DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

It-Tnejn, 4 ta' Frar 2019

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

It-Tnejn, 4 ta' Frar 2019

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fis-Sala tal-Parlament,

It-Tnejn, 4 ta' Frar 2019

Il-Minuti tas-Seduta Nru. 191, li saret fil-31 ta' Jannar 2019, ġew ikkonfermati.

L-ISPEAKER (Onor. Anġlu Farrugia): Is-Sedja tagħmel referenza għall-punt imqajjem mill-Onor.

Byron Camilleri fil-bidu tas-seduta tal-31 ta' Jannar 2019 fir-rigward tal-korrispondenza mibgħuta mingħand Mamo TCV Advocates taħt is-suġġett 'State aid to International Hotel Investments p.l.c.

BYRON CAMILLERI: Sur President, illum aħna l-Membri Parlamentari rċevejna ittra li tqassmet mill-uffiċjali tal-Parlament – jiġifieri kienet indirizzata lili mhux bħala Membru Parlamentari mhux fl-uffiċċju tiegħi jew id-dar tiegħi, iżda rċevejtha hawnhekk.

Fost oħrajn hija ittra mingħand avukat li fost oħrajn ukoll qiegħed jgħid li qed jikteb f'isem konsorzju ta' businessmen Maltin.

Aħna l-Membri ta' din il-Kamra li rċevejna din l-ittra m'għandniex il-mezz li nidentifikaw min hu dan il-konsorzju u għaldaqstant fid-dawl li tqassmet mill-uffiċjali tal-Parlament, ġewwa dan il-Parlament, qed nitolbu lis-Sedja sabiex tgħinna nidentifikaw min huwa dan il-konsorzju ta' businesses Maltin.".

Hawnhekk is-Sedja rrispondiet hekk:

"L-ISPEAKER: Iva, għadduli l-ittra jekk jogħġobkom.

Jidher li din tqassmet mal-posta li nkunu rċevejna hawnhekk, iżda niċċekkjaw dwarha.".

Is-Sedja tirrimarka b'mod immedjat li hija obbligata li tqassam lill-Membri Parlamentari dik il-korrispondenza kollha li tkun indirizzata lilhom u li tasal fil-bini tal-Parlament.

Dan isir waqt li tkun għaddejja s-seduta mill-uffiċjali tal-Parlament kif dejjem sar fil-passat.

Fl-intervent tiegħu l-Onor.

Byron Camilleri ġibed l-attenzjoni tal-Kamra li f'din il-korrispondenza mibgħuta lill-Membri kollha tal-Kamra qed issir referenza għal konsorzju ta' businesspersons Maltin bl-isem ta' FORESITE, mingħajr ma huma identifikati min huma dawn il-persuni fil-kummerċ.

Huwa talab l-għajnuna tas-Sedja f'dan ir-rigward.

Is-Sedja tixtieq tirrimarka li mhix il-mansjoni tagħha li tidħol fil-mertu tal-kontenut tal-korrispondenza personali li tintbagħat lill-Membri individwali fuq l-indirizz tal-Parlament, ovvjament dejjem, u din irrid nagħmilha ċara, sakemm dan ma jkunx jikkostitwixxi xi ksur ta' regolament tal-Kamra li jitqajjem bħala tali minn xi Membru tal-istess Kamra.

Ikun f'dan il-każ illi l-identità tal-persuni li f'isimhom tkun intbagħtet il-korrispondenza tista' tkun bla dubju meqjusa bħala meħtieġa.

Kien għalhekk li s-Sedja, fir-rigward ta' din il-korrispondenza li milli jidher ma ntbagħtitx biss lill-Onor.

Byron Camilleri iżda ntbagħtet lil Membri oħra tal-Kamra, għaddiet it-traskrizzjoni tat-talba tal-Onor.

Byron Camilleri lil min bagħat il-korrispondenza, ċjoè Mamo TCV Advocates, fejn saret it-talba għall-informazzjoni mill-istess Onor. Membru fis-Seduta tal-31 ta' Jannar 2019.

Is-Sedja hawnhekk rat ukoll dak li jgħid l-Erskine May, 24th Edition, f'paġna 271 b'referenza għal dak li għandu x'jaqsam mal-proċedura ta' meta tintbagħat ittra f'isem kostitwent jew meta Membru Parlamentari jirċievi ittra mingħand kostitwent, u nikkwota:

Is-Sedja tinnota wkoll li sakemm qed tagħti dan ir-ruling, il-korrispondenza mibgħuta mingħand Mamo TCV Advocates lill-Membri ta' din il-Kamra kienet diġà ħarġet fuq il-midja bħal, pereżempju, fuq is-sit elettroniku www.timesofmalta.com ta' nhar il-Ġimgħa, 1 ta' Frar 2019, fl-artiklu intitolat 'Anonymous businessmen protest Corinthia deal in letter to MPs'.

Is-Sedja tinnota li din il-korrispondenza ssemmiet ukoll fi stqarrija uffiċjali li ħareġ il-Gvern fl-istess ġurnata fejn il-Gvern spjega l-pożizzjoni tiegħu b'reazzjoni għal din l-ittra ta' dawn il-businessmen li baqgħu mhux identifikabbli u sija, anonimi.

Is-Sedja tinnota wkoll li l-istess storja dehret f'numru ta' media sources oħra, fosthom fuq is-sit elettroniku www.newsbook.com.mt ftit wara l-istess Seduta tal-31 ta' Jannar, bit-titolu 'Aħna l-MPs irċevejna ittra minn avukat; ma nafux f'isem min'.

F'dan l-artiklu qed jingħad li:

"Il-Whip tal-Partit Laburista Byron Camilleri talab lill-Ispeaker Anġlu Farrugia jistħarreġ min kien wara l-ittra li ntbagħtet lill-Membri Parlamentari.".

Is-Sedja tħoss li anke b'referenza għal dan kollu, ladarba l-korrispondenza saret pubblika b'mod immedjat mill-midja u ladarba anke l-Gvern ippubblika r-reazzjoni tiegħu, is-Sedja qiegħda tqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra l-korrispondenza li ntbagħtet mingħand Mamo TCV Advocates u li saret referenza għaliha mill-Onor.

Byron Camilleri meta talab informazzjoni dwar il-persuni wara l-konsorzju FORESITE, kif ukoll it-tweġiba li ngħatat s'issa mingħand Mamo TCV Advocates għat-talba li saret mill-Onor.

Camilleri kif mgħoddija mis-Sedja.

Is-Sedja tixtieq iżżid li għalkemm mhuwiex rakkomandabbli li ittra tintbagħat minn avukat mingħajr ma l-persuni li qiegħed jirrappreżenta jkunu identifikati - u dan biex ikun hemm aktar kontabilità dwar dak li jkun qed jingħad u anke għall-veraċità tal-più o meno eżistenza ta' persuna jew persuni li effettivament għan-nom tagħhom tkun qed issir rappreżentazzjoni ma' Membru tal-Kamra - is-Sedja, fiċ-ċirkostanzi kif żviluppaw dwar dan il-każ, fejn ladarba fuq dak li talab l-Onor.

Byron Camilleri kien hemm ir-reazzjoni tal-Gvern, u ladarba l-persuni tal-konsorzju, hekk indikati bħala FORESITE, għadhom mhumiex idenfitikabbli, u dan kif joħroġ mill-korrispondenza tal-istess Mamo TCV Advocates li permezz tal-Avukat li ffirma l-ittra, ħassew li għandhom iżommu ferm milli jidentifikaw il-persuni għal raġunijiet professjonali u dan billi indikaw li f'dan l-istadju mhumiex awtorizzati mill-klijenti tagħhom sabiex jagħtu l-informazzjoni mitluba, is-Sedja tħoss li għandha tieqaf hawnhekk.

Is-Sedja tixtieq tirrepeti dak li diġà qalet aktar qabel, ċjoè li hija m'għandha l-ebda mansjoni li tivverfika jew tagħmel aċċertazzjonijiet dwar il-kontenut ta' korrispondenza privata li jirċievu l-Membri Parlamentari fil-bini tal-Parlament dejjem sakemm dan ma jkunx jikkostitwixxi xi ksur ta' xi regolament tal-Kamra u li tali ksur jinġieb għall-attenzjoni tas-Sedja mill-istess Membri tal-Kamra.

Min-naħa l-oħra, is-Sedja qed tagħmilha ċara li tara li meta l-materja tiġi dibattuta quddiem kumitat parlamentari jew f'xi seduta parlamentari, hemmhekk imbagħad wieħed bilfors irid jiddibatti dak li qiegħed jintalab mill-Onor.

Byron Camilleri fir-rigward tal-ittra inkwestjoni.

Ir-ruling huwa deċiż.

Inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja ta' korrispondenza li għaddiet permezz ta' email bejn l-Iskrivan tal-Kamra u Mamo TCV Advocates dwar ittra li l-istess kumpanija ta' avukati bagħtet lill-Membri Parlamentari fit-30 ta' Jannar 2019 intitolata "State aid granted to International Hotel Investments p.l.c.

KUNSENS GĦALL-ATTI

L-ISPEAKER: Ninforma lill-Kamra li l-President għoġobha tagħti l-kunsens tagħha għal:

Att Nru I tal-2019 - Att tal-2019 sabiex jemenda l-Att dwar l-Iżvilupp Sostenibbli.

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI

GĦAWDEX – BAJJIET PLASTIC FREE

L-ONOR.

Jason Azzopardi) staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid:

a) liema bajjiet f'Għawdex huma ċċertifikati plastic free;

b) min wettaq il-clean up;

c) min iċċertifikahom plastic free;

d) min ħallas għall-clean up;

e) kemm ħareġ flus il-Ministeru; u

f) x'inhuma l-pjanijiet futuri u t-time-frames tal-Ministeru f'dan ir-rigward?

JUSTYNE CARUANA (Ministru għal Għawdex): Nixtieq ninforma lill-Onorevoli Interpellant jirreferi għat-tweġiba mogħtija fil-mistoqsija parlamentari 8223 u jiżdied jingħad li l-bajjiet involuti huma:

a) Mġarr ix-Xini, Daħlet Qorrot u l-bajja ta' Marsalforn;

b) Total ta' erba' għaddasa minn White Flag International għamlu t-tindif;

c) Il-bajjiet ġew iċċertifikati mill-White flag International Inspector;

d) It-tindif tal-bajja ta' Mġarr ix-Xini kien iffinanzjat mill-Ministeru għal Għawdex.

It-tindif tal-bajja ta' Daħlet Qorrot sar b'xejn mill-White Flag International Team.

It-tindif tal-bajja ta' Marsalforn tħallas minn kumpanija privata.

e) Il-Ministeru għal Għawdex qiegħed jaħdem bla heda sabiex jassigura li l-bajjiet f'Għawdex huma ta' livell għoli.

Għawdex igawdi minn numru ta' bajjiet klassifikati bħala Blue Flag jew White Flag.

Il-Ministeru għandu l-pjanijiet li jkollu l-bajjiet kollha klassifikati bħala White Flag sabiex jassigura l-aqwa kwalità u standards.

Diġà nġabru 'l fuq minn 632 kilogramma ta' skart.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Ħafna Maltin u turisti kienu jżuru Għawdex fi żmien is-sajf, f'Santa Marija u fi żmien il-karnival.

Però riċentement dan ix-xenarju nbidel.

Pereżempju, jien kont wieħed minn dawk li qsamt lejn Għawdex fi żmien il-Milied u bqajt impressjonat bl-ammont kbir ta' persuni li żaru Għawdex, tant li l-vapuri kienu dejjem mimlijin wieħed wara l-ieħor u kien hemm anke xi artikli fil-ġurnali dwar dan.

Tista' l-Ministru tgħidilna kif kien l-andament fi żmien il-Milied li għadda, komparat ma' Diċembru tas-snin preċedenti u x'attivitajiet simili huma ppjanati għall-futur?

Nifhem li ladarba l-attivitajiet kbar li kien hemm f'Għawdex ġibdu ħafna Maltin u turisti lejn din il-ġżira, il-Ministeru qed jippjana aktar attivitajiet għaż-żmien li ġej.

L-ISPEAKER: Il-Ministru Justyne Caruana.

JUSTYNE CARUANA: Fost in-nies li żaru Għawdex għal żmien il-Milied, kien hemm l-Onor.

Interpellant u diversi kollegi oħrajn li ngħaqdu magħna f'dawn il-festaġġjamenti.

Irrid ngħid li għal żmien il-Milied, il-Ministeru għal Għawdex ħejja programm ta' attivitajiet li kien ambizzjuż ħafna, però li ħalla l-frott.

Biss biss ngħid li matul l-aħħar ġranet tal-2018, kellna nofs miljun persuna li wżaw il-Gozo Channel biex jaqsmu bejn iż-żewġ ġżejjer.

Dan ifisser li bl-ammont ta' persuni li qasmu f'dawn il-ġranet, għelibna saħansitra n-numru ta' persuni li normalment iżuru lil Għawdex fi żmien Santa Marija.

B'hekk wasalna f'pożizzjoni li ngħidu li għelibna l-istaġjonalità.

Fil-perjodu tal-Milied stajna ninnotaw li l-lukandi kienu mimlijin u l-istabbilimenti rreġistraw avvanz sostanzjali anke fl-introjtu tagħhom qabel is-sales.

Normalment wieħed jistenna Jannar biex ikun hawn is-sale, però fil-ġranet ta' Diċembru jidher li żdied il-bejgħ.

Bħala Ministeru se nkomplu fuq dan il-pattern.

Ix-xahar ta' Jannar ħallejnieh daqsxejn kwiet għar-raġuni li ridna nagħtu nifs lill-istabbilmenti biex ikunu jistgħu jagħmlu x-xogħlijiet li normalment jagħmlu fix-xitwa.

Issa li beda Frar, għandna programm li l-ewwel parti tiegħu hija relatata ma' San Valentinu, fejn se jkollna diversi attivitajiet fuq numru ta' ġranet.

Dawn l-attivitajiet bdew matul il-weekend li għadda u se jkomplu fil-weekends li ġejjin.

Wara nibdew bil-programm tal-karnival.

Dalwaqt se jiġi ppubblikat ukoll il-programm Easter in Gozo fejn se nkunu qegħdin nimxu fuq l-istess eżerċizzju li sar għal żmien il-Milied.

Lestejna l-programm għal matul is-sajf fejn se jkollna tlitt ijiem fil-ġimgħa b'attivitajiet regolari f'Marsalforn, ix-Xlendi, kif ukoll fl-Imġarr.

Fl-istess ħin qegħdin nippreparaw għal Gozo Alive.

Dan huwa avveniment li bdejnieh għall-ewwel darba s-sena li għaddiet, meta kellna weekend mimli attivitajiet mifruxin madwar Għawdex kollu, fejn involvejna ħafna stakeholders u entitajiet.

Kellna wkoll international act li niżlet tajjeb ħafna u fil-fatt erġajna rrepetejna l-esperjenza għal-ewwel tas-sena u se nkunu qegħdin nippreparaw xi ħaġa simili għal Gozo Alive.

Kif qed taraw, il-kalendarju huwa mimli u frisk biex jappella għal udjenza ta' etajiet differenti.

L-iskop huwa li Għawdex ikun magħżul bħala destinazzjoni għal matul is-sena kollha, liema skop qed jirnexxilna nilħquh b'mod qawwi.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Kif nafu, ħafna Maltin jivvjaġġaw ta' kuljum lejn Malta biex jistudjaw, jaħdmu jew bħala pazjenti għall-kura.

Tista' l-Ministru tgħid kif se jiġu megħjuna dawn il-persuni u jekk hemmx xi inizjattivi sabiex ikopru ċerti spejjeż għal dan l-ivvjaġġar?

L-ISPEAKER: Il-Ministru Justyne Caruana.

JUSTYNE CARUANA: Din hija realtà li aħna l-Għawdxin niffaċċjaw sa minn età pjuttost bikrija meta nibdew nivvjaġġaw lejn Malta għall-bżonnijiet diversi li jkollna.

Proprju fil-baġit li għadda l-Gvern ħabbar pakkett ta' inizjattivi ġodda biex inkunu nistgħu nindirizzaw il-bżonnijiet ta' sezzjonijiet differenti.

Fil-fatt, fil-ġranet li għaddew, ħabbarna wkoll il-mod ta' kif se jkunu qegħdin jiffunzjonaw diversi skemi biex inkunu nistgħu nnaqqsu dawn id-diffikultajiet.

Kellna l-ewwel inizjattiva li kienet qed tindirizza lill-ħaddiema Għawdxin li jmorru lejn Malta ta' kuljum, kemm dawk li jaħdmu fis-settur pubbliku kif ukoll fis-settur privat.

Qed ngħid dan għaliex s'issa kellna sistema li permezz tagħha l-ħaddiema fis-settur pubbliku jingħataw rifużjoni tal-biljett tal-vapur, però l-ħaddiema fis-settur privat ma kenux jieħdu din ir-rifużjoni.

Permezz ta' din l-inizjattiva neħħejna din id-diskriminazzjoni biex b'hekk illum kull ħaddiem Għawdxi li jivvjaġġa lejn Malta minħabba xogħol, indipendentement jekk hux mas-settur pubbliku jew mas-settur privat, se jkun jista' jieħu din ir-rifużjoni.

Inizjattiva oħra hija li se ngħinu anke fit-trasport bl-art fejn se nkunu qegħdin nagħtu €1.50c kuljum lill-impjegati li jaħdmu mas-settur pubbliku u se ngħinu fit-trasport kollettiv fejn jidħol is-settur privat, flimkien ma' incentivi fiskali.

Apparti minn dan, se ndaħħlu wkoll żewġ inizjattivi ġodda li huma verament importanti u li huma mmirati għall-pazjenti li għal raġunijiet ta' saħħa jkollhom jiġu lejn Malta għall-kura.

S'issa kellna l-possibbiltà li pazjent li jiġi għall-kura tal-kanċer ġewwa Malta jingħata r-rifużjoni tal-biljett tal-vapur.

Issa, dan l-inċentiv qed jiġi estiż għal adult li jkun qed jakkumpanjah.

Barra minn hekk, għall-ewwel darba, qed nintroduċu wkoll xi ħaġa ġdida.

Kif nafu, ikollok pazjenti li għal xi raġuni jew oħra jkollhom jorqdu Malta, u dan iġorr piż finanzjarju.

Għalhekk, għall-ewwel darba, qegħdin nagħtu allokazzjoni sa massimu ta' €45 għal kull lejl li dik il-persuna tqatta' lejl f'Malta biex l-għada filgħodu tkun tista' tmur l-isptar.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

EDWIN VASSALLO: Kont għamilt mistoqsija parlamentari rigward l-SME park u l-Ministru kien qal li hemm xi applikazzjonijiet.

Il-pubbliku huwa informat li l-Gvern, permezz ta' Malta Enterprise, kien ta art b'direct order biex tinbena minn kuntrattur li jista' jiddisponi mill-bini fuqha għas-self-employed.

Tista' l-Ministru tgħid jekk hemmx xi art speċifika li fuqha daħlu dawn it-tip ta' permessi?

Tista' tgħid jekk hemmx art waħda li fuqha kien qiegħed jitkellem il-Ministru responsabbli mill-Malta Enterprise u li ngħatat b'direct order lin-negozjant li daqqa jaħdimha u drabi oħra, jagħtiha b'bejgħ jew kirjiet, meta din hija art suppost tal-Gvern?

L-ISPEAKER: Il-Ministru Justyne Caruana.

JUSTYNE CARUANA: Nissuġġerixxi lill-Onor.

Interpellant li xi darba ngħaddi għalih il-Mosta, naqbdu l-vapur, u nieħdu lejn Għawdex biex naraw il-proprjetajiet ħalli hu stess ikun jaf fuq xiex qiegħed jitkellem.

Bħala Gvern, f'Għawdex qed nippromwovu x-xogħol.

L-istatistika li ġiet ippubblikata ftit tal-ġranet ilu turi li l-qgħad f'Għawdex naqas bin-nofs fuq is-sena l-oħra.

Dan juri l-impenn ta' dan il-Gvern biex joħloq ix-xogħol.

Fir-rigward tal-proġetti li qiegħed isemmi l-Onor.

Interpellant, irrid ngħid li hemm aktar minn proġett wieħed.

Hemm il-proġett tal-Ħofra li huwa ffinanzjat minn fondi Ewropej u proprju fil-ġranet li ġejjin, il-proprjetajiet se jkunu qegħdin jiġu allokati lit-tenant.

Hemm imbagħad proġett ieħor li hu wkoll iffinanzjat minn fondi Ewropej li se jkun qed jindirizza bżonn partikolari fl-oqsma tar-riċerka u l-innovazzjoni fejn għandna proġett innovattiv ta' Noovle Google.

Barra minn hekk, se jkunu qed jiġu kkonsidrati wkoll proposti oħrajn.

Pereżempju, hemm il-proġett tal-SME park li qed isir mill-Ministeru għal Għawdex u li m'għandux x'jaqsam mal-Malta Enterprise.

Rigward proprjetajiet u proġetti tal-Malta Enterprise, nissuġerixxi lill-Onor.

Interpellant biex jagħmel il-mistoqsija lill-Ministru kkonċernat.

Però, irrid ngħid li dan il-proġett tal-SME park jinsab fuq biċċa art tal-Gvern imdaqqsa fix-Xewkija.

Interpellant biex xi darba jiġi Għawdex ħa nurih dan il-proġett li qed isir mill-Ministeru għal Għawdex fejn diġà daħlu applikazzjonijiet għalih quddiem l-Awtorità tal-Ippjanar.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Ftit tal-jiem ilu, ġie mħabbar fil-midja li ġiet imwaqqfa dar f'Malta għal studenti u familjari ta' pazjenti Għawdxin li jkunu qed jirrikoveraw ġewwa l-isptar ta' Malta u li jistgħu jużaw din id-dar.

Tista' l-Ministru tagħti aktar informazzjoni lil din il-Kamra dwar din l-inizjattiva u min eżattament se jkun qed igawdi minn dan l-investiment?

L-ISPEAKER: Il-Ministru Justyne Caruana.

JUSTYNE CARUANA: Tajjeb ngħid li bħala Gvern aħna konxji mid-diffikultajiet li għandhom l-istudenti Għawdxin fejn jidħlu l-kirjiet ta' proprjetajiet ġewwa Malta minħabba l-availability.

Dan iġorr piżijiet finanzjarji fuq il-familji ta' dawn l-istudenti Għawdxin.

Għalhekk, bħala Ministeru ħassejna li kellna nibdew diskussjonijiet biex nipprovdu hostels għall-istudenti Għawdxin.

L-ewwel miżura li ħadna u ħabbart ftit ilu kienet proprju l-proġett ta' Villa Lauri ġewwa Birkirkara.

Dan il-proġett nibet minn taħditiet li bdejna nagħmlu mal-entitajiet Ekklesjastiċi, f'dan il-każ mal-patrijiet Franġiskani.

Il-patrijiet informawna li għandhom din il-proprjetà u lħaqna ftehim magħhom biex nikru din il-proprjetà għal 15-il sena.

Din il-proprjetà għandha sfidi ta' restawr u aħna ridna li din id-dar tkun tal-aqwa u l-ogħla standards.

Kien għalhekk li ssottomettejna applikazzjoni quddiem l-Awtorità tal-Ippjanar u ħareġ it-tender biex isiru x-xogħlijiet strutturali.

Din hija dar li se tkun qed tospita 33 persuna; 28 sodda se jkunu allokati għall-istudenti Għawdxin u 5 sodod għall-familjari ta' pazjenti li jkunu rikoverati ġewwa l-isptar.

Dan huwa proġett sabiħ ħafna u mhux se jkun l-uniku wieħed, għax bħala Ministeru se nkomplu nimxu fuq dan il-mudell.

Dan huwa l-ewwel proġett li l-Ministeru għal Għawdex qed jagħmel ġewwa Malta, li jfisser ukoll li r-remit tal-Ministeru għal Għawdex qed jestendi għal Malta, dejjem biex nieħdu ħsieb l-interessi tal-Għawdxin.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Fredrick Azzopardi, mistoqsija supplimentari.

FREDERICK AZZOPARDI: Fil-midja ssemma l-proġett ta' breakwater li se jsir f'Marsalforn, fejn ħareġ anke xi filmat dwar kif se jiġi dan il-breakwatrer.

Fl-istess ħin, il-Gvern qed jgħid li qed isiru studji u donnu mhux deċiż jekk hux se jsir breakwater wieħed jew tnejn.

Tista' l-Ministru tinforma lil din il-Kamra dwar x'se jiġri eżattament f'dan il-port?

JUSTYNE CARUANA: Dan huwa proġett imsemmi fil-manifest elettorali u kif qal l-Onor.

Interpellant għadu qiegħed jiġi studjat.

Fir-rigward tar-ritratti u l-photo montages li qegħdin jidhru fuq id-diversi sezzjonijiet tal-midja soċjali, irrid ngħid li m'hemm xejn konklużiv.

Fil-fatt, hemm żewġ studji li ġew ippubblikati t-tenders għalihom u wieħed imbagħad irid jara l-eżitu ta' dawn l-istudji.

Però rrid niġbed l-attenzjoni li fil-passat saru tliet studji, li tnejn minnhom ġew ippubblikati u l-aħħar studju li sar fi żmien amministrazzjoni Nazzjonalista qatt ma ġie ppubblikat.

L-aħħar studju li kien sar kien jinnewtralizza ż-żewġ studji li saru qabel, jiġifieri dak il-photo montage u r-ritratt li qiegħed jidher huwa tal-breakwater skont dawn l-istudji.

Fir-realtà, it-tielet studju ppropona breakwater f'nofs il-bajja li jibqa' tiela' żewġ metri u nofs 'il fuq mil-livell tal-ilma.

Naħseb li l-Onor.

Interpellant jaqbel miegħi li ħadd minna ma jixtieq li jkollu breakwater daqshekk għoli f'nofs Marsalforn, fejn jekk tmur tgawdi l-bajja jew tmur tiekol f'Marsalforn, quddiemek tara ħajt ta' żewġ metri u nofs.

Bħala Ministeru rajna dawn it-tliet studji u ħassejna li kellna nimxu lil hinn minnhom.

Għalhekk qegħdin nesploraw żewġ options oħrajn biex inkunu rajna l-options kollha.

Jekk waħda minn dawn iż-żewġ options tissodisfa l-bżonnijiet li għandna f'Marsalforn, nimxu minn hemm.

