DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

L-Erbgħa, 30 ta' Mejju 2018

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

L-Erbgħa, 30 ta' Mejju 2018

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fis-Sala tal-Parlament,

L-Erbgħa, 30 ta' Mejju 2018

Il-Minuti tas-Seduta Nru 120, li saret fid-29 ta' Mejju 2018, ġew ikkonfermati.

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI

MINISTERU GĦALL-EDUKAZZJONI U X-XOGĦOL – KONSULENZA FUQ PUBLIC RELATIONS JEW KOMUNIKAZZJONI - NEFQA

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid u jelenka kemm intnefqu flus minn kull entità u dipartiment li jaqa' taħtu, għall-konsulenza fuq public relations jew komunikazzjoni, minn Marzu, 2013 sal-jum li fih din l-interpellanza tkun imwieġba, maqsuma sena b'sena?

EVARIST BARTOLO (Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol): Ninsab informat li t-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant hu kif muri fit-tabella li qed inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra.

MINISTERU GĦALL-ENERĠIJA U IMMANIĠĠAR TAL-ILMA – KONSULENZA FUQ PUBLIC RELATIONS JEW KOMUNIKAZZJONI - NEFQA

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Enerġija u Immaniġġar tal-Ilma: Jista' l-Ministru jgħid u jelenka kemm intnefqu flus minn kull entità u dipartiment li jaqa' taħtu, għal konsulenza fuq public relations jew komunikazzjoni, minn Marzu, 2013 sal-jum li fih din l-interpellanza tkun imwieġba, maqsuma sena b'sena?

JUSTYNE CARUANA (Ministru għal Għawdex) (f'isem il-Ministru għall-Enerġija u l-Immaniġġar tal-Ilma): Ninsab informat li n-nefqa mill-Ministeru għall-Enerġija u l-Immaniġġar tal-Ilma saret permezz tad-DCS u hija ta' €12,901.65 (eskl.

Din in-nefqa saret minn meta twaqqaf dan l-istess Ministeru wara Ġunju, 2017 sal-21 ta' Mejju, 2018.

Ma saret l-ebda nefqa mill-Korporazzjoni Enemalta minn Marzu, 2013 s'Awwissu, 2014.

L-informazzjoni mitluba għall-perjodu ta' Settembru 2014 sal-lum għandha valur kummerċjali għall-kumpanija Enemalta plc.

Minħabba f'hekk, l-iżvelar tat-tagħrif mitlub jista' jippreġudika n-negozju tal-istess kumpanija.

Fir-rigward tal-entitajiet l-oħrajn, ma kien hemm l-ebda nefqa fuq konsulenza għal public relations jew komunikazzjoni.

Fil-każ tal-Enemed, l-informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar.

L-ISPEAKER (Onor. Anġlu Farrugia): L-Onor.

Jason Azzopardi, mistoqsija supplimentari.

JASON AZZOPARDI: Għal kull bon fini, nixtieq nagħmel mistoqsija relatata mad-dekasteru tal-enerġija lill-Ministru, li naf li mhijiex politikament responsabbli mis-settur imma forsi hi jew membri tal-Gvern għandhom xi ħjiel dwar dan li se nistaqsi.

Minħabba li llum l-istatistika li ħarġet mill-Eurostat ikkonfermat li s-sena li għaddiet il-prezzijiet tal-elettriku f'Malta kellhom it-tielet l-akbar żieda fl-Unjoni Ewropea, b'żieda ta' 7.1%, meta l-prezz internazzjonali taż-żejt kien stabbli, tista' l-Ministru tgħid jekk hemmx xi raġuni partikolari għal din iż-żieda?

L-ISPEAKER: Ministru, għandek xi informazzjoni?

JUSTYNE CARUANA: Li nista' ngħid hu li kien dan il-Gvern li raħħas il-kontijiet tad-dawl u tal-ilma.

L-ISPEAKER: Il-Ministru għall-Finanzi.

EDWARD SCICLUNA (Ministru għall-Finanzi): Din l-informazzjoni toħroġ mill-NSO wara li tintalab mill-ARMS.

Kif jaf kulħadd ir-rati f'Malta ma żdidux.

Jien tlabt għall-metodoloġija li ntużat biex wasslu għal din il-figura.

Staqsejt jekk hux il-fatt li raw kemm tħallsu kontijiet u l-figura ġiet divisioned by the number of households.

Aktar 'il quddiem, inkun nista' nagħti spjegazzjoni kif waslu għal din il-figura għaliex huwa fatt magħruf li t-tariffi f'pajjiżna ma żdidux.

L-ISPEAKER: L-Onor.

MARIO DE MARCO: Il-metodoloġija ta' kif tiġbor l-informazzjoni l-Eurostat, li llum għadha kemm ħarġet l-aħbar li Malta hija t-tielet pajjiż fl-Ewropa li kellu l-ogħla żieda fil-prezz tal-enerġija, ma nbidlitx.

Il-mod kif kienet tinġabar l-informazzjoni qabel huwa l-istess mod li ntuża llum.

Dan ifisser li meta llum il-Eurostat qed tgħid li f'Malta kien hawn żieda ta' 7% li kienet it-tielet l-ogħla fl-Ewropa, huwa fatt.

L-ISPEAKER: Ministru, għandek xi żżid?

Għax il-mistoqsija diġà saret darbtejn.

Il-Ministru Edward Scicluna.

EDWARD SCICLUNA: Jibqa' l-fatt li wieħed irid ikun jaf x'inhi l-metodoloġija li ntużat u x'inhu s-sinifikat tagħha.

Wieħed għad irid jara jekk din hijiex biss benchmarking b'metodoloġija li hija magħrufa fl-istatistika.

Però, nerġa' ngħid, li l-familji Maltin u Għawdxin jafu li mis-sena l-oħra sa meta ħarġet din l-istatistika, it-tariffi baqgħu l-istess u ma żdidux.

L-ISPEAKER: L-Onor.

JASON AZZOPARDI: Peress li l-metodoloġija wżata mill-Eurostat, sena wara l-oħra, hija l-istess, jaħseb il-Ministru li l-Eurostat qegħdin jigdbu jew qegħdin jgħidu l-verità?

Qed nagħmel din il-mistoqsija għax jew vit jew skorfina!

L-ISPEAKER: Onor. Azzopardi, jekk jogħġbok, din hija mistoqsija ripetuta u saret tliet darbiet.

Ngħaddu għall-mistoqsija li jmiss.

L-Onor.

MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET EWROPEJ U UGWALJANZA – KONSULENZA FUQ PUBLIC RELATIONS JEW KOMUNIKAZZJONI - NEFQA

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Ewropej u Ugwaljanza: Tista' l-Ministru tgħid u telenka kemm intnefqu flus minn kull entità u dipartiment li jaqa' taħtha għal konsulenza fuq public relations jew komunikazzjoni, minn Marzu, 2013 sal-jum li fih din l-interpellanza tkun imwieġba, maqsuma sena b'sena?

AARON FARRUGIA (Segretarju Parlamentari għall-Fondi Ewropej u Djalogu Soċjali) (f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Ewropej u l-Ugwaljanza): Qed inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra l-informazzjoni mitluba mill-Onor.

L-ISPEAKER: L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Fid-dawl li s-Segretarju Parlamentari fil-Ministeru tal-Ministru Helena Dalli huwa responsabbli mill-fondi Ewropej, u peress li kemm-il darba bħala Membri ta' din il-Kamra niġu mistoqsija minn għaqdiet volontarji kif jistgħu jibbenefikaw minn fondi Ewropej, jista' s-Segretarju Parlamentari jagħti ftit informazzjoni lil din il-Kamra dwar dan ir-rigward?

L-ISPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari Aaron Farrugia.

AARON FARRUGIA: Kif nafu, l-NGOs kollha li huma reġistrati mal-VO kif ukoll kull kunsill lokali għandhom l-għajnuna neċessarja mill-Aġenzija MEUSAC li tgħinhom jidentifikaw fondi Ewropej, kemm ċentrali kif ukoll fondi li huma għal Malta direttament, tgħinhom japplikaw u tgħinhom ukoll iwettqu u jimplimentaw il-proġett rispettiv tagħhom.

Sal-lum nista' ngħid li ħafna minn dawn l-NGOs resqu lejn l-Aġenzija u ħadu s-servizz mitlub li, kif tafu, huwa mingħajr ħlas.

Dan is-servizz professjonali ta riżultati pożittivi.

Biss biss, jekk wieħed iħares lejn il-miżuri u l-proġetti li ħabbarna fl-aħħar ġimgħat isib numru kbir ta' NGOs u kunsilli lokali li ħadu fondi Ewropej minn programm iffokat fuq il-kultura.

Hemm ukoll kunsilli lokali li qegħdin jersqu lejn il-MEUSAC għal aktar għajnuna.

Insemmi, pereżempju, il-fondi tat-toroq rurali li nedejna ftit tal-ġimgħat ilu, fimkien mal-Onor.

Clint Camilleri li huwa l-persuna responsabbli mis-settur li qegħdin nitkellmu dwaru.

L-ISPEAKER: L-Onor.

Jason Azzopardi, mistoqsija supplimentari.

JASON AZZOPARDI: Ġaladarba t-tweġiba hija dwar il-komunikazzjoni, jaħseb u jemmen is-Segretarju Parlamentari li huwa aċċettabbli li minn fondi pubbliċi, jippromwovi l-Facebook personali tiegħu?

AARON FARRUGIA: Din kienet mistoqsija li saritli ftit tal-ġimgħat ilu minn ġurnal lokali fejn jien tajt l-informazzjoni mitluba, liema informazzjoni tinsab fil-pubbliku.

Fil-fehma tiegħi, huwa tajjeb li nippromwovu proġetti Ewropej.

Fir-risposta li tajt lill-ġurnal speċifiku, jien għedt li dawk il-posts fuq Facebook li jirrigwardaw il-ħidma politika personali tiegħi huma posts li jien inħallas għalihom minn buti.

Però nħoss li l-Facebook huwa mezz tajjeb ħafna ta' kif tippromwovi l-fondi Ewropej.

Nista' ngħid ukoll li l-ammont li qegħdin nitkellmu dwaru huwa bil-wisq inqas milli kieku jien kelli nħallas żewġ reklami f'ġurnal lokali.

Jidhirli li l-ispiża li qegħdin nitkellmu fuqha hija ta' madwar €750 għall-perjodu bejn Jannar u Mejju.

Għalija din hija ċifra raġonevoli għaliex, kif qed ngħid, li kieku kelli nħallas għal żewġ reklami f'ġurnal lokali, dawn jiswew ferm aktar.

Għalhekk permezz tal-Facebook qed nilħqu aktar nies biex nippromwovu aħjar ix-xogħol li jaqa' direttament taħt il-portafoll tiegħi.

L-ISPEAKER: L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Jista' s-Segretarju Parlamentari jagħti informazzjoni lil din il-Kamra dwar x'fondi jistgħu jgawdu minnhom l-SMEs, anke sabiex ikunu ggwidati aħjar dwar kif jistgħu japplikaw għal tali fondi?

L-ISPEAKER: Is-Segretarju Pralamentari Aaron Farrugia.

AARON FARRUGIA: Bħala Gvern, fl-2014 identifikajna €30 miljun ta' fondi li ġejjin speċifikament mill-European Regional Development Fund (ERDF) biex imorru għall-SMEs.

Permezz ta' dan il-proġett bl-isem ta' Business Enhance Grants Scheme, start-ups u SMEs jistgħu jgawdu minn grants - mhux instruments - minn żmien għal żmien.

Hawn qed nitkellem dwar diversi skemi bħal pereżempju, skemi għall-istart-ups fejn kumpanija ġdida tista' tersaq lejna u tieħu madwar 50% tal-ispiża biex tibda jew ittellaq il-proġett ħolma tagħha.

Fejn jidħol SME growth, qegħdin nitkellmu dwar fondi fejn wieħed jista' jieħu sa massimu ta' 50% tal-ispiża totali.

Hawnhekk mhux qed nitkellmu dwar start-ups, imma fuq sitwazzjonijiet fejn grupp ta' nies, li jistgħu jkunu f'partnership jew sole traders, ikunu jixtiequ jkabbru l-operat tagħhom.

Bil-fondi f'forma ta' grants - mhux financial instruments – li qed jingħataw, wieħed jista' jespandi u jkabbar ix-xogħol tiegħu.

Dak ifisser li wieħed se jħaddem aktar nies, se jinvesti aktar u l-ekonomija Maltija se tkompli tikber.

Mela qed ngħidu li għandna għajnuna għall-istart-ups u l-SME growth.

It-tielet għajnuna hija internationalization.

Ħafna drabi, jersqu lejna kumpaniji żgħar u medji biex jitolbuna l-għajnuna ħalli jattendu fieri internazzjonali, bl-iskop li jippromwovu l-prodott tagħhom u biex jaraw best practices barra minn Malta.

Hemm ukoll grants għal dawn l-SMEs biex ikunu jistgħu jattendu dawn l-events jew fieri internazzjonali.

Ir-raba' għajnuna hija diversification, fejn SME li tkun ilha tagħmel prodott jew servizz għal ħafna żmien, tħoss li wasal iż-żmien li tbiddel.

Biex nagħti eżempju simplistiku, forsi llum qed tagħmel l-imwejjed u għada trid tibda tagħmel is-siġġijiet.

Għad-diversification hemm cash grants li qegħdin jingħataw lil dawn l-SMEs.

Il-ħames għajnuna hija l-e-commerce.

Illum qed ngħixu f'dinja tal-informatika li qed tiġri b'ritmu mgħaġġel ħafna.

Għalhekk ħassejna l-ħtieġa li ngħinu lil dawn l-SMEs biex ikunu jistgħu jmorru online.

Hawn m'aħniex qed nitkellmu dwar websites li llum saru sempliċi ħafna, imma qegħdin nitkellmu dwar apps li tuża biex tħallas u tixtri through the channels li tkellimt dwarhom.

Dan ifisser li persuna tista' tuża l-app biex tbigħ il-prodott tagħha mhux bilfors f'Malta imma wkoll barra minn Malta.

Bħala Gvern qed nagħtu cash grants għal dan il-għan.

Biex nagħlaq din il-mistoqsija u nwieġeb lill-Onor.

Interpellant irrid ngħid li biex tapplika għal dawn il-fondi fl-iskemi li semmejt, għandek bżonn business plan professjonali.

Anke hawn, qegħdin nagħtu grant sa massimu ta' €4,000 biex wieħed jagħmel business plan professjonali li bih, imbagħad, ikun eliġibbli għall-fondi u l-grants li għadni kemm speċifikajt.

L-ISPEAKER: L-Onor.

ROBERT CUTAJAR: Kif jaf is-Segretarju Parlamentari u kif jaf ukoll il-pajjiż kollu, bħalissa għadna qegħdin nibbenefikaw minn €1.2 biljun ta' fondi Ewropej li l-aħħar Amministrazzjoni Nazzjonalista mmexxija mill-Eks Prim Ministru Lawrence Gonzi rnexxiela ġġib għal pajjiżna.

F'dawn l-aħħar sigħat, fuq il-midja lokali segwejna li pajjiżna se jkun qed jitlef madwar €200 miljun mis-somma li konna ħadna fl-aħħar pakkett finanzjarju.

Jista' s-Segretarju Parlamentari jserrħilna rasna li hemm impenn sħiħ min-naħa tal-Gvern biex b'xi mod, dan it-tnaqqis drastiku ma jirriflettix ħażin fuq il-pajjiż?

L-ISPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari Aaron Farrugia.

AARON FARRUGIA: Ma nsib l-ebda diffikultà li nfaħħar il-ħidma li saret mill-Amministrazzjoni preċedenti biex inġibu pakkett ta' fondi mill-Unjoni Ewropea għal pajjiżna.

Però nispera li m'aħniex ngħidu li biex nibbenefikaw mill-istess livell ta' fondi, lesti li nieħdu l-ekonomija Maltija lejn dik li kienet fl-2012.

Qed nifhem li f'din il-Kamra kulħadd huwa komdu bil-livell tar-ritmu ekonomiku u bil-GDP li lħaqna f'pajjiżna, liema suċċess ovvjament iġib miegħu sfidi ġodda.

Fl-aħħar ġimgħa rajna li l-Kummissjoni Ewropea ppubblikat l-infiq totali li beħsiebha tagħmel bejn is-sena 2021 u s-sena 2027 u lbieraħ tkellimna wkoll dwar il-koeżjoni, fejn l-Unjoni Ewropea bdiet toħroġ is-sectorial items.

Fil-jiem li ġejjin, se nkunu qegħdin nidħlu fuq temi oħrajn, fosthom l-Erasmus Plus, il-Common Agricultural Policy u l-innovazzjoni.

Fid-dawl li l-ekonomija Maltija sejra tajjeb u li l-Unjoni Ewropea tal-lum mhijiex dik tas-sena 2012, wieħed jirrikonoxxi li issa huwa l-mument li bħala Gvern u bħala pajjiż, inkunu kawti.

Ejja niftakru li Brexit se tħalli vacuum ta' madwar €13 biljun fil-baġit tal-Unjoni Ewropea.

Ejja niftakru wkoll li hemm sfidi ġodda bħas-sigurtà, difiża u immigrazzjoni.

Kif diġà għedt, fil-jiem li ġejjin, se jkunu qed joħorġu sectorial items oħrajn li bihom se nkunu nafu, bejn wieħed u ieħor, x'se jieħu kull pajjiż.

Nifhmu wkoll li din hija deċiżjoni li teħtieġ il-kunsens tal-Parlament Ewropew, tal-Kunsill tal-Ministri u fuq kollox tal-Kunsill Ewropew li jrid japprova din id-deċiżjoni.

Għalhekk il-bidliet li se naraw fiż-żmien li ġej jitolbu għal kawtela biex ma nxekklux l-informazzjoni li ħierġa bħalissa.

Punt interessanti li ħareġ ilbieraħ u li ħabbarna wkoll bħala Gvern kien li l-Kummissjoni lesta tikkonsidra l-fatt li pajjiżna għadu fi transizzjoni, fejn se jespandi minn 75% għal 90% tal-GDP b'average li jitla' sa 100%.

Dan ifisser li hemm potenzjal kbir li Malta tibqa' f'dak li jissejjaħ perjodu ta' transizzjoni jiġifieri ma nsirux a more developed country kif kien jiġri li kieku kellna nibqgħu b'average ta' 90% tal-GDP.

Biss, il-fatt li l-Kummissjoni se twessa' dan il-bracket ifisser li pajjiżna kapaċi jibqa' pajjiż fi transizzjoni, li jfisser il-possibbiltà ta' aktar fondi Ewropej vis-à-vis dak li kieku nieħdu bħala a more developed country.

Fl-aħħar sigħat smajt kummenti, anke minn MEPs, li nifhem li huma ġenwini, però huwa importanti li bħala pajjiż nimbuttaw l-istess linja ta' konsolidazzjoni, jiġifieri li nfiehmu lill-Kummissjoni li bl-għaqal tal-Gvern u bil-fondi Ewropej, wasalna fejn ninsabu llum.

Kulħadd huwa kuntent u kburi bil-livell li lħaqna bħala pajjiż imma l-Kummissjoni trid tifhem li hemm bżonn nikkonsolidaw dan l-avvanz u mhux titlaqna u nerġgħu lura għall-ekonomija tal-2012!

Għalhekk hemm bżonn ta' konsolidazzjoni tal-fondi Ewropej.

L-għan tagħna huwa li nikkonvinċu li din hija a win-win situation!

Jekk nibqgħu fejn aħna, se ngawdu aħna u s-single market.

Jekk is-single market se jtejjeb, se jagħmel aktar tkabbir li minnu se jgawdu wkoll pajjiżi li huma net contributors, bħall-Ġermanja, l-Isvezja, il-Belġju u oħrajn.

Għalhekk huwa importanti li nifhmu li ċerti formulas li smajna bihom fl-aħħar sigħat jistgħu jkunu ġenwini imma mhux bilfors jagħtu l-aħjar pakkett ta' fondi għal pajjiżna.

Huwa f'dan il-kontest li nerġa' nappella biex bħala pajjiż, inkunu kawti.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

ROSIANNE CUTAJAR: Jista' s-Segretarju Parlamentari jgħidilna ftit aktar dwar il-Business Enhance Grants Scheme?

L-ISPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari Aaron Farrugia.

AARON FARRUGIA: Il-programm li semmiet l-Onor.

Interpellant, il-Business Enhance Grants Scheme, jinkludi sitt skemi biex ngħinu lill-SMEs ħalli jkomplu jikbru u jimirħu.

Jien kburi ngħid li fi żmien sena waħda biss, minn €30 miljun ta' fondi identifikati, diġà approvajna grants ta' madwar €9.2 miljun li bihom għenna xejn inqas minn 145 entità, liema entitajiet huma familji li l-għajxien dirett tagħhom ġej mix-xogħol, fejn ta' kuljum iqumu filgħodu biex jinvestu ħinhom u flushom ħalli jkabbru l-intrapriża jew l-entità li jmexxu.

Magħhom jaħdmu ammont ta' nies li għandhom familja wkoll.

Għalhekk, din l-għajnuna, li kif għedt, mhijiex ta' financial instruments imma cash grants, qed tmur direttament biex dawn l-entitajiet ikomplu jikbru u jimirħu.

L-ISPEAKER: L-Onor.

SIMON BUSUTTIL: Nixtieq infakkar li fl-2012, meta Malta kisbet pakkett ta' aktar minn €1 biljun, l-ekonomija Maltija kienet ferm aħjar milli kienet fl-2004, imma Malta xorta nnegozjat pakkett ferm akbar milli kellha qabel.

Minkejja dan, m'għandix dubju li l-Oppożizzjoni kollha se tagħti l-appoġġ sħiħ lill-Gvern biex jinnegozja l-aqwa pakkett finanzjarju possibbli għal Malta.

F'dan is-sens, nixtieq nistaqsi lis-Segretarju Parlamentari: X'inhu r-red line ta' Malta f'dawn in-negozjati?

Malta qiegħda tagħmel red line li bħala pajjiż, m'aħniex lesti li naċċettaw inqas minn dak li diġà għandna?

Wara kollox, il-Baġit tal-Unjoni Ewropea se jiżdied u mhux jonqos.

AARON FARRUGIA: Proprju għax dawn in-negozjati għadhom fil-bidu nett, ġew imħabbra biss it-top ceilings.

Bħalissa għadna qegħdin niddiskutu u għad iridu joħorġu ħafna affarijiet oħra.

Għalhekk ikun għaqli li l-informazzjoni toħroġ fil-mument opportun.

Niftakru li hawnhekk qegħdin nitkellmu dwar il-Baġit Ewropew għal Malta u għall-pajjiżi l-oħrajn għas-seba' snin ta' wara s-sena 2020.

L-għaqal jitlob li l-ewwel wieħed jara l-informazzjoni kollha - mhux nofsha – u mbagħad jasal għal ċerti konklużjonijiet.

Min-naħa l-oħra, l-argument li fl-2012 ġibna fondi aktar mis-sena 2004 ma tantx jikkonvinċi.

Infakkar lill-Onor.

Interpellant li fl-2007 issieħbu fl-Unjoni Ewropea l-Bulgarija u r-Rumanija u għalhekk kien hemm dak li jissejjaħ statistical effect li ġie kkoreġut fil-fondi li ngħataw lill-pajjiżi fl-2012, xi ħaġa li fl-2004 ma kienx hemm.

Infakkar ukoll li fl-2012 konna f'nofs kriżi finanzjarja internazzjonali, xi ħaġa li fl-2004 ma kienx hemm.

Għalhekk definittivament ma nistgħux nikkomparaw like with like.

Rigward ir-red lines, punt li huwa ċar huwa li bħala pajjiż m'aħniex naqblu li fir-rigward ta' livell ta' taxxa u tassazzjoni, ngħaddu aktar poteri lil Brussell.

Pereżempju, insemmi l-Common Consolidated Corporate Tax Base (CCCTB) li l-Ministru għall-Finanzi Edward Scicluna jitkellem dwarha kull darba li jkun Brussell.

Bħala pajjiż m'aħniex naqblu li n-national competence ta' pajjiżna fuq taxxa għandu jgħaddi għand Brussell, xi ħaġa li l-Kummissjoni qiegħda tevalwa.

Ovvjament hemm ukoll punti oħrajn li l-Kummissjoni qed titkellem dwarhom, fosthom pereżempju, il-kontribuzzjoni fuq non-recyclable plastic, xi ħaġa li rridu naraw eżattament fejn se naslu fuqha, biex imbagħad nieħdu deċiżjoni addattata.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Xi ħaġa li bħala pajjiż għadna lura fiha hija l-qasam ta' research and development.

Jista' s-Segretarju Parlamentari jgħid x'faċilitajiet hemm għal studenti u kumpaniji Maltin biex bħala pajjiż inkomplu ninvestu f'dan il-qasam tant importanti?

L-ISPEAKER: Is-Segretarju Parlamentari Aaron Farrugia.

AARON FARRUGIA: Xi ħaġa li ridna nikkoreġu f'dawn l-aħħar snin kienet li fuq naħa għandna fondi Ewropej li jmorru għall-SMEs u fuq in-naħa l-oħra hemm nuqqas ta' parteċipazzjoni ta' entitajiet privati Maltin f'dak li huwa research, development and innovation (RDI).

Għalhekk biex nolqtu ż-żewġ naħat b'ġebla waħda, identifikajna €20 miljun mill-European Regional Development Fund li marru speċifikament għal proġetti ta' RDI.

Pajjiżna identifika sitt setturi - hawn mhux qegħdin nitkellmu biss dwar SMEs - li huma l-ikbar entitajiet li hawn fil-pajjiż, b'uħud minnhom għandhom anke bażi barra minn Malta, kif ukoll fabbriki u entitajiet lokali.

Dawn is-sitt setturi jinkludu l-manifattura, is-saħħa, l-avjazzjoni, l-ICT, is-servizz marittimu u t-tourism product development, fejn entitajiet kbar f'Malta jistgħu jibbenefikaw minn proġetti, riċerka, innovazzjoni u żvilupp tas-servizz tagħhom għaż-żmien li ġej.

Kif għedt, għandna madwar €20 miljun ta' fondi mill-RDF li se jmorru għal dawn l-entitajiet.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti u nsejjaħ lill-Ministru għall-Finanzi.

TQEGĦID TA' KARTI

EDWARD SCICLUNA: Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar in-nefqa fuq konsulenza dwar public relations jew komunikazzjoni mid-dekasteru li għalih hu responsabbli l-Ministru għall-Finanzi, minn wara Marzu 2013, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 2395; u

Tabella li turi l-uffiċjali fid-dekasteru li għalih hu responsabbli l-Ministru għall-Finanzi maħtura bħala kummissjunarji biex jagħtu l-ġurament u għalxiex jingħata l-ġurament, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 5871.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

ALEX MUSCAT (President tal-Kumitat Permanenti dwar l-Ambjent u l-Ippjanar tal-Iżvilupp): Sur President, nirrapporta li fil-laqgħa tat-Tnejn, 28 ta' Mejju, 2018, il-Kumitat iddiskuta u qabel mal-pjan kif propost fil-Final Draft of the Partial Review of the Central Malta Local Plan (2006) – Magħtab Planning Strategy Area.

