DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

It-Tnejn, 22 t'Ottubru 2018

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

It-Tnejn, 22 t'Ottubru 2018

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fis-Sala tal-Parlament,

il-Belt Valletta, fis-6.01 p.m.

It-Tnejn, 22 t'Ottubru 2018

Il-Minuti tas-Seduta Nru 145, li saret fis-17 ta' Ottubru 2018, ġew ikkonfermati.

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI

MINISTERU GĦAT-TURIŻMU – ISMIJIET U ĦLASIJIET TA' KONSULENTI INGAĠĠATI

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jelenka l-ismijiet u l-ħlasijiet rispettivi ta' kull konsulent ingaġġat minn kull entità li għaliha hu responsabbli?

KONRAD MIZZI (Ministru għat-Turiżmu): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li dawn il-persuni huma preżentement ingaġġati mal-entitajiet li jaqgħu taħt il-Ministeru tiegħi:

L-ISPEAKER (Onor. Anġlu Farrugia): L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Sur President, dan l-aħħar smajna ħafna dwar l-istrateġija li dan il-Gvern għandu sabiex titkabbar l-Air Malta fejn fost oħrajn ikun hemm aktar rotot.

Jista' l-Ministru jikkwantifika dan it-tkabbir?

L-ISPEAKER: Il-Ministru Konrad Mizzi.

KONRAD MIZZI: Sur President, ikun tajjeb li ngħid li l-istrateġija tal-Prim Ministru u ta' dan il-Gvern għall-Air Malta hija li l-Air Malta ssir l-airline tal-Mediterran.

Dan ifisser li filwaqt li aħna nibqgħu nservu lill-pajjiż tagħna billi nsaħħu r-rotot lejn l-Ewropa, lejn l-Afrika ta' Fuq eċċ., nibdew noffru wkoll is-servizzi tagħna lil gżejjer oħrajn tal-Mediterran.

B'hekk ikollna biżżejjed economies of scale biex insostnu l-linja tal-ajru tagħna li tibqa toffri s-servizz lejn Malta.

Ikun tajjeb li ngħid li żidna numru ta' rotot fosthom St Petersburg, Casablanca, Lisbona, Venezja, Kiev, Lourdes, Malaga, Cagliari, Comiso, Manchester u Frankfurt fost oħrajn.

Żidna wkoll titjiriet lejn ajruporti ġodda bħal London Southend, Cagliari u Catania.

It-tkabbir li kellna minn Jannar sa Awwissu 2018 fil-passiġġieri kien ta' 35%, jiġifieri kien double digit growth, u kien unprecedented!

Tajjeb li ngħid ukoll li l-Air Malta wkoll offriet numru ta' charter operations lejn Bratislava, Corfu, Dubrovnik, Ljubljana, Ateni u Varsavja.

Il-codeshare agreement tal-Air Malta qed jiżdied ukoll.

Issa qed naħdmu mal-Air Baltic, mal-Air France, mal-Alitalia, mal-Aeroflot, mal-Austrian Airways, mal-Emirates b'mod riċenti, mal-Etihad, mal-KLM, mal-Lufthansa, ma' Brussels Airlines, ma' Czech Airlines, mal-Meridiana, mas-Swiss International Airlines u mat-Turkish Airlines.

Fil-ġranet li ġejjin se nkunu qed nibdew rotot ġodda lejn Leipzig, Hamburg u Berlin bħala parti mit-tkabbir tagħna lejn il-Ġermanja.

Tajjeb li ngħid ukoll li żidna żewġ ajruplani u wieħed minnhom huwa ġdid, tat-tip A320Neo.

Fl-ewwel kwart tal-2019 se jaslu wkoll żewġ ajruplani oħrajn tat-tip A320Neo.

Bħalissa għaddejjin bil-pass li jmiss ta' trasformazzjoni li huwa l-operational transformation.

Tajjeb li ngħid li kabbarna b'35% imma issa huwa importanti li l-operat jikber ukoll.

Fil-fatt qed nimplimentaw it-tibdiliet fil-ftehimiet kollettivi li ġew iffirmati f'Jannar 2018.

Il-bidla mhijiex faċli.

Il-bidla hija diffiċli għal kulħadd imma minn hawnhekk nixtieq nirringrazzja lil-leadership u lill-ħaddiema tal-Air Malta għall-isforz kbir li qed jagħmlu fil-proċess ta' bidla li għaddej.

Kif għedt, il-bidliet mhumiex se jkunu faċli għaliex jinvolvu wkoll tibdil fl-istil tal-ħajja tal-ħaddiema però dawn huma bidliet importanti għal-linja tal-ajru.

Min-naħa tal-operational transformation daħħalna wkoll unit apposta li se jiffoka fuq on-time performance, fejn irridu ntejbu l-prestazzjoni tagħna.

Biddilna u introduċejna a new onboard sale tal-catering service li sejjer tajjeb.

Fil-ġimgħat li ġejjin se nkunu qed inbiddlu l-club class service u l-business class service b'catering differenti ħafna.

Għandna l-ħsieb li fix-xhur li ġejjin nibqgħu għaddejjin bil-policy tagħna tal-operational transformation.

Qed inħarsu wkoll lejn numru ta' rotot ġodda, kemm lejn l-Iskandinavja kif ukoll lejn l-Afrika ta' Fuq.

Qed nistudjaw ukoll il-Kajr kif ukoll postijiet bħal Bejrut.

Nixtiequ nesploraw ukoll possibilità li jkollna a Sub-Saharan route, għall-ewwel darba, biex b'hekk naqduha bħala connecting flight lejn u minn Malta.

L-ISPEAKER: L-Onor.

ROBERT ARRIGO: Sur President, peress li s-Sur Paul Bugeja kien spiċċa jew bagħtuh, jista' l-Ministru jgħid min huwa s-CEO tal-MTA?

Qed nistaqsi dan għax kien indikat li s-Sur Mario J. Attard kien magħżul għal dak il-post?

L-ISPEAKER: Il-Ministru Konrad Mizzi.

KONRAD MIZZI: Sur President, minn hawnhekk nixtieq nirringrazzja lis-Sur Paul Bugeja li għamel xogħol tajjeb ħafna ġewwa l-MTA.

Issa dan ġie appuntat bħala Executive Chairman tal-Malta Medair u qed jagħmel xogħol tajjeb ħafna għax qed jiżviluppa l-operat ta' din il-kumpanija.

Nista' ngħid li qed nesplora wkoll il-possibilità li niffrankaw flus fuq kiri tal-arjuplani permezz ta' xiri ta' arjuplani b'mod dirett, li għada pitgħada jinkrew lil Air Malta.

Ikun tajjeb li ngħid li s-Sur Mario Attard ħa r-rwol ta' policy consultant u se jgħinna nittrasformaw l-MTA u jiffoka aktar fuq standards u standards improvement.

Bħalissa l-MTA hija mmexxija miċ-Chairperson Gavin Gulia u hemm żewġ deputati CEOs li huma s-Sur Leslie Attard, li huwa d-Deputy CEO responsabbli mir-route development u product development, kif ukoll mil-licensing and enforcement, u għandna wkoll lid-Deputy CEO is-Sur Carlo Micallef li jieħu ħsieb il-marketing and development u l-events.

Ir-responsabilitajiet qegħdin maqsumin b'dak il-mod.

Bħalissa qegħdin ukoll f'diskussjonijiet mal-Malta Hotel and Restaurants Association (MHRA), li ssuġġerixxew li jkun hemm segregation bejn il-policy functions tal-MTA u l-marketing funtions mill-funzjonijiet regolatorji.

Aħna ma neskludux li nimplimentaw din il-proposta mhux permezz ta' hard structure imma permezz ta' realignment tal-funzjonijiet li hemm ġewwa l-MTA.

L-ISPEAKER: L-Onor.

ROSIANNE CUTAJAR: Sur President, minn Ġunju 'l hawn kienu bosta n-numru ta' rotot ġodda li nfetħu.

Jista' l-Ministru jgħid liema kienu?

L-Air Malta xi pjani għandha dwar rotot ġodda?

L-ISPEAKER: Il-Ministru Konrad Mizzi.

KONRAD MIZZI: Ikun tajjeb li ngħid li r-route development hija xi ħaġa importanti ħafna mhux biss għal dak li għandu x'jaqsam mal-Air Malta imma wkoll għal-linji tal-arju kollha.

Aħna qed naħdmu biex nassiguraw li f'kull rotta importanti jkun hemm aktar minn linja tal-arju waħda li topera biex b'hekk il-konsumatur ikollu l-għażla.

Hemm żoni fejn l-Air Malta qed topera flimkien ma' linji tal-arju oħrajn, fosthom fi Brussels, fejn il-linja tal-ajru Ryanair topera mill-ajruport ta' Charleroi u l-Air Malta topera mill-arjuport prinċipali.

Nista' ngħid li ħdimna ħafna biex insaħħu r-rotot.

Fil-fatt l-Air Malta żiedet madwar 22 rotta fosthom St Petersburg u Casablanca, li sejrin tajjeb ħafna.

Huwa interessanti li Casablanca qed tattira numru ta' nies li jiġu Malta biex jibqgħu sejrin lejn Tel Aviv.

Fil-fatt hemm traffiku regolari u kull ġimgħa ħafna nies jiġu Malta minn Casablanca biex jaqbdu titjira oħra għal Tel Aviv.

Dan huwa t-tip ta' traffiku li nixtiequ nħajru għaliex ir-rotot ikunu sostenibbli.

Ir-rotta lejn Tel Aviv sejra tajjeb ħafna u n-numru ta' turisti minn Iżrael qed jiżdied ukoll.

Sur President, Lisbona sejra tajjeb ukoll.

Filwaqt li l-Air Malta fetħet rotta għal Lisbona, ir-Ryanair topera lejn Porto.

Kiev huwa suq ġdid.

Bħalissa qed naħdmu ma' linji tal-arju oħrajn biex jiġi esplorat il-potenzjal li jiftħu rotot lejn Odessa, li hija belt oħra fl-Ukrajna.

Spanja qed jissaħħaħ ukoll.

Hemm ukoll kumpaniji bħal Vueling u Ryanair.

L-Air Malta qed topera wkoll lejn Malaga u qed isaħħu dawn il-konnessjonijiet kollha li huma importanti.

Għalhekk naħseb li għandna taħlita tajba.

Għandna l-legacy carriers bħal Swiss International Airlines, British Airways, Air Malta, Emirates u issa se jkollna wkoll il-Qatar Airways, li minn hawn u ftit ġimgħat oħra, kif jiftaħ l-istaġun tas-sajf, jibdew joperaw kuljum jew kważi kuljum lejn Doha fil-Qatar li se jkun ukoll punt ta' konnessjoni interessanti u importanti ħafna.

Aħna, bħala Air Malta, nixtiequ wkoll nesploraw lejn in-nofsinhar tagħna.

Fil-fatt, bħalissa, flimkien mal-Ministeru għall-Affarijiet Barranin, qed nistudjaw biex nibdew it-titjiriet lejn il-Kajr u Bejrut, fejn jidher li hemm suq interessanti u qed nesploraw potenzjalment l-ewwel rotta lejn is-Sub-Saharan Africa.

Għadna ma kkonkludejniex l-istudju però qed nistudjaw il-possibilità li noperaw lejn Accra ġewwa l-Ghana.

Din hija destinazzjoni fejn issa se jkollna ambaxxata ġdida min-naħa tal-Ministeru għall-Affarijiet Barranin.

Naturalment mhux neċessarjament ikunu passiġġieri li jiġu lejn Malta, imma probabbilment jiġu Malta permezz ta' din il-connecting flight bil-lejl biex ikunu jistgħu jibqgħu sejrin postijiet differenti bħal Heathrow, Brussels, Frankfurt, Pariġi u Amsterdam.

Jekk jirnexxilna nikkreaw biżżejjed traffic, l-Air Malta tkun tista' tħares lejn arjuplani ikbar għall-Ewropa u forsi arjuplani iżgħar lejn l-Afrika ta' Fuq.

Din l-istrateġija qed tevolvi bil-mod il-mod.

L-ISPEAKER: L-Onor.

HERMANN SCHIAVONE: Sur President, ftit tax-xhur ilu l-Ministru fetaħ il-car park ġewwa Marsaxlokk.

Jista' l-Ministru jgħid meta se titkompla t-tieni fażi tal-proġett ta' tisbiħ ta' Marsaxlokk?

Meta huwa maħsub li jitlesta u fiex jikkonsisti?

L-ISPEAKER: Il-Ministru Konrad Mizzi.

KONRAD MIZZI: Sur President, tajjeb li nitkellmu ftit dwar Marsaxlokk.

Il-car park ta' Marsaxlokk tlesta u qed jitgawda mill-pubbliku.

Dan huwa car park li qiegħed viċin il-klabb tal-futball ta' Marsaxlokk jiġifieri biex ngħid hekk qiegħed fit-tarf tal-villaġġ.

Dan kien importanti għal numru ta' raġunijiet.

Il-car park huwa parti mill-ewwel fażi li fiha introduċejna żewġ toroq ġodda u nisperaw li fil-ġimgħat li ġejjin jinfetħu żewġ toroq oħra f'din il-lokalità biex isaħħu t-traffic flow.

Nhar ta' Ħadd, fejn bħalissa qed jarma l-Monti ta' Marsaxlokk, il-hawkers qed iħallu t-trakkijiet tagħhom f'nofs ta' triq minħabba li m'għandhomx parkeġġ.

Ladarba dawn it-toroq jitlestew, il-ħsieb tagħna huwa li filwaqt li l-hawkers jibqgħu fuq ix-xatt, il-ftehim il-ġdid li għandna huwa li t-trakkijiet jibdew jipparkjawhom fil-car park.

B'hekk it-triq tkun dejjem miftuħa.

Sur President, bħalissa qed jiffinalizzaw id-disinji u l-bills of quantity għax-xogħol li jrid irid isir fin-naħa Tal-Magħluq ġewwa Marsaxlokk u din hija parti mill-fażi li jmiss.

Il-Kunsill Lokali ta' Marsaxlokk u l-istakeholders xtaqu li dan nagħmluh in a phased manner, biċċa, biċċa, biex ma ntellfuhomx min-negozju.

Għalhekk il-fażi li jmiss se tkun dik Tal-Magħluq, fejn se ssir riorganizzazzjoni tal-parkeġġ u se jsiru open spaces sbieħ bil-lawn u bil-bankijiet.

Dan huwa proġett sabiħ ħafna u jikkumplimenta l-investiment li qed isir min-naħa tal-privat.

Imbagħad ladarba titlesta l-parti Tal-Magħluq ikun imiss il-fażi ta' Xatt is-Sajjieda.

Xatt is-Sajjieda kien sar ftit tas-snin ilu però hemm il-ħtieġa li jitjieb.

Bħalissa qed naraw numru ta' options għal Xatt is-Sajjieda biex nassiguraw li s-sajjieda jkollhom il-hard standing meħtieġ u biex ikun hemm biżżejjed passaġġ għall-pubbliku ħalli jkun jista' jippassiġġa minn Xatt is-Sajjieda għall-Magħluq u viċiversa.

B'hekk il-hawkers u n-negozjanti t'hemmhekk, inkluż ir-ristoranti, jkun jista' jkollhom is-siġġijiet b'mod organizzat fi spazju miftuħ.

Se nibqgħu nikkonsultaw mal-Oppożizzjoni, mal-Onor.

Schiavone u mad-Deputati tagħna fid-distrett biex nassiguraw li Marsaxlokk, għada pitgħada, ikun destinazzjoni ewlenija tat-turiżmu fin-nofsinhar ta' Malta flimkien ma' Wied iż-Żurrieq.

It-turisti qed ifittxu aktar postijiet fin-naħa t'isfel ta' Malta.

Fil-fatt ġewwa Marsaxlokk qed jiftħu numru ta' guesthouses u stabbilimenti u qed naraw li hemm interess qawwi f'din il-lokalità.

L-ISPEAKER: L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Sur President, riċentement f'Malta nħadem film ta' Bollywood.

Filwaqt li smajna kemm-il darba li kien hawn films ta' Hollywood, jidher li Bollywood huwa suq interessanti ħafna għall-films ġewwa pajjiżna.

Jista' l-Ministru jagħti aktar dettalji dwar dan il-film?

X'kien l-investiment li ħalla dan il-film ġewwa pajjiżna?

Hemm xi interess minn Bollywood kif ukoll minn films oħra kbar minn Hollywood li jiffilmjaw f'pajjiżna?

Nafu li forsi dan huwa suq ftit staġjonali imma l-ammont ta' investiment u l-ammont ta' flus li jħallu dawn il-films ġewwa pajjiżna huwa sostanzjali.

L-ISPEAKER: Il-Ministru Konrad Mizzi.

KONRAD MIZZI: Sur President, l-ewwel nett nixtieq nirringrazzja lit-tmexxija tal-Malta Film Commission (MFC) għax-xogħol tajjeb li tagħmel.

Filwaqt li aħna tradizzjonalment imdorrijin ikollna produzzjonijiet minn Hollywood fl-Amerika u mill-Ewropa, is-suq ta' Bollywood huwa interessanti ħafna.

Il-film Bharat huwa film Indjan ta' Bollywood li għandu atturi maġġuri u huwa bbażat fuq storja Maltija.

Din hija storja ta' persuna Maltija li tkun miżżewġa ma' persuna Indjana.

Hija storja ħelwa u se jkun hemm musical song li se tkun abbinata ma' dan il-film.

Ġewwa l-Indja l-aktar mużika popolari hija dik li toħroġ minn Bollywood u issa se jkollna diska li hija abbinata ma' Malta.

Aħna kunfidenti li meta joħroġ dan il-film fl-2019 se jagħmel suċċess ġewwa l-Indja, mhux biss għax għandu diska sabiħa, mhux biss għax għandu l-isfond tal-backdrop ta' Malta imma għaliex għandu atturi maġġuri li se jippromwovu lil Malta.

Huwa stmat li din il-produzzjoni waħedha kkontribwixxiet għal xi €5 miljun lill-ekonomija Maltija.

Is-sena l-oħra sar film ieħor Indjan li jismu Thugs of Hindostan li ħalla madwar €9 miljun fl-ekonomija Maltija.

Dan huwa film li se jiġi rilaxxat dalwaqt.

Kuntenti wkoll li f'Diċembru 2018, għall-ewwel darba ġewwa Malta, se jkollna l-Malta India Film Festival, li se jsir darba fl-Indja u darba f'Malta.

Fil-fatt se jalterna bejn Mumbai u Malta.

Dan se jservi biex nattiraw aktar turisti Indjani lejn pajjiżna.

Bħalissa ftit li xejn jiġu turisti Indjani lejn pajjiżna però aħna nemmnu li dan jista' jkun suq ġdid li jinfetaħ fis-snin li ġejjin.

Bħalissa l-MFC qed taħdem fuq reviżjoni ta' inċentivi li hemm għall-industrija tal-films.

Kunfidenti wkoll li dan jista' jagħti impetu ġdid għas-sena 2019.

Fil-fatt il-pipeline tal-2019 huwa tajjeb ħafna.

Hawnhekk nixtieq nirringrazzja lill-Kummissarju tal-Films għax-xogħol li qed jagħmel f'dan ir-rigward.

Jidher li minn Jannar sa Settembru l-film studios se jkunu utilizzati kollha bi produzzjonijiet ta' dan	 it-tip.

Bħalissa għaddej xogħol infrastrutturali flimkien mal-Ministeru għat-Trasport u l-Infrastruttura fil-film studios, li hija xi ħaġa pożittiva, biex nassiguraw li jibqgħu jiġu movies lejn pajjiżna li joħolqu a healthy ripple effect.

Barra minn hekk, il-film mhux biss joħloq impetu imma qed joħloq għarfien dwar pajjiżna barra minn Malta.

L-ISPEAKER: L-Onor.

ROBERT ARRIGO: Sur President, din is-sena hemm problema ta' gwidi speċjalment f'ċerti lingwi.

Jista' l-Ministru jgħid x'qed isir mill-MTA, mill-ITS jew minn xi entità oħra biex jieħdu ħsieb dan in-nuqqas?

L-ISPEAKER: Il-Ministru Konrad Mizzi.

KONRAD MIZZI: Sur President, kemm in-nuqqas ta' gwidi kif ukoll in-nuqqas ta' disponibilità ta' coaches għat-turisti huma sfida u problema reali.

Għalhekk ikun tajjeb li ngħid li l-ITS nediet numru ta' korsijiet ġodda.

Fil-fatt irdoppjat in-numru ta' korsijiet li hemm għall-gwidi.

Ovvjament jgħaddi ftit żmien sakemm l-istudenti jgħaddu mill-proċess u jiġu mħarrġa u liċenzjati imma naħseb li fi żmien 24 xahar ieħor se jkollna titjib f'dan is-sens.

Għandna wkoll il-problema tan-nuqqas ta' coaches b'mod partikolari fil-ġranet meta jkollna l-cruiseliners li jiġu f'pajjiżna - dawk li huma fly cruises - b'mod partikolari nhar ta' Ħamis.

Għalhekk is-sena d-dieħla dawn se jiżdiedu biex meta l-passiġġieri jinżlu minn fuq l-ajruplani jiġu trasferiti għall-cruise terminal.

Qed ikollna sfidi kbar bil-coaches b'mod partikolari bin-nuqqas ta' xufiera.

Fil-fatt qed nipprovaw naħdmu ma' dawk involuti f'din l-industrija biex insibu soluzzjonijiet għal dan.

Naħseb li rridu nikkonsidraw ukoll inċentivi biex isir iktar investiment f'coaches moderni u nodfa f'dak li għandu x'jaqsam mal-ambjent.

L-ISPEAKER: L-Onor.

CLAYTON BARTOLO: Jista' l-Ministru jgħid x'xogħlijiet saru mill-Fondazzjoni għaż-Żoni Turistiċi matul is-sena li għaddiet b'mod partikolari qabel is-sajf li għadda?

L-ISPEAKER: Il-Ministru Konrad Mizzi.

KONRAD MIZZI: Sur President, il-Fondazzjoni għaż-Żoni Turistiċi hija fondazzjoni li bdiet tieħu ħsieb l-amministrazzjoni ta' żoni turistiċi.

Poġġejna bilqiegħda flimkien ma' numru ta' ministeri biex kemm jista' jkun niddefinixxu r-responsabilitajiet.

Matul l-2018 din il-fondazzjoni ħadmet fuq numru ta' proġetti ta' tindif, xogħlijiet u inizjattivi ta' manutenzjoni u aċċessibilità f'Malta u Għawdex.

Sur President, flimkien mal-MTA stallajna numru ta' showers ġewwa Fond Għadir f'Tas-Sliema, Golden Bay, il-bajja tal-Għadira, il-bajja ta' San Ġorġ, Pretty Bay ġewwa Birżebbuġa, il-bajja tal-Balluta, Tas-Sliema u l-bajja tar-Rinella.

Għall-ewwel darba introduċejna wkoll il-konċett taċ-changing rooms f'numru ta' bajjiet u dawn qed jintlaqgħu tajjeb mill-Maltin u mit-turisti.

Għas-sajf li ġej se nkunu qed inżidu dawn il-faċilitajiet.

Tul is-sajf ħdimna sabiex jiżdied il-livell ta' sigurtà f'diversi żoni turistiċi.

Fil-fatt stallajna pjattaforma ġewwa St Peter's Pool sabiex jitjieb l-aċċess għal din iż-żona.

Saru wkoll xogħlijiet ta' manutenzjoni u ta' tisbiħ f'Birżebbuġa, Buġibba, San Ġiljan, Mellieħa, Tas-Sliema, il-Kalkara, San Pawl il-Baħar, ix-Xemxija, Marsaxlokk, Marsaskala, Wied iż-Żurrieq u l-Qawra fost oħrajn.

Ix-xogħlijiet varjaw minn manutenzjoni ta' poġġamani tul il-kosta għal tisbiħ u restawr ta' bankini u strutturi tal-injam f'żoni turistiċi, b'mod partikolari fejn kellna ċertu vandaliżmu.

Flimkien mal-Cleansing Departiment sar ukoll xogħol ta' tindif fil-bajjiet u lokalitajiet ta' madwar Malta, f'San Ġiljan u f'żoni oħra.

Il-Fondazzjoni tat ukoll il-kontribut tagħha f'inċentivi biex titjieb ukoll ċerta infrastruttura ġewwa Marsaxlokk.

Ikun tajjeb li ngħid li l-infrastruttura taż-żoni turistiċi għadu punt dgħajjef għalina u din hija problema li rridu nindirizzaw.

Filwaqt li t-turisti li jiġu Malta jieħdu pjaċir bl-events li qed norganizzaw, bir-rotot li għandna u bl-attrazzjonijiet li għandna, huwa importanti li ninvestu f'din il-qasam.

L-istat ta' telqa li teżisti f'żoni turistiċi issa qed nindirizzawha flimkien mal-Ministeru responsabbli għall-infrastruttura.

Naħseb li dan huwa element importanti li vera hemm bżonnu biex il-pajjiż jitla' t-tarġa li jmiss u nattiraw iktar turisti ta' kwalità lejn pajjiżna.

Din is-sena n-numru ta' turisti se jilħaq madwar 2.7 miljun.

In-numri huma tajbin għaliex qed nipprovaw nifirxu t-turisti matul is-sena kollha.

Fil-fatt Malta saret l-inqas destinazzjoni staġjonali ġewwa l-Mediterran.

Issa huwa importanti li we step up u nattiraw aktar turisti li jonfqu aktar flus.

L-ammont ta' flus minfuqa mit-turisti lejn pajjiżna dejjem qed jiżdied.

Fil-fatt fl-ewwel tmien xhur ta' din is-sena żdied b'madwar €150 miljun.

Għalkemm għandna setturi oħrajn importanti, dan huwa settur fejn kull impetu li nagħmlu mill-ewwel imur fil-bwiet tal-Maltin u Għawdxin għaliex huwa settur wiesa' li jimpjega ħafna nies.

L-ISPEAKER: L-Onor.

DAVID STELLINI: Sur President, f'Marzu li ġej jista' jkun li r-Renju Unit joħroġ mill-Unjoni Ewropea mingħajr ebda forma ta' qbil.

Jien ma nixtieq nallarma lil ħadd però din hija possibilità.

Tant hu hekk li l-Kummissjoni Ewropea, f'Ġunju u Lulju li għadda, talbet lill-gvernijiet tal-istati membri biex jippreparaw ruħhom għal dan ix-xenarju.

Jista' jkun li jekk ir-Renju Unit joħroġ mill-Unjoni Ewropea mingħajr ebda ftehim, kumpaniji tal-arju tar-Renju Unit ma jkunux jistgħu joperaw fl-Unjoni Ewropea u ma jkunux jistgħu jinżlu f'Malta u f'pajjiżi oħra.

Jista' l-Ministru jgħidilna jekk hemmx xi tip ta' pjan ta' kontinġenza f'dan ir-rigward?

L-ISPEAKER: Il-Ministru Konrad Mizzi.

KONRAD MIZZI: Sur President, l-avjazzjoni huwa settur importanti għaliex il-konnettività li għandna bejn Malta u l-Ingilterra hija b'saħħitha.

Fil-fatt ikollna madwar 800,000 persuna Ingliża li tiġi lejn pajjiżna kull sena u dan huwa ammont qawwi ħafna.

Il-linji tal-ajru li joperaw m'għadhomx biss l-Air Malta u l-British Airways, u allura it's easy to cover through an air service agreement, imma llum għandna l-Jet2, l-Easyjet, ir-Ryanair, it-Tui, it-Thomson u oħrajn.

Intiru lejn kważi kull ajruport fl-Ingilterra, minn Aberdeen sa Exeter fin-nofsinhar tal-Ingilterra.

Dan huwa punt importanti ħafna.

Min-naħa tagħna, flimkien mal-Ministeru responsabbli mill-Affarijiet Ewropej, il-Ministru Helena Dalli, għaddejjin bid-diskussjonijiet u dejjem nagħmlu l-pożizzjoni ta' Malta ċara ġewwa Brussels.

Fil-fatt issottomettejna numru ta' proposti.

Għandna wkoll numru ta' pjanijiet għal ċirkostanzi differenti.

Ovvjament aħna xorta nixtiequ li jkun hemm ftehim dwar l-avjazzjoni, li huwa settur daqstant importanti.

Fil-fatt jien informat ukoll li għada l-Ministru Dalli se tkun qed tagħti preżentazzjoni f'kumitat tal-Kamra ġewwa l-Parlament dwar din il-materja.

Din hija materja importanti u delikata ħafna partikolarment għal Malta.

Sur President, filwaqt li ħafna nies qalulna li n-numri mill-Ingilterra se jonqsu minħabba t-tħabbir tal-Brexit, tul dawn l-aħħar sentejn in-numri baqgħu jiżdiedu minn u lejn l-Ingilterra.

Dan għaliex ir-rotot żdiedu u nbidlet id-demografija.

Filwaqt li fil-passat kien ikollna nies relattivament anzjani jew nies li jkunu irtirati li jiġu lejn pajjiżna, issa qed ikollna firxa sabiħa wkoll.

Għalhekk huwa importanti ħafna li dan il-ftehim iseħħ għaliex dan jaffettwa lil madwar 800,000 passiġġier.

Barra minn hekk għandna wkoll it-trailers tal-merkanzija li jivvjaġġaw permezz tat-Tirrenia u Grandi Navi Veloci, li mhumiex arjuporti imma huma setturi marittimi.

Għandna ħafna retailers f'Malta li jġibu l-istock tagħhom mill-Ingilterra ta' kull ġimgħa u allura huwa importanti ħafna li dan il-proċess ikun f'postu.

Qed nitkellmu wkoll mad-Dipartiment tad-Dwana u mad-Dipartiment tal-Immigrazzjoni biex, jiġri x'jiġri, inkunu ppreparati għal din l-eventwalità.

L-ISPEAKER: L-Onor.

ROSIANNE CUTAJAR: Sur President, ftit tal-ġimgħat ilu kien hemm l-inawgurazzjoni tal-campus il-ġdid tal-ITS ġewwa Ħal sLuqa.

X'vantaġġi fih dan il-campus aktar minn dak ta' qablu?

L-ISPEAKER: Il-Ministru Konrad Mizzi.

KONRAD MIZZI: L-ITS hija istituzzjoni importanti ħafna għal pajjiżna.

Illum il-ġurnata l-ITS għandu 1,000 student jiġifieri huwa campus kbir.

In-numru ta' studenti Maltin u barranin li qed imorru l-ITS qed jiżdied.

Illum il-korsijiet huma miftuħin ħafna u jvarjaw minn foundation course għal kitchen support, chefs imma wkoll għal hotel management u jibqa' għaddej sa Bachelor's degree u għada pitgħada anke sal-Masters degree.

Illum il-ġurnata l-ITS għandha ftehim ma' erba' universitajiet barra minn Malta biex nagħtu joint degrees ukoll.

Sa ftit tax-xhur ilu l-ITS kien mifrux fuq żewġ campuses; wieħed fil-bajja ta' San Ġiljan u l-ieħor f'Martin Luther King Building ġewwa Pembroke.