Jekk l-istudji jagħtuna eżitu mod ieħor, inkunu nistgħu naraw options oħrajn.

F'dan l-istadju qed inħallu l-options u d-diskussjoni miftuħa.

Ovvjament la jien u naħseb lanqas l-Onor.

Interpellant m'aħna esperti fil-breakwater, u għalhekk qed nistenna li jkolli l-konfort tal-istudji biex imbagħad inkunu nistgħu nagħżlu l-aħjar triq li tgħodd għall-bżonnijiet ta' Marsalforn.

L-għan hu li nippreservaw l-estetika u nassiguraw żvilupp sostenibbli li għandna bżonn f'Marsalforn.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

CLAYTON BARTOLO: Tista' l-Ministru tinforma lil din il-Kamra fiex wasal ix-xogħol fuq il-pixxina ta' Għawdex li din il-ġimgħa smajna li nbeda x-xogħol fuqha?

JUSTYNE CARUANA: Dan huwa proġett sabiħ ħafna li ilna nisimgħu dwaru xi 20 sena u li fl-aħħar inbeda.

Fil-fatt, ħriġna t-tender is-sena l-oħra u l-bidu tal-iskavar kien skedat li jsir sa Diċembru li għadda, però minħabba l-procurement exercise, kien hemm appell u ttardjajna bi ftit.

Però l-iskavar beda ftit tal-ġranet ilu u għaddej b'ritmu pjuttost mgħaġġel, għax qegħdin nipprovaw niggwadanjaw iż-żmien mitluf.

F'dawn il-ġranet, għandu jiġi sottomess it-tender għall-kostruzzjoni u t-tlestija ta' din il-pixxina lid-Dipartiment tal-Kuntratti.

Dan ifisser li f'Għawdex se jkollna proġett li mhux biss se jitgawda mid-delettanti tal-akkwatika, però se jkun qed iservi wkoll għal trattament ta' riabilitazzjoni.

Dan għaliex f'Għawdex m'għandna l-ebda faċilità terapewtika.

L-għan tagħna hu wkoll li nibdew nippromovu lil Għawdex bħala destinazzjoni turistika fejn jidħol it-turiżmu sportiv.

Kif għedt, dan huwa proġett li ilu mistenni ħafna, speċjalment mid-dilettanti u minn dawk li qegħdin fix-xena akkwatika ta' Għawdex, li diversi ġranet matul il-ġimgħa jkollhom jiġu Malta minħabba t-taħriġ.

Il-proġett inbeda u jinsab miexi skont it-time-frames ippjanati.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-Mistoqsijiet skada.

Niġu issa għal Tqegħid ta' Karti.

Il-Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

JOSEPH MUSCAT (Prim Ministru): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar Assistenti Parlamentari fl-Uffiċċju tal-Prim Ministru matul il-Leġiżlatura ta' bejn l-2008 u l-2013, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 8571.

L-ISPEAKER: Grazzi.

CHRIS FEARNE (Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 20 tal-2019 – Avviż ta' bidu fis-seħħ tad-dispożizzjonijiet kollha tar-Regolamenti tal-2018 li jemendaw ir-regolamenti dwar id-drittijiet li jitħallsu fid-Dipartimenti tal-Gvern (Emenda Nru 2) (A.L. 353 tal-2018).

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru tal-Edukazzjoni u Xogħol.

EVARIST BARTOLO (Ministru tal-Edukazzjoni u Xogħol): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar Assistenti Parlamentari fil-Ministeru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol fil-Leġiżlatura ta' bejn l-2008 u l-2013, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 8573.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru għall-Finanzi.

EDWARD SCICLUNA (Ministru għall-Finanzi): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar Assistenti Parlamentari fil-Ministeru għall-Finanzi matul il-Leġiżlatura ta' bejn l-2008 u l-2013, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 8576.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali.

IAN BORG (Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 21 tal-2019 – Regolamenti tal-2019 li jemendaw ir-Regolamenti dwar Ħlasijiet tal-Ippjanar tal-Iżvilupp.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru għal Għawdex.

JUSTYNE CARUANA: Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Lista li turi l-paġni, profili u gruppi fuq is-sit soċjali Facebook u l-Uniform Resource Locator (URL) rispettiv tagħhom, li għalihom hi responsabbli l-Ministru għal Għawdex, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 8277;

f'isem il-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Lista ta' analiżi ta' residwi ta' pestiċidi f'kampjuni ta' oriġini veġetali, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 8207;

Kopji ta' Ċertifikati ta' Akkreditazzjoni ta' tliet laboratorji li fil-preżent qed jintużaw biex janalizzaw residwi ta' pestiċidi f'kampjuni ta' oriġini veġetali, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 8208; u

f'isem il-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Data relatata mal-kejl tal-kwalità tal-arja f'Birżebbuġa bejn Novembru 2017 u Diċembru 2018, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 8526.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali.

MICHAEL FALZON (Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 18 tal-2019 – Regolamenti tal-2019 dwar standards soċjali regolatorji fuq servizzi residenzjali għal persuni b'diżabilità; u

Avviż Legali Nru 19 tal-2019 – Regolamenti tal-2019 dwar l-Ippjannar u Żvilupp ta' Provvista tas-Servizzi Meħtieġa.

L-ISPEAKER: Ninforma lill-Kamra li skont paragrafu (4) tal-artikolu 120B tal-Ordnijiet Permanenti tal-Kamra, fil-laqgħa tal-lum, it-Tnejn, 4 ta' Frar 2019, tal-Kumitat Permanenti dwar l-Ambjent u l-Ippjanar tal-Iżvilupp, l-Onor.

Konrad Mizzi qiegħed jissostitwixxi lill-Onor.

Clint Camilleri u li matul ix-xahar ta' Frar, għal-laqgħat li jistgħu jinżammu mill-istess Kumitat, l-Onor.

Godfrey Farrugia kien se jissostitwixxi lill-Onor.

Stqarrijiet Ministerjali?

Il-Viċi Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa.

CHRIS FEARNE: Sur President, f'isem il-Gvern, u ninsab ċert li f'isem il-Kamra kollha, irrid inwassal l-kondoljanzi lill-familja Formosa wara li dalgħodu smajna bl-aħbar xokkanti li s-Sur Paul Anthony Formosa ta' 52 sena minn Marsaskala nqatel b'mod brutali qrib il-port ta' Bossasso fis-Somalia.

F'dan l-istadju għadu kmieni wisq biex wieħed jikkummenta dwar il-motivazzjoni ta' dan il-qtil.

Irrid ngħid li kont f'kuntatt mal-Ministru għall-Affarijiet Barranin Carmelo Abela li bħalissa jinsab imsiefer fuq xogħol tal-Gvern.

Ninsab informat li l-Ministru Abela diġà għamel kuntatt mal-counterparts tiegħu fis-Somalja u bħala Gvern qegħdin insegwu dak li qiegħed jiġri rigward dan il-każ.

Kif ikollna aktar informazzjoni, inkunu nistgħu nwassluha lil din il-Kamra.

Mill-ġdid, f'isem il-Gvern, nagħti l-kondoljanzi lill-familja Formosa.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-Kap tal-Oppożizzjoni Adrian Delia.

ADRIAN DELIA (Kap tal-Oppożizzjoni): Sur President, ningħaqad mal-Viċi Prim Ministru Chris Fearne u mal-Gvern, u f'isem anke l-Oppożizzjoni ngħaddi l-kondoljanzi, is-sapport morali u t-talb għall-familja Formosa f'dan il-mument diffiċli.

Minn dak li qed joħroġ fl-aħbarijiet bħalissa, hija sitwazzjoni inkwetanti.

Naħseb li dan huwa l-ewwel episodju ta' wieħed minn ħutna Maltin li nqatel b'dan il-mod brutali f'ċirkostanzi li ftit nafu dwarhom.

L-istedina tiegħi hi li min-naħa tal-Gvern nipprovaw inkunu f'komunikazzjoni ħalli nifhmu eżattament x'ġara u nimxu b'kawtela u prudenza fil-mod kif il-pajjiż jirreaġixxi fil-qasam internazzjonali u fl-istess ħin ma nħallux li l-aħbarijiet jiġu ddettatti, imma nuru li bħala pajjiż qed nitħaddtu b'leħen wieħed meta ffaċċjati bi traġedja bħal din.

Għal darba'oħra, ngħaddi l-kondoljanzi lill-familja Formosa.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Is-Sedja tingħaqad mal-Viċi Prim Ministru u mal-Kap tal-Oppożizzjoni u tagħti l-kondoljanzi lill-familjari tal-mibki Pawlu Formosa f'dan il-mument diffiċli.

Grazzi.

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI

JIMPLIMENTA MIŻURI TAL-ESTIMI

L-ordni għat-Tieni Qari ġie moqri.

Ikompli mill-31 ta' Jannar 2019.

Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet.

L-ISPEAKER: Aktar rimarki?

L-Onor.

CLAYTON BARTOLO: Sur President, bħalissa qegħdin niddiskutu l-Estimi tal-Ministeru tal-Finanzi u ħafna nies hemm barra jistaqsu dan xi jfisser dan eżattament.

Għall-benefiċċju ta' min qed isegwina, bħala Parlament qegħdin niddiskutu kif se jitqassam il-baġit tal-Gvern.

Qed niddiskutu kif se ninvestu l-ġid li se jinħoloq matul din is-sena fis-soċjetà tagħna, bi proġetti kapitali u proġetti oħrajn.

Illum għandna Gvern li għandu pjan ċar ta' kif irid imexxi lil pajjiżna 'l quddiem u qiegħed juża l-baġits tiegħu bħala għodda strateġika biex jimplimenta dan il-pjan.

Ejja niftakru li ftit taż-żmien ilu l-Partit Laburista kien qal li għandu roadmap, u llum din qiegħda tiġi implimentata.

Min-naħa l-oħra, l-Oppożizzjoni sikwit tgħidilna li bħala Gvern, la għandna roadmap u lanqas pjan.

Però, jekk wieħed jagħti ħarsa lejn il-ħsieb wara l-baġits mill-2013 sal-aħħar wieħed tal-2019, wieħed immedjatament jinduna kif il-pajjiż qiegħed jagħmel pass wara l-ieħor 'il quddiem, biex il-familji u n-negozji Maltin u Għawdxin ikomplu javvanzaw.

Tajjeb ngħid li l-ewwel baġit li kien implimentat minn dan il-Gvern kien il-baġit li kien imħejji mill-Partit Nazzjonalista fil-gvern, li kif nafu kien ġie sfiduċjat u kienet bdiet kampanja elettorali li rat bidla fil-Gvern b'maġġoranza kbira, li kompliet tiżdied fl-elezzjoni tal-2017.

L-ewwel baġit li kien imħejji mill-Prim Ministru Joseph Muscat u l-Ministru Edward Scicluna kien jgħid li Malta se tkun aktar b'saħħitha u aktar ġusta.

Minn hemmhekk komplejna nimxu 'l quddiem biex nippremjaw il-bżulija.

Fil-fatt, bħala Gvern, dejjem ħeġġiġna iżjed nies jidħlu fid-dinja tax-xogħol, b'mod speċjali n-nisa.

Sa dak iż-żmien kellna din ir-riżorsa tant importanti li kienet moħlija.

Illum il-ġurnata, bl-introduzzjoni taċ-childcare b'xejn għal dawk li jridu jaħdmu, rajna li aktar nisa daħlu fid-dinja tax-xogħol.

Dan huwa għall-kuntrarju ta' dak li kien qiegħed jipproponi l-Partit Nazzjonalista fl-aħħar elezzjoni meta ried jagħti ċ-childcare b'xejn lil kulħadd.

Dan juri li l-Oppożizzjoni m'għandhiex ideat ta' kif tmexxi l-ekonomija tal-pajjiż.

Dan għaliex altru tgħid li tagħti ċ-childcare b'xejn lil kulħadd u altru tgħid li se tagħti ċ-childcare b'xejn li minnu se tkun qed tieħu riżultati lura fl-ekonomija.

Bħala Gvern, komplejna mexjin 'il quddiem, saħħaħna l-ekonomija tal-pajjiż u bdejna nikkreaw il-ġid.

Illum il-ġurnata, dan il-ġid qiegħed jitqassam fost kulħadd u bħala pajjiż qed ngħixu dan is-suċċess.

Hawn irrid ngħid li ż-żewġ naħat tal-Kamra jgħidu li jridu joħolqu l-ġid, imma mbagħad hemm differenza kbira fil-mod kif jinħoloq dan il-ġid.

Il-Malti jgħidlek: Bejn il-kliem u l-fatti, hemm baħar jikkumbatti!

Fuq din in-naħa tal-Kamra għandna Gvern magħqud u kompatt wara t-tmexxija tal-Prim Ministru Joseph Muscat.

Id-deputati parlamentari tal-Gvern u n-nies hemm barra qegħdin jieħdu gost u japprezzaw il-ġid li qiegħed jinħoloq fil-pajjiż.

Il-familji qiegħed jibqgħalhom aktar flus fil-but u n-negozji Maltin u Għawdxin qiegħed kull ma jmur jiżdied il-qligħ tagħhom.

Sfortunatament, fuq in-naħa l-oħra tal-Kamra, hemm nies li ma jeħdux daqshekk gost bil-ħolqien tal-ġid.

Sur President, se nsemmi kwotazzjoni li din il-ġimgħa ttellgħet fuq il-midja soċjali u jekk hawn permess mill-Kamra, inkun nista' npoġġiha fuq il-Mejda tal-Kamra.

Din hija kwotazzjoni attribwita lis-Sur Godfrey Leone Ganado li jekk m'iniex sejjer żball huwa awditur u li allura suppost jifhem fil-mekkaniżmi finanzjarji.

Qed nassumi li hawn qiegħed jirreferi għall-Partit Nazzjonalista.

Hawnhekk is-Sur Leone Ganado, għal darba oħra, qiegħed jagħmel assunzjoni li l-Partit Laburista huwa partit korrott.

Alla jbierek, huma biss qaddisin bir-raġġiera!

Is-Sur Leone Ganado huwa wieħed minn dawk li jsejjaħ lilu nnifsu paladin tas-soċjetà u meta tisimgħu jitkellem, taħseb li hu biss kapaċi jmexxi lil pajjiżna!

Is-Sur Leone Ganado jifforma parti minn fazzjoni fi ħdan il-Partit Nazzjonalita, li ma tistax tgħid liema fazzjoni hi, għax illum il-ġurnata l-Partit Nazzjonalista huwa maqsum f'ħafna biċċiet.

Però kliem bħal dan jurina biċ-ċar li l-mod kif dawn in-nies iridu l-ġid lil pajjiżna huwa billi tikkraxxja l-ekonomija.

Għan-nies hemm barrra, dan ifisser li min illum għandu proprjetà li sa ftit taż-żmien ilu ma setax isib kera għaliha u llum qed jikriha, jispiċċalu dan id-dħul.

Dan ifisser li min għandu xogħol sigur u forsi qiegħed iħares 'il quddiem li jieħu xi promozzjoni għaliex l-ekonomija qed tkompli tikber, dik il-promozzjoni ma jeħodhiex.

Dan ifisser li s-Sur Leone Ganado jrid jibgħat lin-nies fit-toroq hemm barra jittalbu!

Jekk din mhijiex sitwazzjoni tal-mistħija, ma nafx x'jista' jkun agħar minn hekk!

Ejja ma ninsewx li s-Sur Leone Ganado huwa l-istess bniedem li għajjar lill-Onor.

Rosianne Cutajar, f'artiklu datat it-30 ta' Novembru 2018, li deher fit-Times of Malta u li bil-permess tal-Kamra se npoġġih fuq il-Mejda tal-Kamra.

"… u fil-Parlament qisha qaħba f'xalata.".

Dan huwa kliem dispreġjattiv lejn membri ta' din il-Kamra.

Imbagħad is-Sur Leone Ganado jiġi jħabbat fuq sidru u jipprova jagħtina l-impressjoni li jrid il-ġid għal pajjiżna u jrid li l-familji Maltin jimxu 'l quddiem!

Aktar minn hekk, is-Sur Leone Ganado kompla jikteb hekk:

Sur President, dan huwa bniedem li għalih il-kelma "ġid" tfisser biss deni lil dawk li forsi ma jaqbilx magħhom.

Issa, ladarba dan jixtieq id-deni lil għajru, nistaqsi: Is-Sur Leone Ganado, li jekk m'iniex sejjer żball huwa konsulent tal-Kurja, qiegħed jipprattika dak li tgħid il-Knisja?

Żgur li le, għax il-Knisja tgħidlek biex dejjem tgħin lil għajrek, kif qiegħed jagħmel dan il-Gvern.

Dan biex ma nsemmux ukoll l-attakki, wieħed wara l-ieħor, li jsiru fuq l-istituzzjonijiet ta' pajjiżna mill-midja tal-Partit Nazzjonalista.

Dan l-aħħar kien imiss attakk fuq il-Bank Ċentrali, fejn il-ġurnalist investigattiv tal-media.link, in-Nazzjon u l-Mument qal li kellu filmat, li xandru f'programm fuq Net TV, li qal li kien meħud waqt il-festin tal-Milied tal-Bank Ċentrali.

Ftit wara nsiru nafu li dak ma kien xejn ħlief muntatura biex dan il-ġurnalist jipprova jiskredita lill-Bank Ċentrali.

Din il-muntatura tfakkarna fl-inkjesta fuq il-każ Egrant li llum il-ġurnata l-konklużjonijiet tagħha huma pubbliċi.

Infakkar ukoll fl-istqarrijiet li saru mill-Onor.

Simon Busuttil li ġie f'din il-Kamra jgħid li hu għadu jemmen li Egrant hija tal-Prim Ministru.

It-tfal tiegħi jemmnu f'Father Christmas, u forsi l-Onor.

Simon Busuttil għadu jemmen f'Father Christmas ukoll!

Qed ngħid dan għaliex ma nistax nifhem kif jista' jkun li inti tibqa' tmeri l-verità b'dak il-mod, u tiġi tirrappreżenta lin-nies f'dan il-Parlament.

Ejja niftakru li l-Qorti qaltlu għal darba, darbtejn, tlieta biex jitlaq 'il barra għax m'hemmx bażi li tinfetaħ kawża.

Dan meta nafu kemm għajjat, ftit qabel l-elezzjoni li għaddiet, il-kliem 'barra, barra, barra'!

Issa kienet il-Qorti li qaltlu tliet darbiet: Barra, barra, barra!

Bħala pajjiż, nistennew li dawn in-nies verament jagħrfu l-verità u min hu dak il-Gvern li jrid il-veru ġid lil pajjiżna.

Dan huwa Gvern li matul is-snin li għaddew ħadem biex ta empowerment lis-settur privat ħalli jimxi 'l quddiem u joħloq ix-xogħol.

Waħda mill-aktar affarijiet li jsemmi s-settur privat hija li dan huwa Gvern li kapaċi jiddeċiedi fi żmien raġonevoli.

Din hija waħda mit-trademarks tas-settur privat fejn id-deċiżjoni tittieħed u mhux tibqa' tkarkar.

Sfortunatament, fil-passat kellna gvernijiet li kienu jorqdu fuq id-deċiżjonijiet.

Is-settur privat ma jistax jimxi b'dak il-mod. llum il-ġurnata għandna Gvern li jiddeċiedi, li huwa pro business u li ma daħħalx taxxi ġodda.

Sa mill-ewwel baġit, bħala Gvern rajna kif se nħallu iżjed flus fi bwiet in-nies u kif se nħeġġu iżjed negozji privati jżidu l-investiment tagħhom.

Hawnhekk jiġuni f'moħħi l-iskemi Micro Invest fejn għal sena oħra qegħdin inżidu l-limitu tat-tax credit li wieħed jista' jieħu.

Insemmi wkoll l-iskemi l-ġodda li introduċejna għas-sidien tan-negozji tal-familja li huma ferm importanti għall-ekonomija Maltija, tant li fil-fehma tiegħi jifformaw il-fibra tal-ekonomija tagħna.

Huwa grazzi għal dawn in-negozji ż-żgħar u medji li bħala pajjiż nistgħu nimxu 'l quddiem u nkomplu noħolqu x-xogħol.

Illum għandna Gvern li huwa pro business u huwa wkoll favur il-ħaddiem.

Bħala Gvern nirrikonoxxu l-bżonn li naħdmu dejjem iżjed biex nagħtu iżjed drittijiet lill-ħaddiema tagħna.

Huwa sabiħ li toħloq ix-xogħol, però fl-istess waqt trid toħloq bilanċ bejn ix-xogħol u l-ħin li ħaddiem jista' jqatta' mal-familja.

Proprju għalhekk din is-sena qegħdin nagħtu ġurnata oħra leave żejda lill-ħaddiema.

Hawnhekk nappella wkoll lill-Ministru għall-Finanzi biex insibu metodi innovattivi ta' kif il-ħaddiema Maltin u Għawdxin u anke dawk barranin li jaħdmu f'pajjiżna jingħataw allowances u benefiċċji mingħand l-employers tagħhom.

Illum il-ġurnata qegħdin naraw diversi kumpaniji internazzjonali li qegħdin jirrilokaw lejn pajjiżna.

Dawn il-kumpaniji jġibu magħhom użanzi li wieħed isib f'pajjiżi oħrajn, fosthom f'pajjiżi Skandinavi u fin-naħa ta' fuq tal-Ewropa.

Nappella lill-Ministru biex niftħu diskussjoni ħalli naraw kif nistgħu ndaħħlu diversi inċentivi u allowances bħal, pereżempju, food allowance, li diversi gaming companies jagħtu lill-ħaddiema tagħhom, però sal-lum, għadha mhix regolata fil-liġi tat-taxxa ta' pajjiżna.

Sur President, bħala Gvern qegħdin nagħmlu investimenti soċjali fosthom fil-qasam tal-anzjani.

Għal sena oħra qegħdin inżidu l-pensjonijiet.

Issa, ladarba kien hemm min mill-kamp Nazzjonalista ried li l-ekonomija tal-pajjiż tikkraxxja, dan ifisser li huwa kontra dawn iż-żidiet fil-pensjonijiet.

Dan ifisser li huwa kontra dawk in-nies li qegħdin jiġu hawn Malta jaħdmu f'pajjiżna għal diversi snin, imbagħad jitilqu lura lejn pajjiżhom mingħajr ma jieħdu l-pensjoni u fil-frattemp ikunu ħallsu l-bolol f'pajjiżna biex b'hekk ikunu ta' għajnuna għas-sostenibbiltà tal-pensjonijiet li qegħdin inqassmu llum u li għad irridu nqassmu fil-futur.

Ħaddieħor kien qiegħed iħares b'mod attiv biex jgħolli l-età tal-irtirar.

Dan il-Gvern ħadem b'mod proattiv biex ikun jista' jkabbar il-kejk ekonomiku, billi jħeġġeġ iżjed nies jidħlu fid-dinja tax-xogħol ħalli jkollu introjtu ikbar mingħajr ma jżid r-rati tat-taxxa, tal-bolla jew tal-VAT.

Ladarba qiegħed jiżdied id-dħul tal-Gvern mingħajr ma tiżdied ir-rata tax-taxxa, dan huwa sinjal ċar li qiegħed jiżdied ukoll id-dħul tal-poplu Malti u Għawdxi.

Dan huwa sinjal ċar li qiegħed jiżdied id-dħul tan-negozji li qed jibqgħalhom aktar profitti li jistgħu jużawhom b'diversi modi kreattivi kif jaf jagħmel is-settur privat.

Jekk nagħtu ħarsa lejn it-turiżmu, għal darba oħra naraw li din is-sena se jkollna sena oħra rekord meta se nilqgħu f'pajjiżna xejn inqas minn 3 miljun turist.

Għalhekk, se nkomplu naraw iżjed investiment f'dan il-qasam.

Illum il-ġurnata għandna diversi lukandi li qegħdin jaħdmu biex itejbu l-prodott tagħhom.

Dan huwa importanti għax mhux qegħdin inħarsu biss lejn in-numri imma anke lejn il-kwalità ta' turisti li jiġu f'pajjiżna.

Bla ebda dubju, illum it-turist qiegħed dejjem ifittex prodott aħjar.

Kif nafu, illum, żdiedu l-portals online fejn wieħed jista' jibbukkja l-vaganza tiegħu.

Għalhekk huwa importanti li nikkejterjaw għal dan it-tip differenti ta' turist.

Hawnhekk, nappella lill-Gvern biex jagħmel aktar investiment sabiex ikollna faċilitajiet għal konferenzi kbar, xi ħaġa li għadha nieqsa f'pajjiżna.

Xi ħaġa oħra li m'għandniex f'pajjiżna hija venue fejn ikunu jistgħu jsiru kunċerti ta' ċertu kobor.

Huwa veru li ħafna drabi nużaw il-fosos tal-Furjana għal-kunċerti, però tajjeb li jkollna venues ta' ċertu kobor biex nattiraw kunċerti ta' klassi għolja lejn pajjiżna.

B'hekk nibdew naraw nies minn barra minn Malta ta' ċertu livell għoli ta' kultura li jagħżlu li jiġu lejn pajjiżna biex isegwu dawn il-kunċerti.

Sur President, xi ħaġa oħra li wieħed jista' jaħseb fuqha fiż-żmien li ġej hija studju biex naraw jekk nistgħux innaqqsu r-rata tal-VAT fejn jidħol is-settur tal-catering.

Hawn qed nirreferi għar-ristoranti.

Tajjeb li wieħed jagħmel studju biex naraw xi jkun l-effett ta' miżura simili fuq il-finanzi tal-pajjiż u n-negozji nfushom jekk il-Gvern inaqqas ir-rata tal-VAT.

Din hija miżura kemmxejn ambizzjuża li wieħed għandu jistudja fid-dettall biex naraw kif jistgħu jiġu affettwati l-finanzi ta' pajjiżna u anke n-negozji nfushom.

Fuq kollox, dan huwa baġit li verament qiegħed iwassal biex ingawdu s-suċċess ilkoll flimkien.

Qegħdin naraw awtoritajiet li qegħdin jaħdmu b'mod mill-aktar proattiv biex jgħinu lis-setturi li jirregolaw ikomplu jitjiebu.

Hawn insemmi, pereżempju, lill-MFSA li sfortunatament ġiet attakkata kemm-il darba min-naħa l-oħra tal-Kamra.

Illum qegħdin naraw kif din l-Awtorità nidiet il-viżjoni tagħha għas-snin li ġejjin u qiegħda tħares biex tkun l-aħjar awtorità regolatorja possibbli biex tkompli ssaħħaħ u tirregola l-qasam tas-settur finanzjarju.

