jinsabu fi Triq Ġanni Cilia f'Ħaż-Żebbuġ huma koperti b'numru ta' permessi tal-PB (Building Permits) li jawtorizzaw użi varji li jinkludu garaxxijiet domestiċi kif ukoll imħażen.

Xi wħud mill-garaxxijiet huma wkoll koperti b'permessi maħruġa mill-Awtorità tal-Ippjanar li jinkludu sanzjonar ta' garaxxijiet eżistenti u użu ta' Klassi 4B (Bejgħ bl-Imnut).

Id-Direttorat tal-Konformità u Infurzar fi ħdan l-Awtorità ilu għal diversi snin jinvestiga rapporti tal-allegat ksur tar-regolamenti tal-ippjanar fit-triq inkwistjoni.

Infatti, mill-2015 sal-lum, id-Direttorat investiga total ta' 37 rapport.

Matul is-snin, id-Direttorat intervjena sabiex iwaqqaf l-operat ta' użi kummerċjali li ma kenux koperti bil-permessi meħtieġa.

Parti minn dawn is-37 rapport kienu jinkludu każijiet li fuqhom id-Direttorat ma setax jipproċedi b'ebda azzjoni peress li ma rriżultax li kien hemm ksur tar-regolamenti tal-ippjanar u/jew ma kienx hemm evidenza li turi li l-użu tal-garaxx/ijiet kien wieħed illegali.

Fil-preżent, id-Direttorat għandu żewġ każijiet attivi li fuqhom għadhom għaddejjin l-investigazzjonijiet li, iżda, fiż-żewġ każijiet jidher li l-operaturi rispettivi qegħdin fil-proċess li jikkonformaw mal-istruzzjonijiet mogħtija lilhom.

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: B'referenza għall-Education Supply Practitioners (Counsellors) li minnhom hemm madwar 18 fl-iskejjel kollha ta' Malta, jista' l-Ministru jgħid x'qed isir biex din is-sitwazzjoni tirrimedja ruħha?

Jista' jgħid x'inhu l-pjan għas-sena skolastika li jmiss u dik ta' wara?

Ma jaħsibx li ġenituri li ma jifilħux iħallsu u li ġeneralment għandhom tfal b'riskji aktar mhux qed isibu s-servizz professjonali neċessarju?

X'rimedji qed jittieħdu fiċ-ċirkostanzi?

EVARIST BARTOLO (Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li d-Direttorat għal Servizzi Edukattivi konsistentement jevalwa s-sitwazzjonijiet varji fl-iskejjel u bi tfassil ta' pjan kontinwu, investa fl-ingaġġ ta' Counsellors sabiex iżid u jtejjeb il-kwalità tas-servizz.

Sejħiet għal post ta' Counsellor jiġu ppublikati b'mod kontinwu u bħalissa hemm sejħa miftuħa.

Fis-sistema edukattiva, apparti li hemm diversi professjonisti li jaħdmu wkoll mal-counsellors u jagħtu l-appoġġ neċessarju lill-istudenti, hemm ukoll edukaturi f'sezzjonijiet partikolari bħal, Anti-Bullying Service, Anti-Substance Abuse Service, Child Safety Services u guidance teachers li għandhom il-warrant ta' counsellor, li l-ħidma tagħhom tinkludi s-servizz ta' counselling għall-istudenti.

Id-Direttorat għal Servizzi Edukattivi ser ikompli jassigura li l-bżonnijiet tal-istudenti jiġu milqugħa u l-kwalità tas-servizzi tkompli tittejjeb b'mod professjonali.

RAĦAL ĠDID: IL-PJAZZA U ĠNIEN DUMINKU MINTOFF - BIKE RACKS

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: B'referenza għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 9397, jista' jgħid ukoll jekk id-disinjatur ta' dawn ir-racks ikkonfermax li dawn jistgħu jintużaw?

Jista' jikkonferma li r-roti jistgħu jissakkru magħhom?