Hawnhekk il-Kumitat innota li l-isforz min-naħa tal-Awtorità tal-Ippjanar huwa wieħed tajjeb għax jipprova jikkombaċja għall-użu differenti li hemm fl-area tal-Magħtab billi jipproteġi l-ambjent, jillimita li jkompli b'xi mod jitnaqqar mill-agrikoltura u anke jsaħħaħ is-settur tar-raħħala u għaldaqstant jaqbel mal-pjan kif propost.

Il-Kumitat jirrakkomanda li jsiru l-istudji neċessarji kif suġġerit biex jiġi stabbilit jekk mil-lat tal-ippjanar huwiex feasible li Sqaq Ħabel Żwejra jinfetaħ kompletament biex jingħaqad ma' Triq ir-Ramla u b'hekk tinħoloq rotta alternattiva għal min irid jagħti servizz fl-area ddedikata lill-animal husbandry minflok dik li jgħaddu mit-toroq residenzjali.

Il-Kumitat qabel ukoll mal-pjan propost għall-Partial Local Plan Review of the Central Malta Local Plan – is-Sgħajtar Rationalization Site, sit fir-raħal tal-Mosta.

Hawnhekk il-Kumitat innota li din l-art daħlet fl-iskema tal-iżvilupp fir-rationalization exercise tal-2006.

Il-Kumitat laqa' b'sodisfazzjon l-element qawwi li hemm iddedikat għall-public open space, anke kif mitlub mill-istess Kunsill Lokali tal-Mosta.

Il-Kumitat ra li l-ippjanar tat-toroq huwa wieħed tajjeb u li joħloq continuity f'dak li għandu x'jaqsam mal-flow tat-traffiku u għaldaqstant qabel mal-pjan kif propost mill-Awtorità tal-Ippjanar.

Sur President, qed inqiegħed dawn ir-rakkmandazzjonijiet fuq il-Mejda tal-Kamra:

Final Draft of the Partial Review of the Central Malta Local Plan (2006) – Magħtab Planning Strategy Area maħruġ mill-Awtorità tal-Ippjanar f'Mejju 2017 u r-rakkomandazzjonijiet dwaru; u

Partial Local Plan Review of the Central Malta Local Plan (2006) –Rationalization Site at Is-Sgħajtar, Mosta – Public Consultation Document maħruġ mill-Awtorità tal-Ippjanar f'April 2018 u r-rakkmandazzjonijiet dwaru.

L-ISPEAKER: Grazzi.

PERMESS TAL-KAMRA

CARMELO ABELA (Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ): Sur President, nitlob il-permess sabiex qabel ma ngħaddu għall-Mozzjonijiet, il-Kamra tgħaddi għall-għaxar item tal-Ordnijiet tal-Ġurnata.

L-ISPEAKER: Hawn permess?

Il-permess ingħata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA

L-ATT DWAR POTERI LI JSIRU REGOLAMENTI FL-INTERESS NAZZJONALI

CARMELO ABELA (Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ): Sur President, nipproponi t-Tielet Qari tal-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Poteri li jsiru Regolamenti fl-Interess Nazzjonali.

L-ISPEAKER: Min jissekonda?

L-ISPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att li jemenda l-Att dwar poteri li jsiru Regolamenti fl-Interess Nazzjonali, Kap. 365 u biex jipprovdi għal ħwejjeġ anċillari jew konsegwenzjali għal dan" ikun moqri t-Tielet Darba.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri t-Tielet Darba u għadda.

MOZZJONIJIET

TAL-AWTORITÀ MALTIJA

TAL-ARTIJIET GĦAS-SENA 2018

L-ISPEAKER: Il-Ministru Ian Borg.

IAN BORG (Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali): Sur President, nipproponi:

Illi l-Kamra tapprova l-Estimi ta' Dħul u Nfiq tal-Awtorità Maltija tal-Artijiet għas-sena finanzjarja mill-1 ta' Jannar 2018 sal-31 ta' Diċembru 2018 skont l-Att dwar l-Awtorità tal-Artijiet, Kap. 563.

L-ISPEAKER: Min jissekonda?

CHRIS CARDONA (Ministru għall-Ekonomija, Investiment u Intrapriżi Żgħar): Nissekonda.

L-ISPEAKER: Ninforma lill-Kamra li d-diskussjoni fuq din il-mozzjoni għandha tieħu seduta waħda, bil-ħin jinqasam indaqs bejn il-kelliema tal-Gvern u l-kelliema tal-Oppożizzjoni, bl-introduzzjoni u l-winding up għan-naħa tal-Gvern.

CHRIS AGIUS (Segretarju Parlamentari għall-Ippjanar u s-Suq tal-Proprjetà): Sur President, għat-tieni darba qegħdin niddiskutu l-Estimi u r-Rapport Annwali tal-Awtorità tal-Artijiet li twaqqfet sena ilu permezz ta' żewġ liġijiet ġodda li biddlu totalment il-mod kif topera din l-Awtorità li sa ftit ilu kienet il-Lands Department.

Matul din is-sena wara li twaqqfet l-Awtorità għaddejna minn elezzjoni ġenerali.

Għalhekk wieħed għandu japprezza li x-xogħol kbir li sar mill-Awtorità ma kienx xogħol ta' sena sħiħa imma xogħol ta' ftit aktar minn seba' xhur.

Niftakru wkoll li l-istess Awtorità setgħet tibda taħdem bil-liġi l-ġdida minn April tas-sena l-oħra.

Nixtieq nibda d-diskors tiegħi billi pubblikament nirringrazzja lill-Eks Kap Eżekuttiv tal-Awtorità, is-Sur Carlo Mifsud, għax-xogħol kbir li għamel fejn matul dawn ix-xhur li serva bħala Kap Eżekuttiv, poġġa l-istrutturi f'posthom biex l-Awtorità reġgħet telqet timxi.

Illum is-Sur Mifsud qed iħejji biex titwaqqaf aġenzija oħra, hekk kif kien imwiegħed fil-Manifest Elettorali tal-Partit Laburista, li se tkun responsabbli mill-entitajiet li jmissu mal-qasam tal-kostruzzjoni, ċjoè l-BICC (Building Industry Consultative Council), il-BRO (Building Regulations Office), il-BRB (Board Regulations Board) u l-Bord tal-Bennejja.

Jien ċert li hekk kif is-Sur Mifsud kien strumentali biex l-Awtorità telqet fuq bażi soda hekk ukoll se jkun qed jagħmel fit-twaqqif ta' din l-aġenzija ġdida.

Nixtieq nirringrazzja wkoll liċ-Chairman, l-Imħallef Emeritu Lino Farrugia Sacco, għall-impenn kontinwu tiegħu biex ikollna awtorità mibnija fuq it-trasparenza, is-serjetà, l-effiċjenza u l-kontabilità.

Nirringrazzja wkoll lill-bord immexxi minnu għall-ħidma tant importanti li jwettqu ta' kuljum.

Ryan Callus kif ukoll lill-Onor.

Alex Muscat għall-ħidma tagħhom bħala Membri fil-Bord tal-Gvernaturi.

Nirringrazzja wkoll lill-ħaddiema kollha, kemm dawk ġodda kif ukoll dawk li ħadmu matul is-snin fil-Lands Authority.

Għal ħafna minnhom kien hemm mumenti mhux tant faċli u feliċi tul is-snin l-imgħoddija u għalhekk nirringrazzjahom talli komplew ħidmithom b'serjetà, minkejja d-diffikultajiet li għaddew minnhom.

Ċert li flimkien nistgħu nġibu lill-Awtorità tal-Artijiet taħdem b'aktar effiċjenza u trasparenza fi żmien qasir.

Naħseb li meta qegħdin nitkellmu dwar l-Awtorità tal-Artijiet, tajjeb li wieħed jgħid mnejn telqet l-Awtorità, sena u ftit xhur ilu, minn meta twaqqfet.

L-Awtorità riedet tibda taħdem bi proċeduri ġodda differenti għall-aħħar mill-mod li kien jintuża skont il-liġi l-antika.

Fl-istess ħin, kien hemm backlog kbir ta' files jistennew biex tittieħed deċiżjoni dwarhom.

Kienet drawwa li tagħmel talba lil-Lands Department, tirċievi acknowledgement, jgħaddu x-xhur jew is-snin u ma tirċievi xejn aktar.

Illum, din is-sistema nbidlet, kif se nkun qed nispjega.

Hemm madwar 8,000 file b'lura li, kif għedt, uħud minnhom imorru lura numru ta' snin.

Hemm każijiet ta' esproprju li saħansitra jmorru lura sas-snin sittin, jiġifieri qegħdin nitkellmu dwar aktar minn 50 sena ilu.

Barra minn hekk, it-talbiet baqgħu ġejjin u żdiedu meta ftit xhur ilu, ġiet imnedija website ġdida, fejn issa, skont il-liġi, kull applikazzjoni trid issir online.

Għalhekk nappella lil min xi darba kien għamel talba lil- Lands Deparment – illum l-Awtorità tal-Artijiet – biex imur online u jerġa' japplika.

Se nkun qed nitkellem fuq dan il-punt aktar 'il quddiem.

Sur President, saret bidla konsiderevoli biex illum, kull applikazzjoni tiġi acknowledged mill-ewwel u tmur direttament għand il-case officer responsabbli minn tali applikazzjoni.

Fil-fatt għandna case officers li huma responsabbli minn applikazzjonijiet differenti.

Ċert li hemm ħafna xi ntejbu fuq it-tajjeb li sar però konvint li ninsabu fit-triq it-tajba.

Skont kif titlob il-liġi llum, kull applikazzjoni trid tgħaddi minn taħt numru ta' jdejn, fejn wara li tiġi acknowledged, isir rapport tal-case officer, li jmur għand is-CEO għar-rakkmandazzjoni tiegħu, biex imbagħad titla' quddiem il-bord sabiex tittieħed id-deċiżjoni.

Dan huwa proċess trasparenti għall-aħħar fejn għal kull deċiżjoni li tittieħed ikun hemm deskrizzjoni dwar kif ittieħdet tali deċiżjoni.

Illum, qed tingħata wkoll l-opportunità li dak li jkun jista' jappella jekk id-deċiżjoni tkun marret kontra t-talba tiegħu.

Bidla oħra importanti kienet li kull trasferiment ta' proprjetà li taqbeż l-€400,000 issa jrid ikollu stima ta' tliet periti.

Għal dan il-għan, lejn l-aħħar tas-sena l-oħra, ħarġet sejħa għal dawk il-periti li jixtiequ jagħmlu xogħol ta' stimi għall-Awtorità.

Wara li għalqet din is-sejħa, sar seminar għal madwar 80 perit li applikaw, fejn ġie mfiehem lilhom il-proċess li jrid isir skont il-liġi l-ġdida, biex ikunu konformi ma' dak li tgħid il-liġi li daħlet fis-seħħ madwar sena ilu.

Għal dan is-seminar kien hemm attendenza tajba ħafna mill-periti li applikaw.

Is-seminar kien indirizzat minn Dr Robert Musumeci li tkellem dwar l-aspett legali tal-liġi l-ġdida, kif ukoll mill-periti Stephanie Cassar u Dennis Camilleri li tkellmu dwar kif iħaddmu l-valuations dwar il-lokalitajiet, fejn jinsabu u għal xiex se jintużaw il-valuations ta' proprjetajiet differenti.

Kif għedt aktar kmieni, lejn l-aħħar tas-sena li għaddiet, ġiet imnedija l-website il-ġdida, li hija website moderna għall-aħħar u minn fuqha wieħed irid japplika online.

Hemm numru kbir ta' formoli u fiż-żmien li ġej, se jkomplu jiżdiedu, meta l-Awtorità toħroġ skemi ġodda.

Bħalissa hemm 28 applikazzjoni għal talbiet differenti.

Sal-aħħar tas-sena, jiġifieri fuq perijodu ta' tliet xhur minn meta tnediet il-website, daħlu 430 applikazzjoni online u sa ftit tal-ġimgħat ilu, kienu daħlu aktar minn 1,400 applikazzjoni online.

Dan juri li meta tvara sistemi moderni, il-poplu mill-ewwel jirreaġixxi għalihom.

Dan huwa wkoll riżultat tal-progress li sar fl-Awtorità tal-Artijiet.

Kif diġà għedt, ilment kontinwu fir-rigward tal-Lands Department kien li kont tibgħat talba, tirċievi acknowledgement, jgħaddu s-snin u ma tisma' xejn aktar.

Illum, bis-sistema l-ġdida, din il-prattika spiċċat għaliex mhux biss tirċievi acknowledgement mill-ewwel, iżda x-xogħol jibda jinħadem mill-ewwel, fejn il-case officers jaħdmu fuq kull każ partikolari u jgħadduh għand is-CEO biex imbagħad, imur għad-deċiżjoni tal-bord.

Nittama li r-ritmu li qabdu l-impjegati tal-Awtorità tal-Artijiet matul dawn l-aħħar xhur, ikompli jiżdied biex inkunu nistgħu nagħtu servizz aqwa u aħjar lill-klijenti li jersqu lejn l-Awtorità.

Sur President, nixtieq nagħti ħarsa lejn ftit mix-xogħol li sar matul din is-sena, fejn nerġa' ngħid li ma nistgħux inqisuha bħala sena sħiħa, għaliex f'nofsha kien hemm elezzjoni ġenerali.

Il-bord inħatar f'April u għalhekk wieħed japprezza li qegħdin nitkellmu dwar perjodu ta' inqas minn sena.

Fejn tidħol il-ħidma tal-customer care officers, din is-sezzjoni ġiet imsaħħa u l-impjegati ġew mogħtija t-taħriġ kif għandhom jittrattaw mal-klijenti.

Fil-fatt ix-xogħol ta' din is-sezzjoni żdied mil-lejl għan-nhar, fejn il-customer care officers irċevew u rrispondew 8,430 email, iltaqgħu ma' 4,911-il klijent u rrispondew 3,520 telefonata.

Dan ifisser li l-Customer Care Office tal-Awtorità tal-Artijiet ittratta 16,800 każ.

Il-bord ipproċessa 1,317-il file sal-aħħar tas-sena.

Nerġa' ngħid li għalkemm qegħdin nitkellmu fuq estimi u rapport annwali ta' sena sħiħa, ix-xogħol imwettaq huwa ta' ftit aktar min-nofs is-sena.

Naħseb li wieħed japprezza li l-Awtorità tal-Artijiet tamministra wieħed mill-akbar assi li għandu pajjiżna.

Għalhekk huwa importanti li din l-istess Awtorità timxi, kif qed tagħmel, bi trasparenza u akkontabilità.

Tajjeb ngħid li sal-lum, l-Awtorità għadha tirċievi subvention ta' €6.5 miljun mingħand il-Gvern f'kull baġit biex tkun tista' topera.

L-Awtorità tingħata wkoll l-ammont ta' €10 miljun biex isir ħlas fuq esproprju kif ukoll €1 miljun biex isiru tiswijiet fuq proprjetajiet li huma amministrati mil-Lands Authority.

Matul din l-aħħar sena, l-Awtorità daħħlet l-ammont ta' €33.6 miljun minn kirjiet, ċnus, permessi kif ukoll minn xi bejgħ ta' proprjetà.

Nemmen li dan id-dħul jista' jikber ħafna aktar meta l-Awtorità tiġi aktar fuq saqajha għax tkun tista' tikkonċentra aktar fuq il-proprjetajiet li tamministra.

Sfida kbira li għandha quddiemha l-Awtorità fiż-żmien li ġej hija li jkollha informazzjoni dwar il-proprjetà tal-Gvern.

Naħseb li wieħed faċli jistaqsi: Kif jista' jkun li l-Gvern ma jafx xi proprjetà għandu?

Dan huwa proċess laborjuż u importanti, li diġà beda.

Qed inħarsu biex fuq perijodu ta' numru ta' snin ikollna database tal-proprjetajiet kollha li jiġu amministrati mil-Awtorità tal-Artijiet.

Ċert li dan il-proċess se jwassal biex niskopru kemm hu kbir dan l-ass ta' proprjetà u artijiet li għandu l-Gvern.

Sur President, se nagħti ftit figuri biex inkomplu napprezzaw kemm kien kbir ix-xogħol li twettaq matul din is-sena.

Fil-fatt ħarġu aktar min 70,000 invoice, saru aktar minn 72,000 transazzjoni, ħarġu 60,000 irċevuta u kważi 17,000 każ ġie ttrattat mill-Customer Care Office.

Tajjeb li wieħed isemmi wkoll li matul din l-istess sena, ġew riveduti 2,621 kirja residenzjali biex il-kirjiet reġgħu marru għal dawk li kienu f'Diċembru tas-sena 2012.

Din kienet wegħda tal-Baġit li ġiet imwettqa fejn l-Awtorità tal-Artijiet tat lura refunds ta' €239,000 u madwar €100,000 fi kreditu.

Ftit xhur ilu, jien u l-Ministru Ian Borg żorna lill-ħaddiema tal-Awtorità, fejn kellna l-okkażjoni li nduru l-irkejjen kollha tal-Berġa tal-Baviera fejn jaħdmu l-ħaddiema.

Hawnhekk irrid nirrimarka li l-Berġa tal-Baviera mhijiex l-aqwa post fejn jistgħu jaħdmu l-ħaddiema.

Naħseb li għaż-żmenijiet tal-lum il-ħaddiema jistħoqqilhom u jimmeritahom uffiċini moderni u komdi, għax fl-aħħar mill-aħħar, dan hu l-post fejn iqattgħu l-akbar parti tal-ġurnata tagħhom.

Jien dejjem emmint li jekk trid tieħu l-aqwa u l-aħjar tan-nies tiegħek, trid iżżommhom kuntenti u toħolqilhom l-aħjar ambjent possibbli mnejn jaħdmu.

Qed ngħid dan għax fil-Berġa tal-Baviera hemm partijiet konsiderevoli li għaż-żmenijiet tal-lum ma jistħoqqilhomx li jissejħu uffiċini.

Fost il-partijiet li żort, ġie ttimbrat f'moħħi post fejn jinżammu l-files, li aktar jixbah lil xi kantina jew shelter, u hemmhekk hemm numru ta' ħaddiema.

Naħseb li fiż-żmien li ġej trid tittieħed deċiżjoni dwar x'se jiġri mill-binja fejn illum topera l-Awtorità tal-Artijiet.

Għalkemm sar ħafna xogħol ta' titjib, anke infrastrutturali, l-Awtorità xorta waħda trid tara x'jista' jkompli jsir biex il-post ikun aħjar.

Fil-ġranet li ġejjin, se jibda xogħol fuq il-faċċata tal-Berġa tal-Baviera, liema proġett qed jitmexxa mill-GHRC u huwa ffinanzjat mill-fondi Ewropej.

Għalhekk, fiż-żmien li ġej, se jibda jitpoġġa scaffolding biex l-erba' kantunieri tal-Baviera jkunu jistgħu jingħataw dehra ġdida biex jerġa' jiġi apprezzat il-valur ta' ġmiel arkitettoniku li għandha din il-Berġa.

Nixtieq inkompli nitkellem fuq il-files li huma amministrati mill-Awtorità tal-Artijiet.

Kull min kellu x-xorti jżur fejn jinżammu dawn il-files, jaf li ħafna minnhom qed jinżammu f'postijiet li mhumiex ideali.

Barra minn hekk hemm files li jmorru lura ħafna snin.

Proprju għalhekk li l-Awtorità nediet proġett li kien ilu fuq l-ixkaffa għal ħafna snin, u li qed nittamaw li jitlesta fuq perjodu ta' sentejn jew tlieta.

Hawn qed nitkellmu fuq l-iscanning tal-files kollha li għandha l-Awtorità.

Tajjeb ngħidu li l-Awtorità għandha madwar 250,000 file li fihom hemm aktar minn 25 miljun dokument.

Lejn l-aħħar tas-sena l-oħra, bi ftehim mal-Maltapost kif ukoll mal-Jobsplus, inbeda proċess ta' digitalization tal-files kollha li għandha l-Awtorità.

Dan ix-xogħol beda min-nies li l-Maltapost għandha f'Għawdex u tajjeb ngħidu li mhu se jqum xejn lill-Awtorità għaliex huwa proġett iffinanzjat minn fondi Ewropej.

Ikun tajjeb li ngħid ukoll li numru ta' impjegati tal-Awtorità qegħdin jikkumplimentaw dan ix-xogħol ta' scanning billi jagħmlu xogħol in-house.

Dan wara li l-Awtorità investiet f'numru ta' overhead scanners biex tkun tista' tagħmel dan ix-xogħol.

Sa ftit tal-ġimgħat ilu kienu diġà ġew scanned 4,000 file.

Dan huwa ammont żgħir ħdejn l-ammont kbir ta' files li hemm, però bir-ritmu li nqabad, qed nittamaw li fiż-żmien li ġej dan il-proċess, li ilu jistenna li jinbeda għal numru ta' snin, ikun jista' jitlesta darba għal dejjem.

Kif għedt aktar qabel, matul dan il-proċess il-files iridu jgħaddu minn ħafna jdejn, biex fl-aħħar jgħaddu għand il-bord għad-deċiżjoni finali.

Minkejja li dan il-proċess huwa laborjuż, matul l-2017, kien hemm 36 laqgħa tal-bord.

Tajjeb ngħid ukoll li minħabba l-ammont kbir ta' xogħol, il-bord kien iddeċieda li jitwaqqfu numru ta' kumitati li quddiemhom jitilgħu każijiet differenti.

Tant hemm numru kbir ta' talbiet li żgur ma kienx se jkun possibbli li kull file, hu x'inhu u hu ta' liema applikazzjoni hu, jitla' quddiem bord wieħed.

Għalhekk dawn il-kumitati ddeċidew numru kbir ta' files għax jekk ikun hemm qbil bejn il-membri preżenti fil-kumitat, il-file jiġi approvat.

Dawn il-kumitati ltaqgħu 48 darba u tul dawn il-laqgħat iddiskutew 1,317-il file.

Kienu ppreżentati 3,200 board memo lill-bord, bl-akbar ammont ikun għal talbiet ta' no objection in principle u minnhom kien hemm 700 talba.

Rigward talbiet no objection in principle, b'mod partikolari għall-imwejjed u siġġijiet, tajjeb li wieħed ikun jaf li l-proċess jitlob li jkun hemm permessi minn entitajiet oħrajn, sabiex tali permess ikun jista' jingħata mill-Awtorità tal-Artijiet.

Wieħed għandu japplika mal-Awtorità tal-Ippjanar, ikollu l-permess tal-Awtorità tat-Turiżmu ta' Malta u tal-Awtorità għat-Trasport f'Malta biex finalment, l-Awtorità tal-Artijiet tkun tista' toħroġ encroachment ħalli l-ħwienet u n-negozji jagħmlu użu minn art tal-Gvern biex ipoġġu fuqha mwejjed u siġġijiet.

La qed nitkellem fuq encroachment ikun tajjeb li nsemmi l-liġi l-ġdida dwar il-billboards fejn issa l-entitajiet kollha involuti qed jaħdmu flimkien sabiex jinħarġu u jingħataw il-permessi.

Nixtieq ngħid ukoll li l-ammont ta' permessi għall-encroachment u l-billboards issa niżel għal 1,500 fis-sena.

Sur President, tkompla x-xogħol fuq l-applikazzjonijiet tal-ħwienet tal-Belt għal min applika sabiex ikollu tiġdid għal 45 sena.

Tajjeb ngħid li biex applikazzjoni titwassal għall-kuntratt finali, kien hemm ħafna xogħol li ried isir minn sezzjonijiet diversi tal-Awtorità.

Malli jingħalqu dawn l-applikazzjonijiet kollha, hemm il-ħsieb li l-Awtorità toħroġ skema simili għall-ħwienet kollha madwar Malta u Għawdex.

Ladarba semmejt l-iskema tal-ħwienet ikun tajjeb li nżid li matul din is-sena sar ħafna xogħol ta' preparazzjoni biex fiż-żmien li ġej joħorġu aktar skemi mill-istess Awtorità.

Ħarġet l-iskema ta' trasferiment tal-ħwienet permezz tal-goodwill u reġgħet ħarġet l-iskema tal-bejgħ tal-garaxxijiet li jinsabu f'housing estates, liema skema ġiet ippubblikata nhar il-Ġimgħa li għaddiet.

Din l-iskema reġgħet ħarġet mhux biss biex tikkoreġi xi anomalija li kien hemm, fejn ma setax isir il-kuntratt finali fl-ewwel skema u għalhekk kien hemm numru ta' kuntratti pendenti imma wkoll biex nagħtu ċans għal min jixtieq jerġa' japplika.

Tajjeb ngħid li min kien diġà applika m'għandux għalfejn japplika u l-każijiet ta' applikazzjonijiet pendenti diġà bdew jinħadmu mil-uffiċjali tal-Awtorità tal-Artijiet.

Nittama li l-istennija ta' numru ta' dawk li applikaw fl-2015 tispiċċa, biex imbagħad, it-tim ta' ħaddiema li l-Awtorità ddedikat għal din l-iskema, ikun jista' jikkonkludi bil-kuntratti.

Waslet biex toħroġ skema ta' proprjetà kummerċjali għal min jixtieq jirtira.

Hemm skema dwar tiġdid ta' ċens li skada jew li se jiskadi.

Hemm ukoll skemi dwar qbiela u trasferimenti.

Kif qed naraw, il-ħidma fl-Awtorità tal-Artijiet ma tispiċċa qatt, anzi tiżdied jum wara l-ieħor!

L-Awtorità tal-Artijiet reġgħet bdiet toħroġ it-tenders għad-dispożizzjoni ta' proprjetajiet li jkollha f'idejha, li joħorġu fuq il-website kif ukoll fil-ġurnali.

Inħoss li l-proċess ta' ħruġ ta' tenders għandu jingħata spinta qawwija sabiex fiż-żmien li ġej, proprjetajiet mitluba u li jinsabu vojta għax il-Gvern mhux qed jagħmel xi użu partikolari minnhom, għandhom jinħarġu b'offerta ta' tender.

Naħseb li mhuwiex sewwa li jkollok proprjetajiet magħluqa u abbandunati meta dawn l-assi jista' jkollhom potenzjal daqshekk qawwi.

Ħafna mix-xogħol delikat tal-Awtorità tal-Artijiet jeħtieġ nies imħarrġa.

Għal dan il-għan il-ħaddiema qed jingħataw taħriġ kontinwu biex ikunu jistgħu jaħdmu b'aktar ċertezza skont il-bidliet li seħħew bid-dħul tal-liġi l-ġdida.

Hawnhekk, għal darb'oħra, irrid nirringrazzja lill-ħaddiema l-antiki tal-Awtorità tal-Artijiet li qed jassistu lill-ħaddiema l-ġodda biex jifhmu l-proċessi differenti tal-liġi l-ġdida.