L-iżvantaġġ kien li peress li kien hemm żewġ campuses, il-lecturers u l-istudenti riedu jiċċaqilqu minn post għal ieħor u ma kienx hemm post fejn tista' tkabbar.

Il-campus il-ġdid ta' Ħal Luqa, f'dawk li kienu l-uffiċini tal-Air Malta, se jippermetti lill-ITS tikber b'70% f'dak li hu numru ta' studenti.

Barra minn hekk hemmhekk għandhom ferm aktar kċejjen u laboratorji.

Fil-fatt hemm disa' kċejjen attrezzati apposta ġewwa l-ITS.

Hemm ukoll faċilitajiet u spazji miftuħa li qabel ma kenux jeżistu, kif ukoll faċilitajiet sportivi.

Dan il-campus se jippermetti wkoll kollaborazzjoni ma' istituti differenti.

Ġimagħtejn ilu, għall-ftuħ tal-campus f'Ħal Luqa kien hawn il-World Tourism Organisation Secretary General.

Irrid ngħid li se nkunu qed naħdmu flimkien mal-UNWTO biex dan ikun tassew istitut speċjalizzat.

Dan huwa punt importanti biex fit-tliet snin jew erba' snin li ġejjin inkabbru l-ITS u nagħmlu iktar partnerships.

Sadanittant għaddejjin bil-proċess ukoll biex għada pitgħada niċċaqilqu għal SmartCity.

L-ewwel pass biex dan iseħħ huwa li l-Gvern jieħu l-art lura mingħand SmartCity permezz ta' ftehim li qed nagħmlu bħalissa.

Fil-fatt qed niffinalizzaw it-tenders u d-disinji biex nibnu l-iskola kif ukoll il-lukanda li se sservi bħala a teaching hotel.

Din hija xi ħaġa importanti ħafna li se sservi biex tattira lejn pajjiżna numru ta' studenti li jħallsu l-miżati biex b'hekk inżommu l-ITS attrezzata b'faċilitajiet ta' livell dinji u l-Maltin ikunu jistgħu jgawdu minnha wkoll.

Jien kunfidenti li nirnexxu.

Minn hawnhekk nixtieq nirringrazzja liċ-Chairperson u lis-CEO tal-ITS għax-xogħol li qed jagħmlu, lil-lecturers kollha, kif ukoll lill-unions, l-MUT u l-GWU, li flimkien magħhom iffirmajna l-ftehimiet kollettivi li joffru bażi biex l-ITS tkompli tikber bl-aktar mod flessibbli.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti u nsejjaħ lill-Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

JOSEPH MUSCAT (Prim Ministru): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 335 tal2018 – Ordni tal-2018 li jemenda l-Ordni dwar Miżuri għal Livell Għoli Komuni ta' Sigurtà tan-Netwerks u tas-Sistemi tal-Informazzjoni.

L-ISPEAKER: Grazzi.

CHRIS FEARNE (Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabella li turi l-għadd ta' pazjenti li jattendu l-Psychiatric Out Patients (POP) fl-Isptar Mater Dei, maqsuma skont il-lokalità, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7255.

L-ISPEAKER: Grazzi.

CHRIS CARDONA (Ministru għall-Ekonomija, l-Investiment u n-Negozji ż-Żgħar): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Rapport Annwali għas-sena 2017 ta' Malta Enterprise.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Joe Mizzi.

JOE MIZZI (Ministru għall-Enerġija u Immaniġġar tal-Ilma): Sur President, f'isem il-Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Numru 336 tal-2018 – Ordinamenti tal-2018 biex jemendaw l-Ordinamenti tal-2016 skont ir-Regolamenti Ġenerali tal-2008 għar-Rikonoxximenti Universitarji ta' wara l-Ewwel Grad għall-Grad ta' Master in Traditional Chinese Medicine and Culture – M. TCM taħt il-patroċinju taċ-Ċentru tal-Mediċina Ċiniża Tradizzjonali;

Avviż Legali Numru 337 tal-2018 – Ordinamenti tal-2018 biex jemendaw l-Ordinamenti tal-2017 skont ir-Regolamenti Ġenerali tal-2008 għar-Rikonoxximenti Universitarji ta' wara l-Ewwel Grad għall-Grad ta' Master in Youth and Community Studies – M.YCS - taħt il-patroċinju tal-Fakultà għat-Tisħiħ tas-Soċjetà;

Avviż Legali Numru 338 tal-2018 – Ordinamenti tal-2018 biex jemendaw l-Ordinamenti tal-2016 skont ir-Regolamenti Ġenerali għar-Rikonoxximenti Universitarji ta' wara l-Ewwel Grad, 2008, għall-Postgraduate Certificate in Educational Mentoring - P.G.Cert. – taħt il-patroċinju tal-Fakultà tal-Edukazzjoni;

Avviż Legali Numru 339 tal-2018 – Ordinamenti tal-2018 skont ir-Regolamenti tal-2008 għall-Grad ta' Doctor of Philosophy - Ph.D. – għall-Grad ta' Doctor of Philosophy taħt il-patroċinju taċ-Ċentru għall-Istudji u l-Prattika għar-Riżoluzzjoni ta' Konflitti;

Avviż Legali Numru 340 tal-2018 – Ordinamenti tal-2018 biex jemendaw l-Ordinamenti tal-2009 skont ir-Regolamenti tal-2008 għall-Grad ta' Doctor of Philosophy - Ph.D. – għall-Grad ta' Doctor of Philosophy taħt il-patroċinju tal-Fakultà tal-Liġi;

Tagħrif dwar ħaddiema u persuni b'diżabilità li kellhom xogħol full-time jew part-time bejn Diċembru 2013 u April 2018, u ħaddiema u persuni b'diżabilità li kienu qed jirreġistraw fuq l-ewwel u t-tieni parti tar-reġistru, bejn Diċembru 2013 u Awwissu 2018, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7239; u

Kopja ta' Avviż Legali Nru 243 tal-2017 - Institute for Education Agency (Establishment) Order, 2017, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7344.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Edward Scicluna.

EDWARD SCICLUNA (Ministru għall-Finanzi): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 332 tal-2018 – Indiċi tal-Prezzijiet dwar Proprjetà Immobbli.

L-ISPEAKER: Grazzi.

MICHAEL FARRUGIA (Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar konsulenti ingaġġati ma' entitajiet fid-dekasteru li għalih hu responsabbli l-Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 4308; u

Tagħrif dwar droga li nqabdet bejn l-2014 u Ottubru 2018, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7169.

L-ISPEAKER: Grazzi.

JOSÉ HERRERA (Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 333 tal2018 – Regolamenti tal-2018 li jemendaw ir-Regolamenti dwar il-Konservazzjoni tal-Għasafar Selvaġġi (Qafas biex tiġi permessa Deroga li Tiftaħ l-Istaġun fil-Ħarifa għall-Insib tal-Malvizz u l-Pluviera); u

Avviż Legali Nru 334 tal2018 – Regolamenti tal-2018 dwar il-Konservazzjoni tal-Għasafar Selvaġġi (Dikjarazzjoni dwar Deroga għall-Istaġun tal-Insib fil-Ħarifa tal-2018 għall-Malvizz u l-Pluviera).

L-ISPEAKER: Grazzi.

IAN BORG (Ministru għat-Trasport, Infrastuttura u Proġetti Kapitali): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja tal-local plans tal-Kalkara, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7251.

L-ISPEAKER: Grazzi.

JUSTYNE CARUANA (Ministru għal Għawdex): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabella li turi oġġetti li huma meqjusa bħala heritage items fid-dekasteru li għalih hi responsabbli l-Ministru għal Għawdex, bejn Marzu 2013 u Ottubru 2018, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 6882.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet ministerjali?

Mozzjonijiet.

MOZZJONIJIET

MOZZJONI BIEX IL-KAMRA TMUR F'KUMITAT TA' PROVVISTA GĦALL-KONSIDERAZZJONI TAL-ESTIMI ĠENERALI TA' SPIŻA GĦAS-SENA 2019

L-ISPEAKER: Skont il-ftehim milħuq, nistieden lill-impjegati tal-Public Broadcasting Services jidħlu fil-Kamra sabiex jittrażmettu dirett fuq it-televiżjoni d-Diskors tal-Baġit.

Nistieden ukoll lill-fotografi u lill-cameramen li jirrappreżentaw lill-istampa sabiex jidħlu fil-Kamra u jiġbdu ritratti u filmati għal ftit minuti.

L-impjegati tal-PBS daħlu fil-Kamra u bdew jaqdu d-dmirijiet tagħhom.

L-ISPEAKER: Ninforma wkoll lill-Kamra li d-Diskors tal-Baġit se jixxandar ukoll bil-lingwa tas-sinjali għal dawk il-persuni li huma neqsin mis-smigħ.

Skont il-Mozzjoni 174 tad-9 ta' Ottubru 2018 id-diskors kollu tal-Baġit huwa eżenti mil-limitu ta' ħin għad-diskorsi (O.P. 49) u mill-ħin tal-interruzzjoni tax-xogħol (O.P.9).

Il-Ministru Edward Scicluna.

EDWARD SCICLUNA: Sur President, għandi Messaġġ mingħand il-President ta' Malta.

L-ISPEAKER: Se naqra l-Messaġġ tal-President ta' Malta:

Il-President tirrakkomanda lill-Kamra tad-Deputati n-nefqa mill-Fond Konsolidat ta' somma ta' mhux aktar minn tliet biljuni, sitt mija u tletin miljun, sitt mija disgħa u sebgħin elf u disa' mija u erbgħa u ħamsin euro (€3,630,679,954) kif dettaljata fl-Abbozz tal-Estimi Ġenerali għas-sena 2019.

Il-President tirrakkomanda wkoll l-Att ta' Approprjazzjoni meħtieġ.

22 ta' Ottubru 2018

Il-Ministru Edward Scicluna.

Illi l-Kamra tmur f'Kumitat ta' Provvista għall-konsiderazzjoni tal-Estimi Ġenerali ta' Spiża għas-sena 2019.

L-ISPEAKER: Min jissekonda?

L-ISPEAKER: Qabel nistieden lill-Ministru Edward Scicluna ninnota bi pjaċir li għandna numru mdaqqas ta' nies isegwu s-seduta fl-iStrangers' Gallery imma min-naħa l-oħra rrid ngħid li skont l-Ordnijiet Permanenti tal-Kamra ħadd ma jista' juri approvazzjoni jew diżapprovazzjoni.

Kulħadd għandu joqgħod sieket u ħadd ma jista' juża xi apparat jew jieħu ritratt bil-mobile għax ikolli ngħidilkom biex toħorġu 'l barra u ma nixtieqx nagħmel dan.

Dawn huma r-regolamenti tal-Kamra u rridu nimxu magħhom.

Issa nistieden lill-Ministru Edward Scicluna sabiex jippreżenta d-Diskors tal-Baġit.

EDWARD SCICLUNA: Grazzi, Sur President.

Dan huwa t-tieni Baġit tal-leġiżlatura l-ġdida li rat il-bidu tagħha f'Ġunju tas-sena l-oħra, meta l-poplu Malti u Għawdxi reġa' ta l-fiduċja tiegħu lil dan il-Gvern permezz ta' rebħa storika oħra għal Gvern Laburista, u s-seba' Baġit mill-2013 li qed nippreżenta.

Sa mill-bidu nett dan il-Gvern żamm sod il-viżjoni tiegħu li jara lil pajjiżna klassifikat fost l-aqwa pajjiżi fl-Unjoni Ewropea, sew ekonomikament u sew bħala soċjetà mill-aktar ġusta u ħanina.

Ħloqna strateġija, fassalna pjan u ħdimna bla waqfien sabiex dan jitwettaq fl-iqsar żmien possibbli.

B'unur u pjaċir ngħid li din il-viżjoni mhux biss saret realtà, iżda qed tiġi aċċettata tant li qed tittieħed for granted.

Sena wara sena, xahar wara l-ieħor qed inkomplu niksbu aktar riżultati pożittivi.

Dan sew f'dak li hu tkabbir ekonomiku, żieda fl-impjiegi, tnaqqis fil-qgħad, inkluż dak taż-żgħażagħ, surplus fil-kont pubbliku u ieħor fil-kont estern tal-pajjiż, żieda fl-investiment mill-Maltin u l-barranin, aktar innovazzjoni, żieda fil-konsum privat, żieda fl-esportazzjoni u fis-settur turistiku, inkluż żieda fir-rotot tal-ajruplani lejn pajjiżna, tnaqqis fid-dejn nazzjonali, u l-bidu ta' Fond imdaqqas bi skop ta' investiment soċjali għal uliedna.

Dan jikkuntrasta bil-kbir sew ma' pajjiżi oħra Ewropej fejn Malta spiss tirbaħ l-ewwel postijiet fil-klassifika kif ukoll mas-sitwazzjoni xejn stabbli ta' qabel l-2013 fejn Malta kienet taħt proċedura tal-Unjoni Ewropea ta' defiċit eċċessiv u proċedura oħra ta' instabilità makroekonomika.

Sur President, kull baġit ta' dan il-Gvern, dan inkluż, hu ħolqa f'katina ta' progress.

Iżda minnu nnifsu hu bidu ta' fażi ġdida.

Tajjeb għalhekk li qabel ma wieħed ikompli miexi, jieqaf u jara fejn jinsab illum pajjiżna, fejn tinstab illum il-familja Maltija.

Iċ-ċans hu li f'ħafna familji llum insibu membri li sa ftit ilu ma kenux jaħdmu għal xi raġuni jew oħra.

Illum dan qed jagħmluh bi qligħ.

Il-biċċa l-kbira dawn huma nisa jew żgħażagħ li gawdew minn miżuri baġitarji bħal Child Care b'xejn, il-Breakfast Club, Afternoon School Services, il-Fond tal-Leave tal-Maternità u l-inċentivi fiskali fil-każ tan-nisa kif ukoll taħriġ speċjalizzat u skemi ta' apprendistat għaż-żgħażagħ biex f'kull ħin ikunu jew f'istituzzjoni edukattiva, taħriġ fuq ix-xogħol jew jaħdmu.

Għal dawk il-familji bi dħul baxx mix-xogħol, illum għandhom l-opportunità li jidħlu sew fit-Tapering Programme, sew jibbenefikaw mill-In-work Benefit, u fejn hu l-każ minn benefiċċji soċjali bħal sussidju fuq il-kera.

Dawn il-miżuri wasslu biex ksibna l-ogħla rata storika ta' pajjiżna ta' 71% f'dik li hi parteċipazzjoni fid-dinja tax-xogħol li qatt ġiet reġistrata.

Hu għalhekk ukoll li wasalna fl-istess waqt għal tnaqqis bla preċedent fl-għadd ta' nies li jfittxu x-xogħol u f'dawk fuq l-għajnuna soċjali.

Fl-istess waqt konna aktar ta' sostenn u ta' wens ma' dawk li minħabba mard jew diżabilità ma jistgħux jidħlu fid-dinja tax-xogħol, ma' familji bi dħul baxx, mal-anzjani u l-pensjonanti.

Dan wassal għal tnaqqis sostanzjali fil-faqar, bil-persentaġġ ta' familji li jsofru minn material deprivation jaqa' minn 20% fl-2012 għal 8% fl-2017.

Dan kollu ma seħħx b'kumbinazzjoni.

Huwa sew u normali li meta familja tilħaq standards ogħla ta' għajxien tibda tgħolli l-aspettattivi tagħha, tibda tgħożż iktar minn qabel is-saħħa, l-investiment fl-edukazzjoni ta' uliedha, fl-indafa ta' madwarha u fuq kollox kwalità ta' għajxien aħjar.

Għalhekk, Sur President, b'ekonomija b'saħħitha li qed trendi aktar flus fil-but tan-nies u b'sostenibbiltà fil-finanzi pubbliċi, se nkunu qed indaħħlu miżuri li jkunu mmirati li jkomplu jtejbu l-kwalità tal-ħajja tal-familji tagħna.

Fl-isfond ta' dan kollu, il-Gvern se jiżgura li l-finanzi pubbliċi jibqgħu sostenibbli billi jkompli jirreġistra għat-tielet sena surplus fil-fondi pubbliċi.

(Onor. Membri: Hear, hear) Fl-istess waqt il-wegħda tiegħu li jnaqqas il-piż tat-taxxi fuq il-familji Maltin u Għawdxin se jżommha tant li għal dan il-Baġit, għat-tieni sena konsekuttiva, mhu se jintroduċi l-ebda taxxa ġdida, diretta jew indiretta.

1.1 Il-qagħda ekonomika u finanzjarja

Sur President, tul is-sena 2017, l-ekonomija Maltija kibret f'termini reali b'6.7% filwaqt li fl-ewwel sitt xhur ta' din is-sena kibret b'5.4%.

Dan jikkompara ferm tajjeb mar-rata ta' tkabbir ta' 2.2% reġistrat fl-Unjoni Ewropea.

Fl-ewwel nofs ta' din is-sena, kemm il-konsum u anke l-investiment kienu l-muturi ewlenin wara t-tkabbir.

Il-konsum privat kiber b'6%.

F'terminu ta' sena, dan irrifletta żidiet sostanzjali ta' €700 miljun, nofshom f'pagi u salarji u nofshom fi profitti tal-kumpaniji.

It-tkabbir ekonomiku kompla jkun diversifikat matul l-ewwel nofs ta' din is-sena, hekk kif is-setturi kollha, inkluż il-manifattura u s-settur tal-bejgħ, irreġistraw żidiet fil-Valur Miżjud Gross.

Is-suq tax-xogħol f'pajjiżna tul is-sena li għaddiet baqa' wieħed dinamiku bit-tkabbir rekord fl-impjiegi.

Infatti, in-numru ta' nies impjegati qabeż il-200,000 filwaqt li rreġistrajna rata rekord baxxa ta' 3.8% f'Awwissu ta' din is-sena fejn jirrigwarda l-qgħad filwaqt li l-qgħad fost iż-żgħażagħ niżel għal 8.8% fl-istess perjodu.

Is-settur privat kompla jkun il-mutur ewlieni b'żieda ta' 90% tal-impjiegi ġodda.

Komplejna niksbu s-suċċessi anke fil-qasam tal-kummerċ internazzjonali, fejn il-kont estern tal-pajjiż irreġistra surplus ta' 12.8% tal-Prodott Domestiku Gross (PDG) fit-tieni kwart ta' din is-sena.

Sur President, issa nixtieq nagħti ħarsa lejn il-finanzi pubbliċi ta' pajjiżna.

(Ara tabelli 1.1, 1.2 u 1.3)

Irrid nikkonferma li skont l-aħħar statistika, din is-sena se tkun it-tielet sena konsekuttiva li se tispiċċa b'surpus fil-bilanċ fiskali.

L-istess f'dak li jirrigwarda d-dejn pubbliku.

Il-mira li ninżlu għal taħt is-60% mhux talli lħaqnieha iżda qbiżnieha tant li d-dejn issa qed iqarreb lejn il-47% tal-Prodott Domestiku Gross.

B'hekk qed inkomplu nassiguraw is-sostenibilità tal-finanzi tal-pajjiż.

1.2 Tbassir tal-andament tal-ekonomija u l-finanzi pubbliċi

Il-Fond Monetarju Internazzjonali irreveda 'l isfel it-tkabbir globali għal 3.7 %.

Dan jirrifletti r-riskji negattivi u l-inċertezzi fuq il-kummerċ internazzjonali minħabba l-introduzzjoni tat-tariffi u l-Brexit.

L-ekonomiji tal-Unjoni Ewropea u ż-Żona Ewro mistennija jikbru bi 2% Dan minħabba l-istess inċertezzi u r-riskji li għadna kemm semmejna.

Għal pajjiżna nipprevedu li t-tkabbir ekonomiku jibqa' qawwi b'rata ta' tkabbir ta' 5.3% f'termini reali u 7.7% f'termini nominali.

It-tkabbir mistenni jkompli jkun iġġenerat minn tkabbir fl-investiment ta' 8.4% u tkabbir fil-konsum privat ta' 4.1%.

Dan jirriżulta f'żieda ta' 3.7% fl-impjiegi u livell baxx ta' qgħad li mbassar ikun ta' 4.3%.

L-inflazzjoni mistennija li tkun ta' 1.9%.

Fil-qasam tal-kummerċ internazzjonali, qegħdin nipprevedu tkabbir fl- esportazzjoni ta' 2.2% għas-sena d-dieħla.

Dan it-tkabbir jirrifletti ż-żidiet fl-esportazzjoni mistennija minn diversi setturi li jinkludu fost oħrajn is-settur finanzjarju u dak tal-gaming kif ukoll it-turiżmu.

Għall-2019, qed inbassru surplus ieħor ta' 1.3% filwaqt li l-piż tad-dejn mistenni jkompli jinżel għal 43.8% tal-Prodott Domestiku Gross.

2.TQASSIM TAL-ĠID

Sur President, dan huwa Gvern li dak li jwiegħed, iwettqu.

Dan jgħodd għat-tqassim tal-ġid li huwa frott ta' tkabbir ekonomiku.

Dan il-Baġit se jkompli juri kif il-ġid se jilħaq lil kulħadd.

2.1 Kumpens għall-għoli tal-ħajja

Iż-żieda għall-għoli tal-ħajja, liema żieda hija maħduma skont formula maqbula bejn l-imsieħba soċjali kollha fi ħdan l-MCESD, tirrifletti inflazzjoni ta' 1.08% għall-perjodu stabbilit.

Għas-sena d-dieħla ż-żieda se tkun ta' €2.33 fil-ġimgħa.

(Onor. Membri: Hear, hear) Din iż-żieda se tingħata lill-impjegati kollha kif ukoll lill-pensjonanti u lil dawk fuq il-benefiċċji soċjali.

Lill-istudenti se jkun qed jingħatalhom il-kumpens pro-rata, biex b'hekk jerġgħu jogħlew l-istipendji.

2.2 Żieda ta' ġurnata oħra ta' leave

Matul din is-sena, bdejna nimplimentaw il-wegħda elettorali li nagħtu lura lill-ħaddiema l-ġranet tal-festi pubbliċi li jaħbtu fi tmiem il-ġimgħa u li ħadilhom ħaddieħor bla ma kkonsulta.

Matul is-sena d-dieħla għalhekk sejrin inżidu ġurnata oħra mal-leave tal-ħaddiema.

2.3 Aġġustament għall-impjegati li jitħallsu l-Paga Minima

Matul is-sena li għaddiet, kien sar ftehim storiku bejn il-Gvern u l-imsieħba soċjali, il-unions kif ukoll min iħaddem, fuq kif għandha tiġi supplimentata l-Paga Minima Nazzjonali.

Dak il-ftehim kien jistipula li impjegati fuq il-paga minima jittellgħu minnha wara li jkunu ilhom sena fl-impjieg ma' min iħaddimhom.

Il-ħaddiem ikun intitolat għal żidiet ta' €3 fil-ġimgħa tul it-tieni sena fl-impjieg u fit-tielet sena għal żieda ta' €3 addizzjonali fil-ġimgħa.

Ħaddiema li jkunu qegħdin jaqilgħu aktar mill-paga minima bażika jkunu intitolati għal parti miż-żidiet fit-tieni u t-tielet sena tal-impjieg.

Dan ifisser li l-ħaddiema kollha li kienu fuq il-minimum wage fl-2017, din is-sena ngħatatilhom żieda ta' €3 fil-ġimgħa u s-sena d-dieħla tingħatalhom €3 oħra fil-ġimgħa.

2.4 Żieda fiċ-Children's Allowance għall-familji bid-dħul taħt l-€20,000

Sur President, għall-ewwel darba fi 11-il sena (u f'ċerti każijiet għal 23 sena), sejrin inżidu ċ-Children's Allowances lill-familji bi dħul gross inqas minn €20,000 fis-sena.

L-ogħla rata ta' Children's Allowance se tkun qed tiżdied sa massimu ta' €96 fis-sena għal kull wild.

B'kollox hu stmat li 24,600 tifel u tifla minn 16,500 familja, se jgawdu minn din iż-żieda.

Din il-miżura se tiswa €2 miljun fis-sena.

Aktar tagħrif qed jingħata f'Tabella 2.1 (Onor. Membri: Hear, hear)

2.5 Aktar tnaqqis ta' taxxi għal kull min jaħdem

Ix-xahar li għadda bdejna nwettqu l-wegħda li nkomplu nnaqqsu t-taxxi fuq ix-xogħol.

Għandi pjaċir inħabbar li t-tax refund li ngħatat din is-sena, sejra terġa' tingħata matul is-sena d-dieħla.

Din il-miżura, li se tiswa lill-Gvern €11.5 miljun u se jibbenefikaw 'il fuq minn 200,000 persuna li qegħdin fis-suq tax-xogħol. (ara tabella 2.2).

2.6 Aġġustament għal ħelsien mit-taxxa għal persuni singoli

Dawk il-ħaddiema li huma reġistrati bħala "singoli" għal fini ta' taxxa u li d-dħul tagħhom huwa minn xogħlijiet part-time li jaqbżu s-ceiling ta' €9,100 iżda ma jeċċedux il-minimum wage mhux se jiġu aktar intaxxati.

Din hija miżura li qed tindirizza anomalija.

2.7 Self-employed bi dritt ġdid għal kumpens ta' diżimpjieg

Sejrin nemendaw il-liġi tas-Sigurtà Soċjali sabiex għall-ewwel darba f'pajjiżna persuni self-employed, li għal xi raġuni jkollhom jieqfu mill-attività tagħhom u jibdew jirreġistraw għax-xogħol, se jibdew ikollhom dritt li jirċievu l-benefiċċju għall-qgħad skont il-kontribuzzjonijiet li jkunu ħallsu.

B'hekk qegħdin inneħħu d-diskriminazzjoni li teżisti llum bejn persuni impjegati u persuni self-employed.

2.8 Benefiċċji għal membri tal-forzi tas-sigurtà kollha f'każ ta' inċidenti fuq il-post tax-xogħol

Tul din l-aħħar sena, sar xogħol fuq qafas regolatorju biex jiddaħħlu numru ta' benefiċċji li għandhom jingħataw lil kull membru tal-forzi tas-sigurtà li jaħdmu mal-Gvern.

Dawn il-benefiċċji jingħataw f'każ ta' inċident fatali jew diżabilità permanenti u li jwassal għal individwu li ma jkunx jista' jaħdem iżjed.

Bi pjaċir inħabbar li fi żmien qasir, se jkunu qed jingħataw aktar dettalji ta' dawn il-benefiċċji u kif se jkun qed jiġi introdott dan il-benefiċċju lill-impjegati kkonċernati wara li jsiru l-aħħar konsultazzjonijiet.

2.9 Żieda fil-ħlas tal-Għajnuna Medika

Mis-sena d-dieħla se nżidu l-ħlas tal-Għajnuna Medika mhux kontributorja b'€5.14 fil-ġimgħa lil dawk il-persuni miżżewġa fejn hemm żewġ adulti li jbatu minn mard kroniku u li qed jirċievu din l-Għajnuna.

Din iż-żieda tirriżulta mid-differenza li hemm sal-lum bejn ir-rata mħallsa lill-ewwel adult u r-rata mħallsa lit-tieni adult.

B'dan il-mod issa kull adult fil-familja jitħallas indaqs.

L-aktar li se jibbenefikaw minn din il-miżura huma koppji anzjani li t-tnejn għandhom mard kroniku u huma eliġibbli.

2.10 Żieda fil-pensjonijiet

Sur President, niġi issa għall-pensjonijiet.

Filwaqt li għal 25 sena sħaħ kienu minsija, fl-aħħar tliet snin, daħħalna diversi miżuri għal firxa wiesgħa ta' pensjonanti li wasslu biex il-pensjonijiet jerġgħu jibdew jiżdiedu.

Sur President, is-sena d-dieħla wkoll, għar-raba' sena wara l-oħra, se nerġgħu ngħollu l-pensjonijiet.

Fl-2019 se nagħtu żieda ta' €2.17 fil-ġimgħa lill-pensjonanti kollha tas-sigurtà soċjali, ċjoè pensjonanti tal-Irtirar, Romol, tal-Invalidità u dawk li jirċievu l-Pensjoni tal-Età.

Din iż-żieda se tkun barra dik maħsuba biex tagħmel tajjeb għall-għoli tal-ħajja.

B'hekk kull pensjonant se jieħu żieda ta' €4.50 fil-ġimgħa.

Minn din il-miżura, se jkunu qegħdin jibbenefikaw 'il fuq minn 92,000 pensjonant.

Din il-miżura se tiswa €10 miljun.

2.11 Aġġustament għal ħelsien mit-taxxa fuq pensjonijiet

Biex iż-żieda li qed tingħata fil-pensjonijiet inkluż iż-żieda tal-COLA ma tkunx intaxxata għas-sena d-dieħla, se nerġgħu ngħollu l-massimu ta' dħul minn pensjonijiet, li mhux se jkun intaxxat, għal €13,434.

2.12 Pensjonanti tas-Servizz

Kif sar fi snin mgħoddija, madwar 4,500 pensjonant tas-servizz, se jerġa' jkollhom żieda oħra ta' €200 fl-ammont ta' pensjoni tas-servizz li tiġi injorata fl-assessjar tal-pensjoni tas-sigurtà soċjali, biex b'hekk is-somma eżentata issa se titla' għal €2,466.

Imma, Sur President, din id-darba mhux se nieqfu s'hawn.

Wegħda elettorali li għamilna kienet dik li nkomplu ntejbu l-pensjonijiet tas-servizz billi l-parti li jkunu kkomutaw biex jieħdu s-somma, tibda tkun injorata kollha għall-fini ta' pensjoni tas-sigurtà soċjali.

Bħala l-ewwel pass fit-twettiq ta' din il-wegħda elettorali, mis-sena d-dieħla l-pensjonanti li jirċievu pensjoni tas-servizz u li għandhom 72 sena jew aktar jew li mis-sena d-dieħla 'l quddiem jilħqu din l-età.

Se ssir ir-reviżjoni tal-pensjoni tagħhom tas-sigurtà soċjali.

Hekk minflok kif dejjem sar s'issa li jiġi injorat nofs l-ammont ta' pensjoni tas-servizz li jkun ġie kkommutat, mis-sena d-dieħla se jibdew jiġu injorati 75% tal-ammont ikkommutat.

Fl-ewwel sena tat-twettiq ta' din il-miżura huwa stmat li madwar 2,200 pensjonant se jibbenefikaw minn żieda medja ta' madwar €11 fil-ġimgħa fil-pensjoni tagħhom tas-sigurtà soċjali.

Maż-żmien aktar pensjonanti tas-servizz se jkunu qed jibbenefikaw minn din il-miżura, speċjalment dawk li l-pensjoni tas-servizz tagħhom hija aktar baxxa minn ta' oħrajn.

2.13 Għotja ta' €300 fis-sena

L-għotja ta' €300 fis-sena lil dawk li għalqu l-75 sena u li għadhom jgħixu fid-djar tagħhom se tkompli tingħata tul is-sena d-dieħla.

Din l-għotja li fis-sena tiswa €9 miljun, jibbenefikaw minnha 'l fuq minn 29,000 anzjan u anzjana.