Kemm hu l-ammont ta' dawn it-tip ta' racks, simili għal dawk tal-Pjazza ta' Raħal Ġdid u Ġnien Duminku Mintoff, li twaħħlu b'kollox, u kemm swew flus?

IAN BORG: L-Informazzjoni għadha qed tinġabar

IL-KAPPARA - POLICE SENTRY BOX

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Intern u Sigurtà Nazzjonali: B'referenza għall-Police Sentry Box li qiegħda fil-Kappara ħdejn il-perimetru tal-Ambaxxata Russa, jista' l-Ministru jgħid meta din is-Sentry Box se tiċċaqlaq għal post ferm aktar adegwat?

MICHAEL FARRUGIA (Ministru għall-Intern u Sigurtà Nazzjonali): Ninsab infurmat li m'hemmx ħsieb li l-Police Sentry Box li hemm ħdejn il-perimetru tal-Ambaxxata Russa tiċċaqlaq minn fejn hi peress li l-post fejn qiegħda hu meqjus adegwat.

PORT TAL-IMĠARR GĦAWDEX – TENDERS GĦAL XOGĦLIJIET

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: B'referenza għall-konferenza tal-aħbarijiet li saret fit-3 ta' Mejju 2019 fejn intqal li se jintefqu €6 miljun biex il-Port tal-Imġarr jitnaddaf, jinbidlu l-puntuni u jiżdiedu l-faċilitajiet għas-sajjieda, jista' l-Ministru jagħti breakdown dettaljat ta' kif ser jintefqu dawn is-€6 miljuni?

Jista' jgħid ukoll kemm minn dawn huma fondi lokali u kemm huma fondi Ewropej kif ukoll x'tenders ħarġu s'issa u kemm kien il-prezz li bih ġew awarded u x'tenders għad fadal joħorġu biex tintlaħaq iċ-ċifra ta' €6 miljun li ser jiġu investiti fil-Port tal-Imġarr?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li Infrastructure Malta qed twettaq dan il-proġett b'investiment ta' €6 miljun biex ittejjeb il-faċilitajiet għas-sajjieda fil-Menqa tal-Port tal-Imġarr, Għawdex.

Dan il-proġett jifforma parti minn numru ta' proġetti mmirati lejn is-sajjieda Maltin taħt il-fond tal-European Maritime and Fisheries Fund (EMFF) u għalhekk huwa kofinanzjat mill-Unjoni Ewropea.

Permezz ta' dan il-proġett qed jinbnew mill-ġdid il-mollijiet ta' din iż-żona biex magħhom jitwaħħlu puntuni ġodda għal aċċessibilità aħjar, aktar sigurtà u iżjed spazji ġodda fejn is-sajjieda jistgħu jorbtu d-dgħajjes u l-laneċ tagħhom għall-kenn tal-Port.

Ix-xogħol beda fil-jiem li għaddew bit-tħammil ta' medda ta' madwar 20,000 metru kwadru ta' qiegħ il-baħar fejn hemm dawn il-mollijiet u puntuni.

Matul is-snin f'qiegħ il-baħar f'dawn l-inħawi nġemgħu kwantitajiet kbar ta' ħama u materjal ieħor, tant li s-sajjieda ma tantx kienu għadhom jistgħu jimmanuvraw il-bċejjeċ tagħhom mal-mollijiet.

Din il-parti tal-Port qed titnaddaf u titfannad madwar żewġ metri u nofs.

Xi ftit mill-materjal li qed jitħammel instab li jista' jkun imniġġes b'kimiċi u materjali oħra li maż-żmien spiċċaw f'qiegħ il-baħar.

Meta jiġri hekk, dawn il-fdalijiet jiġu meħuda f'siti approvati għall-ipproċessar ta' dan it-tip ta' skart.

Sabiex it-tħammil ma jħammiġx il-baħar u x-xtut tal-inħawi, tpoġġiet purtiera ta' lqugħ madwar iż-żona fejn qed isir ix-xogħol.