L-esperjenza ta' ħafna ħaddiema li qattgħu ħajjithom fil-Lands Department hija kruċjali għall-operat tal-Awtorità.

Unit importanti ieħor tal-Awtorità huwa l-unit legali, għax ħafna każi tal-Awtorità jirrikjedu li min jaħdem fuqhom, ikun jaf il-parti legali tal-liġi tal-Awtorità.

Matul is-sena li għaddiet, l-Awtorità tilfet is-servizzi ta' żewġ avukati li kellha in-house, imma llum is-sezzjoni legali tal-Awtorità għandha numru ta' avukati li flimkien ma' numru ta' avukati outsourced qed jagħmlu volum kbir ta' xogħol, bħal pereżempju ta' rikonoxximent u fidi fil-Qrati u fit-tribunali, liema xogħol jeħtieġ li jsir minn persuni legali.

Matul din is-sena, l-uffiċċju legali ħadem fuq 922 file fi proċessi differenti.

Nerġa' ntenni li meta qed ngħid sena, qed infisser perjodu ta' ftit aktar minn sitt xhur.

Problema kbira li tolqot lil ħafna nies u li nħabbat wiċċi magħha ta' sikwit hija dwar skemi li ħarġu matul is-snin mill-Awtorità tad-Djar sabiex dak li jkun jixtri r-residenza tiegħu u jsir sid ta' daru.

Dan huwa proċess fejn l-art tgħaddi mingħand l-Awtorità tal-Artijiet għal għand l-Awtorità tad-Djar.

Xi kultant, l-art tkun esproprijata, imma xi drabi, l-Awtorità tkun għadha ma ħallsitx lis-sid u allura l-Gvern ikun għadu ma sarx is-sid uffiċjali tal-art.

Matul dawn l-aħħar ġimgħat beda proċess fejn uffiċjali miż-żewġ Awtoritajiet tal-Housing u tal-Artijiet, qed jiltaqgħu biex isolvu l-ammont kbir ta' każi antiki li hemm, fejn hemm nies li għadhom qed jistennew biex jagħlqu l-konvenju u l-kuntratti, sabiex isir l-att finali.

Jien nifhem lil dawn in-nies għax ħafna minnhom illum kibru fl-età.

Dawn huma nies li għamlu akkwist ta' proprjetà għexieren ta' snin ilu u din il-ħidma bejn iż-żewġ awtoritajiet qed issir sabiex fl-aħħar numru ta' każi jkunu jistgħu jingħalqu.

Sezzjoni oħra li hija kruċjali għall-Awtorità hija l-Enforcement Unit.

Dan huwa xogħol li ħafna jippreferu li ma jagħmluhx għax mhuwiex xi xogħol faċli, però ċerti xogħlijiet xi ħadd irid jagħmilhom!

Għalhekk irrid niringrazzja lil dawn in-nies li jħabbtu wiċċhom ma' sitwazzjonijiet differenti.

Tajjeb ngħid li sa ftit taż-żmien ilu l-Enforcement Unit kellha biss tlieta min-nies imma llum dan il-unit ġie msaħħaħ bi 15-il ruħ.

Dawn il-ħaddiema jagħmlu xogħol varju ta' infurzar u spezzjonijiet fejn jaraw li l-artijiet u l-proprjetajiet li tgħaddi l-Awtorità tal-Artijiet qed isiru skont il-kirjiet mitluba.

Matul l-ewwel xhur ta' din is-sena l-uffiċjali tal-infurzar segwew ammont konsiderevoli ta' xogħol.

F'Jannar 2018 ittrattaw 158 każ, fi Frar 2018 ittrattaw 153 każ, f'Marzu 2018 ittrattaw 195 każ u f'April 2018 ittrattaw 173 każ.

Ħidma oħra li twettqet minn din il-unit kienet li nġabret informaazjoni dwar kull negozju f'Malta u Għawdex fir-rigward tal-imwejjed u s-siġġijiet.

L-ewwel biċċa xogħol tagħhom kienet li jinformaw lil min għandu din il-konċessjoni dwar dak li għandu permess għalih u mbagħad bdew jindirizzaw fejn kien hemm affarijiet li ma kenux regolari ħalli fejn hu possibbli, jirregolarizzawhom.

Issa li qed joqrob is-sajf għaddejja ħidma bejn l-Awtorità tal-Artijiet u l-Awtorità tat-Turiżmu ta' Malta ħalli jkunu jistgħu jilqgħu għall-ilmenti ġustifikati li jista' jkun hemm min-nies dwar is-sunbeds u d-deckchairs fuq il-bajjiet.

Għandna wkoll l-Uffiċċju Konġunt li qed jagħmel ħafna xogħol fuq proprjetà li kienet għaddiet għand il-Gvern permezz tal-ftehim bejn is-Santa Sede u l-Gvern ta' dak iż-żmien.

Hemmhekk ukoll, għad hemm ħafna xogħol xi jsir.

Ta' min jgħid li hemm xogħol li nbeda 30 sena ilu u għadu ma ġiex konkluż!

Ovvjament meta l-Gvern jagħmel rikonċiljazzjoni tal-affarijiet se jkun jista' jgħaddi d-differenza fil-valuri lis-Santa Sede.

Uffiċċju ieħor li nħoloq bil-ħolqien tal-liġi l-ġdida huwa l-uffiċċju taċ-chief audit officer.

Dan huwa uffiċċju importanti li jiskrutinizza kull transazzjoni tal-Awtorità li taqbeż il-€100,000.

Għall-ewwel darba, din is-sena, iċ-chief audit officer ippreżentat l-ewwel rapport liċ-chairperson u lill-bord tad-diretturi kif ukoll lis-Sedja u lil din il-Kamra.

Sur President, nagħlaq billi ngħid li din ma kenitx sena faċli għal kull min kien involut fil-bidliet li seħħew fl-Awtorità.

Kienet sena fejn kulħadd ried jaddatta ruħu għall-bidliet li ġabet magħha l-liġi l-ġdida.

Dan kien ifisser li jinbidlu l-prattiċi l-antiki li kulħadd kien imdorri bihom.

Illum, sena wara, ngħid grazzi għall-impenn ta' kulħadd għax ninsabu fit-triq it-tajba.

Dażgur li le!

Hemm ħafna aktar x'isir.

Naħseb li rridu ntejbu l-effiċjenza iżda konvint li bl-impenn li ntwera matul din l-aħħar sena u d-dedikazzjoni ta' dawk kolllha li għandhom x'jaqsmu mal-Awtoroità tal-Artijiet, fiż-żmien li ġej, se jkollna entità b'saħħitha, effiċjenti, trasparenti u kapaċi ssostni lilha nnifisiha billi tibda tiddependi biss fuq id-dħul tagħha.

Għal darb'oħra nixtieq nieħu l-okkażjoni biex nirringrazzja liċ-chairperson, lill-bord tal-gvernaturi kif ukoll lil-ħaddiema kollha tal-Awtorità tal-Artijiet.

Nirringrazzjak.

L-ISPEEAKER: Grazzi.

L-Onor.

MARTHESE PORTELLI: Sur President, l-ewwel nett, nibda billi nsellem lis-Segretarju Parlamentari Chris Agius għad-diskors li għadu kif għamel fejn elenka l-ħidma li saret mill-Awtorità kif ukoll ta ħjiel dwar kif l-Awtorità beħsiebha taħdem fix-xhur li ġejjin.

L-Awtorità tal-Artijiet hija importanti ħafna għal pajjiżna u għandha responsabilità kbira lejn il-poplu Malti u Għawdxi.

Din hija Awtorità ta' portata kbira.

Jekk wieħed jisma' x'kien qed jgħid is-Segretarju Parlamentari, mill-ewwel jifhem ir- responsabilitajiet kbar li għandha din l-Awtorità.

Din l-Awtorità għandha poter kbir u għalhekk trid tara li f'kull pass li tagħmel u f'kull deċiżjoni li tieħu, fl-ebda ħin ma jkun hemm abbuż tal-poter li għandha.

Din l-Awtorità, fost affarijiet oħrajn, tirregola l-artijiet pubbliċi, il-kirjiet u l-bejgħ tagħhom u anke x'jista' jsir fuq dawn l-artijiet.

Għalhekk nippretendi li din l-Awtorità timxi ma' kulħadd l-istess!

Ġieli kellna każijiet li ma jitwemmnux!

Pereżempju, xi ħadd għandu s-salt pans biex jieħu ħsiebhom, japplika biex ikun jista' jagħmel upgrading tal-post fejn iżomm l-apparat tiegħu u l-Awtorità toġġezzjona.

Sewwa għamlet jekk ħasset li kellha toġġezzjona!

Però mbagħad, jekk hemm kwestjonijiet dwar artijiet li huma ħafna akbar, trid timxi bl-istess mod.

Pereżempju, riċentement kellna l-każ dwar l-art fejn qabel kien hemm il-lukanda Fortina li deher quddiem il-bord tal-ippjanar.

Hemmhekk ukoll kien hemm ċerti issues mal-Awtorità.

Għalhekk jien nippretendi li kif fl-ewwel każ l-Awtorità kienet ċara u qalet le għax ma seta' jsir xejn, trid turi s-serjetà tagħha u snienha meta jkun hemm bżonn.

Wara kollox, l-Awtorità tal-Artijiet qiegħda hemmhekk biex tissalvagwarda l-interess tal-poplu Malti u Għawdxi u biex tara li ssir ġustizzja ma' kulħadd.

Qabel ngħaddi għax-xogħol tal-Awtorità tal-Artijiet bilfors se jkolli nirreferi għal artiklu li deher dalgħodu fil-ġurnal Malta Today li jitkellem dwar l-Awtorità.

F'dan l-artiklu naqraw li wara r-riżenja tas-CEO tal-Awtorità tal-Artijiet preċedenti, is-CEO il-ġdid se jkun is-Sur James Piscopo.

Il-ġurnal Malta Today tirrapporta u tgħid hekk:

Jien ma rrid innaqqas xejn mill-mertu tas-Sur James Piscopo però minn hawnhekk nappellalu li se jkollu responsabilità kbira fuqu jekk kemm-il darba jkun hu li jiġi magħżul biex jokkupa din il-kariga.

IAN BORG: Sinjura President, ma nafx jekk huwiex għaqli li nitkellem dwar dan il-punt waqt li qed tippresiedi din il-parti tas-seduta inti għax waqt li nixtieq nagħti l-informazzjoni lill-Onor.

Portelli, ma nistax ninjora l-fatt li inti, waranofsinhar, għamiltli tag fuq Twitter – kif għamlu wkoll l-Onor.

Portelli u l-Onor.

Callus – wara li ħadt b'vanġelu l-artiklu tal-ġurnal Malta Today.

Jien tajt garanzija lil dan il-Parlament li se nimxi mal-liġi.

Il-liġi, f'artiklu 15 ta' kapitlu 563, tispeċifika li l-Ministru jaħtar lill-Kap Eżekuttiv wara sejħa pubblika.

Is-sejħa pubblika se toħroġ nhar il-Ġimgħa u nħeġġeġ lil dawk kollha li jemmnu li għandhom il-kapaċitajiet għal din il-pożizzjoni, biex japplikaw.

Nixtieq ngħid ukoll li jekk inti tkun tissimpatizza mal-Partit Labursita jew ma tkunx Nazzjonalist, ma jeskludikx minn dak il-post.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Onor. Portelli, tista' tkompli bid-diskors tiegħek.

MARTHESE PORTELLI: Sinjura President, jien se nkompli fuq dak li għadu kif spjega l-Ministru Ian Borg.

Fil-fatt jekk tisma' eżattament x'għedt jien issib li jien qrajt it-titlu tal-ġurnal Malta Today jiġifieri naħseb li l-kritika tal-Ministru kienet indirizzata lejn dan il-ġurnal.

Jien għalaqt is-sentenza tiegħi billi għedt "jekk kemm-il darba jkun hu li jiġi magħżul biex jokkupa din il-kariga."

(Interruzzjonijiet) Jekk tippermettili, Onor. Ian Borg, jien għandi kull dritt li ngħid dak li naħseb.

S'issa għadni m'għedt xejn li mhuwiex korrett għax ikkwotajt sempliċement dak li qed tgħid il-Malta Today li hemm ċans kbir li jinħatar is-Sur James Piscopo f'din il-kariga.

(Interruzzjonijiet) Qed naqra x'qalet il-gazzetta Malta Today!

Aktar 'il quddiem fl-istess artiklu hemm ikkwotat li l-kelliem tal-Ministeru qal, u nerġa' nikkwota mill-Malta Today:

Nibda billi ngħid li s-CEO tal-Awtorità tal-Artijiet m'għandux ikun a yes man.

Is-CEO tal-Awtorità tal-Artijiet għandu jkun is-CEO tal-poplu u mhux is-CEO tal-Prim Ministru!

L-Awtorità għandha titmexxa mill-aħjar persuna li għandha l-kapaċitajiet li tirrikjedi din il-kariga.

Illum għandna konferma mill-Ministru Ian Borg li qed jistieden lil kull min jixtieq japplika, biex jagħmel dan.

Nittama li dan l-artiklu ma kienx intiż għal skop ulterjuri.

Qed ngħid dan għax sfortunatament dawn l-affarijiet rajniehom jiġru diġà.

Pereżempju, meta ħarġet l-RFP (Request for Proposal) għas-sit tal-ITS, li kien proġett li qajjem ħafna polemiki, b'kumbinazzjoni, dakinhar ma kien hawn l-ebda Malti jew barrani ieħor interessat f'dik l-RFP, ħlief wieħed!

Għalhekk nittama li meta tinħareġ din is-sejħa jkun hemm ħafna nies li japplikaw għax hawn ħafna Maltin u Għawdxin li huma kapaċi li jieħdu dan l-irwol.

Nerġa' ngħid li jien ma rrid inneħħi xejn mill-mertu tas-Sur James Piscopo, li nsellimlu minn hawnhekk, u ngħidlu li jekk jintgħażel hu, jalla jmexxi l-Awtorità fl-interess tal-poplu Malti u Għawdxi u mhux fl-interess ta' bniedem jew ieħor.

Nerġa' nirrepeti li s-CEO tal-Awtorità tal-Artijiet, bħal kwalunkwe CEO ieħor, irid ikun CEO tal-poplu u mhux CEO tal-Prim Ministru.

Sinjura President, bilfors kelli nqajjem dan il-punt għax jekk wieħed jara l-Manifest Elettorali tal-Partit Laburista tal-2013 - mhux tal-aħħar elezzjoni tal-2017, għax forsi f'sena ma kienx hemm żmien biżżejjed biex din il-proposta titwettaq – isib li fi proposta 19 kienu qalu li se jsiru hearings parlamentari għall-persuni li jkunu nominati biex imexxu funzjonijiet regolatorji u regolaturi bħall-Awtorità Maltija għar-Riżorsi, l-Awtorità Maltija tal-Komunikazzjoni u awtoritajiet oħrajn.

IAN BORG: Sinjura President, għandna Deputat fil-Kamra li lanqas taf li vvotajna fuq liġi li għaddejnieha minn din il-Kamra u bdejna nattwawha!

Fil-fatt ftit tal-ġimgħat ilu l-Prof.

Mamo nħatar Chairperson tal-MFSA bl-iskrutinju parlamentari, skont il-liġi li għaddejna f'din il-Kamra ftit tal-ġimgħat ilu.

Skużi, imma nafu x'aħna ngħidu?!

ID-DEPUTY SPEAKER: Onor. Portelli, tista' tkompli bid-diskors tiegħek.

MARTHESE PORTELLI: Sinjura President, l-appell tiegħi huwa wieħed: li quddiem l-iskrutinju parlamentari jrid jersaq kull min se jkun qiegħed imexxi awtorità regolatorja bħalma ġie mwiegħed fil-Manifest Elettorali tal-2013.

(Interruzzjonijiet) Din il-proposta ma tirreferix għaċ-chairpersons imma għas-CEOs għax il-Ministru jaf daqsi li huwa s-CEO li għandu l-poter eżekuttiv biex jieħu d-deċiżjonijiet dwar xi jsir.

(Interruzzjonijiet) Sinjura President, fil-każ nieqaf hawn u nagħti l-kelma lill-Ministru.

ID-DEPUTY SPEAKER: Onor. Portelli, kompli bid-diskors tiegħek.

Ħadd m'għandu l-kelma ħlief inti.

MARTHESE PORTELLI: Jekk verament se jintgħażel l-aħjar CEO, ma nistax nifhem għaliex għandu jkun hemm problema li jiġi għall-iskrutinju parlamentari, bħalma kien ġie mwiegħed fl-2013.

Il-messaġġ primarju tiegħi huwa li jilħaq min jilħaq fil-kariga ta' CEO tal-Awtorità tal-Artijiet, nawguralu u ngħidlu li bħala l-kelliema tal-Oppożizzjoni responsabbli mill-artijiet, se nkun qed nagħmel dmiri billi nissapportjah jew nikkritikah, fejn meħtieġ.

L-importanti huwa li min jintgħażel ikun CEO tal-poplu u mhux tal-Prim Ministru.

Nemmen li s-CEO għandu sfidi kbar quddiemu li se nkun qed nelenka xi wħud minnhom u se nagħti xi suġġerimenti żgħar ukoll.

Ħadt pjaċir ħafna nisma' lill-Onor.

Chris Agius jitkellem dwar l-esproprjazzjonijiet.

Hija realtà li l-esproprjazzjonijiet kienu jsiru, għadhom isiru u se jibqgħu jsiru.

Sal-lum, m'għandniex mekkaniżmu effettiv biex lil min titteħidlu proprjetà, jingħata l-kumpens xieraq, bi prezz ġust u fi żmien raġonevoli.

Din hija xi ħaġa li nemmen li għandha tiġi indirizzata minnufih.

Niftakar li fl-2015 kont għamilt mistoqsija parlamentari lill-Prim Ministru fejn kont tlabtu biex ipoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra lista tal-proprjetajiet jew artijiet li kienu jaqgħu taħt id-Dipartiment tal-Artijiet, illum l-Awtorità tal-Artijiet, li ġew esproprjati mill-1 ta' Marzu tal-2015 sad-data li fiha għamilt il-mistoqsija parlamentari, jiġifieri fuq perjodu ta' tliet xhur.

Dakinhar, fl-2015, il-Prim Ministru kien qalli li din l-informazzjoni tirrikjedi ħafna xogħol għax trid tinġabar lista tal-esproprjazzjonijiet li saru fi tliet xhur u li kien se jagħtini l-informazzjoni f'seduta oħra.

Illum ninsabu fl-2018, tliet snin wara u sal-lum din il-lista ta' esproprjazzjonijiet ta' tliet xhur għadha ma waslitx!

Għalhekk qed ngħid li hemm bżonn li l-Parlament – din mhijiex kwestjoni ta' Gvern jew Oppożizzjoni - jieħu din l-issue b'mod serju biex naraw li kull min kellu proprjetà li ġiet esproprjata, jingħata l-ħlas tagħha minnufih u mingħajr iżjed dewmien!

Naħseb li bħalissa huwa l-aħjar żmien biex dan il-Gvern jindirizza din is-sitwazzjoni.

(Interruzzjonijiet) Dan il-Gvern, kontinwament, jgħidilna li għandu surplus.

Jalla jkollu aktar surplus, ħalli dawn in-nies jitħallsu minnufih u l-problema tiġi indirizzata.

Kemm-il darba s-surplus jintuża b'mod tajjeb, jien, bħala Membru tal-Oppożizzjoni, inkun ferm kuntenta.

Mela l-ewwel punt li qed nagħmel huwa dwar l-esproprjazzjonijiet.

Nerġa' ngħid li nemmen li peress li l-Gvern kontinwament jgħidilna kemm il-pajjiż sejjer tajjeb, bħalissa huwa l-mument opportun li mingħajr iżjed dewmin, jiġu indirizzati l-issues fir-rigward tal-esproprijazzjonijiet.

It-tieni punt tiegħi jirrigwarda dawk il-ħafna familji li xtraw id-dar tagħhom mingħand il-Gvern u li sal-lum għadhom fuq konvenju.

M'iniex qed ngħid li din hija problema li ġabha dan il-Gvern għax din hija problema li ilha għaddejja minn sena għal oħra.

F'ħin minnhom, is-Segretarju Parlamentari Chris Agius aċċenna għal dawn in-nies li wħud minnhom jixtiequ li jbigħu l-proprjetà tagħhom imma qed isibu problemi kbar mal-bank għax minkejja li ħallsu s-somma kollha, dawn għadhom fuq konvenju.

Jidher li la l-Awtorità tad-Djar u lanqas l-Awtorità tal-Artijiet mhi qed toħroġ il-garanzija neċessarja li ġieli jitolbu l-banek.

Għalhekk ladarba l-Membri tan-naħa tal-Gvern dejjem jgħidulna li dan il-pajjiż għaddej minn surplus, naħseb li bħalissa huwa ż-żmien ideali li din is-sitwazzjoni tiġi indirizzata minnufih.

Din hija waħda mill-issues fejn jien lesta li nagħti l-kontribut tiegħi biex il-Gvern u l-Oppożizzjoni jaħdmu flimkien ħalli nsibu soluzzjoni darba għal dejjem dwarha.

It-tielet punt tiegħi huwa dwar il-kirjiet.

Illum hemm każijiet fejn qed ibati l-inkwilin u hemm każijiet oħrajn fejn qed ibati sid il-proprjetà.

Huwa importanti li ssir ġustizzja kemm mas-sidien kif ukoll mal-inkwilini.

Ejja ngħinu lil dawk li għandhom bżonnijiet soċjali u ma jifilħux iħallsu l-kirjiet eżorbitanti li qed jintalbu llum.

Nemmen li quddiem dawn ir-realtajiet soċjali m'għandux ikun l-individwu li għandu d-dar privata tiegħu li jsolvi l-problema imma għandu jkun il-Gvern li jidħol u joffri s-soluzzjonijiet.

Jekk m'aħniex se nagħmlu hekk se nkunu qegħdin noħolqu inġustizzji kbar u se nkunu qegħdin nirfsu fuq wieħed mid-drittijiet fundamentali tal-bniedem li huwa d-dritt għall-proprjetà.

Punt ieħor li rrid inqajjem huwa dwar storja li rajt illum fuq l-online portals dwar biċċa art ta' 5,000 metru kwadru f'Bulebel li ngħatat lill-KASCO Limited għal 65 sena.

S'issa, safejn naf jien, għadha ma ħarġet l-ebda ċaħda ta' din l-istorja u għalhekk se nitkellem fuqha.

Kieku l-istorja ġiet miċħuda, kont ngħid li mhijiex vera, però din l-istorja ħarġet dalgħodu u prattikament, għaxar sigħat wara, ħadd għadu ma ħareġ jiċħadha.

M'iniex se noqgħod nidħol fil-mertu jekk din l-art ħarġitx mingħand l-Awtorità tal-Artijiet jew mingħand il-Malta Enterprise.

Il-punt tiegħi huwa li hawnhekk qegħdin nitkellmu fuq art pubblika.

IAN BORG: Tista' l-Onor.

Portelli tikkwota l-portal minn fejn ħarġet din l-istorja?

ID-DEPUTY SPEAKER: Onor. Portelli, jekk jogħġbok, ikkwota minn fejn qrajt din l-istorja.

MARTHESE PORTELLI: Jien qrajt din l-istorja fuq il-portal ta' manueldelia.com.

L-issue hawnhekk hija dwar art pubblika.

In-naħa tal-Gvern qegħdin jidħku.

Mela fil-każ insemmi l-art tal-ITS li l-istorja dwarha ma ħarġitx fuq is-sit ta' manueldelia.com.

(Interruzzjonijiet)

ID-DEPUTY SPEAKER: Jekk jogħġbok, Onor. Ian Borg, m'hemmx interruzzjonijiet.

Tista' tkompli, Onor. Portelli.

MARTHESE PORTELLI: Hawnhekk qegħdin nitkellmu fuq art pubblika u jekk in-naħa tal-Gvern tiġi taqa' u tqum mill-art pubblika, jien ma nistax ngħid l-istess.

Illum f'dan l-artiklu ntqal li KASCO Limited li l-ultimate beneficiary tagħha huwa Keith Schembri li jaħdem fl-Uffiċċju tal-Prim Ministru, se tingħata 5,000 metru kwadru ta' art industrijali f'Bulebel.

Issa min hu fin-negozju jaf kemm hu diffiċli li ssib biċċa art industrijali.

Nemmen li kif jgħid il-Malti, kien hemm ħafna klieb għall-istess għadma!

Ma naħsibx li dik il-biċċa art industrijali riduha biss il-KASCO Limited.

Naħseb li dik il-biċċa art industrijali kienet tkun tajba għal ħafna oħrajn li huma wkoll involuti fis-settur tal-manifattura u allura hawnhekk nistaqsi: X'tip ta' evalwazzjoni qed issir meta wieħed jiġi biex jalloka l-artijiet?

Qed ikun hemm proċess ta' għażla trasparenti u ġust?

Qegħdin jiġu applikati l-prinċipji ta' good governance?

Nerġa' ngħid, li f'dan dan il-każ partikolari, m'iniex qed nidħol fil-mertu jekk l-art ħarġitx mill-Awtorità tal-Artijiet jew mill-Malta Enterprise.

Jibqa' l-fatt li ħarġet minn taħt dan il-Gvern!

Din l-Awtorità għandha ħafna artijiet taħt ir-responsabilità tagħha u għalhekk, minn hawnhekk, nappella lill-Ministru Ian Borg li naf li he means well u forsi ġieli jkun hemm affarijiet li jixtieq li jsiru aħjar: Agħmel dak li temmen li huwa tajjeb għax inti taf daqsi li l-art pubblika m'għandha qatt tintrema!

Fl-2015 kont għamilt numru ta' mistoqsijiet parlamentari.

Fost l-oħrajn, kont tlabt lill-Prim Ministru, peress li dak iż-żmien hu kien responsabbli mill-artijiet, biex ipoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra lista tal-proprjetajiet u l-artijiet kollha li jaqgħu taħt id-Dipartiment tal-Artijiet u li ġew mgħoddija lil terzi bi kwalunkwe titlu bejn l-1 ta' Marzu 2015 u s-16 ta' Ġunju 2015, jiġifieri għal tliet xhur sħaħ.

Għal min irid jiċċekkja l-mistoqsija parlamentari, din kienet iġġib in-numru 16976.

Dakinhar il-Prim Ministru qalli li din l-informazzjoni tirrikjedi ħafna xogħol u se tingħata f'seduta oħra.

Għaddew tliet snin u din il-lista għadha ma waslitx!

Jista' jkun li kollox miexi fuq ir-rubini u sewwa, però hemm barra, meta n-nies jaraw din il-mistoqsija se jistaqsu: X'għandu x'jaħbi l-Prim Ministru?

Għaliex ma jridx jippubblika din il-lista fil-Parlament?