Irrid insemmi wkoll il-Malta Consumer and Competition Affairs Authority (MCCAA) li flimkien mal-Medicines Authority jaqgħu taħt ir-remit tas-Segretarju Parlamentari Deo Debattista fejn qiegħed isir ħafna xogħol biex intejbu l-prodott li jersaq lejn pajjiżna.

B'hekk qegħdin noħolqu ambjent tajjeb biex ikollna prodotti dejjem aħjar li jħallu iżjed flus fl-ekonomija Maltija.

Fl-istess ħin qegħdin nimmassimizzaw il-potenzjal li għandu pajjiżna.

Bħala art m'aħniex mill-akbar, però mbagħad għandna r-riżorsa umana li tant hija importanti għal pajjiżna, għax kapaċi timmassimizza l-potenzjal tagħha biex inkomplu nkabbru l-ekonomija Maltija.

Waħda mill-wegħdiet elettorali prinċipali kienet li ninvestu xejn inqas minn €700 miljun fuq seba' snin fuq l-infrastruttura ta' pajjiżna.

Il-Gvern ħareġ tender biex jibdew isiru xejn inqas minn 120 triq residenzjali u fl-istess ħin jinsabu għaddejjin proġetti maġġuri.

Insemmi l-proġett tal-flyovers tal-Marsa u l-proġett tal-Kappara Junction li kien tlesta ftit taż-żmien ilu b'suċċess kbir.

Issa qed inħarsu sabiex nimplimentaw il-proġett importanti tas-central link li se jkompli jtejjeb l-infrastruttura ta' pajjiżna.

Kif nafu, meta jkollok negozju minn barra minn Malta li qiegħed iħares biex jinvesti f'pajjiżna, l-ewwel jara r-ratings li qegħdin ningħataw bħala pajjiż.

Illum huwa ta' sodisfazzjoni li bħala pajjiż qed ningħataw ċertifikat pożittiv wara l-ieħor.

Investituri barranin se jistaqsu wkoll dwar l-infrastruttura tal-pajjiż, inkluż it-toroq u l-bini, għaliex jekk huma se jinvestu f'Malta, se jkollhom l-impjegati tagħhom li qed jgħixu u jaħdmu f'pajjiżna.

Għalhekk huwa importanti li l-infrastruttura ta' pajjiżna tkun waħda tajba.

F'dan ir-rigward rajna Oppożizzjoni li tikkritika b'mod negattiv, meta tista' tkun kostruttiva biex tameljora l-prodott tal-pajjiż.

Sa din il-ġimgħa stess, f'din il-Kamra smajna membri tal-Oppożizzjoni jgħidu li l-Gvern huwa bla ideat u li kulma qegħdin nagħmlu huwa naqra tarmak fit-toroq.

Sur President, kemm-il darba smajna li dak kollu li qed jagħmel dan il-Gvern huwa grazzi għall-Partit Nazzjonalista meta kien fil-gvern.

L-investiment fit-toroq huwa grazzi għalihom!

Iż-żidiet fil-pensjonijiet huma grazzi għalihom!

Iż-żidiet fl-istipendji huma grazzi għalihom!

Saħansitra s-surplus ta' pajjiżna huwa grazzi għalihom ukoll, għax kemm-il darba semmewh fil-baġits tagħhom, imma qatt ma kienu kapaċi jwettquh!

Illum, bħala pajjiż qegħdin naqtgħu d-dejn li għamlu tliet amministrazzjonijiet sħaħ ta' gvern Nazzjonalista.

Illum għandna għalfejn inkunu kburin bil-qagħda finanzjarja ta' pajjiżna għax filwaqt li ma żidna l-ebda taxxa ġdida, qegħdin inżommu l-finanzi tagħna verament fis-sod.

Dan kien slogan li, jekk m'iniex sejjer żball, kien ħarġu l-Eks Prim Ministru Lawrence Gonzi, meta dak iż-żmien kienu jħobbu jużaw il-frażi "finanzi fis-sod".

Però, fir-realtà, il-finanzi qatt ma kienu fis-sod, għax hekk kif kien elett Gvern Laburista mmexxi mill-Prim Ministru Joseph Muscat, l-ewwel ħaġa li sab ma' wiċċu kienet l-excessive deficit procedure.

Dawk kienu gvernijiet li jaħdmu minn elezzjoni għal oħra.

Jekk wieħed jara l-mod kif kienu jimxu l-finanzi tal-pajjiż, isib li mill-ewwel sena sar-raba' sena kienu jibdew joqorbu lejn il-miri finanzjarji u meta tiġi l-aħħar sena ta' qabel l-elezzjoni, kienu jifqgħu l-kaxxa ta' Malta, basta jagħmlu minn kollox biex jirbħu l-poter.

Ma niddejjaq xejn ngħid li dawn huma nies iddisprati għall-poter, biex ipoġġu bilqiegħda fuq is-siġġijiet tal-Gvern.

Però, meta tkun fis-siġġu tal-poter, trid tkun kontabbli lejn il-poplu u trid tagħti riżultati ta' dak li tkun wegħidt matul il-kampanja elettorali.

Sur President, dan huwa Gvern li fuq kollox mhux se jħalli dejn lil ta' warajna.

Kif nafu, ħaddieħor kien jgħid li d-dejn iħallsuh uliedna u wlied uliedna.

Aħna lil ta' warajna rridu nħallulhom il-ġid, għalhekk qegħdin inġemmgħu l-flus biex ta' warajna dejjem ikunu aħjar minna.

Kull ġenitur jixtieq jara lit-tfal tiegħu jkunu aħjar minnu.

Fuq kollox, dan huwa baġit li bla ebda dubju se jkompli joħloq il-ġid u se jkompli jinvesti fejn verament hemm bżonn biex b'hekk lill-ġenerazzjonijiet ta' warajna nħalluhom l-aktar ġenerazzjonijiet sinjuri li qatt ra pajjiżna.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Nifhem li għandek xi dokumenti li se tpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra.

Il-permess ingħata.

L-ISPEAKER: L-Onor.

CLAYTON BARTOLO: Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja ta' artiklu li deher fuq is-sit elettroniku fit-30 ta' Novembru 2018 intitolat "Labour MP Rosianne Cutajar sues over Facebook posts".

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

ROBERT ARRIGO: Sur President, nixtieq nibda billi nirreferi għall-istatistika li toħroġ mill-NAO.

L-Onor.

Bartolo għadu kemm tkellem fuq it-3 miljun turist li se jżuru Malta.

Bi kliem bħal dan, naħseb li nkunu qed ngħollu l-aspettativi ta' ħafna nies.

Meta tara l-istatistika tal-NAO, li żgur ma ħariġhiex il-Partit Nazzjonalista, issib li 40% biss minn dawn in-nies qed imorru fil-lukandi.

Sa tliet snin ilu, din il-figura kienet ta' 70% imma llum, kull sena, qed tonqos.

Dan meta, kif nafu, ma naqsux ħafna lukandi, anzi pjuttost żdiedu l-kmamar fil-lukandi.

Meta tqabbel like with like issib li din iċ-ċifra tgħodd l-arrivals kollha li jista' jkun hemm, inkluż nies barranin li jaħdmu Malta u l-familji tagħhom meta jiġu għal xi vaganza darba jew darbtejn fis-sena.

Meta tara l-istatistika b'mod professjonali, trid taħdem l-40% billi timmultiplika n-numru tal-iljieli man-nefqa biex tkun taf eżatt kif inhi s-sitwazzjoni.

Tajjeb ngħid li s-sitwazzjoni mhijiex aħjar minn dik ta' snin oħra.

Jiġifieri rridu noqogħdu attenti, għaliex ħafna nies qed jieħdu l-kelma tal-Gvern li llum ġej ħafna xogħol, qed jinvestu ħafna u jista' jkun li se jkollhom problemi biex ilaħħqu mad-djun ġodda li forsi qed jagħmlu.

Xi xhur ilu, fid-diskors tal-baġit konna diġà tkellimna fuq dan is-settur, fejn kont għamilt diversi proposti u suġġerimenti, imma matul dawn ix-xhur ma smajna xejn min-naħa tal-Gvern anke jekk il-problemi tas-settur għadhom hemm.

Fl-aħħar xahar tfaċċat il-kwestjoni tal-Corinthia Group.

Bħala Oppożizzjoni m'aħniex kontra l-iżvilupp, l-iżviluppaturi u li jkollna 6-star hotel, anke jekk ma nafx fejn fid-dinja hemm 6-star hotel!

Ngħid ukoll li l-MTA mhijiex ippreparata għal 6-star hotel, meta lanqas biss nafu x'inhuma r-requirements għal 6-star hotel.

Jien għamilt mistoqsija parlamentari 8485 lill-Ministru Konrad Mizzi biex ipoġġi l-memorandum of understanding li sar fl-2015 bejn il-Gvern u l-Corinthia.

Nieħu pjaċir li l-Ministru ma rrispondiex il-mistoqsija li għamiltlu, imma qal li n-negozjati għadhom għaddejjin.

Dan huwa tajjeb, għax il-Gvern ma nnegozjax b'mod tajjeb.

Nafu li l-memorandum of understanding sar u l-Gvern ma jridx jippubblikah.

Infakkar fl-MOU li kien sar mal-Alitalia fejn il-Ministru kien ħabbar dan l-MOU b'ħafna pompa u wara falla kollox!

Irridu nkunu ċari li din l-art mhijiex proprjetà tal-Corinthia Group, imma qiegħda tingħata on a temporary lease, jiġifieri bħal meta għandek dar jew ħanut u skadielek iċ-ċens, u trid titlaq 'il barra.

Il-Corinthia Group qed jitolbu li din l-iskadenza ta' 53 sena sa 72 tispiċċa u l-Gvern jagħti l-arja, il-foreshore, l-underground u l-baħar biex ikunu trasferiti lill-Corinthia.

Issa meta wieħed iħares lejn sitwazzjonijiet simili jsib li l-Jerma nbiegħet u għadha fi stat ta' abbandun, Mistra Village nbiegħet u għadhom kemm estendew il-permess għal ħames snin oħra mal-Planning Authority, u biċċa art sabiħa ħafna f'Ħal Ferħ baqgħet abbandunata wkoll.

Għalhekk, jekk m'hemmx diġà xerrej, għalfejn il-kumpanija qed titfa' għajnejha fuq din l-art meta kellha jew għad għandha postijiet fejn jistgħu jibnu 6-star hotels!

Ovvjament, jekk għandek xerrej, trid iġġib l-affarijiet kollha li inti ftehimt miegħu.

Dawn se jkunu lukandi li se jkollhom inqas kmamar.

L-Onor.

Bartolo għadu kemm semma faċilitajiet ta' conference rooms.

Imkien ma ntqal li dawn il-lukandi ta' sitt stilel se jkollhom conference spaces.

Għalhekk nassumi li din mhi xejn ħlief real estate bħalma qal iċ-Chairman tal-Corinthia stess, li trid tattira klijenti li jħallsu €5,000 kull lejl u appartamenti li jinbiegħu d-doppju!

Ovvjament hawn qed nitkellmu fuq profitti kbar.

Apparti dan, kif nafu, illum diġà għandna boutique hotels f'Malta sbieħ ħafna li jilħqu l-livell ta' 6-star hotels.

Fil-fatt hemm kompetizzjoni kbira ssussidjata mill-Gvern għas-settur privat.

Dan mhux ġust għal min qiegħed jinvesti bi flus ħidmietu u mingħajr mhu sponsorjat minn ħadd.

Fil-fatt il-kunsilli lokali tas-Swieqi, San Ġiljan u Pembroke u anke l-MDA qaluli li m'hemmx a level playing field għax hemm ħafna għajnuna min-naħa tal-Gvern.

Il-Gvern qed jgħidilna li stima l-valur tal-art bl-istess kejl li kien użat fil-każ tal-art tal-ITS.

Niftakru li l-Partit Nazzjonalista kien ivvota kontra dan il-proġett.

Illum, erba' snin wara, din l-art se tingħata bl-istess prezz.

Ara jekk tixtri xi ħaġa llum hux se jkollha l-istess prezz ta' erba' snin ilu!

Dan apparti mill-fatt li hi art li tagħti għall-baħar u l-art tal-ITS mhijiex!

Il-Gvern qiegħed jagħti din l-art għax il-Corinthia għandhom lukanda oħra.

Ara fil-privat qattx saret xi ħaġa bħal din!

Għaliex il-Corinthia Group għandhom a tourist related development, il-Gvern qed jagħtihom €13-il miljun!

Mela l-Corinthia Group biss għamel an additional tourist related project, meta nafu li ħaddieħor nefaq il-flus biex investa sabiex ikollu minn gabbana sa lukanda kbira, mingħajr l-ebda sussidju ta' din il-kwalità min-naħa tal-Gvern!

Hawn qed ngħidu li l-Gvern qed iħallas għal-lukanda li nxtrat mill-Corinthia għax qed jagħti sponsorhip qawwi ta' €13-il miljun u se jħallas ukoll għat-twaqqigħ tal-lukanda u l-infrastruttura kollha.

Jekk int żviluppatur u xtrajt binja, qed tħallas kollox minn butek, imma f'dan il-każ il-Gvern se jħallas saħansitra għat-twaqqigħ, l-infrastruttura u d-drenaġġ u se jagħti wkoll xi ftit flus għax il-Corinthia ħarġu b'din l-idea!

M'għandix il-figuri eżatti, imma biex nagħti eżempju, il-Gvern qed jagħti €1 miljun qisu bħal meta tmur f'ristorant u tħalli it-tips!

Qed ngħidu li minn €51 miljun, il-privat se jħallas €1 miljun biss u l-€50 miljun l-oħra ġejjin meta jinbnew il-postijiet u jinbiegħu għal prezz ferm għoli.

Min ma jidħolx għal negozju ta' dan it-tip kieku jkun jaf li minn €1 miljun se jiġġenera €1,000 miljun, għax l-art diġà hi mibjugħa jew imwiegħda lil xi ħadd ieħor barrani!

Dan speċjalment meta l-Corinthia m'għandhomx id-dritt għall-ispazju, imma għandhom id-dritt għal 53 sena.

Fil-każ tal-Baypoint Radisson, id-dritt huwa ta' 50 sena.

Din l-art qed tingħata għal żvilupp li se jgħatti lil Pembroke u joħloq sitwazzjoni ta' non-level playing field kbira għal żviluppaturi oħrajn, mhux f'din iż-żona biss, imma f'Malta kollha.

Apparti l-fatt li żvilupp ta' sitt stilel għadna ma nafux eżattament x'inhu, bħal qisek tiftaħ ċikkulata Kinder Ferrero u toħroġ xi idea ta' sitt stilel, meta f'Malta għad għandna sitwazzjoni ta' nuqqas ta' ndafa, toroq kollha ħofor, infrastruttura u servizzi li huma ta' livell bejn wieħed u ieħor ta' żewġ jew tliet stilel!

Il-klijent ta' sitt stilel ma jiġix f'Malta b'dawn in-nuqqasijiet!

Bħala pajjiż irridu naħdmu ħafna aktar biex jekk naslu li verament inġibu lukandi ta' sitt stilel, inkunu ippreparati għal dan il-livell ta' klijenti.

Semmejt li 40% biss tat-turisti jużaw lukandi meta jkunu f'pajjiżna.

Għalhekk tajjeb wieħed jara fejn qed imorru s-60% l-oħra.

Bla dubju hemm l-airbnb li hija mifruxa sew u l-MTA m'għandiex kontroll jew statistika tan-numru tal-klijenti li qed jużaw din it-tip ta' akkomodazzjoni.

Jien nistma li hemm madwar nofs miljun ruħ li jużaw l-airbnb.

In-numru ta' ljieli huwa importanti wkoll, għax in-nuqqas ta' lejl jew nofs lejl fl-istatistika jfisser impatt enormi fuq l-industrija u l-istakeholders.

Nixtieq nara sitwazzjoni fejn l-industrija tiċċarġja €5,000 kull lejl!

Imma apparti vaganzi li xi wħud jagħmlu f'ċerti postijiet bħal Dubai, ma rajt imkien fid-dinja prezzijiet bħal dawn!

Illum għandna sitwazzjoni fejn hawn ħafna offerti speċjali minn ħafna lukandi u dan iwassal għal kompetizzjoni kbira.

Biex ikollok is-6-star irid ikollok il-fama u r-reputazzjoni li llum, sfortunatament, pajjiżna m'għadx għandu.

Meta kellna reputazzjoni tajba, rajna rekords fuq medda ta' 10 u 11-il sena, imma rridu naraw ukoll li nerġgħu nibnu dik il-fama tajba li llum tlifna.

Ninsab informat ukoll li fi żmien meta l-gvern tal-Eks Prim Ministru Mintoff kien ħa f'idejh in-National Bank of Malta, il-Corinthia jew affiljati tagħhom baqgħu ma ħallsux madwar Lm1 miljun li dak iż-żmien kienu ħafna flus.

Jingħad li kienu l-uniċi nies li ma ħallsux lin-National Bank.

Dawn il-flus llum setgħu ntużaw biex bħala pajjiż nagħlqu s-sitwazzjoni tax-shareholders tal-National Bank li mbagħad issemma Bank of Valletta.

Infakkar li hemm ukoll kwestjoni pendenti kemm mal-Bank of Valletta kif ukoll mal-Bical Bank.

Skont informazzjoni li għandi u li hi ta' min jorbot fuqha, il-Corinthia qed jiġu sponsorjati all the way!

Dan meta hemm ħafna Maltin li jinvestu flushom biex joħolqu x-xogħol u jinkwetaw fuq il-loans li jkollhom, li kollha jagħmlu l-almu tagħhom biex in-negozju tagħhom jimxi 'l quddiem.

Imbagħad ikollok Gvern li jagħti aktar minn 900 metru ta' foreshore f'waħda mill-aktar żoni sbieħ f'pajjiżna kważi b'xejn!

Dan apparti l-klawsola li tippermetti l-Corinthia Group ibigħu lil terzi bla ma jirrikorru għal affarijiet oħra.

Dawn il-flus setgħu intefqu għal skopijiet ħafna aktar importanti, fosthom għal housing u biex nagħlqu l-kwestjoni tan-National Bank of Malta.

Il-Gvern qed jgħid li se jiġu tliet miljun turist lejn Malta.

Biss, hemm differenza fin-numru ta' arrivals u fin-numru ta' turisti.

Jekk din il-figura hi reali, inkun l-ewwel wieħed li nieħu gost b'dan, biss nibża' li r-realtà hi differenti.

Wieħed irid jara wkoll li m'għandekx coaches u gwidi biżżejjed għal dan l-ammont ta' turisti msemmi mill-Gvern.

Aħseb u ara kemm se jkollok nies li se jħallsu €5,000 kull lejl biex imbagħad isibu l-mużewijiet magħluqin kmieni.

Ejja niftakru li klijenti tal-livell ta' 6-star ikollhom aspettativi għoljin.

Irrid ngħid ukoll li bħala pajjiż m'għandna l-ebda pjanijiet għal Brexit.

Meta tkellimna fuq Brexit, ma ssemmietx pereżempju l-kwestjoni tal-visa, tant li kelli nagħmel il-mistoqsija jien, meta f'pajjiżi oħrajn ikollhom il-visas fl-ajruport.

Hawn konfużjoni sħiħa rigward Brexit u l-MTA ma jidhirx li għandha contigency plan.

Naħseb li bħala Maltin inkunu rridu l-visa wkoll.

Hemm ukoll l-open skies agreement fejn ftehemna li huma jistgħu jibagħtu iżjed ajruplani milli nibagħtu aħna.

Hemm ukoll il-kwestjoni tar-rate of exchange bejn l-isterlina u l-ewro.

Ta' min jgħid li għandek postijiet oħrajn bħat-Turkija fejn il-lira raħset fil-valur tagħha.

Il-connections huma importanti ħafna u jekk m'hemmx pjan serju, bħala pajjiż qegħdin nirriskjaw ħafna.

Matul dawn ix-xhur ħriġna b'ħafna offerti speċjali u roħs ta' prezzijiet, imma jidher li bħala pajjiż qegħdin tard, għaliex pajjiżi bħal Greċja u Spanja għamlu dawn l-offerti speċjali f'Novembru u Diċembru u ħadu l-bulk tax-xogħol huma.

L-Afrika ta' Fuq u Sharm al Sheikh fl-Eġittu qed jieħdu parti kbira tas-swieq li kien jattira l-Mediterran, inkluż Malta.

Għalhekk huwa tajjeb li jkollna contingency plan.

Kemm-il darba smajna li l-Gvern huwa pro business, imma oxxenità bħal din, fejn il-Gvern qed jagħti din il-biċċa art, ma hi pro business xejn, hija pro foreign business!

Il-businessman u l-investitur Malti se jibqa' jitkaxkar waħdu!

Għalhekk jista' jkun li jonqos l-investiment f'Malta.

Hemm diskriminazzjoni kbira ma' min qed iħaddem u qed joħroġ ħafna flus minn butu fix-xhur tax-xitwa għax il-bookings ikunu ftit imma jrid jibqa' jżomm l-istaff tiegħu.

Il-qligħ jista' jinżel u l-ispejjeż jistgħu jogħlew, anke fil-pagi tal-ħaddiema barranin li għandhom aktar spejjeż biex joqogħdu hawn Malta u għalhekk trid iżżidilhom il-pagi.

Il-ħaddiema barranin jgħidulek li biex ikunu fqar hawn Malta, jippreferu jkunu fqar f'pajjiżhom.

Bħala pajjiż qegħdin nimxu bla pjan organizzat u fuq bażi short-term.

Ejja nneħħu l-pjanijiet biss sal-elezzjoni ta' Mejju 2019 jew sal-elezzjonijiet ta' tliet snin oħra u nkunu aktar proattivi.

Pajjiżi oħrajn diġà huma proattivi.

Hemm ukoll problemi fi swieq internazzjonali bħall-Ġermanja, Franza u l-Italja li kollha għaddejjin minn mument diffiċli.

Nistaqsi: L-MTA qed tirrispondi għal din is-sitwazzjoni b'mod konkret?

Fil-Ġermanja, meta tagħtas Angela Merkel, il-Ġermaniżi jieħdu bronkite.

Fi Franza, kull nhar ta' Sibt, għaddejjin bil-protesti mill-gilets jaunes u l-Italja qatt ma tista' tgħid fejn hi!

Fil-fatt, meta nara żewġ Viċi Prim Ministri Taljani li jkollhom jirrikorru dejjem għall-midja, jidher li hemm problema, għax mhux qed iqattgħu il-ħin tagħhom fuq l-iskrivanija biex jaħsbu.

Hemm oqsma fejn irridu nkunu proattivi.

X'qed nagħmlu dwar dan?

Qed nagħmlu l-isforzi kollha tagħna?

Kemm qed nonfqu flus?

Il-Gvern huwa dispost li jtaffi dawn id-diffikultajiet?

Ejja niftakru li l-lukandi qegħdin iħallsu l-kontribuzzjonijiet lill-MTA, bħal-liċenzji, VAT u taxxi.

Dawn huma l-istess prezzijiet li l-lukandi u l-investituri kienu qed iħallsu ħames snin ilu meta 70% tal-arrivals kienu verament turisti, u li llum niżlu għal 40%!

Nistaqsi: Nistgħu nniżżlu l-liċenzji pro rata wkoll?

Tkun idea tajba li nagħtu VAT refunds għal min qed jinvesti fil-lukandi, speċjalment fix-xitwa, meta ħafna lukandi jkunu qed jagħmlu refurbishing fejn ikunu qed joħroġu ħafna flus minn buthom fil-prodott.

Irrid ngħid li l-Gvern qed jibgħat messaġġ ħażin meta qed iwebbes rasu li se jagħti state aid lil lukandier partikolari u jinjora lil-lukandiera l-oħrajn.

Il-Gvern innegozja ħażin!

Jien nitħasseb aktar meta nara li l-Gvern ma jridx jippubblika l-memorandum of understanding u sal-lum stess ipprova jimblokka kull mezz ta' informazzjoni.

Mela bħala pajjiż qatt tajna ħlas gratis b'dan il-mod!

Min se jħallas biex inbiddlu s-servizzi, inkluż id-drenaġġ?

Dawn il-lukandi 5-star, kull tant żmien, iridu jbiddlu l-għamara u jagħmlu refurbishing.

B'kumbinazzjoni jidher li dawn it-tliet lukandi kien waslilhom iż-żmien biex jagħmlu dan ir-refurbishing!

B'kumbinazzjoni r-refurbishing jiswa madwar €50 miljun, eżatt il-prezz li qegħdin nikkwotaw għal dan il-bejgħ.

Skont l-isponsor, li hu l-Gvern, dan hu l-ammont li se jagħti għal dan ir-refurbishing!

Mank kont jien li qed ninnegozja mal-Gvern għax kont noħroġ b'deal fantastiku!

Però aħna m'aħniex hawnhekk biex inbigħu lil Malta b'dan il-mod!

Huwa diġà ħażin li qed inbigħu lil Malta u meta qed inbigħu lil Malta f'dawn l-affarijiet huwa ħażin ħafna.

Aktar minn hekk, qed jinħoloq preċedent, għax jista' jiġi ħaddieħor u jippretendi li jiġi aġevolat bl-istess mod.

Sur President, nikkonkludi billi ngħid li nispera li jkollna sena li ma tkunx ħażina.

Nispera li fis-sajf ikollna x-xogħol, għaliex s'issa l-affarijiet bażiċi għadhom ma sarux.

Irridu nkunu ppreparati għal kull eventwalità.

Allaħares ma nkunux ippreparati għaliex id-daqqa neħduha doppjament.

Hemm ħafna mistoqsijiet bla risposti jew b'risposti xotti ta' erba' linji.

Dawn huma affarijiet li s-settur privat huwa skuntent bihom, għax ma ppretendihomx.

Is-settur privat iħallas it-taxxa daqs kulħadd.

Il-Corinthia, li għamlet ftehim fantastiku, se tirraġuna li l-Gvern se jdaħħal it-taxxi u l-VAT.

Imma nistaqsi: Mhux kulħadd iħallas it-taxxi u l-VAT, allura x'value added hemm għal Malta?

Naħseb li għandna obbligu mhux li, kif qal il-Ministru, nirranġaw il-ftehim li sar mal-Corinthia imma li nħassruh għan-nom tal-Maltin u l-Għawdxin.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

PERMESS TAL-KAMRA

STEFAN ZRINZO AZZOPARDI: Nitlob il-permess tal-Kamra sabiex id-diskussjoni tiġi interrotta għal ftit mumenti ħalli nkun nista' nirrapporta progress fil-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi.