Wara li ssir l-ewwel fażi tat-tħammil, ser jibda l-bini mill-ġdid tal-mollijiet.

Gradwalment se jibdew jitpoġġew ukoll il-puntuni l-ġodda.

Il-proġett qed jitwettaq f'fażijiet differenti sabiex jiġu evitati diffikultajiet lix-xogħol tas-sajjieda u attivitàjiet marittimi oħra f'dan il-port.

Il-bini mill-ġdid tal-mollijiet f'din iż-żona tal-Port tal-Imġarr se jgħin biex dan ix-xatt ikun organizzat aħjar u biex jidher isbaħ ukoll.

Minbarra li jintużaw mis-sajjieda, dawn l-inħawi huma popolari wkoll ma' ħafna residenti Għawdxin u turisti għal xi passiġġata mill-Menqa sar-Ramla taż-Żewwieqa aktar lilhinn fl-istess Port.

L-erba' puntuni ġodda se jkunu akbar minn dawk eżistenti, sabiex jiżdiedu madwar 90 post ġdid għall-irmiġġ tad-dgħajjes ta' sajjieda li ilhom snin twal jistennew li jingħataw spazju fejn jorbtu b'mod sigur l-opri tal-baħar li jaqilgħu l-għixien tagħhom minnhom.

Infrastructure Malta se tagħmel ukoll faċilitajiet ġodda fejn is-sajjieda jkunu jistgħu jisseparaw u jarmu l-iskart li jiġi ġġenerat mill-ħidma tagħhom.

B'hekk, dawn l-inħawi jkunu jistgħu jinżammu aktar indaf.

Il-valur tax-xogħlijiet (mingħajr VAT) għat-tibdil u żieda ta' puntuni huwa ta' €802,810, għat-tħammil u xogħol ta' kostruzzjoni tal-mollijiet u skall €4,430,710, servizz ta' Project Management €499,736, studji u konsulenzi u xogħlijiet żgħar €300,000.

S'issa nagħtaw dawn is-sejħiet għall-offerti (b'tender jew published call for quotation):

Baqa' biex jiġu mħejjijin u pubblikati sejħiet għall-offerti għal xogħol ta' Mechanical and Electrical Works u għas-Security Gates.

F'dan l-istadju, is-somma li hemm disponibbli minn fondi Ewropej għal dan il-proġett hi ta' €3,229,634 mingħajr VAT.

Il-kumplament tal-ispiża ser titħallas minn fondi lokali.

MARSALFORN - RIĠENERAZZJONI U MASTER PLAN

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru taġġorna dwar x'sar f'dawn l-aħħar sentejn dwar ir-riġenerazzjoni u l-Master Plan ta' Marsalforn u x'hemm ippjanat li jsir (proġetti infrastrutturali) qabel jibda s-sajf 2019?

Kemm kienet in-nefqa fuq Marsalforn mill-Ministeru għal Għawdex fl-aħħar sentejn?

JUSTYNE CARUANA (Ministru għal Għawdex): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li r-risposta għal din il-mistoqsija parlamentari se tingħata f'xi seduta oħra.

IX-XEWKIJA GĦAWDEX - TNEĦĦIJA TA' COLD STORES U PITKALIJA

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru taġġorna lill-Kamra fiex wasal il-proċess ta' tneħħija tal-Cold Stores u tal-Pitkalija fix-Xewkija Għawdex minn fejn huma preżentement, u meta huwa ppjanat li jitneħħew għal kollox, peress li hu ppjanat li fiż-żona fejn illum hemm il-Cold Stores u l-Pitkalija, issir il-Qorti l-ġdida ta' Għawdex?

Interpellant li fil-preżent il-Ministeru għal Għawdex għaddej minn proċess ta` konsultazzjoni kemm mal-Planning Authority kif ukoll mal-istakeholders involuti.