Forsi għax f'din il-lista hemm xi każ simili, bħalma semmejt aktar qabel, tal-5,000 metru kwadru art f'Bulebel?

Forsi għax kieku ppubblika dik il-lista, kienu joħorġu każijiet oħrajn bħalma kellna ta' Strada Zekka jew l-art tal-ITS?

Illum qegħdin f'punt kritiku ħafna u għalhekk bdejt billi appellajt lis-CEO il-ġdid biex ikun CEO tan-nies; ħalli kull deċiżjoni li tittieħed tkun verament fl-interess tal-poplu Malti u Għawdxi.

Nemmen li l-Awtorità tal-Artijiet għandha r-responsabilità li tara li ma jsirx abbuż bl-artijiet tagħha, l-istess bħalma għandha wkoll l-Awtorità tal-Ippjanar.

Jien ma nistax nifhem kif ikollok biċċa art bħal dik tal-ITS, li għadha għaddejja taħt skrutinju mill-Uffiċċju tal-Awditur Ġenerali, li għadu ma nħarġilha l-ebda permess u li hawn diversi nies li qegħdin jgħidu x'jaraw ħażin f'dik l-applikazzjoni, imbagħad ikun hemm min itella' post fuq Facebook u jagħmel ben fatt li dan il-proġett se jiġi approvat, tant li jikteb li:

Kif jista' jkun li xi ħadd iħossu komdu li joħroġ b'dan il-post fuq Facebook, li se tarah mhux Malta biss imma d-dinja kollha, li jirrigwarda proġett li għadu taħt l-investigazzjoni tal-Awditur u għadu lanqas biss għadda mill-proċess tal-ippjanar!

Huwa hawnhekk fejn il-poplu Malti u Għawdxi jħares lejn il-Ministru għall-intervent tiegħu.

Lanqas qed ngħid lejn il-Prim Ministru, għax meta wieħed ikun irid ċerta serjetà, forsi llum aħjar iħares lejn il-Ministru!

L-appell tiegħi huwa dan: Ministru int għandek portafoll importanti ħafna li minnu jiddependi l-futur ta' Malta u Għawdex.

Kif diġà għedt, m'għandi l-ebda dubju mill-fatt li inti tixtieq li l-affarijiet isiru b'mod sewwa u għalhekk, minn hawnhekk, bħala Membru mill-Oppożizzjoni, inwiegħdek li se nagħtik l-appoġġ kollu li għandek bżonn, biex dak li qed isir ħażin, jieqaf u biex dak li jista' jsir aħjar, jitjieb.

L-aħħar punt li nixtieq nagħmel huwa dwar il-burokrazija.

Naħseb li llum kulħadd jammetti li fl-Awtorità tal-Artijiet għad hemm ħafna burokrazija.

Jekk verament irridu naqdu lill-poplu Malti u Għawdxi, din hija waħda mill-issues li rridu nindirizzaw.

Meta titkellem mal-pubbliku inġenerali kulħadd jgħidlek li għad hemm issues ta' burokrazija.

L-istess jgħidulek l-NGOs, l-assoċjazzjonijiet u l-għaqdiet.

Fuq nota pożittiva, għax jien inħobb ngħid mhux biss dak li jkun qed idejjaqni għax ikun ħażin, imma anke dak li hu tajjeb, ħadt pjaċir nisma' lill-Onor.

Chris Agius li flimkien mal-Ministru Ian Borg se jkunu qegħdin jaħdmu biex ikomplu jinvestu fis-sistema tal-IT.

Ladarba jkun hemm l-informazzjoni kollha online se jkun hemm proċess aktar trasparenti.

L-art pubblika mhijiex tal-Gvern!

L-art pubblika hija tal-poplu u għalhekk din għandha tkun aċċessibbli għal kulħadd il-ħin kollu, bil-kondizzjonijiet kollha li jkunu marbuta mal-art f'kull stadju, ikun li jkun.

Pereżempju, illum għandna sitwazzjoni reali li jekk xi ħadd għandu proprjetà u jixtieq il-proprjetà ta' maġenbu, isir jaf li hija tal-Awtorità tal-Artijiet u jitlob li dik toħroġ b'tender pubblika.

Xi ħadd li ma jafx kif jaħdem il-proċess, ma jagħmilx din il-biċċa xogħol.

Imbagħad għandek oħrajn, speċjalment ċerti spekulaturi, li jkunu għassa għall-artijiet tal-Gvern li jkunu tajbin għalihom, jitolbu li toħroġ tender u hekk isir!

Però mhux kulħadd huwa spekulatur u għalhekk nemmen li f'ġieħ it-trasparenza u s-serjetà, għandu jkun hemm sistema fejn il-proprjetà kollha tal-Gvern, bid-drittijiet, bir-responsabbiltajiet, bl-ipoteki kollha li jkun hemm u bil-kondizzjonijiet kollha, tkun aċċessibbli online għal kulħadd.

B'hekk ikun hemm it-trasparenza u l-Awtorità tkun verament tista' timxi 'l quddiem.

Sinjura President, jien se nagħlaq l-intervent tiegħi billi ngħid li nittama li l-Ministru jieħu d-diskors tiegħi bħala wieħed kostruttiv.

Kif għedt, dak li hu tajjeb, jien ngħidlu tajjeb, u dak li hu ħażin, ngħidlu ħażin.

Qed noffri wkoll l-għajnuna tiegħi fejn hu possibbli.

Nagħlaq b'dak li ftaħt bih, li s-CEO il-ġdid, ikun min ikun, għandu responsabilità kbira lejn il-poplu Malti u Għawdxi.

Għalhekk m'għandux ikun is-CEO tal-Prim Ministru imma għandu jkun is-CEO tal-poplu.

Ma jinteressanix minn liema kamp politiku se jkun ġej.

Li jinteressani biss hu li l-persuna li tingħażel tkun persuna li kapaċi tagħmel xogħolha sewwa, fl-interess tal-poplu Malti u Għawdxi.

Nirringrazzjak.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

RYAN CALLUS: Sinjura President, illum ninsabu bejn wieħed u ieħor, sena wara t-twaqqif tal-Awtorità tal-Artijiet.

Ejja niftakru li l-Awtorità ġiet fis-seħħ minħabba skandlu li riegħed lid-Dipartiment tal-Artijiet u nista' nitkellem fuq dan is-suġġett għax jien nirrappreżenta lill-Oppożizzjoni fuq il-Bord tal-Awtorità tal-Artijiet.

Jien se nibda billi nitkellem fuq ir-rapport annwali tal-Awtorità tal-Artijiet.

Irrid ngħid li dan ir-rapport ġie quddiem il-Bord tal-Awtorità tal-Artijiet ipprintjat u lest.

Issa, bħala membru tal-bord, jien kont nistenna li dan ir-rapport kellu jiġi għandi qabel ikun ipprintjat u lest.

Din hija xi ħaġa li urtatni għax f'din iċ-ċirkostanza rajt nuqqas ta' rispett.

Irrid ngħid li drabi oħrajn rajt rispett għall-kariga li nokkupa.

Però fir-rigward ta' dan ir-rapport ma kellix iċ-ċans li nesprimi l-ħsebijiet tiegħi ta' fejn naqbel u fejn le.

Għalhekk nasal biex ngħid li dan ir-rapport ma ġiex approvat mill-Bord tal-Awtorità tal-Artijiet!

Forsi l-Ministru ma jafx b'din il-ħaġa imma rrid nurih li l-affarijiet m'għandhomx isiru b'dan il-mod.

Naħseb ukoll li dan l-aġir juri pattern ta' kif qed isiru ċerti affarijiet fl-Awtorità, fejn jew isiru minn wara dahar il-bord jew isiru minn wara dahri!

Dak huwa l-ewwel punt li nixtieq nagħmel dwar dan ir-rapport annwali.

It-tieni punt huwa li jien ninsab informat li s-sistema tal-EMIS se tissaħħaħ b'units addizzjonali.

Għal min mhuwiex familjari mas-sistema tad-Dipartiment tal-Artijiet, l-EMIS hija sistema diġitali biex taċċessa file partikolari.

Hawn irrid infakkar kif il-predeċessur tal-Ministru qaltilna kemm-il darba li l-EMIS ma jiswa għalxejn!

Biss, illum, għandi l-konferma kemm dan mhuwiex minnu!

Il-politiku jiżbalja meta jipprova jiskarta dak kollu li sar minn ta' qablu għax ikun sar minn amministrazzjoni oħra.

Qed ngħid dan għax l-Onor.

Deborah Schembri kienet qalet li l-EMIS ma servietx l-iskop tagħha sal-punt li kważi m'għamlet xejn tajjeb f'dak li qabel kien id-Dipartiment tal-Artijiet.

Qed ngħid dan mhux biex niddefendi lil ta' qabli imma għax huwa korrett li ngħidu l-affarijiet kif inhuma.

Forsi l-EMIS ma kenitx perfetta imma l-fatt li kien hemm deċiżjoni tal-Kap Eżekuttiv li jiġu kkummissjonati units addizzjonali ta' software li jkunu kompatibbli mal-istess programming language tal-EMIS, sabiex l-EMIS ikollha aktar faċilitajiet, juri li din kienet sistema tajba.

Nittama li l-Kap Eżekuttiv li se jinħatar ikompli miexi fuq din id-deċiżjoni għax huwa importanti li dak li sar tajjeb, inżommuh u nkomplu nibnu fuqu.

Xi ħaġa oħra li jien assolutament ma qbiltx magħha hija proposta li tressqet quddiem il-bord biex jiġu tagged il-files.

Meta staqsejt għalfejn hemm bżonn dan qaluli biex wieħed ikun jaf fejn qiegħed file.

Din hija xi ħaġa tajba, għax waħda mill-affarijiet li l-Awditur Ġenerali kien innota fl-iskandlu Gaffarena kienet proprju li ma kienx hemm audit trail b'saħħtu biżżejjed biex wieħed jiddetermina għand min qiegħed il-file f'ħin partikolari.

L-iskop ta' dan il-proġett huwa tajjeb però b'dan il-proġett li kien mistenni li jiswa mijiet ta' eluf ta' ewro, it-tag se ssir fuq il-cover tal-file.

Għalhekk jien staqsejt: Jekk it-tag se ssir fuq il-cover tal-file u l-file ikun qiegħed għandi bħala ħaddiem, jekk jien nieħu karta minn dan il-file, xi prekawzjonijiet addizzjonali milli hemm illum se jagħti dan il-proġett meta l-unika miżura ta' sigurtà hija li tagħmel it-tag mal-file?

Fil-verità, jien nista' nieħu l-kontenut kollu tal-file, nitfgħu f'kexxun u nħalli t-tag fuq il-cover.

B'hekk se nkunu nafu fejn hu l-cover tal-file u mhux il-file!

Għalhekk ma kienx se jagħmel sens li nonfqu dawn il-mijiet ta' eluf ta' Ewro biex inkunu nafu fejn hu l-cover tal-file!

Ħaġa oħra li dejqitni kienet li mmorru hemmhekk bil-proposti lesti u jien, b'idi marbuta, irrid nieħu deċiżjoni biex naqbel ma' din il-proposta.

Biex inkun ġust u veritier mal-fatti rrid ngħid li kien hemm qbil bejn il-membri tal-bord li dan il-proġett m'għandux jimxi 'l quddiem.

Naħseb li kull min ikkonċepixxa dan il-proġett kellu jifhem li din hija miżura tad-daħk għax ma tagħti l-ebda sigurtà ta' fejn ikun qiegħed il-file, ħlief għall-cover tiegħu.

L-Onor.

Chris Agius tkellem fuq l-iscanning tal-files u qal li s'issa ġew scanned 4,000 file.

Dan huwa tajjeb però issa jeħtieġ li jkun hemm mod ta' kif naċċessaw il-files.

Dan ifisser li jekk qbadt file li fih 100 paġna u rrid infittex paġna partikolari, irrid bilfors nagħmilha b'mod fiżiku u mhux diġitali.

Qed nifhem li bħalisa qed isir scanning tal-100 paġna kollha f'daqqa, però għad m'hemmx dak il-kordinament bejn il-kontenut tal-file mas-sistema diġitali.

Nifhem li dan huwa proġett li għadu fl-infanzja tiegħu u nifhem li l-ħaddiema, li nsellmilhom minn hawnhekk, qed jagħmlu dak kollu li jistgħu.

Però issa, wara dan l-iscanning ta' kull paġna fil-files, irridu nimxu għall-pass li jmiss fejn nibdew naraw li dawn id-dokumenti diġitali jkunu marbuta ma' tags.

B'dan il-mod, meta wieħed ifittex l-isem tal-file, dan jitla' mill-ewwel.

L-istess jekk irrid ifittex, pereżempju, kull min kien sid ta' proprjetà partikolari jew kull min kellu titlu ta' din il-proprjetà.

Nifhem li hemm proċess li jrid isir.

Qed nagħmel dan il-kumment b'mod kostruttiv għax nemmen li dan għandu jkun il-pass li jmiss ta' dan il-proġett ta' diġitalizzazzjoni.

Niġi issa għall-ħaddiema tad-Dipartiment tal-Artijiet.

Tajjeb li l-Ministru jisma' x'se ngħid għax se nitkellem dwaru.

Jien għamilt żewġ mistoqsijiet parlamentari lill-Ministru li fihom staqsjetu jekk jistax jgħidli kemm daħħal ħaddiema mid-distrett tiegħu fl-Awtorità minn mindu laħaq Ministru.

Ir-risposta li ngħatajt kienet mhux lista tal-ħaddiema mid-distrett tiegħu imma lista tal-ħaddiema kollha li daħlu mal-Awtorità tal-Artijiet.

Huwa minnu li l-informazzjoni li tani kienet maqsuma distrett distrett imma l-lista hija tal-ħaddiema li hemm illum u mhux ta' dawk li daħlu minn meta hu sar Ministru.

Għalhekk kelli nerġa' nagħmel din il-mistoqsija għat-tieni darba, fejn il-Ministru mhux talli ma qallix minn fejn huma l-ħaddiema imma beda jitkellem fuq xogħol li qed tagħmel l-Awtorità!

(Interruzzjonijiet)

ID-DEPUTY SPEAKER: Ministru Borg, jekk jogħġbok, tinterrompix.

Onor. Callus, tista' tkompli bid-diskors tiegħek.

RYAN CALLUS: Sinjura President, kieku l-Ministru wieġeb il-mistoqsija tiegħi ma kontx se nqajjem dan il-punt illum.

Però jien, bħala deputat, l-unika saħħa li jagħtini dan il-Parlament hi li nqajjem dawn il-punti fid-diskors li nagħmel.

Naħseb li l-Membri ta' din in-naħa jafu bħali li ma jistax ikun li l-Oppożizzjoni tiġi ttrattata b'dan il-mod, fejn nagħmlu l-mistoqsijiet u qatt ma jiġu mwieġba.

(Onor. Membri: Hear, hear) Għalhekk jien m'għandix għażla oħra ħlief li niġi hawn u nħammar wiċċ il-Ministru!

Dan għaliex għamilt mistoqsija għal darba tnejn u bqajt mingħajr risposta.

Ma jistax ikun li niġi hawn qisni xi wieħed iblah, nittallab għall-informazzjoni meta huwa dritt sagrosant tiegħi bħala Membru elett mill-poplu li nitlob għal din l-informazzjoni.

Jien immur oltre minn hekk u ngħid li huwa dmir tal-Ministru li jwieġeb b'serjetà għax dawn mhumiex flus mill-but tal-Ministru jew tas-Segretarju Parlamentari imma huma flus mit-taxxi tal-poplu!

Dawn huma taxxi tagħna lkoll, biex nuża l-famuża frażi!

Ma jistax il-Ministru jipprova jqarraq u jagħti risposti li totalment ma jweġbux il-mistoqsijiet li nagħmlu.

Qed inqajjem dan il-punt fid-dibattitu tal-lum għax ma kellix għażla oħra.

Il-Ministru jagħtina l-verità u l-fatti, imbagħad in-nies jiġġudikaw fil-kwiet ta' darhom.

Però l-fatti jridu joħorġu!

L-Onor.

Chris Agius tkellem dwar il-binja tal-Baviera.

Kif nafu, kien hemm għajdut u jekk m'iniex sejjer żball, kien hemm anke l-ħsieb mill-predeċessur tal-Ministru Ian Borg, li l-Awtorità tal-Artijiet tiċċaqlaq mill-Berġa tal-Baviera.

S'hemmhekk, nifhimha, però għalija huwa inkonċepibbli li l-Awtorità tal-Artijiet toħroġ sejħa biex tikri mingħand il-privat.

Possibbli l-Awtorita tal-Artijiet se tikri mingħand il-privat biex topera l-uffiċini tagħha!

X'messaġġ qed nibagħtu meta l-Awtorità għandha tant proprjetajiet?

Mhux talli kien hemm il-ħsieb li jsir dan talli ħarġet sejħa biex il-Gvern jikri post mingħand il-privat fejn jista' jkun hemm l-uffiċini tal-Awtorità tal-Artijiet.

Għalija din il-ħaġa tistona ħafna!

Nistgħu niddiskutu li nużaw din il-Berġa tal-Baviera fis-sbuħija tagħha, mibnija mill-Kavallieri, għal skop aħjar, imma l-Awtorità tal-Artijiet m'għandhiex tibgħat il-messaġġ li biex topera l-uffiċini tagħha, trid tmur għand il-privat meta għandha dawn il-postijiet kollha!

Jekk xejn, din hija opportunità biex jekk hemm binjiet abbandunati, isir investiment ta' restawr fihom mill-vot allokat fil-baġit għall-Awtorità.

Kif għedt, din hija idea li diffiċli nifhimha!

Punt ieħor li rrid nagħmel u li diġà ssemma mill-Onor.

Marthese Portelli jirrigwarda t-tenders.

Meta niġu għat-tenders, jien noqgħod b'seba' għajnejn!

Tant hu hekk li l-Ministru jaf li kont jien stess li tlabt li t-tenders jiġu għad-diskussjoni tal-bord minflok jibqgħu quddiem it-tender committee li bħala bord, ma kellna x'naqsmu xejn miegħu.

Jien kont lest li nerfa' r-responsabbiltà ta' din.

Bħala membru tal-bord, ma stajtx nikkonċepixxi l-fatt li kien hemm kumitat fl-Awtorità, li l-bord ma kellu l-ebda setgħa fuqu u li dan il-kumitat seta' jiddeċiedi liema art toħroġ għall-bejgħ.

Minn hawn irrid nirringrazzja liċ-Chairman tal-bord, l-Imħallef Emeritu Lino Farrugia Sacco, li laqa' t-talba tiegħi dwar l-importanza li dejjem nimxu b'ekwità.

Dan ifisser li fir-rigward ta' min ikollu d-dritt għall-ewwel rifjut, ikun speċfikat taħt liema kondizzjonijiet jista' jieħu dan id-dritt.

Fil-fatt huwa tajjeb li l-bord għamel linji gwida dwar min għandu jingħata d-dritt tal-ewwel rifjut għax dan id-dritt huwa b'saħħtu ħafna.

Id-dritt tal-ewwel rifjut huwa meta toħroġ tender u inti tista' titlob dan id-dritt biex anke jekk ma tkunx offrejt l-ogħla offerta, tingħata d-dritt biex tqabbel l-ogħla offerta li jkun tefa' terza persuna.

Ir-regoli kif inti tista' tikkwalifika għal dan l-ewwel rifjut jistgħu jkunu, pereżempju, li inti għandek l-art ħdejn dik fejn ikun ħareġ it-tender jew inkella inti tkun qiegħed diġà fuq dik l-art però jkollok titlu li mhuwiex b'saħħtu u mbagħad joħroġ tender għal ċens meta inti jkollok titlu ta' kirja.

Huwa ferm importanti li jkollna t-trasparenza f'dawn l-affarijiet u għalhekk kif semmiet tajjeb l-Onor.

Portelli, għandu jkun hemm aktar pubbliċità ta' dawn it-tenders fuq il-website tal-Awtorità biex nimxu b'ekwità u trasparenza ma' kull min jixħet l-offerta tiegħu.

Sinjura President, issa se niġi għas-sejħa taċ-chief financial officer, għax din hija l-aktar ħaġa li qed tinkwetani bħalissa.

Fil-fatt qajjimt dan il-punt madwar ħames darbiet fil-bord.

Wara sena mit-twaqqif tal-Awtorità, din għadha mingħajr chief financial officer.

Ejja niftakru li hawn qegħdin nitkellmu fuq awtorità li tagħmel transazzjonijiet ta' miljuni fis-sena!

Għalhekk ma nistax nifhem kif l-Awtorità mliet il-postijiet kollha tal-ħaddiema vakanti tagħha però ċ-chief financial officer għadu nieqes.

Biex inkun leali mal-fatti, ħarġet sejħa fejn applikat persuna u wara xi ftit ġimgħat, irriżenjat.

(Interruzzjonijiet) Il-Ministru qed jgħidli li ħierġa sejħa oħra.

Naħseb li għaddew għaxar xhur minn mindu rriżenjat din il-persuna, kif jixhdu l-Minuti tal-bord!

Xi drabi, bdejt niddubita jekk dan hux qed isir b'intenzjoni għaliex ma jistax ikun li awtorità ta' din il-portata tagħmel dawn ix-xhur kollha mingħajr chief financial officer, meta għandna Gvern li wegħedna governanza tajba.

Għalhekk jien nappella lill-Ministru biex jieħu din il-kwestjoni f'idejh ħalli tittieħed azzjoni minnufih u mhux inkomplu ntawlu fuq kwestjoni ta' importanza kbira.

Saret ukoll l-għażla taċ-chief audit officer.

Hawn irrid infakkar li meta konna ddiskutejna din il-kariga, konna għedna li l-persuna li tintgħażel għandha tkun indipendenti mill-Awtorità, tant li fil-leġiżlatura li għaddiet konna għedna wkoll li għandha taqa' taħt l-Awditur Ġenerali.

Dik it-talba ma ntlaqgħetx!

Però, sopra corna bastonate, il-persuna li ntgħażlet hija politikament attiva.

Għalhekk jien ma kellix għażla oħra ħlief li nivvota kontra l-ħatra tagħha.

Dan għamiltu mhux għax għandi xi ħaġa kontra din il-persuna però jien qatt ma stajt inkun favur li l-awditur tal-Awtorità jkun ukoll sindku ta' lokalità f'isem partit politiku, li nzerta n-naħa tal-Gvern.

X'kumbinazzjoni!

Seta' kien sindku ta' kunsill lokali Nazzjonalista, għax xorta ma kontx naqbel!

Il-kariga ta' awditur ta' awtorità titlob ċerta indipendenza.

Ma jistax ikollna awditur li huwa involut politikament mal-Gvern tal-ġurnata u jimxi b'imparzjalità totali tagħha!

Nerġa' ngħid li seta' kien sindku ta' kunsill lokali Nazzjonalista, għax ma jistax ikun li din il-pożizzjoni tingħata lil persuna li hija politikament attiva.

Immaġinaw l-Awditur Ġenerali jkun involut fil-politika!

L-istess dan l-argument, l-awditur tal-Awtorità tal-Artijiet ma jistax ikun politikament attiv.

Kien għalhekk li jien ma stajtx nivvota favur din in-nomina, minħabba raġunijiet ta' nuqqas ta' imparzjalità.

Niġi issa biex nitkellem dwar l-għażla tas-CEO.

Aktar qabel smajt il-battibekk li kien hemm bejn il-Ministru u l-Onor.

Portelli, fejn il-Ministru staqsa lill-Onor.

Portelli jekk kenitx qed temmen l-istorja tal-Malta Today.

Il-Ministru qed jgħid li dik hija storja tal-Malta Today.

L-ISPEAKER: Ippermettili, Onor. Callus.

IAN BORG: Onor. Callus, ħu paċenzja, meta tikkwota lil Malta Today, ikkwotaha kif trid u twieġbek il-Malta Today, imma meta tikkwota lili, ikkwotani tajjeb.

Jien m'għedtx li l-istorja tal-Malta Today hija tajba jew ħażina.

Jien għedt li inti, waranofsinhar, mort tifraħ fuq Twitter, itteggjajtni u ħadt l-artiklu tal-Malta Today bħala vanġelu.

Jien qed ngħidlek li skont artiklu 15 kapitlu 563, il-Ministru jaħtar il-kap eżekuttiv wara sejħa pubblika.

Is-sejħa pubblika se toħroġ nhar il-Ġimgħa u nħeġġeġ lil kull min f'dan il-pajjiż iħoss li huwa kompetenti sabiex japplika għal din il-kariga.

Li nista' ngħid hu li l-istess ġurnal kellu artiklu l-ġimgħa l-oħra fejn semma persuna oħra għal din il-kariga u llum qed jagħti t-tieni isem.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Onor. Callus, tista' tkompli bid-diskors tiegħek.

RYAN CALLUS: Jien qed ngħid dan għaliex jidher li mhux il-Malta Today biss qed titkellem dwar din il-persuna imma fid-Dipartiment tal-Artijiet kulħadd qed jgħid li James Piscopo se jkun is-CEO.

Aktar minn hekk, fi Transport Malta kulħadd qed jgħid li James Piscopo se jitlaq l-Awtorità tal-Artijiet!

Ministru, il-qasba ma ċċaqċaqx għalxejn!

L-ISPEAKER: M'hemmx għalfejn ngħajtu u nagħmlu cross debates.

Kompli d-diskors tiegħek, Onor. Callus.

Jien ma neħodhiex bi kbira li jintgħażel James Piscopo għax din diġà ġrat mal-predeċessur tiegħu Carlo Mifsud, li nsellimlu minn hawnhekk għax ħdimt miegħu kemm ilni fuq dan il-bord.

Carlo Mifsud huwa mis-Siġġiewi bħali imma xorta kkritikajtu għax intgħażel mingħajr sejħa pubblika meta kien hemm nies aktar kompetenti minnu li ilhom jaħdmu fl-Awtorità tal-Artijiet għal għexieren ta' snin.

Hawnhekk nixtieq nagħti messaġġ lill-Ministru: Ministru, inti żagħżugħ bħali fil-politika u nemmen li tista' ġġib il-bidla.

Hemm nies fl-Awtorità tal-Artijiet li għandhom esperjenza sħiħa u għalhekk jien se nħeġġiġhom biex japplikaw għal din il-kariga.

Nispera li dawn il-messaġġi li se jinħatar James Piscopo mhumiex intiżi biex jibagħtu messaġġi ħalli naqtgħu qalb dawn in-nies b'esperjenza biex japplikaw, kif ġara fl-applikazzjoni ta' qabel.

Lill-Ministru ngħidlu li bħalissa hemm is-Sur Peter Mamo bħala acting CEO, li qiegħed fostna u nsellimlu minn hawnhekk, għax huwa persuna li għex ħajtu fid-Dipartiment tal-Artijiet u għandu esperjenza twila.

