DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

It-Tlieta, 27 ta' Novembru 2018

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

It-Tlieta, 27 ta' Novembru 2018

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fis-Sala tal-Parlament,

It-Tlieta, 27 ta' Novembru 2018

Il-Minuti tas-Seduta Nru 172, li saret fis-26 ta' Novembru 2018, ġew ikkonfermati.

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI

TWESSIGĦ TA' TOROQ

L-ONOR.

Edwin Vassallo) staqsa lill-Ministru għat-Trasport, l-Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid x'kien il-ħlas li sar mill-Ministeru rispettiv għal kull xogħol li sar mill-Ministru fil-proġett ta' twessigħ ta' toroq li għaddej f'pajjiżna, fejn dan il-proġett ta' twessigħ ta' toroq beda mill-aħħar elezzjoni ġenerali sal-lum?

Jista' jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra lista ta' toroq li qed ikunu parti minn dan il-proġett?

Min kienu l-kuntratturi li ħadmu fuq kull twessigħ ta' triq?

Jista' jgħid kull kemm sar il-ħlas, jekk ingħatax b'direct order jew kienx magħżul b'tender?

Jista' jgħid ukoll għal kull parti ta' triq li hija parti minn dan il-proġett ta' twessigħ, għal liema toroq kien hemm permess tal-Awtorità tal-Ippjanar u għal liema toroq sar ix-xogħol ta' twessigħ bla permess tal-Awtorità tal-Ippjanar?

IAN BORG (Ministru għat-Trasport, l-Infrastruttura u Proġetti Kapitali): Peress li fil-perjodu msemmi saru diversi proġetti ta' titjib fit-toroq, ikun apprezzat jekk l-Onor.

Interpellant jispeċifika liema proġett qed issir referenza għalih.

L-ISPEAKER (Onor. Anġlu Farrugia): L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Sur President, bħala ċittadin li ngħix fin-naħa ta' isfel ta' Malta ovvjament qed jaffettwani ħafna l-proġett tal-Marsa u verament nixtieq narah jitlesta.

Ninnota li x-xogħol għaddej b'ritmu mgħaġġel u bl-inqas inkonvenjent possibbli.

Jista' l-Ministru jispjega lil din il-Kamra fiex wasal dan il-proġett u x'inhi l-fażi li jmiss?

L-ISPEAKER: Il-Ministru Ian Borg.

IAN BORG: Kelli diversi opportunitajiet f'din il-Kamra sabiex nispjega l-progress li qed isir fuq dan l-akbar proġett infrastrutturali li għaddej bħalissa fit-toroq ta' pajjiżna.

Wieħed jista' kważi jgħid li issa t-tieni fażi waslet fit-tmiem tagħha.

Fil-fatt qed naħdmu sabiex fil-ġranet u s-sigħat li ġejjin din tkun konkluża u għandi skedati sessjonijiet fejn ninfurmaw lill-midja on site dwar l-andament ta' dan il-proġett.

Sussegwentement tibda t-tielet fażi li forsi hija l-aktar waħda eċitanti u interessanti għax fiha se jsiru seba' strutturi ta' flyovers li jeliminaw darba għal dejjem it-traffic lights quddiem iċ-ċimiterju tal-Addolorata.

Fit-tieni fażi żidna l-capacity ta' Triq Aldo Moro minn sitt korsiji - tlieta f'kull direzzjoni - għal għaxar korsiji, sitta direzzjoni lejn il-Belt u erba' direzzjoni lejn in-Nofsinhar tal-pajjiż.

Għamilna wkoll numru ta' interventi infrastrutturali li ma jidhrux, fosthom mina taħt il-wiċċ tat-triq biex ngħaddu s-servizzi tal-elettriku u tal-ilma f'kull range, kif ukoll għamilna spazji aħjar għall-karozzi li jipprovdu servizz ta' trasport pubbliku.

Għalkemm ix-xogħol qed jintensifika jidher li t-traffic management ta' Infrastructure Malta mhux qiegħed ifixkel l-andament tat-traffiku.

Ovvjament dan huwa proġett li f'nofsu saru interventi oħra, u hawn qed nirreferi għall-Marsa/Hamrun bypass li saret matul ix-xhur tas-sajf, kif ukoll għat-tunnels ta' Santa Luċija li se jkunu qed isiru aktar 'il quddiem.

F'dan il-proġett qegħdin on time u kif għedt, it-tielet fażi tista' tibda fil-ġimgħat li ġejjin.