L-ISPEAKER: Hawn permess?

Il-permess ingħata.

Fil-5.32 p.m. id-diskussjoni ġiet interrotta.

STEFAN ZRINZO AZZOPARDI (President tal-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozz ta' Liġi): Sur President, bħala President tal-Kumitat Permanenti għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozz ta' Liġi, nixtieq nirrapporta li l-Abbozz ta' Liġi li jemenda diversi liġijiet dwar il-Ħarsien Soċjali, Abbozz Nru 68 għadda mill-istadju ta' Kumitat b'emendi.

Nirringrazzjak.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JIMPLIMENTA MIŻURI TAL-ESTIMI

Il-Kamra rriżumiet id-diskussjoni fuq dan l-Abbozz ta' Liġi li ġiet interrotta ftit tal-mumenti qabel.

L-ISPEAKER: L-Onor.

AARON FARRUGIA (Segretarju Parlamentari għall-Fondi Ewropej u Djalogu Soċjali): Sur President, se naqsam id-diskors tal-lum f'erba' partijiet; fuq id-diskors li għamel il-Ministru Edward Scicluna u diskorsi li kien hemm minn dakinhar 'l hawn, il-konklużjonijiet tal-IMF li għamlet waqt il-mission tagħha f'Malta, ir-rapport ta' Fitch li ġie ppubblikat fl-aħħar sigħat u l-konklużjonijiet li ħarġu mill-World Economic Forum li ġie organizzat f'Davos ftit tal-jiem ilu.

Nemmen li dak li ġie diskuss f'Davos fil-World Economic Forum għandu jixpruna mhux biss lill-membri tal-Gvern imma wkoll tal-Oppożizzjoni, għaliex il-konklużjonijiet jagħtu ħarsa tajba lejn is-stwazzjoni ġeopolitika li għandna madwarna.

Però qabel nibda, irrid nirreferi għal diskors li għamel l-Onor.

Edwin Vassallo nhar il-Ħamis li għadda dwar artiklu li deher fuq Times of Malta bbażat fuq studju li għamlu l-European Greens f'Diċembru 2018 bl-isem: The costs of corruption across the EU.

Dan l-istudju jitkellem dwar il-black market li ssib f'kull pajjiż li hawn fid-dinja.

Però, li dejjaqni kien mhux il-fatt li l-Onor.

Vassallo tkellem dwar dan id-dokument, imma li kważi ta' x'jifhem lil min kien qed isegwih li r-rapport kien biss dwar Malta.

L-Onor.

Vassallo beda jitkellem dwar il-korruzzjoni, dejjem skont il-European Greens, li hawn fil-pajjiż u li jammonta għal aktar mill-GDP, mill-ispiża li pajjiżna jagħmel fuq is-social services u nofs l-ispiża li nagħmlu fuq l-edukazzjoni.

F'ħin minnhom semma wkoll il-housing.

L-ewwel nett, tajjeb li niġbed l-attenzjoni tal-Onor.

Vassallo li l-kelma "korruzzjoni" għandha ħafna sinifikat.

Tajjeb li jkun jaf ukoll li r-rapport, dejjem jekk qrah, jitkellem ukoll dwar loss in tax revenues u decrease in foreign investment.

L-aktar ħaġa importanti hi li r-rapport jitkellem dwar it-28 membru stat tal-Unjoni Ewropea, jiġifieri fuq madwar €950 biljun - mhux miljun - fis-sena li jintilfu minħabba l-black market, black economy, loss in tax revenues u loss of foreign investment.

Għalhekk ma nistax nifhem għal liema raġuni l-Onor.

Vassallo tkellem dwar Malta u ma semmiex pajjiżi oħrajn.

Ma semmiex, pereżempju, li tliet kwarti tal-partiti li ġejjin mill-Partit Popolari Ewropew (EEP) huma mniżżlin fil-lista u għandhom livelli ferm ogħla minn ta' Malta.

Għalhekk nistenna li s-sena d-dieħla, meta jkun hemm l-EPP Congress f'xi wieħed mill-pajjiżi Ewropej, il-Kap tal-Oppożizzjoni Adrian Delia jtella' miegħu lill-Onor.

Edwin Vassallo forsi jagħmel diskors f'dik il-fora u jagħti tbeżbiża lil sħabu tal-Greċja, tal-Ungerija, fejn il-famuż Viktor Orban ipoġġi bilqiegħda miegħu, lill-Bulgari u lill-Kroati, fost l-oħrajn.

Se nsemmi l-figuri wkoll ħalli n-nies jifhmuni aħjar.

L-Onor.

Vassallo semma l-persentaġġ ta' Malta li hu ta' 8.5%.

Dan meta l-persentaġġ fil-Greċja hu ta' 4%, ekwivalenti għal €34 biljun, l-Ungerija bi 11% li jfisser €20 biljun, il-Kroazja bi 13.5% li jfisser €8.5 biljuni, il-Bulgarija b'14% li jfisser €11-il biljun, iċ-Ċiprijotti bi 8% li jfisser €2 biljuni, ir-Repubblika Ċeka bi 12% li jfisser €26.7 biljuni, l-Estonja bi 8.2% li jfisser €1.6 biljuni, il-Latvja bi 13% li jiġu €3.5 biljuni, il-Litwanja bi 11% għal €4.4 biljuni, il-Polonja bi 12.6% għal €65.7 biljuni, ir-Rumanija bi 15.6%, is-Slovenja bi 13% għal €11-il biljun u s-Slovakkja bi 18.5%.

Ir-rapport isemmi ħafna lill-Gvern ta' Mariano Rajoy fi Spanja li wkoll ipoġġi bilqiegħda mal-Oppożizzjoni fl-EPP u l-gvern ta' Andrej Babiŝ fir-Repubblika Ċeka.

Hawn qed nitkellmu dwar biljuni kbar.

Vassallo ta x'jifhem li dan ir-rapport kien dwar Malta biss u li f'Malta biss hawn xi black market, black economy, loss in tax revenues u decrease in foreign investment, meta jaf biżżejjed li għandna investiment barrani dirett bla preċedent.

F'dan kollu rrid niġbed l-attenzjoni tal-membri tal-Oppożizzjoni biex noqogħdu attenti kif nitkellmu f'din il-Kamra.

Li nitkellmu dwar dawn l-affarijiet bejn membri tal-familja ġewwa d-dar hija ħaġa, imma meta nitkellmu f'din il-Kamra rridu niftakru li qed jarana l-poplu Malti u Għawdxi kollu.

Nixtieq li jkun hemm aktar serjetà, anke mill-membri tal-Oppożizzjoni, meta jirrapportaw dwar artikli li jidhru fil-midja ta' kuljum.

Niġi issa biex nitkellem dwar it-10 year challenge li l-Prim Ministru tkellem fuqu ġimagħtejn ilu u anke fl-aħħar jiem.

Qed nirreferi għat-10 year challenge tal-finanzi pubbliċi fejn, pereżempju, il-flus mit-taxxi li l-familji Maltin u Għawdxin iħallsu, flok imorru fl-oqsma tal-industrija, l-ekonomija, is-saħħa, l-ambjent u l-edukazzjoni, imorru f'imgħaxijiet fuq dejn għand banek internazzjonali.

Fi żmien Gvern Nazzjonalista d-dejn kien jaqbeż is-70%.

Illum, id-dejn nazzjonali niżel għal 45%.

Il-Fitch Report ilbieraħ indika li d-dejn ta' Malta, meta mqabbel mal-GDP se jkompli jinżel għal taħt 43%.

Il-GDP f'Malta fi żmien Gvern Nazzjonalista kien imiss mal-75%.

Illum għandna 15% żieda, li hi 90% tal-medja tal-Unjoni Ewropea.

Jekk nitkellmu fuq il-qgħad, naraw li fi żmien Gvernijiet Nazzjonalisti, kellna rekord ta' qgħad ta' 8.2%, iżda llum prattikament il-qgħad spiċċa għalkollox.

Dan filwaqt li pajjiżi oħrajn, anke viċin tagħna, qed jirrapportaw negligible growth jew addirittura daħlu f'riċessjoni kif ġara f'pajjiż viċin ħafna tagħna.

Dan meta llum f'Malta għandna l-aqwa u l-ikbar tkabbir ekonomiku li qatt kien hawn fil-pajjiż.

Però jekk il-Gvern jista' jagħmel a 10 year challenge fuq il-finanzi pubbliċi, l-Oppożizzjoni lanqas 24 hour challenge ma tista' tagħmel!

Qed ngħid dan għaliex f'24 siegħa kapaċi jibdlu d-direzzjoni.

Jekk insemmi, pereżempju, l-Individual Investor Programme (IIP) insibu li f'ġurnata mill-Oppożizzjoni jgħidulna li huma favur, tiġi elezzjoni u jgħidulna li huma kontra, u mbagħad tgħaddi l-elezzjoni u jgħidulna li huma forsi favur!

Bħala membru ta' din il-Kamra, jien ma nafx x'inhi l-pożizzjoni tal-Oppożizzjoni fuq l-IIP, aħseb u ara l-poplu Malti u Għawdxi!

L-istess meta jitkellmu fuq il-ħaddiema barranin, daqqa jgħidu li jaqblu, daqqa jgħidu li le jew li jridu jagħżlu, u daqqa jgħidu li se jużaw xi mekkaniżmu.

Però l-poplu Malti għandu d-dritt li jkollu għarfien biżżejjed ta' fejn il-Partit Nazzjonalista jixtieq jieħu lil dan il-pajjiż fiż-żmien li ġej, għaliex nibża' li dawn is-sinjali kollha jindikaw ħaġa waħda biss, li ladarba l-Oppożizzjoni tkun fil-gvern, terġa' tieħu lill-pajjiż lura f'defiċit naturali.

Sinċerament, nemmen li l-Partit Nazzjonalista llum jemmen biss li l-pajjiż jista' jidħol u jibqa' f'defiċit naturali.

Ninsabu fi triqitna biex insiru l-aqwa fl-Ewropa u l-għira tad-dinja - mhux tal-Oppożizzjoni - mentri l-Partit Nazzjoanlista fil-gvern irid imur lura fil-habitat naturali tiegħu, li hu defiċit naturali u dejn.

Dan ikun ifisser biss li miljuni ta' ewro jintefqu f'imgħaxijiet minflok f'investimenti għall-familji Maltin u Għawdxin, is-sigurtà ta' pajjiżna, il-ħiliet, ix-xogħlijiet u livell ta' għajxien aħjar.

Din hija l-formula maġika li pajjiżna qiegħed jimplimenta jum wara jum taħt dan il-Gvern.

Xahar wara xahar, sena wara sena, qed inkomplu niksbu aktar riżultati pożittivi fit-tkabbir ekonomiku, żieda fl-impjiegi, tnaqqis fil-qgħad, inkluż taż-żgħażagħ, surplus fil-kont pubbliku u fil-kont estern tal-pajjiż u żieda fl-investiment mill-Maltin u mill-barranin, għax fil-pajjiż hawn feel good factor.

Illum in-nies iħossuhom komdi li jonfqu, għalhekk hawn aktar innovazzjoni, żieda fil-konsum privat, żieda fl-esportazzjoni, żieda fis-settur turistiku kif semma l-Onor.

Clayton Bartolo u żieda fir-rotot tal-ajruplani lejn pajjiżna.

Fuq kollox, kif diġà għedt, qed nirreġistraw tnaqqis fid-dejn nazzjonali u l-bidu ta' fond imdaqqas bi skop li l-investiment soċjali jikber għal uliedna.

Sur President, nixtieq nitkellem ukoll dwar żewġ rapporti li ħarġu fl-aħħar ġimgħa u nofs li jekk tagħmilhom fuq xulxin, dak li bl-Ingliż jgħidulu superimposition, issib li għandhom l-istess outcomes.

Qed nirreferi għar-rapport tal-aġenzija Fitch u l-konklużjonijet tal-International Monetary Fund (IMF) waqt il-mission tagħha f'Malta fl-aħħar ġimgħat, fejn sar studju, ltaqgħu magħna, staqsewna l-mistoqsijiet, tajniehom it-tweġibiet u ħarġu rapport li hu bħal ritratt tal-pajjiż.

Issa, jekk tpoġġi dan ir-ritratt fuq ir-ritratt li għamlu Fitch, joħorġu ħafna affarijiet b'mod ċar.

Pereżempju, joħroġ li f'Malta t-tkabbir ekonomiku huwa ikbar minn dak tal-A median, jiġifieri mhux biss ilħaqna l-pajjiżi li huma kklassfikati bħala "A", imma għaddejniehom.

Meta jitkellmu dwar id-dejn, ir-rapporti qed jgħidu:

Irrid nerġa' nenfasizza li d-dejn li qabel kien imiss mas-70% tal-GDP, illum hu madwar 45%.

Dan ifisser li llum nistgħu naffordjaw li nonfqu u ninvestu aktar fit-tfal tagħna, fix-xogħlijiet, fl-upskilling u reskilling tal-workforce tagħna biex nagħtu l-għodod neċessarji lill-industriji tal-lum u ta' għada.

Dawn ir-rapporti qed jgħidulna wkoll li:

Dan ifisser li t-tkabbir ekonomiku li ksibna fl-aħħar sentejn kompla jissorprendi.

Aktar importanti minn hekk, jgħidu wkoll li:

Din hija importanti ħafna, għax meta tiltaqa' mas-social partners, ħafna jgħidulna li huma komdi bit-tkabbir ekonomiku, fiduċjużi bl-investiment barrani dirett li ġej lejn pajjiżna, imma jistaqsu wkoll jekk l-ekonomija Maltija tiflaħx għal dan it-tkabbir.

Ir-rapporti ta' Fitch u l-IMF qed jgħidulna li l-ekonomija tagħna mhijiex "overheating".

Ir-rapporti jitkellmu wkoll dwar l-isfidi li għandna bħala pajjiż, li tkellem fuqhom il-Ministru Scicluna.

Fost l-oħrajn, isemmu l-infrastruttura li trid titjieb biex inkomplu nikbru, ir-real estate and labour market constraints, jiġifieri n-nuqqas ta' ħaddiema u nuqqas ta' ħaddiema ttrenjati u higher rents and wages.

Ovvjament, meta jispiċċalek ir-riżors uman, jekk ma ġġibx ħaddiema minn barra, se jkollok a wage inflation.

Dan ifisser li l-investiment, flok jiġi Malta, iħares lejn pajjiżi oħrajn.

L-isfidi li jsemmu huma ċari ħafna.

Però jgħidulna wkoll biex nibqgħu għaddejjin f'din it-triq li qbadna, jemmnu f'din il-formula li qegħdin nadottaw għal pajjiżna, però rridu nindirizzaw dawn l-issues ta' infrastructure bottlenecks, real estate u labour market constraints.

Ir-rapporti jitkellmu wkoll dwar Brexit, l-impatt fuq it-turiżmu u l-fondi Ewropej.

Jien ħadt pjaċir li r-rapport ta' Fitch tkellem dwar fondi Ewropej u f'sentenza minnhom jgħid:

- dan ifisser li l-investiment li qed jagħmel il-Gvern jirrifletti żieda fil-fondi Ewropej -

Bi pjaċir ngħid li bil-fondi Ewropej qed nikkontribwixxu biex il-pajjiż jilħaq il-milja tiegħu, inkluż biex jidħol f'surplus.

Il-miljuni ta' ewro f'investimenti qed jiġu minn fondi Ewropej kif ukoll mill-co-financing.

Meta nagħmlu proġett bil-fondi Ewropej, dan ma jkunx mija fil-mija ffinanzjat minn fondi Ewropej, imma jkun hemm 80% fondi Ewropew u 20% joħorġu mill-Fond Konsolidat.

Jekk fil-Fond Konsolidat għandek defiċit, ifisser li meta mmorru nħabbtu fuq il-bieb tal-Ministru għall-Finanzi għal xi proġett jgħidilna li huwa minnu li għandna 80%, imma l-20% l-oħra se joħorġu mit-taxxi tal-poplu Malti u Għawdxi.

Jekk hemm defiċit, ikollna mmorru niddejnu u nħallsu aktar imgħaxijiet.

Għalhekk it's a win win situation li qegħdin b'surplus komdu ħafna biex inkunu nistgħu nilqgħu anke għal dawn l-isfidi li huma mmarkati f'dawn iż-żewġ ritratti ta' Fitch u l-IMF.

Dawn ir-rapporti jsemmu wkoll il-fatt li ħloqna middle class ġdida, fejn hu ċar ħafna minn fejn ġejja.

Il-formula maġika li semmejt fil-bidu, tas-surplus u t-tkabbir ekonomiku li ksibna fl-aħħar snin hija riżultat mhux biss ta' investiment barrani dirett u investiment lokali għax l-entrepreneur Malti huwa komdu, fiduċjuż u pożittiv, imma ġejja wkoll minn private consumption.

Il-poplu Malti u Għawdxi jħossu komdu li qiegħed iġemma' l-flus u jonfoq biex ikun jista' jkollu għajxien aħjar.

Jien kont f'dibattiti fi żmien l-Eks Ministru Tonio Fenech fejn kienu jgħidulna li konna għaddejjin minn kriżi ekonomika finanzjarja internazzjonali.

It-tweġiba hija ċara: Kulħadd kien f'excessive deficit procedure jew Malta u ftit pajjiżi oħrajn?

Ir-risposta hija ċara ħafna.

Pajjiżi oħrajn kienu mexjin 'il quddiem waqt li Malta kienet qed taqa' lura ħafna.

Nemmen li l-ħidma trid tkompli għaddejja, kif qal l-Onor.

Nafu li hemm ċerti sfidi b'riżultat tas-suċċess ekonomiku li ksibna, bħal sfidi ta' infrastruttura, ambjent, kirjiet, nuqqas ta' talent u ta' ħaddiema, kif ukoll nies li qed jiffaċċjaw sfidi ġodda.

Aħna nagħrfu li hemm dawn l-isfidi u għalhekk se nkomplu ninvestu aktar biex nindirizzawhom.

Insemmi, pereżempju, il-miżuri li ħadna riċentement permezz tal-Ministru Michael Falzon.

Dan kollu huwa rikonoxxut anke fil-konklużjonijiet tar-rapport li għamlet l-IMF meta ġew Malta, iltaqgħu magħna u kellmuna dwar l-isfidi li għandna bħala pajjiż.

Jien ħadt pjaċir li r-rapporti tkellmu wkoll dwar il-banek lokali.

Kif nafu, il-banek huma importanti ħafna.

Riċentement smajna ħafna dwar il-banek u l-bżonn li mingħajr ma jinħallu mid-direttivi tal-Unjoni Ewropea, ikunu aktar in tune mal-bżonnijiet tal-pajjiż.

Tajjeb ngħid li beda jopera l-Malta Development Bank (MDB) li se jkun cushion tajba għall-investiment lokali, anke għax għandna ħafna start-ups u SMEs li jixtiequ jkomplu jikbru u għandhom bżonn self.

Kif nafu, dejjem hemm element ta' riskju u nifhem li l-banek lokali jibżgħu minn dan l-element ta' riskju.

Grazzi għall-banek lokali, il-pajjiż żamm fuq saqajh anke fi żmenijiet diffiċli.

Però tajjeb li naraw ir-realtà u l-bżonnijiet tal-lum, fejn hemm bżonn li nlaħħqu mal-ħeffa tal-ekonomija li qabad pajjiżna.

Ħadt pjaċir ukoll li ż-żewġ rapporti tal-IMF u Fitch tkellmu dwar il-governanza, li l-pajjiż miexi 'l quddiem, u li qiegħed ikompli jimplimenta l-miżuri li tħabbru fid-diskors tal-Baġit.

Hawn qed nitkellmu madwar 50 miżura li l-Ministeru għall-Finanzi qiegħed jaddotta biex Malta tkun kompjaċenti ma' pajjiżi oħrajn fejn tidħol il-ġlieda kontra l-ħasil tal-flus.

Fil-fatt, dawn ir-rapporti qed jgħidu li pajjiżna huwa fost l-aktar pajjiżi li qegħdin iħaffu biex jimplimentaw l-anti-money laundering measures.

Ir-rapporti jgħidu wkoll li:

Dan ifisser li Malta qiegħda taqbeż lill-pajjiżi li huma fil-medja tal-world banks governance indicators.

Dan huwa statement importanti ħafna għal pajjiżna.

Huwa ċar li l-isfidi li għandna quddiemna huma riżultat tas-suċċess ekonomiku li pajjiżna kiseb fl-aħħar snin.

Jissemmew ukoll miżuri oħrajn, fosthom fir-rigward ta' housing u housing affordabbli.

Fil-fatt, ġimgħa ilu żewġ Ministri ħabbru żewġ miżuri ġodda mmirati lejn dan il-qasam tal-housing.

Sur President, nixtieq issa nitkellem dwar dak li ġara fl-aħħar tliet ġimgħat fuq livell internazzjonali.

Il-Ministru Edward Scicluna attenda għall-World Economic Forum li jsir f'Davos kull sena.

Kif għedt, dan il-Parlament għandu jara x'inhu jiġri madwarna.

F'din il-Kamra smajt diskorsi ta' surplus fuq naħa u ta' korruzzjoni fuq in-naħa l-oħra, u dejjem sejrin toing and froing!

Naħseb li d-diskorsi li jsiru f'din il-Kamra għandhom ikunu aktar ippreparati, inkluż dwar dak li qed jiġri fil-qasam internazzjonali.

Qed ngħid hekk għax l-ekonomija Maltija hija esposta għal skossi li jiġu minn barra l-pajjiż.

Pereżempju, jekk hemm deceleration fl-ekonomija Ċiniża, bla dubju ta' xejn li pajjiżi oħrajn, inkluż Malta, se jintlaqtu f'xi mument jew ieħor.

Jekk inti għandek pajjiżi bħall-Istati Uniti u oħrajn li llum qed jitkellmu aktar dwar bini ta' ħitan milli dwar pontijiet ma' pajjiżi oħrajn, f'xi mument se jolqot lilna ukoll.

It-tema ewlenija tad-diskussjoni fil-World Economic Forum li sar f'Davos ġimagħtejn ilu kienet proprju dwar il-globalizzazzjoni llum il-ġurnata.

Ir-rapport li ħareġ mil-laqgħa ta' Davos jgħid li l-formula maġika f'dawn iż-żmenijiet hija a unique parternship bejn il-Gvern, il-komunità tan-negozju u s-soċjetà ċivili.

Dan hu dak li qed jagħmel l-MCESD, isiru diskussjonijiet mal-istakeholders kollha.

Illum kellna core meeting ieħor tal-MCESD fejn is-social partners iltaqgħu u ddiskutejna kif sejra l-ekonomija Maltija flimkien ma' dawn iż-żewġ rapporti tal-IMF u Fitch.

Tajjeb li wieħed jitkellem dwar it-tħassib u l-ambizzjonijiet tiegħu.

Fuq kollox, importanti li l-unions, l-employers u s-soċjetà ċivili jiddiskutu b'għan wieħed, li naraw li l-pajjiż ikompli jikber u jimxi 'l quddiem.

Sur President, il-fatturi ġeopolitiċi huma importanti.

Hawnhekk irrid insemmi li f'dawn il-laqgħat ta' Davos ħarġu ċerti punti bħal, pereżempju, it-tkabbir ekonomiku tal-Indja li hu ta' 7.5% u taċ-Ċina 6.2%.

Ir-rapport jitkellem ukoll dwar sluggish growth in the Euro Zone, li hu ta' tħassib kbir.

Isemmi wkoll il-vulnerable emerging markets u strained trade rights fejn illum qed ipoġġu fil-ġenb ir-regoli tal-WTO fuq livell internazzjonali.

Jgħid ukoll li:

Dawn huma punti importanti li pajjiżna, inkluż dan il-Parlament, tajjeb li jieħu nota tagħhom għaliex dawn huma punti li pajjiżna se jsib ma' wiċċu fiż-żmien li ġej.

Ovvjament, meta nitkellmu dwar globalizzazzjoni, kif kienet it-tema ewlenija ta' Davos, inkunu qed nitkellmu dwar il-ħiliet mhux tal-industriji tal-lum, imma ta' industriji li se narawhom fix-xhur li ġejjin.

Il-workforce trid tkun lesta minn issa, għaliex b'hekk biss inkomplu nattiraw l-investiment privat u barrani.

B'hekk naċċertaw li l-investiment jiġi lejn Malta u mhux jimxi lejn pajjiż ieħor.

Għalhekk nieħu din l-opportunità biex inħeġġeġ liż-żewġ naħat tal-Kamra li jħarsu ħafna aktar lejn dawn il-messaġġi li ħarġu minn din il-laqgħa tant importanti ta' Davos li ssir kull sena.

Din il-laqgħa tagħti viżjoni lejn fejn mexjin l-affarijiet, inkluż bħalissa l-issues marbutin ma' Brexit li forsi wieħed jeħodhom for granted.

Sur President, nagħlaq billi ngħid li jien nixtieq commitment mill-Oppożizzjoni lejn il-poplu Malti u Għawdxi, li żżomm mas-surplus li pajjiżna rnexxielu jikseb, u li ma terġax iddaħħal lil pajjiżna f'excessive deficit procedure kif għamlu fl-2012.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

SIMON BUSUTTIL: Sur President, l-ebda ftaħir bil-baġit, bis-surplus u bl-aqwa żmien ma jista' jgħatti l-verità li pajjiżna qiegħed jgħix.

Il-verità bħalissa hi li d-demokrazija f'pajjiżna sejra l-baħar!

Din hija dikjarazzjoni iebsa u serja li mhux qed nagħmilha jien, imma se nistrieħ fuq rapport tal-Kummissjoni Venezja li ħareġ f'Diċembru 2018, ftit tal-jiem qabel il-Milied.

Dan ir-rapport sar minn Kummissjoni li xogħolha hu li tiżen u teżamina kemm hi b'saħħitha jew dgħajfa d-demokrazija fil-pajjiżi, b'mod partikolari l-pajjiżi Ewropej u tal-Unjoni Ewropea, inkluż Malta.

Sar rapport speċiku fuq pajjiżna, fejn il-konklużjonijiet tal-Kummissjoni Venezja huma tal-waħx.