2.14 Bonus għal min ħallas il-kontribuzzjonijiet imma m'għandux pensjoni

Fil-Baġit għall-2014, konna daħħalna għall-ewwel darba bonus li beda jitħallas kull sena lil numru ta' persuni, l-aktar nisa li ma ħallsux biżżejjed bolol biex jikkwalifikaw għal pensjoni minima.

Mill-1 ta' Jannar li ġej, se nkunu qed inżidu dan il-bonus b'€50.

B'hekk dawk li kienu ħallsu aktar minn sena kontribuzzjoni iżda inqas minn ħames snin, il-bonus se jiżdied se tiżdied għall-€200, filwaqt li l-bonus ta' dawk li ħallsu aktar minn ħames snin kontribuzzjonijiet se jiżdied għal €300 fis-sena.

B'din il-miżura se jibbenefikaw madwar 12,500 persuna.

2.15 Inkomplu nħeġġu aktar persuni jibqgħu fis-suq tax-xogħol

Tliet snin ilu konna daħħalna inċentiv sabiex persuni li jibqgħu jaħdmu minflok jirtiraw bil-pensjoni u b'hekk tiżdidilhom il-pensjoni tagħhom meta jagħlqu l-età ta' 65 sena.

Din kienet miftuħa għas-settur privat.

Mis-sena d-dieħla, din l-inċentiva se tiġi estiża għal persuni li jibqgħu jaħdmu mas-settur pubbliku b'mod gradwali, dejjem jekk ikun hemm talba mill-impjegat u l-kunsens ta' min iħaddem.

2.16 Inkomplu nindirizzaw l-inġustizzji tal-imgħoddi

Sur President, għal dawn l-aħħar sentejn, waqqaft fond li minnu bdew jingħataw ħlasijiet għal anomaliji li setgħu nħolqu tul is-snin minħabba tibdiliet fis-sistema tal-pensjonijiet jew għal raġunijiet oħra.

Għat-tielet sena konsekuttiva se nallokaw €11 miljun f'fondi biex jiġu indirizzati dawn l-inġustizzji tal-imgħoddi li jolqtu aktar minn 6,000 benefiċċjarju jew l-eredi tagħhom.

Tul is-sena d-dieħla wkoll se jiġi fi tmiemu l-proċess biex jitħallsu l-arretrati tal-pensjonijiet lill-eks ħaddiema tal-Malta Electricity Board jew l-eredi tagħhom.

2.17 Government Savings Bonds għall-pensjonanti

Wara s-suċċess ta' dawn l-aħħar sentejn għal ħruġ ta' Savings Bonds 62+ indirizzati għal dawk li għalqu t-62 sena, fejn 'il fuq minn 14,000 pensjonant ipparteċipaw fil-ħruġ ta' dawn il-Bonds, se nkunu qegħdin nerġgħu noħorġu Bond simili matul is-sena d-dieħla; dan fl-isfond li r-rati ta' imgħax fuq kontijiet bankarji fissi baqgħu baxxi.

Huwa mistenni li 'l fuq minn 6,300 pensjonant ġdid se jkunu eliġibbli għal dan il-ħruġ.

2.18 Aktar għajnuna lil persuni b'diżabilità

Sur President, il-persuni b'diżabilità dejjem kienu prijorità għal dan il-Gvern.

Tul l-aħħar leġiżlatura u din preżenti, daħħalna numru kbir ta' miżuri, fosthom li nsibu xogħol bi dritt għal dawn il-persuni; titjib sostanzjali fil-pensjoni ta' diżabilità; il-bini ta' djar għal independent living; it-twaqqif ta' Disability Trust Fund u oħrajn.

Matul l-2019 se nkomplu ndaħħlu miżuri oħra biex inkomplu nintegraw fis-soċjetà lil dawn il-persuni.

Sejrin inwettqu fażi oħra tar-riforma fl-Assistenza għal Diżabilità, mibdija s-sena l-oħra u li kienet tinkludi l-introduzzjoni tal-Assistenza Miżjuda għal Diżabilità Severa għall-persuni li assolutament ma jistgħux jaħdmu u li dawn eventwalment jieħdu l-ekwivalenti tal-paga minima.

Għaldaqstant, minn Jannar li ġej, il-pagament fil-ġimgħa ta' din l-għajnuna se jiżdied minn €140 għal €150 fil-ġimgħa.

Minbarra hekk l-iskema se tiġi estiża għal 600 persuna oħra li se jkunu qed jingħataw id-dinjità li veru jixirqilhom.

Dan billi barra l-indiċi ta' Barthel li japplika għal persuni bi problemi ta' mobilità, se tintuża wkoll dik li hi magħrufa bħala Tabelli għal Valutazzjoni ta' Indeboliment.

Aktar dettalji jingħataw fil-ġimgħat li ġejjin.

2.19 Żieda fl-allowance għat-tfal b'diżabilità

Għal dawk il-ġenituri ta' tfal li jsofru minn xi forma ta' diżabilità fiżika jew mentali se ngħollu mill-ġdid l-allowance li jitħallsu fil-ġimgħa.

Fl-2014, din l-allowance konna diġà żidnieha minn €16.31 għal €20 fil-ġimgħa.

Mis-sena d-dieħla r-rata ta' din l-allowance se terġa' tiżdied b'€5 oħra għal €25 fil-ġimgħa.

Madwar 1,400 tifel u tifla b'diżabilità u l-familji tagħhom se jibbenefikaw minn din iż-żieda.

2.20 Estensjoni fl-allowance miżjud għall-carers

Fl-aħħar żewġ Baġits tejjibna l-ħlasijiet lil dawk li jieħdu ħsieb l-anzjani fid-djar tagħhom.

Dan sar permezz tar-riforma fl-Allowance Miżjuda għal Carers li telgħet għal €140 u kif ukoll l-Allowance għal Carers li telgħet għal €90.

Minn Jannar li ġej din l-eżenzjoni mit-test tal-mezzi se tibda tgħodd għaż-żewġ allowances.

B'hekk aktar anzjani se tingħatalhom il-possibilità li jibqgħu jgħixu f'darhom u fil-komunità għax il-qraba li jieħdu ħsiebhom se jibdew jibbenefikaw huma wkoll.

B'din il-miżura, anke persuni miżżewġa sal-età pensjonabbli li jkunu jgħixu taħt l-istess saqaf mal-anzjan jew anzjana, se jibdew ikunu eliġibbli għall-Allowance għall-Carers.

Barra minn hekk, mis-sena d-dieħla meta persuna tapplika sabiex tieħu ħsieb anzjan jew anzjana li jkunu laħqu l-età ta' 85 sena, mhux se tibqa' ssir evalwazzjoni medika mill-bord multidixxiplinarju u l-allowance titħallas awtomatikament jekk il-carer u l-anzjan jew anzjana jkunu jgħixu fl-istess dar.

2.21 Titjib fl-inċentivi fiskali għall-pensjonijiet privati

Tul dawn l-aħħar erba' snin, tajna inċentivi kemm lil individwi li jinvestu f'pensjoni privata magħrufa bħala Third Pillar Pension Scheme kif ukoll lil min iħaddem li jiddeċiedi li joffri skema volontarja u mhux kontributorja min-naħa tal-impjegat – qed nirreferi għall-iskema Voluntary Occupational Pension Scheme.

Għas-sena d-dieħla se jkun hemm titjib f'dawn iż-żewġ skemi fejn sejrin inżidu l-ammont ta' investiment finanzjarju annwali li fuqu hemm eżenzjoni ta' taxxa sa massimu ta' €2,000 kull sena.

Barra minn hekk, it-tnaqqis ta' taxxa se jkun qed jiżdied minn 15% għal 25%.

Kemm l-impjegat kif ukoll min iħaddem sejrin jibbenefikaw minn dan it-titjib fl-inċentivi fiskali.

2.22 Rifużjoni ta' taxxa għal min jibgħat it-tfal fi skejjel indipendenti

Lill-ġenituri li jibagħtu lil uliedhom fi skejjel indipendenti kif ukoll dawk li jattendu skejjel tal-Knisja bdejna nipprovdulhom trasport b'xejn għal uliedhom.

Nafu iżda li l-iskejjel indipendenti żiedu wkoll il-fees u t-tariffi tagħhom, fost l-oħrajn minħabba żieda fl-ispejjeż anki minħabba li dan il-Gvern tejjeb il-kondizzjonijiet tal-għalliema.

Dawk il-ġenituri li jibagħtu t-tfal tagħhom fi skejjel indipendenti llum qed igawdu minn tnaqqis fit-taxxa fuq miżati mħallsa.

Mis-sena d-dieħla l-Gvern se jżid dan it-tnaqqis għal €1,600 fis-sena għal kull wild li jattendi ċentru ta' kindergarten; €1,900 fis-sena fil-każ ta' skola f'livell primarju, u €2,600 għal wild li jattendi skola f'livell sekondarju, żieda ta' €300 għal kull wild.

2.23 Għotja fuq xiri u installazzjoni ta' impjanti ta' reverse osmosis fid-djar

Sur President, sejrin nagħtu għotja ekwivalenti għar-rifużjoni ta' VAT fuq xiri u installazzjoni ta' apparat li jippurifika l-ilma fid-dar permezz ta' reverse osmosis jew proċessi oħra sabiex inkomplu ninċentivaw li jitnaqqas l-użu ta' kontenituri tal-plastik għall-ilma bbottiljat.

Se jkun hemm capping ta' €70 fuq din l-għotja.

2.24 Għotja fuq spejjeż tat-tieġ

Sur President wasal iż-żmien li naġġustaw il-massimu ta' rifużjoni li koppja tingħata fuq spejjeż ta' tieġ.

L-aħħar darba li ġiet aġġustata din ir-rifużjoni tmur lura għas-sena 2014.

Mill-1 ta' Jannar tas-sena d-dieħla, din l-għotja se titla' sa massimu ta' €2,000; żieda ta' €250.

2.25 Rata inqas ta' VAT fuq kotba elettroniċi u għotja fuq xiri ta' strumenti mużikali

Ir-rata ta' VAT li titħallas fuq kotba u oġġetti stampati simili kif ukoll dawk provduti fuq CD, DVD, SD card jew USB hija ta' 5%.

Din ir-rata mnaqqsa ta' VAT issa se tiġi estiża ukoll għal dawk il-kotba, gazzetti u pubblikazzjonijiet li jiġu provduti elettronikament.

Din il-miżura ma tinkludix pubblikazzjonijiet li fil-maġġoranza tagħhom jikkonsistu f'riklami, mużika awdibbli jew videos.

Barra minn hekk, se nestendu l-għotja li llum qed tingħata lil dawk li jixtru strument mużikali minn Malta għal meta dawn jixtruh minn barra.

2.26 Konċessjoni għat-trasferiment ta' negozju

Fis-sena 2017 daħħalna l-konċessjoni għat-trasferiment ta' negozju li tnaqqas ir-rata tal-boll minn 5% għal 1.5% meta ġenitur jittrasferixxi n-negozju lit-tfal tiegħu u li kellha tagħlaq sal-aħħar ta' Diċembru ta' din is- sena, se terġa' tiġi estiża għal sena oħra.

B'hekk tiżdied il-possibilità li n-negozju tal-familja jibqa' miexi 'l quddiem.

Bi pjaċir inħabbar li tul is-sena d-dieħla se jkun qed jingħata l-aħħar pagament ex-gratia għal min kien irreġistra l-vettura ġdida tiegħu fl-2008, liema miżura tiswa €4.9 miljun.

Dan ifisser li l-wegħda li konna għamilna ħames snin ilu issa twettqet kollha.

Tul dawn il-ħames snin raddejna lura fi ħlas ta' VAT fuq ir-reġistrazzjoni ta' vetturi ġodda, liema VAT ma kienx dovut lill-Gvern.

L-ammont ta' flus li ħallasna lura jlaħħaq il-€25 miljun.

IL-HOUSING U S-SUQ TAL-PROPRJETÀ

Matul din l-aħħar sena, saru bosta diskorsi u kitbiet dwar ir-rati tal-kera u l-prezzijiet tal-proprjetà u ngħataw bosta suġġerimenti ta' kif wieħed għandu jindirizza dan is-settur.

Huwa żgur li s-suċċess ekonomiku li pajjiżna qed igawdi minnu ġab miegħu dawn l-isfidi ġodda li jirriżultaw mid-domanda għall-housing soċjali u għal housing affordabbli.

Dan il-Gvern huwa impenjat li jindirizza din il-problema u mhux jaħrabha.

F'dan il-Baġit sejrin nibdew indaħħlu numru ta' miżuri li filwaqt li ma noħonqux lis-suq, ninċentivaw kemm lis-sid kif ukoll lill-inkwilin biex il-prezz tal-kirjiet ikun aktar affordabbli.

Sur President, irrid insemmi li Malta hija wieħed minn dawk il-ftit pajjiżi fejn il-familji huma fil-maġġoranza tagħhom sidien ta' djarhom.

Għalhekk huwa kkalkolat li madwar 78% tal-familji Maltin qed jaraw żieda fl-assi tal-familja tagħhom permezz tal-apprezzament tal-propjetà.

Min-naħa l-oħra, l-Gvern se jkompli jipproteġi l-interess ta' nies li qed jikru jew li jeħtieġu akkomodazzjoni soċjali.

Il-ġimgħa li għaddiet għadna kif nedejna White Paper, Renting as a Housing Alternative, għall-konsultazzjoni.

Il-White Paper tipproponi kuntratti fuq perjodu stabbilit, reġistrazzjoni obbligatorja tal-kuntratti tal-kera, tistabbilixxi perjodu minimu ta' avviż kemm għas-sidien u kemm għall-inkwilin, infurzar kontra l-irregolaritajiet u l-abbużi flimkien ma' aktar effiċjenza fis-soluzzjoni tat-tilwim.

Dak li qed tipproponi l-White Paper tal-kera jirrifletti l-fatt li s-settur tal-kera privat inbidel minn kif kien fil-passat.

Ir-riforma li qed tiġi proposta fil-White Paper hija ntiża biex tiżdied l-istabilità fis-suq biex familji fil-kera jgħixu mingħajr inċertezza, tiżdied it-trasparenza u tissaħħaħ ir-relazzjoni bejn il-kerrej u s-sid u biex min investa fil-proprjetà jibqa' jagħmel qligħ denju u ġust.

3.1 Benefiċċju tal-kera – djar soċjali u djar affordabbli

Mis-sena d-dieħla se jkun hemm bidla radikali ta' kif l-għajnuna tingħata biex il-kera ssir aktar affordabbli.

Dan se jsir billi l-ewwel nett jitneħħa l-means test fuq kemm l-applikant ikollu assi.

Minflok se jkun hemm żewġ kriterji għall-eliġibilità.

L-ewwel wieħed huwa d-dħul gross tal-familja li jinkludi l-pagi u l-imgħaxijiet u li ma jaqbżux il-benchmark stabbilit.

It-tieni kriterju hu li l-kirja eżistenti teċċedi l-benchmark għal dik il-familja.

L-applikant ikun eliġibbli jekk jikkwalifika miż-żewġ kriterji.

L-għajnuna tvarja minn massimu ta' €3,000 għal €5,000 fis-sena skont iċ-ċirkostanzi tal-familja.

Aktar dettalji jingħataw meta tiġi introdotta l-iskema.

Qed nistmaw li għas-sena d-dieħla l-għajnuna mitluba tlaħħaq il-€5 miljun.

3.2 Skema inċentivi sidien għal min jikri proprjetà bi prezz moderat u perjodu fit-tul

Konxji tar-rwol importanti li s-sidien għandhom fil-qasam tas-suq tal-kera fejn jidħlu djar affordabbli, il-Gvern qiegħed f'diskussjonijiet biex iniedi skema li se tkun qed tagħti inċentiv fiskali lis-sid permezz ta' tnaqqis ta' taxxa fuq il-bejgħ tagħha f'każ ta' kirja affordabbli għal perjodu ta' seba' snin.

3.3 Skema ta' equity sharing

Persuni li jkunu għalqu l-40 sena qed isibuha ferm diffiċli li jixtru dar minħabba diffikultà li jieħdu self mill-banek.

Matul din is-sena nbdew taħditiet mal-banek biex tinstab soluzzjoni għal din il-problema.

Għalhekk għas-sena d-dieħla sejrin inniedu skema fejn persuni li jkunu għalqu l-40 sena u jitħajru jixtru dar, filwaqt li l-persuna tkun tista' tħallas mhux inqas minn nofs il-prezz tal-proprjetà, se jkun possibbli li l-bank isellef il-kumplament tan-nefqa u l-persuna tħallas is-self fuq numru ta' snin.

Però l-Gvern sejjer ikun qed iħallas l-imgħax għal tul is-snin li l-persuna tkun intrabtet li tħallas is-self.

3.4 Housing soċjali

Dan il-Gvern jemmen li r-responsabilità tal-funzjoni ta' housing soċjali hija tal-Istat.

F'dan ir-rigward, filwaqt li għaddej ix-xogħol fuq proġett ta' 500 appartament bl-għajnuna tal-Bank tal-Investiment Ewropew u l-Bank ta' Żvilupp tal-Kunsill Ewropew, se jsir xogħol fuq bini ta' kważi 700 unit għal housing soċjali ieħor, b'investiment ta' €50 miljun fejn parti mill-investiment ġej mill-Fond Soċjali u ta' Żvilupp Nazzjonali (NSDF).

Barra minn hekk il-Gvern sejjer ikompli joħloq inizjattivi biex ikompli jiżdied l-istokk ta' djar tal-Gvern.

3.5 Riġenerazzjoni ta' proprjetà dilapidata

Ġew identifikati numru ta' proprjetajiet tal-Gvern li huma fi stat dilapidat, liema proprjetajiet jistgħu jiġu rranġati biex jintużaw bħala djar soċjali.

3.6 Proġetti speċjali

Għas-sena d-dieħla, l-Awtorità tad-Djar se tkun qed tevalwa żewġ proġetti pilota li se tkun qed tagħmel ma' entitajiet mhux governattivi.

Filwaqt li l-Awtorità tad-Djar se tkun qed toħroġ parti mill-ispiża biex din il-proprjetà tiġi rranġata, se tkun qed tidħol f'arranġament mal-entità mhux governattiva sabiex id-djar jiġu użati għal skop ta' djar soċjali b'rati ta' kirjiet orħos minn dak li qed joffri s-suq.

3.7 Riġenerazzjoni tal-oqsma tad-djar

L-Awtorità tad-Djar fix-xhur li ġejjin se tkompli l-ħidma tagħha fuq programm ta' manutenzjoni jew tisbiħ, skont il-bżonnijiet ta' kull blokka partikolari.

Sejjer ukoll ikompli l-programm ta' tisbiħ fl-oqsma tal-bini tal-Gvern.

3.8 Riorganizzazzjoni tal-Awtorità tad-Djar

L-Awtorità tad-Djar sejra tagħmel riorganizzazzjoni interna sabiex tkun qed tkopri l-isfidi kollha lis-settur tad-djar, fejn jidħlu djar soċjali affordabbli.

Huwa għalhekk li l-Awtorità se twaqqaf fi ħdanha Unit li jkun qed jiffoka fuq reġistrazzjoni ta' proprjetà; protezzjoni tas-sidien u infurzar tar-regolamenti.

3.9 Estensjoni ta' skemi eżistenti

Sur President, bi pjaċir inħabbar li l-iskemi eżistenti li daħħalna tul dawn l-aħħar snin se jerġgħu jiġu estiżi għal sena oħra.

Dawn huma l-iskema fit-tnaqqis fit-taxxa tal-boll għall-first time buyers, second time buyers, proprjetà vakanti fl-Urban Conservation Areas, xiri ta' propjetà f'Għawdex kif ukoll l-iskemi ta' rifużjoni ta' spejjeż fuq xogħol ta' restawr.

3.10 Faċilitajiet ta' equity release

Għandi pjaċir inħabbar ukoll li x-xogħol tal-working group li ħadem fuq il-Home Equity Release tlesta.

Dan se jippermetti biex pensjonanti jtejbu d-dħul annwali finanzjarju tagħhom u b'hekk ikunu jistgħu jgħollu l-livell ta' għajxien tagħhom.

Aktar dettalji se jitħabbru fil-ġimgħat li ġejjin.

Matul din is-sena l-Gvern kompla juri biċ-ċar li huwa kommess li jwettaq il-pjan ambizzjuż tiegħu sabiex it-toroq isiru sew, isiru b'ħeffa u jibqgħu jinżammu kif jixraq.

Dan l-investiment fit-toroq huwa wieħed bla preċedent.

Kull min jagħmel użu mit-toroq tagħna seta' jinnota kif twessgħu bosta junctions bil-għan li t-traffiku jkun jista' jiċċirkola aħjar.

Lanqas kien laħaq ġie inawgurat il-proġett tal-Kappara li ma nbediex ix-xogħol bi tħejjija għall-proġett tal-Marsa Junction.

Sur President, fil-Baġit tas-sena l-oħra kont semmejt ukoll li sejrin nibdew nindirizzaw il-problema tal-konġestjoni tat-traffiku.

Semmejt li dan huwa argument importanti li jrid jiġi indirizzat fuq medda ta' snin u billi wieħed jintroduċi diversi inċentivi u b'hekk bil-mod il-mod tinbidel id-dipendenza fuq il-karozza privata.

L-inċentivi li daħħalna li qed jinkoraġġixxu l-użu tar-rota u muturi, u l-użu tat-trasport pubbliku jew kollettiv, filwaqt li niskoraġġixxu l-użu tal-karozza privata, diġà qed juri sinjali li l-istrateġija qed tirnexxi.

Dan il-Gvern se jkompli jaħdem sabiex dawn l-isfidi relatati mat-traffiku jkomplu jingħelbu u b'hekk jitnaqqas it-tniġġis tal-arja f'pajjiżna u tkompli titjieb il-kwalità tal-ħajja.

4.1 Tkomplija tal-proġetti ta' toroq

Il-pjan ta' €700 miljun biex isiru toroq kollha tal-pajjiż, inkluż Għawdex, fuq seba' snin, beda.

Fis-sena li ġejja, qed nippjanaw li jsir xogħol fuq toroq b'investiment ta' €100 miljun.

(Onor. Membri: Hear, hear) Dan juri biċ-ċar l-importanza li lest joffri dan il-Gvern lil dan il-qasam li kien ilu fuq fomm kulħadd għal għexieren ta' snin.

Dan huwa erba' darbiet aktar milli kien jiġi vvotat qabel.

Il-proġetti għaddejjin b'ritmu mgħaġġel filwaqt li x-xogħol qed isir bi standards għoljin.

Għalhekk aħna fiduċjużi li t-toroq li huma maħsuba li jsiru matul is-sena d-dieħla jsiru kollha u fiż-żmien stipulat.

Il-Gvern jifhem il-kritika li ġieli ssir dwar il-bżonn li l-iżvilupp bżonjuż tat-toroq jiżżewweġ aħjar mal-protezzjoni ta' żoni ħodor u ż-żamma ta' siġar.

Għal dan il-għan, Infrastruttura Malta se tibda proġett dwar Ġonna Urbani, fejn bi sħubijiet strateġiċi, ikunu jistgħu jiġu maħluqa u jinżammu żoni ħodor, li jsebbħu u jkunu post ta' rikreazzjoni, bħala parti mill-proġetti li jsiru.

Għal dan il-għan se jiġu allokati €1 miljun għall-ewwel sena.

Sur President, il-viżjoni tal-Gvern fil-qasam tat-trasport pubbliku hija li jkun hemm aġenzija waħda li tinvestiga aspetti ta' sigurtà fl-oqsma tal-baħar, tal-ajru u tat-toroq f'pajjiżna.

Dan qiegħed isir billi tinkiseb assistenza teknika minn pajjiżi oħra fl-Ewropa li diġà ħolqu entitajiet simili bil-ħsieb li jittejjeb l-ambjent u jiġu evitati inċidenti fatali.

Wara d-diversi studji tekniċi li saru dwar it-titjib meħtieġ fit-tliet landing ferry places, is-sena d-dieħla mistenni li jinbeda x-xogħol fuq il-mollijiet ta' Bormla, Marsamxett u x-Xatt ta' Tas-Sliema.

Eventwalment isiru landing places ġewwa San Pawl il-Baħar, San Ġiljan u Ta' Xbiex.

Il-Gvern qed jippjana li jilqa' għall-isfida tal-parkeġġ f'pajjiżna, li maż-żmien qed tkompli tikber.

Għal dan il-għan il-Gvern qed jaħdem biex jintroduċi skemi ġodda li permezz tagħhom iħajjar żviluppaturi biex joħolqu parkeġġi ġodda, speċjalment f'żoni urbani, fejn tintuża wkoll teknoloġija moderna, bħal mobile apps u tabelli elettroniċi li jindikaw il-parkeġġi li hemm disponibbli.

Permezz ta' ppjanar meqjus u l-aqwa teknoloġiji, għandu jkollna pjattaforma sħiħa ta' servizzi marbuta mat-trasport biex tkun iffaċilitata l-ħajja tan-nies.

4.3 Tallinja Card b'xejn

Sur President, din is-sena estendejna l-għoti ta' Tallinja Card b'xejn għal 21,000 żagħżugħ u żagħżugħa fl-età ta' bejn 16-il sena u 20 sena li bbenefikaw minn din il-miżura u din kienet ta' suċċess enormi.

Din l-iskema mhux talli se tibqa' fis-seħħ, talli saħansitra għas-sena d-dieħla se nestenduha biex dawk li jkunu għalqu l-20 sena iżda jkunu għadhom studenti full-time, se jibqgħu eliġibbli għat-trasport b'xejn.

L-istess se jsir għal dawk li għandhom minn 14-il sena 'l fuq.

Matul din is-sena se jkun hemm diskussjonijiet mas-CRPD u l-Aġenzija Sapport biex naraw ukoll li jiġu inklużi kategoriji ta' persuni b'diżabilità biex tingħatalhom Tallinja Card b'xejn.

4.4 Trasport kollettiv b'xejn lejn u mill-iskola għall-iskejjel kollha ta' Malta u Għawdex

Sur President, ftit tal-ġimgħat ilu, għadna kif implimentajna wegħda oħra elettorali, dik li jkun hemm trasport b'xejn għall-istudenti kollha, irrispettivament liema skola jattendu l-istudenti.

B'din il-miżura, li tiswa €20 miljun, il-ġenituri ta' 26,000 student se jiffrankaw ras għal ras €700 kull sena.

4.5 Għotja fuq xiri ta' roti, roti tal-elettriku (pedelec bicycles) u muturi

L-iskema fejn qed tingħata għotja fuq roti u roti elettroniċi li hija ekwivalenti għal refund sħiħ tal-VAT se tiġi estiża għal sena oħra.

Anke l-iskema introdotta fil-Baġit għal din is-sena, dik li jinċentiva wkoll ix-xiri ta' muturi, scooters u roti assistiti b'mutur tal-elettriku għal massimu ta' €400, se tiġi estiża għas-sena d-dieħla.

4.6 Investiment f'mezzi ta' trasport alternattiv

L-iskema li daħħalna tliet snin ilu fejn qed jingħata grant kemm lill-kunsilli lokali kif ukoll lil dawk il-kumpaniji privati li jwaħħlu bicycle racks biex aktar persuni jitħajru jużaw ir-rota, se terġa' tiġi estiża għal sena oħra.

4.7 Inċentivi għal xiri ta' vetturi aktar idonji għall-ambjent

Bil-għan li nħeġġu aktar nies jixtru karozzi li ma jħammġux l-arja, l-inċentiv li neżentaw minn kull taxxa ta' reġistrazzjoni lil kull min jixtri karozzi elettriċi jew karozzi elettriċi ibridi (plug-in) tiġi estiża għas-sena d-dieħla.

4.8 Skemi oħrajn

Fl-aħħar nett, għal sena oħra, se jiġu estiżi l-iskemi ta' skrappjar ta' vetturi u l-għoti ta' grant għal min jaqleb il-vettura tiegħu biex taħdem bil-gass minflok bil-petrol.

NINVESTU FL-AMBJENT

Sur President, dan il-Gvern huwa impenjat li jagħti prijorità lill-ambjent tagħna, il-kapital naturali ta' pajjiżna li rridu mhux biss naraw li nagħtuh protezzjoni iżda rridu nsostnuh bl-aħjar mod possibbli għall-ġenerazzjonijiet futuri.

Aħna kommessi li nagħmlu dan permezz ta' aktar investiment infrastrutturali, tisħiħ fl-aspett regolatorju kif ukoll implimentazzjoni ta' miżuri u inizjattivi ambjentali li verament jagħtu valur lill-kapital naturali tagħna.

L-immaniġġjar tal-iskart jibqa' wieħed mill-akbar sfidi li qed jiffaċċja l-pajjiż.

L-għażla tal-Gvern illum hija waħda ċara; dik li jinvesti f'teknoloġija fejn mill-iskart mhux riċiklabbli tiġi ġġenerata l-enerġija.

Li nibqgħu nieħdu meded kbar ta' art għal aktar miżbliet li jservuna relattivament ftit żmien, mhuwiex sostennibbli u ma nistgħux nibqgħu niddependu fuqhom.

L-insularità tagħna tagħmel l-esportazzjoni tal-iskart piż finanzjarju qawwi.

Dan konna diġà rajnieh meta fassalna l-Pjan għall-Immaniġġjar tal-Iskart 2014-2020.

Mhux se naqtgħu qalbna, l-isfidi nagħrfuhom u impenjati bis-sħiħ li nindizzawhom.

Ambjent Malta se tkun l-entità nazzjonali ta' pajjiżna għat-twettiq ta' interventi li jsaħħu l-kapital naturali tagħna.

5.1 Trattament tal-iskart

Sur President, matul is-sena li ġejja se nkomplu l-ħidma tagħna fis-settur tal-iskart billi nippreparaw għall-bini ta' Material Recovery Facility ġdida li se tieħu post dik li nħarqet.

Dan filwaqt li nipprovdu għal infrastruttura temporanja biex nillimitaw l-ammont ta' skart riċiklabbli li jkollna nesportaw.

Biex tikkumplimenta din il-faċilità se nibdew il-proċess biex ikollna Multi-Material Recovery Facility li se tgħin fir-riċiklaġġ ta' diversi materjali li altrimenti jispiċċaw fil-miżbla.

Se nkomplu bil-proċess ta' disinn għall-facilità ta' Waste-to-Energy li se tkun ħolqa importanti fil-katina ta' faċilitajiet għall-immaniġġjar tal-iskart.

Huwa d-dmir ċiviku, morali u legali tagħna li nisseparaw u nimmaniġġjaw l-iskart li niġġeneraw aħna stess b'mod xieraq.

Għalhekk se nkunu qegħdin nintensifikaw ħidmietna biex kulħadd jissepara l-iskart tiegħu issa li se jkollna wkoll servizz li jiġbor l-iskart organiku separat.

Hija din l-ambizzjoni li twassalna biex inkomplu ninvestu bħal qatt qabel f'dan is-settur.

Matul is-sena d-dieħla se nfasslu proposti biex l-iskart kummerċjali jkun regolat b'mod aktar sostenibbli.