F'dik it-tielet fażi n-nies se jkunu jistgħu japprezzaw l-istrutturi ġodda li se nkunu qed intellgħu fiż-żona fejn qabel kienu l-fabbriki li issa ġew rilokati Ħal Far.

L-ISPEAKER: L-Onor.

Jason Azzopardi, mistoqsija supplimentari.

JASON AZZOPARDI: Sur President, peress li l-Ministru Borg huwa l-Ministru responsabbli mill-Awtorità tal-Artijiet, in vista tad-data breach li kien hemm fid-Dipartiment tal-Artijiet nhar il-ġimgħa li għaddiet, jista' jgħid jekk jaqbilx, u jekk tax il-kunsens, li data privata, inkluż applikazzjonijiet ta' eluf ta' ċittadini, tiġi maħżuna f'survey ta' kumpanija privata minflok tal-MITA meta l-Gvern f'dawn l-aħħar għaxar snin investa miljuni ta' ewro fil-MITA?

Lest li joffri apoloġija lil dawk l-eluf li d-dettalji tagħhom spiċċaw imxandra mal-erbat irjiħat tad-dinja?

L-ISPEAKER: Ministru, din il-mistoqsija m'għandhiex x'taqsam mal-mistoqsija oriġinali, però nħalli f'idejk jekk tirrispondix jew le.

IAN BORG: M'għandix problema, Sur President.

L-Onor.

Interpellant ukoll kien responsabbli mill-Awtorità tal-Artijiet u fi żmienu altru milli d-data kienet titperreċ!

Fi żmienu d-data kienet tiġi mistura!

Kienu żmenijiet fejn l-iżviluppaturi u n-nies li riedu jakkwistaw art tal-poplu kienu jfesfsu f'widnejn il-ministru minflok japplikaw onlajn!

Fil-fatt l-Onor.

Interpellant illum qed jagħmel ħiltu kollha biex jgħatti xturu, anke issa li għaddejja ħidma parlamentari f'kumitati permanenti sabiex tiskrutinizza tali xogħol.

Dak li ġara l-Awtorità tal-Artijiet qed tieħdu b'serjetà kbira.

Hemm parametri u qafas legali li fihom qiegħda taġixxi u apparti milli tinvestiga, qiegħda wkoll tinvolvi lill-Kummissarju għall-Informazzjoni u l-Protezzjoni tad-Data.

Naħseb li nkun imprudenti jekk nitkellem f'dan l-istadju dwar il-ħidma li għaddejja jew b'xi mod jew ieħor nippreġudika dak li ġara.

Bla dubju ta' xejn, irridu nkomplu naħdmu sabiex l-Awtorità tal-Artijiet tkun aktar effiċjenti.

Jien irrid nara lil din l-Awtorità toffri ċerti servizzi lill-poplu fi żmenijiet raġjonevoli.

Qed ngħid dan għax l-Awtorità tal-Artijiet għadha qed taħdem fuq skemi li ħarġu fis-sena 2000, jiġifieri 18-il sena ilu!

Għandna nies li qed jistennew li nimplimentaw miżuri li ilhom imwiegħda, bħall-fidi ta' ċnus li għalqu reċentement jew li se jagħlqu fl-immedjat.

Qed nirreferi dejjem għal dawk residenzjali.

Għandna mbagħad l-impenn ambizzjuż li nippermettu t-trasferiment ta' kirjiet agrikoli bejn il-bdiewa li jaħdmu l-istess raba'.

Dan apparti milli rridu niddiskutu dwar il-proprjetà battala li qiegħda fi prime sites, liema proprjetà l-Gvern mhux qiegħed jagħmel l-aħjar użu minnha.

Dik hija d-diskussjoni li rrid nara dwar l-artijiet!

Nerġa' ngħid, dak li ġara wieħed għandu jieħdu bis-serjetà u infurmat li l-Awtorità qiegħda tieħdu bis-serjetà.

Nittama li ma ddumx ma tiġi konkluża l-investigazzjoni kif ukoll il-ħidma mal-Kummissarju għall-Informazzjoni u l-Protezzjoni tad-Data.

Inżid ngħid li, kif stipulat fil-liġi, l-istess Kummissarju rċieva l-preliminary notification report mill-Awtorità fiż-żmien preskritt.

Jekk mhux sejjer żball, il-perjodu stabbilit fil-liġi huwa ta' 72 siegħa.