Dan ir-rapport għandu jitqies bħala appell sinċier u ġenwin lil kull persuna f'dan il-Parlament u lill-poplu Malti u Għawdxi biex inħarsu mill-ġdid lejn id-demokrazija f'pajjiżna.

Ejja niftakru li d-demokrazija hija s-sies ta' pajjiżna.

Inutli li l-kelliema tal-Gvern jintilfu fi kliem ta' ftaħir jekk id-demokrazija f'pajjiżna qed titmermer.

Se nkun qed inpoġġi dan ir-rapport ta' Venezja fuq il-Mejda tal-Kamra.

Sur President, nistqarr miegħek li jien sorpriż kif dan ir-rapport ma tpoġġiex fuq il-Mejda tal-Kamra u għadu ma ġiex diskuss meta tqis li huwa rapport importanti u serju.

Dan ir-rapport qed jitlob mingħandna lkoll riflessjoni serja, speċjalment meta qed jgħid li Malta mhijiex demokrazija, għaliex hija nieqsa mill-elementi mistennija u meħtieġa biex pajjiż ikun tassew jista' jsejjaħ lilu nnifsu bħala demokrazija li taħdem u tiffunzjona.

Sur President, il-konklużjonijiet ewlenin ta' dan ir-rapport huma ħamsa.

Nixtieq insemmihom u nispjegahom waħda waħda, għaliex mill-ewwel tista' tifhimhom u għalhekk in-nies li qegħdin isegwuna mill-ewwel se japprezzaw il-verità f'dak li qed tgħid il-Kummissjoni t' Venezja.

Infakkar li dawn huma grupp ta' esperti mill-Ewropa kollha dwar kif taħdem id-demokrazija, il-kostituzzjoni u l-famuża saltna tad-dritt.

L-ewwel konklużjoni hi li f'pajjiżna m'għandniex indipendenza tal-ġudikatura.

Ir-rapport ta' Venezja qiegħed jgħid dan u mhux jien!

Ir-rapport qed jgħid li s-sistema tagħna:

Sur President, din hija stiwazzjoni gravi ħafna!

Ir-raġuni li m'għandniex indipendenza tal-ġudikatura skont il-Kummissjoni Venezja hija li fl-aħħar mill-aħħar, il-ħatriet fil-ġudikatura f'pajjiżna huma ħatriet li jiddependu mill-aħħar kelma tal-Prim Ministru.

B'hekk, dawn huma ħatriet li faċilment jistgħu jiġu ppolitiċizzati u ma joffrux garanzija ta' indipendenza għall-persuni li jinħatru.

Nirrepeti li dan mhux qed ngħidu jien jew il-Partit Nazzjonalista, imma qed tgħidu l-Kummissjoni Venezja.

It-tieni konklużjoni hija li l-Avukat Ġenerali f'Malta għandu konflitt ta' interess, għaliex ma jistax ikun li fuq naħa waħda jkun l-avukat li jagħti l-pariri lill-Gvern u fuq in-naħa l-oħra jkun mistenni jieħu passi kontra l-Ministri tal-Gvern.

Dan huwa konflitt ta' interess, għax jew se tagħti parir lill-Ministri jew se tressaqhom il-Qorti!

Jew waħda jew l-oħra!

Fil-fatt, l-Avukat Ġenerali ġie f'din il-kwestjoni.

Ara kieku l-Avukat Ġenerali qatt ma jkun f'pożizzjoni li għandu għalfejn iressaq Ministru tal-Gvern il-Qorti, ma jinħoloqx konflitt ta' interess.

Però taħt dan il-Gvern ġara li l-Avukat Ġenerali kellu jieħu passi kontra Ministru tal-Gvern u membru ieħor tal-kabinett u allura sab ruħu f'konflitt ta' interess bejn li tkun avukat tal-Gvern u li tkun prosekutur u tressaq akkużi fil-konfront ta' nies fil-Gvern.

Il-Kummissjoni Venezja qalet li din hija sitwazzjoni li ma teżistix f'demokrazija, u fejn kien hemm sistemi bħar-Renju Unit li kellhom din is-sistema ta' 2 in 1 fil-post ta' Avukat Ġenerali, biddluha, imma f'Malta le!

Sur President, it-tielet problema identifikata mill-Kummissjoni Venezja hija li l-Parlament Malti huwa dgħajjef wisq u ma jiggarantix skrutinju u għassa b'saħħitha biżżejjed fuq il-Gvern tal-ġurnata.

Din hija xi ħaġa li tinteressak, Sur President, għaliex inti bħala President ta' din il-Kamra mill-bidu ddistingwejt ruħek biex tagħti aktar poteri lill-Parlament, imma minkejja l-isforzi kollha tiegħek, il-Kummissjoni ta' Venezja qiegħda tgħidlek:

Il-Parlament f'Malta huwa dgħajjef wisq biex jikkontrolla l-poteri tal-Gvern.

Din hija wkoll theddida għad-demokrazija.

Ir-raba' problema li identifikat il-Kummissjoni ta' Venezja tirrigwarda l-poteri tal-Prim Ministru.

Il-Kummissjoni qalet li l-Prim Ministru f'Malta għandu wisq poteri kkonċentrati f'idejh.

Nixtieq naqra s-silta bl-Ingliż miktuba mill-Kummissjoni nnifisha li tgħid hekk:

Sur President, isma din: Il-poteri li għandu f'idejh il-Prim Ministru f'Malta huma wisq u joħolqu riskju serju għas-saltna tad-dritt!

Il-ħames problema li identifikat il-Kummissjoni Venezja hija l-problema li s-soċjetà ċivili, l-għaqdiet f'pajjiżna u l-midja indipendenti huma dgħajfa wkoll.

Il-Kummissjoni qed tgħid li:

Skont il-Kummissjoni Venezja, il-midja indipendenti f'pajjiżna hija dgħajfa wisq għaliex il-Gvern għandu kontroll kbir u wiesa' wisq fuq l-indipendenza tal-midja f'pajjiżna.

Sur President, tajjeb ngħid li l-Kummissjoni Venezja ma ħarġitx biss il-problemi, imma pproponiet ukoll ħames proposti konkreti sabiex pajjiżna jindirizza dawn il-ħames problemi li qegħdin jherru s-sisien tad-demokrazija f'pajjiżna.

X'inhuma l-ħames rakkomandazzjonijiet li għamlet il-Kummissjoni ta' Venezja?

L-ewwel, li s-sistema ta' kif jinħatru l-membri tal-ġudikatura, jiġifieri l-maġistrati u l-imħallfin, għandha tinbidel biex jitneħħa kull poter minn idejn il-Prim Ministru u l-politiċi li jaħtru mħallfin u maġistrati sabiex tassew ikollna ġudikatura li tkun indipendenti.

Filwaqt li l-Kummissjoni Venezja rrikonoxxiet li għamilna pass meta tliet snin ilu, grazzi wkoll għall-appoġġ tal-Oppożizzjoni, Malta kienet ħatret Kummissjoni dwar il-ħatriet fil-ġudikatura, dak iż-żmien, il-Gvern tal-ġurnata ma kienx aċċetta l-proposta tal-Oppożizzjoni li jitneħħa kompletament il-poter minn idejn il-Prim Ministru.

Issa jidher li l-Gvern ġie fi kliemna.

Fil-fatt, il-Kummissjoni ta' Venezja qiegħda tgħidlu li sabiex tiżgura l-indipendenza tal-ġudikatura għandu jitneħħa kull poter f'dawn il-ħatriet minn idejn il-Prim Ministru.

It-tieni proposta konkreta li qiegħda tagħmel il-Kummissjoni ta' Venezja biex insaħħu d-demokrazija tagħna hija li r-rwol tal-Avukat Ġenerali għandu jinqasam fi tnejn.

Qed ngħidu li jkun hemm ir-rwol tal-Avukat Ġenerali bħala l-avukat tal-Gvern u fuq in-naħa l-oħra uffiċċju differenti separat mill-Avukat Ġenerali li jkun uffiċċju ta' prosekutur biex b'hekk jispiċċa l-konflitt li qiegħed fih l-Avukat Ġenerali attwali li mhux f'pożizzjoni li jieħu passi kontra ministri tal-Gvern, għaliex fl-istess ħin huwa l-avukat tal-Gvern.

Il-Kummissjoni Venezja qiegħda tagħmel proposta konkreta illi l-uffiċċju tal-Avukat Ġenerali għandu jinqasam fi tnejn sabiex l-Avukat Ġenerali u l-prosekutur ewlieni f'pajjiżna ma jkunux aktar l-istess persuna.

It-tielet proposta konkreta li qiegħda tagħmel il-Kummissjoni Venezja hija li l-President tar-Repubblika ta' Malta għandu jingħata aktar poteri u għandu jiġi elett mhux mill-Gvern permezz ta' riżoluzzjoni sempliċi fil-Parlament kif jiġri sal-lum f'pajjiżna, imma permezz ta' maġġoranza assoluta, fil-każ tagħna taż-żewġ terzi fil-Parlament, sabiex il-President ikollu tassew l-appoġġ wiesa' u l-indipendenza li jkun jista' jaġixxi mingħajr il-parir tal-Prim Ministru.

Ir-raba' proposta konkreta mill-Kummissjoni Venezja hija li sabiex insaħħu d-demokrazija tagħna l-Parlament Malti għandu jissaħħaħ b'mod partikolari billi l-membri parlamentari tan-naħa tal-Gvern ma jibqgħux aktar bil-konflitt ta' interess li għandhom illum.

Dan għaliex, tista' tgħid kollha kemm huma, ħlief għal ftit eċċezzjonijiet, għandhom ukoll ħatra fuq bord tal-Gvern.

Il-Kummissjoni Venezja qed tgħid li membru ma jistax jiġi fil-Parlament jeżerċita l-funzjoni tiegħu bħala membru parlamentari li jsus u jkun ta' għassa tal-Gvern meta fl-istess ħin irid jiddefendi lill-Gvern fuq bord tal-Gvern.

Il-Kummissjoni ta' Venezja qed tgħid li rridu nsaħħu aktar il-Parlament billi nagħtu aktar saħħa lid-deputati tal-Parlament, imma fl-istess ħin irridu nneħħulhom il-konflitt ta' interess.

Il-Kummissjoni qed tgħid li ma jistax ikollna deputati tal-Gvern li jkunu fdati bit-tmexxija ta' istituzzjonijiet jew entitajiet pubbliċi għax din tpoġġihom f'sitwazzjoni ta' konflitt ta' interess.

Deputat parlamentari li matul il-ġurnata jkun chairman tal-bord tal-Gvern ma jistax jiġi fil-Parlament filgħaxija jikkritika u jkun ta' għassa fuq il-Gvern, għaliex dak huwa konflitt ta' interess li għandu jkun ċar u ovvju għal kulħadd.

Il-ħames proposta konkreta li qiegħda tagħmel il-Kummissjoni Venezja hi sabiex jitnaqqsu l-poteri tal-Prim Ministru f'pajjiżna, speċjalment il-poteri li l-Prim Ministru jagħmel ħatriet.

Dan għaliex il-Kummissjoni ta' Venezja qed tgħid li l-Prim Ministru f'pajjiżna għandu kontroll assolut fuq l-istituzzjonijiet.

Inżid ngħid li l-Kummissjoni, between the lines, qed tgħid ukoll li l-Prim Ministru attwali abbuża l-poteri tiegħu tant li l-poteri tiegħu:

Dawn huma ħames proposti konkreti li qed tagħmel il-Kummissjoni ta' Venezja.

Ma nistax nieqaf nitkellem fuq dan ir-rapport tal-Kummissjoni ta' Venezja, li se npoġġih fuq il-Mejda tal-Kamra, mingħajr ma nsemmi referenza li dan ir-rapport jagħmel għall-qtil faħxi u makabru ta' Daphne Caruana Galizia.

Ir-rapport, f'paragrafu 141, jgħid hekk:

- isma' din, Sinjura President -

Il-Kummissjoni ta' Venezja qed tgħid li l-Gvern attwali kien jaf jew messu kien jaf li l-ħajja ta' Daphne Caruana Galizia kienet f'riskju u m'għamel xejn biex jevita dak ir-riskju.

Din hija kundanna enormi mill-aktar awtorità importanti fuq id-demokrazija fl-Ewropa.

Dan il-kliem mhux qed ngħidu jien, u għalhekk nispera li ma jqumx xi ħadd u jgħid li għaliex qed nitkellem b'dan il-mod, dan huwa xi tradiment!

Dan huwa kliem ta' Kummissjoni li tkellmet ma' kulħadd, b'mod speċjali mal-Gvern.

Però, minkejja li tkellmet mal-Gvern, ikkonkludiet dawn ir-rimarki fir-rapport tagħha.

Dan ir-rapport tal-Kummissjoni ta' Venezja huwa rapport ta' min jieħdu bis-serjetà, speċjalment wara dak li rajna jiġri fil-Qrati tagħna f'dawn l-aħħar jiem, f'każ li jien attiv u involut fih.

Rajna li d-dgħufija tal-istituzzjonijiet ta' pajjiżna ħarġet biċ-ċar fil-każ tal-iskandlu ta' Panama Papers li jinvolvi lill-aktar tnejn min-nies qrib il-Prim Ministru ta' pajjiżna, iċ-Chief of Staff tiegħu Keith Schembri u l-aktar ministru importanti jew preferut tiegħu, il-Ministru Konrad Mizzi.

Sinjura President, x'inhuma l-fatti li nafu s'issa?

Nirrepeti li dawn huma fatti u mhux allegazzjonijiet.

L-ewwel, il-Ministru Konrad Mizzi u Keith Schembri ammettew huma stess li fetħu kumpanija fil-Panama waqt li kienu f'kariga pubblika.

It-tieni, inkixfu li f'dawn il-kumpaniji kienu se jdaħħlu €5,000 kuljum minn kumpanija jisimha 17 Black.

It-tielet, sid 17 Black huwa s-sid tal-power station li bena l-Prim Ministru Joseph Muscat, Keith Schembri u l-Ministru Konrad Mizzi.

Allura dawn it-tliet fatti ma jixirqilhomx li jiġu investigati?

Jien ngħid li anke li kieku nafu fatt wieħed biss, missha tinfetaħ investigazzjoni!

Barra minn hekk, hemm fatt ieħor, li huwa li l-FIAU f'pajjiżna li taqa' taħt ir-responsabbiltà tal-Ministru għall-Finanzi għamlet rapport li baqa' moħbi mill-poplu u fuq l-ixkaffa, liema rapport ikkonkluda li hemm suspett raġonevoli ta' ħasil ta' flus mill-Ministru Konrad Mizzi.

Però l-Ministru għall-Finanzi huwa komdu li jpoġġi bilqiegħa fil-Kabinett ħdejh, qisu xejn mhu xejn!

Hekk wasalna f'dan il-pajjiż!

Mhux ta' b'xejn li l-Kummissjoni Venezja ħarġet dan ir-rapport!

Minkejja dawn il-fatti, il-Prim Ministru m'għamel xejn!

Ejja niftakru li issa se nagħlqu tliet snin li Daphne Caruana Galizia kixfithom fi Frar 2016.

Però l-Prim Ministru mhux talli ma ordnax inkjesta, imma baqa' jiddefendihom sal-lum u għadhom fil-karigi rispettivi tagħhom, għax ma keċċihomx.

L-Avukat Ġenerali m'għamel xejn lanqas!

Anzi, l-Avukat Ġenerali wera nuqqas ta' sinsla u konflitt ta' interess, kif qalet il-Kummissjoni ta' Venezja.

Dan għaliex, kif għedt, fuq naħa waħda qed jagħtihom il-parir u fuq in-naħa l-oħra suppost qed iressaqhom il-Qorti.

Dan huwa konflitt ta' interess ċar!

Insemmi wkoll li l-FIAU li wkoll m'għamlet xejn.

Jien semmejt ir-rapport fuq il-Ministru Konrad Mizzi, imma hemm rapporti wkoll fuq Keith Schembri, bħal dak tal-passaporti, fejn ukoll baqa' ma sar xejn.

Kelli nkun jien li nitlob inkjesta maġisterjali, fejn għaddew kważi sentejn u għadna lanqas għandna eżitu tal-inkjesta.

Hemm ukoll il-Kummissarju tal-Pulizja li m'għamel xejn ukoll.

Għandna istituzzjoni wara l-oħra li m'għamlu xejn, minkejja li dan huwa l-akbar skandlu ta' korruzzjoni fl-istorja ta' pajjiżna.

Però, l-aktar li jinkwetani hu li tmur il-Qorti u l-Qorti tgħid li m'hemmx lok li tinfetaħ investigazzjoni.

Nirrepeti li fuq il-fatt biss li dawn it-tnejn min-nies fetħu kumpanija fil-Panama waqt li huma membri fil-Gvern diġà timmerita investigazzjoni.

Issa jien l-ewwel wieħed li nirrispetta d-deċiżjonijiet tal-Qorti, anke jekk ma naqbilx magħhom.

Però, bid-deċiżjoni tal-Qorti ma jfissirx li l-Ministru Konrad Mizzi u Keith Schembri huma innoċenti.

Kif tridna nkunu nafu jekk humiex innoċenti jew le jekk il-Gvern u l-Qorti lanqas investigazzjoni ma jridu jiftħu!

Sfortunatament qed naraw li l-Qrati qegħdin jibżgħu jieħdu d-deċiżjoni li tinfetaħ investigazzjoni.

Din hi l-gravità tas-sitwazzjoni f'pajjiżna llum!

Din hi r-raġuni għaliex id-demokrazija f'pajjiżna hija mhedda!

Jien mort il-Qorti diġà darbtejn u l-Qorti sabet skuża biex toħroġ mid-deċiżjoni ovvja li tinfetaħ investigazzjoni fuq fatti li jwerżqu u li huma ċari għal kulħadd!

Ħadd ma jrid jinvestiga!

Però, dawn it-tnejn min-nies ma ġewx investigati mhux għaliex huma innoċenti, għaliex jekk ma hemmx investigazzjoni, ma nistgħux inkunu nafu, imma għaliex l-ebda istituzzjoni f'Malta ma trid tieħu passi kontra Keith Schembri u l-Ministru Konrad Mizzi.

Bħallikieku dawn it-tnejn min-nies, Alla jbierek, huma 'l fuq mil-liġi!

Sinjura President, il-liġi tapplika għalik u għan-nies li qegħdin isegwuna mid-dar, u allaħares nagħmlu xi ħaġa ħażina, imma Keith Schembri u l-Ministru Konrad Mizzi huma 'l fuq mil-liġi!

Dan meta suppost il-liġi tapplika l-istess għal kulħadd!

Però, minħabba l-fatt li dawn it-tnejn min-nies qegħdin fl-uffiċċju tal-Prim Ministru Joseph Muscat, il-liġi ma tgħoddx għalihom!

Huwa ċar li f'pajjiżna l-liġi mhijiex tgħodd għal kulħadd!

Il-liġi tgħodd għaċ-ċittadin, imma mhux għal Keith Schembri u l-Ministru Konrad Mizzi!

Din is-sitwazzjoni mhijiex aċċettabbli!

Sinjura President, x'nagħmlu quddiem sitwazzjoni bħal din?

Kif għedt, id-dgħufija tal-istituzzjonijiet ta' pajjiżna toħroġ biċ-ċar fl-iskandlu tal-Panama li jinvolvi lil Keith Schembri u lill-Ministru Konrad Mizzi.

X'nistgħu nagħmlu jekk l-ebda istituzzjoni f'pajjiżna mhi lesta li tinvestiga?

Naqtgħu qalbna?

Inċedu l-armi?

Nirressenjaw ruħna li f'pajjiżna ma jistax ikollna ġustizzja?

Le, jeħtieġ li nkomplu niġġieldu għall-ġustizzja, għaliex meta tiġġieled għall-ġustizzja, tkun qiegħed tiġġieled għas-saltna tad-dritt, u meta tiġġieled għas-saltna tad-dritt f'pajjiżna tkun qiegħed tiġġieled għad-demokrazija.

Għalhekk, bilfors li rridu nkomplu niġġieldu għall-ġustizzja f'pajjiżna.

Jien se nerġa' mmur il-Qorti f'pajjiżna u anke barra minn pajjiżna.

Ejja ma ninsewx li meta l-Gvern ma jinvestigax ikun ifisser li mhux qiegħed japplika l-liġijiet tal-Unjoni Ewropea dwar il-ħasil tal-flus u għalhekk hemm ksur mhux biss tal-liġi Maltija fuq il-korruzzjoni, imma hemm ksur ukoll tad-direttivi tal-Unjoni Ewropea fuq ħasil ta' flus li Malta mhijiex qiegħda timplimentahom u tosservahom.

Jien lest li mmur anke fil-Qorti fil-Lussemburgu sabiex niġġieled għall-ġustizzja.

Nixtieq infakkar li meta aħna dħalna membri fl-Unjoni Ewropea, jien l-ewwel wieħed kont favur, għaliex nemmen fil-valuri Ewropej, inkluż il-valuri tal-ġustizzja, tad-demokrazija, tad-drittijiet tal-bniedem u tas-saltna tad-dritt.

Għalhekk jekk il-Gvern tiegħi stess qiegħed iċaħħadni mill-valuri Ewropej li jien dħalt fl-Unjoni Ewropea għalihom, allura nistenna u nippretendi l-għajnuna tal-Unjoni Ewropea.

Hija ħasra u sitwazzjoni prekarja u tal-mistħija li f'pajjiżna ma nistgħux nieħdu ġustizzja, għaliex il-Gvern ma jridx jagħtihielna u minflok se jkollna mmorru barra minn Malta biex nieħdu ġustizzja f'Malta!

Dik hija s-sitwazzjoni li ġabna fiha l-Prim Ministru Joseph Muscat, Sinjura President!

Però aħna dħalna fl-Unjoni Ewropea għaliex nemmnu f'dawn il-valuri, u la nemmnu fihom, irridu niġġieldu għalihom sakemm nakkwistawhom.

L-istituzzjonijiet ta' pajjiżna qed jibżgħu jinvestigaw lil Keith Schembri u lill-Ministru Konrad Mizzi, bi ksur tal-Liġi Maltija u tal-Liġi Ewropea.

Dan huwa ksur tal-valuri Ewropej li aħna nħaddnu u għaldaqstant, jien bħal ħafna oħrajn, se nkomplu niġġieldu għal dawn id-drittijiet.

Nirringrazzjak.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

Nistaqsi jekk hawnx permess biex l-Onor.

Simon Busuttil ipoġġi dokument fuq il-Mejda tal-Kamra?

Il-permess ingħata.

ID-DEPUTY SPEAKER: Jidher li hawn il-permess.

L-Onor.

SIMON BUSUTTIL: Sinjura President, inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra:

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

THERESE COMODINI CACHIA: Sinjura President, se nkun qed nitkellem dwar l-estimi fir-rigward tal-Ministeru għall-Kultura.

F'dawn l-aħħar diskorsi u dibattiti li kellna rigward is-settur tal-kultura, kemm-il darba esprimejt il-fehma li l-Gvern m'għandux viżjoni għal dan is-settur.

Il-Gvern għandu l-flus, imma m'għandux pjan, jiġifieri għandna Gvern li qed jitfa' l-flus, ħafna drabi fejn jidhirlu hu u mhux neċessarjament fejn min hu espert f'dan is-settur jemmen li għandna ninvestu.

Il-Gvern qed jitfa' l-flus fl-attivitajiet li jagħżel hu.

Naħseb li meta wieħed jara mhux biss l-estimi għas-sena d-dieħla imma saħansitra anke l-estimi supplimentari għas-sena li għaddiet 2018 jifhem aħjar dak li jien kont qiegħda ninsisti dwaru fl-aħħar żewġ diskorsi li għamilt fir-rigward ta' dan is-settur.

Għalhekk f'dan id-diskors tal-lum, iżjed milli dikjarazzjonijiet għandi mistoqsijiet dwar in-nefqa li l-Gvern qiegħed jipproġetta għas-sena d-dieħla u dwar il-finanzi supplimentari li l-Ministeru talab sabiex ikun jista' jagħmel il-ħlasijiet għall-proġetti, attivitajiet u saħansitra engagement ta' servizzi professjonali u kontrattwali li saru matul is-sena li għaddiet, fejn il-Ministeru mar lil hinn mill-baġit li kien ingħata.

Sinjura President, naħseb li ħadd ma jistagħġeb jekk nibda biex nitkellem dwar l-estimi supplimentari għas-sena li għaddiet fil-konfront tal-Fondazzjoni Valletta European Capital of Culture 2018 Foundation.

Hija tal-mistħija li wara li kellna sena mimlija kontroversji u b'nuqqas li jinħass ta' attivitajiet innovattivi, intalbu fondi supplimentari.

Irrid ngħid li ħafna mill-attivitajiet li kellna s-sena l-oħra kienu jew ikkupjati minn dak li sar barra, jew saru barra u nġabu Malta, jew inkella kienu diġà jinkludu attivitajiet li s-settur kulturali Malti kien ilu jagħmel f'Malta għal żmien twil.

Minkejja dan kollu u minkejja li l-Fondazzjoni kellha baġit ta' kważi €8 miljun, il-Fondazzjoni talbet biex tingħata €3 miljun oħra.

Issa dan ma sarx biex jitwettqu proġetti jew biex isiru xi attivitajiet oħrajn, imma għaliex kellha bżonn fondi supplimentari biex tkun tista' tkopri dak li d-dokument tal-Gvern stess isejjaħ "operational costs and activities".

Għalhekk, jien ma nistkantax li jkollok rapport fuq il-gazzetti li jgħidlek li ntefqu mal-€40,000 fuq xorb u alkoħol mis- Sur Jason Micallef li ġie maħtur biex imexxi lil din il-Fondazzjoni, li qiegħed jippretendi li jingħata 'l fuq minn €3 miljuni, jiġifieri kważi aktar minn terz tal-baġit oriġinali, biex ikun jista' jkopri dak li diġà wettaq.

Għalhekk nistaqsi: Is-Sur Jason Micallef ma kellux pjan għal Valletta 2018?

Is-Sur Jason Micallef x'żied mal-attivitajiet li konna diġà mwiegħda u marbuta li se nagħmlu biex issa qiegħed jitlob €3 miljun aktar biex ikun jista' jħallas għall-ispejjeż li daħal fihom is-sena l-oħra?

Minn dawn it-€3 miljuni aktar li qiegħed jitlob, il-poplu Malti x'ħa?

L-artisti u l-persuni li jaħdmu fis-settur tal-kultura, x'ħadu minn dawn it-€3 miljuni?