5.2 Introduzzjoni ta' skema fuq ġbir ta' kontenituri tax-xorb

Sur President, wara li aktar kmieni din is-sena ppubblikajna dokument ta' konsultazzjoni sabiex is-settur privat jibda jopera skema ta' sistema ta' depożitu fuq kontenituri tax-xorb, kien hemm rispons ferm pożittiv.

Tul is-sena d-dieħla se jibdew diskussjonijiet sabiex jintlaħaq ftehim ma' konsortju magħmul mill-operaturi u importaturi biex jiġi maqbul kif sistema bħal din tiġi implimentata.

5.3 Ambjent li jixraq għaż-żmien tal-lum

Il-ħidma ta' Ambjent Malta se tiffoka fuq l-implimentazzjoni tal-Management Plans tas-siti Natura 2000, siti li jlaħħqu mal-11% tat-territorju Malti.

Se nieħdu ħsieb ukoll il-widien tagħna sew għall-bijodiversità li jħaddnu kif ukoll għax iservu ta' passaġġ għall-ilmijiet tax-xita.

Se nkunu qed nixprunaw dan is-settur permezz ta' aktar żidiet fl-investiment.

Se nkomplu naħdmu fuq qafas leġiżlattiv li jirregola l-ħsejjes mhux koperti bil-liġi filwaqt li nfasslu sistema ta' infurzar armonizzata mal-awtoritajiet li b'xi mod jirregolaw il-ħoss.

Se jibda x-xogħol fuq l-Istrateġija Nazzjonali għall-Ambjent u t-tfassil ta' strateġija għall-immaniġġjar ta' speċi aljeni.

Se jkun hemm investiment fi stazzjon ġdid għall-monitoraġġ tal-arja.

Matul is-sena d-dieħla mhux biss se nkomplu bil-miżura li daħħalna din is-sena, fejn qegħdin inħawlu siġra ġdida għal kull tifel u tifla li titwieled, iżda sejrin ukoll nibdew niżirgħu siġra għal kull vettura ġdida li tiġi importata f'dawn il-gżejjer.

Se jkompli wkoll l-investiment f'Parks Nazzjonali oħra fosthom dawk tal-Majjistral, l-Inwadar kif ukoll se tkompli l-ħidma biex nistabbilixxu l-ewwel Geopark f'pajjiżna.

Sejrin ukoll nibdew ninvestu fi proġetti ta' tisbiħ ambjentali fl-ibliet u l-irħula u anki fiż-żoni industrijali li hawn fil-pajjiż.

5.4 Il-qasam agrikolu u tas-sajd

Wara t-tfassil tal-politika agrikola issa se tibda l-implimentazzjoni ta' numru ta' miżuri.

Fosthom irridu nkomplu nippromwovu l-prodott Malti bħala wieħed ta' kwalità u ninvestu aktar fiċ-ċentru għar-riċerka dwar il-vitikoltura li għandna fil-Buskett.

Minkejja li l-biedja ma tikkontribwixxix ħafna għat-tkabbir ekonomiku kif ukoll għall-impjiegi, irridu nirristrutturaw dan is-settur biex ikun aktar profittabbli u allura jattira bdiewa żgħażagħ li jistgħu jibdew iħarsu lejn konċetti ta' agri-business u mhux biss biedja bil-mod tradizzjonali.

Fis-settur tas-sajd, filwaqt li nkomplu nnaqqsu l-piżijiet amministrattivi għas-sajjieda, se ninvestu fit-titjib taċ-Ċentru tal-Akwakultura f'San Luċjan u anke se jiġi żviluppat control hub ġdid fil-Marsa.

Grazzi għal dan il-control hub is-servizzi offruti lis-sajjieda se jkunu ċentralizzati sewwasew biswit il-Pixkerija.

Il-Gvern għandu wkoll il-ħsieb li jniedi skema sabiex jiġu rrestawrati dgħajjes tas-sajd tal-injam li għandhom aktar minn 20 sena.

(Onor. Membri: Hear, hear) B'din l-inizjattiva se nkunu qed ngħinu lis-sajjied filwaqt li nippreservaw dgħajjes tradizzjonali Maltin u s-snajja' marbuta magħhom.

5.5 Enerġija u ilma

Sur President, matul din is-sena, kompliet il-ħidma biex tiġi assigurata provvista ta' enerġija b'mod sostennibbli, partikolarment f'dak li għandu x'jaqsam mal-ġenerazzjoni u d-distribuzzjoni tal-elettriku.

Kif kien imwiegħed, il-power station tal-Marsa ġiet żarmata kollha filwaqt li ġie żarmat ukoll il-heavy fuel oil plant f'Delimara.

Bħala parti mill-pjan tal-Gvern li juża aktar enerġija nadifa, kompliet il-ħidma fuq il-pipeline tal-gass li se jgħaqqad lil Malta ma' Sqallija u ġie fi tmiemu l-proċess tal-ingaġġ ta' diversi esperti li se jgħinu biex isiru l-istudji neċessarji għall-ħruġ tal-permessi f'Malta kif ukoll fl-Italja.

Wara l-ftuħ ta' tliet polishing plants ġodda biex jipproduċu ilma ġdid irriċiklat ta' livell terzjarju, tkompliet il-ħidma biex tissalvagwarda l-kwalità ta' dan l-ilma.

Matul l-2019, l-Aġenzija għall-Enerġija u l-Ilma se tkompli taħdem fuq il-Pjan Nazzjonali tal-Enerġija u l-Klima għall-perjodu 2020-2030 biex jiġu identifikati numru ta' azzjonijiet li se jittieħdu sabiex jintlaħqu l-miri Ewropej.

Il-Gvern se jibqa' jikkommetti ruħu sabiex jippromwovi l-enerġija rinovabbli u l-użu effiċjenti ta' sorsi ta' enerġija kif ukoll jinkoraġġixxi l-konservazzjoni tal-ilma fis-settur domestiku, permezz ta' diversi skemi.

5.6 Enerġija

Sur President, tul is-sena d-dieħla, se nkomplu bil-politika tagħna li jkollna prezzijiet stabbli tal-prezz tad-dawl u l-ilma kif ukoll il-prezz tal-fjuwil għal perjodu twil.

Sejrin inkompli niffokaw sabiex dan is-settur fundamentali għat-tkabbir ekonomiku tal-pajjiż ikompli jissaħħaħ u jilqa' għall-isfidi tal-ġejjieni.

Dan se jsir b'numru ta' miżuri kemm fil-qasam tal-ġenerazzjoni u distribuzzjoni kif ukoll b'inċentivi indirizzati biex l-enerġija tintuża b'mod aktar effiċjenti.

Barra minn hekk, sejrin inkomplu naħdmu ħalli nipprovdu iktar enerġija nadifa billi nippromwovu l-użu tal-enerġija rinovabbli filwaqt li ngħinu lill-familji u l-intrapriżi jagħrfu jnaqqsu l-konsum tagħhom.

L-Aġenzija għall-Enerġija u l-Ilma se tkompli tagħti energy audits lil dawk il-familji u l-intrapriżi filwaqt li tkompli l-assistenza lil individwi vulnerabbli fit-tnaqqis tal-konsum tagħhom billi jinbidlulhom l-appliances il-qodma tagħhom f'dawk ġodda.

L-Enemalta se tkompli ssaħħaħ id-distribuzzjoni tal-elettriku bl-estensjoni u x-xogħol f'diversi ċentri ta' distribuzzjoni fosthom dak f'Paceville, f'Marsaskala u fil-Kappara biex tintlaħaq aħjar id-domanda tal-elettriku f'dawk il-lokalitajiet.

Se jinbidlu transformers fiċ-ċentru tad-distribuzzjoni f'Ħal Tarxien.

Fl-istess ħin se jkompli wkoll ix-xogħol t'automation ta' numru ieħor ta' substations.

Se tkompli l-ħidma biex jittejjeb il-call centre tal-ARMS, waqt li se jsir upgrade fl-iSmart Utilities Portal u mobile app ġdida fejn il-klijenti kollha tal-ARMS se jkollhom aċċess iktar faċli għall-informazzjoni fuq il-konsum u l-kontijiet tagħhom.

Sejrin inkomplu naħdmu biex jiġi pprovdut fjuwil ta' kwalità tajba.

Għal dan il-għan, il-kumpanija Enemed sejra timmodernizza l-impjant ta' ħażna f'Ħas-Saptan u tiżviluppa filling station ġdid u jiġu mmodernizzati l-faċilitajiet ta' ħażna ta' jet fuel li jinsab fl-Ajruport Internazzjonali ta' Malta.

5.7 Ilma

Bħas-snin preċedenti se jkomplu l-investimenti li qed isiru biex jittejjeb ir-Reverse Osmosis f'Malta filwaqt li se jkompli x-xogħol fuq il-bini tar-Reverse Osmosis f'Ħondoq ir-Rummien.

Sejjer jitkompla x-xogħol għad-distribuzzjoni aħjar tal-ilma kif ukoll titjieb il-kwalità tal-ilma permezz ta' bini ta' mina li qed issir bejn ir-Reverse Osmosis f'Pembroke u l-ġibjuni f'Ta' Qali.

Il-bdiewa se jkomplu wkoll jiġu assistiti bid-distribuzzjoni ta' ilma ġdid.

Għaldaqstant se jkompli x-xogħol fuq in-network tan-Nofsinhar ta' Malta u dak f'Għawdex.

Waqt li se jitkompla l-proċess tal-estrazzjoni tal-ilma ta' taħt l-art, se tiġi introdotta sistema awtomatika u se jiżdiedu l-kontrolli biex din l-estrazzjoni ta' ilma ssir bl-aktar mod sostenibbli.

Huwa wkoll ippjanat li jkomplu jingħataw inċentivi lil dawk il-familji li jridu jirrestawraw il-bir tad-dar tagħhom.

Huwa mistenni li jibda xogħol fuq ir-riabilitazzjoni taż-żewġ stazzjonijiet strateġiċi ta' ppumpjar li jinsabu fil-galleriji tal-ilma f'Ta' Kandja u Ta' Bakkja kif ukoll taċ-Chadwick Lakes li jservi wkoll bħala post ta' rikreazzjoni edukattiva għall-familja.

Il-Gvern huwa wkoll kommess li jkompli jaħdem biex jitnaqqas ir-riskju tal-għargħar f'pajjiżna.

Għaldaqstant se jsiru studji dettaljati sabiex jiġu żviluppati aktar miżuri li jistgħu inaqqsu dan ir-riskju filwaqt li jimmassimizzaw l-użu tal-ilma tax-xita.

INSAĦĦU L-KOMPETITTIVITÀ

Sur President, it-tkabbir ekonomiku b'saħħtu li qed nesperjenzaw huwa riżultat ta' politika serja u pjan ċar li għandu l-Gvern Malti.

Għaldaqstant hija l-intenzjoni tal-Gvern li nkomplu ndaħħlu miżuri oħrajn biex inkomplu niġġeneraw ekonomija li toħloq aktar ġid u kwalità ta' ħajja aħjar.

6.1 Taxxa fuq il-kumpaniji

Sur President, aħna kontra l-abbuż mis-sistemi tat-taxxa u għaldaqstant se ngħid bla tlaqliq ta' xejn li, kontra dak li ġieli ngħid, aħna la ħloqna u lanqas beħsiebna noħolqu opportunitajiet li jgħinu fl-iskansar tat-taxxa tal-kumpaniji jew ta' individwi barranin li jistgħu jiġu jgħixu Malta taħt skema jew oħra.

Qed nirreferi għat-tax avoidance tal-kumpaniji.

Aħna favur l-investiment li jirrendi u l-intrapriża serja u għaldaqstant ma beħsiebna nittolleraw lil ħadd li juża lil pajjiżna jew il-qafas regolatorju tagħna għall-gwadann mhux mistħoqq mill-iskansar tat-taxxa.

Sur President, il-Gvern Malti qiegħed ikompli bl-impenn u l-ġlieda tiegħu kontra l-iskansar mit-taxxa.

Dan qiegħed jagħmlu bi strateġija mibnija fuq tliet pilastri ewlenin.

L-ewwel billi nikkoperaw ma' pajjiżi oħra li bħalna huma kommessi kontra l-abbuż mis-sistemi tat-taxxi.

It-tieni billi nkomplu nsaħħu l-qafas regolatorju u nissodaw l-amministrazzjoni tat-taxxa tagħna sabiex dak li huwa dovut f'taxxa jinġabar kollu b'mod effiċjenti u fil-ħin.

It-tielet billi nżidu t-trasparenza fis-sistemi tat-taxxa tagħna u l-kontabilità sabiex innaqqsu l-opportunità li t-taxxa tiġi skansata minn dawk li għandhom id-dover li jħallsuha.

Għal dan il-għan pajjiżna kien minn tal-ewwel li ssieħeb fil-programm tal-OECD, imsejjaħ BEPS, għal Base Erosion Profit Shifting, li għandu l-għan li jiġġieled b'mod attiv u effettiv kull abbuż mis-sistemi tat-taxxa.

Barra minn hekk pajjiżna adotta l-ewwel Direttiva tal-Unjoni Ewropea kontra l-iskansar mit-taxxa (ATAD 1) u kien strumentali sabiex waqt il-Presidenza tiegħu tal-Kunsill Ewropew ġiet innegozjata u maqbula t-tieni direttiva għal dan il-għan (ATAD 2).

Qbilna ma' u se ndaħħlu d-direttiva dwar l-għoti ta' tagħrif mandatorju (DAC6) filwaqt li għaddejja l-ħidma neċessarja sabiex nimplimentaw l-EU Dispute Resolution Mechanism.

Dawn il-miżuri, ma' oħrajn li nieħdu b'mod regolari ma' kull baġit, kollha qegħdin jgħinu sabiex inkomplu nsaħħu u ntejbu l-qafas regolatorju tagħna għal-livell ta' dawk misjuba f'pajjiżi avvanzati oħra.

Aktar tagħrif qed jiġi mogħti f'Tabella 6.1

6.2 Strateġija kontra l-ħasil ta' flus

Matul din is-sena ġew iffinalizzati r-riżultati tal-evalwazzjoni magħrufa bħala National Risk Assessment fejn jidħol il-ħasil ta' flus.

(Interruzzjonijiet) Tlestiet ukoll l-Istrateġija ta' Pjan t'Azzjoni, b'45 azzjoni li se jitwettqu fuq medda ta' tliet snin, li għandu l-għan li jkompli jsaħħaħ l-istituzzjonijiet regolatorji u ta' superviżjoni ta' Malta sabiex ikunu aktar effikaċi fil-ġlieda tagħhom kontra l-ħasil ta' flus.

L-ewwel azzjoni ta' dan il-Pjan kienet it-twaqqif tal-Kumitat Nazzjonali ta' Koordinament u li issa għandu Segretarjat li x-xogħol tiegħu hu li jagħti s-sapport u l-assistenza teknika sabiex jara li jiġu mwettqa l-azzjonijiet li jkunu maqbula li għandhom isiru.

Dettalji tal-ħidma li saret minn dan il-Kumitat flimkien mas-Segretarjat tiegħu qed tiġi murija f'Tabella 6.2.

6.3 Il-Bank Malti ta' Żvilupp

Matul din is-sena l-Bank għadda minn proċess wiesa' ta' konsultazzjoni mal-imsieħba strateġiċi sabiex jiġu identifikati oqsma fejn il-Bank jista' joffri s-servizzi tiegħu sabiex isaħħaħ l-aċċess għal finanzjament ta' investiment ġdid.

Fl-1 ta' Ottubru l-Bank ipparteċipa fl-ewwel strument finanzjarju b'kollaborazzjoni ma' bank kummerċjali u mal-Uffiċċju tan-Negozju tal-Familja bil-għan illi jiffaċilita t-trasferiment ta' dan it-tip ta' negozji sabiex jiżgura s-sostennibilità ta' dan is-settur.

Matul ix-xhur li ġejjin il-Bank għandu pjanijiet li joffri skemi u faċilitajiet ġodda biex jikkontribwixxi għal aktar investiment kemm minn SMEs kif ukoll fi proġetti ta' infrastruttura.

6.4 Ħidma mill-Borża ta' Malta

Il-Borża ta' Malta matul is-sena d-dieħla se tkun qiegħda tgħin kumpaniji żgħar lokali li qed jiżviluppaw fis-settur tal-informatika fis-swieq finanzjarji.

Dan is-settur magħruf bħala Fintech huwa wieħed mill-aktar setturi li għandu potenzjal ta' tkabbir u għalhekk il-Borża ta' Malta nidiet il-programm ta' Fintech Accelerator li l-għan tiegħu hu li jgħin lil dawn il-kumpaniji li għadhom jibdew f'dan is-settur b'mod effettiv u bi spejjeż li jistgħu jlaħħqu magħhom.

Il-Borża se tkompli taħdem biex twettaq il-viżjoni tagħha li tidħol bi sħab ma' kumpaniji li joperaw fis-settur tal-blockchain u cryptocurrencies.

Id-diskussjonijiet madwar l-inizjattiva dwar strumenti finanzjarji magħrufin bħala Real Estate Investment Trusts jew REITS, li jipprovdu lill-investituri l-opportunità li jinvestu indirettament fis-suq tal-proprjetà, waslu biex jiġu konklużi u qed jiġi ppjanat li mis-sena d-dieħla jitlestew il-proċessi amministrattivi, fiskali u regolatorji biex REITS jistgħu wkoll jibdew jiġu negozjati fuq is-swieq tal-Borża ta' Malta.

6.5 Is-settur tas-servizzi finanzjarji

Fl-aħħar sena l-Gvern ħa diversi miżuri sabiex isaħħaħ is-servizzi finanzjarji tagħna.

Ġiet emendata l-liġi tal-Awtorità għas-Servizzi Finanzjarji sabiex tinbidel l-istruttura tagħha ħalli b'hekk tirrifletti iktar iż-żmenijiet tal-lum u tkompli tkun strumentali sabiex dan is-settur ikompli jikber u jikkontribwixxi għall-għajxien ta' eluf ta' Maltin u Għawdxin.

Sabiex pajjiżna jibqa' kompetittiv, jeħtieġ li mhux biss insegwu mill-qrib dan li qed jiġri fuq livell internazzjonali imma li bħala Gvern ikollna channel miftuħ mal-industrija u mal-practitioners, permezz ta' consultative body.

6.6 Inkomplu nibnu fuq l-istrateġija għat-teknoloġija tal-blockchain

Sur President, matul din is-sena għaddew mill-Parlament Malti tliet liġijiet dwar it-teknoloġija tal-blockchain.

Bihom Malta saret ewwel pajjiż fid-dinja li qed ipoġġi qafas legali sabiex kumpaniji li jaħdmu b'din it-teknologija jibdew joperaw minn Malta.

Dan mhux biss se jwassal għal iktar ħolqien ta' xogħol u investiment imma se nkunu qed nattiraw ħiliet ġodda lejn pajjiżna bir-riżultat li r-riżors uman ikompli jitjieb.

Parti importanti oħra ta' dawn il-liġijiet dwar il-blockchain hi li permezz tagħhom Malta se tkun qed tagħti protezzjoni kemm lill-konsumatur kif ukoll lill-investitur.

Kien għalhekk li twaqqfet awtorità ġdida Malta Digital Innovation Authority li se tkun qed tiċċertifika din it-teknoloġija kif ukoll l-Awtorità għas-Servizzi Finanzjarji se jkun qed ikollha unit speċjalizzat għal fintech.

Se nippreżentaw abbozz ta' liġi li fih se nkunu qed nagħtu personalità legali lil ċerti aspetti tat-teknoloġija blockchain filwaqt li se nkunu qed inniedu wkoll dokument li se jispjega kif qed nesploraw li noħolqu qafas regolatorju għal teknoloġiji meqjusa bħala disruptive bħall-Artificial Intelligence u Internet of Things li jikkumplimentaw il-blockchain.

Fil-qasam tal-komunikazzjoni, is-sena d-dieħla, l-Awtorità Maltija tal-Komunikazzjoni qed tniedi feasibility study sabiex jiġu identifikati interess u applikazzjonijiet fit-teknoloġija tal-5G.

Dawn l-iżviluppi li saru fl-aħħar sena kif ukoll il-miżuri li ħabbart għas-sena li ġejja, jeħtieġu li jkun hemm promozzjoni barra minn Malta.

Sal-lum il-ġurnata, hawn numru ta' fondazzjonijiet li kull waħda qed tagħmel il-promozzjoni tal-qasam tagħha.

Sabiex inżidu l-promozzjoni ta' disruptive technologies, se nkunu qed inpoġġu taħt qafas wieħed il-fondazzjoni li jmissu mat-teknoloġija.

Għalhekk se tkun qed titwaqqaf Tech.mt li se tkun qed taqdi dan ir-rwol.

6.8 Żviluppi fil-qasam tal-iGaming

Qasam importanti ħafna huwa dak tal-iGaming.

Din is-sena għamilna leġiżlazzjoni li ġabret fiha bosta liġijiet tal-logħob.

Dan se jkompli jgħin sabiex Malta tibqa' ċentru ewlieni f'dan il-qasam.

Se nkunu wkoll qed naħdmu sabiex nattiraw kumpaniji ta' e-Sports li huwa settur li jipprometti.

Nemmnu li bl-esperjenza li ksibna matul is-snin fl-iGaming u f'inizjattivi ġodda li ħadna fl-aħħar xhur, Malta tista' tkun ċentru ewlieni f'dan is-settur ukoll.

6.9 Is-settur tal-manifattura

Sur President, il-Malta Industrial Parks qed taħdem fuq Public Private Partnership (PPP) f'diversi żoni industrijali madwar Malta, sabiex tkun tista' takkomoda aktar negozji żgħar fi clusters industrijali.

Fis-settur farmaċewtiku, bħala regolatur, l-Awtorità Maltija dwar il-Mediċini rnexxielha tbiddel lill-industrija farmaċewtika f'settur innovattiv u ottimizzat li jiffoka fuq il-pazjent.

Dan il-proċess se jkompli jiġġedded matul is-sena li ġejja permezz ta' inizjattivi mmirati li jestendu l-mandat regolatorju tal-Awtorità għal apparati mediċi bil-għan li nikkonsolidaw il-ħiliet u l-għarfien espert disponibbli fuq livell nazzjonali.

L-Awtorità se tkompli tiżviluppa wkoll il-qafas regolatorju għall-użu tal-kannabis għal skopijiet mediċinali biex tiżgura li Malta jkollha ġurisdizzjoni f'dan il-qasam.

L-aċċessibilità tal-mediċini se tibqa' prijorità.

Filwaqt li tul din is-sena kompliet tissokta l-ħidma tal-Malta UK Business Promotion Task Force, matul is-sena d-dieħla l-Malta Enterprise mistennija tniedi skema li toffri għajnuna fuq servizzi ta' business advisory intenzjonat li jgħin SMEs lokali li l-kummerċ tagħhom jiddependi l-aktar mis-suq fir-Renju Unit.

Qed isiru diversi laqgħat, sabiex jiġi attirat investiment lejn pajjiżna meta jseħħ il-Brexit.

6.11 Att dwar il-Free Zones

Matul din is-sena tkompliet ħidma fuq liġi ġdida dwar il-kummerċ ħieles bil-għan li jitwaqqfu żoni ġodda bħal tal-Freeport, skont il-ħtieġa.

Dan l-Att mistenni jiffaċilita investiment ġdid fis-servizzi tal-loġistika Internazzjonali.

Dan mhux biss joħloq impjiegi ġodda imma jkun ta' għajnuna għal kumpaniji eżistenti billi jwassal għal żieda u titjib fis-servizzi bl-ajru u bil-baħar.

6.12 Assistenza għal start-ups

Sabiex inkomplu nkattru l-intraprenditorjat f'pajjiżna se niffokaw fuq pjan t'azzjoni li jgħin lill-istart-ups jikbru.

F'dan ir-rigward se tkompli tiġi promoted l-iskema bl-isem ta' Seed Investment Scheme.

Barra minn hekk, huwa maħsub li noħolqu ekosistema li tgħin lil start-ups jikbru u għalhekk se nkunu qed nintroduċu skema ta' start-up visa bil-ħsieb li niffaċilitaw il-proċess biex aktar start-ups barranin jagħżlu li jistabbilixxu ruħhom hawn Malta.

Bil-ħolqien ta' co-working space, matul din is-sena, se nniedu accelerator programme bi sħubija ma' entità internazzjonali.

Il-kumpanija Air Malta kompliet għaddejja b'ritmu mgħaġġel ta' tkabbir fejn qed narawha timraħ f'aktar rotot u opportunitajiet ġodda hekk li naqra naqra mexjin verament lejn il-viżjoni li din il-linja tal-ajru tant vitali għal pajjiżna ssir il-linja tal-ajru tal-Mediterran.

Hija kkontribwixxiet bis-sħiħ lejn it-tkabbir li qed nesperjenzaw fit-turiżmu permezz ta' rotot ġodda li introduċiet matul din is-sena.

Dan hu wkoll riżultat ta' deċiżjonijiet importanti li ttieħdu dwar l-Air Malta fl-aħħar xhur fosthom l-addozzjoni ta' Business Plan ġdid, il-konklużjoni tal-ftehimiet kollettivi tas-sezzjonijiet differenti tal-ħaddiema u l-hiving off tas-servizzi tal-ground handling biex il-kumpanija tkun tista' tiffoka iktar fuq il-core business tagħha.

Din l-istrateġija wasslet biex setgħu jiġu introdotti prezzijiet iktar kompetittivi permezz ta' mudelli ġodda, aktar rotot ġodda, żieda fil-frekwenza tal-iktar rotot popolari u tkabbir tal-flotta b'ajruplani aktar moderni.

Fl-aħħar sena, l-Air Malta rat żieda double digit fin-numru ta' passiġġieri xahar għal xahar filwaqt li għall-ewwel darba l-kumpanija għalqet is-sena finanzjarja tagħha mingħajr ebda telf.

Għaddejjin bi proċess biex nimmodernizzaw il-flotta tal-Air Malta.

Il-mira tas-sena d-dieħla hi li nikkonsolidaw u nkomplu ntejbu l-operat tagħna.

Ir-rotot il-ġodda waħedhom mistennija jsarrfu għal xejn inqas minn 250,000 turist addizzjonali lejn pajjiżna.

6.14 Turiżmu

Għall-2019, il-prospetti għat-turiżmu jidhru wkoll ferm inkoraġġanti f'termini ta' żidiet, wara li ġew konklużi negozjati ma' diversi kumpaniji tal-ajru barranin u se jkompli l-immodernizzar tal-flotta tal-Air Malta.

Fost il-prijoritajiet għas-sena d-dieħla se naraw li napprofittaw ruħna b'aktar konnettività bejn Malta u l-Ewropa tal-Lvant billi nsaħħu r-rappreżentanza tagħna u nkomplu nikkonċentraw l-isforzi tagħna fis-swieq aktar 'il bogħod minn xtutna.

Sabiex nassiguraw ritorn xieraq għall-Gvern mit-turiżmu, liema ritorn jerġa' jiġi ri-investit fit-titjib tal-prodott, se nkunu qed nanalizzaw il-prestazzjoni tal-eko-kontribuzzjoni ta' dawn l-aħħar snin u naraw, flimkien mal-istakeholders, kif nimmassimizzaw il-ġbir ta' din il-kontribuzzjoni.

Il-programm ta' xogħlijiet u inizjattivi ta' tindif, tisbiħ, manutenzjoni u aċċessibilità f'diversi lokalitajiet u xtajtiet madwar Malta kollha se jitkompla matul is-sena d-dieħla, fosthom il-promenades tal-Imsida u l-Gżira.

Sabiex jiżdiedu ż-żoni tal-għawm ramlin, se nkunu qegħdin nesploraw il-possibilità li nkomplu noħolqu bajjiet ġodda.

Qed nistudjaw il-possibilità ta' tkabbir ta' bajjiet fin-Nofsinhar ta' Malta li jinkludu: il-Bajja tar-Rinella fil-Kalkara, il-Fajtata f'Marsaskala u l-Bajja ta' San Ġorġ, f'Birżebbuġia, fost oħrajn.

Xogħlijiet oħra li huma ppjanati f'dawn il-bajjiet huma t-tindif regolari tagħhom, żieda fl-aċċessibilità, installazzjoni ta' showers u manutenzjoni ġenerali taż-żoni.

Huwa ppjanat ukoll li jkompli jiġi estiż il-programm ta' mmaniġġjar ta' numru ta' bajjiet u jingħata impetus ġdid billi jittejbu l-faċilitajiet fuq il-kosta tagħna u billi jitwal iż-żmien li matulu jingħataw is-servizzi li jiġu pprovduti fil-bajjiet tagħna.

Paceville u l-inħawi tal-madwar jibqgħu pulmun ewlieni għall-industrija Maltija però nafu tajjeb li ż-żona kollha għandha bżonn tiġi indirizzata bis-serjetà u b'mod ħolistiku.

Fil-fatt, hekk kif tħabbar riċentement, se nniedu programm ambizzjuż ta' tisbiħ ġewwa Paceville.

F'Marsaxlokk se nkomplu wkoll bil-proġett ta' riġenerazzjoni billi nvaraw ix-xogħlijiet relatati mar-riġenerazzjoni taż-Żona tal-Magħluq u t-tisbiħ ta' Xatt is-Sajjieda.

B'mod parallel, f'Birżebbuġa se jitlaq il-proċess biex jitwettaq proġett ħolistiku ta' riġenerazzjoni.

Is-sena d-dieħla se nkunu għaddejjin bi programm estensiv ta' mmodernizzar tal-faċilitajiet tal-istudjos u t-tankijiet fir-Rinella filwaqt li se nkunu qed inżidu l-inċentivi fiskali għal din l-industrija bil-għan li pajjiżna jsir iżjed kompetittiv biex jattira iktar produzzjonijiet internazzjonali.

6.15 Avjazzjoni

L-avjazzjoni huwa settur ieħor li qed jikkontribwixxi għall-ħolqien tal-ġid u l-impjiegi f'Malta.

Għal dan il-għan, matul is-sena d-dieħla se tkun qed tiġi aġġornata l-politika tal-avjazzjoni.

Din il-politika se tkun tinkludi wkoll Master Plan għaż-żona tal-ajruport.

Se jibda x-xogħol fuq il-bini tal-Air Traffic Control Centre, ċentru li mistenni jservi aħjar il-ħteġijiet kollha tas-settur għal mill-inqas ħamsin sena li ġejjin.

INTERN, ĠUSTIZZJA U GĦAWDEX

7.1 Kunsilli Lokali

Sur President, wara li din is-sena nedejna White Paper dwar ir-Riforma fil-Kunsilli Lokali u morna għal konsultazzjoni pubblika, bdejna wkoll nindirizzaw ir-Riforma fil-Kunsilli Lokali bil-għan li nsaħħu l-operat tal-kunsilli lokali, nispeċifikaw l-irwol u r-responsabilitajiet tar-reġjuni, kif ukoll intejbu l-kwalità tas-servizz li jingħata fil-lokalità.

Din ir-riforma se tkompli wkoll matul l-2019.

Qed jinħoloq fond għall-kunsilli lokali li bbenefikaw minn proġett infrastrutturali maġġuri fil-lokalità tagħhom, imwettaq mill-Gvern Ċentrali.