Barra minn hekk, infurmat li dan is-sit għadu jrid jitla' onlajn iżda l-Awtorità se tibqa' tistenna d-direzzjoni tal-Kummissarju.

L-ISPEAKER: L-Onor.

CLAYTON BARTOLO: Nirreferi lill-Ministru għal mistoqsija parlamentari 6735 li kont għamiltlu dwar il-bypass tal-Mellieħa u testijiet fuq il-kwalità u t-tqegħid tat-tarmak.

Il-Ministru kien wieġeb li qed isiru testijiet oħra relatati ma' din l-istess bypass.

Għaldaqstant nixtieq nistaqsih jekk minn dak iż-żmien sal-lum kienx hemm xi żviluppi f'dan ir-rigward.

Jekk kien hemm, nitolbu jaġġorna lil din il-Kamra.

Grazzi.

L-ISPEAKER: Il-Ministru.

IAN BORG: Nirringrazzja lill-Onor.

Interpellant tal-mistoqsija tiegħu.

L-Onor.

Chris Said kien staqsieni dwar l-istess suġġett fil-mistoqsija parlamentari 7847, li qiegħed inweġibha proprju llum.

Għaldaqstant nista' nikkonferma li minn testijiet li għamlet Infrastructure Malta – dawn it-testijiet din l-aġenzija tagħmilhom b'mod regolari għal kull proġett – irriżulta li ċerti partijiet tal-bypass tal-Mellieħa ma laħqux il-kwalità mixtieqa mill-Gvern u mill-istess Infrastructure Malta.

Għalhekk il-kuntrattur, a spejjeż tiegħu, se jkun qiegħed jagħmel resurfacing ta' dawk iż-żoni.

Dan huwa l-mod li aħna rridu nkomplu naħdmu bih.

M'aħniex se nippermettu li b'xi mod tiġi kompromessa l-kwalità li naħdmu biha.

M'iniex se nħalli li x-xogħol li qed nagħmlu bħala Gvern, b'investiment bla preċedent ta' €700 miljun, ikun soġġett għal kwalità inferjuri.

Anzi jien dejjem nesiġi li t-twaqqif ta' Infrastructure Malta u d-delega tar-responsabbiltà minn Transport Malta u l-kunsill lokali għal Infrastructure Malta trid iġġib magħha titjib fil-kwalità.

Konferma ta' dan kienet din id-deċiżjoni.

Allura iva, Onor. Bartolo, nikkonfermalek li parti mill-bypass tal-Mellieħa m'għaddietx mit-test u se jerġa' jagħmilha l-kuntrattur a spejjeż tiegħu.

L-ISPEAKER: L-Onor.

ROBERT CUTAJAR: Naħseb li l-bypass tal-Mellieħa kollha ma kellhiex tgħaddi mit-test!

L-istess il-policy dwar iż-żona Ta' Masrija, il-Mellieħa!

Ftit tal-ħin ilu l-Ministru qal li qabel kien ikun hemm it-tfesfis f'widnejn il-ministru u kienu jinbidlu l-affarijiet.

Għaldaqstant ngħidlu storja dwar lukanda fil-Mellieħa li se tkun qed togħla bi tliet sulari!

Din il-lukanda qiegħda f'żona fejn jista' jkun hemm restrizzjonijiet għall-permess li jinbnew tliet sulari oħra.

Qed nirreferi għal-lukanda Panorama, li hemm rapport dwarha fil-ġurnal Times of Malta tal-lum.

Jista' allura l-Ministru jgħid jekk l-Awtorità dwar l-Ippjanar hux qed tħares b'mod favorevoli li tapprova dan il-permess?

Hemm xi direzzjoni min-naħa tiegħu jew min-naħa tal-Gvern li wieħed għandu jirrispetta x-xenarju ta' dik iż-żona, bil-karatteristiċi kollha tal-lokalità tal-Mellieħa li din fiha?

L-ISPEAKER: Il-Ministru.

IAN BORG: Nippreferi noqgħod fuq l-esperti ta' Infrastructure Malta milli fuq l-Onor.

Interpellant, li kkundanna t-toroq tal-Mellieħa għal single lanes, bil-problemi kollha li din id-deċiżjoni ħolqot għan-nies li jridu jivvjaġġaw bejn Malta u Għawdex, meta hu kien sindku tal-lokalità!

Nistiednu jgħid lil din il-Kamra, jew lill-istess entitajiet li hu mar jiġri quddiemhom sabiex jitlob investigazzjoni fuq l-allegazzjonijiet li reġa' għamel illum, min tkellem ma' liema ministru!