Hawn m'iniex qed nistaqsi dwar x'ħadu fi flus, għaliex meta titkellem ma' ħafna minn dawn l-artisti u ma' min jaħdem fis-settur tal-kultura, tinduna li dawn in-nies mhumiex interessati li jieħdu l-flus kontanti, imma li jaraw li l-flus jiġu investititi f'dan is-settur bil-għaqal, b'viżjoni u bi pjan li jista' jwassal lill-artisti Maltin sabiex ikollhom aktar bibien miftuħa għal aktar opportunitajiet.

L-għan hu li kull min irid jesprimi l-kreattività tiegħu jsib is-sapport tal-entitajiet governattivi fis-settur tal-kultura biex ikun jista' jilħaq dawk il-miri kreattivi.

Nistaqsi lill-Ministru Owen Bonnici: Dawn it-€3 miljun aktar fuq xiex intnefqu?

L-ispjegazzjoni tal-Estimi Supplimentari tal-2018 tgħid:

Dan ifisser li min kien qiegħed imexxi dik il-Fondazzjoni ma kienx jaf imexxi u jamministra l-baġit li ngħatalu, b'tali mod li issa qiegħed ikollu jingħatalu aktar minn terz tal-baġit oriġinali.

Hawn m'aħniex qegħdin nitkellmu fuq xi ftit mijiet ta' eluf, għaliex kieku forsi ma kontx niġi hawn nagħmel din id-dikjarazzjoni u nqajjem dawn il-mistoqsijiet, imma qed nitkellmu fuq ċifra fenomenali.

Hawn qed nitkellmu fuq aktar minn tliet miljuni, meta tikkonsidra li l-baġit oriġinali kien ta' €8 miljuni!

Hawn qed nitkellmu fuq kważi nofs il-baġit oriġinali!

Dan kollu għandu jqajjem ħafna mistoqsijiet, mhux biss fuq kif kienet amministrata din il-fondazzjoni, imma aktar u aktar fuq x'naqset din il-Fondazzjoni milli tagħti lill-artisti Maltin.

B'baġit bħal dan kont nistenna li ma ssibx artist jew persuna fis-settur tal-kultura hemm barra li tgerger kontra l-attivitajiet, in-nuqqas ta' attività jew in-nuqqas ta' livell li kellna fl-attivitajjiet ta' Valletta 2018.

Għalhekk naħseb illi dan il-baġit supplimentari għandu ħafna x'jirrifletti fuq min kien inkarigat jamministra din il-Fondazzjoni.

Hawn infakkar li l-istess persuna issa se tingħata baġit fenomenali ieħor biex din id-darba tmexxi aġenzija oħra.

Ta' min jistaqsi fuq liema bażi qed tintagħżel l-istess persuna.

Qed ngħid dan għaliex l-unika ħaġa li din il-persuna għandha fuq is-CV tagħha li tikkwalifikaha biex tmexxi aġenzija kulturali ġdida hija preċiżament li kienet inħatret biex tmexxi l-Fondazzjoni Valletta 2018.

Ma jidher li kien hemm xejn aktar biex wieħed jikkwalifika għal dik il-pożizzjoni!

Infakkar ukoll li din il-pożizzjoni ngħatat b'għażla diretta mill-Gvern.

Ma kien hemm l-ebda sejħa biex wieħed ikun iċ-chairperson tal-Valletta 2018 Foundation.

Għalhekk, meta jkollok għażla diretta mill-politiċi u mill-eżekuttiv, il-poplu għandu jingħata spjegazzjoni u informazzjoni ċara għalfejn il-persuna li kien fdat biex imexxi dik il-fondazzjoni fl-interess tal-kultura Maltija issa qiegħed jitlob 'il fuq minn €3 miljuni sabiex ikun jista' jħallas, mhux għal dak li se jagħmel, imma għal dak li diġà għamel.

Sinjura President, ma nistax ukoll ma ngħaddix kummenti dwar żewġ elementi oħra li fuqhom il-Ministeru tal-Kultura qiegħed jitlob aktar fondi, mhux għas-sena kurrenti, imma għas-sena li għaddiet.

Is-sena l-oħra, il-Ministeru għall-Kultura nefaq id-doppju tal-baġit li kellu, f'servizzi kuntrattwali u f'servizzi professjonali.

Jidher illi l-ammont addizzjonali li talab il-Ministru tal-Kultura għal servizzi kuntrattwali huwa ta' €250,000, meta l-ammont oriġinali li kellu fil-baġit kien ta' kważi €300,000.

L-istess nista' ngħid fir-rigward tas-servizzi professjonali, fejn il-Ministru kellu baġit ta' €155,000 u talab ammont adizzjonali ta' €150,000 li jiġi kważi d-doppju!

Nerġa' ngħid li dan mhuwiex xi ammont fejn forsi l-Ministru jista' jgħid li għandu pjan jew viżjoni għal xi proġett għas-sena kurrenti, imma huwa ammont li nefaq is-sena l-oħra.

Naħseb li l-Ministru kien jaf x'baġit kellu għas-sena l-oħra meta kien qiegħed jidħol fi ftehim għal servizzi kuntrattwali u professjonali!

Għalhekk nistieden lill-Ministru jinforma lill-poplu għalfejn talab dawn iż-żidiet ta' kważi d-doppju tal-baġit li kellu għad-dispożizzjoni tiegħu.

Il-Ministru Owen Bonnici għandu ħabta jiġi hawnhekk u jgħidilna li fis-settur tal-kultura bilfors trid tagħti direct order, għax forsi tkun trid mużika jew esebizzjoni partikolari u allura trid tmur għand il-persuna nnifisha u mhux tistieden lill-artisti kollha jikkompetu għal dawk il-fondi.

Però, hawnhekk qed nitkellmu dwar servizzi kuntrattwali u professjonali u għalhekk nippretendi li l-Ministru jispjega kemm minn dan l-ammont intefqu fuq direct orders u kemm intefqu fuq servizzi li ħarġet sejħa għalihom.

Sinjura President, irrid nagħmel ftit mistoqsijiet ukoll dwar il-baġit għas-sena kurrenti 2019.

Fir-rigward tas-salarji u l-pagi fil-Ministeru tal-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali, jekk tikkompara l-ammont tal-baġit għal din is-sena fil-konfront tas-sena l-oħra, għandek żieda ta' aktar minn €1 miljun.

Jekk tikkompara l-istess ammont għall-baġit li kien hemm għal 2017, jiġifieri sentejn ilu, issib differenza ta' €9 miljuni.

Għalhekk nistaqsi: Jista' l-Ministru jispjega għalfejn din il-qabża fenomenali fil-baġit tiegħu biex iħallas is-salarji u l-pagi?

Li kieku l-Ministru jiġi hawnhekk u jgħid li mpjega ruxxmata nies mas-Sovrintendenza tal-Patrimonju Kulturali neħodlu b'idejh, nawguralu u ngħidlu li għamel tajjeb, imma ma jidhirx li dan huwa l-każ!

Għalhekk nitlob lill-Ministru biex jagħmel l-ispjegazzjoni tiegħu.

L-istess kif kont qed ngħid aktar qabel; il-Ministru talab żieda biex iħallas għal servizzi professjonali u kuntrattwali għas-sena l-oħra u għal din is-sena dak il-baġit ġie rduppjat.

Għalhekk nerġa' nagħmel l-istess mistoqsija: Kemm minn dawn is-servizzi kuntrattwali u professjonali għas-sena 2019 ingħataw b'direct order jew b'mod trasparenti?

Niġi mbagħad biex nitkellem dwar l-expenditure by standard item fir-rigward tal-Underwater Cultural Heritage Unit.

Hawn irrid infakkar illi ħmistax ilu konna qegħdin niddiskutu l-Abbozz ta' Liġi l-ġdid li se jinkludi regolamenti biex nipproteġu l-patrimonju kulturali li għandna taħt il-baħar.

Però minkejja l-ftaħir kollu li l-Ministru għamel f'din il-Kamra, insib li l-uniku baġit li se jkun hemm għal dan il-Unit ġdid, li jrid jieħu ħsieb patrimonju kulturali vast u enormi, huwa ta' €300,000!

Nista' nistaqsi lill-Ministru: Minn fejn se jibda dan il-Unit u jekk dan il-Unit ħejjiex pjan ta' azzjoni u ta' ħidma għal din is-sena?

Jista' l-Ministru jispjega kif wasal għal din iċ-ċifra ta' €300,000 u kif jekk hux kuntent b'dan l-ammont li għalija huwa wisq baxx?

Niġi issa biex nitkellem dwar il-Fund for Acquisition of Contemporary Maltese Art Works li huwa fond li ma ċċaqlaq xejn għal dawn it-tliet snin.

Fl-2017 dan il-fond kellu baġit ta' madwar €60,000, biex inkun eżatt €15 inqas minn €60,000, li tela' għal €60,000 għas-sena l-oħra u għal din is-sena, inżamm għal €60,000.

Hawn ma tistax ma tiġinix f'moħħi l-pittura tal-artist Patrick Dalli li għaliha għadna kif infaqna €15,000.

Mhijiex l-intenzjoni tiegħi li nidħol fil-mertu ta' dik il-pittura, għax dak mhux kompitu tiegħi, tal-Ministru, tal-Gvern jew tal-uffiċċju tal-Prim Ministru.

Però, huwa kompitu tagħna li nistaqsu: Fuq liema kriterji nxtrat dik il-pittura?

Min għamel il-valutazzjoni ta' dik il-pittura?

Jista' l-Ministru jippreżenta lil dan il-Parlament dawk il-kriterji li wasslu għall-istima ta' €15,000?

Għal ħafna familji €15,000 huma ferm aktar minn paga ta' sena!

Għalhekk nippretendi li l-Ministru jagħti spjegazzjoni meta tinxtara pittura minn flus il-poplu.

Il-Ministru għandu l-obbligu li jispjega kif intgħażlet dik il-pittura u mhux pitturi ta' artisti oħrajn Maltin u ta' kif ġie stabbilit dak il-valur.

Jien nemmen li għandna ninvestu fil-kollezzjoni kontemporanja ta' artisti Maltin u kont nixtieq li nara żieda f'dan il-baġit, liema żieda ġġib magħha aktar għarfien, trasparenza u governanza tajba fuq kif nagħżlu l-pitturi li jinxtraw u b'liema valur jinxtraw.

Irrid ngħid ukoll li jiddispjaċini nara li l-baġit li minnu nagħtu appoġġ lill-bandisti u lil baned lokali ma tantx żdied, speċjalment meta mqabbel mal-baġit li se tingħata l-Valletta Cultural Agency.

Kif aċċennajt aktar qabel, jidher li l-Valletta Cultural Agency se tkun qed titmexxa mis-Sur Jason Micallef.

Minkejja li la l-Ministru u lanqas il-Gvern m'għadhom spjegaw x'se jkun ir-rwol ta' din l-aġenzija ġdida, kif din l-aġenzija se taħdem mal-Malta Arts Council, mal-Kunsill Lokali tal-Belt u kif din l-aġenzija se tissarraf għall-Beltin u għall-artisti Maltin, jidher li se tingħata baġit fenomenali li se jitmexxa mill-istess persuna li ma rnexxilux iżomm mal-baġit tal-Fondazzjoni Valletta 18.

Din id-darba se jingħata baġit ta' 'l fuq minn €3 miljun.

Qed nara lill-Onor.

Anton Refalo; naħseb li kien ikun ferm aħjar kieku dawn it-€3 miljun ngħataw lil Heritage Malta, għaliex nemmen li kienu jintefqu ferm aħjar.

Ninnota wkoll li qed noħorġu baġit ta' 'l fuq minn €500,000 għall-Malta International Contemporary Arts Space.

Huwa tajjeb li jkollna dan l-ispazju u li min huwa inkarigat imexxi dan l-ispazju jkollu l-indipendenza li jista' jagħmel il-workplan tiegħu u jimplimenta l-għan kulturali u kreattiv li dan l-ispazju ġie maħluq għaih.

Però ma nistax ma ninnotax b'dispjaċir li għadna kif ftaħna l-MUŻA, li suppost huwa wieħed mill-akbar legati tal-Valletta 2018, u f'dawn l-estimi ma ssib l-ebda baġit għall-MUŻA!

Fil-verità nafu eżattament għaliex qed isir dan.

Il-Gvern qed jibża' jagħti l-indipendenza lill-MUŻA kif mużew modern bħal dan jixraqlu.

Il-Gvern qiegħed iżomm lill-MUŻA sottomessa għall-aġenzija governattiva kulturali.

Ressaqna mistoqsija parlamentari lill-Ministru Owen Bonnici li tgħid: Jista' l-Ministru Owen Bonnici jippreżenta f'din il-Kamra l-pjan ta' ħidma, il-pjan ta' attivitajiet, il-pjan ta' esibizzjonijiet, il-pjan ta' konferenzi u l-programm kreattiv għas-sena 2019 għall-MUŻA?

Però ma niskantax li l-Ministru jirrispondi li ma jistax jirrispondi din il-mistoqsija għax mhux miktuba sew!

Naħseb li r-risposta li l-Ministru kellu jagħti kienet li m'hemmx pjan, għaliex il-Gvern qed jibża' jagħti l-indipendenza kulturali u kreattiva li min imexxi l-MUŻA għandu bżonn biex ikun jista' verament jilħaq l-għan soċjali, kreattiv u kulturali li mużew bħal dak jixraqlu.

Hawn irrid insellem lil kull min jaħdem fuq il-proġett MUŻA u lil kull min qiegħed jinvesti l-enerġija tiegħu f'dak il-mużew.

Jiddispjaċini ngħid li meta mbagħad naqra dak li jiġri f'mużewijiet barra minn pajjiżna tista' tara differenza kbira.

Insemmi pereżempju l-ftuħ tal-mużew V&A Dundee fl-Iskozja, fejn issib pjan sħiħ ta' ħidma, attivitajiet u koperazzjoni għall-artisti għal sena sħiħa.

Però, dak il-pjan jista' jseħħ u jimxi 'l quddiem għaliex dak il-mużew għandu l-indipendenza fil-mod ta' kif jitmexxa.

Nixtieq nikkonkludi d-diskors tiegħi b'appell biex il-mużew MUŻA jingħata l-indipendenza finanzjarja u kreattiva, għaliex nemmen li bħal ħafna mill-mużewijiet l-oħrajn, il-MUŻA huwa mmexxi minn persuni professjonali li jixirqilhom il-fiduċja tagħna.

Nistieden lill-Gvern biex jibda mill-MUŻA u juri li jemmen f'dawn il-persuni, jemmen fil-kultura u jemmen fil-mużewijiet tagħna, billi jħejji pjan li jista' jwassal lil dawn il-mużewijiet għal indipendenza finanzjarja biex ikunu jistgħu verament jimplimentaw programm kulturali kif jixraq.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Insejjaħ lill-Ministru għall-Finanzi biex, jekk jogħġbu, iressaq l-Aġġornament.

AĠĠORNAMENT

EDWARD SCICLUNA: Sur President, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal għada t-Tlieta 5 ta' Frar, 2019 fl-4.00 pm b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi li jimplimenta Miżuri tal-Estimi - Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar Żoni Ħielsa f'Malta – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Awtorità għall-Iżvilupp Reġjonali ta' Għawdex – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi tal-2019 li jemenda l-Kodiċi tal-Liġijiet tal-Pulizija – Tieni Qari;

Abbozz ta' liġi dwar il-Protezzjoni tal-Minuri (Ħarsien Alternattiv) – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Awtorità għas-Servizzi Finanzjarji ta' Malta (Emenda Nru 2) – Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Swieq Finanzjarji – Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar it-Trademarks - Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Amministrazzjoni Pubblika – Tielet Qari; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda Diversi Liġijiet dwar il-Ħarsien Soċjali – Tielet Qari.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili u l-Kodiċi Kriminali - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Professjoni Medika u l-Professjonijiet li għandhom x'jaqsmu magħha u l-Ordinanza dwar Mediċini Perikolużi - Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi biex jemenda l-Att dwar il-Patrimonju Kulturali – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi tal-2018 li jemenda l-Kodiċi dwar il-Liġijiet tal-Pulizija – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Impiegi u r-Relazzjonijiet Industrijali - Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi biex jemenda Diversi Liġijiet (Riforma dwar il-Pensjonijiet) - Kumitat Permanenti.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

JASON AZZOPARDI: Sur President, wara l-aħbarijiet li ħarġu fl-aħħar ġranet, riżultat tal-fatt li għandna l-aktar Gvern korrott fl-istorja ta' pajjiżna, jien nista' ngħid li l-Partit Laburista ġie moqli f'żejtu!

Dan għaliex meta l-Partit Laburista kien fl-Oppożizzjoni kien jara l-korruzzjoni kullimkien, waqt li kien qed jiftiehem fuq atti kbar ta' korruzzjoni diġà mill-bankijiet tal-Oppożizzjoni.

Dan jixhdu l-fatt waħdu li malli l-Partit Laburista tela' fil-gvern, infetħu dawk il-famużi misħutin tliet kumpaniji sigrieti fil-Panama biex membri tal-Gvern jixxaħħmu.

Mill-Oppożizzjoni, ma' kull każ li l-Partit Laurista kien iqanqal, kien jitlob riżenja, imqar meta Ministri Nazzjonalisti fittxew, sabu u ressqu huma stess akkużi kontra xi skrivan f'xi awtorità jew dipartiment tal-Gvern, b'fatti relattivament żgħar ta' korruzzjoni.

Hawn mhux qed nitkellem fuq kumpaniji sigrieti fil-Panama bħal ma fetaħ il-Ministru, imma akkużi żgħar.

Mill-Oppożizzjoni, il-Partit Laburista kien dejjem jistenna ras il-Ministru fuq platt biex tintrefa' r-responsabbiltà politika!

Dan dejjem fl-istess waqt li l-Partit Laburista kien qed jiftiehem fuq korruzzjoni għal meta jkun fil-gvern!

Sa minn meta kien fl-Oppożizzjoni, il-kejl addottat mill-Partit Laburista kien Transparency International.

Tliet snin ilu, il-Prim Ministru Joseph Muscat għamel dikjarazzjoni solenni flimkien ma' Transparency International fis-summit tal-Commonwealth, waqt li sħabu kienu qegħdin jittrasferixxu l-miljuni permezz tal-kontijiet sigrieti 'l bogħod mill-Ewropa.

Kemm intom foloz!

Però, issa l-Partit Laburista nqela b'żejtu!

Bil-kejl tiegħu stess, jiġifieri bil-konferma, bil-firma u bis-siġill, il-Partit Laurista huwa l-aktar Gvern korrott li qatt kellna f'Malta!

Fl-aħħar sena l-Partit Laburista kompla jogħdos waħda sew fil-korruzzjoni u waqqa' lil Malta ħames postijiet, biex illum Malta tinsab fil-51 post fid-dinja bil-kejl tal-Partit Laurista stess.

Il-Gvern Laburista huwa aktar korrott minn gvernijiet ta' pajjiżi bħal Botswana, Bahamas u Rwanda.

Dan ir-riżultat, bil-kejl tal-Partit Laburista stess, hu l-konsegwenza ta' sensiela twila ta' skandli ta' tixħim u ħasil tal-flus li daħħal lil Malta fihom il-Partit Laburista fil-gvern, l-akbar fosthom l-ogħla nies tal-poter f'Kastilja.

Din hi l-konklużjoni li toħroġ minn tant kxif bħal tal-Panama Papers u dak li qalu l-ogħla nies fil-poter Laburista stess li f'każ minnhom iddikjaraw li kellhom idaħħlu €65 miljun mingħand is-sid tal-power station tal-gass!

Transparency International, fil-kummentarju tagħha dwar il-korruzzjoni f'Malta, issemmi l-ewlenin fost il-ħafna xhieda tal-aktar Gvern korrott fl-istorja ta' Malta, il-kumpaniji sigrieti fil-Panama tal-ogħla nies fil-gvern, il-bejgħ tal-passaporti Ewropej li wkoll spiċċaw oġġett u mezz ta' tixħim, il-Bank Pilatus li sidu ġie arrestat mill-FBI u l-qtil tal-ġurnalista Daphne Caruana Galizia li kienet qiegħda tistħarreġ u tikxef il-korruzzjoni.

Transparency International ikkwotat lill-Kummissjoni Venezja tal-Kunsill tal-Ewropa dwar id-Demokrazija fir-rapport riċenti tagħha dwar Malta, biex turi kif f'pajjiżna l-liġi mhijiex l-istess għal kulħadd.

In-nies fil-poter qed jaħarbu mill-konsegwenzi kriminali għall-korruzzjoni kbira li ġabu f'pajjiżna.

Għalhekk nistaqsi: Issa min se jerfa' din ir-responsabbiltà?

Illum Gvern Laburista qiegħed jikkundanna l-kejl li addotta hu stess mill-Oppożizzjoni!

F'pajjiżna għandna l-aktar Gvern korrott!

Daf ifisser li dawk il-ħaddiema li ma jistgħux ilaħħqu mal-għoli tal-ħajja, il-pensjonanti li jkollhom jixtru mediċina għolja u li €5 f'ġimgħa tagħmlilhom differenza bejn ħajja jew mewt u min ma jiflaħx iħallas il-kera ta' kull xahar, jaf li llum hemm min hu fil-poter u qiegħed idaħħal €5,000 kuljum!

Dan qed jgħiduh saħansitra l-istituzzjonijiet legali u kostituzzjonali ta' pajjiżna.

Pereżempju, il-Kummissarju tal-Liġijiet ta' pajjiżna, Dr Franco Debono li kien maħtur mill-Prim Ministru Joseph Muscat stess biex imexxi konvenzjoni kostituzzjonali, kiteb u qal li l-kumpanijia sigrieta Egrant hi tal-Prim Ministru jew ta' xi ħadd qribu.

Dr Franco Debono wasal biex kiteb li għandna l-aktar Prim Ministru korrott fl-istorja ta' Malta.

Nirrepeti li dan huwa uffiċjal tal-Istat, il-Kummissarju tal-Liġijiet magħżul u maħtur mill-Prim Ministru Joseph Muscat.

Il-marka li se jħalli Joseph Muscat fl-istorja ta' pajjiżna hi t-tebgħa tat-tixħim u tal-ħasil tal-flus fil-Gvern tiegħu.

Dan hu tħanżir bi flus il-poplu, tixħim u ħasil tal-flus fl-ogħla livelli tal-poter.

Ma nixba' qatt nirrepeti l-fatti ta' korruzzjoni li għandna quddiemna, għax tant kemm huma kbar li dak li jkun forsi jaħseb li huma impossibbli!

L-Awditur Ġenerali stess qal li f'każ minnhom inqabdu jippjanaw li se jdaħħlu €65 miljun mingħand kumpanija sigrieta tas-sid u mexxej tal-power station tal-gass, li saret għalxejn.

It-tebgħa tal-aktar Gvern korrott fl-istorja ta' Malta tinkludi sensiela twila ta' skandli, fosthom il-kuntratt ta' aktar minn €2 biljuni lill-Vitals li ħarbet b'€50 miljun!

Hawn nistaqsi: Ma nagħmlux mod li hemm Ministru u Chief of Staff li se jieħdu sehemhom minn dawn il-€50 miljun, hux?

F'dan l-iskandlu nħossni kburi li jien wieħed miż-żewġ avukati tal-Kap tal-Oppożizzjoni u l-Kap tal-Partit Nazzjonalista li qiegħed jistinka biex l-isptarijiet tal-poplu jerġgħu jsiru verament tal-poplu.

B'hekk qegħdin niddefendu l-interess nazzjonali.

Ilbieraħ, fis-sit theshiftnews.com kien hemm artiklu tajjeb ħafna miktub mill-Prof.

Ranier Fsadni li juża kliem tassew iebes li l-Istat, minflok qiegħed jgħaqqad, qiegħed jifred.

Nistieden lil kull min jista' biex jaqra dan l-artiklu.

Ma jistax ikollok unità vera fil-pajjiż jekk ma jkunx hemm is-solidarjetà.

Mhu veru xejn li se nagħżlu lil "X" jew lil "Y" bħala l-kap tal-Istat għax waħdu se jiggarantixxi l-unità nazzjonali.

Ranier Fsadni qed jgħid li dan mhux minnu u jien naqbel miegħu.

Il-korruzzjoni istituzzjonalizzata bil-barka tal-istat, bil-kompliċità tal-Uffiċċju tal-Prim Ministru u bl-involviment tal-ogħla kurituri tal-poter qed tifred u ġġib qasma bejn in-nies, bejn il-ħalliel u d-derubat, bejn il-korrott u l-vittma tal-korruzzjoni, bejn il-ħallelin u l-osservaturi passivi u bejn l-allat u l-annimali.

Ranier Fsadni jistaqsi: Jekk il-forzi tal-ordni ma jagħmlux xogħolhom, x'ordni hemm?

Għalhekk, il-korruzzjoni li għandna f'pajjiżna qed tkompli ġġib l-antiteżi, jiġifieri l-kontra tal-għaqda, li hija l-firda.

Il-qasma bejn l-apparenza u r-realtà, bejn dak li ngħidu li aħna u dak li fil-fatt isir, tant kemm hi wiesgħa bħal oċean, illi r-risposta ta' ħafna meta ddur u tħabbat il-bibien tan-nies, hija l-ironija u ċ-ċiniċiżmu.

Il-korruzzjoni li hawn qiegħda therri minn ġewwa d-demokrazija.

Ranier Fsadni jagħmel l-argument li f'demokrazija liberali, kif suppost hija tagħna, l-għaqda tieħu żewġ forom.

Is-social cohesion hija multi-layered, jiġifieri għandek l-aspett politiku, ekonomiku, kulturali u soċjali.

Ranier Fsadni jgħid li:

Social unity tingħata permezz tas-solidarjetà u cultural unity tirreferi għall-commitment tad-drittijiet fundamenali.

F'dawn l-erba' oqsma, political, economic, social and cultural, għandek id-diversità li mhux tifred, imma tistagħna u tarrikkixxi, għax hija a source of strength.

Il-problema li għandna llum f'pajjiżna hija li fejn suppost għandna l-unità vera u l-koerenza ma' valuri fundamentali, dawn il-prinċipji huma nieqsa.

F'pajjiżna għandna bżonn verament l-għaqda legali biex nassiguraw saltna tad-dritt applikabbli għal kulħadd.