GĦAWDEX – STUDJI DWAR TOROQ

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: B'referenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 9305 jista' l-Ministru jgħid x'użu se jsir minn dawn l-istudji li qed isiru minn Infrastructure Malta fuq it-toroq kollha ta' Għawdex peress li dawn ma jiffurmawx parti mix-xogħol li trid tagħmel Infrastructure Malta iżda jaqgħu taħt il-Ministeru għal Għawdex?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li għandu jirreferi għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari 9700 f'Seduta 213.

IL-MOSTA: TRIQ IL-KUNGRESS EWKARISTIKU – TABELLI TA' STOP U NO ENTRY

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jieħu l-azzjoni meħtieġa permezz ta' Transport Malta sabiex isiru t-tabelli meħtieġa ta' Stop Sign u No Entry f'Triq il-Kungress Ewkaristiku salib it-toroq ma' Triq it-Torri?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li skont ma jien infurmat mill-Awtorità tat-Trasport, li Transport Malta għamlet spezzjoni fiż-żona ta' salib it-toroq msemmija u jirriżulta li hekk kif jindikaw ir-ritratti li tpoġġew fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti, s-sinjali kemm mal-art kif ukoll fir-rigward ta' tabelli, qegħdin fuq il-post.

Manutenzjoni ta' dawn is-sinjali taqa' taħt ir-responsabbiltà tal-Kunsill Lokali.

IL-MOSTA: TRASPORT PUBBLIKU - ROTOT 238 U 260

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jara li tittieħed l-azzjoni meħtieġa sabiex ir-rotot 238 u 260 fl-ebda ħin tal-ġurnata ma joħorġu mir-rotta tagħhom fi Triq San Anton, kif qed iseħħ xi drabi bi żball, u minflok qed jidħlu fi Triq l-Oratorju u Triq it-Torri, u b'hekk qed jinħolqu dawn l-inċidenti?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li skont ma jien infurmat mill-Awtorità tat-Trasport, se tkun qiegħda tissorvelja din il-parti tar-rotot imsemmija ġewwa l-Mosta b'aktar reqqa u ħa tieħu l-passi meħtieġa sabiex tillimita t-tali istanzi jekk jirriżulta li l-karozzi tal-linja qedgħin joħorġu mir-rotta preskritta.

IL-MOSTA: TRIQ SANTA MARGERITA – TRASPORT PUBBLIKU ROTOT 250 U 47

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jieħu l-passi neċessarji sabiex ir-rotot tat-trasport pubbliku 250 u 47 jibdew jgħaddu mit-toroq ta' Santa Margerita, il-Mosta?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li skont ma jien infurmat mill-Awtorità tat-Trasport, kemm ir-rotta 47 kif ukoll ir-rotta 250 jgħaddu mill-inħawi ta' Santa Margerita, ġewwa l-Mosta.

Ninsab infurmat ukoll li bejn Jannar u April 2019 sar xogħol infrastruturali fuq Triq Dawret il-Wied fiż-żona magħrufa bħala Santa Margerita ġewwa l-Mosta.

Minħabba dawn ix-xogħlijiet ir-rotot 47 u 250 kellhom jiġu devjati għal Triq il-Fortizza tal-Mosta u Vjal il-Qalbiena Mostin.

Infurmat ukoll li l-operatur tat-trasport pubbliku nħarġulu struzzjoniet sabiex mill-aħħar ta' April 2019 ir-rotot 47 u 250 jerġgħu jibdew jgħaddu mir-rotta normali.

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Peress li wasluli lmenti minn qraba li għandhom pazjenti fis-sala li d-dettalji dwarha qed jingħataw separatament, li r-roster tan-Nursing Officer u d-Deputy Nursing Officer ma jikkomplementawx lil xulxin, jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jgħid għalfejn id-Deputy Nursing Officer f'din is-sala jidher li għandha roster uniku għax minkejja li jien infurmat li uffiċjalment hu miktub mod, fil-fatt taħdem sas-sagħtejn ta' filgħodu?