Bħalu hemm nies oħrajn li għandhom l-esperjenza u għalhekk nistieden lill-Ministru biex jagħti vot ta' fiduċja fil-ħaddiema tal-Awtorità tal-Artijiet li ilhom hemm is-snin billi jagħżel lil xi ħadd minnhom, jekk verament irid jurina li jemmen fir-riżorsi u fl-esperjenza tal-ħaddiema ta' din l-Awtorità.

Kif għedt, time will tell!

Jien illum se nagħti l-benefiċċju tad-dubju lill-Ministru.

Ejja ngħidu li l-istorja tal-Malta Today hija skorretta u l-paroli li kien hemm fiż-żewġ awtoritajiet huwa kollu fake news, time will tell jekk għandniex raġun jew le.

Bħalma jaf il-Ministru, jien naħdem ma' kull min jiġi nominat, però jekk il-Ministru jrid ir-rispett tal-ħaddiema tal-Awtorità tal-Artijiet għandu juri sinjal ta' fiduċja billi jagħżel wieħed minn dawk li għandhom esperjenza twila f'din l-Awtorità.

Niġi għal xi punti oħrajn.

L-Onor.

Chris Agius semma li l-Awtorità tilfet numru ta' avukati u hawn nistaqsi: Tilfet jew tant iddejqu bil-promozzjonijiet ta' oħrajn li telqu?

Ejja nagħmlu distinzjoni bejn it-tnejn!

F'punt minnhom, l-Awtorità tal-Artijiet spiċċat mingħajr avukat għax kellha xi tliet avukati li telqu kollha.

Għalhekk, għalkemm għandi rispett lejn l-Onor.

Agius, ma nistax naqbel miegħu meta jgħid li l-Awtorità tilfet lil dawn l-avukati għax fil-verità, dawn qatgħu qalbhom u telqu 'l hemm.

Jien tkellimt waħdi dwar dan il-punt fejn iddefendejt lill-ħaddiema għax in-naħa tal-Gvern baqgħet siekta.

Fl-Awtorità tal-Artijiet ingħataw promozzjonijiet lil persuni u nqabżu oħrajn li kellhom aktar esperjenza.

Huwa dan in-nuqqas ta' rispett li ġiegħel lill-ħaddiema jżarmaw u jitilqu mal-privat jew f'dipartiment ieħor.

Dan hu r-rispett li għandu jintwera lejn il-ħaddiema?

Hawn mhux qed nitkellmu fuq Nazzjonalisti jew Laburisti, imma qed nitkellmu fuq il-ħaddiema taċ-Ċivil.

Ma jistax ikun li xi ħadd minn barra jingħata promozzjoni għax huwa ħabib tal-Kap Eżekuttiv u ħaddiema ta' esperjenza jingħataw il-ġenb!

Jien ma nistax nibqa' kwiet quddiem dawn l-affarijiet għax inkun qed nonqos lil dawn il-ħaddiema li kull nhar ta' Ġimgħa, meta ngħaddi minn ħdejhom, għalkemm ma nitkellmux, ninduna li huma rrabjati b'dawn l-affarijiet li ġraw.

Minn hawn irrid insellem lill-ħaddiema, li speċjalment wara l-iskandlu ta' Gaffarena, spiċċaw imbeżżgħin jieħdu kull deċiżjoni.

Ejja niftakru li l-Awtorità kellha titwaqqaf minħabba dan l-iskandlu kbir li ġabha għarkobbtejha!

Kollox kien staġna fl-Awtorità tal-Artijiet minħabba dan l-iskandlu!

Il-ħaddiema bdew jibżgħu jieħdu deċiżjoni minħabba dak li ġara, u allura nsellmilhom tax-xogħol li qegħdin jagħmlu, anke fl-infanzja ta' din l-Awtorità l-ġdida.

Irrid nistaqsi wkoll meta ħierġa l-iskema tat-trasferiment tal-qbiela għall-bdiewa.

L-Oppożizzjoni m'għandhiex diffikultà li taqbel ma' din il-miżura għaliex kienet fil-programm elettorali ta' din in-naħa kif ukoll tan-naħa l-oħra.

Hawn qed nitkellmu biex it-trasferiment tal-qbiela ma jibqax isir biss b'mod vertikali imma jimxi bejn l-aħwa.

Qed nitkellmu wkoll dwar il-fatt li niftħu l-possibilità li nagħtu art agrikola lill-bdiewa żgħażagħ.

Fejn wasalna dwar dawn il-proposti?

Nixtieq li l-Ministru jaġġornana fuq dan il-punt għaliex din hija xi ħaġa li n-nies hemm barra qed jistaqsu dwarha.

Sur President, bħala rappreżentant tal-Oppożizzjoni rrid ngħid li kien hemm istanzi fejn jien ma qbiltx mal-bord.

Irrid nirrikonoxxi wkoll li ħafna drabi l-Imħallef Emeritu Lino Farrugia Sacco jaħdem biex ikun hemm deċiżjoni b'unanimità, kif għandu jkun, speċjalment fejn tidħol proprjetà pubblika.

Dan jista' jikkonfermah l-Onor.

Alex Muscat li huwa r-rappreżentant tal-Gvern fuq dan il-bord.

Inħoss ukoll li qed isir l-almu kollu biex jitnaqqas il-backlog li hemm, b'tali mod li jsir aċċettabbli.

L-Onor.

Chris Agius qal li qsar iż-żmien biex tirċievi korrispondenza lura meta tibgħat ittra lil din l-Awtorità.

L-affarijiet tjiebu xi ftit, però fadal ħafna x'intejbu għaliex jien għadni nisma' ilmenti ta' min jibgħat ittra u ma jingħatax risposta.

Kien hemm ċirkostanza fejn ħassejt li qegħdin ngħaġġlu żżejjed għaliex kull min qiegħed f'dan is-settur, bħan-nutara u l-avukati, jifhmu li the devil is in the detail.

Billi jiġi mazz kollu karti quddiemi li jridu jarawh tmienja min-nies ma jagħtinix konfort jekk ma narax kull karta.

Għalhekk kont tlabt li tingħata kopja tal-memo lill-membri tal-bord kollha, liema talba ġiet aċċettata miċ-Chairman tal-bord.

Nirrikonoxxi li dan kien pass fid-direzzjoni t-tajba li jżid it-trasparenza u jgħin lill-membri tal-bord biex jaslu għal deċiżjoni.

Sur President, l-aħħar punt li rrid nagħmel huwa dwar il-kwestjoni tal-espropriji.

Issemma li l-Awtorità għamlet dħul ta' €33 miljun f'sena minn dħul ta' kirjiet u ċnus, però fl-aħħar baġit, il-Gvern iddedika €6 miljun biss għall-espropriji.

Hawn se nerġa' nagħmel l-appell kif ilni nagħmel kull darba li nitkellem fuq l-Awtorità tal-Artijiet li €6 miljun mhumiex biżżejjed.

Ejja niftakru li hawn mhux qed nitkellem fuq l-espropriji tal-lum, imma qed nitkellem fuq espropriji li wħud minnhom saru aktar minn 30 sena ilu. €6 miljun hija qatra f'oċean!

Irrid ngħid ukoll li l-Awtorità tal-Artijiet hija żvantaġġata ħdejn awtoritajiet oħrajn għax tagħti l-artijiet lil kulħadd, fosthom lill-Ministeri, lill-Awtorità tad-Djar u lil Sport Malta, kif għandu jkun, però ma ddaħħal xejn tagħhom għaliex dan huwa trasferiment ta' art tal-Gvern minn Ministeru għal ieħor.

Barra minn hekk, kull dħul tal-Awtorità dejjem jgħaddi għand il-Ministeru tal-Finanzi.

Il-proposta li għamilna bħala Oppoiżizzjoni fil-manifest elettorali tal-elezzjoni li għaddiet kienet li d-dħul tal-Awtorità tal-Artijiet jibqa' għand l-Awtorità sakemm infiequ minn din il-pjaga li ilha magħna għexieren ta' snin.

Ngħid ukoll li l-Membri tan-naħa tal-Gvern għandhom iħossuhom aktar obbligati li jindirizzawha għax ħafna mill-artijiet ittieħdu taħt Gvernijiet Laburisti fi żmien meta l-Ministru kien jaħtaf l-art u jagħtiha lil min irid hu.

Sal-lum għad hemm nies li għadhom lanqas tħallsu tal-proprjetà li tteħditilhom!

Nifhem li l-Ministru Ian Borg mhuwiex responsabbli għal dan l-aġir li sar fil-passat però l-predeċessuri tiegħu għandhom responsabilità li jindirizzaw din il-kwestjoni.

Jien ngħid li ż-żewġ naħat tal-Kamra jridu jaħdmu biex din is-sitwazzjoni tiġi riżolta darba għal dejjem.

Però Gvern Laburista li wettaq dawn l-inġustizzji għandha tagħfsu qalbu u jżid l-allokazzjoni fil-baġit għall-espropriji kull sena.

Il-proposta tagħna fl-aħħar elezzjoni ġenerali kienet li d-dħul tal-Awtorità tal-Artijiet ma jgħaddix għand il-Ministru tal-Finanzi imma jibqa' għand l-Awtorità tal-Artijiet ħalli nkunu nistgħu naqtgħu d-djun li hemm man-nies, li wħud minnhom ħallewna u llum hemm il-werrieta tagħhom li għadha ma saritx ġustizzja magħhom.

Il-Gvern għadu jista' jadotta din il-proposta tagħna u nassigurawh li se jsib lill-Oppożizzjoni tappoġġjah.

Naf li fil-bord hemm ħafna nies li jaqblu miegħi dwar dan il-punt.

Wasalna f'sitwazzjoni fejn qed napprovaw ħlasijiet b'lura tal-espropriji u m'hemmx flus biex isiru dawn l-espropriji.

Hawn mhux qed nitkellem dwar l-espropriji t'issa imma dwar esproprji passati.

Bl-emenda li kien daħħal l-Eks Ministru Tonio Borg meta kien Ministru tal-Artijiet, il-Gvern tal-ġurnata llum irid iħallas tal-esproprji mill-ewwel.

Però, fir-rigward tal-espropriji li saru 25, 30 jew 35 sena ilu, mod ieħor, għax il-Gvern ma jridx iħallas lill-werrieta dak il-ħin stess.

Għalhekk nappella lill-Ministru biex jaħdem ħalli jikkonvinċi lill-Ministru tal-Finanzi u lill-Prim Ministru biex il-fondi tal-Awtorità tal-Artijiet jinżammu fl-Awtorità tal-Artijiet, almenu sal-mument li tkun saret ġustizzja ma' dawn in-nies li ilhom jistennew żmien twil.

Ħalli mbagħad meta jitħallsu dawn in-nies, il-flus jerġgħu jibdew imorru għand il-Ministru għall-Finanzi.

Però ma jistax ikun li din l-Awtorità qiegħda tispiċċa bla flus biex inħallsu dawn l-esproprji li saru tant snin ilu.

Naf li hemm ukoll membri tal-Gvern li jaqblu ma' din il-proposta u naf ukoll li mhijiex faċli, però naf żgur li ma nistgħux intawlu aktar biex nindirizzaw din is-sitwazzjoni, għax kull ġurnata itwal, hija ġurnata fejn tkompli ssir inġustizzja ma' dawn in-nies.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

ALEX MUSCAT: Sur President, se nkun onest li ninsab ftit sorpriż dwar dak li smajt illum, għax bil-mod kif tkellmu l-Membri tal-Oppożizzjoni, donnu li l-Awtorità tal-Artijiet li kif nafu, għadha fl-infanzja tagħha, m'għamlet xejn f'din l-aħħar sena.

Donnu li l-ħaddiema fl-Awtorità tal-Artijiet jagħmlu xi ġurnata b'idejhom fuq żaqqhom, jiċċassaw lejn is-saqaf u ma jagħmlu xejn!

Jekk l-Oppożizzjoni qed tipprova tagħti din l-impressjoni lill-poplu hemm barra, naħseb li qed tkun inġusta ħafna u żleali lejn dawk il-ħaddiema, li ħafna minnhom ilhom snin twal jaħdmu f'din l-entità u għaddew anke mir-riforma li saret fl-aħħar sena.

Mhuwiex ġust li b'xi mod, nipprovaw nitfgħu dell ikrah fuq dawn il-ħaddiema li ta' kuljum jagħmlu l-almu tagħhom biex jamministraw bl-aqwa mod possibbli l-art pubblika, li hija tal-poplu Malti u Għawdxi kollu.

Sur President, jien irrid nuri d-dispjaċir tiegħi li x-shadow minister tad-Dipartiment tal-Artijiet ma tafx l-affarijiet bażiċi.

L-Onor.

Portelli ġiet titkellem fuq art li allegatament jista' jkun li ngħatat mill-MIP, liema art m'għandha x'taqsam xejn mal-Awtorità tal-Artijiet.

L-Onor.

Portelli qed tiżgwida lil din il-Kamra u lill-poplu hemm barra.

L-ISPEAKER: Ippermettili, Onor. Muscat.

L-Onor.

MARTHESE PORTELLI: L-Onor.

Muscat jidher li ma semax sewwa x'kont qed ngħid jien.

Dan għaliex jien mill-ewwel ġibt il-paragun tal-art ta' Bulebel, għaliex din hija art pubblika, bħal art pubblika oħra li qiegħda taħt l-Awtorità tal-Artijiet.

Għalija kull art pubblika li tiġi amministrata mill-Malta Enterprise jew mill-Awtorità tal-Artijiet dejjem għandha tiġi amministrata b'mod tajjeb.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Onor. Muscat, kompli bid-diskors tiegħek.

ALEX MUSCAT: Jidher ċar u kellna konferma oħra li sfortunatament ix-shadow minister tal-Oppożizzjoni mhijiex qed tifhem l-affarijiet bażiċi ta' kif taħdem l-Awtorità tal-Artijiet u kif taħdem l-MIP.

(Interruzzjonijiet)

L-ISPEAKER: Onor. Muscat, ippermettili ħalli nara x'inhu l-point of order, għax jekk dan mhuwiex point of order, m'għandniex noqogħdu naħlu ħin.

L-Onor.

MARTHESE PORTELLI: Jien naf eżattament kif taħdem l-Awtorità tal-Artijiet u għalhekk mill-ewwel għamilt distinzjoni bejn l-Awtorità tal-Artijiet, l-MIP u l-Malta Enterprise.

Naħseb li l-Onor.

Muscat ma jafx u mhux jien!

Onor. Muscat, tista' tkompli bid-diskors tiegħek.

ALEX MUSCAT: Sur President, jidher ċar li l-Onor.

Portelli mhux qed tieħu pjaċir tisma' dan id-diskors.

Il-fatt li quddiem il-poplu l-Onor.

Portelli nqabdet fuq sieq waħda, ovvjament, qed iġegħelha tħossha skomda u nifhimha, għax kieku jien f'lokha, jiddispjaċini wkoll.

(Interruzzjonijiet)

L-ISPEAKER: Onor. Muscat, ippermettili, se nieħu pożizzjoni mill-ewwel.

L-Onor.

MARTHESE PORTELLI: L-Onor.

Muscat qiegħed jgħid li jien qed niżgwida lill-Kamra.

Le, m'iniex qed niżgwida lill-Kamra għaliex jien spjegajt eżattament x'jaqa' taħt l-Awtorità tal-Artijiet, taħt l-MIP u taħt il-Malta Enterprise.

Naf sew kif joperaw l-affarijiet.

L-ISPEAKER: Kollox sew!

Fir-rigward tal-iżgwidar tal-Kamra, nagħti pożizzjoni jekk ikun hemm il-każ.

ALEX MUSCAT: Sur President, għal darb' oħra, dan ma kienx point of order.

Se nkompli bid-diskors u nispera li l-Onor.

Portelli li jien qgħadt nismagħha u ma waqqafthiex minkejja l-affarijiet żbaljati li qalet, ma terġax twaqqafni.

Jien qgħadt nisma' bil-kwiet u ħallejtha tgħaffeġ u tgħid affarijiet li kienu lil hinn mill-fatti.

Issa, jekk jogħġobha, tisma' lili bir-rispett kif għamilt jien lejha.

Kif diġà ssemma, l-Awtorità tal-Artijiet ilha mwaqqfa sena.

Però l-istorja wara d-Dipartiment tal-Artijiet hija ħafna itwal minn hekk għax dan id-Dipartiment ilu jeżisti għal ħafna snin.

Bla dubju, hemm persuni li ilhom jaħdmu f'din l-entità għal ħafna snin u għandhom esperjenza kbira.

Però din l-Awtorità tal-Artijiet għadha fl-infanzja, bħal tarbija li telqet timxi.

Matul ix-xhur li għaddew, din l-Awtorità ma qagħditx iddoqq ħafna trombi dwar il-ħidma tagħha u se nkun onest, li dan it-tip ta' approach jogħġobni.

Meta tisma' dak li kellu xi jgħid is-Segretarju Parlamentari Chris Agius li huwa responsabbli b'mod dirett minn din l-Awtorità, tinduna li n-numri huma pożittivi.

Fi żmien sena minn kemm ilha mwaqqfa din l-Awtorità, sar ħafna xogħol.

Insemmi fost l-oħrajn, ir-rapport li tressaq quddiem din il-Kamra għas-sena li għaddiet, li jkopri prattikament, nofs sena.

Jekk wieħed jara x'kienet kapaċi tagħmel l-Awtorità f'dawn il-ftit xhur, minkejja li l-Awtorità għadha qed tifforma u tirriforma ruħha, jidher ċar li l-Awtorità qabdet miexja fit-triq it-tajba.

Sar achievement importanti u jien kont nippretendi li l-Oppożizzjoni, li qalulna li se jkunu kostruttivi, se jirrikonoxxu dan ix-xogħol.

Però, ħlief tgħajjir, kritika u ineżattezzi ma smajniex!

Jien kont nippretendi li l-Oppożizzjoni tirrikonoxxi dak li sar tajjeb u ssemmi punti fejn l-affarijiet jistgħu jsiru aħjar.

Biss, ma smajtx suġġeriment wieħed min-naħa tal-Oppożizzjoni fir-rigward tal-Awtorità tal-Artijiet.

Sur President, matul din is-sena, l-applikazzjonijiet kollha li wieħed ikollu bżonn jagħmel mal-Awtorità tal-Artijiet qed isiru b'mod diġitali, b'mod online.

Meta bniedem ikollu bżonn japplika għal xi ħaġa mal-Awtorità tal-Artijiet, illum, dawn l-applikazzjonijiet issibhom kollha aċċessibli online.

Dan huwa pass li awtoritajiet oħrajn li għandhom ħafna aktar snin ta' esperjenza wara daharhom, s'issa, għadhom ma waslux għalih.

F'temp ta' sena, l-Awtorità tal-Artijiet kienet kapaċi tagħmel pass importanti ħafna 'l quddiem, fejn mhux biss qed tħaffef il-ħajja ta' kull min irid japplika għal xi ħaġa magħha iżda wkoll qed iżżid l-effiċjenza u t-trasparenza fi ħdanha.

Punt li kont nippretendi li se ssemmi l-Oppożizzjoni, li minkejja li biddlet il-Kap, xorta baqgħet negattiva, hija t-trasparenza li llum għandna fl-Awtorità tal-Artijiet.

L-Onor.

Ryan Callus, bħala membru fi ħdan il-bord tal-Awtorità, jaf li f'dawn ix-xhur li ilna nservu fi ħdan l-Awtorità, żdiedet it-trasparenza.

Bħala membri tal-bord għandna d-dritt naraw kull file fejn inħossu li għandu jkun hemm skrutinju, qabel ma dan jiġi approvat.

Kif jista' jikkonferma l-Onor.

Callus, qatt ma ngħatajna xi rifjut milli naraw xi file, ikun xi jkun il-każ.

L-Onor.

Callus semma li ħafna drabi jkollna qbil però fil-verità aħna nimxu bi qbil fil-maġġoranza assoluta tal-każijiet.

Qed ngħid dan biex inkunu ġusti man-nies li qed isegwuna u ma nagħtux l-impressjoni li fi ħdan l-Awtorità qed nimxu qisna xi kelb u qattus.

Fir-realtà ħafna drabi qed naħdmu b'kollaborazzjoni tajba bejnietna fejn qed isir sforz mill-ħaddiema biex naqtgħu l-backlog li hemm u nimxu 'l quddiem.

Jien ngħid bla tlaqliq li l-Awtorità tal-Artijiet li għandha r-responsabblità tal-art pubblika kollha għad għandha sfidi kbar quddiemha u għad għandha ħafna xogħol x'tagħmel.

Ejja niftakru wkoll li hemm ħafna xogħol b'lura għax uħud mill-files ilhom pendenti mis-snin sittin!

Li hu żgur hu li bil-liġi l-ġdida li ilha fis-seħħ ftit aktar minn sena, it-trasparenza fl-Awtorità żdiedet b'mod qawwi.

Il-poplu li qiegħed isegwina jista' jserraħ moħħu minn dan, anke għall-fatt li l-partiti politiċi, permezz tar-rappreżentant tal-Kap tal-Oppożizzjoni u tal-Prim Ministru, qed jagħmlu l-iskrutinju kollu neċessarju biex nassiguraw li d-deċiżjonijiet li jittieħdu fi ħdan l-Awtorità jsiru b'mod ġust, leali u trasparenti lejn iċ-ċittadini Maltin.

Jien ġibt ftit figuri dwar id-deċiżjonijiet li qed jieħdu s-sub committees tal-istess bord.

Fl-ewwel ħames xhur ta' din is-sena diġà nqabeż l-ammont ta' files li ġew ipproċessati matul is-sena li għaddiet.

Jidher li aktar mhu qed jgħaddi żmien, l-Awtorità qiegħda tipperfezzjona aktar l-operat tagħha u tingrana.

Għalhekk, jekk nibqgħu sejrin hekk, l-Awtorità se tkompli żżid fl-effiċjenza tagħha, anke biex taqta' l-backlog li hemm.

Għandna naraw kif inkomplu nsibu sistemi interni sabiex ta' kuljum, inkomplu nieħdu aktar deċiżjonijiet u nipproċessaw aktar każijiet u files ħalli nkomplu naqdu l-poplu kollu b'mod ġenerali.

Minkejja l-baraxx ta' kritika li kien hemm min-naħa tal-Oppożizzjoni, irrid nieħu l-opportunità li qabelxejn ngħid grazzi lill-ħaddiema kollha ta' din l-Awtorità għax-xogħol tagħhom.

Finalment dawn huma n-nies li qed jamministraw il-proprjetà pubblika.

Ma naħsibx li huwa ġust li niġu hawn u b'xi mod nipprovaw nagħtu l-impressjoni li dawn in-nies mhu qed jagħmlu xejn.

Insellem anke lill-Eks CEO Carlo Mifsud li rriżenja ftit tal-ġranet ilu, li flimkien maċ-chairman attwali kien strumentali sabiex twaqqfet l-Awtorità u għaddejja ħidma tajba.

Nawguralu għall-ħidma l-ġdida li se jmur għaliha.

Nixtieq insellem ukoll lill-acting CEO Peter Mamo li għandu esperjenza kbira fl-amministrazzjoni tad-Dipartiment tal-Artijiet għax kif nafu huwa Eks Kummissarju tal-Artijiet.

Huwa tajjeb li wieħed jirrikonoxxi din l-esperjenza u ma nipprovawx nibagħtu messaġġ li dik l-esperjenza ma tiswa xejn.

Anzi, naħseb li l-għażla li għamel il-bord tal-gvernaturi meta ħatar persuna ta' tant esperjenza kienet deċiżjoni tajba ħafna.

Insellem ukoll liċ-Chairperson attwali l-Imħallef Emeritu Lino Farrugia Sacco li kif qal tajjeb l-Onor.

Callus, fil-maġġoranza assoluta tal-każijiet, jara li l-gvernaturi kollha jaslu għal deċiżjonijiet fuq kull każ b'mod unanimu.

Huwa importanti li l-poplu hemm barra jkun jaf kif qed titħaddem l-Awtorità.

Tajjeb li nkunu kritiċi u jien nilqa' l-kritika kostruttiva li ssir, imma ejja nkunu ġusti max-xogħol li qiegħed isir.

Pereżempju, hawnhekk nista' nsemmi l-policies li addottajna matul dawn l-ewwel xhur ta' din l-Awtorità, fosthom il-policy dwar id-dritt tal-ewwel rifjut.

Kien il-bord tal-gvernaturi li għamel is-suġġerimenti tiegħu lill-Ministru biex jingħata d-dritt tal-ewwel rifjut u fuq il-pariri li l-bord tal-gvernaturi ta lill-Ministru, il-Ministru aċċetta u addotta din il-policy bħala l-politika li qed timxi biha l-Awtorità.

Sur President, nerġa' nagħmilha ċara ħafna li għad fadal ħafna xogħol x'isir biex nindirizzaw il-ħafna sfidi li għandha quddiemha l-Awtorità.

Minn hawn nappella lill-Oppożizzjoni biex fuq materja tant sensittiva u importanti, hi wkoll tagħmel il-parti tagħha.

Nemmen li r-rappreżentant tal-Oppożizzjoni, l-Onor.

Ryan Callus, qiegħed jagħmel il-parti tiegħu, biex qed ikollna xogħol kostruttiv fi ħdan l-Awtorità.

Però se nkun onest għax li niġu hawn u jkollok lix-shadow minister, l-Onor.

Marthese Portelli, li titkellem b'ċertu mod, ma tantx jawgura tajjeb.

L-appell tiegħi huwa għal aktar maturità u serjetà fuq dan is-suġġett għax finalment, hawn qegħdin nitkellmu fuq art li hija tal-poplu Malti kollu.

(Interruzzjonijiet) Sur President, l-Onor.

Portelli reġa' għoġobha twaqqafni.

Jidher li mhux qed jogħġobha d-diskors tiegħi.

L-ISPEAKER: Onor. Muscat, ippermettili, il-ħin li qiegħed jitnaqqas min-naħa tiegħek jerġa' jiżdied.

L-Onor.

MARTHESE PORTELLI: Matul id-diskors tiegħi jien offrejt l-għajnuna u l-appoġġ tiegħi lin-naħa tal-Gvern.

Aktar minn hekk ma nistax nifhem xi trid, Onor. Muscat!

Onor. Muscat, tista' tkompli bid-diskors tiegħek.

ALEX MUSCAT: Sur President, dak li semmiet l-Onor.

Portelli aktar qabel jirrigwarda art industrijali li ngħatat lill-kumpanija partikolari.

Huwa fatt li l-istess kumpanija li qed tagħmel referenza għaliha l-Onor.

Portelli ħadet l-art taħt Gvern Nazzjonalista.

Portelli ġiet hawn, ikkwotat lil blogger bravu ħafna li jikteb fuq l-internet u tat dik l-informazzjoni bħala stat ta' fatt. Naħseb li dan juri nuqqas ta' serjetà.

(Interruzzjonijiet) Sur President, dawn mhumiex point of orders.

L-Onor.

Portelli qiegħda kull darba twaqqafni milli nagħmel l-intervent tiegħi.

L-ISPEAKER: Ippermettili, Onor. Muscat.