Sur President, għadni ġej minn laqgħa tal-Kumitat tal-Ambjent fejn ilna niddiskutu mis-2.00 p.m. Il-Gvern, with a straight face, għal darb'oħra qed jgħid li qed jagħmel kuntratt dwar mega project li permezz tiegħu qed jagħti art ta' €700 miljun …

L-ISPEAKER: Onor. Azzopardi, ippermettili.

Irrid infakkrek li skont l-Ordnijiet tal-Kamra ma tistax tiddiskuti f'din il-Kamra suġġett li għadu fuq l-aġenda tal-kumitat.

JASON AZZOPARDI: Sur President, mhux se niddiskuti s-suġġett.

L-ISPEAKER: Sempliċement qed niġbidlek l-attenzjoni.

JASON AZZOPARDI: Għamilt sew, Sur President.

Infakkar li l-membri tal-faċċata ma nafx kemm ivvintaw gideb u żergħu dubju billi tefgħu t-tajn fuqi, fuq feles ta' kamra f'San Ġiljan f'esproprju fejn l-Awditur Ġenerali għal darba, darbtejn qal li dan it-trasferiment kien bżonnjuż u fl-interess pubbliku.

Nerġa' ngħid li l-Internal Audit Investigations Department, imqabbad mill-Prim Ministru Joseph Muscat, qal li kien hemm administrative error ta' €20,000 biss fuq transazzjoni ta' €5 miljuni!

Allura kif illum il-membri tal-Gvern għandhom il-wiċċ li jridu jgħaddu din l-art li tiswa mijiet ta' miljuni lill-privat bi prezz tal-karawett!

Il-fatt li għandna Gvern li with a straight face irid jemenda l-local plan wara li niffirmaw il-kuntratt, għax il-local plan kif inhu ma jippermettix tali żvilupp, diġà jfisser ħafna.

Mela l-local plan mhux liġi?

Il-konċett ta' liġi jorbot lill-Gvern u liċ-ċittadin.

X'jiswa li jkollna liġi għaż-żgħir u mhux għall-kbir, bħalma hu l-Gvern?

Jekk ma jkollniex konċett b'saħħtu ta' liġi jkollna biss lip service u mhux saltna tad-dritt, kif qal l-eks Prim Imħallef Vincent De Gaetano f'diskors li għamel matul ix-xahar li għadda, li se nitkellem dwaru wkoll.

Ranier Fsadni qed jgħid li f'pajjiżna m'għandniex legal unity, u għandu raġun.

Fir-rigward ta' national unity, Ranier Fsadni jkompli jgħid li:

Però l-ġid komuni ma jiġix żgurat meta għandek deal wieħed wara l-ieħor fejn tlieta min-nies qegħdin iħaxxnu bwiethom b'għexieren ta' miljuni!

Infakkar li fl-aħħar ħames snin, tlieta min-nies kienu qed jixxaħħmu b'aktar minn €92 miljun fil-bwiet tagħhom bejniethom.

Kif jista' jkollok il-ġid komuni?

Ranier Fsadni jkompli jgħid:

Niġi issa għad-diskors twil u impekkabbli li għamel l-eks Prim Imħallef Vincent De Gaetano x-xahar li għadda.

Bħala studenti tiegħu u avukati li nidhru quddiemu fil-Qorti, nafu li l-eks Prim Imħallef De Gaetano huwa wieħed mill-aqwa imħuħ legali f'pajjiżna fl-aħħar 40 sena.

F'parti mid-diskors li għamel dwar is-saltna tad-dritt, l-Eks Prim Imħallef jgħid li s-saltna tad-dritt ma tiġix osservata billi you pay lip service u jsemmi, pereżempju, il-famużi inkjesti maġisterjali.

Ħadt gost li dan id-diskors qalu l-eks Prim Imħallef, għax jekk ngħidu jien, kif ġieli għamilt, jew xi Membru tal-Oppożizzjoni, il-Gvern jgħid li aħna preġudikati.

Però kull avukat li jipprattika l-Liġi Kriminali, inkluż min għamel il-ħames sena tal-Kors tal-Liġi, għandu jkun jaf li f'pajjiżna m'għandniex sistema fejn hemm functionally independent, autonomous magisterial investigations.

Dan mhux għax il-maġistrat mhuwiex indipendenti u mhux attakk fuq il-ġudikatura, imma għandna sitwazzjoni fejn il-maġistrat li jmexxi inkjesta, hu min hu jew hi min hi, m'għandux l-istaff tiegħu, imma huwa dipendenti fuq il-Pulizija.

Dan ifisser li meta maġistrat ikun qed jinvestiga abbuż ta' poter jew korruzzjoni fl-ogħla livelli tal-Korp tal-Pulizija, jiddependi mill-Pulizija biex iħarrek ix-xhieda li jrid jinvestiga fil-kors tal-investigazzjoni tiegħu.

Dik hi s-sitwazzjoni li għandna f'pajjiżna.

L-eks Prim Imħallef Vincent De Gaetano jgħid li:

Juża wkoll il-kliem:

Ma jistax ikun aktar ċar minn hekk!

Ikompli jgħid li:

L-eks Prim Imħallef Vincent Degaetano, li llum huwa Imħallef fil-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem fi Strasbourg, qed jgħid li ma tagħmilx sens li l-liġi tagħna tgħid li f'każ li r-rapport lill-maġistrat isir minn ċittadin, bħalma għamlu l-Onor.

David Casa għal diversi drabi fl-aħħar xhur dwar korruzzjoni ta' livelli kbar u ta' tqalligħ.

Meta niftakar fiċ-ċifra ta' €5,000 kuljum u naf li hawn min mhux qed iwassal sal-aħħar tal-ġimgħa, demmi jibda jbaqbaq!

Mhux ta' b'xejn li l-innu tal-Partit Laburista m'għadux jitkanta u jindaqq.

Fil-fqajrin qegħdin jaħsbu!

F'rapport lill-maġistrat biex ikun investigat "X" fuq dawn l-allegazzjonijiet, il-maġistrat, skont il-liġi, irid jibgħat ir-rapport lil dak is-sinjur u jgħidlu li daħallu rapport li hu korrott, seraq, ixxaħħam, iffalsifika ċertifikat jew ħasel il-flus ġejjin mit-traffikar tad-droga u jagħtih ġimgħa ċans, biex iwieġeb għal dawn l-akkużi ħalli jara jekk jiftaħx inkjesta jew le!

Naħseb m'hemmx għalfejn tħabbel wisq rasek x'jagħmel dak l-individwu appena jsir jaf li sar rapport biex hu jkun investigat, kif imur jiġri biex jgħatti, jaħbi u jidfen it-traċċi tal-ħażin li jkun għamel!

L-eks imħallef De Gaetano qed jgħid li:

L-iskop ta' dan li qed ngħid hu biex nuri kemm għandi raġun meta nitkellem dwar is-silenzju assolut tal-Gvern il-ġimgħa li għaddiet meta pproponejt li wasal iż-żmien li jkollna uffiċċju ta' maġistrat inkwerenti appuntat mill-President tar-Repubblika bi rwol speċifiku li jinvestiga, jiġġieled u jmexxi kontra każi ta' korruzzjoni.

Kif inhi s-sistema llum, il-maġistrat irid jiddependi jew mill-Pulizija li jirrapportawlu biex jiftaħ inkjesta, jew mill-Avukat Ġenerali jew minn ċittadin li jkollu l-kuraġġ u s-sinsla kif kellhom L-Onor.

David Casa li jitlob lill-maġistrat jiftaħ inkjesta.

Jien qed ngħid li jekk verament irridu niġġieldu l-korruzzjoni, wasal il-mument li jkollna maġistrat inkwerenti appuntat mill-President tar-Repubblika li xogħlu jkun biss li minn jeddu, apparti jekk ikun irrapportat lilu, ikun jista' jibda investigazzjoni dwar każ ta' korruzzjoni, ikun xi jkun il-każ ta' korruzzjoni.

Ovvjament, il-membri tal-Gvern żgur li mhux se jkunu favur dak li qed nipproponi jien u għalhekk nistieden lill-midja tistaqsi lill-Gvern dwar x'inhi r-reazzjoni tiegħu għal din il-proposta li qed nagħmel.

Dan għaliex qatt daqs dawn l-aħħar ħames snin ma rajna t-top brass tal-Pulizija, partikolarment il-Kummissarju tal-Pulizija, kompliċi bil-passività tiegħu ma' min ixxaħħam u ħasel il-flus li kienu ġejjin mill-korruzzjoni.

Huwa evidenti li t-tmexxija tal-Pulizija - mhux il-membri - bħall-Kummissarju tal-Pulizija hija in collusion mal-kurituri tal-poter.

Ejja niftakru li kien hemm rapport tal-FIAU li qal li hemm suspett raġonevoli li Ministru u persuna li tokkupa kariga għolja fl-Uffiċċju tal-Prim Ministru xxaħħmu f'ammonti kbar u dan ir-rapport jintefa' f'kexxun under lock and key.

Però mbagħad, kif appena ċittadin jikser il-liġi fuq xi ħaġa żgħira, ħoll xagħrek u ġib iż-żejt, għax itellgħuk il-Qorti bla kliem u bla sliem!

Din is-sitwazzjoni ma ġġibx l-unità nazzjonali u sens li qegħdin ngħixu f'pajjiż fejn is-saltna tad-dritt hija l-istess għal kulħadd.

Fil-fatt, il-filosfu Santu Wistin li għex ħafna sekli ilu, imwieled Tagaste fit-Tuneżija u meqjus bħala wieħed mill-aqwa mħuħ li qatt kien hawn, kien kiteb li l-istat fejn m'hemmx il-ġustizzja jkun jixbah lil għar tal-ħallelin.

Ma rridx u m'għandniex ngħixu fl-għar tal-ħallelin, għax il-korruzzjoni hija taxxa.

L-istess Onor. Joseph Muscat kien qal u kiteb kemm-il darba qabel l-elezzjoni tal-2013 li l-korruzzjoni hija taxxa nġusta.

Fejn marru dawk il-kliem ta' zero tolerance għall-korruzzjoni?

Mela mbagħad jiġi l-Partit Laburista jgħid li huwa tort tal-Onor.

Simon Busuttil u r-rapporti li għamel fil-Qorti li l-post ta' Malta fil-Corruption Perceptions Index niżel għall-agħar livell li qatt kien fl-istorja tiegħu!

Kemm kellha raġun theshiftnews.com ilbieraħ tgħid li dawk il-kummenti jfakkruna fil-ktieb maħruġ fl-1984 minn George Orwell bis-slogan uffiċjali tal-partit imnaqqax fuq il-ministeru tal-verità: 'war is peace, freedom is slavery, ignorance is strength'.

Dan huwa proprju dak li jien kont bdejt ngħid f'Mejju, 2013, meta ħriġt bil-frażi li l-abjad sar iswed u l-iswed sar abjad, il-ħażin sar tajjeb u t-tajjeb sar ħażin!

Nammetti u nistqarr pubblikament li qatt ma bsart li kont se nuża dik il-frażi għal tant drabi matul is-snin ta' din l-amministrazzjoni!

Sur President, l-iskop tad-diskors tiegħi hu biex nuri li għandna kriżi ta' korruzzjoni istituzzjonalizzata, li tfisser taxxa inġusta u li dak li qegħdin nieħdu llum huwa mill-ġid ta' dawk li ġejjin għada warajna.

Il-korruzzjoni hija ħażina għax tfisser mhux biss is-serq tal-lum, imma li qed tisraq mill-ġid ta' dawk li ġejjin warajk għada u pitgħada, li għandhom id-dritt iġawdu mill-ġid komuni.

Għalhekk il-korruzzjoni hija moralment ħażina u mhux biss legalment ħażina.

Nikkonkludi d-diskors tiegħi billi nerġa' nistieden lill-midja tistaqsi lill-Gvern dwar x'inhi l-pożizzjoni tal-Prim Ministru li jkollna maġistrat investigattiv.

Fil-fehma tiegħi, nistgħu ngħaddu l-liġi immedjatament biex ikollna maġistrat inkwerenti appuntat mill-President li xogħlu jkun biss li jkun jista' jinvestiga min jeddu u li jkollu l-istaff magħżul minnu li jwieġeb lilu personali, biex jiġġieled u jkun il-prosekutur f'każi ta' korruzzjoni, jekk verament irridu nuru zero tolerance għall-korruzzjoni.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada t-Tlieta, 5 ta' Frar, 2019 fl-4.00 p.m. bl-aġenda kif ġiet ikkomunikata mill-Ministru.

Fis-7.23 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKUB

RESIDWI TA' PESTIĊIDI - LABORATORJI

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 6817 u ċjoè: Jista' l-Ministru jelenka liema laboratorju jew laboratorji fil-preżent qed jiġu ingaġġati biex janalizzaw ir-residwi ta' pestiċidi f'kampjuni ta' oriġini veġetali u jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra lista ta' analiżi ta' residwi li qed isiru minn kull laboratorju rispettiv?

OWEN BONNICI (Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-laboratorji li ġew ingaġġati biex janalizzaw r-residwi ta' pestiċidi f'kampjuni ta' oriġini veġetali huma dawn li ġejjin:

Il-lista ta' analiżi ta' residwi tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

RESIDWI TA' PESTIĊIDI - KAMPJUNI

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 6818 u ċjoè: Jista' l-Ministru jikkonferma li l-laboratorji li fil-preżent qed jintużaw biex janalizzaw ir-residwi ta' pestiċidi f'kampjuni ta' oriġini veġetali huma akkreditati skont il-liġijiet eżistenti?

Jista' jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-iScope of Accreditation ta' dawn il-laboratorji?

OWEN BONNICI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-laboratorji li jintużaw biex janalizzaw ir-residwi ta' pestiċidi f'kampjuni ta' oriġini veġetali huma akkreditati skont il-liġijiet eżistenti.

Iċ-Ċertifikati tal-Akkreditazzjoni tal-laboratorji tpoġġew fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

TAS-SLIEMA - PJANIJIET TA' TISBIĦ

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx u x'inhuma l-pjanijiet tat-tisbiħ jew titjib infrastrutturali għal The Strand f'Tas-Sliema?

KONRAD MIZZI (Ministru għat-Turiżmu): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li bħalissa qed jiġi studjat kif tista' titjieb l-imsemmija żona.

Fost l-affarijiet li qed inħarsu lejhom hemm titjib tal-pavimentar li f'partijiet minnhom huwa fi stat ħażin ħafna, titjib ta'street furniture bħal bankijiet, tibdil ta' dawl għal wieħed aktar ekonomiku u modern, kif ukoll il-possibbiltà ta' ippjanar iżjed modern u xieraq għal din il-promenade.

MINISTERU GĦAT-TRASPORT, INFRASTRUTTURA U PROĠETTI KAPITALI - PAĠNI, PROFILI U GRUPPI FUQ FACEBOOK

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid liema huma l-paġni, profili u gruppi fuq Facebook li huma amministrati mill-Ministeru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali u mill-entitajiet kollha li jaqgħu taħtu jew minn persuni oħra jew kumpaniji f'isem il-Ministeru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali u f'isem l-entitajiet kollha li jaqgħu taħtu?

Jista' jagħti l-isem tal-imsemmija paġni, profili u gruppi u jindika għal kull wieħed minnhom il-Uniform Resource Locator (URL) tagħhom?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba hija kif murija fit-tabella segwenti:

MINISTERU GĦAL GĦAWDEX - PAĠNI, PROFILI U GRUPPI FUQ FACEBOOK

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid liema huma l-paġni, profili u gruppi fuq Facebook li huma amministrati mill-Ministeru għal Għawdex u mill-entitajiet kollha li jaqgħu taħtha jew minn persuni oħra jew kumpaniji f'isem il-Ministeru għal Għawdex u f'isem l-entitajiet kollha li jaqgħu taħtha?

Tista' tagħti l-isem tal-imsemmija paġni, profili u gruppi u tindika għal kull wieħed minnhom il-Uniform Resource Locator (URL) tagħhom?

Interpellant li l-informazzjoni mitluba hija kif murija fit-tabella li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

MINISTERU GĦALL-FAMILJA, DRITTIJIET TAT-TFAL U SOLIDARJETÀ SOĊJALI - PAĠNI, PROFILI U GRUPPI FUQ FACEBOOK

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid liema huma l-paġni, profili u gruppi fuq Facebook li huma amministrati mill-Ministeru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà u mill-entitajiet kollha li jaqgħu taħtu jew minn persuni oħra jew kumpaniji f'isem il-Ministeru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà u f'isem l-entitajiet kollha li jaqgħu taħtu?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li, l-informazzjoni mitluba minnu hija kif ġej:

(*Ara Tabella fl-aħħar tad-dokument)

BORD TA' GOVERNANZA TAL-PULIZIJA - MEMBRI

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Intern u Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid min huma l-membri tal-Bord ta' Governanza tal-Pulizija?

Jista' l-Ministru jgħid meta ġew maħtura dawn il-membri u f'liema oqsma għandhom konoxxenza u esperjenza?

MICHAEL FARRUGIA (Ministru għall-Intern u Sigurtà Nazzjonali): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fil-jiem li ġejjin se jkun qed jittieħed il-pass li jmiss u jitwaqqaf il-Bord tal-Governanza tal-Pulizija.

BORD TA' GOVERNANZA TAL-PULIZIJA - LAQGĦAT

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Intern u Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il laqgħa saret tal-Bord ta' Governanza tal-Pulizija mis-sena 2017 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari?

Jista' l-Ministru jagħti d-data ta' meta saret kull laqgħa u jindika l-membri tal-Bord u persuni oħra li kienu preżenti u/jew assenti għal kull waħda mil-laqgħat?

MICHAEL FARRUGIA: Nitlob lill-Onor.

Interpellant sabiex jirreferi għat-tweġiba li ngħatat għall-mistoqsija parlamentari 8291.

BORD INDIPENDENTI GĦALL-ILMENTI DWAR IL-PULIZIJA - MEMBRI

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Intern u Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid min huma l-membri tal-Bord Indipendenti għall-Ilmenti dwar il-Pulizija?

Jista' l-Ministru jgħid id-data ta' meta ġew maħtura dawn il-membri?

Jista' jgħid bħala Ministru kemm ordna li jkun hemm awli tal-imsemmi Bord Indipendenti għall-Ilmenti dwar il-Pulizija?

MICHAEL FARRUGIA: Skont il-Gazzetta tal-Gvern Nru:19787, paġna 5873.

Is-26 ta' Mejju 2017.

Il-Bord Indipendenti għall-Ilmenti dwar il-Pulizija kien maħtur wara li kien approvat mill-President ta' Malta skont l-Artiklu 35 tal-Att dwar il-Pulizija għal perjodu ta' tliet snin b'seħħ mit-12 ta' Mejju 2017 u kompost kif ġej:

L-Imħallef Franco Depasquale, K.C.S.G., B.A., LL.D.

Segretarju:

Il-Ministru għadu ma ordna li jkun hemm ebda awla barra minn dik attwali.

IMĦALLEF FIL-QORTI EWROPEA TAD-DRITTIJIET TAL-BNIEDEM – NOMINA TA' TLIET PERSUNI

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid minn min hu magħmul il-kumitat li se jinnomina t-tliet persuni għall-kariga ta' Imħallef fil-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem din is-sena?

OWEN BONNICI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-proċess tal-għażla għaddej bħalissa u għalhekk id-domanda hi intempestiva.

UFFIĊĊJU TAL-PRIM MINISTRU – ATTENDENZA GĦAL FESTINI/RIĊEVIMENTI F'RESIDENZI PRIVATI

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk kienx mistieden, u jekk iva, jekk attendiex u f'liema data, għal festini/riċevimenti/ikliet/

parties, eċċ. fi kwalsiasi residenza privata jew proprjetà privata, inkluż fil-limiti tas-Siġġiewi u/jew Ħaż-Żebbuġ iżda mhux biss, ta' xi membru tal-Ġudikatura matul ix-xahar ta' Diċembru 2018?

Jista' jgħid jekk dan japplikax ukoll għal kwalsiasi Kap ta' Dipartiment jew Chief Executive jew Chairman ta' kull entità li taqa' taħtu?

JOSEPH MUSCAT: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-kontenut ta' din l-interpellanza jmur kontra r-regoli stabbiliti dwar l-interpellanzi mill-Ordni Permanenti 27 peress li l-interpellanza fiha imputazzjoni (u ċjoè li s-sottoskritt jew persuni li jmexxu dipartimenti jew entitajiet li jaqgħu taħt il-Ministeru tiegħu ġew ospitati privatament minn 'xi membru tal-Ġudikatura') u wkoll peress li tirrelata għall-kondotta ta' persuna mhux fil-kariga uffiċjali jew pubblika tagħha.

Inżid li min-naħa tiegħi bħala Prim Ministru m'attendejt għall-ebda festini/riċevimenti/ikliet/

parties, eċċ. li rrefera ghalihom l-Onor.

ĦADDIEMA TAĊ-ĊIVIL – GRAD TA' LABOURERS

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm hu n-numru ta' ħaddiema li hemm fil-grad ta' labourer li huma maċ-Ċivil (Servizz Pubbliku) u f'liema Ministeru jaħdmu u kemm hu l-ammont tagħhom?

Jista' jgħid kemm ilhom jaħdmu maċ-Ċivil kull wieħed u waħda minnhom?

Jista' jgħid x'korsijiet intbagħtu jagħmlu u x'korsijiet hemm ippjanat li jsirulhom matul is-sena 2019?

JOSEPH MUSCAT: In-numru ta' ħaddiema li hemm fil-grad ta' labourer li huma maċ-Ċivil (Servizz Pubbliku) huwa ta' 205.

Dawn il-ħaddiema jaħdmu mal-Uffiċċju tal-President (1), l-Uffiċċju tal-Prim Ministru (1), il-Ministeru għas-Saħħa (4), il-Ministeru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol (9), il-Ministeru għall-Enerġija u l-Immaniġġjar tal-Ilma (2), il-Ministeru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali (2), il-Ministeru għall-Gustizzja, Kultura u Gvern Lokali (83), il-Ministeru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima (28), il-Ministeru għat-Trasport, l-Infrastruttura u Proġetti Kapitali (6) u l-Ministeru għal Għawdex (69).

Minn dawn, 175 ilhom maċ-Ċivil (Servizz Pubbliku) għal 10 snin jew inqas, 27 ilhom bejn 11 u 20 sena u 3 ilhom iktar minn 20 sena.

Dwar l-aħħar parti tal-mistoqsija tiegħu, ninsab informat li l-IPS, għall-ewwel darba kemm ilu jeżisti dan id-Dipartiment tat-Taħriġ fil-Gvern, bdew isiru korsijiet għall-ħaddiema fi gradi bħal labourers.

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru taġġorna lill-Kamra dwar il-proġett ta' bini ta' pixxina (Gozo Natatorium Pool) ġewwa r-Rabat Għawdex?

F'liema xahar tas-sena hu ppjanat li jibda x-xogħol infrastrutturali u jitlesta dan il-proġett li ilu mwiegħed li ħa jiġi mwettaq għal diversi snin?

Tista' tgħid l-ewwel fażi tal-proġett kemm ser tiġi tiswa u min ser iħallas għal dan ix-xogħol hux il-privat jew il-Ministeru għal Għawdex?

Interpellant li l-proġett beda.

IR-RABAT GĦAWDEX: PJAZZA SAN FRANĠISK – PROĠETT TA' TISBIĦ

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru taġġorna lill-Kamra dwar il-proġett ta' tisbiħ ta' Pjazza San Franġisk ġewwa r-Rabat Għawdex li ilu mwiegħed għal dawn l-aħħar ħames snin u għadu ma sar xejn?

Ħarġu t-tenders?

Ġew awarded?

Jekk le, x'inhi r-raġuni li għadhom ma ġewx awarded?

Interpellant li l-permess għal dan il-proġett ħareġ u ħarġet ukoll it-tender.

Din it-tender tinsab fil-proċess li tiġi awarded.

MARSALFORN – PROĠETT TA' BINI TA' BREAKWATER

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Peress li Infrastruttura Malta ħadet taħt idejha ukoll il-proġetti kollha marittimi tal-gżejjer Maltin, jista' l-Ministru jgħid x'hemm ippjanat li jsir matul is-sena 2019 rigward il-bini mill-ġdid tal-breakwater ta' Marsalforn?

IAN BORG: Nitlob lill-Onor.

Interpellant biex jitlob l-informazzjoni meħtiega lill-Ministru kkonċernat, jiġifieri dik responsabbli mill-Ministeru għal Għawdex.

PROĠETTI U XOGĦLIJIET MINN INDIVIDWU U KUMPANIJA

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid fuq liema proġetti u xogħol ieħor qed jaħdem u ħadem l-individwu u l-kumpanija li d-dettalji dwarhom qed jingħataw separatament sena b'sena mit-8 ta' Marzu 2013 sal-lum?

Kif intgħażel/intgħażlet din il-persuna/kumpanija biex jagħtu s-servizzi lill-Ministeru għal Għawdex u min approva li jintgħażel/tintgħażel din il-persuna/kumpanija u kemm qed jitħallas l-individwu/kumpanija għal kull siegħa xogħol li jagħmel u kemm-il siegħa xogħol għamel dan l-individwu/kumpanija s'issa u kemm tħallas s'issa u min awtorizza l-pagamenti f'kull każ?

Interpellant li r-risposta għal din il-mistoqsija parlamentari għadha qed tinġabar u se tingħata f'xi seduta oħra.

IMPJANT FIL-QAJJENZA - TQASSIM TA' FUEL IMSAĦĦAN

L-ONOR.

HERMANN SCHIAVONE staqsa lill-Ministru għall-Enerġija u Immaniġġjar tal-Ilma: Jista' l-Ministru jgħid jekk hux qed jiġi msaħħan xi tip ta' fuel qabel jiġi mqassam fil-faċilità tal-kumpanija li d-dettalji dwarha qed jingħataw separatament fil-Qajjenza?

JOE MIZZI (Ministru għall-Enerġija u Immaniġġjar tal-Ilma): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-kategorija ta' fuels li jissejħu fuel oils kollha jissaħħnu biex jinħażnu u biex jiġu trasferiti.

IMPJANT FIL-QAJJENZA: DUĦĦAN U RWEJJAĦ

L-ONOR.

HERMANN SCHIAVONE staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jgħid x'inhu s-sors ta' duħħan u rwejjaħ li qed joħorġu mill-impjant li għandha l-kumpanija li d-dettalji dwarha qed jingħataw separatament fil-Qajjenza?

JOSÈ HERRERA (Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima): Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li fil-faċilità tal-kumpanija msemmija hemm diversi makkinarju.