Naqbel li fejn jista' l-management għandu jakkomoda l-bżonnijiet ta' din id-Deputy Nursing Officer, però d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa ma jaħsibx li l-management għandu jara li sa fejn hu possibbli r-roster ta' din id-Deputy Nursing Officer għandu jikkomplementa dak tan-Nursing Officer?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li ma hemm l-ebda roster sas-sagħtejn ta' filgħodu.

Ir-roster eżistenti tad- Deputy Nursing Officer tas-sala msemmija minnu separatament jikkomplementa dak taċ-Charge Nurse.

WIED TA' ĠNIEN INGRAW – ĦSARA LIN-NIXXIEGĦA TAL-ILMA

L-ONOR.

CLAYTON BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jgħid fiex wasal il-proċesss sabiex numru ta' bdiewa li għandhom ir-raba' fil-Wied ta' Ġnien Ingraw, u li wara li waqgħet blata kbira f'Ottubru 2018 u għamlet ħsara lill-perkors tal-ilma naturali, ikunu jistgħu jerġgħu jibdew jagħmlu użu minn dan l-istess ilma?

JOSÈ HERRERA (Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li minħabba numru ta' riskji li hemm fis-sit, saret spezzjoni mill-periti ta' Ambjent Malta fejn ġie konkluż li l-binja privata li ġġarrfet mill-blata l-kbira għandha titwaqqa' minħabba r-riskju li jkompli jaqa' aktar ġebel, biex ikunu salvagwardati l-ħaddiema li se jagħmlu x-xogħlijiet u l-bdiewa li jaħdmu l-għelieqi tagħhom fil-wied.

Qed jiġi proposti numru ta' xogħlijiet preparatorji li għandhom jitwettqu qabel ma titneħħa l-ġebla l-kbira u tiġi restawrata n-nixxiegħa tal-ilma.

Ġie rrakkomandat ukoll li x-xogħol tat-tneħħija tal-ġebla li waqgħet għandu jsir fis-sajf minħabba l-periklu li jġibu magħhom il-kondizzjonijiet li hemm fil-post minħabba li l-art hija taflija.

TNEĦĦIJA TA' DGĦAJSA

L-ONOR.

CLAYTON BARTOLO staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jara li tittieħed l-azzjoni neċessarja sabiex id-dgħajsa li d-dettalji tagħha qed ngħaddihom b'mod separat, u li ilha għal iżjed minn sitt xhur mitfugħa fuq il-blat quddiem il-lukanda li d-dettalji dwarha qed jingħataw separatament, titneħħa?

Huwa possibbli li jekk ma titneħħiex minn sid id-dgħajsa, titneħħa mill-Awtorità responsabbli?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li skont ma jien infurmat mill-Awtorità tat-Trasport, Transport Malta bdiet il-proċeduri skont il-liġi biex titneħħa din id-dgħajsa.

Fil-każ li ma titneħħiex mis-sid fiż-żmien stipulat din tiġi żgumbrata mill-Awtorità.

IŻ-ŻEJTUN: TRIQ SAN DUMINKU – ĦLAS DOVUT MILL-GVERN GĦAL ART MEĦUDA

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: B'referenza għall-mistoqsijiet parlamentari 7874, 8228 u 8789, jista' l-Ministru ġentilment jara li l-persuna li d-dettalji dwarha qed jingħataw separatament titħallas tal-proprjetà meħuda mill-gvern u dan peress li skont sentenza tal-Qorti tal-Appell tat-18 ta' Lulju 2018 kienet ordnat lill-gvern biex immedjatament jitħallas il-kumpens tal-proprjetà u art li kienet ġiet meħuda?

Peress li l-Ministru dejjem wieġeb li qed isir minn kollox biex din il-persuna titħallas, ġentilment jinnota li meta l-Awtorità tal-Artijiet għajtulha għall-kuntratt, kienet ġiet ippreżentata pjanta li ma kenitx tinkorpora l-art u l-proprjetà kollha meħuda, u kellu jkun l-avukat tagħha li induna?