Ħalli nerġa' nisimgħek.

L-Onor.

MARTHESE PORTELLI: Jien għedt ċar u tond li se nikkwota lil dan il-blogger għaliex għaxar sigħat wara, dan l-artiklu ma ġiex miċħud.

Jien ġbidt il-paragun mal-art pubblika tal-ITS.

Ara fuq tal-ITS ma weġibtnix, Onor. Muscat!

(Interruzzjonijiet)

L-ISPEAKER: Din hija kwestjoni ta' min jaqra u ma jaqrax il-blogs.

Point of order huwa meta jkun hemm ksur ta' regolamenti fil-proċedura.

Ħafna Membri jsibuha faċli jgħollu jdejhom biex jagħmlu point of order ħalli jinstemgħu imma huwa tajjeb li wieħed jispjega eżattament x'inhu point of order.

(Interruzzjonijiet) Jien niddefendi lil kull wieħed minnkom.

Ippermettili, Onor. David Agius, hija r-responsabiltà ta' kull wieħed minnkom li bħala rappreżentanti tal-poplu tkunu tafu x'inhi l-proċedura.

L-ISPEAKER: L-Onor.

DAVID AGUIS: Sur President, l-Ispeaker qiegħed f'din il-Kamra biex jiddefendi lid-Deputati u mhux biex jgħajjarhom li qegħdin hawnhekk biex jinstemgħu.

Naħseb li din hija xi ħaġa li toffendi lid-Deputat.

Bħala Speaker tal-Kamra, m'għandekx tiġi hawnhekk u tgħid li d-Deputat qed jagħmel point of order biex jinstema', qisna xi nies li niġu hawnhekk biex nagħmlu show!

Hawnhekk niġu biex nagħmlu dmirna.

L-ISPEAKER: Onor. Agius, l-ewwel nett, jekk jogħġbok, ġib rispett lejn is-Sedja.

(Interruzzjonijiet) Jien inġib rispett lejn kulħadd mingħajr distinzjoni.

Meta point of order jiġi abbużat, is-Sedja trid tiġbed l-attenzjoni.

Meta deputat jgħolli jdejh biex jagħmel point of order u kull darba, ma jkunx point of order, is-Sedja trid tinġibidlu l-attenzjoni.

Il-proċedura meta tagħmel point of order tfisser li jkun hemm ksur tar-regolamenti u allura meta membru, hu min hu, ma jifhimx dan il-punt, irrid niġbidlu l-attenzjoni.

Onor. Muscat, kompli bid-diskors tiegħek.

(Interruzzjonijiet)

L-ISPEAKER: L-Onor.

MARTHESE PORTELLI: Sur President, jekk tippermettili, nixtieqek tispjegali ftit, jekk meta l-parti l-oħra tkun żleali lejn dak li jkun qal membru ieħor, jikkwalifikax bħala point of order.

X'jista' jagħmel membru parlamentari meta l-parti l-oħra tkun żleali lejn dak li jkun qal hu?

Sur President, jien nottempora ruħi ma' dak kollu li tgħid is-Sedja.

L-ISPEAKER: Onor. Portelli, point of order huwa meta jkun hemm ksur tar-regolamenti.

Issa jekk jirriżulta li membru jkun żleali fid-diskors tiegħu, is-Sedja tieħu l-passi neċessarji.

Inti għamilt id-diskors tiegħek u issa trid tagħti ċ-ċans lil ħaddieħor jagħmel il-kritika tiegħu.

Fl-aħħar mill-aħħar, il-poplu qiegħed jisma' lilek u x'qed jgħidu membri oħrajn u mbagħad jagħmel il-ġudizzju tiegħu.

Onor Alex Muscat, tista' tkompli bid-diskors tiegħek.

ALEX MUSCAT: Sur President, fin-nofs siegħa skorruti li għamlet titkellem l-Onor.

Portelli jien ma waqqaftha fl-ebda mument.

L-ISPEAKER: Onor. Muscat, terġax tagħmel kumment.

Point of order ma jintużax biex twieġeb lil xi ħadd.

Tista' tkompli.

ALEX MUSCAT: Sur President, qed nindirizza lis-Sedja.

Portelli, kull darba biex waqqfitni milli nkompli bid-diskors tiegħi, fil-verità, ma kienu points of order xejn.

L-Onor.

Portelli semmiet ukoll il-każ tal-proprjetà f'San Ġiljan.

Għal darb'oħra, l-Onor.

Portelli hija żbaljata għaliex ma kenitx l-Awtorità tal-Artijiet li ddisponiet minn dik l-art.

Jien kont nippretendi li x-shadow minister responsabbli minn dan is-suġġett tkun taf l-affarijiet bażiċi fir-rigward tal-art tal-ITS.

It-tender għall-art tal-ITS ma ġiex ippubblikat min-naħa tal-Awtorità tal-Artijiet.

Għalhekk il-kumment tiegħi kien wieħed ġust għax wieħed jippretendi li meta membru jagħmel id-diskors tiegħu f'din il-Kamra jkun aktar ippreparat.

(Interruzzjonijiet) Sur President, għadhom qegħdin jipprovaw itellfuni u jwaqqfuni milli nagħmel id-diskors tiegħi.

L-ISPEAKER: Onor. Muscat, kompli bid-diskors tiegħek.

Jekk nara li hawn diżordni nieħu l-passi neċessarji, però ma naħsibx li huwa l-każ.

ALEX MUSCAT: Sur President, jien se naħdem b'mod differenti mill-attitudni negattiva u distruttiva tal-Oppożizzjoni.

Nagħlaq billi nerġa' nirringrazzja lill-ħaddiema kollha tal-Awtorità tal-Artijiet li żgur mhux qegħdin jieħdu pjaċir jaraw dan it-tip ta' battibekki li ma jwasslu mkien.

Jien naspira li għaż-żmien li ġej, l-Awtorità tal-Artijiet tkompli tikseb aktar riżultati u suċċessi.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Godfrey Farrugia, għandek tmien minuti.

GODFREY FARRUGIA: Sur President, illum ġejna nitkellmu fuq dak li huwa tagħna lkoll.

Ġejna nitkellmu fuq l-aqwa u l-uniku riżors li għandu pajjiżna li huwa l-art, anke minħabba ċ-ċokon tagħna.

Dan huwa l-punt kruċjali tat-tluq.

Nemmen li l-għan li għalih twaqqfet l-Awtorità tal-Artijiet kien wieħed tajjeb, fejn il-Gvern għandu jkun il-gwardjan assolut ta' dan l-ass.

Jekk l-Awtorità tal-Artijiet titħalla taħdem b'mod indipendenti u awtonomu, se tkun tista' tħares dawn l-assi b'mod pro-attiv fl-interess tal-poplu.

Però meta jien inħares lejn l-esperjenza li għandi dwar l-art pubblika, nirrealizza li hemm kobba mħabbla għax għandek art tal-Joint Office li għadha mhijiex solvuta u għandek art li taqa' taħt ġurisdizzjoni ta' awtorità oħra bħall-MIA jew Project Malta.

Għaldaqstant hemm sfidi li mhumiex tas-soltu imma nemmen li jekk l-Awtorità timxi biċ-checks and balances kif mixtieq, minkejja li ħafna mill-membri huma maħtura mill-Prim Ministru, tista' ssaltan it-trasparenza.

Huwa importanti li jidħol il-valur reali ta' art pubblika għax mill-esperjenzi varji li għandna, il-valur reali ta' art pubblika huwa dejjem inqas mill-valur fis-suq.

Anke jekk l-Awtorità tal-Artijiet ma kenitx hi li tat il-permessi biex art pubblika tgħaddi f'idejn il-privat, xorta nifhem li l-Awtorità għandu jkollha l-interess u l-indipendenza li titkellem bħala l-Awtorità li tħares l-interess pubbliku.

Qed insemmi l-interess pubbliku għar-raġuni unika li llum il-ġurnata jien tlift il-fiduċja kemm il-Gvern qiegħed verament iħares l-interess pubbliku fir-rigward tal-artijiet.

Jien se nkun qed insemmi erba' eżempji b'kuntrast.

Se nsemmi deċiżjoni tajba li ttieħdet fir-rigward tal-art fejn kien hemm il-Fortina.

Wara li tkellimna fil-pubbliku dwar il-fatt li din l-art kienet ingħatat skont prezzijiet għall-iżvilupp turistiċi, u issa l-istess art qed tintuża mod ieħor, kien hemm reviżjoni li talbet l-istess Awtorità tal-Artijiet biex l-affarijiet isiru aktar realistiċi, kif għandu jkun!

L-istess mod, nistenna li jsir fi SmartCity.

SmartCity kienet ukoll art tal-pubbliku li ngħatat lil ħaddieħor.

F'dak il-każ, il-kondizzjonijiet u l-policy inbidlu speċifikament biex l-iżviluppaturi ta' SmartCity jkollhom aktar profitti.

Saħansitra rajna li nbidlet l-iskema minn ICT city għal waħda li se tkun aktar residenzjali ta' ċertu valur.

Aktar minn hekk, il-policy tal-Awtorità tal-Ippjanar għal-local plan ta' dik iż-żona nbidlet biex tiġi vvantaġġjata SmartCity.

F'dan il-każ, minkejja li anke bħala PD tkellimna biex il-każ jiġi investigat mill-Awditur Ġenerali, kollox waqa' fuq ommu u l-affarijiet saru b'mod differenti.

Hawn ma nistax ma nsemmix, kif għamlet l-Onor.

Portelli, l-art tal-ITS, fejn saret oxxenità kbira, tant li l-mod kif sar it-trasferiment tal-art, bħalissa, qed jiġi investigat mill-Awditur Ġenerali.

Din hija prime land li tiswa madwar €200 miljun u li spiċċat f'idejn il-privat b'inqas minn €50 miljun mingħajr taxxa!

Dan huwa serq ta' art tal-poplu!

Ara biċċa art ħafna iżgħar ftit 'il bogħod minnha fil-bidu ta' Paceville inbiegħet għal €3.4 miljun.

Dak għandu jkun l-eżempju li rridu nimxu bih u mhux il-mod kif id-DB Group ħa l-art mingħand il-Gvern bil-ħbub!

Hawn nemmen li l-Awtorità tal-Artijiet, li hija l-gwardjan tal-interess pubbliku - il-Gvern m'għandux dan l-interess - għandha titkellem u tgħid l-affarijiet eżattament kif inhuma.

Dan huwa parti mir-remit tagħha.

Issemmiet is-simplifikazzjoni biex ikollna reġistru pubbliku tal-artijiet diġitali.

Dan huwa tajjeb.

Però, huwa possibbli li f'dan il-pajjiż ċkejken, se nibqgħu bi strateġija fejn kollox huwa indefinit, meta nafu kemm ir-riżorsi huma limitati!

Possibbli se naslu fi stat li ngħidu li proċess ġdid għandu jieħu s-snin biex jidħol fis-seħħ!

Jekk hemm bżonn li naslu waqt din il-leġiżlatura l-Ministru għandu jżid ir-riżors uman, jekk il-Gvern verament jixtieq li jkollna simplifikazzjoni.

B'hekk il-pubbliku jinqeda aħjar u jkollna sistema customer friendly u trasparenti bis-saħħa tad-digital information.

Imma l-ewwel u qabel kollox irid ikollok ir-rieda biex naslu għax inkella se nibqgħu b'mod unlimited.

Issa se nagħmel l-aħħar suġġeriment.

Hemm assi oħrajn li dan il-pajjiż qatt ma ħa ħsieb u qed nirreferi għall-ibħra ta' madwar Malta li huma tagħna lkoll.

Wasal il-punt li dawn l-ibħra jkunu parti mil-liġi li tħares din l-Awtorità tal-Artijiet.

Qed ngħid dan għax hemm ħafna negozjanti li jieħdu art li hija parti mill-ibħra tagħna biex jisfruttawha għas-sitwazzjonijiet tagħhom.

Dawn ikunu qed jaqilgħu biss, mingħajr ma jagħtu lura dak li huwa fl-interess tal-poplu Malti u Għawdxi.

Nemmen li bit-twaqqif ta' din l-Awtorità qed nagħmlu pass 'il quddiem, imma hemm ħafna x'isir, b'mod partikolari, meta niġu għar-rieda tal-Gvern.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

ALEX MUSCAT: Sur President, nixtieq nivverbalizza li hemm il-qbil li l-ħin li għad fadal għad-dispożizzjoni tal-Gvern jittieħed kollu mill-Ministru fil-winding up, liema ħin jista' jaqbeż is-7.00 p.m.

L-ISPEAKER: L-Onor.

ROBERT CUTAJAR: Sur President, qed naqblu ma' dak li qiegħed jgħid l-Onor.

Muscat u dan il-ħin mhux se jkun qiegħed jintilef mill-ħin tal-Aġġornament.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Issa nsejjaħ lill-Ministru Ian Borg biex jagħmel il-winding up.

IAN BORG: Sur President, illejla ma nistax inkun ministru iżjed kuntent għax wara dibattitu ta' sagħtejn u nofs li fihom id-Deputati tkellmu fuq l-aktar entità li kienet kontroversjali mill-Indipendenza 'l hawn, ħadd ma seta' jitfa' l-iċken dubju fuq it-trasparenza li biha qed tmexxi din l-Awtorità matul dawn l-aħħar xhur.

Kburi li din il-bidla għamilha l-Partit Laburista fil-gvern billi wettaq riforma sħiħa fl-Awtorità tal-Artijiet.

Dan sar sabiex ma narawx aktar stejjer li jħammru wiċċ il-klassi politika f'dan il-pajjiż, bi skrutinju wieħed wara l-ieħor fil-Kumitat Permanenti dwar il-Kontijiet Pubbliċi, matul leġiżlatura wara l-oħra.

Ilkoll niftakru li daqqa nitkellmu fuq art fil-Fekruna, daqqa fuq il-Löwenbräu u daqqa fuq proprjetà fi Strada Zekka!

Aħna nirrikonoxxu l-iżbalji, tant li meta sar żball li lanqas kien qiegħed jiġi mwettaq mill-politiku nnifsu, kellna l-ewwel riżenja ta' Ministru li assuma r-responsabbiltà politika u mbagħad saret ir-riforma fid-Dipartiment tal-Artijiet.

Dak kien jum storiku għal dawk li mexxew l-entità responsabbli mill-art pubblika.

Il-Gvern ried imur pass oltre billi jirriforma darba għal dejjem id-dipartiment li matul is-snin tant kiteb front pages għal raġunijiet ħżiena!

Sabiex issir din ir-riforma ltqajna ma' dawk kollha involuti, fosthom mal-ħaddiema li tant issemmew fid-dibattitu tal-lejla.

Hawn ma nistax nonqos milli nsellem lil dawk kollha li f'xi żmien ħadmu fid-Dipartiment tal-Artijiet.

Insellem ukoll lil dawk li għażlu li jkomplu f'din il-mixja fl-Awtorità tal-Artijiet u lil dawk kollha li ssieħbu magħha, sew jekk jgħixu Ħad-Dingli, Marsaskala, Tas-Sliema jew iż-Żejtun.

Insellmilhom kemm jekk kienu daħlu jaħdmu ma' din l-entità f'amministrazzjoni preċedenti u nzertaw minn Raħal Ġdid, Ħal Lija, Bormla - fejn mhux bilfors huma kollha Laburisti għax f'Bormla hemm miż-żewġ naħat - jew mir-Rabat.

F'kelma waħda, irrid insellem lill-ħaddiema kollha!

Insellem ukoll lis-Sur Mamo li laqa' t-talba li saritlu sabiex jaġixxi ta' Acting CEO wara li jien tlabt lis-Sur Mifsud biex jaħdem fit-twaqqif ta' awtorità oħra importanti li hija parti mill-programm tal-Gvern.

Insellem lis-Sur Mifsud li kien l-ewwel kap eżekuttiv ta' din l-Awtorità li ħadem sabiex illum għandna numru ta' riżultati u kisbiet li nistgħu nispjegawhom f'din il-Kamra.

Ma nistax nonqos milli nsellem ukoll lill-ewwel chairman ta' din l-Awtorità, l-Imħallef Emeritu Farrugia Sacco, li jaħdem ta' kuljum minn filgħodu sa filgħaxija, mal-kumplament tal-Gvernaturi biex jagħtu d-direzzjoni strateġika u jidħlu anke każ każ fil-ħidma tal-Awtorità.

Insellem ukoll lill-Kap tal-Oppożizzjoni Adrian Delia li wara l-vaganzi tas-sajf għoġbu jrattab ras l-Oppożizzjoni u jibgħat Membru tal-Oppożizzjoni sabiex jingħaqad magħna fid-deċiżjonijiet li jittieħdu.

Ara lill-Onor.

Simon Busuttil, li hu l-Kap tal-parti l-oħra tal-Oppożizzjoni, ma nistax nirringrazzjah għaliex negattiv kien, negattiv għadu u aktarx li negattiv jibqa'.

Għalkemm għandi rispett lejn l-Onor.

Callus u l-Onor.

Portelli, nistaqsi biss kif ikollok il-kelliem responsabbli mill-Awtorità tal-Artijiet li ma tkunx hi l-persuna li tpoġġi fuq il-bord tal-gvernaturi, imma minflok jintgħażel il-kelliem responsabbli mill-isport.

Però jien ninsab informat li, kif intqal anke llejla, jeżisti sentiment tajjeb u hemm ħidma għaddejja.

Jekk l-Onor.

Portelli tkun tixtieq tibda tattendi dawn il-laqgħat bħala l-kelliem ewlieni għal dan is-settur, aħna nieħdu pjaċir li jkun hemm ix-shadow minister tal-Ministeru għax tkun tista' tara l-ħidma mill-viċin.

Issa jekk dan hux qed isir sabiex inkunu nistgħu ma nkunux preċiżi ladarba m'aħniex qed nattendu fuq il-bord tal-gvernaturi, dik hija storja differenti!

Kien għalhekk li llum qajjimna numru ta' points of information u points of order, skont ir-regoli tal-Kamra li nafuhom sew, sabiex nispjegaw dawk l-istatements li saru mill-kelliema tal-Oppożizzjoni li ma kenux daqstant ċari.

Ħafna tkellmu fuq id-diversi transazzjonijiet u ġustament argumentaw li hawn qed nitkellmu fuq l-aktar riżors importanti li għandu dan il-pajjiż.

Però, oħroġ il-għaġeb, ma setgħux jippontaw subgħajhom lejja, lejn is-Segretarju Parlamentari Chris Agius jew lejn il-ħidma tal-Awtorità li twaqqfet fl-aħħar sena.

Fadal ħafna xi jsir!

Jien nittama li dawk kollha li se jersqu 'l quddiem sabiex joffru l-kapaċitajiet tagħhom biex iservu fl-irwol ta' Kap Eżekuttiv, ikunu l-katalisti sabiex din il-magna li issa taf sew il-parametri tagħha, tibda tagħti aktar riżultati tanġibbli.

Ħadt pjaċir li ssemmew numru ta' issues li għandha l-Awtorità jew aħjar li għandu l-poplu!

Dan għaliex jekk l-Awtorità għandha tagħti lil sezzjoni oħra tal-poplu, dawn huma piżijiet tal-poplu u mhux tal-Awtorità!

Naqbel li għandna nagħmlu ġustizzja ma' min ilu għexieren ta' snin jistenna l-pagament tiegħu!

Però, biex tkun tista' tqassam, l-ewwel trid tiġbor!

Jekk ma tiġborx, ma jkollox biex tqassam!

Hemm numru ta' metodi kif l-Awtorità tal-Artijiet tista' tkun aktar effiċjenti sabiex tiġbor il-ħlasijiet dovuti, bi wħud minnhom ilhom dovuti għal numru ta' snin.

Pereżempju, tista' toħloq skemi li tħaddmu fil-passat u li hawn tant għatx għalihom, biex in-nies jifdu ċ-ċnus jew biex l-investituri jħaddmu proprjetajiet li għandhom valur imprezzabbli u jinsabu reqdin.

Issemmiet l-isfida li għandna fl-agrikoltura fejn jidħlu qbiela.

Hawn ikun tajjeb li nsemmi wkoll il-qbiela li fihom anke numru ta' irziezet li għandhom valur importanti ħafna fil-qasam tas-settur tal-proprjetà.

F'dan kollu rridu naraw kif nivvalorizzaw aħjar l-assi li għandu l-poplu u li qegħdin jiġu amministrati minn din l-Awtorità!

Issa ħalli nsemmi n-numri li ssemmew illejla u nibda bil-valur ta' €400,000 li meta se jinqabżu, se jkollna l-valuti li jiġu mfassla minn tliet periti indipendenti.

Din hija xi ħaġa kruċjali u mhux qed nużaw is-servizzi ta' periti tal-Awtorità jew periti li huma marbuta ma' xi dipartiment jew entità oħra tal-Gvern!

Aħna sejjaħna lil kull min jinsab fil-professjoni u għidnielu li hu min hu, kemm jekk ivvota lill-Partit Laburista, kemm jekk ivvota lill-Partit Nazzjonalista, kemm jekk ma vvotax kif ukoll jekk ma jagħtix kas il-politika, imma huwa kompetenti u għandu warrant, jista' jersaq 'il quddiem biex jagħti kontribut lill-pajjiż billi jagħti valur lill-proprjetà tal-poplu!

Aħna qed nagħtu x-xogħol lil dawn il-periti li qed iħaddmu din is-sistema.

Tajjeb li ngħid li kellna 80 perit li applika sabiex jagħti dan is-servizz!

Niġi issa għall-Uffiċċju Kap tal-Verifika.

Jien nifhem li wieħed irid jilgħab il-logħba politika meta jiġi fil-Parlament, għax fl-aħħar mill-aħħar aħna politiċi.

Però min ma jaqbilx li sindku ta' partit politiku m'għandux jinħatar f'din il-kariga - fil-fatt ivvota kontra u kulħadd irrispetta dik il-votazzjoni - għandu jgħidilna wkoll jekk jaħsibx li din il-persuna qed tagħmel biċċa xogħol tajba jew ħażina!

Għandu jgħidilna fejn qed tonqos il-persuna kkonċernata!

Jien nista' ngħid li minn dak li nara, qed isir xogħol impekkabbli!

Fil-fatt diġà kellna ċirkostanzi fejn dan l-Uffiċċju ġibed l-attenzjoni tal-Awtorità sabiex l-istess Awtorità tieħu l-aħjar deċiżjoni!

Kulħadd jista' jaċċedi għal dan l-Uffiċċju!

Għalhekk qed inħares 'il quddiem ħalli kull min ikun jokkupa dan ir-rwol ikun jista' jagħti kontribut siewi fil-governanza tal-istess Awtorità!

Illum ġejna f'sitwazzjoni fejn għandna aktar trasparenza, kif riedet din in-naħa tal-Gvern.

Ara ħaddieħor jista' jgħid li ppropona l-emendi imma matul 25 sena kien kuntent bis-sistema li kien hemm, kien kuntent li l-files jibqgħu jiġru 'l hawn u 'l hemm bla ċippa, kien kuntent li l-Ministru jagħmel il-minuta fil-file hu, kien kuntent li l-Ministru jiddisponi kif irid hu mill-files, kien kuntent li l-Ministru jagħti l-encroachments u kien kuntent ukoll li l-Ministru jippermetti l-permuti.

Fiha xi ħaġa ħażina li tagħmel permuta?

Ma fiha xejn ħażin però trid tiżgura t-trasparenza billi jkollok il-valuti!

X'sar mill-Amministrazzjoni Nazzjonalista biex il-valuti jkunu tajbin?

Qatt ma pproponew li jkun hemm tliet periti indipendenti li jersqu 'l quddiem sabiex jagħmlu l-valuri tal-proprjetajiet tal-poplu!

Huwa proprju għalhekk li matul is-snin rajna tant ħneżrijiet!

Huwa proprju għalhekk li l-Kumitat Permanenti dwar il-Kontijiet Pubbliċi kien iqatta' ħafna mill-ħin tiegħu jitkellem fuq ir-rwol li kellu d-Dipartiment tal-Artijiet!

Sur President, matul l-2017 ittellgħu 36 board meeting u saru 48 laqgħa f'kumitati.

Mill-indipendenza sal-2017 ma kien hemm l-ebda board meeting u l-ebda kumitat imma kien hemm uffiċjal li joqgħod jistenna l-minuta tal-Ministru biex jagħtih id-direzzjoni fejn trid tasal il-ħamiema!

L-uffiċjal kien jibqa' jiżgura li dik il-ħamiema tasal f'postha!

Illum għandna sitwazzjoni fejn fl-2017, minn wara li twaqqfet l-Awtorità, kellna 36 board meeting.

Nerġa' nirringrazzja lill-Oppożizzjoni li fehmet li żbaljat, biddlet fehemtha u li llum qed tipparteċipa!

Naħseb li bħalma ġara f'dan il-każ, irridu niżguraw li jkollna l-istess esperjenzi anke f'awtoritajiet oħrajn.

Jekk hux qed nitkellmu dwar is-sistema tal-IT, dwar min u fejn jittieħdu d-deċiżjonijiet jew dwar il-parteċipazzjoni tal-istakeholders, bħal pereżempju, fl-Awtorità tal-Ippjanar, għandna niżguraw li jkollna l-istess effiċjenza.

X'sar bejn Mejju u Diċembru?

Muscat u l-Onor.

Callus iltaqgħu u qagħdu jilletikaw bejniethom?

Xejn minn dan!

Dawn raw 1,317 file, li 134 minnhom kienu tal-Uffiċċju Konġunt.

Forsi wieħed jgħidli li llum qed nitkellmu fuq l-Awtorità tal-Artijiet, però d-distinzjoni mal-Uffiċċju Konġunt hija waħda fina ħafna.

L-Uffiċċju Konġunt ta' bejn il-Gvern u l-Kurja, hekk kif miftihem bejn il-Gvern u s-Santa Sede, għad għandu fost l-akbar assi tal-poplu.

Għalhekk filwaqt li rridu nagħmlu ħafna aktar ħidma fl-Awtorità tal-Artijiet, irridu nagħtu ħafna aktar attenzjoni wkoll lill-ħidma ta' dan l-uffiċċju.

L-uffiċċju tal-Kap Eżekuttiv ħadem 'il fuq minn 2,000 applikazzjoni, li madwar 1,800 minnhom tressqu quddiem il-bord tal-gvernaturi.

Dan juri li qed nitkellmu fuq awtorità li bdiet miexja 'l quddiem.

Nerġa' ngħid li ma wasalniex.

Biss, ngħid ukoll illi li tirċievi acknowledgement u reference number diġà huwa pass kbir 'il quddiem!

Però m'iniex se nikkuntenta ruħi billi persuna tirċievi l-acknowledgement u r-reference number.

Ħadd ma semma pereżempju l-applikazzjonijiet li tpoġġew online.

Jien fhimt il-punt tal-Onor.

Portelli, li mhux kulħadd ikun jaf ta' min hija tali proprjetà, però ejja ma nagħtux wieħed x'jifhem li din is-sena – kif irreferiet għaliha l-Onor.