Dawk kienu deċiżjonijiet li ttieħdu f'leġiżlatura preċedenti, għalkemm m'għandix dubju mill-integrità tal-predeċessuri tiegħi li ħadmu sabiex jaraw kif id-dekasteru li kien fdat lilhom ikun gvernat bl-aħjar mod possibbli.

Rigward xi jkun rapportat fil-gazzetti, jien ma noqgħodx nispekula u niġi hawnhekk sabiex inwieġeb b'mod spekulattiv.

Naħseb li l-Onor Interpellant għandu jagħmel mistoqsija bil-planning applicaton rispettiva.

Ovvjament ma naħsibx li l-Parlament għandu jippreġudika d-determinazzjoni ta' applikazzjoni li tkun għadha pendenti għal deċiżjoni mill-Awtorità tal-Ippjanar, anke jekk huwa l-ogħla istituzzjoni tal-pajjiż.

Interpellant, bħala ċittadin u bħala Deputat, għamel l-oġġezzjonijiet tiegħu għall-applikazzjoni tas-Sinjuri Borg li dehret fil-gazzetta u li huwa għadu kemm għamel referenza għaliha.

Nittama wkoll li segwieha bħala objector din l-applikazzjoni.

L-ISPEAKER: L-Onor.

CLAYTON BARTOLO: Naħseb il-kollega jiftakar x'kien isir fi żmien l-amministrazzjonijiet Nazzjonalisti.

Kienet ingħatat ċerta direzzjoni u allura forsi qed jippretendi li aħna nimxu bl-istess mod!

Li nixtieq nistaqsi dwaru però jirrigwarda l-Baġit.

Jista' l-Ministru jinforma lil din il-Kamra jekk għandux xi feedback dwar id-diversi miżuri relatati mat-trasport li tħabbru fil-Baġit?

L-ISPEAKER: Il-Ministru.

IAN BORG: F'dan il-Baġit aħna mhux biss komplejna nibnu fuq il-miżuri pożittivi li nidejna fil-Baġit tas-sena li għaddiet però nidejna miżuri oħra ġodda li komplew itejbu dak li qed nagħmlu f'dan il-qasam.

Pereżempju kellna l-miżura pożittiva li permezz tagħha, sa Ottubru ta' din is-sena, 22,000 żagħżugħ u żagħżugħa użaw it-trasport pubbliku b'xejn.

F'dan il-Baġit din il-miżura rajna li nestenduha għal żgħażagħ li għalqu l-14-il sena u dawk li huma studenti full-time, anke jekk għandhom aktar minn 20 sena.

Qed naħdmu wkoll mal-Kummissarjat responsabbli mill-persuni b'abbiltajiet differenti sabiex naraw kif dawn il-persuni jkunu jistgħu jibbenefikaw minn trasport pubbliku b'xejn.

Dan in line mal-viżjoni li tkellem dwarha l-Prim Ministru li nkomplu nwessgħu t-trasport pubbliku b'xejn, liema viżjoni tista' twassal biex inkomplu nnaqqsu l-vetturi mit-toroq.

Nidejna wkoll numru ta' inizjattivi oħrajn, bħall-inizjattivi sabiex ninċentivaw ix-xiri ta' mezzi alternattivi ta' trasport, kemm jekk huma roti kif ukoll jekk huma muturi żgħar.

Qed ninvestu u se nkomplu ninvestu fuq l-infrastruttura marittima sabiex ikollna aktar landing facilities.

Tajjeb nirrimarka li fl-2012 kellna 66,000 passiġġiera li għażlu li jivvjaġġaw bejn il-Kottonera, il-Belt u Tas-Sliema permezz tal-ferries.

Is-sena l-oħra dawn żdiedu għal 1.3 miljun.

Għalhekk, kif ħabbarna fil-Baġit, se nżidu l-landing facilities.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Nixtieq insellem lil anzjana ta' 95 sena li xtaqet issegwi l-Parlament u ġiet hawnhekk.

Grazzi talli ħadt l-interess li tiġi ssegwi s-seduta parlamentari.

Nawguralek u jalla jkollna l-età tiegħek u nibqgħu nsegwu x'inhu jiġri fil-Parlament.

Grazzi.

L-Onor.

Toni Bezzina, mistoqsija supplimentari.

TONI BEZZINA: Jekk tippermettuli qabelxejn nixtieq nirringrazzja jien ukoll lis-Sinjura li ġiet issegwi din is-seduta u jalla jkun hawn ħafna aktar nies bħalha li jiġu jsegwuna waqt li nkunu għaddejjin bix-xogħol parlamentari.