Peress li l-Awtorità tal-Artijiet għad trid iġġib id-dokumenti mill-Qorti, jista' l-Ministru jintervjeni mal-Awtorità tal-Artijiet biex jikkonkludu dan il-każ u jesegwixxu l-ordni tal-Qorti tal-Appell tat-18 ta'Lulju 2018?

Japrezza l-Ministru li dan id-dewmien qed jammonta għal spejjeż u strapazz żejjed lil din il-persuna u lill-avukat tagħha?

Peress li fit-tweġiba ta' Novembru tas-sena l-oħra l-Ministru wieġeb li l-Awtorità tal-Artijiet qed tagħmel minn kollox biex dan il-ħlas isir u filwaqt li konvint li din hija r-risposta li qed jagħtu lill-Ministru mill-Awtorità tal-Artijiet, jista' l-Ministru jinnota li anke hu jista' jkun li qed jitpoġġa f'pożizzjoni anipatika meta l-Awtorità qed tkompli tkarkar saqajha biex tesegwixxi sentenza tal-Qorti?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant, skont ma jien infurmat mill-Awtorità tal-Artijiet, li l-kuntratt li kellu jsir invista tad-deċizjoni tal-Qorti ma seħħx minħabba ostaklu li permezz tiegħu ma setgħetx tiġi esegwita s-sentenza.

Kien l-avukat tal-partijiet stess li ta parir lill-klijenti tiegħu biex ma jiffirmawx dan il-kuntratt.

Sadanittant, l-avukat tal-Awtorità tal-Artijiet daħħal digriet biex tiġi ċċarata s-sentenza.

ATT DWAR L-ARTIJIET TAL-GVERN - EMENDI

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jikkonferma l-intenzjoni tal-Gvern li jemenda l-liġi Kaptilu 573 Att dwar il-Artijiet tal-Gvern għal dawk il-każijiet fejn is-sidien oriġinali se jkun qed jitnaqqsilhom il-kumpens meta kkumparat ma' dak li kien dovut lilhom taħt il-liġi preċedenti?

Jista' jgħid meta beħsiebu jressaq dan it-tibdil fil-Parlament?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li, skont ma jien infurmat mill-Awtorità tal-Artijiet, għaddejjin il-preparamenti meħtiega biex dawn l-emendi jgħaddu mill-aktar fis.

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 9399 u jagħti informazzjoni dwar għaliex ingħalaq il-programm JESS?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-programm JESS għaddej minn perjodu ta' tranżizzjoni sabiex il-benefiċjarji kurrenti jkunu integrati fi proġett ieħor immexxi mill-Aġenzija Sapport.

IL-MELLIEĦA: TRIQ IL-MARFA – SERVIZZI MIBDULA

L-ONOR.

ROBERT CUTAJAR staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid fuq ix-xogħol li qed isir bħalissa fi Triq il-Marfa fil-Mellieħa, liema servizzi nbidlu u saru ġodda tul it-triq imsemmija?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li Infrastructure Malta qed tibni mill-ġdid Triq il-Marfa, li tgħaqqad il-Mellieħa mal-Bajja tal-Għadira, bħala parti mill-investiment nazzjonali bla preċedent ta' €700 miljun li l-Gvern iddedika biex itejjeb il-kwalità tat-toroq madwar il-pajjiż f'seba' snin.

Ix-xogħol f'din it-triq, li dalwaqt tkun lesta, qed isir f'tul ta' madwar kilometru u nofs, minn quddiem is-Santwarju tal-Madonna tal-Mellieħa sa ħdejn ir-roundabout tal-Għadira, li wkoll għadhom kemm sarulha tiswijiet estensivi u nbidel il-wiċċ b'saffi ta' asfalt ġdid.