Portelli, mingħajr ma semmiet speċifikament liema sena – bħal donnu kellna xi spekulaturi li talbu xi art u ħarġitilhom b'tender!

Fost il-kritika li jien nagħmel lill-Awtorità tal-Artijiet hija li trid tkun ħafna aktar produttiva sabiex taħdem dawn it-talbiet.

Jien ma nikkuntentax ruħi billi l-bord jinformani li t-talba biex joħroġ it-tender saret.

Din hija Awtorità waħda u ma rridux nidħlu fis-sistema ta' ħsieb li l-Kap Eżekuttiv jgħid li ressqu t-talba lill-bord u li l-bord approva t-tender biex joħroġ, imma l-importanti huwa li meta ssir it-talba u ġustifikament, il-bord iddeċieda li dik it-talba għandha tintlaqa', il-kumplament tad-dipartimenti fi ħdan l-Awtorità taħt il-kappeġġament tal-Kap Eżekuttiv, irid finalment jippubblika, jirċievi l-offerta, jevalwa, u jikkuntratta biex jibda jiġbor il-ħlas adegwat!

B'hekk biss nibdew niġbru l-flus, biex imbagħad inqassmu lil min ilu għexieren ta' snin jistenna!

L-Onor.

Portelli semmiet ukoll il-burokrazija.

Jien inħares 'il quddiem sabiex inpoġġu flimkien u nitkellmu dwar kif nistgħu nindirizzaw il-burokrazija!

Dan jista' jsir kemm billi jekk hemm bżonn, nagħmlu l-emendi meħtieġa fil-liġi sabiex indaħħlu pereżempju, skandenzi, kif daħlu f'awtoritajiet oħrajn, li jridu jiġu rispettati mill-Awtorità kif ukoll billi nsibu mekkaniżmi aktar effiċjenti mingħajr ma nikkompromettu t-trasparenza, sabiex ix-xogħol jitla' b'mod aktar spedit.

Ovvjament min ikun għamel in-noti għal dan id-diskors, ikun anke elenka numru ta' kisbiet li għamlet l-Awtorità, bħal pereżempju l-mod kif qiegħda tiġi pprogrammata l-Geographic Information System (GIS), is-sistemi ġodda bħal dik tad-Dakar u t-tfassil ta' file scanning lab.

Naħseb li aktar milli l-għodda u r-riżorsi, kulħadd fi ħdan l-Awtorità, mill-aktar wieħed li ilu jaħdem hemm, sal-inqas wieħed li ilu jaħdem, irid jiżżewweġ il-bidla li għandna bżonn sabiex it-teknoloġija tingħata l-ispazju li titħaddem.

B'hekk, niżguraw darba għal dejjem it-traceability tal-files.

Għaliex bniedem m'għandux ikun jaf fejn wasal il-file tiegħu?

Nerġa' nsemmi l-Awtorità tal-Ippjanar, fejn illum tieħu pjaċir tidħol fis-sit tagħha u jista' jkollok aċċess għal kull pjanta, dokument u minuta li jkun ipprepara l-uffiċjal tal-Awtorità fir-rigward tat-talba!

Ejja ma ninsewx li, kif qalu l-kelliema ta' qabli, qed nitkellmu fuq Awtorità li twaqqfet ftit aktar minn sena ilu.

Jien fiduċjuż li dawn l-aspetti jkunu inidirizzati fil-futur qarib.

Sur President, saħħaħna wkoll l-uffiċċju tal-customer care u s-sezzjoni tal-infurzar.

Dan it-titjib ħafna drabi ma jsibx l-attenzjoni tal-mezzi tax-xandir.

Huwa aktar faċli li tbigħ storja li l-Building Regulations Office m'għandux biżżejjed riżorsi għas-Sibt u l-Ħadd, milli li tgħid li l-Awtorità tal-Artijiet qiegħda tagħmel ammont rekord ta' infurzar sabiex tiżgura li l-proprjetà tal-poplu tkun rispettata.

Jien fiduċjuż li fil-futur qarib jerġa' jkollna l-opportunità li niġu f'din il-Kamra u nitkellmu dwar il-kisbiet tal-Awtorità tal-Artijiet.

Qed nitkellmu dwar Awtorità li għamlet passi importanti matul din l-aħħar sena.

Ninsab konvint li se tkompli għaddejja bil-ħidma tagħha sabiex niżguraw li l-assi tal-poplu, għall-ewwel darba, ikunu qed jiġu amministrati daqslikieku huma l-assi tal-familji għaqlin Maltin u Għawdxin.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Nirringrazzjak.

(Onor. Membri: No) Il-mistoqsija hija l-Mozzjoni kif imressqa mill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali.

Skont il-ftehim milħuq, il-votazzjoni għandha tittieħed nhar l-Erbgħa, 13 ta' Ġunju, 2018.

Sar il-ħin.

Il-Ministru Ian Borg, jekk jogħġbu, jipproponi l-Aġġornament tal-Kamra.

AĠĠORNAMENT

IAN BORG: Sur President, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar il-Ħamis, 31 ta' Mejju 2018, fid-9.00 a.m. b'din l-aġenda:

Mozzjonijiet

Mozzjoni 110 tal-Onor.

Jason Azzopardi dwar ir-rapport tal-Parlament Ewropew dwar ħasil ta' flus u evażjoni tat-taxxa ppubblikat fil-11 ta' Jannar 2018.

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi dwar l-Aġenzija għal Infrastruttura Malta – Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza li Tneħħi l-Kontroll tad-Djar – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Professjoni Nutarili u Arkivji Nutarili – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda Diversi Liġijiet dwar is-Servizzi Finanzjarji – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Kriminali u l-Att dwar id-Dipendenza fuq id-Droga (Trattament mhux Priġunerija) - Tieni Qari; u

Abbozz ta' Liġi dwar Arranġamenti u Servizzi ta' Teknoloġija Innovattiva – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Attiv Finanzjarju Virtwali - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Awtorità tal-Innovazzjoni Diġitali ta' Malta - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar is-Sigrieti Kummerċjali – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Professjoni tal-Psikoterapija – Tielet Qari;

Estimi ta' Dħul u Nfiq tal-Awtorità tal-Ippjanar għas-sena 2018 – votazzjoni;

Estimi ta' Dħul u Nfiq tal-Awtorità għas-Saħħa u s-Siġurtà fuq il-Post tax-Xogħol għas-sena 2018 – votazzjoni;

Estimi ta' Dħul u Nfiq tal-Awtorità tad-Djar għas-sena 2018 – votazzjoni; u

Estimi ta' Dħul u Nfiq tal-Awtorità Maltija tal-Artijiet għas-sena 2018 – votazzjoni.

Abbozz ta' Liġi dwar Prevenzjoni tal-Korruzzjoni fl-Isport – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi biex jemenda Diversi Liġijiet (Riforma dwar il-Pensjonijiet) - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kostituzzjoni ta' Malta – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni tal-Ambjent – Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Protezzjoni tal-Embrijuni – Kumitat Permanenti.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

EDWIN VASSALLO: Sur President, ftit tal-ġranet ilu, waqt il-Kumitat Permanenti dwar il-Kontijiet Pubbliċi, il-Ministru Josè Herrera qal dan il-kliem u se nikkwota:

"Jekk tara x'inhuma corrupt practices u taqra fuq is-suġġett, tara li l-politiċi Maltin, f'kull ħaġa li jagħmlu, jagħmlu corrupt practices!"

Irrid ngħid li l-Ministru Herrera kien qed jiġi mistoqsi mill-Onor.

Jason Azzopardi waqt dibattitu dwar jekk qabel l-elezzjoni li għaddiet ġewx ingaġġati nies mal-WasteServ, u jekk dawk li ġew ingaġġati sarux għall-ksib tal-voti.

Il-Ministru Herrera wieġeb b'dawn il-kliem li niftakar bl-amment:

"Jien imħarreġ bħalek, Onor. Azzopardi, biex meta jien nirrispondi, ma nirrispondix fuq opinjoni, imma nirrispondi fuq fatt, għax opinjoni tista' tvarja imma fatt jibqa' fatt!"

Din hija l-loġika tal-Ministru Herrera!

Nifhem li għall-Ministru Josè Herrera, din mhijiex tant l-opinjoni tiegħu imma dan huwa stat ta' fatt.

**Sur President, jien irrid niddiżassoċja ruħi minn dan il-kliem!

Jien ma nistax inħalli lill-Ministru Herrera jitkellem hekk fuqi u hawn nieħu l-libertà li f'isem ħafna Deputati fuq iż-żewġ naħat ta' din il-Kamra, ngħid li l-maġġoranza tagħna d-Deputati ma niġux hawn biex nagħmlu corrupt practice!

Il-fatt li aħna nibqgħu silenzjużi quddiem kliem bħal dan ipoġġina f'ċirkostanza fejn nidhru kompliċi.

Hemm bżonn li nqumu u ngħidu lill-Ministru: Ministru, jekk jogħġbok, din l-ammissjoni għamilha fuqek innifsek għax la għidtha, taf sew lilek innifsek, minn xiex għaddej u x'inti tħoss, imma ddaħalx lilna miegħek!

Jien mhux se mmeri lill-Ministru jekk qed iħoss dan, imma jekk nieħdu l-kliem tal-Ministru bis-serjetà, xi ħadd imissu jibgħat għalih u jistaqsih: Ministru, x'għamilt bħala corrupt practice?

X'libertà għandek biex miegħek iddaħħal lil ħaddieħor fl-istess keffa?

Skużi, jien nemmen li ħafna Deputati fuq iż-żewġ naħat tal-Kamra ma jiġux hawn biex jagħmlu corrupt practice!

Min qiegħed fil-politika diġà qisu qed jgħum fil-ħama u kif nafu, min jgħum fil-ħama ma tantx jista' jitla' nadif!

Biss, ma jistax jiġi Ministru ewlieni tal-Gvern li jkompli jniżżilna aktar 'l isfel u jgħoddosna f'din il-ħama!

Għalhekk, nerġa' ngħid, li niddiżassoċja ruħi minn dan il-kliem u ma rridx inħalli lill-Ministru Herrera jitkellem b'dan il-mod f'ismi!

Jien, fuq il-kuxjenza tiegħi, filwaqt li ma ngħidx li jien perfett, għax ħadd mhu perfett, irrid nuri li ma naqbilx mal-kliem li qed jgħid il-Ministru Herrera.

Għalhekk ma rridx inżomm is-silenzju!

Jekk inżomm is-silenzju u ngħid li ma jimpurtanix li l-Ministru jitkellem b'dan il-mod ikun ifisser li qed nagħti l-kunsens tiegħi biex il-Ministru Herrera jitkellem f'ismi!

Sur President, minkejja li m'iniex perfett, ma nipprovax negħreq fl-imperfezzjoni tiegħi!

Ta' kuljum nipprova nara kif għada nkun aħjar mil-lum, kemm fil-ħidma tiegħi, kemm fl-attitudni tiegħi kif ukoll fid-deċiżjonijiet tiegħi.

Anzi, nieħu pjaċir min ikun jista' jgħidli kelma biex jikkoreġini!

Dejjem għandi x'nitgħallem biex inkun aħjar!

Jien ma naċċettax id-deċiżjoni li għax qegħdin ngħixu f'dinja mimlija taħwid u prattiċi malizzjużi, nirrassenja ruħi.

Anke jekk il-prattiċi tal-massa jista' jkun li jimbuttawk għal corrupt practices, jien ma nistax nagħti l-kunsens tiegħi u naċċetta li naġixxi bħal massa.

Pereżempju, nafu li l-arja li nieħdu n-nifs minnha hija mimlija kontaminazzjoni u kważi hija beyond repair, imma kulħadd jipprova jwettaq politika ta' kif se nipprovaw innaddfu din l-arja, bit-tama li għada pitgħada, in-nifs li nieħdu jkun ftit aħjar milli qed nieħdu llum!

Allura għaliex m'għandniex nemmnu l-istess fil-politika?

Skont dan il-Ministru huwa aċċettabbli li tagħmel corrupt practice u dak li mhux sewwa!

Quddiem dan kollu, għandna żewġ għażliet; jew nemmnu fis-sewwa, anke jekk min jemmen fis-sewwa jkun qisu ħanqa ta' ħmar f'nofs deżert li ma jisimgħu ħadd, bħalma forsi mhu qed inkun jien, u tkun qisek l-iblah tal-belt jew inkella nilleġiżlaw il-ħażin u bil-liġi l-ħażin isir sewwa.

Nistgħu naċċettaw ukoll il-korruzzjoni għax inċedu l-armi!

Illum hawn min jgħid li jeżisti l-argument li jekk il-ħażin jirbħek, allura lleġiżlah!

Għalhekk nistaqsi: Huwa dan li verament irridu?

Jien għadni nemmen f'dak li huwa tajjeb u niġi hawn bit-tama li nsalva dak li huwa tajjeb!

Jien għadni nemmen li għandna nobogħdu l-ħażen u nżommu bis-sħiħ mat-tajjeb!

Dan huwa t-terms of reference tiegħi li nitkellem f'isem it-tajjeb, għalkemm jien m'iniex perfett!

Jien għadni nemmen li nistgħu nagħmlu s-sewwa u għalhekk nitkellem fuq is-sewwa quddiem in-nies kollha, anke jekk jgħodduni bi ħmar!

Jien għadni nemmen li ma nħallix il-ħażin jirbaħni u rrid nirbaħ il-ħażin bit-tajjeb!

Qed nitkellem fuq dak li qal il-Ministru Herrera għaliex ma naqbilx mal-loġika li taqbel jew li tiffavorixxi l-korruzzjoni!

Jien konxju li llum, meta qed nitkellem hekk, nista' faċilment niġi mwarrab bħala parti minn minoranza, però anke jekk dan huwa l-każ, jien kburi li nagħmel parti minn minoranza li mhijiex se tbaxxi rasi għall-kultura fejn xejn mhu xejn, fejn the end justifies the means u fejn kollox jgħaddi sakemm tiekol!

Mhux se nbaxxi rasi għall-kultura li tagħlaq ħalqek, l-aqwa li qed tiekol!

Jien naf li qed nitkellem minn Parlament f'soċjetà maħkuma mill-kultura tal-korruzzjoni!

Taħt dan il-Gvern, speċjalment taħt it-tmexxija tal-Prim Ministru Joseph Muscat, li se jagħlaq għaxar snin bħala Kap tal-Partit Laburista - jew aħjar, ta' dak li kien Partit Laburista, għax illum huwa xi ħaġa oħra taħt l-istess isem - hawn min sar jemmen li bil-korruzzjoni jaqbillek!

Però jien nibqa' niġġieled, anke jekk waħdi, kontra l-kultura tal-lagħqiżmu u tax-xiri tas-silenzju!

Ftit ilu kont qed nara lill-Onor.

Alex Muscat f'dibattitu mal-Onor.

Alex Muscat staqsa lill-Onor.

Robert Cutajar biex jagħtih isem ta' Membru tal-Gvern li hu korrott!

Alex Muscat ngħidlu: Possibbli kellek il-wiċċ tistaqsi dik il-mistoqsija, meta taf li l-Gvern li tagħmel parti minnu għalaq ħalq l-istituzzjonijiet, bir-riżultat li meta kien hemm kull suspett raġunat biex issir investigazzjoni, din ma saritx!

Meta l-FIAU kellu kull suspett raġunat biex il-pulizija tibda tinvestiga, il-Gvern baqa' sakemm biddel ir-rapport u lil min kien qed imexxi, biex ma ssirx l-investigazzjoni.

Ejja niftakru wkoll li kellna ħames Kummissarji tal-Pulizija sakemm il-Gvern sab wieħed li jissodisfah!

Jekk kriminalment il-korrott ma nstabx għaliex għadu mhux misjub ħati mill-Qorti, etikament missu ilu li rriżenja.

Il-pulizija li suppost jinvestigaw, illum, huma ineżistenti fl-investigazzjonijiet fuq il-korruzzjoni.

Dan mhux għax m'hawnx korruzzjoni imma għax m'hawnx rieda għall-investigazzjoni!

Bħal ħafna istituzzjonijiet oħrajn, il-pulizija spiċċaw paraventu tal-Gvern!

Però, etikament, min kien imsemmi fl-istejjer tal-korruzzjoni bħall-Keith Schembri u l-Ministru Konrad Mizzi, li nqabdu minn dokumentazzjoni li tixhed li huma għandhom kumpaniji sigrieti, misshom irriżenjaw, bħalma għamlu ministri ta' pajjiżi oħrajn, fuq kodiċi ta' etika!

Allura jkolli nagħti raġun lill-Ministru Herrera meta jgħid li kulma jagħmlu l-politiċi Maltin huma corrupt practices, għax hu qiegħed fi grupp ta' Ministri li jgħixu fin-nuqqas ta' kodiċi ta' etika u li ġabu attitudni negattiva, fejn il-ħażin sar tajjeb u ngħata valur!

Huwa għalhekk li ħadd minnhom ma rriżenja!

Fis-Slovakkja kien hemm qtil ta' ġurnalista bħalma kellna l-qtil ta' Daphne Caruana Galizia f'pajjiżna, imma għax hemm kodiċi ta' etika fil-qlub ta' min huwa politiku u għax għad hemm il-mistħija, xi ħadd irriżenja!

Hawn Malta ma baqgħalniex il-mistħija li xi ħadd jirriżenja!

Sur President, issa jiġi s-Sette Giugno u kif inhu mistenni, is-Sedja tagħmel diskors fejn wisq probabbli - bħalma għamilt kemm-il darba inti u ta' qablek - titkellem fuq it-tisħiħ tad-demokrazija.

Dan għaliex l-Ispeaker huwa l-kustodju tad-demokrazija f'dan il-pajjiż!

Aħfirli li se ngħid dan il-kliem, imma kif jista' jkollok il-wiċċ – b'mod wiesa' – li bħala President ta' din il-Kamra, titkellem fuq it-tisħiħ tad-demokrazija f'dan il-pajjiż, meta taf li qed ngħixu f'soċjetà fejn anke f'dan il-Parlament, l-arroganza tal-korruzzjoni tinħass!

Is-Sedja tat Ruling tajjeb, biex niġu f'din il-Kamra bil-ġlekk.

Biss, il-ġlekk ma jaħbix il-korruzzjoni!

Inkella nkunu bħal oqbra mbajda!

Sur President, huwa importanti li tiġbed l-attenzjoni dwar dan!

Bħalma ġbidtilna l-attenzjoni biex niġu hawn bil-ġlekk ħalli nidhru ta' nies, trid tiġbed l-attenzjoni dwar l-attitudni tagħna li ġġegħelna nidhru aktar ta' nies!

F'dan il-Parlament għandna defiċit morali u inti, bħala l-President ta' dan il-Parlament, trid tiġbed l-attenzjoni dwar dan!

Ftit tal-ġranet ilu u anke lbieraħ, rajna Membru Parlamentari backbencher jinħatar chairman ta' awtorità.

Din bħal donnha saret l-ordni tal-ġurnata! ll-Prim Ministru m'għażlux bħala Ministru, imma tah top-up fis-salarju tiegħu, billi appuntah charmain non-executive jew executive, bil-paga, ma' Heritage Malta.

Jekk dan mhux il-każ, niskuża ruħi, imma ma naħsibx li jien żbaljat f'dak li qed ngħid.

Dawn huwa attitudnijiet negattivi!

Jekk irridu nħarsu d-demokrazija jrid ikun hemm separation of powers.

Biss, għal dan il-Gvern, ma jeżisti xejn minn dan!

Anzi, qamet il-Ministru Helena Dalli tgħid li m'għandniex għalfejn nitkażaw għax din hija xi ħaġa li ħadmet!

Le, din mhux suppost taħdem, u inti, Sur President, trid tiġbed l-attenzjoni dwar dan!

L-ISPEAKER: Ippermettili, Onor. Vassallo.

Jien mhu qed naqbel miegħek f'xejn f'dak li qed tgħid!

L-argument tiegħek huwa kompletament kontra s-separation of powers!

Jekk jogħġbok, tibqax tindirizza lili fil-konfront tiegħi!

Isma' d-diskors tiegħi tas-Sette Giugno u jkollok ħafna x'tistad!

EDWIN VASSALLO: Sur President, naf li ma taqbilx miegħi, imma oqgħod attent li ma tmurx tiċċappas anke l-imparzjalità tiegħek!

Mhux se nittollera li tindirizza lili fuq l-imparzjalità!

Agħmel id-diskors u l-argumenti tiegħek u lili m'għandekx għalfejn iddaħħalni fl-argumenti tiegħek!

EDWIN VASSALLO: Mela ħalli nindirizza lill-poplu Malti!

L-ISPEAKER: Ikun aħjar hekk!

Tista' tkompli bid-diskors tiegħek.

EDWIN VASSALLO: Sur President, ma rridx immur kontra r-regoli tal-Parlament għax suppost nindirizzaw lilek.

Però qed nitkellem b'mod ġenerali fuq is-sitwazzjoni preżenti f'dan il-pajjiż.

Sinċerament jien wasalt għall-konklużjoni li ma naċċettax li nkun preżenti għaċ-ċerimonja tas-Sette Giugno, mhux b'disprezz lejn is-Sedja, imma biex nagħmel protesta paċifika.

Naf li l-affarijiet xorta se jibqgħu għaddejjin kif inhuma, imma jien ma nistax inkun kompliċi ma' Ministru tal-Gvern meta jgħid li jekk tara x'inhuma corrupt practices u taqra fuq is-suġġett, tinduna li l-politiċi Maltin, f'kull ħaġa li jagħmlu, jagħmlu corrupt practice.

Jekk tara x'inhu jiġri fid-demokrazija f'dan il-pajjiż, ma jistax ikollna diskors fuq it-tisħiħ tad-demokrazija!

Jekk tara li f'pajjiżna għandna din il-kultura ta' korruzzjoni, li hija l-kultura tal-mewt tad-demokrazija, ma nistgħux nispiċċaw nirreaġixxu għal dan billi nagħlqu għajnejna, widnejna u ħalqna, bħal dawk it-tliet xadini, u kollox jibqa' qisu xejn mhu xejn!

Jien ġejt hawn nitkellem b'dan il-mod għax il-kuxjenza tiegħi tinsab imweġġgħa!

Kif għedt, l-istituzzjonijiet f'dan il-pajjiż spiċċaw mixtrija!

Għażiż poplu Malti, għandna istituzzjonijiet li m'għadhomx jirrappreżentaw u jiddefendu lilkom, imma qed jiddefendu l-ispekulazzjoni u l-interessi tal-Gvern!

Wasalna f'sitwazzjoni fejn min huwa mixtri minn hawn u min huwa mħallas minn hemm!

F'dan il-pajjiż inqatlet il-ġurnalista Daphne Caruana Galizia u l-Gvern ittratta dan il-qtil bħala qtil normali.

Però din hija kriminalità organizzata!

Xi ħadd ippjana u ħallas biex jitwettaq dan id-delitt!

Però l-invoice ta' min ħallas ma sibnieha mkien!

Spiċċajna f'pajjiż fejn kollox huwa falz!

Meta nitkellmu fuq demokrazija, qed nitkellmu fuq demokrazija kważi falza, fejn sakemm in-nies qed jieklu, kulħadd huwa kuntent!

Jien nifraħ lill-Prim Ministru Joseph Muscat li se jkun qed jiċċelebra għaxar snin bħala mexxej tal-Parit Laburista!

Però, tajjeb nistaqsu x'inhuwa l-legat li se jħalli l-Prim Ministru Joseph Muscat.

Fil-fehma tiegħi, il-legat li se jħalli huwa l-ideal fejn the end justifies the means!

Però huwa raġel għax ma kielx waħdu!

Miegħu kielu ħafna oħrajn ukoll, li ovvjament, jgħidulu prosit u jħalluh jibqa' jagħmel li jrid!

Se nikkwota minn artiklu ta' opinjonista li deher fil-25 ta' Settembru 1998 fil-ġurnal The Malta Independent, fejn intqal li:

Għażiż poplu Malti, taf min kien l-awtur ta' dan l-artiklu?

Fl-1998 hekk kien jaqbillu jgħid fuq il-Partit ta' Mintoff, imma llum, fl-2018, minn hawn u erbat ijiem oħra, se jkun qed jinawgura monument tal-Perit Mintoff!

Din hija t-tifsira ta' the end justifies the means, li tagħmel li jaqbillek, basta tasal!

Jien nifraħ lill-Prim Ministru għaż-żewġ rebħiet kbar li kiseb, li huma l-istrengths tiegħu, però l-weaknesses tiegħu llum spiċċaw il-weaknesses tal-poplu Malti!

Wasalna f'punt fejn dan il-Gvern wassal lill-poplu Malti jaqbel mal-kultura tal-korruzzjoni!

Għandna Prim Ministru li għaraf jixtri s-silenzju u l-qbil, basta kulħadd jiftaħ idejh għaċ-ċejċa!

Ikollok chairman ta' għaqda tal-kostruzzjoni li jibqa' ċ-chairman ta' dik l-għaqda u fl-istess ħin jispiċċa konsulent tal-Prim Ministru fuq il-bini!

Ma nafux xi tfisser serjetà!

Ma nafux li fid-dinja l-flus mhux kollox!

Jien qed nisma' l-ilħna jgħiduli li tant għandna leblieba għall-flus li l-importanti huwa kemm għandek flus fil-kont u mhux l-ideali li għandek f'moħħok!

Jien kelli min jgħidli: Edwin, toqgħodx titkellem fuq il-korruzzjoni, għax kollu telf ta' ħin.

Inti tidħol Kastilja trid u mhux titla' l-ġenna!

Mela biex tidħol Kastilja hemm bżonn tispiċċa tbigħ kollox!

Hemm bżonn titqaħħab biex titla' Kastilja!

Immaġina l-Partit Nazzjonalista li biex jirbaħ l-elezzjoni jibda jwiegħed li se jagħmel dak kollu u agħar milli għamel il-Prim Ministru Joseph Muscat f'dawn l-għaxar snin!

Dan ikun ifisser ir-rovina ta' dan il-pajjiż, kif ġara fil-Greċja!

Bil-ħafna intenzjonijiet tajba tal-politiċi Griegi, l-ekonomija tal-Greċja falliet!

Kien hemm nies fil-Greċja li m'għadhomx ħajjin u baqgħu jirċievu l-pensjoni tar-romol!

Kulħadd ipprova jagħti minn dak li mhux tiegħu, basta nixtru l-voti!

Sur President, ftit tal-ġranet oħra se niċċelebraw l-għaxar snin tal-Prim Ministru Joseph Muscat bħala kap tal-Partit Laburista u s-Sette Giugno.

Però llum jien ġejt nitkellem b'dan il-mod għaliex ma niflaħx nara aktar lil dan il-pajjiż jgħix f'din il-korruzzjoni, f'din il-kultura tal-mewt u f'soċjetà fejn l-għatx għall-poter ma sarx fih limitu!

Ejja ma nibqgħux siekta quddiem din il-marda hekk qerrieda!