Dan il-fond huwa maħsub biex jassisti lill-kunsill lokali rispettiv biex iwettaq iż-żamma u l-manutenzjoni meħtieġa tal-proġett imsemmi.

Se nintroduċu skema ġdida ta' fondi li tħeġġeġ lill-kunsilli lokali biex jipproponu inizjattivi li jindirizzaw il-kwestjonijiet tal-benesseri jew stil ta' ħajja sana għaċ-ċittadin.

Fl-istess ħin se niffinanzjaw lir-reġjuni biex ikollhom rwol aktar attiv.

L-indafa pubblika hija kruċjali u għalhekk se nkomplu bil-missjoni tagħna biex intejbu aktar il-kordinament tat-tindif u ż-żamma tal-gżejjer Maltin billi nkomplu nnaddfu ż-żoni kollha tal-Gvern ċentrali, iż-żoni turistiċi, il-belt kapitali u oqsma oħra li huma frekwentati mill-pubbliku.

7.3 Twaqqif ta' Aġenzija tal-Kuntratti

Il-Gvern huwa konxju li huwa meħtieg li mhux biss jinvolvi lis-settur privat fil-proġetti tiegħu u jidħol f'konċessjonijiet għal proġetti ta' ċertu daqs li jiġġeneraw ix-xogħol u l-ġid imma jara li huwa meħtieġ ukoll li jistruttura aħjar il-mod ta' moniteraġġ ta' kull tip ta' kuntratti jew konċessjonijiet li jagħti l-Gvern.

Qed nitkellem fuq it-twaqqif ta' aġenzija tal-kuntratti.

Dan bil-għan li jkun assigurat li dak miftiehem fil-kuntratt jew fit-tenders ikun qed jiġi esegwit.

Diġà saru tħejjijiet preliminari biex jinstab l-aħjar mod kif dan il-moniteraġġ jista' jsir b'mod effettiv u għalhekk matul is-sena li ġejja se tkun qed titwaqqaf entità li se tkun qed taqdi din il-funzjoni.

7.4 Aktar investiment fid-Dwana

Il-Gvern qiegħed iżid l-investiment fid-Dwana biex iżid is-sigurtà tal-pajjiż speċjalment fuq il-fruntiera u b'hekk ikun f'pożizzjoni aħjar ħalli jikkumbatti kull attività illeċta u illegali, jassigura l-kompetizzjoni ġusta u jillimita l-evażjoni ta' taxxi u dazji, fil-kontest tal-ħarsien tas-saltna tad-dritt u tal-ordni fil-pajjiż.

Għas-sena 2019, il-Gvern se jinvesti f'tunnel x-ray van għall-ajruport u se jingħata bidu għall-ewwel fażi ta' proġett kbir b'investiment totali ta' madwar €5 miljun, li permezz tiegħu, il-konċett ta' scanning li llum jeżisti fil-Port Ħieles – u nista' ngħid b'suċċessi kbar - jiġi replikat fil-Port il-Kbir.

Se jkompli wkoll jinvesti fit-Taqsima tal-Klieb, kemm għal xiri ta' aktar klieb kif ukoll għall-bini tal-Canine Compound f'Ħal Far.

7.5 Tisħiħ tas-sigurtà tal-pajjiż

Is-sena d-dieħla l-Korp tal-Pulizija se jara l-kontinwazzjoni ta' diversi proġetti kapitali li bdew matul din is-sena kif ukoll it-twettiq ta' diversi miżuri biex jissaħħu r-riżorsi umani speċjalment fit-titjib fil-kondizzjoni tax-xogħol tagħhom.

L-għan aħħari huwa biex iċ-ċittadin jieħu servizz aħjar u jgħix f'soċjetà aktar sigura.

It-tisħiħ tas-sigurtà huwa prijorità għal dan il-Gvern.

Għas-sena 2019, permezz ta' bini ta' Command and Control Room ġdida, il-Korp se jkun attrezzat bl-aħħar teknoloġija fl-immaniġġjar tal-operat tiegħu.

Il-proġett għandu jwassal għal aktar sigurtà fil-pajjiż u rispons aktar immedjat mill-pulizija meta dawn jiġu hekk mitluba.

Se jitkompla l-proġett mifrux fuq numru ta' snin tal-immodernizzar tal- vetturi tal-Korp kemm għas-sezzjonijiet speċjalizzati kif ukoll għall-uffiċini distrettwali.

Se jsir investiment sostanzjali sabiex issir qabża fil-kwalità fl-apparat użat mit-taqsimiet tal-RIU u l-SIU.

Għaddej xogħol estensiv fit-titjib tal-infrastruttura tat-Taqsima tal-Forensika.

Barra minn hekk, se jkun hemm investiment f'dak li hu apparat aktar modern u titkompla l-mixja lejn l-akkreditazzjoni tal-laboratorju.

L-Akkademja għal Korpi Dixxiplinati se tkun qed tippjana biex tkabbar il-campus tagħha billi tkabbar in-numru ta' klassijiet u tibni librerija u kmamar għat-taħriġ tal-kompjuters, fost l-oħrajn.

Fejn jidħol id-Dipartiment tal-Protezzjoni Ċivili huwa mistenni li jinbeda eżerċizzju li permezz tiegħu kull stazzjon tat-tifi tan-nar ikun wieħed siżmiku.

Se jkun qed jitlesta l-pjan ta' strateġija għal din is-sezzjoni għall-għaxar snin li ġejjin.

Matul is-sena li ġejja se jkompli l-investiment fil-bdil tal-vetturi u jsir investiment fit-taqsima marittima b'xiri ta' dinghies u fire boats.

Barra minn hekk, għadu kif twaqqaf il-Joint Innovation Centre (JIC) sabiex jiġi żviluppat il-konċett ta' Safe City għall-bżonnijiet ta' Malta.

B'Safe City nifhmu l-użu ta' teknoloġiji avvanzanti fil-qasam tat-telekomunikazzjoni, sorveljanza viżiva u l-informatika bil-għan li tissaħħaħ is-sigurtà fejn ikun jinħtieġ.

Fl-aħħar xhur kienet għaddejja ħidma biex ġie installat l-apparat neċessarju f'data centre għal użu fuq bażi sperimentali u fejn l-apparat ta' sorveljanza viżiva qiegħed jintuża biss f'ambjent mhux pubbliku u f'rispett sħiħ tal-liġijiet tal-privacy billi jiġu użati best practices internazzjonali.

Matul is-sena d-dieħla, wara konsultazzjoni, din it-teknoloġija se tibda tiġi implimentata f'lokalitajiet bħal Paceville, fejn hemm bżonn li tissaħħaħ is-sigurtà u tiġi kkontrollata mġiba anti-soċjali fil-pubbliku, f'qafas legali u fejn jiġu mħarsa d-drittijiet umani.

Inħawi oħra li qed jiġu kkunsidrati jinkludu l-Marsa.

7.6 Aktar titjib fil-faċilitajiet korrettivi

Il-Faċilità Korrettiva ta' Kordin għaddejja minn bidla li għandha twassal biex tissaħħaħ l-infrastruttura tal-Faċilità nnifisha, jissaħħu r-riżorsi umani u jitjiebu s-servizzi ta' sigurtà, ta' akkomodazzjoni u l-provvista tal-ikel.

Ir-residenti tal-Faċilità jibqgħu fiċ-ċentru ta' din ir-riforma kollha sabiex tirrijabilitahom, tippreparahom għall-futur u tassigurahom li ma jerġgħux jispiċċaw riċedivi.

Se titkompla tissaħħaħ aktar is-sigurtà, b'investiment f'body scanners, fost l-oħrajn, sabiex jitnaqqas id-dħul illegali ta' sustanzi projbiti.

Ġie kkummissjonat project brief biex jistabbilixxi x'tip ta' binjiet ġodda se jkunu meħtieġa fil-Faċilità sabiex jiżdied l-ispazju, isir tqassim aħjar ta' priġunieri u anke jkun hemm bini aktar modern.

Hu ppjanat li għas-sena 2019 tinbena binja ġdida fil-Faċilità sabiex ix-xogħol li jsir mir-residenti ma jibqax isir ġewwa ċ-ċelel.

7.5 L-immigrazzjoni irregolari

Għas-sena 2019 huwa maħsub li titfassal strateġija ġdida ta' kif għandhom joperaw is-servizzi ta' detenzjoni – qed nirreferi għall-immigrazzjoni irregolari - biex tibqa' relevanti u timxi maż-żmenijiet.

Il-Forzi Armati ta' Malta se jibqgħu jżommu kollaborazzjoni ma' Aġenziji Ewropej u Forzi militari oħra biex tkompli tissaħħaħ is-sigurtà fil-Mediterran.

Tkompli wkoll il-ħidma kontinwa f'operazzjonijiet konnessi mal-immigrazzjoni fejn beħsiebha tibqa' ssostni operazzjoniiet tal-FRONTEX.

7.8 Titkompla r-riforma fil-Qrati

Ir-riforma fil-qasam tal-ġustizzja tinsab għaddejja ġmielha u bdejna naħsdu l-frott tad-deċiżjonijiet għaqlin li ħadna fl-aħħar snin u li se nkomplu nieħdu.

Matul is-sena d-dieħla se ndaħħlu fis-seħħ sistema ta' medjazzjoni fil-Bord li jirregola l-kera; se ndaħħlu fis-seħħ liġi li tagħti awtonomija amministrattiva lill-Qrati tagħna, fuq l-istess mudell li l-Parlament ingħata l-awtonomija amministrattiva tiegħu; se nkomplu naħdmu sabiex intejbu l-aċċessibilità għas-servizzi li toffri l-Qorti permezz tal-informatika biex aktar servizzi jkunu offruti online għall-benefiċċju taċ-ċittadin u tal-prattikanti tal-liġi u se nkomplu ninvestu fl-Aġenzija tal-Għajnuna Legali sabiex is-soċjetà Maltija tkun waħda inklużiva anke ma' dawk l-aktar vulnerabbli fis-soċjetà u l-aċċess għall-ġustizzja tkun żgurata għal kulħadd.

Fuq kollox il-mira waħdanija hi li jkun hemm iktar titjib fl-effiċjenza fil-Qrati tagħna.

Jingħad ħafna diskors dwar is-saltna tad-dritt imma ma jingħad kważi xejn fuq l-iktar prinċipju importanti mill-prinċipji kollha - dak li l-ġustizzja trid tiġi servuta fil-ħin u mingħajr dewmien.

Għalina din hija l-mira numru wieħed.

Wettaqna ħafna u fadal xi jsir.

7.9 Ċittadinanza

Il-programm ta' Ċittadinanza b'Investiment, magħruf bħala IIP, se jkompli jissaħħaħ.

Studji konsistentement jikkonfermaw li Malta għandha l-aktar proċess ta' due diligence rigoruż fl-industrija, li flimkien mal-kriterji b'saħħithom li għandu l-Programm ta' Investitur Individwali jagħmlu l-aktar wieħed esklużiv fis-suq.

Aħna kburin b'dan u se nkomplu naħdmu biex nibqgħu fuq quddiem nett f'dan il-qasam tant importanti għalina.

Il-benefiċċji li qed jiġbed il-programm ta' ċittadinanza lejn pajjiżna jmorru lil hinn minn dawk finanzjarji.

Malta qed tattira investiment ġdid, talent u riżorsi umani.

L-applikanti qed ikunu wkoll ta' għajnuna għal ħafna għaqdiet filantropiċi lokali permezz ta' kontribuzzjonijiet finanzjarji diretti li qed jagħmlu d-differenza fis-soċjetà Maltija.

Programm ieħor li qed iħalli l-ġid f'pajjiżna huwa dak ta' residenzi u visas magħruf aħjar bħala l-Malta Residency and Visa Programme.

Dan il-Programm se jkompli jiġġedded u jissaħħaħ sabiex nibqgħu kompetittivi ma' pajjiżi oħrajn li għandhom Programm ta' Residenza b'Investiment bħalu.

It-tkabbir ekonomiku bla preċedent li qed jesperjenza pajjiżna poġġa pressjoni akbar fuq is-suq tax-xogħol tant li min iħaddem qed ikollu jirrikorri għall-ingaġġ ta' ħaddiema barranin.

Filwaqt li ġie ssimplifikat il-proċess li bih jinħareġ il-permess ta' residenza u xogħol, fosthom bl-introduzzjoni tal-permess temporanju tax-xogħol, se jintbagħat sinjal ċar li r-regoli qegħdin hemm biex ikunu osservati minn kulħadd.

Fid-dawl ta' dan, Identity Malta se twaqqaf unit t'infurzar sabiex tara li r-regoli jkunu mħarsa.

Identity Malta se tkun qed tintroduċi aktar faċilitajiet online u testendi aktar servizzi f'Għawdex.

7.10 Ħidma barra minn xtutna

Matul is-sena d-dieħla, se nkomplu bil-promozzjoni tal-kummerċ bit-tkomplija ta' relazzjonijiet bilaterali u multilaterali li Malta għandha ma' stati oħra.

Dan se jsir kemm permezz tal-ħidma kontinwa mill-missjonijiet diplomatiċi tagħna mxerrdin madwar id-dinja kif ukoll permezz ta' żjarat ta' livell għoli, kemm tagħna f'pajjiżi oħrajn kif ukoll ta' esponenti ewlenin ta' gvernijiet barranin u organizzazzjonijiet multilaterali f'Malta.

Barra minn hekk, wara li ħabbarna d-deċiżjoni li niftħu l-ewwel missjoni diplomatika Maltija fil-Ghana, għaddejja l-ħidma biex dan ikun jista' jseħħ fl-iqsar żmien possibbli.

7.11 Inkomplu ninvestu f'Għawdex

Dan il-Gvern jemmen bis-sħiħ fil-potenzjal ta' Għawdex.

Jemmen li Għawdex għandu jkun imnebbaħ minn strateġija li tħares fit-tul.

Dan kien l-għan ewlieni wara t-twaqqif tal-Awtorità Reġjonali għal Għawdex, Awtorità li se jkollha r-responsabilità li timplimenta l-istrateġija reġjonali ta' Għawdex.

Sur President, dan huwa Gvern li jimpurtah u huwa sensittiv għall-bżonnijiet tal-Għawdxin speċjalment fejn jirrigwarda t-traġitt bejn Malta u Għawdex.

Dan il-Baġit se jkun stqarrija ċara ta' kemm dan il-Gvern ma jaċċettax l-istatus quo imma jrid titjib fil-kwalità tal-ħajja.

Għalhekk se nħabbar numru ta' miżuri importanti ħafna li se jkomplu jibnu fuq l-inizjattivi li ttieħdu fis-snin li għaddew.

7.12 Aktar għajnuna finanzjarja għal pazjenti li jridu jivvjaġġaw bejn iż-żewġ Gżejjer

Filwaqt li dan il-Gvern qed iwettaq qabża fil-kwalità fis-settur tas-saħħa f'Għawdex bil-preżenza ta' Barts u l-bini tal-isptar ġdid, konxji wkoll li hemm numru ta' Għawdxin li għadhom imorru Malta għal trattamenti u interventi speċjalment tal-kanċer.

Għalhekk, mill-1 ta' Jannar li ġej, l-għajnuna li tingħata taħt l-iskema travel reimbursement for patients undergoing treatment cancer at Mater Dei, se tiġi riveduta billi tingħata wkoll lill-adult li jkun qed jakkumpanja lill-pazjent.

Din se tingħata wkoll lill-pazjenti Maltin li jmorru għal trattamenti ġewwa Għawdex speċjalment meta jkun hemm l-isptarijiet ġodda.

Se tingħata wkoll allowance addizzjonali biex ittaffi l-piż tal-akkomodazzjoni f'Malta jew f'Għawdex skont il-każ.

7.13 Aktar għajnuna finanzjarja għall-impjegati Għawdxin li jaħdmu mal-Gvern u jridu jivvjaġġaw bejn iż-żewġ Gżejjer

Sur President, il-Gvern huwa konxju li hemm bosta ħaddiema Għawdxin li ta' kuljum jivvjaġġaw bejn iż-żewġ Gżejjer u dawn ingħaqdu biex jorganizzaw trasport kollettiv miċ-Ċirkewwa għall-post tax-xogħol.

Mis-sena d-dieħla, biex ikompli jinkoraġġixxi t-trasport kollettiv, barra li se jibqa' jagħti t-tax credit lill-kumpaniji privati biex jorganizzaw trasport kollettiv għall-ħaddiema fis-settur privat, il-Gvern sejjer jagħti kumpens parzjali ta' €1.50 kuljum lill-ħaddiema tal-Gvern Għawdxin li jorganizzaw trasport kollettiv.

(Onor. Membri: Hear, hear) Madwar 1,000 ħaddiem mistenni jgawdi minn din il-miżura.

7.14 Estensjoni tal-Gozitan Works Subsidy

Mill-1 ta' Jannar 2019 ukoll, il-ħaddiema kollha Għawdxin li jaħdmu Malta, se jibdew ikunu intitolati għal Gozitan Works Subsidy.

Dan ifisser li għall-ewwel darba, qed titneħħa d-distinzjoni u anomalija li eżistiet s'issa, li huma biss il-ħaddiema li jaħdmu mal-Gvern, jingħataw din l-għajnuna li tikkonsisti fir-rifużjoni tal-biljett tal-vapur.

Madwar 3,000 persuna li jaħdmu mal-privat se jgawdu minn din il-miżura.

7.15 Aktar għajnuna għall-istudenti Għawdxin li jistudjaw u jgħixu Malta

Bla dubju ta' xejn, l-istudenti Għawdxin ikollhom jgħixu u jikru post f'Malta biex ikomplu l-istudji tagħhom f'istituzzjonijiet terzjarji.

Għalhekk se jibqgħu għaddejjin id-diskussjonijiet bejn il-Ministeru t'Għawdex u entitajiet ekkleżjastiċi biex dawn joffru numru ta' postijiet ta' alloġġi għal studenti Għawdxin b'kirjiet raġunevoli.

Fl-istess waqt il-Gvern, mis-sena d-dieħla sejjer jestendi s-sussidju li jingħata lill-persuna taħt l-iskema ta' akkomodazzjoni mħaddma mill-Awtorità tad-Djar lill-istudenti Għawdxin taħt ċerti kondizzjonijiet.

Aktar dettalji jingħataw 'il quddiem.

7.16 Inċentiv għall-ħolqien ta' impjiegi f'Għawdex

Il-miżura li introduċejna din is-sena, fejn qed jingħata inċentiv finanzjarju meta jiġi maħluq impjieg ġdid mas-settur privat f'Għawdex, billi għal kull impjegat li jiġi offrut kuntratt ta' tliet snin jew iżjed tingħatalu rifużjoni ta' 30% tal-paga medja ta' impjegat sa massimu ta' €6,000, se tkun estiża għas-sena d-dieħla wkoll.

7.17 Investiment f'housing soċjali

Konxji mir-realtajiet soċjali kif ukoll l-impenn tal-Gvern b'risq l-akkomodazzjoni soċjali, il-ħidma wkoll se testendi għall-gżira Għawdxija permezz ta' blokka ta' appartamenti ġodda u moderni li tissodisfa l-istandards ta' aċċessibilità u bini eco-friendly fil-Housing Estate taċ-Ċawla fir-Rabat, Għawdex.

7.18 Aktar proġetti

Se jitkomplew il-proġetti kapitali biex jitwettqu proġetti bħall-SME village, id-Dar tal-Anzjani, il-proġett ta' San Frangisk, il-farm sperimentali tax-Xewkija u l-Qorti l-ġdid.

Però qed isir xogħol biex jinbdew proġetti oħra utli għal Għawdex.

Ix-xogħol tal-proġett tal-park and ride huwa maħsub mhux biss biex jindirizza l-problema ta' parkeġġ fil-Port tal-Imġarr, iżda wkoll f'kontest usa' ta' proġett u strateġija biex innaqqsu l-emissjonijiet f'Għawdex u għalhekk investiment fil-kwalità tal-arja.

Matul l-2019 se tingħata spinta lix-xogħol b'mod parallel fil-lokalitajiet ta' Marsalforn u x-Xlendi bl-implimentazzjoni taż-żewġ masterplans rispettivi.

Komponent importanti fix-xogħol ta' Marsalforn huwa r-riġenerazzjoni tal-Menqa kif ukoll li jiġu ffinalizzati l-pjanijiet finali biex jerġa' jinbena mill-ġdid il-breakwater ta' Marsalforn.

Se jingħata bidu għall-proġett akwatiku għal Għawdex, dak tal-Gozo Aquatic Centre.

Dan huwa proġett li se jindirizza l-bżonnijiet tal-komunità sportiva akwatika Għawdxija kif ukoll servizzi terapewtiċi u t-turiżmu sportiv.

Rigward il-proġett tal-mina bejn Malta u Għawdex irrid nirrapporta li dan il-Gvern qiegħed iżomm l-impenn tiegħu sabiex jibni konnessjoni permanenti bejn Malta u Għawdex.

Il-mudell ġeoloġiku ta' taħt qiegħ il-baħar fiż-żona ta' interess tlesta u matul ix-xahar ta' Settembru sar seminar bil-għan li jkunu spjegati s-sejbiet minn dawn l-investigazzjonijiet.

Dawn l-istudji se jifformaw il-bażi għad-disinn tal- mina.

7.19 Promozzjoni għal Għawdex

Wara s-suċċessi tal-festivals tematiċi hekk kif imħabbar fil-Baġit li għadda, issa jmiss illi nkomplu nibnu fuq dan is-suċċess.

Dawn il-festivals qed iservu bħala attrazzjoni biex Għawdex sar attrazzjoni turistika distinta matul is-sena kollha.

GĦAL ĦAJJA AĦJAR

8.1 Insaħħu l-edukazzjoni għal uliedna

Il-Gvern se jkompli jinvesti fl-edukazzjoni sabiex insaħħu tabilħaqq il-kwalità, l-ekwità u l-inklużjoni sabiex jintlaħqu dejjem aktar tfal.

Issa sejrin nimxu fuq it-tielet fażi tal-pjan imsejjaħ "Il-Vjaġġ Tiegħi – Nasal minn Toroq Differenti", fażi fejn l-istudenti se jkollhom l-opportunità jagħżlu programmi ta' tagħlim aktar rilevanti għalihom u għall-ġejjieni tagħhom u ta' pajjiżna skont l-abbiltajiet tal-istudenti nfushom.

Din ir-riforma hija msejsa fuq il-valuri tal-inklużjoni, ġustizzja soċjali, ekwità u diversità.

8.2 Inkomplu ninvestu fl-għalliema

Wara li din is-sena l-edukaturi kollha bbenefikaw minn pakkett finanzjarju u kondizzjonijiet ta' impjieg aħjar, se nkomplu naħdmu biex l-edukaturi jkunu mħarrġa għar-realtajiet tal-lum kif ukoll sabiex inkomplu ninvestu u nagħtu l-aħjar tagħlim lill-istudenti tagħna.

Għalhekk se nkunu qed niftħu korsijiet ġodda u nintroduċu metodi ġodda ta' tagħlim.

B'hekk l-edukaturi, kemm ġodda kif ukoll dawk fis-servizz, jingħataw taħriġ biex isaħħu l-pedagoġija u jkomplu jaġġornaw ruħhom ma' metodi ġodda ta' tagħlim b'mezzi moderni, bħalma huma korsijiet online, biex ikunu jistgħu joffru kwalità ogħla ta' tagħlim.

L-Istitut għall-Edukazzjoni se jiżviluppa korsijiet biex jagħti l-opportunità lill-għalliema supply f'livelli differenti biex wara li jtemmu l-korsijiet meħtieġa b'suċċess isiru eliġibbli għal pożizzjoni ta' għalliema regolari.

Se jkun hemm ukoll il-possibilità li professjonisti li jridu jbiddlu l-karriera tagħhom u jsiru għalliema jagħmlu l-kors meħtieġ għal dan il-għan.

Fejn tidħol infrastruttura, sejrin inkomplu bl-immodernizzar tal-iskejjel tagħna, u s-sena d-dieħla se niffokaw fuq l-iskola li tinsab ġewwa Ħal Qormi.

8.3 Edukazzjoni inklużiva

Sur President, flimkien mar-riformi kurrikulari l-oħra li qed jiġu introdotti, se ngħinu sabiex nilħqu dejjem aktar studenti ta' abbiltajiet differenti.

Għal dan il-għan, se nkomplu nsaħħu t-tagħlim ta' ilsna differenti biex iżjed studenti jiksbu l-ħiliet li jħaddmu tajjeb ilsna differenti barra l-Malti u l-Ingliż.

Se naħdmu wkoll biex iżjed studenti jagħżlu suġġetti mill-oqsma tax-xjenza, teknoloġija u l-matematika.

Se nsaħħu r-rabtiet bejn l-edukazzjoni sekondarja u l-qasam post-sekondarju (bħall-MCAST, Junior College, Sixth Forms u ITS) biex iżjed żgħażagħ ikomplu u jtemmu programmi edukattivi rilevanti wara li jagħlqu s-16 -il sena.

L-istrateġija tal-Gvern hi li nkomplu nneħħu l-istress minn fuq l-istudenti u ninvestu fil-well-being ħolistiku tal-istudent.

Gradwalment se jkunu qed jiġu mneħħija l-eżamijiet ta' nofs is-sena u minflokhom tiġi introdotta s-sistema ta' assessjar kontinwu.

Se nniedu wkoll kampanja edukattiva fuq l-importanza ta' dieta bilanċjata u nutrittiva.

8.4 Eżamijiet bla ħlas

Sur President, matul is-sena skolastika li għaddiet, dan il-Gvern wettaq waħda mill-miżuri ewlenin ta' din il-leġiżlatura; dik li l-ħlasijiet għall-eżamijiet tas-SEC u l-MATSEC bdew ikunu ta' inqas piż fuq l-applikanti billi nofs l-ispiża ta' dawn l-eżamijiet bdew jiġu mħallsa mill-Gvern.

Mis-sena d-dieħla, se jitneħħa kompletament il-ħlas minn fuq l-eżamijiet tal-MATSEC u tas-SEC.

Għalhekk fi żmien sentejn ta' din il-leġiżlatura, wettaqna din il-wegħda hekk importanti.

Bħala parti mill-impenn tal-Gvern sabiex nassiguraw li nkomplu ntejbu l-apprendistat u kull xorta ta' esperjenza li studenti jkollhom fuq il-post tax-xogħol, work based learning, se jiġi ddisinjat u implimentat qafas ta' assigurazzjoni tal-kwalità.

Dan se jkompli jiżgura li kull min jagħmel parti minn programmi ta' taħriġ ikun iktar lest biex jintegra ruħu fid-dinja tax-xogħol.

Barra minn dan, se ssir reviżjoni tal-klassifikazzjoni tal-korsijiet offruti mill-Università ta' Malta, l-MCAST u Istituti Edukattivi oħra liċenzjati.

B'din ir-reviżjoni tal-korsijiet, se tinċentiva aktar studenti jagħżlu korsijiet li l-industrija għandha bżonn.

8.6 Iż-żgħażagħ

Wara li tajna l-vot liż-żgħażagħ ta' 16-il sena, il-Gvern se jsaħħaħ il-Parlament taż-Żgħażagħ billi se nħeġġu aktar żgħażagħ jipparteċipaw u ngħinu liż-żgħażagħ jiksbu l-ħiliet neċessarji sabiex dawn ikunu kapaċi jieħdu deċiżjonijiet responsabbli filwaqt li jagħrfu l-importanza tas-sehem tagħhom fis-soċjetà.

Se niżviluppaw servizz ta' youthwork reġjonali billi dan is-servizz jipprovdi proġetti ta' edukazzjoni informali ġewwa l-iskejjel u wara l-ħin tat-tagħlim formali.

8.7 Servizzi tas-saħħa ġodda

Sur President, ninsab konvint li l-poplu Malti u Għawdxi apprezza mhux ftit il-passi l-kbar li għamilna fil-qasam tas-saħħa.

U dan se nkomplu nsaħħuh tul is-sena d-dieħla.

Matul l-2019, sejrin nistabbilixxu numru ta' servizzi ġodda tas-saħħa.

Ewlenin fosthom huma numru ta' faċilitajiet li se jkunu qed isaħħu s-settur tas-saħħa mentali.

Dan is-settur kien minsi għal ħafna snin u għaldaqstant il-Gvern jemmen li wasal iż-żmien li jingħata l-attenzjoni mistħoqqa.

Il-Gvern se jibda jinvesti fi Klinika tas-Saħħa Mentali fit-Tramuntana ta' Malta, kif ukoll Ċentru ta' Matul il-Jum u hostels li jkunu qed jippermettu li pazjenti bi problemi minuri ta' natura mentali jkunu jistgħu jibqgħu jgħixu fil-komunità u jibqgħu attivi kemm jistgħu.

Se nkunu qed inniedu investiment ieħor, b'risq it-tfal b'diffikultajiet li ma jippermettulhomx jipparteċipaw bis-sħiħ fis-sistema edukattiva tagħna, bħal pereżempju tfal affettwati mill-awtiżmu.

Se tiġi żviluppata klinika speċjalizzata fl-Iskola Primarja tal-Marsa li se tkun qed tipprovdi Sensory Integration Therapy lil dawn it-tfal minn madwar il-ġżejjer Maltin.

Iċ-Children and Young People Services (CYPS) li bħalissa qed jagħmel parti mill-Isptar San Luqa se jinstablu post alternattiv u aktar addattat.

Għaddejjin ukoll preparamenti għal sptar ġdid akut fil-viċinanzi ta' Mater Dei u li hemm il-ħsieb li jkun jinkludi Psychiatric Outpatients.

Sadanittant l-investiment fis-servizzi tal-Isptar Mater Dei se jibqa' jintensifika.

Se jingħata bidu għal bini ta' blokka ġdida għas-servizz tal-Outpatients fl-Isptar Mater Dei, liema blokka se tkun attrezzata aħjar minn dik eżistenti, u li se tippermettilna nespandu s-servizzi Inpatient fis-sezzjoni li llum tospita l-Outpatients.

Abbinat ma' dan il-proġett se jibda xogħol fuq car park taħt l-art ta' madwar 500 spazju għall-parkeġġ.

Investiment f'servizzi oħra ġodda bħal Robotic Surgery, it-tisħiħ ta' servizzi eżistenti bħal dak tal-IVF u tqegħid ta' apparat ġdid inkluż l-MRI f'Mater Dei, qed jiġu elenkati f'Tabella 8.1.

Madankollu, il-Gvern mhux qed jinsa l-impenn tiegħu lejn il-kura primarja.

Ftit tal-ġimgħat ilu, infetaħ Ċentru tas-Saħħa ġdid ġewwa Ħal Kirkop.

Kompla l-proċess taċ-Ċentru Pubbliku tas-Saħħa f'Raħal Ġdid li se jkun qed ikopri primarjament il-bżonnijiet tal-popolazzjoni tan-naħa t'isfel ta' Malta.

Qed nippjanaw ukoll li nestendu dan il-mudell lejn in-naħa ta' fuq tal-ġżira.

Se jkompli x-xogħol fit-tisbiħ u immodernizzar tal-bereġ fl-ibliet u rħula ta' Malta u Għawdex kif ukoll se jkompli l-programm estensiv ta' rinnovar b'installazzjoni ta' apparat modern fiċ-ċentri kollha tas-saħħa f'Malta.