Ix-xogħlijiet fi Triq il-Marfa jinkludu aktar minn 400 metru f'bankini ġodda tul parti mit-triq, servizzi tal-ilma taħt l-art kif ukoll dawk tat-telekomunikazzjoni li ġew mgħoddijin taħt il-bankini.

Saru wkoll sistemi għall-ilqugħ tal-ilma tax-xita biex jitnaqqsu d-diffikultajiet bl-għargħar in-naħa t'isfel lejn l-Għadira fejn hemm ħafna residenzi u negozji.

Sistema simili n-naħa ta' fuq se ssir wara s-sajf minħabba li l-ewwel iridu jitlestew xogħlijiet ta' restawr fil-kmamar storiċi tas-Santwarju.

Il-wiċċ tat-triq tħaffer kollu u fejn kien hemm pedamenti antiki bit-tafal jew materjal ieħor mhux b'saħħtu, dawn inbidlu m'oħrajn sodi, biex it-triq ma tibqax iċċedi.

Finalment it-triq qed isirilha wiċċ ġdid bil-kisi ta' diversi saffi ta' asfalt.

Waqt ix-xogħlijiet fi Triq il-Marfa, b'kollaborazzjoni mal-Kunsill Lokali tal-Mellieħa, ġie organizzat servizz ta' transport kontinwu bil-vannijiet għal dawk li normalment jirkbu l-karozza tal-linja minn din it-triq, biex iwassluhom sal-waqfa temporanja li saret għat-trasport pubbliku.

IL-MELLIEĦA – TOROQ LI NGĦATAW IT-TARMAK

L-ONOR.

ROBERT CUTAJAR staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid liema toroq ingħataw it-tarmak fil-lokal tal-Mellieħa bejn l-2008 u l-2013 mill-Kunsill Lokali tal-Mellieħa?

OWEN BONNICI: It-tweġiba tingħata f'seduta oħra.

IL-MELLIEĦA: KUNSILL LOKALI – DWAL ĠODDA

L-ONOR.

ROBERT CUTAJAR staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid f'liema toroq sar dawl ġdid mill-Kunsill Lokali fil-Mellieħa bejn l-2008 u l-2013?

FIAU – ON-SITE EXAMINATIONS TA' NUTARA PUBBLIĊI

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għall-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid x'inhu n-numru ta' nutara pubbliċi li saritilhom on-site examination jew eżerċizzju ieħor ta' verifika mill-Financial Intelligence Analysis Unit (FIAU) mill-1 ta' Jannar 2008 sal-lum?

EDWARD SCICLUNA (Ministru għall-Finanzi): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fil-qadi tal-funzjonijiet tiegħu taħt l-Artiklu 16(1)(ċ) tal-Att Kontra Money Laundering, Kap 373, il-Korp għall-Analiżi ta' Informazzjoni Finanzjarja ('il-Korp') wettaq 35 on-site examination fuq Nutara Pubbliċi bejn is-snin 2014 sad-data ta' din ir-risposta.

Ta' kull sena l-Korp, fil-qadi tal-funzjoni surreferita, iwettaq ukoll eżerċizzju ta' ġbir ta' informazzjoni minn kull entità suġġetta, inkluż in-Nutara Pubbliċi.

L-istatistika miżmuma mill-Korp ma tippermettix li l-istatistika hekk kif mitluba tmur lura lil hinn mis-sena 2014.

FIAU: ON-SITE EXAMINATIONS TA' NUTARA PUBBLIĊI – PIENI PEKUNJARJI

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għall-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid kemm, minn fost in-numru ta' nutara pubbliċi li saritilhom on-site examination jew eżerċizzju ieħor ta' verifika mill-Financial Intelligence Analysis Unit (FIAU) mill-1 ta' Jannar 2008 sal-lum, ingħataw piena pekunjarja?