Meta kellna d-duħħan ġej mill-power station, kien hemm min qal li din kienet fabbrika tal-kanċer.

Illum neħħejna ċ-ċmieni u għandna fabbrika tal-kanċer fit-toroq tagħna bl-emissjonijiet tal-karozzi!

Dan ġie ċċertifikat mill-Unjoni Ewropea!

Però daqskemm għandna emissjonijiet tal-karozzi fit-toroq tagħna għandna wkoll emissjonijiet u ħmieġ ieħor ta' amoralità!

Sur President, nemmen li ma nistgħux nibqgħu nippermettu li noħolqu aktar preċedenti perikolużi fis-soċjetà tagħna!

Ma nistgħux nibqgħu ngħixu f'soċjetà fejn warrabna s-sens tal-ħażen u kollox sar meqjus bħala tajjeb, daqslikieku l-ħażin m'għadux jeżisti!

Dan il-Gvern warrab il-kodiċi ta' etika!

L-appell tiegħi lill-poplu Malti huwa dan: Ejja naħdmu flimkien biex nifhmu kemm huwa meħtieġ li nibnu soċjetà fuq il-valuri umani!

Ejja ma naqtgħux qalbna minn dan id-diskors!

Ejja nifhmu l-importanza tal-valur tal-ġid komuni; tal-ġustizzja li trid issir u trid tidher li qed issir; tas-solidarjetà fejn jimpurtana minn xulxin u mhux kif nirkbu minn fuq xulxin; fuq il-valur tal-familja u mhux li nkissru aktar lill-familja u li nħaddnu sens ta' komunità.

Jien niġi hawn bit-tama li xi darba, nirbħu lil dan is-sens ta' korruzzjoni!

Però ma jistax ikun li jkollna min jaħseb li l-politiċi kollha li għandna f'dan il-pajjiż jagħmlu corrupt practices, kif qal il-Ministru Herrera!

Le, din mhijiex il-verità!

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal nhar il-Ħamis, 30 ta' Mejju 2018 fis-9.00 a.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Ministru.

Fid-9.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

MINISTERU GĦALL-FINANZI – KONSULENZA FUQ PUBLIC RELATIONS JEW KOMUNIKAZZJONI - NEFQA

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid u jelenka kemm intnefqu flus minn kull entità u dipartiment li jaqa' taħtu, għal konsulenza fuq public relations jew komunikazzjoni, minn Marzu 2013 sal-jum li fih din l-interpellanza tkun imwieġba, maqsuma sena b'sena?

EDWARD SCICLUNA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin tat-Tqegħid ta' Karti.

MINISTERU GĦAT-TURIŻMU – KONSULENZA FUQ PUBLIC RELATIONS JEW KOMUNIKAZZJONI - NEFQA

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid u jelenka kemm intnefqu flus minn kull entità u dipartiment li jaqa' taħtu, għal konsulenza fuq public relations jew komunikazzjoni, minn Marzu 2013 sal-jum li fih din l-interpellanza tkun imwieġba, maqsuma sena b'sena?

KONRAD MIZZI (Ministru għat-Turiżmu): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li mis-sena 2013 'l hawn intnefqu medja ta' €17,445 fis-sena f'konsulenza fuq public relations jew komunikazzjoni.

MINISTERU GĦALL-INTERN U SIGURTÀ NAZZJONALI– KONSULENZA FUQ PUBLIC RELATIONS JEW KOMUNIKAZZJONI - NEFQA

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid u jelenka kemm intnefqu flus minn kull entità u dipartiment li jaqa' taħtu, għal konsulenza fuq public relations jew komunikazzjoni, minn Marzu 2013 sal-jum li fih din l-interpellanza tkun imwieġba, maqsuma sena b'sena?

MICHAEL FARRUGIA: (Ministru għall-Intern u Sigurtà Nazzjonali): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li ma saru ebda pagamenti rigward konsulenzi fuq public relations jew komunikazzjoni fil-perjodu mitlub.

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru: B'referenza għall-mistoqsijiet parlamentari 5561, 5172 u 4813 u ċjoè: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk l-Onor.

Beppe Fenech Adami, Membru tal-Oppożizzjoni li jirrappreżenta l-Partit Nazzjonalista għandux impjieg mal-Gvern u/jew ma' entitajiet pubbliċi barra mis-servizz pubbliku?

Peress li l-impjieg fis-settur pubbliku huwa regolat b'artikolu 110 tal-Kostituzzjoni u li kull impjieg ma' kull korp stabbilit bil-Kostituzzjoni jew b'xi liġi jew taħt xi liġi oħra, u ma' kull soċjetà jew korp ieħor li fih il-Gvern ta' Malta, jew xi korp kif intqal qabel, ikollhom sehem biżżejjed biex jikkontrollaw jew li fuqu jkollhom kontroll effettiv, għandu, kemm-il darba dak id-dħul ma jkunx sar wara eżami pubbliku li jkun ġie avżat kif imiss, isir permezz tas-servizz għall-impjegar (jiġifieri JobsPlus jew l-ekwivalenti tiegħu fil-passat), jekk ir-risposta hi fl-affermattiv, jista' l-Prim Ministru jgħid:

a. Kemm ilu ngaġġat dan id-Deputat fis-servizz pubbliku jew f'entitajiet fuq imsemmija u b'liema metodu msemmi fil-Kostituzzjoni;

b. X'kuntratt ta' impjieg/servizz għandu dan id-Deputat kif ukoll x'inhu d-dħul gross annwali tiegħu; u

c. X'inhi l-kariga u grad li jokkupa llum?

JOSEPH MUSCAT: Ngħarraf lill-Onor.

Beppe Fenech Adami m'għandu ebda tip ta' kuntratt ta' impjieg/servizz fid-dekasteru tal-Uffiċċju tal-Prim Ministru.

L-ONOR.

Mario Galea, membru tal-Oppożizzjoni li jirrappreżenta l-Partit Nazzjonalista għandux impjieg mal-Gvern u/jew ma' entitajiet pubbliċi barra mis-servizz pubbliku?

a. Kemm ilu ingaġġat dan id-Deputat fis-servizz pubbliku jew f'entitajiet fuq imsemmija u b'liema metodu msemmi fil-Kostituzzjoni;

b. X'kuntratt ta' impjieg/servizz għandu dan id-Deputat, kif ukoll x'inhu d-dħul gross annwali tiegħu; u

JOSEPH MUSCAT (Prim Ministru): Ngħarraf lill-Onor.

Mario Galea m'għandu ebda tip ta' kuntratt ta' impjieg/servizz fid-dekasteru tal-Uffiċċju tal-Prim Ministru.

L-ONOR.

Karl Gouder, membru tal-Oppożizzjoni li jirrappreżenta l-Partit Nazzjonalista għandux impjieg mal-Gvern u/jew ma' entitajiet pubbliċi barra mis-servizz pubbliku?

Peress li l-impjieg fis-settur pubbliku huwa regolat b'Artikolu 110 tal-Kostituzzjoni u li kull impjieg ma' kull korp stabbilit bil-Kostituzzjoni jew b'xi liġi jew taħt xi liġi oħra, u ma' kull soċjetà jew korp ieħor li fih il-Gvern ta' Malta, jew xi korp kif intqal qabel, ikollhom sehem biżżejjed biex jikkontrollaw jew li fuqu jkollhom kontroll effettiv, għandu, kemm-il darba dak id-dħul ma jkunx sar wara eżami pubbliku li jkun ġie avżat kif imiss, isir permezz tas-servizz għall-impjegar (jiġifieri JobsPlus jew l-ekwivalenti tiegħu fil-passat), jekk ir-risposta hi fl-affermattiv, jista' l-Prim Ministru jgħid:

a. Kemm ilu ngaġġat dan id-Deputat fis-servizz pubbliku jew f'entitajiet fuq imsemmija u b'liema metodu msemmija fil-Kostituzzjoni;

JOSEPH MUSCAT: Ngħarraf lill-Onor.

Karl Gouder m'għandu ebda tip ta' kuntratt ta' impjieg/servizz fid-dekasteru tal-Uffiċċju tal-Prim Ministru.

L-ONOR.

Claudio Grech, Membru tal-Oppożizzjoni li jirrappreżenta l-Partit Nazzjonalista għandux impjieg mal-Gvern u/jew ma' entitajiet pubbliċi barra mis-servizz pubbliku?

c. X'inhi l-kariga u l-grad li jokkupa llum?

JOSEPH MUSCAT: Ngħarraf lill-Onor.

Claudio Grech m'għandu ebda tip ta' kuntratt ta' impjieg/servizz fid-dekasteru tal-Uffiċċju tal-Prim Ministru.

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru: B'referenza għall-mistoqsijiet parlamentari 5561, 5172 u 4813 u ċjoè: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk l-Onor.

Kristy Debono, Membru tal-Oppożizzjoni li tirrappreżenta l-Partit Nazzjonalista għandhiex impjieg mal-Gvern u/jew ma' entitajiet pubbliċi barra mis-servizz pubbliku?

a. Kemm ilha ngaġġata din id-Deputat fis-servizz pubbliku jew f'entitajiet fuq imsemmija u b'liema metodu msemmi fil-Kostituzzjoni;

b. X'kuntratt ta' impjieg/servizz għandha din id-deputat, kif ukoll x'inhu d-dħul gross annwali tagħha; u

c. X'inhi l-kariga u grad li tokkupa llum?

Interpellant li t-tagħrif mitlub huwa dan:

MP: L-Onor.

Data: 5 ta' Mejju 2006

Dħul: Basic Salary - €28,975

L-ONOR.

Carmelo Mifsud Bonnici, Membru tal-Oppożizzjoni li jirrappreżenta l-Partit Nazzjonalista għandux impjieg mal-Gvern u/jew ma' entitajiet pubbliċi barra mis-servizz pubbliku?

a. Kemm ilu ngaġġat dan id-Deputat fis-servizz pubbliku jew f'entitajiet fuq imsemmija u b'liema metodu msemmi fil-Kostituzzjoni;

b. X'kuntratt ta' impjieg/servizz għandu dan id-Deputat, kif ukoll x'inhu d-dħul gross annwali tiegħu; u

c. X'inhi l-kariga u grad li jokkupa llum?

JOSEPH MUSCAT: Ngħarraf lill-Onor.

Carmelo Mifsud Bonnici m'għandu ebda tip ta' kuntratt ta' impjieg/servizz fid-dekasteru tal-Uffiċċju tal-Prim Ministru.

MINISTERU GĦALL-ENERĠIJA U IMMANIĠĠAR TAL-ILMA - PERSUNI LI HUMA MAĦTURA BĦALA KUMMISSJUNARJI

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Enerġija u l-Immaniġġar tal-Ilma: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra lista tal-persuni fil-Ministeru inkluż f'kull entità, dipartiment u awtorità li jaqgħu taħt ir-responsabbilità tiegħu u li fil-preżent huma maħtura bħala Kummissjunarji b'setgħa li jagħtu ġurament skont l-Ordinanza dwar il-Kummissjunarji b'setgħa li jagħtu Ġurament (Kap. 79 tal-Liġijiet ta' Malta)?

Jista' l-Ministru jgħid x'inhi l-kariga ta' kull waħda minn dawn il-persuni u dwar xiex jingħataw il-ġuramenti quddiem kull waħda mill-imsemmija persuni?

JOE MIZZI (Ministru għall-Enerġija u l-Immaniġġar tal-Ilma): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li taħt id-dekasteru tal-Ministeru għall-Enerġija u l-Immaniġġar tal-Ilma hemm żewġ persuni li huma maħtura bħala Kummissjunarji b'setgħa li jagħtu Ġurament (Kap. 79 tal-Liġijiet ta' Malta).

MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET EWROPEJ U UGWALJANZA - PERSUNI LI HUMA MAĦTURA BĦALA KUMMISSJUNARJI

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Ewropej u l-Ugwaljanza: Tista' l-Ministru tpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra lista tal-persuni fil-Ministeru inkluż f'kull entità, dipartiment u awtorità li jaqgħu taħt ir-responsabbilità tagħha u li fil-preżent huma maħtura bħala Kummissjunarji b'setgħa li jagħtu ġurament skont l-Ordinanza dwar il-Kummissjunarji b'setgħa li jagħtu Ġurament (Kap. 79 tal-Liġijiet ta' Malta)?

Tista' l-Ministru tgħid x'inhi l-kariga ta' kull waħda minn dawn il-persuni u dwar xiex jingħataw il-ġuramenti quddiem kull waħda mill-imsemmija persuni?

HELENA DALLI: (Ministru għall-Affarijiet Ewropej u l-Ugwaljanza): Informata li fid-Dipartiment tar-Relazzjonijiet Industrijali u tal-Impjieg hemm żewġ uffiċjali fil-kariga ta' Assistenti Diretturi li fil-kompetenza tax-xogħol tagħhom għandhom is-setgħa li jagħtu l-ġuramenti f'dak li għandu x'jaqsam ma' investigazzjonijiet dwar ksur ta' kondizzjonijiet tax-xogħol.

MINISTERU GĦALL-FINANZI - PERSUNI LI HUMA MAĦTURA BĦALA KUMMISSJUNARJI

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Finanzi: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra lista tal-persuni fil-Ministeru inkluż f'kull entità, dipartiment u awtorità li jaqgħu taħt ir-responsabbilità tiegħu u li fil-preżent huma maħtura bħala kummissjunarji b'setgħa li jagħtu ġurament skont l-Ordinanza dwar il-Kummissjunarji b'setgħa li jagħtu Ġurament (Kap. 79 tal-Liġijiet ta' Malta)?

EDWARD SCICLUNA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin tat-Tqegħid ta' Karti.

MINISTERU GĦAT-TURIŻMU - PERSUNI LI HUMA MAĦTURA BĦALA KUMMISSJUNARJI

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra lista tal-persuni fil-Ministeru inkluż f'kull entità, dipartiment u awtorità li jaqgħu taħt ir-responsabbilità tiegħu u li fil-preżent huma maħtura bħala kummissjunarji b'setgħa li jagħtu ġurament skont l-Ordinanza dwar il-Kummissjunarji b'setgħa li jagħtu Ġurament (Kap. 79 tal-Liġijiet ta' Malta)?

KONRAD MIZZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li hemm żewġ persuni ġewwa l-Awtorità Maltija għat-Turiżmu li huma kummissjunarji b'setgħa li jagħtu ġurament skont l-Ordinanza dwar il-Kummissjunarji b'setgħa li jagħtu Ġurament (Kap. 79 tal-Liġijiet ta' Malta).

MINISTERU GĦALL-INTERN U S-SIGURTÀ NAZZJONALI - PERSUNI LI HUMA MAĦTURA BĦALA KUMMISSJUNARJI

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra lista tal-persuni fil-Ministeru inkluż f'kull entità, dipartiment u awtorità li jaqgħu taħt ir-responsabbilità tiegħu u li fil-preżent huma maħtura bħala kummissjunarji b'setgħa li jagħtu ġurament skont l-Ordinanza dwar il-Kummissjunarji b'setgħa li jagħtu Ġurament (Kap. 79 tal-Liġijiet ta' Malta)?

MICHAEL FARRUGIA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba għadha qed tinġabar.

MINISTERU GĦALL-ĠUSTIZZJA, KULTURA U GVERN LOKALI - PERSUNI LI HUMA MAĦTURA BĦALA KUMMISSJUNARJI

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra lista tal-persuni fil-Ministeru inkluż f'kull entità, dipartiment u awtorità li jaqgħu taħt ir-responsabbilità tiegħu u li fil-preżent huma maħtura bħala kummissjunarji b'setgħa li jagħtu ġurament skont l-Ordinanza dwar il-Kummissjunarji b'setgħa li jagħtu Ġurament (Kap. 79 tal-Liġijiet ta' Malta)?

Jista' l-Ministru jgħid x'inhi l-kariga ta' kull waħda minn dawn il-persuni u dwar xiex jingħataw il-ġuramenti quddiem kull waħda mill-imsemmija persuni?

OWEN BONNICI (Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali): Ninforma l-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni għadha qed tinġabar u se tingħata f'xi seduta oħra.

KUMITAT TAL-KUNTRATTI DIPARTIMENTALI

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid meta twaqqaf il-Kumitat tal-Kuntratti Dipartimentali?

Minn mindu twaqqaf dan il-kumitat, kemm-il sejħa għall-kuntratti ġiet evalwata u/jew ikkonsidrata minn dan il-kumitat?

Min huma l-membri ta' dan il-kumitat?

Interpellant li l-Kumitat Dipartimentali tal-Kuntratti twaqqaf fl-14 ta' Lulju 2010.

Minn mindu twaqqaf dan il-Kumitat kienu evalwati u/jew ikkonsidrati 683 sejħa għal offerti.

Il-Kumitat huwa maħtur skont l-Artiklu 74 tar-Regolamenti tal-2016 dwar l-Akkwist Pubbliku (Avviż Legali 352 tal-2016 kif emendat bl-Avviżi Legali 155 u 233 tal-2017, u 26 tal-2018).

Il-membri huma:

Chairperson, id-Direttur tas-Servizzi Korporattivi jew ir-rappreżentant tagħha;

Membru li jirrappreżenta lis-Segretarju Permanenti fil-Ministeru għal Għawdex;

Membru li jirrappreżenta lid-Direttur tal-Kuntratti;

Segretarja maħtura minn fost l-Unità Ministerjali għall-Akkwist fil-Ministeru għal Għawdex.

XAGĦRA GĦAWDEX – PARK TAL-FAMILJA FIL-QORTIN – XOGĦOL

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jgħid fiex wasal ix-xogħol fuq il-Park tal-Familja fil-Qortin fix-Xagħra, Għawdex fejn qabel kien hemm il-miżbla u li din ġiet magħluqa u riabilitata?

Jista' jgħid jekk inħarġux il-permessi mill-PA u jekk inħarġux it-tenders biex isir ix-xogħol fuq dan il-Park tal-Familja?

Jista' jgħid jekk dan il-park hux se jkun aċċessibbli u lest għall-familji Għawdxin matul is-sena 2018?

JOSÈ HERRERA (Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-proċess tal-permessi meħtieġa mill-PA riesaq lejn it-tmiem tiegħu wara diversi konsultazzjonijiet mal-ERA.

It-tenders qegħdin għall-vetting id-DoC u maħsuba li jkunu fuq is-suq f'Lulju 2018.

Il-pjan għadu li l-park jinfetaħ għall-pubbliku sal-aħħar ta' 2018.

GĦAWDEX – GOZO ALIVE

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid għal kull wieħed u waħda mil-artisti li ħadu sehem fil-Gozo Alive li sar f'Għawdex fil-weekend tat-18, 19, u 20 ta' Mejju 2018, kemm-il siegħa jew parti minnha taw bħala performance u kemm tħallas kull artist għal kull performance li ngħatat?

Interpellant li kif seta' jikkonstata personalment, il-festival li qed jirreferi għalih kien suċċess kbir u serva biex inkomplu nagħtu promozzjoni lil Għawdex kemm lokalment u anke internazzjonalment.

Gozo Alive kellu wkoll impatt ekonomiku sostanzjali.

Ta' min isemmi biss li l-kumpanija Gozo Channel (Operations) Ltd. ġarret 'il fuq minn 54,000 passiġġier matul l-imsemmijin dati.

L-ispiża relatata mal-artisti, li kienu jinkludu Għawdxin, Maltin u anke ismijiet magħrufa internazzjonalment, fit-tlett ijiem kollha tal-festival madwar Ghawdex kollu tlaħħaq madwar €104,000.

Festivals u attivitajiet oħrajn simili, inkluż bl-appoġġ tal-Gozo Tourism Association u l-Gozo Business Chamber, se jkomplu jsiru matul din is-sena stess, partikolarment fis-sajf li ġej.

RABAT GĦAWDEX – TRIQ VAJRINĠA - ARKIVJU NAZZJONALI U L-LIBRERIJA – FIRE ALARM

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol: B'referenza għar-risposta għall-mistoqsija parlamentari 2185, jista' l-Ministru jgħid fiex waslu d-diskussjonijiet u jekk twaħħalx il-fire alarm li kellu jsir fl-Arkivju Nazzjonali u l-Librerija fi Triq Vajrinġa fir-Rabat, Għawdex u dan kif kien indika sena ilu fir-risposta għall-mistoqsija parlamentari 27782 tat-12-il leġiżlatura?

Jista' jgħid x'inhi r-raġuni jekk dan ix-xogħol għadu ma sarx, issa li għadda tant żmien?

Ma jaħsibx li hemm periklu serju għal tant dokumenti importanti li hemm f'dan il-post?

EVARIST BARTOLO: Ninsab informat li rigward fire safety ġew iċċekkjati l-fire extinguishers kollha li jinsabu fil-librerija nazzjonali fejn ġie evalwat liema ċilindri jridu jinbidlu, liema għandhom bżonn service u jekk hemmx bżonn li jinxtraw oħrajn ġodda.

Informat ukoll li Malta Libraries qed jagħmlu użu minn servizz professjonali ta' inġiniera biex jaraw x'potenzjal hemm fil-binja msemmija li jitwaħħlu cameras tas-sigurtà.

Bħalissa dawn l-inġiniera qed jaħdmu fuq lista ta' rekwiżiti tekniċi biex tkun tista' tinħareġ it-tender.

Peress li l-Arkivji Nazzjonali f'Għawdex joperaw f'parti mill-binja tal-Librerija Nazzjonali, il-proċess fl-Arkivji Nazzjonali se jkun ukoll parti minn din il-ħidma.

GOZO ALIVE – GĦAŻLA TAL-ARTISTI

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid jekk ħarġitx sejħa għall-offerti jew expression of interest biex jintgħażlu l-artisti li ħadu sehem fil-Gozo Alive li nżamm f'Mejju 2018 f'Għawdex?

Min kien iċ-Chairman u l-membri tal-bord li għażlu l-artisti?

Tista' l-Ministru tgħid kif intgħażlu ċ-Chairman u l-membri tal-bord u jekk iċ-Chairman u l-membri tal-bord kenux imħallsa għal dan ix-xogħol?

Jekk iva, kemm?

Interpellant li f'każ ta' artisti mhuwiex dejjem possibbli li tinħareġ sejħa għall-offerti minħabba li l-attività ġieli tkun tirrikjedi artist partikolari skont l-istess attività.

F'dan il-każ tintalab direct order approval mill-Ministeru tal-Finanzi.

Il-Bord organizzattiv għall-Gozo Alive kien ifformat minn tmien membri.

Il-maġġoranza tal-membri huma impjegati mas-settur pubbliku u għandhom esperjenza fl-organizzazjoni ta' festivals simili kif ukoll tagħrif fuq l-arti, kultura u spettaklu rispettivament.

Il-membri li tħallsu skont ix-xogħol li għamlu huma s-Sur Lou Bondi u s-Sur Felix Busuttil.

GĦAJNSIELEM GĦAWDEX – DAR TAL-ANZJANI

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tindika meta hu mistenni li tiġi inawgurata u allura tilqa' l-ewwel residenti fiha, id-Dar tal-Anzjani f'Għajnsielem, Għawdex?

Tista' tgħid kemm se tkun tista' tospita anzjani b'kollox din id-dar u fuq liema mudell se titmexxa?

Interpellant li hekk kif ħareġ il-permess il-ġdid biex id-dar tiġi fully compliant mal-istandards applikabbli, issa qed jiġi ffinanzjat il-bini kif ukoll it-tender għat-tlestija u l-operat mill-privat.

Skont l-andament tat-tender tkun tista' tingħata data aktar preċiża.

HERITAGE MALTA – TASTE OF HISTORY AND EVENTS – MINUTI TAD-DEĊIŻJONI LI TINĦAREĠ ESPRESSJONI TA' INTERESS

L-ONOR.

THERESE COMODINI CACHIA staqsiet lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: B'referenza għall-internal memorandum - Expression of interest - Taste of History and Events, jista' l-Ministru jqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra l-kopji tal-minuti relatati mad-deċiżjoni li tinħareġ din l-espressjoni ta' interess?

Jista' jgħid min kien involut f'dawn il-laqgħat u deċiżjonijiet?

OWEN BONNICI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni għadha qed tinġabar u se tingħata f'xi seduta oħra.

HERITAGE MALTA – TASTE OF HISTORY AND EVENTS – ĦRUĠ TA' ESPRESSJONI TA' INTERESS

L-ONOR.

THERESE COMODINI CACHIA staqsiet lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: B'referenza għall-internal memorandum - Expression of interest - Taste of History and Events, jista' l-Ministru jikkonferma li kien hemm ħsieb li din l-expression of interest tinħareġ ukoll għas-settur pubbliku?

L-ONOR.

THERESE COMODINI CACHIA staqsiet lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: B'referenza għall-internal memorandum ta' Heritage Malta - Expression of interest - Taste of History and Events, jista' l-Ministru jgħid jekk hux se jinħarġu direct orders relatati mal-avveniment Taste of History and Events u jikkonferma jekk hux diġà ġie avviċinat xi kuntrattur sabiex jiġu esplorati possibbiltajiet li jinħareġ direct order abbinat ma' dawn l-attivitajiet?

OWEN BONNICI: Ninforma lill-Onor.

HERITAGE MALTA – TASTE OF HISTORY AND EVENTS – POŻIZZJONI TA' HEAD (CORPORATE SERVICES AND ICT)

L-ONOR.

THERESE COMODINI CACHIA staqsiet lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: B'referenza għall-internal memorandum ta' Heritage Malta - Expression of interest - Taste of History and Events, jista' l-Ministru jgħid jekk din l-inizjattiva hijiex abbinata mal-pożizzjoni ta' Head (Corporate Services & ICT) li Heritage Malta beħsiebha toħroġ fil-futur qarib?

OWEN BONNICI: Ninforma lill-Onor.

HERITAGE MALTA – TASTE OF HISTORY AND EVENTS – TRASPORT GĦALL-ĦADDIEMA LI JINTALBU JAĦDMU F'GĦAWDEX

L-ONOR.

THERESE COMODINI CACHIA staqsiet lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: B'referenza għall-internal memorandum ta' Heritage Malta - Expression of interest -Taste of History and Events, jista' l-Ministru jgħid jekk il-ħaddiema ta' Heritage Malta li jaħdmu Malta hux se jkollhom jagħmlu xogħol f'Għawdex?

Jekk fil-pożittiv, jista' jgħid hux se jiġi pprovdut trasport u akkomodazzjoni?

OWEN BONNICI: Ninforma lill-Onor.

HERITAGE MALTA – TASTE OF HISTORY AND EVENTS – KRITERJI GĦALL-GĦAŻLA TAL-ISTAFF COMPLEMENT

L-ONOR.

THERESE COMODINI CACHIA staqsiet lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: B'referenza għall-internal memorandum ta' Heritage Malta - Expression of interest - Taste of History and Events, jista' l-Ministru jgħid fuq liema kriterji l-event manager, curator or delegate se jagħżel l-istaff complement?

OWEN BONNICI: Ninforma lill-Onor.