F'Għawdex se jinfetaħ Ċentru tas-Saħħa ġdid u modern fir-Rabat.

Il-proġetti li l-Gvern qed iwettaq bi sħab ma' Steward Health Care jkomplu jieħdu l-ħajja.

Wara li fil-ġranet li ġejjin se jiġi inawgurat l-Anatomy Centre f'Għawdex, is-sena li ġejja titlesta u tibda tintuża l-Medical School il-ġdida ta' Barts f'Għawdex.

Dan kif dan ix-xahar beda t-tieni intake ta' studenti tal-mediċina ta' Barts.

Bl-investiment f'infrastruttura ġdida tal-informatika fil-Ministeru għas-Saħħa, se nestendu s-sistemi eżistenti f'setturi ġodda.

Il-Gvern huwa kommess li jkompli jsostni s-servizzi ġodda indirizzati lil persuni trans b'tim multidixxiplinarju kif ukoll b'mediċini u proċeduri ġodda.

B'inizjattiva bejn il-Gvern u l-Hospice Movement u l-Knisja ta' Malta, il-Gvern se jissapportja t-twaqqif ta' Ċentru ġdid San Mikiel li se jkun qed jipprovdi għajnuna paljattiva professjonali lill-pazjenti fl-aktar mumenti kritiċi ta' ħajjithom.

Dan se jkun ukoll qed jipprovdi respite lill-qraba li wkoll ikunu qed jgħaddu minn dawn il-mumenti diffiċli.

8.8 Bank Nazzjonali tad-Demm

Grazzi għal Fondi għal Żvilupp Reġjonali Ewropew, kif ukoll Fondi EEA mogħtija mill-Gvern Norveġiż, se nkunu wkoll qed naġġornaw is-servizzi tal-Bank Nazzjonali tad-Demm permezz ta' xiri ta' makkinarju ġdid.

Aktar informazzjoni tingħata f'Tabella 8.2.

8.9 Mediċini ġodda

Il-Gvern se jkompli jinvesti f'aktar mediċini biex jassigura l-kura ta' aktar pazjenti Maltin u Għawdxin u jkompli jtejjeb l-aċċess għall-aħjar kura li għandhom il-persuni l-aktar vulnerabbli f'pajjiżna.

Dan se nagħmluh billi nżidu aktar trattamenti innovattivi tal-kanċer.

Għal dan il-għan ġie mwaqqaf kumitat li se jkun qed jikkonsidra talbiet għal mediċini għal mard jew kumplikazzjonijiet rari, liema trattament ma jkunx diġà fuq il-formolarju tal-Gvern għal dik il-kondizzjoni, u li ħafna drabi jiswa eluf ta' ewro kull pazjent.

Għaldaqstant il-Gvern se jivvota somma sostanzjali ta' flus biex tibda titwettaq din il-miżura.

Se nkunu qed ninvestu aktar fil-kura ta' mard infettiv bħall-Epatite Ċ u l-HIV bil-ħsieb li neliminaw din il-marda mill-gżejjer Maltin.

Matul is-sena d-dieħla wkoll il-mediċini tal-prostata se jiżdiedu fuq il-formolarju tal-Gvern.

Fir-rigward tad-dijabete, wara illi din is-sena daħħal l-isticks għall-moniteraġġ taz-zokkor mingħajr ħlas għall-pazjenti kollha bid-dijabete, dan il-Gvern se jespandi s-servizzi f'dan is-settur matul l-2019.

Tajjeb inżidu li se nkunu qed nibdew investiment f'sistema ġdida awtomatika li se tgħin fil-preparazzjoni u l-ippakkjar tal-mediċini li jitqassmu lill-persuni fil-komunità.

L-għan hu li tiżdied l-effiċjenza u s-sigurtà f'dan il-proċess.

8.10 Strateġija u riċerka

Il-Gvern jifhem li f'settur vast bħas-saħħa, hemm bżonn ta' pjan strateġiku fit-tul sabiex nassiguraw li bl-investiment tagħna nolqtu firxa wiesgħa ta' nies u nieħdu ħsieb li ħadd ma jibqa' lura.

Għal dan il-għan se jitwettaq pjan strateġiku ġdid għas-snin 2020-2030.

Aktar dettalji jingħataw f'Tabella 8.3.

Sur President, il-Gvern huwa impenjat li jkompli jsaħħaħ l-infrastruttura sabiex l-atleti tagħna jiksbu riżultati tajbin.

Għalhekk se jissoktaw it-tħejjijiet b'rabta max-xogħol fuq il-pixxina indoor fil-Kumpless tal-Isport tal-Kottonera sabiex l-isport akwatiku jieħu l-ispinta li jeħtieġ sabiex ikompli jżid mas-suċċessi ta' dawn l-aħħar snin.

Il-Gvern irid li mhux biss iżid l-ispazji miftuħa fejn jirrikkreaw ruħhom il-familji, speċjalment it-tfal, iżda li l-ispazji eżistenti jinżammu tajjeb.

Fis-snin li għaddew, federazzjonijiet sportivi nazzjonali investew f'postijiet simili u għaddewhom lill-kunsilli lokali.

Sfortunatament, għal raġunijiet differenti, numru minn dawn l-open spaces u pitches ma ġewx miżmuma tajjeb u llum uħud minnhom ma jistgħux jintużaw bl-aħjar mod jew saħansitra huma postijiet fejn iweġġgħu t-tfal.

SportMalta identifikat 18-il post simili fi 15-il lokalità madwar Malta u Għawdex.

Il-Gvern se jimbarka fuq programm ta' sentejn li matulhom dawn l-open spaces u pitches se jsiru mill-ġdid b'investiment ta' €600,000.

Wara li s-sena li għaddiet rajna l-ewwel applikazzjonijiet ta' għaqdiet sportivi sabiex jikkummerċjalizzaw il-faċilitajiet tagħhom, matul is-sena li ġejja huwa mistenni li nibdew naraw il-frott tal-liġi li konna għaddejna biex għaqdiet sportivi, speċjalment klabbs tal-futbol, ikunu jistgħu jagħmlu l-qabża għall-professjonaliżmu.

Kif diġà għamel fil-passat, il-Gvern se jkompli jħarrax il-ġlieda kontra l-korruzzjoni fl-isport.

Wara li daħlet il-liġi kontra l-korruzzjoni fl-isport, issa l-Gvern se jwaqqaf il-Korp għall-Integrità tal-Isport.

Din għandha taħdem id f'id mal-assoċjazzjonijiet sportivi nazzjonali, mal-Pulizija u mal-Awtorità Maltija għal-Logħob, sabiex ikompli jkollna l-isport Malti nadif mill-qerq kif ukoll jeduka lit-tfal biex jikbru f'ambjent ta' sport nadif u integru.

Flimkien mal-Maltese Olympic Committee se tkun qed tiġi mfassla strateġija nazzjonali għall-isport għall-għaxar snin li ġejjin.

Nemmnu bis-sħiħ illi r-riżultati li l-atleti tagħna ġabu f'dawn l-aħħar snin jistgħu u għandhom jitjiebu u għalhekk din l-istrateġija mhux se tkun immirata biss lejn it-tkattir ta' parteċipanti fl-isport iżda l-kisba ta' rebħ u medalji f'kull dixxiplina sportiva possibbli fil-manifestazzjonijiet sportivi internazzjonali l-kbar.

Il-wirt kulturali li għandu l-poplu Malti mhuwiex żgħir u jinħtieġ kura biex inħarsuh għall-ġejjieni.

Mis-sena d-dieħla l-istudenti kollha li jattendu skejjel sal-livell sekondarju tal-Istat, tal-Knisja jew Indipendenti se jkunu intitolati biex iżuru flimkien ma' żewg adulti magħhom is-siti u l-mużewijiet ta' Heritage Malta mingħajr ma jħallsu l-miżata tad-dħul.

Dan l-aċċess se jkun qed jingħata kuljum is-sena kollha bla limitu.

8.12 Valletta 2018 – il-legat

Valletta 2018 kienet esperjenza straordinarja li poġġiet il-kultura f'livelli li ma konniex rajna bħalhom qabel.

Kif tintemm il-ħidma tal-Fondazzjoni Valletta 18 fi tmiem din is-sena, il-Gvern se jwaqqaf l-Aġenzija Kulturali tal-Belt Valletta biex isservi bħala punt ta' referenza ewlenija għall-iżvilupp u attivitajiet kulturali fil-Belt Kapitali u sabiex il-legat li ħalliet warajha Valletta 2018 jitkompla.

L-Aġenzija se tħares ukoll l-impenn biex ir-riġenerazzjoni kulturali tal-Belt tibqa' għaddejja, bil-għan li jissaħħaħ l-impatt fuq l-iżvilupp ekonomiku u soċjali tal-Belt.

Dan se jwassal biex jgħolli l-livell tal-infrastruttura u s-servizzi.

Sur President, irrid insemmi li fi ftit ġimgħat oħra se jiġi inawgurat il-Mużew MUŻA filwaqt li jitkompla x-xogħol fuq iċ-ċentru internazzjonali tal-arti kontemporanja MICAS.

8.14 Il-ġlieda kontra l-vjolenza domestika

Lil hinn mill-kliem fieragħ, bil-fatti saħħaħna l-ġlieda kontra l-vjolenza domestika permezz ta' strateġija nazzjonali dwar il-vjolenza domestika u dik abbażi tal-ġeneru.

Din l-istrateġija waslet għat-traspożizzjoni sħiħa tal-Konvenzjoni t'Istanbul bil-liġi li għaddejna f'April li għadda.

B'hekk illum għandna pieni ferm aktar ħorox għall-aggressuri u protezzjoni ferm aħjar għall-vittmi ta' din il-pjaga soċjali.

Dan kollu se nkomplu nikkonsolidawh fis-sena li ġejja b'aktar impenn sabiex inkomplu nnaqqsu din il-pjaga.

L-għajta li dan il-Gvern jibqa' l-aktar wieħed riformista fl-istorja politika Maltija, għadha tgħodd.

Kienet sena fejn komplejna naħdmu biex pajjiżna jagħmel qabża liberali oħra 'l quddiem bil-fatti.

Għall-ewwel darba fl-elezzjonijiet ta' ftit xhur oħra, kull żagħżugħ u żagħżugħa li għandhom tal-inqas 16-il sena se jkunu jistgħu jeżerċitaw id-dritt tal-vot.

Malta se tkun it-tieni pajjiż fl-Unjoni Ewropea li tat dan id-dritt liż-żgħażagħ.

Għal darb'oħra kellu jkun dan il-Gvern li jikteb l-istorja ta' pajjiżna.

Is-sena li ġejja se tkun sena oħra importanti fejn se nieħdu d-deċiżjonijiet li għal snin twal twarrbu.

Deċiżjonijiet kuraġġużi li għandhom jiddistingwuna fuq min aħna.

L-2019 se tkun is-sena kruċjali li fiha, għall-ewwel darba bħala pajjiż, ikollna pjan nazzjonali kontra t-traffikar uman.

Għall-ewwel darba se jsir l-akbar investiment li qatt sar f'kampanja edukattiva b'saħħitha sabiex nagħtu aktar għarfien lill-pubbliku ta' kif jista' jagħraf każijiet potenzjali ta' traffikar uman.

Il-parti li jmiss fir-riforma tal-Kannabis hi li niżviluppaw strateġija nazzjonali fuq dan is-suġġett.

Se noħolqu mudell imsejjes fuq il-prinċipju li uliedna jeċċellaw f'dixxiplini differenti.

Irriduhom l-aħjar, l-aqwa u 'l bogħod minn kull sustanza.

Għal dan il-għan se nkunu qed noħolqu numru ta' inċentivi li se jikkumplimentaw il-kampanja edukattiva.

Il-Gvern wera wkoll bil-fatti li huwa l-aktar wieħed femminista li qatt ra pajjiżna.

U biex dan inkomplu nsaħħuh, qegħdin naħdmu fuq riforma li hija essenzjali biex dan il-Parlament ikun aktar rappreżentattiv tal-poplu Malti u Għawdxi.

Ir-riforma għal Parlament aktar ugwali issa waslet f'fażi oħra.

Wara li s-sena li għaddiet inħoloq kumitat tekniku li mexxa sensiela ta' laqgħat ma' stakeholders, fil-ġimgħat li ġejjin, il-Gvern se jippubblika green paper bħala parti minn proċess ta' konsultazzjoni mal-pubbliku.

Dan bi tħejjija għal numru ta' emendi legali li se jkunu qed jiġu ppreżentati fil-Parlament sabiex wara jiddaħħlu fil-Kostituzzjoni.

Kif għandna mandat mill-poplu, se naraw li jkun hemm rappreżentanza aktar bilanċjata fil-Parlament.

8.16 Il-Qasam tal-Volontarjat

Se nkunu qegħdin nippubblikaw u nippromovu l-istrateġija nazzjonali għall-qasam tal-volontarjat.

Mhux biss, iżda l-Gvern se jkompli jgħin u jinkoraġġixxi l-Għaqdiet Volontarji billi se jżid il-kategoriji ta' dawk l-għaqdiet li jgawdu minn eżenzjoni mit-taxxa.

Għaldaqstant mis-sena d-dieħla, dawk l-għaqdiet volontarji żgħar li l-introjtu tagħhom matul is-sena ma jaqbiżx l-€10,000 se jiġu eżentati milli jħallsu taxxa.

Dawk l-għaqdiet iridu jkunu reġistrati u konformi mal-Kummissarju dwar l-Għaqdiet Volontarji taħt il-kategoriji rikonoxxuti mill-istess Kummissarju.

8.17 Fondi Ewropej u d-djalogu soċjali

Sur President, fl-2019 se nkomplu bin-negozjati biex pajjiżna jaċċerta "a fair deal" fejn jidħlu l-Fondi Strutturali u ta' Koeżjoni li Malta se tkun qed tirċievi wara l-2020.

Barra minn hekk, se tkompli ħidma li bdiet diġà biex intejbu l-operat u nġibu iktar riżultati f'dak li huma programmi ta' Fondi Ewropej ċentrali bħalma huma l-Horizon 2020; Life; Creative Europe u oħrajn.

Huwa ppjanat li fl-2019 tiġi organizzata l-ewwel konferenza f'Malta bl-isem Europa Forum biex niddiskutu r-rwol ta' Malta fl-Unjoni Ewropea u l-futur tal-proġett Ewropew.

Dan il-Gvern jemmen bis-sħiħ fi djalogu soċjali u għalhekk għal darb'oħra saħħaħ ir-riżorsi tal-Kunsill Malti għall-Iżvilupp Ekonomiku u Soċjali (MCESD) waqt li kompla jinvesti fil-MEUSAC.

B'kontinwazzjoni ma' dak li wettaqna sa issa, matul is-sena li jmiss se jitwaqqaf il-Competitiveness Board fi ħdan l-MCESD, b'allokazzjoni finanzjarja adegwata biex jilħaq l-għanijiet tiegħu waqt li jservi ta' xprun għat-tkabbir ekonomiku ta' pajjiżna.

GĦELUQ

Sur President, il-Baġit bħalma jaf kulħadd huwa miżgħud bin-numru ta' dik il-miżura u tal-oħra.

Bil-permess tiegħek nixtieq inżid ftit numri oħra.

Mill-wieħed sas-sebgħa biss, jekk ma jimpurtax.

Għaliex il-Bagit għas-sena d-dieħla, se jkun l-ewwel baġit għal ħafna miżuri ġodda li huma bla preċedent.

Huwa wkoll it-tieni baġit bla taxxi.

Huwa t-tielet baġit b'surplus fil-finanzi pubbliċi.

Huwa r-raba' baġit b'żieda għall-pensjonanti tagħna.

Huwa l-ħames baġit li qed joffri l-In-work benefit.

Huwa s-sitt baġit li se jkompli joffri childcare b'xejn.

Huwa fl-aħħar nett, is-seba' baġit bi tnaqqis fit-taxxi.

Hu għalhekk li nistgħu ngħidu li Malta - Ngħixu s-Suċċess.

L-ISPEAKER: Nirringrazzja lill-Ministru għall-Finanzi għad-diskors tiegħu.

Ġentilment nitlob lill-impjegati tat-televiżjoni u mezzi tax-xandir biex jirtiraw mill-Kamra.

L-impjegati tal-Public Broadcasting Services irtiraw mill-Kamra.

L-ISPEAKER: Il-Ministru Edward Scicluna.

EDWARD SCICLUNA: Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Diskors tal-Baġit 2019;

Proklama Nru XVIII tal-2018 dwar l-Abbozz ta' Liġi biex jimplimenta diversi miżuri tal-Estimi Finanzjarji għall-2019 u miżuri amministrattivi oħra, datata 22 ta' Ottubru 2018;

Draft ta' Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jimplimenta Miżuri tal-Estimi Finanzjarji għall-2019 u miżuri amministrattivi oħra"; u

Stqarrija mill-Prim Ministru u mill-Ministru għall-Finanzi skont l-Att dwar ir-Responsabilità Fiskali, Kap. 534, datata 22 ta' Ottubru 2018.

PERMESS TAL-KAMRA

EDWARD SCICLUNA: Sur President, nitlob il-permess tal-Kamra sabiex inressaq l-Ewwel Qari ta' Abbozz ta' Liġi mingħajr avviż.

L-ISPEAKER: Hawn permess?

Il-permess ingħata.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JIMPLIMENTA MIŻURI TAL-ESTIMI

EDWARD SCICLUNA: Sur President, nipproponi l-Ewwel Qari tal-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jimplimenta Miżuri tal-Estimi Finanzjarji għall-2019 u miżuri amministrattivi oħra".

L-ISPEAKER: Min jissekonda?

L-ISPEAKER: Il-mistoqsija hija li l-Abbozz ta' Liġi li Jimplimenta Miżuri tal-Estimi jkun moqri l-Ewwel Darba.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri l-Ewwel Darba.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Ministru Carmelo Abela, jekk jogħġbu, jipproponi l-Aġġornament tal-Kamra.

AĠĠORNAMENT

CARMELO ABELA (Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ): Sur President, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar it-Tlieta, 23 ta' Ottubru 2018 fl-4.00 p.m. b'din l-aġenda:

Mozzjonijiet

L-Ewwel Qari tal-Abbozz ta' Liġi li jemenda Diversi Liġijiet dwar il-Ħarsien Soċjali; u

L-Ewwel Qari tal-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi dwar il-Liġijiet tal-Pulizija, Kap. 10.

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Iżvilupp Sostenibbli – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda Diversi Liġijiet dwar is-Servizzi Finanzjarji (Emenda Nru 2) - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar it-Trademarks - Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Impiegi u r-Relazzjonijiet Industrijali – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda Diversi Liġijiet (Rilokazzjoni ta' Uffiċċji u Notifika b'mezzi Elettroniċi) - Tieni Qari; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Kunsilli Lokali - Tieni Qari.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili u l-Kodiċi Kriminali – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Organizzazzjonijiet Volontarji – Kumtat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Armi – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar is-Servizzi ta' Impjieg u Taħriġ – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar in-Negozji tal-Familja – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Awtorità għas-Servizzi Finanzjarji ta' Malta (Emenda Nru 2) – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Swieq Finanzjarji – Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi biex jemenda Diversi Liġijiet (Riforma dwar il-Pensjonijiet) - Kumitat Permanenti.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-Kamra hija aġġornata għal nhar it-Tlieta, 23 ta' Ottubru 2018, fl-4.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Ministru.

Fit-8.45 p.m. il-Kamra aġġornat skont il-Mozzjoni ta' Proċedura Nru 174 tad-9 ta' Ottubru, 2018.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

MINISTERU GĦALL-INTERN U S-SIGURTÀ NAZZJONALI – ISMIJIET U ĦLASIJIET TA' KONSULENTI INGAĠĠATI

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jelenka l-ismijiet u l-ħlasijiet rispettivi ta' kull konsulent ingaġġat minn kull entità li għaliha hu responsabbli?

MICHAEL FARRUGIA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba tinsab fit-tabella li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin tat-Tqegħid ta' Karti.

MINISTERU GĦALL-ĠUSTIZZJA, KULTURA U GVERN LOKALI – ISMIJIET U ĦLASIJIET TA' KONSULENTI INGAĠĠATI

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jelenka l-ismijiet u l-ħlasijiet rispettivi ta' kull konsulent ingaġġat minn kull entità li għaliha hu responsabbli?

OWEN BONNICI (Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni għadha qed tinġabar u għaldaqstant tingħata f'xi seduta oħra.

MINISTERU GĦALL-AMBJENT, ŻVILUPP SOSTENIBBLI U TIBDIL FIL-KLIMA – ISMIJIET U ĦLASIJIET TA' KONSULENTI INGAĠĠATI

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jelenka l-ismijiet u l-ħlasijiet rispettivi ta' kull konsulent ingaġġat minn kull entità li għaliha hu responsabbli?

JOSÈ HERRERA: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferi għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 1088.

MINISTERU GĦAS-SAĦĦA – KONSULENTI INGAĠĠATI – ISMIJIET U ĦLASIJIET TA' KONSULENTI INGAĠĠATI

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jelenka l-ismijiet u l-ħlasijiet rispettivi ta' kull konsulent ingaġġat minn kull entità li għaliha hu responsabbli?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li preżentement hemm 275 konsulenti kliniċi li jagħtu servizzi mediċi fl-isptarijiet u ċentri tas-saħħa u li huma professuri u speċjalisti impjegati mal-Ministeru għas-Saħħa.

Minn Marzu ta' din is-sena sal-lum, fi ftit xhur, kien hemm żieda ta' 17-il konsulent.

Tajjeb li nfakkru li fl-2013 kien hemm 207 konsulenti impjegati mad-Dipartiment għas-Saħħa.

MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET BARRANIN U PROMOZZJONI TAL-KUMMERĊ – ISMIJIET U ĦLASIJIET TA' KONSULENTI INGAĠĠATI

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ: Jista' l-Ministru jelenka l-ismijiet u l-ħlasijiet rispettivi ta' kull konsulent ingaġġat minn kull entità li għaliha hu responsabbli?

CARMELO ABELA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-entità li taqa taħt il-Ministeru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ m'għandhiex konsulenti ingaġġati magħha.

SKEMA NIKRU BIEX NASSISTU - APPLIKAZZJONIJIET

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid minn meta twaqqfet l-Iskema Nikru biex Nassistu, kemm-il applikazzjoni daħlet fl-Awtorità tad-Djar?

F'liema lokalitajiet jinsabu?

MICHAEL FALZON (Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li minn meta ġiet introdotta l-Iskema Nikru biex Nassistu, l-Awtorità tad-Djar irċeviet 227 applikazzjoni.

Dan filwaqt illi saru wkoll 23 kuntratt.

L-applikazzjonijiet kienu jinkludu proprjetà minn dawn il-lokalitajiet kif ġej:

Malta - Birżebbuġa, Blata l-Bajda, Buġibba, Burmarrad, Fgura, Gwardamanġa, Luqa, Marsaxlokk, Mellieħa, Mosta, Msida, Paola, Qawra, San Ġwann Santa Venera, San Pawl il-Baħar, Tarxien, Xemxija, Żabbar, Żebbuġ, Żejtun u Żurrieq.

Għawdex - Għajnsielem, Għarb, Marsalforn, Munxar, Nadur, Qala, Victoria, Xagħra, Xewkija, Xlendi u Żebbuġ.

SKEMA NIKRU BIEX NASSISTU – MIŻURI TA' TRASPARENZA

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid b'liema miżuri ta' trasparenza qed tinħadem l-Iskema Nikru biex Nassistu?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-Awtorità tad-Djar ħatret bord indipendenti sabiex jistħarreġ l-applikazzjonijiet milqugħa.

Il-każijiet milqugħa, li jirrispettaw il-kriterji stabbiliti fil-Gazzetta tal-Gvern u l-parametri tal-kirja stabbiliti mill-Awtorità tad-Djar, jiġu riferuti lill-bord kompost minn Chairman, tliet periti, avukat u membru ieħor, flimkien mas-Segretarju tal-Bord.

L-avukat janalizza l-kuntratti sottomessi mal-applikazzjoni u jagħti l-opinjoni tiegħu rigward it-titlu tal-proprjetà filwaqt li wieħed mill-periti jispezzjona l-proprjetà u jagħti r-rakkmandazzjonijiet tiegħu rigward il-kondizzjoni tal-proprjetà u jagħmel stima tal-kirja xierqa.

Wara li jsir ir-rapport tal-perit u tal-avukat, il-bord jerġa' jiltaqa' u jagħmel rapport finali bir-rakkmandazzjonijiet tiegħu.

L-Awtorità tad-Djar tkompli bil-proċess tal-għażla skont ir-rakkmandazzjonijiet tal-bord.

SKEMA NIKRU BIEX NASSISTU – KOPJA TAL-KUNTRATTI

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid u jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-kuntratti li saru s'issa fl-Iskema Nikru biex Nassistu?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-kuntratti mitluba minnu jinkludu informazzjoni personali dwar l-individwi li applikaw għall-iskema u għalhekk l-Awtorità tad-Djar ma tħossx li għandha tgħaddi din l-informazzjoni sakemm ma jkunx hemm il-kunsens tal-individwi kkonċernati.

AWTORITÀ TAD-DJAR – POSTIJIET MIKRIJA

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid dawk l-inkwilini li jgħixu f'postijiet mikrija mis-settur privat imma amministrati mill-Awtorità tad-Djar, x'se jiġri minnhom meta l-kuntratti tal-għaxar snin jiskadu?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li, kif stabbilit fil-kuntratt ta' din l-iskema, fi tmiem il-kirja, l-Awtorità tad-Djar bi ftehim mas-sidien, ikollha d-dritt tal-ewwel rifjut, wara li jerġgħu jiġu negozjati l-kuntratti.

AWTORITÀ TAD-DJAR – SKEMI LI JOFFRU ASSISTENZA FINANZJARJA GĦAR-RESIDENTI

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm persuni applikaw quddiem l-Awtorità tad-Djar għall-iskema li toffri assistenza finanzjarja għar-residenzi mhux użati?

Kemm huwa l-baġit għal din l-iskema?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li minn mindu daħlet fis-seħħ l-Iskema Restawr ta' Postijiet Battala, l-Awtorità tad-Djar irċeviet 26 applikazzjoni.

Il-baġit għas-sena kurrenti huwa ta' €700,000 fuq xogħlijiet ta' restawr u €70,000 fuq kirjiet relatati ma' dawn id-djar.

HOUSING SOĊJALI – RESIDENZI PRIVATI - SKEMI

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il kuntratt sar għall-iskema fejn jiġu rranġati residenzi privati u offruti għall-iskop ta' housing soċjali?

Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja ta' kull kuntratt?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li minn meta fetħet din l-iskema, sa Settembru 2018, ġew sottomessi 26 applikazzjoni għall-għotja ta' restawr fuq proprjetà residenzjali li tkun vojta u ta' livell mhux aċċettabbli.

L-iskema hija intiża sabiex tħeġġeg sidien ta' din il-proprjetà jinvestu fir-restawr tagħha, biex din tiġi mikrija lill-Awtorità tad-Djar għal skop ta' akkomodazzjoni soċjali.

Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li minħabba li l-kuntratti jinkludu informazzjoni personali dwar l-individwi li applikaw għall-iskema, l-Awtorità tad-Djar ma tħossx li għandha tgħaddi din l-informazzjoni sakemm ma jkunx hemm il-kunsens tal-individwi kkonċernati.

REWS – DIRETTIVI MAĦRUĠA

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għall-Enerġija u Immaniġġjar tal-Ilma: Jista' l-Ministru jgħid kemm inħarġu direttivi sad-data meta tiġi mwieġba din il-mistoqsija a tenur ta' Kapitlu 545, l-Att dwar ir-Regolatur għas-Servizzi tal-Enerġija u l-Ilma (REWS) u jekk inħarġu jista' jagħti lista b'mod kronoloġiku u jispjega dwar xiex kienet tittratta kull direttiva?

JOE MIZZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li ma nħarġu ebda direttivi a tenur ta' Kapitlu 545, l-Att dwar ir-Regolatur għas-Servizzi tal-Enerġija u l-Ilma (REWS).

REGOLATUR GĦAS-SERVIZZI TAL-ENERGIJA U L-ILMA – REGOLAMENTI TAL-PROĊEDURI GĦAL ĦRUĠ TA' DIRETTIVI

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għall-Enerġija u Immaniġġjar tal-Ilma: Jista' l-Ministru jgħid jekk qattx saru xi regolamenti taħt il-Kapitlu 545 liema regolamenti jippreskrivu l-proċeduri li r-Regolatur għas-Servizzi tal-Energija u l-Ilma jrid isegwi meta joħrog direttiva?

Jekk iva, jista' jgħid liema huma dawn ir-regolamenti li saru għal dan il-għan?

JOE MIZZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li ma nħarġu ebda regolamenti taħt il-Kapitlu 545, liema regolamenti jippreskrivu l-proċeduri li r-Regolatur għas-Servizzi tal-Energija u l-Ilma jrid isegwi meta joħrog direttiva.

AWTORITÀ TA' MALTA DWAR IR-RIŻORSI – ĦRUĠ TA' DIRETTIVI

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jgħid kemm inħarġu direttivi a tenur tal-Kapitlu 423 mill-Awtorità ta' Malta dwar ir-Riżorsi (MRA) mill-2001 sad-data meta tiġi mwieġba din il-mistoqsija, u jekk inħarġu jista' jagħti lista b'mod kronoloġiku u jispjega dwar xiex kienet tittratta kull waħda minn dawn id-direttivi?

JOSÈ HERRERA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li ma nħarġu l-ebda direttivi a tenur tal-Kapitlu 423 mill-Awtorità ta' Malta dwar ir-Riżorsi (MRA) mill-1 ta' Awwissu 2015.

Rigward il-perjodu 2001 sal-31 ta' Lulju 2015, l-Onor.

Interpellant hu mitlub li jitlob l-informazzjoni lill-Ministeru kkonċernat.

BIĊĊERIJA TA' GĦAWDEX – INGAĠĠ TA' BIĊĊIERA

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid kemm ġew ingaġġati biċċiera ġodda fil-Biċċerija ta' Għawdex, sena b'sena, mis-sena 2013 sal-lum?

Tista' tgħid kemm ingħataw promozzjonijiet għall-grad ta' biċċier ġewwa l-Biċċerija ta' Għawdex fl-istess perjodu?

Interpellant li f'dan il-perjodu ġew ingaġġati tmien biċċiera fit-8 ta' Jannar, 2015 u persuna oħra ġiet promossa mill-grad ta' bidwi għal dak ta' biċċier fl-24 ta' Jannar, 2017.

HERITAGE ITEMS FL-UFFIĊĊJI U DIPARTIMENTI

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid f'kull uffiċċju u dipartiment u entità li jaqa' fid-dekasteru tagħha kemm hemm oġġetti fl-inventarji rispettivi li huma meqjusa bħala heritage items minn Marzu 2013 sal-lum, maqsuma sena b'sena?

X'inhu l-valur mogħti għal kull wieħed minn dawn il-heritage items?