EDWARD SCICLUNA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fost dawk in-Nutara Pubbliċi li saritilhom on-site examination jew eżerċizzju ieħor ta' verifika illi seħħu bejn is-snin 2014 sad-data ta' din ir-risposta u li għalihom il-proċedura li twassal għal deċiżjoni finali mill-Korp laħqet intemmet sad-data tal-lum, kien hemm ħdax-il (11) Nutar Pubbliku illi ngħata piena pekunjarja.

L-istatistika miżmuma mill-Korp ma tippermettix li din it-tip ta' statistika hekk kif mitluba tmur lura lil hinn mis-sena 2014.

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għall-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienu, każ b'każ u sena b'sena (iżda mingħajr ma tkun mikxufa l-identità tal-persuni involuti), il-pieni pekunjarji li ngħataw lil nutara pubbliċi li saritilhom on-site examination jew eżerċizzju ieħor ta' verifika mill-Financial Intelligence Analysis Unit (FIAU) mill-1 ta' Jannar 2008 sal-lum?

EDWARD SCICLUNA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

FIAU: ON-SITE EXAMINATIONS TA' NUTARA PUBBLIĊI – PIENI MHUX PEKUNJARJI

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għall-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid kemm, minn fost in-numru ta' nutara pubbliċi li saritilhom on-site examination jew eżerċizzju ieħor ta' verifika mill-Financial Intelligence Analysis Unit (FIAU) mill-1 ta' Jannar 2008 sal-lum, ingħataw piena li ma kenitx ta' natura pekunjarja?

EDWARD SCICLUNA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant illi fost dawk in-nutara pubbliċi li saritilhom on-site examination jew ezerċizzju ieħor ta' verifika bejn is-sena 2014 u d-data ta' din ir-risposta, u li għalihom il-proċedura li twassal għal deċiżjoni finali mill-Korp laħqet intemmet sad-data ta' din ir-risposta, kien hemm sebgħa u tletin (37) Nutar Pubbliku li ngħata piena li ma kenitx ta' natura pekunjarja.

L-istatistika miżmuma mill-Korp ma tippermettix li din it-tip ta' statistika hekk kif mitluba tmur lura lilhinn mis-sena 2014.

FIAU: ON-SITE EXAMINATIONS TA' NUTARA PUBBLIĊI - PIENI

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għall-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid kemm, minn fost in-nutara pubbliċi li saritilhom on-site examination jew eżerċizzju ieħor ta' verifika mill-Financial Intelligence Analysis Unit (FIAU) mill-1 ta' Jannar 2008 sal-lum, ingħataw piena li ma kenitx ta' natura pekunjarja biss?

EDWARD SCICLUNA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fost dawk in-nutara pubbliċi li saritilhom on-site examination jew eżerċizzju ieħor ta' verifika bejn is-sena 2014 sad-data ta' din ir-risposta, u li għalihom il-proċedura li twassal għal deċiżjoni finali mill-Korp laħqet intemmet sad-data ta' din ir-risposta, kien hemm erba' (4) nutara pubbliċi li ngħataw piena pekunjarja flimkien ma' piena ta' natura oħra.

FIAU: ON-SITE EXAMINATIONS TA' NUTARA PUBBLIĊI – PIENI TA' AKTAR MINN €1,500

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għall-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid kemm, minn fost in-nutara pubbliċi li saritilhom on-site examination jew eżerċizzju ieħor ta' verifika mill-Financial Intelligence Analysis Unit (FIAU) mill-1 ta' Jannar 2008 sal-lum, ingħataw piena li taqbeż l-€1,500?

EDWARD SCICLUNA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fost dawk in-nutara pubbliċi li saritilhom on-site examination jew eżerċizzju ieħor ta' verifika bejn is-sena 2014 sad-data ta' din ir-risposta, u li għalihom il-proċedura li twassal għal deċizjoni finali mill-Korp laħqet intemmet sad-data ta' din ir-risposta, ma kien hemm l-ebda Nutar Pubbliku li ngħata piena pekunjarja li teċċedi l-valur ta' €1,500.