Madankollu l-uniku makkinarju li l-ERA hi nfurmata dwaru li huwa mgħammar b'ċumnija u li jista' jitfa' dħaħen fl-arja huwa l-boiler.

F'dawk li huma rwejjaħ, ix-xogħol li jsir f'din il-faċilità huwa proprju li jsiru trasferimenti ta' żjut minn tank għal ieħor jew inkella trasferimenti minn bastimenti għall-faċilità u viċiversa.

Huwa possibbli li jinxtammu rwejjaħ waqt dan it-tip ta' operat.

BIRŻEBBUĠA – STUDJU FUQ IL-KWALITÀ TAL-ARJA

L-ONOR.

HERMANN SCHIAVONE staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jgħid meta sar l-aħħar studju tal-kwalità tal-arja f'Birżebbuġa?

Jista' jagħmel dan ir-rapport pubbliku?

JOSÈ HERRERA: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li ninsab infurmat li f'Birżebbuġa, l-ERA tagħmel monitoraġġ tal-kwalità tal-arja billi jiġu mkejla l-livelli tad-dijossidu tan-nitroġenu u l-benzene fuq bażi kontinwa.

Id-data inkwistjoni tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin tat-Tqegħid ta' Karti.

BIRŻEBBUĠA – ĦUT MEJJET FIL-PORT

L-ONOR.

HERMANN SCHIAVONE staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jgħid fiex waslet l-investigazzjoni li kellha ssir dwar il-ħut mejjet li qed jinstab fil-Port ta' Birżebbuġa?

JOSÈ HERRERA: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li ninsab infurmat li l-uffiċjali tad-Direttorat għall-Konformità u l-Infurzar fi ħdan l-ERA investigaw dan l-ilment iżda ma setgħux isibu evidenza ta' ħut mejjet u allura ma setgħetx issir investigazzjoni dwar l-allegat ħut mejjet.

PORT ĦIELES – FUEL LILL-VAPURI

L-ONOR.

HERMANN SCHIAVONE staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jindika fejn fil-Port Ħieles il-vapuri qegħdin jingħataw il-fuel?

KONRAD MIZZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li ġejt infurmat li, kif kienet il-prassi minn żmien l-amministrazzjoni ta' qabel l-2013, il-vapuri li jidħlu l-Port Ħieles jingħataw fuel kemm minn fuq il-mollijiet u kemm minn fuq il-baħar.

PORT ĦIELES: FUEL UŻAT MILL-VAPURI

L-ONOR.

HERMANN SCHIAVONE staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jagħti dettalji ta' x'tip ta' fuels qegħdin jużaw il-vapuri waqt li qegħdin fil-Port Ħieles?

KONRAD MIZZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li ġejt infurmat li waqt li jkunu fil-port, il-vapuri jużaw marine gas oil skont ir-regoli internazzjonali.

MARSALFORN – PROĠETT TA' BINI TA' BREAKWATER - TIM TA' ESPERTI TEKNIĊI

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid min huma t-'tim ta' esperti tekniċi' u xi kwalifiki għandhom rigward xogħol marittimu li raw u evalwaw ir-rapporti u l-istudji li saru qabel Marzu 2013 dwar il-breakwater ta' Marsalforn?

Kif intgħażlu, min għażilhom u kemm qed jitħallsu għal kull siegħa xogħol li għamlu u kemm tħallsu sa issa?

Interpellant li t-tim ta' esperti tekniċi li evalwaw ir-rapporti u l-istudji li saru qabel Marzu 2013 dwar il-breakwater ta' Marsalforn huma diversi, kemm lokali kif ukoll internazzjonali, u qed jiġu kkordinati mill-kumpanija DORIC Studios.

Din il-kumpanija ntgħażlet permezz ta' sejħa għall-espressjoni ta' interess.

S'issa għadu ma sar l-ebda ħlas.

UFFIĊĊJU TAL-PRIM MINISTRU - NISA F'POŻIZZJONI TA' TEĦID TA' DEĊIŻJONIJIET

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm hemm nisa f'pożizzjoni ta' teħid ta' deċiżjonijiet fl-Uffiċċju tal-Prim Ministru u fl-entitajiet u dipartimenti li jaqgħu taħtu li jaħdmu bħalissa, mill-grad ta' Prinċipal 'il fuq?

JOSEPH MUSCAT: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li t-tagħrif għadu qed jinġabar.

MINISTERU GĦALL-EKONOMIJA, INVESTIMENT U NEGOZJI ŻGĦAR - NISA F'POŻIZZJONI TA' TEĦID TA' DEĊIŻJONIJIET

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għall-Ekonomija, Investiment u Negozji Żgħar: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm nisa f'pożizzjoni ta' teħid ta' deċiżjonijiet fil-Ministeru tiegħu u fl-entitajiet u dipartimenti li jaqgħu taħtu li jaħdmu bħalissa, mill-grad ta' Prinċipal 'il fuq?

CHRIS CARDONA (Ministru għall-Ekonomija, Investiment u Negozji Żgħar): Ninforma lill-Onor.

MINISTERU GĦALL-EDUKAZZJONI U X-XOGĦOL - NISA F'POŻIZZJONI TA' TEĦID TA' DEĊIŻJONIJIET

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm nisa f'pożizzjoni ta' teħid ta' deċiżjonijiet fil-Ministeru tiegħu u fl-entitajiet u dipartimenti li jaqgħu taħtu li jaħdmu bħalissa, mill-grad ta' Prinċipal 'il fuq?

EVARIST BARTOLO: It-tagħrif għadu qed jinġabar.

MINISTERU GĦALL-ENERĠIJA U IMMANIĠĠJAR TAL-ILMA - NISA F'POŻIZZJONI TA' TEĦID TA' DEĊIŻJONIJIET

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għall-Enerġija u Immaniġġjar tal-Ilma: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm nisa f'pożizzjoni ta' teħid ta' deċiżjonijiet fil-Ministeru tiegħu u fl-entitajiet u dipartimenti li jaqgħu taħtu li jaħdmu bħalissa, mill-grad ta' Prinċipal 'il fuq?

JOE MIZZI: Tlabt biex tinġabar l-informazzjoni.

MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET EWROPEJ U UGWALJANZA - NISA F'POŻIZZJONI TA' TEĦID TA' DEĊIŻJONIJIET

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għall-Affarijiet Ewropej u Ugwaljanza: Tista' l-Ministru tgħid kemm hemm nisa f'pożizzjoni ta' teħid ta' deċiżjonijiet fil-Ministeru tagħha u fl-entitajiet u dipartimenti li jaqgħu taħtha li jaħdmu bħalissa, mill-grad ta' Prinċipal 'il fuq?

HELENA DALLI (Ministru għall-Affarijiet Ewropej u Ugwaljanza): Ninforma lill-Onor.

MINISTERU GĦALL-FINANZI - NISA F'POŻIZZJONI TA' TEĦID TA' DEĊIŻJONIJIET

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għall-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm nisa f'pożizzjoni ta' teħid ta' deċiżjonijiet fil-Ministeru tiegħu u fl-entitajiet u dipartimenti li jaqgħu taħtu li jaħdmu bħalissa, mill-grad ta' Prinċipal 'il fuq?

EDWARD SCICLUNA: Ninforma lill-Onor.

L-ONOR.

ROBERT CUTAJAR staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li x-shooting range f'Ta' Kandja, li ġiet inawgurata ftit tax-xhur ilu, illum tinsab fi stat ta' abbandun apparti li preżentement lanqas biss qed tintuża mit-tiraturi Maltin?

EVARIST BARTOLO: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li bi ftehim mal-Federazzjoni Nazzjonali tal-Isparar, li hija r-rappreżentanta nazzjonali fil-Federazzjoni Internazzjonali tal-Isparar (ISSF), ix-shooting range f'Ta' Kandja se jibda jopera, skont kif miftiehem, mill-1 ta' Marzu 2019.

M'hemmx għalfejn wieħed jgħid li f'dawn l-operazzjonijiet se jittieħed f'kunsiderazzjoni u jiġi ssalvagwardjat l-ogħla livell ta' saħħa u sigurtà għal kull min jaħdem fil-faċilità u għal kull min jagħmel użu mill-faċilità.

L-ONOR.

SIMON BUSUTTIL staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 8483 li oriġinarjament saret lill-Prim Ministru u li issa ġiet riferuta lilu u jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-parir legali li l-Gvern ingħata mingħand ditta legali barranija dwar it-trasferiment ta' art pubblika lill-grupp ta' kumpaniji li d-dettalji dwarhom qed jingħataw separatament?

KONRAD MIZZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li pariri legali huma min-natura tagħhom kunfidenzjali u privileġġjati, u għalhekk ma jkunx prudenti jew etikament korrett li dokumenti ta' din in-natura jiġu mqiegħda fuq il-Mejda tal-Kamra.

Madankollu, ninforma ukoll lill-Onor.

Interpellant li l-proċess ta' diskussjonijiet relattiv għadu għaddej.

IS-SIĠĠIEWI: TRIQ NIKOL AZZOPARDI - TARMAK

L-ONOR.

RYAN CALLUS staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid meta Triq Nikol Azzopardi fis-Siġġiewi ser tingħata t-tarmak għall-ewwel darba hekk kif is-sitwazzjoni fiż-żminijiet tax-xitwa hija ta' inkonvenjent għar-residenti?

IAN BORG: Il-proġetti u l-ħidmiet tal-aġenzija ġdida Infrastructure Malta, bħala parti mill-investiment bla preċedent tal-Gvern sabiex intejbu l-kwalità, l-effiċjenza u s-sigurtà tal-infrastruttura tat-toroq f'pajjiżna, qed jiġu ppjanati b'mod gradwali sabiex nilħqu din il-mira mill-aktar fis.

Fil-fatt, f'Jannar li għadda, din l-aġenzija bdiet tibni mill-ġdid 31 minn fost l-ewwel 120 mil-lista tat-toroq li se tkun qed tibni mill-ġdid din is-sena.

It-triq indikata hija fost il-120 li tħabbru pubblikament fix-xhur li għaddew u li se jinbnew din is-sena.

Aktar toroq li se jinbnew mill-ġdid din is-sena jitħabbru fiż-żmien li ġej.

Tajjeb jiġi ċċarat li l-investiment tal-Gvern f'dawn it-toroq residenzjali mhuwiex sempliċiment xogħol ta' asfaltar.

Il-bini mill-ġdid ta' kull triq jinkludi t-tneħħija tal-wiċċ eżistenti, il-bdil jew it-tisħiħ tal-pedamenti, it-tibdil ta' servizzi tad-distribuzzjoni taħt l-art u t-titjib jew bini tal-bankini, skont il-ħtieġa.

Il-wiċċ ġdid tat-triq b'diversi saffi ta' asfalt isir wara li jitlestew dawn ix-xogħlijiet estensivi.

It-toroq imbagħad jitlestew bis-sistemi ta' saħħa u sigurtà skont il-ħtieġa, sinjali u marki tat-triq u faċilitajiet oħrajn.

Bħala parti mill-proġett, Infrastructure Malta qiegħda tikkollabora mal-entitajiet rispettivi biex qabel ma jsir il-wiċċ tat-triq jiġu mtejbin jew mibdulin, skont il-bżonn, is-servizzi ta' distribuzzjoni tal-ilma, tal-elettriku u tat-telekomunikazzjoni li hemm għaddejjin minn taħt l-art f'dawn it-toroq.

Fil-fatt, ix-xogħlijiet fil-31 triq li nbdew din il-ġimgħa se jinkludu t-tqegħid ta' 32 kilometru ta' pajpijiet ġodda tal-ilma, cables tal-elettriku u trinek għas-servizzi tat-telekomunikazzjoni.

L-Aġenzija se tieħu ħsieb li wara li jkunu saru l-konsultazzjonijiet meħtieġa, tgħarraf id-dati ta' meta jkunu se jibdew xogħlijiet f'toroq speċifiċi lill-pubbliku u lil dawk ikkonċernati direttament.

L-ONOR.

RYAN CALLUS staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid jekk l-Awtorità tal-Ippjanar hijiex lesta tikkunsidra l-iżvilupp taż-żona mmarkata bi kwadru fir-ritratt li qed jingħata separatament (anness fl-aħħar tad-dokument) u li tinsab fiż-żona tal-iżvilupp fi Triq Amleto Spiteri Ħal Qormi?

IAN BORG: Is-sit inidkat huwa zoned bħala Valley Watercourse Areas u kopert bil-policy CG30 tal-Pjan Lokali ta' Ħal Qormi tal-2006.

Il-policy CG30 tindika li mhux permess żvilupp f'dawn iż-żoni.

UFFIĊĊJU TAL-PRIM MINISTRU - ASSISTENTI PARLAMENTARI

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid jekk l-Uffiċċju tal-Prim Ministru kellux Assistenti Parlamentari fil-leġiżlatura ta' bejn is-sena 2008 u s-sena 2013?

Jista' jgħid x'kienu l-kundizzjonijiet marbuta ma' tali rwol, kemm dawk finanzjarji kif ukoll perkaċċi oħra?

JOSEPH MUSCAT: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li fil-leġiżlatura ta' bejn is-sena 2008 u s-sena 2013 fl-Uffiċċju tal-Prim Ministru kien hemm Assistent Parlamentari, li kien Dr Franco Debono.

Għall-kundizzjonijiet nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferi għall-Papers Laid Nru 7378 tal-11-il Leġiżlatura li ngħatat mill-Ispeaker fl-10 ta' Ġunju 2011.

Fit-tweġiba li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti, hemm indikat li l-Assistenti Parlamentari bejn l-2008 u l-2013 kienu jitħallsu 65% ta' Skala 1 tas-Servizz Pubbliku (ekwivalenti għal €29,577.60, skont il-grad tal-lum), flimkien ma' servizzi ta' linja fissa tat-telefon u mowbajl.

MINISTERU GĦALL-EKONOMIJA, INVESTIMENT U NEGOZJI ŻGĦAR - ASSISTENTI PARLAMENTARI

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Ministru għall-Ekonomija, Investiment u Negozji Żgħar: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-Ministeru tiegħu kellux Assistenti Parlamentari fil-leġiżlatura ta' bejn is-sena 2008 u s-sena 2013?

CHRIS CARDONA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li ma kien hemm l-ebda Assistent Parlamentari taħt dan il-Ministeru bejn l-2008 u l-2013.

MINISTERU GĦALL-EDUKAZZJONI U X-XOGĦOL - ASSISTENTI PARLAMENTARI

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-Ministeru tiegħu kellux Assistenti Parlamentari fil-leġiżlatura ta' bejn is-sena 2008 u s-sena 2013?

EVARIST BARTOLO: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li fil-leġiżlatura ta' bejn is-sena 2008 u s-sena 2013 fil-Ministeru għall-Edukazzjoni kien hemm Assistent Parlamentari, li kien Stephen Spiteri.

Għall-kundizzjonijiet nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferi għall-Papers Laid 7378 tal-11-il Leġiżlatura li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra mill-Ispeaker fl-10 ta' Ġunju 2011.

MINISTERU GĦALL-ENERĠIJA U IMMANIĠĠJAR TAL-ILMA - ASSISTENTI PARLAMENTARI

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Ministru għall-Enerġija u Immaniġġar tal-Ilma: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-Ministeru tiegħu kellux Assistenti Parlamentari fil-leġiżlatura ta' bejn is-sena 2008 u s-sena 2013?

JOE MIZZI: Ninforma lill-Onor.

MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET EWROPEJ U UGWALJANZI - ASSISTENTI PARLAMENTARI

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Ewropej u Ugwaljanza: Tista' l-Ministru tgħid jekk il-Ministeru tagħha kellux Assistenti Parlamentari fil-leġiżlatura ta' bejn is-sena 2008 u s-sena 2013?

Tista' tgħid x'kienu l-kundizzjonijiet marbuta ma' tali rwol, kemm dawk finanzjarji kif ukoll perkaċċi oħra?

HELENA DALLI: Ninforma lill-Onor.

MINISTERU GĦALL-FINANZI - ASSISTENTI PARLAMENTARI

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Ministru għall-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid jekk il-Ministeru tiegħu kellux Assistenti Parlamentari fil-leġiżlatura ta' bejn is-sena 2008 u s-sena 2013?

Jista' jgħid x'kienu l-kundizzjonijiet marbuta ma' tali rwol, kemm dawk finanzjarji kif ukoll perkaċċi oħra?

EDWARD SCICLUNA: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li fil-leġiżlatura ta' bejn is-sena 2008 u s-sena 2013 fil-Ministeru għall-Finanzi kien hemm Assistent Parlamentari.

Għall-kundizzjonijiet nitlob lill-Onor.

Fit-tweġiba li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin tat-Tqegħid ta' Karti hemm indikat li l-Assistenti Parlamentari bejn l-2008 u l-2013 kienu jitħallsu 65% ta' Skala 1 tas-Servizz Pubbliku (ekwivalenti għal €29,577.60, skont il-grad tal-lum), flimkien ma' servizzi ta' linja fissa tat-telefon u mowbajl.

SPTAR MATER DEI – PARKEĠĠ RISERVAT GĦALL-MEMBRI PARLAMENTARI

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa ġentilment jgħid lill-amministrazzjoni tal-Isptar Mater Dei biex jaċċerta li l-postijiet ta' parking riservati għall-membri parlamentari ma jsirx parking fihom minn terzi, fosthom konsulenti u oħrajn, għax sar impossibbli li ssib post vojt fil-parking allokat għall Membri Parlamentari?

Għaliex m'għadux ikun hemm security f'dan il-parking biex jaċċerta li jipparkja biss min hu intitolat?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-parking bays riservati għal membri parlamentari attivi huma mmonitorjati minn parkers b'mod kontinwu.

Dan il-monitoraġġ iwassal għal azzjoni meta xi ħadd jipparkja b'mod abbużiv mingħajr il-permessi meħtieġa.

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il sit ta' barrieri hawn f'Malta u Għawdex li ma jinħadmux?

Kemm minnhom qed jintużaw biex jintrema skart domestiku?

X'inhuma l-punti prinċipali tal-method statement li toħroġ l-Awtorità għall-Ambjent u r-Riżorsi (ERA) biex jimtlew?

Jista' jgħid liema huma dawk il-barrieri li s-sidien tagħhom ma jridux li jimtlew bi skart domestiku kif imsemmija fl-iskeda?

Hemm barrieri minnhom li l-gvern għandu titlu ta' art fuqhom?

Jista' jgħid liema huma?

JOSÈ HERRERA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li ma hemm l-ebda barriera awtorizzata mill-ERA biex jintrema skart domestiku fiha.

Il-permessi maħruġin mill-ERA jawtorizzaw id-depożitu ta' skart inert mit-tqattigħ ta' blat u kostruzzjoni, fejn fil-method statements li jintalbu mill-ERA għall-mili tal-barrieri jkunu jinkludu aspetti li permezz tagħhom jindikaw il-metodu ta' rdim, x'infrastruttura ħa jkun hemm fuq il-post bħal, pereżempju, miżien, site office, eċċ. u deskrizzjoni tal-miżuri tal-operat li jiżguraw l-aħjar prattika.

Fuq l-aħħar żewġ mistoqsijiet nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferihom lill-Ministru kkonċernat.

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: B'referenza għat-triq ġo Wied Qirda li ngħatat wiċċ tat-tarmak meta kienet irregolari għax timblokka l-wied, liema proġett l-Awtorità tal-Ippjanar iddeċidiet ħesrem li għandha tapprovah u mhux talli hekk, imma talli titneħħa enforcement notice, u peress li dan ġie rrapportat mill-midja, jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni?

Jista' jgħid għalfejn l-ambjent naturali tal-wied ma kienx qed jiġi mħares?

Jista' jgħid jekk setax isir pont bejn naħa u oħra tal-wied minflok li l-wied intradam u saret triq fuqu hekk kif jidher fir-ritratti li qed jingħataw separatament?

Jista' l-Ministru jagħti raġuni valida għaliex sar dan l-isfreġju?

Jista' l-Ministru jgħid meta se jitneħħa kulma sar u jsir pont kif suppost?

IAN BORG: L-Informazzjoni għadha qed tinġabar.

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: B'referenza għat-triq irregolari ġo Wied Qirda li ngħatat wiċċ tat-tarmak meta kienet diġà rregolari għax timblokka l-wied, kif ukoll intefa' aktar radam biex titwessa' t-triq kif jidher fir-ritratti li qed jingħataw separtament, jista' l-Ministru jgħid xi protest għamlet l-Awtorità għall-Ambjent u r-Riżorsi (ERA) mal-Planning Authority dwar dan?

Jista' jqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-korrispondenza dwar dan is-suġġett?

JOSÈ HERRERA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni qed tinġabar.

BREXIT – EFFETT FUQ IR-RIKONOXXIMENT TAD-DEGREES FIL-MEDIĊINA U D-DENTISTRIJA

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jgħid jekk Brexit jistax jaffettwa r-rikonoxximent reċiproku dwar id-degrees fil-Mediċina u d-Dentistrija?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-Mediċina u d-Dentistrija huma professjonijiet irregolati mid-direttiva tal-UE dwar ir-rikonoxximent reċiproku.

Il-Withdrawal Agreement jissalvagwardja r-rikonoxximent tal-kwalifiki miksuba qabel id-29 ta' Marzu 2019 kif ukoll dawk l-applikazzjonijiet li jkunu bdew qabel id-data tat-tranżizzjoni, jiġifieri qabel Diċembru tal-2020.

Wara dik id-data, sakemm ma jsirux arranġamenti speċifiċi fuq il-livell tal-Unjoni Ewropea, ir-rikonoxximent awtomatiku ma jibqax fis-seħħ.

Iżda f'din l-eventwalità, Malta tkun tista' tirregola l-mod kif tixtieq tirrikonoxxi l-kwalifiki tar-Renju Unit bħala pajjiż terz u f'dan ir-rigward se jittieħdu miżuri biex ma tiġix affettwata l-provvista tas-servizzi mit-tobba li jiġu mir-Renju Unit.

Il-Gvern ser jagħmel l-almu tiegħu sabiex il-kwalifiki tat-tobba, dentisti u professionijiet fil-qasam tas-saħħa li llum igawdu mir-rikonoxximent reċiproku jkunu jistgħu jibqgħu jiġu rikonoxxuti ġewwa r-Renju Unit b'mod effiċjenti u trasparenti.

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jgħid kemm huma l-ħaddiema barranin li qed jaħdmu fl-Isptar Mater Dei bħala health professionals, bħala tobba u bħala infermiera?

Jista' jgħid ukoll kemm huma l-infermiera Maltin li ggradwaw u applikaw biex jaħdmu mad-Dipartiment u qed jaħdmu fl-Isptar Mater Dei?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-ħaddiema barranin bħala health professionals li qed jaħdmu fl-Isptar Mater Dei huwa ta' 118 bħala tobba u 159 bħala infermiera.

Kien hemm 68 infermier/infermiera Maltin gradwati li applikaw biex jaħdmu mad-Dipartiment u bdew jaħdmu fl-Isptar Mater Dei fis-sena 2018.

Ma' dawn wieħed irid iżid 99 infermier oħra li ġew ingaġġati fl-2018 li iżda qed jagħtu servizz barra Mater Dei.

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jgħid separatament għas-sena 2017 u għas-sena 2018 kemm huma l-infermiera Maltin li reġgħu daħlu lura għax-xogħol meta qabel ma kenux fil-kotba tad-Dipartiment fis-sena 2018; kemm huma l-infermiera Maltin li rtiraw bil-pensjoni jew invalidità; u kemm huma l-infermiera Maltin li ggradwaw u applikaw biex jaħdmu mad-Dipartiment u qed jaħdmu l-Isptar Mater Dei?

Jista' jgħid x'inhu mistenni li jkun il-building capacity tal-infermiera għas-sena 2019 għad-Dipartiment tas-Saħħa?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onorevoli Interpellant illi fis-sena 2018 kien hemm 9 infermier/infermiera li reġgħu daħlu lura għax-xogħol bħala re-employment u reinstatement.

Kien hemm 36 infermier/infermiera li fl-2017 irtiraw bil-pensjoni jew invalidità filwaqt li sal-aħħar ta' Awwissu tal-2018 kien hemm tliet infermier/infermiera li rtiraw bil-pensjoni jew invalidità.

Fis-sena 2018 kien hemm 68 infermier/infermiera Maltin gradwati li applikaw biex jaħdmu mad-Dipartiment u bdew jaħdmu fl-Isptar Mater Dei.

Ma' dawn kien hemm 90 infermier oħra li fl-2018 ġew ingaġġati mad-Dipartiment tas-Saħħa u li qed jagħtu s-servizz tagħhom.

B'hekk fl-2018 it-total ta' infermiera li ġew ingaġġati mad-Dipartiment tas-Saħħa kien ta' 167.

L-ammont approvat bħala żieda fin-numru nett bħala building capacity tal-infermiera għas-sena 2019 għad-Dipartiment tas-Saħħa huwa ta' 118 infermier.

Dan barra ingaġġ ta' infermiera biex jissostitwixxu infermiera li jiġu promossi, jirriżenjaw jew jirtiraw.

Barra r-reklutaġġ ta' infermiera Maltin li jirritornaw għas-servizz u gradwati ġodda, qed isir kull sforz possibbli biex jiġu ngaġġati wkoll infermiera barranin biex inkomplu ntejbu s-servizz lill-pazjenti.

SIĠĠIEWI: TRIQ BLAT IL-QAMAR – BUS SHELTER

L-ONOR.

RYAN CALLUS staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jikkunsidra li jinstalla bus shelter fi Triq Blat il-Qamar is-Siġġiewi fil-parti tat-triq lejn in-naħa taċ-ċimiterju?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li ttieħdet nota ta' dan is-suġġeriment għal aktar kunsiderazzjoni.

PORT TA' MARSAXLOKK – DĦUL TAT-TANKER TAL-LNG

L-ONOR.

RYAN CALLUS staqsa lill-Ministru għall-Enerġija u Immaniġġar tal-Ilma: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra d-dati li fihom daħal it-tanker tal-LNG biex jimla fil-Port ta' Marsaxlokk minn mindu bdiet topera l-power station sal-ġurnata li fiha tiġi mwieġba din il-mistoqsija?

JOE MIZZI: Tlabt biex tinġabar l-informazzjoni.

*Tabella b'risposta għall-mistoqsija parlamentari numru 8278

Ritratt anness ma' mistoqsija parlamentari Nru 8570