Interpellant li l-informazzjoni mitluba hija kif murija fit-tabella li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin tat-Tqegħid ta' Karti.

MASTER PLAN TAL-PJAZZA TAX-XAGĦRA – XOGĦOL

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: B'referenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 6053, jista' l-Ministru jgħid x'sar s'issa dwar il-Master Plan tal-Pjazza tax-Xagħra, Għawdex?

Jista' jgħid jekk il-kunsill għamilx proċess ta' konsultazzjoni pubblika, u jekk iva, x'kien l-eżitu ta' din il-konsultazzjoni?

OWEN BONNICI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-Kunsill Lokali tax-Xagħra qiegħed fil-fażi preparatorja biex jagħmel din il-konsultazzjoni pubblika dwar il-Master Plan tal-pjazza tax-Xagħra, Għawdex.

JOBSPLUS – ĦADDIEMA REĠISTRATI MA' KUMPANIJA

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid kemm kellha u għandha reġistrati ħaddiema l-kumpanija, li d-dettalji tagħha qegħdin jingħataw separatament, mal-Korporazzjoni Jobsplus sena b'sena, mis-sena 2014 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari?

EVARIST BARTOLO (Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol): Peress li l-kumpanija indikata mill-Onor.

Interpellant hija kumpanija privata, qed ngħaddi l-informazzjoni li ngħatajt lill-Onor.

Interpellant separatament u b'mod konfidenzjali.

ANNIVERSARJU TAL-ASSASSINJU TAL-ĠURNALISTA DAPHNE CARUANA GALIZIA

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid x'inizjattivi u attivitajiet beħsiebu jieħu u jorganizza l-Gvern sabiex ifakkar l-ewwel sena mill-assassinju tal-ġurnalista Daphne Caruana Galizia?

JOSEPH MUSCAT: Il-familja Caruana Galizia urew il-fehma tagħhom kemm-il darba li m'għandhomx fiduċja fl-Istat Malti.

L-Istat għalhekk se jirrispetta din il-pożizzjoni.

INKJESTA DWAR KUMPANIJA – KOPJA TAL-PROĊESS VERBAL

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja sħiħa u mhux ċensurata tal-proċess verbal tal-inkjesta dwar il-kumpanija, li d-dettalji dwarha qed jingħataw separatament, li tħejja mill-Maġistrat Inkwirenti Aaron M. Bugeja u li kopja tiegħu ntbagħtet lill-Ministru mill-Avukat Ġenerali kif l-istess Avukat Ġenerali kkonferma bil-ġurament nhar il-25 ta' Settembru 2018 quddiem il-Prim'Awla tal-Qorti Ċivili (Ġurisdizzjoni Kostituzzjonali) kif ippreseduta mill-Imħallef Robert G. Mangion fil-kawża fl-ismijiet l-Onor.

Dottor Adrian Delia vs L-Avukat Ġenerali (Rikors Nru 81/2018)?

OWEN BONNICI: Ninsab informat li l-pubblikazzjoni jew le tad-dokument imsemmi fl-interpellanza llum tifforma l-mertu ta' kawża pendenti quddiem il-Prim'Awla tal-Qorti Civili (Sede) Kostituzzjonali.

INKJESTA DWAR KUMPANIJA – DETTALJI TA' PERSUNI LI GĦANDHOM AĊĊESS GĦALL-PROĊESS VERBAL TAL-INKJESTA

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jagħti l-isem, il-kunjom u l-kariga u/jew professjoni tal-persuni kollha li għandhom aċċess għall-proċess verbal tal-inkjesta dwar il-kumpanija li d-dettalji dwarha qed jingħataw separatament li tħejja mill-Maġistrat Inkwirenti Aaron M. Bugeja u li kopja tagħha ngħatat lill-Ministru mill-Avukat Ġenerali?

OWEN BONNICI: Ngħarraf li l-informazzjoni mitluba fl-interpellanza mhijiex fil-pussess tiegħi.

BAJJA TAL-BALLUTA – RIĠENERAZZJONI - SPIŻA

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġie jiswa l-esperiment dwar ir-riġenerazzjoni tal-bajja tal-Balluta?

Jista' jagħti rendikont dettaljat tal-ispiża u jgħid ukoll min kienu l-kumpaniji privati u l-entitajiet u d-Dipartiment tal-Gvern li wettqu x-xogħlijiet?

KONRAD MIZZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-esperiment dwar ir-riġenerazzjoni tal-Bajja tal-Balluta ilu jiġu studjat għal snin sħaħ u kien jinvolvi l-ġbir ta' ramel mill-istess bajja kif ukoll li dan l-istess ramel jitpoġġa fuq ix-xatt ħalli b'hekk tifforma xtajta ramlija.

Dan il-proġett huwa parti mill-viżjoni tal-Gvern sabiex itejjeb il-prodott turistiku u fl-istess ħin iżid in-numru ta' bajjiet madwar il-pajjiż.

Il-proġett ġie mwettaq mill-Awtorità tat-Turiżmu u l-Fondazzjoni għaż-Żoni Turistiċi u ma qabiżx is-somma ta' €100,000.

BAJJA TAL-BALLUTA – STUDJI XJENTIFIĊI

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid jekk sarux studji xjentifiċi b'rabta mal-esperiment dwar ir-riġenerazzjoni tal-Bajja tal-Balluta?

Jista' jpoġġi kopja ta' dawn l-istudji fuq il-Mejda tal-Kamra, jgħid minn min saru dawn l-istudji u jgħid ukoll x'kienet in-nefqa għalihom?

KONRAD MIZZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li matul is-snin, speċjalment wara l-proġett tal-Bajja ta' San Ġorġ ġewwa San Ġiljan, saru numru ta' studji minn entitajiet differenti rigward diversi bajjiet madwar il-kosta ta' Malta u Għawdex.

Mill-2003 sal-2018 saru tmien studji relatati mal-Bajja tal-Balluta.

Tliet rapporti li saru fl-2003, 2005 u 2008 rispettivament mhux magħruf kemm ġew jiswew.

Il-ħames rapporti l-oħra li saru bejn 2016 u l-2018 ġew jiswew €8,340.

FORZI ARMATI TA' MALTA - SKWADRA MARITTIMA – PERSUNI SALVATI MILL-BAĦAR

L-ONOR.

BEPPE FENECH ADAMI staqsa lill-Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm persuni li ġew salvati mill-Baħar Mediterran fis-sena 2018 mill-Iskwadra Marittima tal-Forzi Armati ta' Malta?

MICHAEL FARRUGIA: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari 7166, l-Onor.

Interpellant għandu jkun informat li 605 persuna ġiet salvata mill-Baħar Mediterran matul l-2018 sad-data ta' din ir-risposta.

IMMIGRANTI IRREGOLARI LI ĠEW RIPATRIJATI LEJN PAJJIŻHOM

L-ONOR.

BEPPE FENECH ADAMI staqsa lill-Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm immigrantii irregolari li ġew ripatrijati lejn pajjiżhom fis-sena 2016, fl-2017 u fl-2018?

MICHAEL FARRUGIA: Ninsab informat li fis-snin 2016, 2017 u sa Settembru 2018 l-ammont ta' immigranti irregolari li ġew ripatrijati lejn pajjiżhom kien kif jidher fit-tabella t'hawn taħt:

IMMIGRANTI LI JGAWDU XI FORMA TA' PROTEZZJONI - RILOKAZZJONI FL-ISTATI UNITI

L-ONOR.

BEPPE FENECH ADAMI staqsa lill-Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid jekk għadx hemm il-possibilità li persuni immigranti li jgawdu xi forma ta' protezzjoni, jiġu rilokati fl-Istati Uniti kif kien isir fi żmien Gvern Nazzjonalista?

MICHAEL FARRUGIA: Il-Gvern ġdid Amerikan qiegħed kulma jmur inaqqas ir-rilokazzjoni ta' persuni, permezz tal-programm USRAP, li jgawdu minn xi forma ta' protezzjoni internazzjonali.

L-ONOR.

BEPPE FENECH ADAMI staqsa lill-Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il kilo ta' droga nqabdet fil-pajjiż fis-sena 2014, fl-2015, fl-2016 fl-2017 u fl-2018 (s'issa)?

MICHAEL FARRUGIA: Ninsab informat li l-ammont ta' droga li nqabdet fil-pajjiż fis-snin indikati mill-Onor.

Interpellant u ċjoè fl-2014, fl-2015, fl-2016, fl-2017 u sas-6 ta' Ottubru 2018, kien kif jidher fit-tabella li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin tat-Tqegħid ta' Karti.

Dan l-ammont jinkludi kemm id-droga maqbuda u reġistrata mit-Taqsima tad-Drogi tal-Pulizija kif ukoll dik maqbuda mid-Dwana.

LEGALIZZAZZJONI TA' DROGI GĦAL SKOPIJIET TA' DIVERTIMENT – DISKUSSJONI FI ĦDAN IL-KORP TAL-PULIZIJA

L-ONOR.

BEPPE FENECH ADAMI staqsa lill-Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid jekk saritx diskussjoni interna fil-Korp tal-Pulizija sabiex jiġi determinat jekk għall-finijiet ta' bon ordni u tnaqqis ta' kriminalità fil-pajjiż, huwiex għaqli jew le li jiġu legalizzati ċerti drogi għal skopijiet ta' divertiment?

Jekk fl-affermattiv x'kienu l-konklużjonijiet?

MICHAEL FARRUGIA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li d-diskussjonijiet dwar jekk ċertu drogi jkunux legalizzati, kif sar f'pajjiżi oħra, għadhom għaddejjin.

FAĊILITÀ KORRETTIVA TA' KORDIN – SEJBA TA' DROGA / MEDIĊINALI PPROJBITI

L-ONOR.

BEPPE FENECH ADAMI staqsa lill-Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm każijiet ta' sejbien ta' droga jew ta' mediċinali pprojbiti ġewwa l-Faċilità Korrettiva ta' Kordin matul is-sena kollha 2017 u mill-1 ta' Jannar 2018 sat-30 ta' Settembru 2018?

MICHAEL FARRUGIA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li matul is-sena 2017 kien hemm 60 każ ta' sejbien ta' droga u/jew mediċinali pprojbiti ġewwa l-Faċilità Korrettiva ta' Kordin filwaqt li mill-1 ta' Jannar sal-aħħar ta' Settembru 2018 kien hemm 70 każ.

L-ONOR.

ROBERT CUTAJAR staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid jekk huwiex se jikkonsidra li l-Palazz ta' Selmun ikun mogħti lura lill-poplu Malti anke possibbilment b'devoluzzjoni lill-Kunsill Lokali tal-Mellieħa?

KONRAD MIZZI: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 7190.

PALAZZ TA' SELMUN – RAPPORTI MINN NIES TEKNIĊI

L-ONOR.

ROBERT CUTAJAR staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jindika jekk fl-aħħar sentejn sarux rapporti minn persuni tekniċi, bħal periti, dwar l-istat li jinsab fih il-Palazz ta' Selmun u jekk iva jista' jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra dawn l-istess rapporti?

KONRAD MIZZI: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 5417.

BYPASS TAL-MELLIEĦA – BOZOZ

L-ONOR.

ROBERT CUTAJAR staqsa lill-Ministru għall-Enerġija u Immaniġġar tal-Ilma: Jista' l-Ministru jara li l-ammont ta' bozoz maqtugħin/mitfija li hemm fil-bypass tal-Mellieħa minn ħdejn il-pompa tal-petrol li tinsab fi Triq Qasam Barrani sat-tarf tal-bypass, direzzjoni lejn l-Għadira, jerġgħu jinxtegħlu?

JOE MIZZI: Nitlob lill-Onor.

Interpellant biex jirreferi l-mistoqsija tiegħu lill-Ministru kkonċernat.

TELGĦA TA' SELMUN – ŻBIR TA' SIĠAR

L-ONOR.

ROBERT CUTAJAR staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jara li s-siġar u l-għeruq tagħhom li hemm fit-Telgħa ta' Selmun direzzjoni lejn il-Mellieħa ssirilhom iż-żabra jew interventi oħra li għandhom bżonn peress li preżentement jistgħu jkunu ta' riskju għas-sewwieqa li jkunu qed jagħmlu użu mill-istess triq?

JOSÈ HERRERA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fit-22 t'Awwissu sar intervent ta żbir ġewwa t-Telgħa ta' Selmun fejn inżabru numru ta' siġar.

Dan il-proċess isir bi programm ta' xogħlijiet li għandu l-ELC għal din iż-żona u taħt d-direzzjoni u superviżjoni tal-MELP (Monitoring Environment Landscape Projects).

Rigward is-sigurtà fit-toroq, l-Onor.

Interpellant għandu jirreferi l-mistoqsija lil-Ministeru kkonċernat.

NAXXAR – APPLIKAZZJONI GĦALL-BINI TA' APPARTAMENTI

L-ONOR.

ROBERT CUTAJAR staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid f'liema stadju waslet l-applikazzjoni ta' bini ta' appartamenti u aktar (PA 2284/16) fiż-żona fejn qabel kien hemm iċ-Ċentru tal-Fieri fin-Naxxar?

Jista' jgħid ukoll kemm kien hemm oġġezzjonijiet għal din l-applikazzjoni?

IAN BORG (Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-ipproċessar tal-applikazzjoni (PA5909/17) preżentement qiegħed sospiż jistenna informazzjoni meħtiega f'dawk li huma emendi ta' pjanti kif ukoll kompilazzjoni ta' studji neċessarji.

Matul il-konsultazzjoni pubblika l-Awtorità tal-Ippjanar irċeviet 37 rappreżentazzjoni.

LIĠI TAL-IVF - IMPLIMENTAZZJONI

L-ONOR.

SILVIO GRIXTI staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jgħid fiex waslet l-implimentazzjoni tal-liġi l-ġdida dwar l-IVF u jekk bdewx isiru proċeduri fl-Isptar Mater Dei skont il-provvedimenti l-ġodda tal-liġi?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li wara li fid-19 ta' Ġunju ġie approvat l-Att li jemenda l-Att għall-Protezzjoni tal-Embrijun, skont artiklu 4 ġie mħejji Protokoll mill-Awtorità għall-Protezzjoni tal-Embrijun għall-Approvazzjoni ta' Fertilizzazzjoni Addizzjonali.

Dan il-protokoll ġie mressaq għad-diskussjoni quddiem il-Kumitat Permanenti dwar is-Saħħa u ġie approvat unanimament fit-13 ta' Settembru 2018.

Tlestew ukoll il-formoli meħtieġa mill-Awtorità għas-Servizzi ġodda li se jiġu implimentati.

Fl-Isptar Mater Dei, iċ-ċiklu li jmiss li se jibda fil-25 t'Ottubru u se jkun qed joffri l-IVF's bil-provvedimenti l-ġodda.

ĦAL KIRKOP – EFFETTI TAL-FTUĦ TA' ĊENTRU TAS-SAĦĦA ĠDID

L-ONOR.

SILVIO GRIXTI staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Wara kważi xahar mill-ftuħ taċ-Ċentru tas-Saħħa ta' Ħal Kirkop, jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jgħid x'kien l-effett tal-ftuħ ta' dan iċ-ċentru fuq is-servizzi offruti liċ-ċittadini tal-inħawi u anke fuq ċentri tas-saħħa oħra fejn kienu jinqdew qabel dawn in-nies?

X'inhuma l-pjanijiet tal-Ministeru għall-kura fil-komunità għas-snin li ġejjin?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li ċ-Ċentru tas-Saħħa ta' Ħal Kirkop infetaħ għall-pubbliku fis-17 ta' Settembru 2018.

Fl-ewwel tliet ġimgħat attendew total ta' 1,826 pazjent li tnaqqsu mill-lista ta' pazjenti li sa ftit ilu kienu jirrikorru fiċ-Ċentru tas-Saħħa tal-Furjana.

Madwar 27,000 resident fl-inħawi ta' Ħal Kirkop, iż-Żurrieq, l-Imqabba, il-Qrendi, Ħal Safi, Ħal Luqa, Ħal Far u Ħal Farruġ issa bdew jinqdew miċ-Ċentru tas-Saħħa f'Ħal Kirkop minflok dak tal-Furjana.

Għaldaqstant huwa kkalkolat li x-xogħol fiċ-Ċentru tal-Furjana naqas b'madwar 20%.

Il-pjan hu li nkomplu nsaħħu u nikkonsolidaw l-operat tal-kura primarja, inżidu l-effettività u l-effiċjenza filwaqt li nersqu aktar lejn il-komunità bil-għan li l-primary health care issir l-għażla awtomatika ta' kuntatt għall-klijenti tagħna.

Għaldaqstant se nissoktaw:

Bl-introduzzjoni ta' servizzi ġodda sabiex il-pazjenti jiġu ttrattati fil-komunità ta' fejn jgħixu jew jaħdmu, biex ma jkollhomx għalfejn jirrikorru għall-kura sekondarja fl-isptar;

Bit-tisħiħ tas-servizzi eżistenti biex ikompli jingħata u jitjieb l-aċċess għal-kura tal-għola kwalità ta' possibbli.

Fix-xhur li ġejjin se jibda x-xogħol ta' mmodernizzar fuq iċ-Ċentru tas-Saħħa tal-Gżira.

Dan iċ-Ċentru se jiġi trasformat f'Ċentru tal-ogħla livell u, għall-ewwel darba, se jkun aċċessibbli minn kulhadd permezz tal-istallar tal-lift.

Se jiżdiedu wkoll is-servizzi, bħal dak tal-fiżjoterapija għax bħalissa l-klijenti ta' dan iċ-Ċentru jridu jmorru f'Ċentri oħra biex jinqdew.

Qegħdin fil-proċess ukoll tal-iżvilupp ta' Ċentru tas-Saħħa ieħor tal-ogħla kwalità li se jkun inawgurat f'Għawdex fl-2019.

Fix-xhur li ġejjin se jibda wkoll ix-xogħol fuq iċ-Ċentru Reġjonali tas-Saħħa f'Raħal Ġdid kif ukoll se tinħareġ sejħa għall-espressjoni sabiex jitnieda Ċentru Reġjonali ieħor fit-Tramuntana ta' Malta.

Barra minn hekk se nkomplu wkoll bix-xogħol ta' immodernizzar tal-bereġ biex inwessgħulhom l-użu tagħhom fil-komunitajiet għall-benefiċċju tal-klijenti tagħna.

KUNSILL LOKALI TA' RAĦAL ĠDID – ŻAMMA FI STAT TAJJEB TAL-PJAZZA

L-ONOR.

SILVIO GRIXTI staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jfisser x'arranġament qed jagħmel il-Kunsill Lokali ta' Raħal Ġdid biex jiġi żgurat li ssir il-manutenzjoni kontinwa tal-pjazza l-ġdida ta' Raħal Ġdid ħalli din tinżamm fl-aqwa stat li tista' tinżamm fih?

OWEN BONNICI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li tlabt sabiex l-informazzjoni tingabar.

ĦADDIEMA PART-TIME U FULL-TIME

L-ONOR.

SILVIO GRIXTI staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol: Jista' l-Ministru jagħti breakdown, sena b'sena, ta' kif żdied l-għadd ta' ħaddiema (part-time u full-time) f'Malta u Għawdex mill-2013 'l hawn?

Jista' jgħid kif kien l-għadd ta' dawk jirreġistraw għax-xogħol sena b'sena u kemm, fis-snin imsemmija, ġew impjegati nies bi bżonnijiet speċjali?

Kemm kien hemm f'din il-kategorija li kienu jirreġistraw għax-xogħol?

EVARIST BARTOLO: Ninsab informat li skont l-informazzjoni li għandha l-Jobsplus, it-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant hu kif muri fl-erba' tabelli li tpoġġew fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin tat-Tqegħid ta' Karti.

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-local plans tal-Kalkara li juru kjarament it-toroq preżenti u dawk proposti?

IAN BORG: Il-policy maps tal-Pjan Lokali tal-Kalkara li jindikaw toroq eżistenti/proposti tpoġġew fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin tat-Tqegħid ta' Karti.

Dawn il-policy maps ma jurux emendi fil-linji tat-toroq li jkunu ġew proposti minn sidien privati.

BYPASS TAL-MELLIEĦA - NUQQASIJIET

L-ONOR.

ROBERT CUTAJAR staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid min se jerfa' r-responsabilità għan-nuqqasijiet li saru fil-bypass tal-Mellieħa, liema nuqqasijiet issa ħarġu aktar fil-beraħ bl-ewwel xita li għamlet fejn filwaqt li kien diġà jeżisti periklu kemm għas-sewwieqa kif ukoll għaċ-ċiklisti għall-mod kif saru l-affarijiet, issa l-istess periklu huwa ferm akbar b'riskju kbir li jseħħu inċidenti minn ħin għall-ieħor?

(Nuqqasijiet oħra mhux biss mil-lat ta' xogħol iżda wkoll għall-mod ta' kif inbidlet il-policy fiż-żona, liema policy hija wkoll il-kaġun għal dan in-nuqqas li qed jiġi esperjenzat ta' kuljum fiż-żona indikata minn dawk kollha li jagħmlu użu minn din it-triq)

IAN BORG: Nitlob lill-Onor.

Interpellant biex jindika eżattament x'inhuma n-nuqqasijiet u perikli li qed jissemmew u fejn jinsabu.

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: B'referenza għar-risposta tal-mistoqsija parlamentari 32312 tat-12-il Leġislatura bid-data tat-23 ta' Marzu, 2017, jista' d-Deputat Prim Ministru jinforma lill-Kamra fejn wasal il-proċess sabiex jinħolqu standards għad-djar residenzjali u hostels u meta dawn l-istandards sejrin jiġu implimentati?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li qed isir grupp ta' ħidma sabiex jiġu drafted l-istandards għad-djar residenzjali u hostels sabiex ikunu konformi mal-istrateġija l-ġdida dwar is-saħħa mentali.

PERSUNI BI PROBLEMI TA' SAĦĦA MENTALI FIL-KOMUNITÀ – KURA U SERVIZZI

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: B'referenza għar-risposta tal-mistoqsija parlamentari 1970 bid-data tat-23 ta' Ottubru 2017, jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jinformana x'konklużjonijiet ħarġu mid-diskussjonijiet li kienu għaddejjin biex jiżdiedu l-kura u s-servizzi lill-persuni bi problemi ta' saħħa mentali fil-komunità?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li qed isir ix-xogħol sabiex tinħareġ espressjoni ta' interess sabiex tkun tista' tinstab binja alternattiva għall-klinika u Ċentru ta' Matul il-Jum tal-Furjana li tkun adegwata u aċċessibbli.

Aktar 'il quddiem se tkun qed tinħareġ sejħa simili għal binja oħra fit-tramuntana ta' Malta biex niżviluppaw servizz ġdid ta' klinika u Ċentru ta' Matul il-Jum.

Barra minn hekk fix-xhur li ġejjin se tiġi varata policy għall-konsultazzjoni dwar kif NGOs fil-qasam tal-kura fil-komunità jkunu jistgħu jaħdmu f'sinerġija mal-Gvern.

PERSUNI B'NUQQAS TA' SAĦĦA MENTALI – SERVIZZ TA' OUTPATIENTS FL-ISPTAR MATER DEI JEW FIL-KOMUNITÀ

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: B'referenza għar-risposta tal-mistoqsija parlamentari 6607, jista' d-Deputat Prim Ministru jindika kemm huwa n-numru ta' klijenti li huma outpatients fl-Isptar Mater Dei f'kull waħda mil-lokalitajiet imsemmija fir-risposta?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba minnu tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin tat-Tqegħid ta' Karti.

AKKOMODAZZJONI SOĊJALI - PERSUNI B'NUQQAS TA' SAĦĦA MENTALI

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm applikazzjonijiet pendenti minn persuni b'nuqqas ta' saħħa mentali li qed jistennew post għall-akkomodazzjoni soċjali?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fid-dawl li l-kriterja tal-eliġibilità ma tagħmilx referenza speċifika għall-persuni li għandhom sfidi u problemi ta' saħħa mentali, l-Awtorità tad-Djar m'għandhiex din l-istatistika.

KAŻIJIET TA' PERSUNI B'NUQQAS TA' SAĦĦA MENTALI

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jgħid kemm huwa n-numru ta' persuni b'nuqqas ta' saħħa mentali li jbatu minn dawn il-kondizzjonijiet, hawn taħt imsemmija, u li qed jgħixu fil-komunità:

· Ansjetà

· Skiżofrenja

· Dipressjoni

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li ġewwa ċ-Ċentri ta' Matul il-Jum hemm 1,377 persuna b'nuqqas ta' saħħa mentali li jbatu minn ansjetà, 275 Bipolar Disease, 485 Skiżofrenja, 1,625 b'dipressjoni, 42 eating disorders, 184 OCD, 77 ADD u ADHD u 79 li għandhom addiction.

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: B'referenza għar-risposta tal-mistoqsija parlamentari 2819 bid-data tas-6 ta' Diċembru, 2017, jista' d-Deputat Prim Ministru jgħid illum kemm mit-13,558 persuna li huma outpatients u li qed jgħixu fil-komunità, qed jirċievu s-servizz tal-Programm ta' Ħbiberija?

X'għandha tagħmel persuna b'nuqqas ta' saħħa mentali sabiex tibda tirċievi dan is-servizz?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fl-2018 ġew riferuti 54 persuna.

Dan huwa programm ta' ħbiberija offrut b'mod volontarju fil-komunità lill-persuni b'nuqqas ta' saħħa mentali.

Dan is-servizz jindirizza persuni li għandhom diffikultà biex jissoċjalizzaw jew għandhom nuqqas ta' sapport bħal ħbieb jew familjari fil-post fejn jgħixu.

Il-voluntiera joffru madwar siegħa jew tnejn fil-ġimgħa fejn jiltaqgħu ma' persuni b'nuqqas ta' saħħa mentali u jieħdu sehem f'attivitajiet li jistgħu jkunu ta' interess u ta' bżonn, bħal pereżempju jieħdu kafè, jaqraw xi ktieb, jaraw xi film, jakkumpanjaw lil persuna f'xi post li tkun tixtieq tmur eċċ. Biex persuna li għandha nuqqas ta' saħħa mentali taċċedi għal dan is-servizz trid tiġi riferuta mit-tim psikjatriku li huwa responsabbli għall-kura tiegħu/tagħha.

Dan jista' jsir kemm mill-isptar kif ukoll mill-komunità.

DIPARTIMENT GĦALL-IMPJIEGI U R-RELAZZJONIJIET INDUSTRIJALI – TALBIET GĦALL-GĦAJNUNA

L-ONOR.

THERESE COMODINI CACHIA staqsiet lill-Ministru għall-Affarijiet Ewropej u Ugwaljanza: Tista' l-Ministru tgħid kif id-Dipartiment għall-Impiegi u r-Relazzjonijiet Industrijali jgħin lil persuni b'diżabilità meta jkunu ddiskriminati fuq il-post tax-xogħol?

Tista' tgħid kemm-il talba għal għajnuna ta' din it-tip kellu matul dawn l-aħħar tliet snin u x'kien l-eżitu tal-proċess ta' għajnuna li wettaq id-Dipartiment?

HELENA DALLI (Ministru għall-Affarijiet Ewropej u Ugwaljanza): Il-provvedimenti inklużi fl-Artikolu 1(3) tar-Regolament dwar Trattament Ugwali fl-Impjiegi (LS 452.95) jippermettu lid-Dipartiment tar-Relazzjonijiet Industrijali u tal-Impjieg biex iħares lil persuni b'diżabilità kontra diskriminazzjoni abbażi tad-diżabilità tagħhom fuq il-post tax-xogħol.

Informata li waqt it-twettiq ta' spezzjonijiet ġenerali f'postijiet tax-xogħol varji, l-Ispetturi tad-Dipartiment jaraw li bħal kull kondizzjoni oħra tax-xogħol stipulata fil-liġi, dawn il-provvedimenti ma jkunux qed jinkisru.

Minn dawn l-ispezzjonijiet li saru jirriżulta li ma nstabet l-ebda forma ta' diskriminazzjoni fuq il-post tax-xogħol ma' persuni b'diżabilità.

Però d-Dipartiment jista' jirrapporta li matul dawn l-aħħar tliet snin ma rċieva l-ebda rapport speċifiku ta' allegat diskriminazzjoni abbażi ta' diżabilità fuq il-post tax-xogħol.

Barra minn hekk, fit-Tribunal Industrijali l-ebda każ ma tressaq jew ġie konkluż b'rabta ma' allegazzjoni ta' diskriminazzjoni abbażi tad-diżabilità.

PERSUNI B'DIŻABILITÀ – SKEMI TA' GĦAJNUNA GĦAL XOGĦLIJIET FIR-RESIDENZA TAGĦHOM

L-ONOR.

THERESE COMODINI CACHIA staqsiet lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid liema huma l-iskemi li taħthom jiġu megħjuna persuni b'diżabilità sabiex ikunu jistgħu jwettqu xogħlijiet fir-residenza tagħhom?

Jista' jindika wkoll liema huma l-iskemi li jagħtu għajnuna finanzjarja u liema huma l-iskemi li jagħtu għajnuna teknika?

Jista' jgħid kemm-il applikazzjoni rċeviet l-Awtorità tad-Djar matul dawn l-aħħar tliet snin, kemm minnhom ġew milqugħa u kemm kien it-total tal-għotjiet finanzjarji f'dawn is-snin?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-Awtorità tad-Djar għandha skema speċifikament intiża biex tgħin lill-persuni b'diżabilità jagħmlu t-tibdiliet neċessarji fir-residenza tagħhom skont l-bżonnijiet tal-persuna.

Persuna b'diżabilità tista' wkoll tibbenefika mill-iskema miftuħa, għall-irranġar u titjib sabiex isiru xogħlijiet diversi.

It-tabella t'hawn taħt turi l-informazzjoni mitluba fuq l-applikazzjonijiet imsemmija;

PERSUNI B'DIŻABILITÀ – GĦAJNUNA GĦALL-AKKOMODAZZJONI SOĊJALI

L-ONOR.

THERESE COMODINI CACHIA staqsiet lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid jekk persuni b'diżabilità jingħatawx għajnuna sabiex ikunu jistgħu jaċċedu għall-akkomodazzjoni soċjali u jindika liema huma l-kriterji li tali persuni jridu jissodisfaw sabiex l-applikazzjoni tagħhom tkun valida?

Jista' jgħid ukoll kemm-il applikazzjoni għall-akkomodazzjoni soċjali hemm pendenti quddiem l-Awtorità minn persuni b'diżabilità?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li kull individwu li japplika għall-akkomodazzjoni soċjali jeħtieġ li jissodisfa l-kriterji stabbiliti mill-Awtorità tad-Djar.

Fil-preżent l-Awtorità tad-Djar għandha 181 applikazzjoni għall-akkomodazzjoni soċjali minn persuni b'diżabilità.

AWTORITÀ TAD-DJAR – AKKOMODAZZJONI SOĊJALI GĦALL-PERSUNI B'DIŻABILITAJIET FIŻIĊI

L-ONOR.

THERESE COMODINI CACHIA staqsiet lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid jekk l-Awtorità tad-Djar għandhiex akkomodazzjonijiet soċjali li huma aċċessibbli u mgħammra għal persuni b'diżabilitajiet fiżiċi?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-Awtorità tad-Djar tara li talloka postijiet skont il-bżonnijiet tal-applikant.

Madankollu, f'każ li l-proprjetà ma tkunx mgħammra għall-bżonnijiet kollha, u l-inkwilin ikollu bżonn aktar aċċessibilità, l-inkwilin jista' jagħmel talba lill-Awtorità biex isiru x-xogħlijiet neċessarji u adegwati għall-persuni b'diżabilitajiet fiżiċi.

MCAST – APPOĠĠ LIL STUDENTI B'DIŻABILITÀ

L-ONOR.

THERESE COMODINI CACHIA staqsiet lill-Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid kif l-MCAST tagħti appoġġ lil studenti b'diżabilità ta' kull tip, liema huma s-servizzi u l-għajnuniet li l-MCAST toffri lil dawn l-istudenti?

EVARIST BARTOLO: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li s-sapport lil studenti b'diżabilità jew bżonnijiet partikolari huwa provdut primarjament mill-Inclusive Education Unit fi ħdan id-Dipartiment tal-Kurrikulu.

Din it-taqsima taħdem kontinwament ma' taqsimiet, dipartimenti u istituti oħra sabiex studenti tal-MCAST b'diżabilità jgawdu sapport ħolistiku li jolqot aspetti diversi fl-esperjenza edukattiva tagħhom fil-Kulleġġ.

Sabiex nassiguraw li permezz tas-sapport tagħna nilħqu l-bżonnijiet tal-istudenti, issir laqgħa ma' kull student qabel l-applikazzjoni.

Għal dawn il-laqgħat ħafna drabi jkun hemm preżenti wkoll il-ġenituri, l-LSE u professjonisti oħrajn involuti fis-sapport tal-istudent.

Hawnhekk jiġu diskussi l-bżonnijiet tal-istudent u jiġu deċiżi l-arranġamenti li jkunu se jingħataw waqt l-eżamijiet kif ukoll it-tip ta' sapport li jkun se jingħata matul is-sena.

Dan kollu jsir fid-dawl tar-rapporti mediċi jew psikoloġiċi li l-istudenti huma mitluba jippreżentaw.

Fuq il-kunsens tal-istudent, l-eżitu tal-laqgħa jiġi komunikat lid-direttur, lil-letturi u lil staff ieħor involut fis-sapport lil dawn l-istudenti.

Arranġamenti tipiċi waqt l-eżamijiet jinkludu (imma mhux biss):

· Proviżjoni ta' qarrej

· Proviżjoni ta' skriba

· Proviżjoni ta' ħin addizzjonali (25% / 30% / 50% tal-ħin stipulat)

· Proviżjoni ta' prompter

· L-inviġilatur jagħmilha ta' komunikatur billi jispjega ċertu kliem partikolari f'każ ta' persuni neqsin mis-smigħ.

· Proviżjoni ta' qarrej uman f'każ ta' listening comprehension irrekordjata.

· Ikun permess ikel, xorb u iċċekkjar tal-livell taz-zokkor fid-demm.

· Permess li tintuża l-kamra tal-banju ta' spiss.

· Jekk l-eżaminatur ma jkunx jista' jiddeċifra l-kitba, l-istudenti jkunu mitluba jirrapportaw l-istitut rispettiv sabiex jaqraw il-kitba tagħhom stess.

· Il-ħin addizzjonali jista' jintuża barra mill-klassi taħt is-superviżjoni tal-inviġilatur sabiex l-istudenti jkunu jistgħu jerġgħu jiffokaw.

· Estensjoni tad-deadlines tal-assenji.

Sapport matul is-sena jinkludi (imma mhux biss):

· Sessjonijiet ta' sapport minn LSE għal siegħa fil-ġimgħa fil-Malti, Matematika, Ingliż u b'mod inġenerali.

· Sessjonijiet ta' sapport addizzjonali mil-Learning Support Unit fil-Malti, Matematika, Ingliż, Strateġiji għall-Istudju etc.

· Proviżjoni ta' LSE għal numru ta' lezzjonijiet fil-ġimgħa f'suġġetti partikolari u ma' klassijiet partikolari fl-ewwel, it-tieni u t-tielet livell.

· Proviżjoni tat-trasport għal studenti b'diffikultajiet ta' mobbiltà.

· Proviżjoni ta' Assistent Personali għal studenti b'diffikultajiet ta' mobbiltà.

· Sessjonijiet ta' preparazzjoni mal-klassi tal-istudenti fejn titqajjem kuxjenza dwar il-bżonnijiet u s-sapport neċessarju.

· Laqgħat mal-istudenti, diretturi, letturi, ġenituri u professjonisti oħra involuti fejn jiġi mfassal pjan ta' ħidma rigward is-sapport lill-istudenti (MAP sessions).

· Kollaborazzjoni ma' servizzi oħrajn fil-Kulleġġ li huma miftuħa għall-istudenti kollha (eż.

· Kollaborazzjoni ma' servizzi esterni għall-Kulleġġ (eż.

Lino Spiteri Foundation, Aġenzija Appoġġ, Aġenzija Sapport, residenzi eċċ.)

· Arranġamenti għal aċċessibilità fiżika aħjar.

· Arranġamenti jew tibdil fi programmi f'każijiet ġenwini u b'potenzjal evidenti.

MCAST – PROGRAMM GĦALL-PERSUNI B'DIŻABILITÀ INTELLETWALI JEW B'LEARNING DISABILITY

L-ONOR.

THERESE COMODINI CACHIA staqsiet lill-Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid jekk l-MCAST għandhiex programm ta' studju speċifiku offrut lil studenti b'diżabilità intellettwali jew b'learning disability, u/jew jekk dawn l-istudenti jingħatawx l-opportunità li jsegwu korsijiet mainstreamed, u jindika kemm-il persuna b'diżabilità hija reġistrata għal programm ta' taħriġ u għal liema programm?

EVARIST BARTOLO: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-MCAST joffri korsijiet skont il-Qafas tal-Kwalifiki Ewropej li jibdew mil-livell ta' Intro A u Intro B, segwiti mil-livelli 1 sa 7.

L-ismijiet tal-korsijiet, il-livell u n-numru ta' studenti b'diżabilità rispettivi jinsabu fit-tabella t'hawn taħt.

Il-korsijiet fuq il-livelli kollha huma miftuħin għal studenti b'livelli differenti ta' abbiltà intellettwali u l-istudenti huma liberi li japplikaw għall-korsijiet li jixtiequ skont ir-rekwiżiti stipulati.

Għall-benefiċċju tal-istudenti l-MCAST temmen li huwa fid-dover tagħha li toffri gwida sabiex fil-proċess tal-għażla tal-kors l-istudenti jaslu għal deċiżjoni li verament tirrifletti l-kompetenzi u l-aspirazzjonijiet tagħhom.

L-iżvilupp tal-potenzjal tal-istudenti huwa ċentrali f'dan il-proċess.

Studenti b'diżabilità intellettwali jingħataw attenzjoni partikolari meta jaslu fil-punt fejn iridu jagħżlu kors u anke meta jridu jiddeċiedu bejn progressjoni għal korsijiet oħra fl-MCAST jew għal xogħol.

Għaldaqstant l-istaff li għandu f'idejh ir-responsabbiltà ta' studenti b'diżabilità intellettwali jsejjaħ laqgħat mal-istudenti u l-ġenituri fejn jiġi diskuss il-pass li jmiss fid-dawl tal-abiltajiet tal-istudenti kif ukoll tar-riżultati ottenuti fl-istituzzjoni edukattiva preċedenti jew fil-kors li l-istudenti jkunu qed isegwu fl-MCAST stess.

L-interess tal-istudenti huwa l-qofol ta' dawn is-sessjonijiet u għalhekk id-diskussjoni tipikament tittratta diversi dimensjonijiet tal-individwu fosthom dik akkademika, vokazzjonali u personali.

UNIVERSITÀ – KORS TAD-DOTTORAT FIL-MEDIĊINA WARA KORS TAL-B.SC. BIOLOGY

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra jekk jistax jikkonferma li l-istudenti li ggradwaw fil-B.Sc.

Biology u li ngħataw l-istipendju matul il-kors tagħhom, u issa li se jsegwu kors fid-Dottorat fil-Mediċina M.D. (tobba) mhumiex se jkunu intitolati għall-istipendju?

Jekk fl-affermattiv, jista' jindika r-raġunijiet?

EVARIST BARTOLO: Ninsab informat li kif stabbilit fl-artiklu 13 tal-Avviż Legali 308 tal-2006 studenti li jkunu qed isegwu t-tieni kors jew kors sussegwenti fuq livell magħruf aktar baxx jew wara li jkunu lestew jew parzjalment segwew kors ieħor ta' studji fuq l-istess livell ma jkunux intitolati li jirċievu l-għotjiet ta' manteniment għall-istudenti għal dak il-perjodu ta' żmien li hu ekwivalenti għall-perjodu li jkunu għamlu fil-kors ta' studju preċedenti, jekk għal dak il-kors ta' studju preċedenti kienu jirċievu l-għotjiet ta' manteniment għall-istudenti.

Matul it-tieni kors jew dak sussegwenti dawn l-istudenti jkunu intitolati biss għall-għotjiet ta' manteniment għall-istudenti għall-perjodu ta' żmien li jkun għad jonqos wara tmiem il-perjodu tal-kors preċedenti jew għad-differenza fl-ammont tal-għotjiet ta' manteniment għall-istudenti jekk għat-tieni kors jew dak sussegwenti l-ammont ta' għotjiet ta' manteniment għall-istudenti jkunu ogħla.

Dan jgħodd għal studenti li ggradwaw fil-BSc Biology u li ngħataw għotjiet ta' manteniment lill-istudenti matul l-ewwel kors tagħhom peress dawn jitqiesu fl-ambitu ta' dan ir-regolament.

FGURA – TRASPORT TAL-ISKEJJEL – PICK UP U DROP-OFF POINT

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jinforma u jispjega għaliex is-sezzjoni tat-trasport tal-iskejjel u l-istess Segretarjat tal-Ministeru mhux qed tappoġġja 12-il familja mill-Fgura sabiex uliedhom jiġu miġbura u mniżżla fuq tabella eżisteni ta' pick up u drop-off point magħmula s-sena li għaddiet mill-Kunsill Lokali tal-Fgura fi Triq San Tumas, Fgura u qed iħallu lill-operatur iwaqqaf lit-tfal fejn hu konvenjenti għalih, bil-perikli li dan iġib għalihom?

EVARIST BARTOLO: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li tlabt informazzjoni dwar din il-mistoqsija mid-Dipartiment konċernat.

Malli tingħatali aktar informazzjoni nkun nista' npoġġiha fuq il-Mejda tal-Kamra.

(Informazzjoni Addizzjonali: Ara dokument PL 2481 li tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra f'Seduta 165 tal-Erbgħa, 7 ta' Novembru 2018)

MONUMENT TAL-ASSEDJU L-KBIR - RESTAWR

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jagħti rendikont tax-xogħol ta' restawr li sar fuq il-Monument tal-Assedju l-Kbir?

OWEN BONNICI: Ninsab informat li x-xogħol li twettaq mid-Direttorat tar-Restawr, b'konsultazzjoni teknika ta' Heritage Malta, kien jiffoka fuq il-bażi tal-monument u kien jinkludi tindif ġenerali, trattament fuq il-biological soiling, tindif minn tbajja' ta' xemgħa u żejt, tikħil ta' fili miftuħin u tiswija ta' żoni deterjorati bil-metodu ta' plastic repair.

Dan ix-xogħol twettaq fuq perijodu ta' tliet ġimgħat u ġie jiswa €1,600.

Sar ukoll xogħol ieħor minn Heritage Malta li ttrattat u naddfet l-istatwa tal-bronż.

Issa tidħol fis-seħħ it-tieni fażi fejn, bl-għajnuna ta' entitajiet oħra, se jkun qed isir ukoll xogħol ta' tisbiħ li jinkludi titjib u tranġar tas-sistema tad-dawl u tal-paviment fil-madwar tal-monument.

EŻAMIJIET GĦALL-POSTIJIET TA' UFFIĊJALI EŻEKUTTIVI, PRINCIPALS U SENIOR PRINCIPALS

L-ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm għaddew persuni mill-aħħar eżamijiet li saru għall-postijiet ta' Uffiċjali Eżekuttivi, Principals u Senior Principals mas-Servizz Pubbliku (separatament)?

Jista' jgħid ukoll:

a. kemm hu n-numru ta' dawk li ġew impjegati f'kull post;

b. meta kienet l-aħħar data li ġew impjegati; u

c. kemm huma l-postijiet li għadhom vakanti f'kull post?

JOSEPH MUSCAT: Ġejt informat li mill-aħħar eżamijiet li saru ġew ingaġġati 151 Uffiċjal Eżekuttiv, 179 Prinċipal u 80 Prinċipal Anzjan.

L-ingaġġ sar skont l-ordni tal-mertu tar-riżultat.

ASSEMBLEA TAN-NAZZJONIJIET MAGĦQUDA – DELEGAZZJONI UFFIĊJALI

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra minn min kien akkumpanjat meta attenda għall-aħħar Assemblea tan-Nazzjonijiet Magħquda?

Jista' jinforma x'laqgħat kellu?

Jista' jqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tad-diskorsi li saru minnu?

Jista' jindika kemm kienet l-ispiża finanzjarja involuta?

CARMELO ABELA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li mill-Ministeru tiegħi jien kont akkumpanjat miċ-Chief of Staff u mis-Segretarju Privat li vvjaġġaw minn Malta filwaqt li f'kull laqgħa li kelli kien hemm preżenti jew l-Ambaxxatur li jinsab fi New York jew xi uffiċjal ieħor mill-istess Rappreżentanza.

Dawn huma l-laqgħat li kelli:

2) Attendejt u pparteċipajt f'event organizzat mill-UNICEF u Rappreżentant tas-SG tal-UN għaż-Żgħażagħ bit-tema: Youth 2030

3) Attendejt u pparteċipajt fl-EU Foreign Ministers Meeting fejn is-sitwazzjoni fil-Libya u fis-Sirja ġew diskussi

4) Attendejt u pparteċipajt f'event organizzat mill-UNCTAD, Marokk u Rwanda bit-tema: Migration and Structural Transformation in Africa

5) Attendejt u pparteċipajt f'event organizzat mis-Segretarju Ġenerali tal-UN bit-tema: Action for Peacekeeping

6) Attendejt u pparteċipajt fit-Transatlantic Dinner organizzat mill-Istati Uniti tal-Amerika

7) Attendejt u pparteċipajt f'event organizzat mill-Unjoni Ewropea bit-tema: Sirja

8) Attendejt u pparteċipajt f'event organizzat mill-UNHR, Franza, Ġermanja, Repubblika tal-Korea u Costa Rica bit-tema: Declaration of Human rights - A prevention tool to achieve peace and sustainable development

9) Attendejt u pparteċipajt f'event organizzat mill-UN Global Compact Office bit-tema: Africa Open for Business

10) Attendejt u pparteċipajt fil-Commonwealth Foreign Affairs Ministers Meeting (CFAMM) organizzat mill-Commonwelath Secretariat

12) Attendejt u pparteċipajt f'event organizzat mill-Commonwealth Africa Initiative bit-tema: Africa Forum- Sustaining a peaceful and prosperous Africa

13) Event organizzat mill-Istati Unit tal-Amerka bit-tema: Global Call to Action on the World Drug Problem fejn Malta ssieħbet ma' bosta pajjiżi oħra fid-Dikjarazzjoni maħruġa għal din l-okkażjoni.

Għall-ewwel darba waqt id-Dibattitu Ġenerali tan-Nazzjonijiet Magħquda, Malta f'kollaborazzjoni mat-Tuneżija, Franza, l-Unjoni Ewropea u l-International Centre for Migration Policy Development (ICMPD) organizzat event bit-tema: Giving voice to evidence - overcoming a distorted narrative on migration towards evidence based migration policy development

Il-laqgħat bilaterali li kelli huma s-segwenti:

Kelli laqgħat mal-Ministru tal-Affarijiet Barranin tas-São Tomé & Príncipe l-E.T. Urbino Jose Goncalves Botelho kif ukoll mas-Segretarju tal-Affarijiet Barranin tal-Mikronesja l-E.T. Lorin S. Robert fejn ġew stabbiliti relazzjonijiet diplomatiċi ma' dawn iż-żewġ pajjiżi.

Kelli wkoll laqgħat mar-rappreżentant Għoli tas-Segretarju Ġenerali għall-Oċeani l-E.T. Peter Thomson, mal-Ministru għall-Affarijiet Barranin tal-Libja, l-E.T. Mohammed Siala, mas-Segretarju-Ġenerali tal-Kunsill tal-Istati tal-Golf Għarbi (GCC) l-E.T. Abdul Latif bin Rashid Al-Zayani, mar-Rappreżentanta Għolja għat-Tfal f'Konflitti Armati l-E.T. Virginia Gamba, mal-President tal-Anna Lindh Foundation, l-E.T. Elisabeth Guigou, mal-Ministru tal-Affarijiet Barranin tal-Monako l-E.T. Gilles Tonelli, mal-Viċi Prim Ministru u Ministru tal-Affarijiet Barranin tal-Viet Nam l-E.T. Pham Binh Minh, mal-Ministru tal-Affarijiet Barranin tal-Ażerbajġan l-E.T. Elmar Mammadyarov, mas-Segretarju Assistent Deputat mid-Dipartiment tal-Istat tal-Istati Uniti David Peyman, mas-Segretarju Assistent Deputat mid-Dipartiment tal-Istat tal-Istati Uniti Robert Strayer u mal-Ministru tal-Istat għall-Affarijiet Esterni tal-India l-E.T. MJ Akbar,

Barra minn dan, akkumpanjajt lill-Prim Ministru f'dan li ġej:

(1) Ftuħ uffiċjali tad-Dibattitu Ġenerali tan-Nazzjonijiet Magħquda

(2) Id-diskors ta' Malta mogħti mill-Prim Ministru waqt id-Dibattitu Ġenerali

(3) Event organizzat mill-Assemblea tal-Ġnus Magħquda bit-tema: Nelson Mandela Peace Summit, fejn il-Prim Ministru kellu diskors.

Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-ispiża finanzjarja bejn it-23 u d-29 ta' Settembru kienet tammonta għal €31,720.67

ĦAL TARXIEN – TRIQ SANTA MARIJA - XOGĦOL

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: B'referenza għar-risposta għall-mistoqsija parlamentari 5396, jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra jekk kemm-il darba l-bidu ta' Triq Santa Marija ma' Triq is-Sorijiet Ħal Tarxien, ġiex ippjanat li jsir tul din is-sena?

OWEN BONNICI: Il-Gvern qed iwettaq pjan biex gradwalment it-toroq kollha, anke dawk li bħalissa jaqgħu taħt ir-responsabilità tal-kunsilli lokali, jinbnew mill-ġdid kif meħtieġ minn Infrastructure Malta.

Fil-fatt diġà tħabbru l-ewwel 120 mil-lista tat-toroq li se jinbnew mill-ġdid is-sena d-dieħla, bħala parti mill-investiment bla preċedent ta' €700 miljun li l-Gvern qed jalloka għal infrastruttura ta' kwalità fit-toroq Maltin.

Sadanittant, sakemm triq tinbena mill-ġdid, il-kunsilli lokali se jibqgħu jieħdu ħsieb il-manutenzjoni u t-tiswijiet meħtieġa biex jiġu evitati perikli jew diffikultajiet oħra.

BREXIT - RAPPORTI U RIĊERKA DWAR L-EFFETTI

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ: Jista' l-Ministru jqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tar-rapporti u r-riċerka li saret mill-Ministeru dwar l-effetti tal-ħruġ tar-Renju Unit mill-Unjoni Ewropea?

CARMELO ABELA: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li hekk kif tħabbar ir-riżultat tal-referendum f'Ġunju 2016, li r-Renju Unit mhux se jibqa' stat membru fl-Unjoni Ewropea, il-Ministeru għall-Affarijiet Barranin (hekk kif kien imsejjaħ dak iż-żmien) nieda inizjattivi sabiex jagħraf x'inhuma l-effetti, kemm pożittivi kif ukoll negattivi, tal-Brexit fuq pajjiżna partikolarment l-impatt fuq ir-relazzjonijiet bilaterali ta' Malta mar-Renju Unit.

Dan sar sabiex flimkien mal-Ministeri kkonċernati l-Ministeru għall-Affarijiet Barranin jistħarreġ jekk hemmx bżonn ta' reviżjoni fid-dawl tal-eventwali konklużjoni u r-riżultat tan-negozjati bejn ir-Renju Unit u l-UE.

ĦAL TARXIEN – SELF TA' KOTBA MIL-LIBRERIJA PUBBLIKA - INIZJATTIVI

L-ONOR.

CARMELO MIFSUD BONNICI staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol: Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra jekk itteħdux inizjattivi ġodda sabiex ikun hemm iktar residenti u studenti li jisselfu kotba mil-Librerija Pubblika ta' Ħal Tarxien u jekk le jistgħux jittieħdu?

EVARIST BARTOLO: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li ttieħdu inizjattivi ġodda li jinkludu:

· Kollaborazzjoni mal-Aġenzija Nazzjonali tal-Litteriżmu sabiex isiru sessjonijiet ta' qari għat-tfal ta' etajiet varji.

Minn din is-sena wkoll investejna f'kollezzjoni ta' comics u novelli grafiċi kif ukoll kotba dyslexic friendly.

· Sar ftehim ukoll mad-Dipartiment tal-Gvern Lokali biex isir rinovar f'kull librerija permezz ta' skema li ħarġu.

Ġibna wkoll prezz speċjali mingħand l-Awtorità Maltija tal-Komunikazzjoni biex f'kull librerija jkun hemm wifi b'xejn.

· Żidna l-ammont ta' kotba li jistgħu jissellfu t-tfal minn sitta għal tmienja.

· Ipprovdejna sapport kontinwu lil-librara biex ikunu jistgħu jagħtu servizz aħjar lill-komunità.

Inizjattiva oħra tinkludi l-proġett pilota ta' tmien skejjel fosthom Ħal Tarxien fejn is-sistema tal-librerija tal-iskola se tiġi magħquda ma' Malta Libraries u b'hekk il-komunità kollha se tkun qed tibbenefika minn dawn ir-riżorsi.

GĦALLIEMA BIL-WARRANT

L-ONOR.

CLYDE PULI staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid kemm hawn għalliema bil-warrant jaħdmu fi skejjel f'Malta u f'Għawdex?

Jista' jagħti rendikont ta' dawn l-għalliema skont is-suġġett li jgħallmu kif ukoll ta' dawk li qed jaħdmu fis-sistema edukattiva iżda barra mill-klassi?

Kemm minn dawn l-għalliema jgħallmu fi skejjel primarji, sekondarji u post sekondarji?

EVARIST BARTOLO: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li skont l-Att dwar l-Edukazzjoni, il-Kunsill dwar il-Professjoni tal-Għalliema għandu reġistru aġġornat ta' kull min għandu warrant permanenti u temporanju.

Madanakollu l-Kunsill ma jkollux data dwar is-suġġett u l-iskola/settur kif mitlub fil-mistoqsija.

Min-naħa tad-direttorati, ninsab informat li t-tagħrif mitlub jinħtieġ ħafna xogħol biex jinġabar u ż-żmien għal tweġiba huwa qasir ħafna.

Għaldaqstant ninforma lill-Onor.

Interpellant li t-tagħrif mitlub ikun jista' jitqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra hekk kif tingħatali din l-informazzjoni.

Sadanittant jekk l-Onor.

Interpellant għandu bżonn xi informazzjoni speċifika dwar xi skola jew skejjel partikolari, nitolbu jindika fejn meħtieġ.

SKEJJEL - SUPERVIŻJONI WAQT IT-TRASPORT

L-ONOR.

CLYDE PULI staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid meta huwa ppjanat li t-tfal kollha jkollhom superviżjoni waqt it-trasport lejn l-iskola tagħhom kif kien imwiegħed fil-Baġit li għadda?

Kemm-il vann u coach hawn iwasslu lit-tfal u kemm minnhom m'għandhomx superviżjoni?

EVARIST BARTOLO: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fix-xhur li ġejjin il-Ministeru se jkun qiegħed joffri tip ta' teknoloġija li lill-ġenitur tagħtih l-informazzjoni kollha relatata mat-trasport tat-tfal tagħhom.

It-tfal kollha tal-Kindergarten li jmorru l-iskejjel tal-Gvern għandhom servizz ta' on-board supervision filwaqt li dawk kollha li kellhom superviżjoni s-sena li għaddiet fi skejjel non-statali, il-Gvern ma talabx li tinbidel.

Din l-iskema qed tiġi introdotta b'mod gradwali u n-numri ta' tfal u coaches qed jiġi aġġornat kontinwament.

EDUKATURI MINGĦAJR WARRANT LI JITĦALLSU MILL-GVERN

L-ONOR.

CLYDE PULI staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid kemm hawn edukaturi mingħajr warrant li qed jiġu mħallsa mill-Gvern?

X'suġġetti u fejn qed jgħallmu dawn l-edukaturi?

EVARIST BARTOLO: Jien informat li l-għalliema kollha għandhom warrant biex jgħallmu; jew permanenti jew temporanju.

SKEJJEL - STUDENTI LI M'GĦANDHOMX TRASPORT B'XEJN

L-ONOR.

CLYDE PULI staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid kemm għad baqa' studenti li għad m'għandhomx trasport b'xejn?

Jista' jgħid sa meta se jkollhom trasport dawn l-istudenti?

EVARIST BARTOLO: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li n-numru ta' studenti li jridu trasport ivarja kontinwament.

Madankollu nirreferi lill-Onor.

Interpellant għall-istqarrija PR 182235 għal iktar informazzjoni.

ISTITUT GĦALL-EDUKAZZJONI

L-ONOR.

CLYDE PULI staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid x'kien l-iskop tat-twaqqif tal-Istitut għall-Edukazzjoni mwaqqaf mill-Gvern u x'tibdiliet saru mill-għan oriġinali?

EVARIST BARTOLO: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-avviż legali li jispjega eżatt ir-rwol tal-Istitut għall-Edukazzjoni tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin tat-Tqegħid ta' Karti.

Ma sarux tibdiliet minn dan l-avviż legali 'l quddiem.

KORS TAL-GĦALLIEMA MINN ISTITUT GOVERNATTIV

L-ONOR.

CLYDE PULI staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid x'kienet ir-raġuni li wara li l-Gvern ta l-appoġġ lill-Fakultà tal-Edukazzjoni fl-Università ta' Malta biex il-kors tal-għalliema jitla' minn Baċellerat għal grad ta' Masters b'120 ECTS issa qed jawtorizza kors tal-għalliema ieħor minn istitut governattiv li jerġa' jniżżel il-livell għal 90 ECTS?

Ma jaħsibx il-Ministru li dan se joħloq anomaliji b'livelli differenti ta' taħriġ għall-istess xogħol professjonali?

EVARIST BARTOLO: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-Master of Education Degree tal-Istitut ġie akkreditat mill-NCFHE wara li kienu peer reviewed minn evaluators magħżula minnhom u ta' reputazzjoni għolja ħafna.

KUNSILL KONSULTATTIV GĦALL-INTRAPRIŻA – SISTEMA TA' LIĊENZJI TAN-NEGOZJU

L-ONOR.

EDWIN VASSALLO staqsa lill-Ministru għall-Ekonomija, Investiment u Negozji Żgħar: B'referenza għat-tweġiba tal-mistoqsija parlamentari 7224, jista' l-Ministru jgħid x'kien il-feedback miġbur mill-istakeholders waqt il-laqgħa tal-Kunsill Konsultattiv għall-Intrapriża, x'azzjoni ttieħdet u xi progress sar f'dan ir-rigward li tkellem dwaru l-istess Ministru skont ir-risposta li ta fil-mistoqsija parlamentari rispettiva?

CHRIS CARDONA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li r-risposta tingħata f'xi seduta oħra.

ECO-TAX TAT-TURIŻMU

L-ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Finanzi: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 7248 li oriġinarjament saret lill-Ministru għat-Turiżmu u li issa ġiet riferuta lilu u jgħid kemm kien l-ammont ta' flus li daħlu mill-eco-tax tat-turiżmu?

Jista' jagħti breakdown tal-lokalitajiet minn fejn inġabret din it-taxxa u l-ammont li nġabar minn kull lokalità?

EDWARD SCICLUNA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li t-tweġiba se tingħata f'seduta oħra.

IMPJANT TAL-ENEMED

L-ONOR.

HERMANN SCHIAVONE staqsa lill-Ministru għall-Enerġija u Immaniġġjar tal-Ilma: Jista' l-Ministru jgħid meta l-impjant tal-Enemed f'Birżebbuġa magħruf bħala 31 ta' Marzu, se jiżżarma kompletament?

JOE MIZZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-impjant tal-Enemed f'Birżebbuġia, magħruf bħala l-31 ta' Marzu, se jieqaf jintuża mill-Enemed f'Diċembru 2019, meta huwa maħsub li l-impjant il-ġdid ta' Ħas-Saptan ikun fully operational.

Fl-istess żmien l-impjant jingħata lura lis-sidien tiegħu, jiġifieri l-Enemalta, biex tkompli d-decommissioning tiegħu.

IMPJANT TAL-ENEMED – XOGĦLIJIET GĦAL ŻARMAR

L-ONOR.

HERMANN SCHIAVONE staqsa lill-Ministru għall-Enerġija u Immaniġġar tal-Ilma: Jista' l-Ministru jgħid x'xogħlijiet marbuta maż-żarmar tal-impjant tal-Enemed 31 ta' Marzu f'Birżebbuġa saru minn mindu l-Gvern ħabbar li se jiġi żarmat?

JOE MIZZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li minn meta l-Gvern ħabbar li se jiġi żarmat l-impjant tal-Enemed f'Birżebbuġa, diġà żżarma wieħed mit-tankijiet u l-Head Office Buildings ġew ukoll ippreparati biex ikunu jistgħu jitwaqqgħu meta jitlaq il-proġett ta' decommissioning.

IL-QAGĦDA FISKALI 2017 - 2021

IL-BILANĊ TAD-DEJN TAL-GVERN

IL-QAGĦDA FISKALI 2017 - 2018

Kull dħul ikkwotat f'din it-tabella bħala gwida huwa wara t-tnaqqis tal-kontribuzzjonijiet tas-sigurtà soċjali.

Tabella 2.2 Aktar tnaqqis ta' taxxi għal kull min jaħdem

Tabella 2.3 Dħul mill-pensjoni mhux intaxxat

Tabella 2.4 Rifużjoni ta' taxxa għal min jibgħat it-tfal fi skejjel indipendenti

Miżuri meħuda f'2018 sabiex insaħħu l-ġlieda kontra l-ħasil ta' flus u l-iffinanzjar tat-terroriżmu

Servizzi Ġodda f'Mater Dei

Bank Nazzjonali tad-Demm

8.3 Pjan strateġiku ġdid għas-snin 2020-2030