Li xtaqt nistaqsi huwa jekk hemmx il-ħsieb li jiżdiedu l-bus lanes għall-karozzi tal-linja, speċjalment fejn ikun hemm xogħlijiet ta' twessigħ ta' toroq.

Hemm ċans li jiġu inklużi bicycle lanes?

L-ISPEAKER: Il-Ministru.

IAN BORG: Id-diskussjonijiet f'dan ir-rigward bejn ir-regolatur u l-operatur dejjem għaddejjin.

M'iniex f'pożizzjoni li nispeċifika fejn se jkunu qegħdin jiżdiedu jew jekk hux se jkunu qegħdin jiżdiedu bus lanes.

Li nista' ngħid huwa li meta tkellimt mal-operatur kont sodisfatt mit-titjib fl-infrastruttura li qiegħed isir.

Issa però rridu nkomplu naħdmu fuq dak li għandu x'jaqsam ma' mmaniġġar tat-traffiku fejn ikun qed isir ix-xogħol għaliex dik ħafna drabi jkollna noħoloqu divergences fir-rotot tat-trasport pubbliku.

F'dak li għandu x'jaqsam ma' faċilitajiet għal min juża r-roti, iva, il-bicycle lanes qed ninkluduhom dejjem jekk ikun possibbli.

Irridu nifhmu però li l-ispazju u t-toroq ta' pajjiżna ma jippermettux li jsiru kullimkien.

Din hawn min togħġbu u hawn min ma togħġbux, però dawk huma l-fatti.

Jien ma nistax inwiegħed li kullimkien se jirnexxilna ndaħħlu bicycle lanes meta kulħadd jaf li f'ċerti żoni tal-pajjiż huwa aktar diffiċli li jsir dan minn oħrajn.

La saritli din il-mistoqsija nieħu l-okkażjoni u nsemmi n-numru ta' interventi permezz ta' pontijiet li se tkun qiegħda tagħmel Infrastructure Malta, liema pontijiet se jkunu qed iżidu l-possibbiltà li wieħed jimxi jew juża r-rota.

Ħabbarna dak fi Vjal l-Avjazzjoni, Ħal-Luqa, li bħalissa qed jintuża ħafna iżjed minħabba li temporanjament hemm l-ITS.

Ħabbarna wkoll dak ta' Blata l-Bajda, inti u ħiereġ mill-Belt, fejn hemmhekk bus stop li huwa utlizzat ħafna, tant li kull meta tgħaddi minn hemmhekk issib it-traffic lights ħomor għaliex n-nies jkunu jridu jinżlu mill-Ħamrun għall-Blata l-Bajda u jibdlu l-karozza tal-linja.

Għal dan il-pont ħarġet is-sejħa għall-offerti sabiex ikollna crossing li jippermetti aċċess dejjem mingħajr ma jwaqqaf it-traffiku.

L-ISPEAKER: L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Sur President, tkellimna ħafna dwar it-toroq tal-Marsa u anke dwar il-biċċa bejn Santa Venera u l-Ħamrun però ovvjament in-nies jinteressahom aktar mit-triq ta' quddiemhom, jiġifieri t-toroq residenzjali.

Issa dan l-aħħar issemmew numru ta' toroq residenzjali li se jingħataw prijorità minn Infrastructure Malta.

Jista' l-Ministru jgħid fiex wasal dan il-proċess?

Dawn it-toroq se jibdew isiru issa?

Filwaqt li tajjeb li nagħmlu dawn it-toroq, li minnhom jgħaddi ammont ta' traffiku, tajjeb ukoll li ma nħallux barra dawk il-persuni li ilhom minsija għal tant snin minħabba li t-triq ta' quddiemhom qatt ma saret jew inkella qiegħda fi stat ħażin ħafna minħabba li l-kunsilli ma kienx ikollhom baġit biżżejjed sabiex jagħmlu dawn it-toroq.

Ovvjament dawn jixtiequ li t-triq tagħhom issir ukoll.

L-ISPEAKER: Il-Ministru.

Camilleri, aħna ħriġna l-ewwel sejħa għall-ewwel 120 triq b'investiment ta' madwar €50 miljun u ninsab informat li l-proċess ta' evalwazzjoni tal-offerti li daħlu għadu għaddej.

L-offerenti kienu fil-pubbliku.

Issa qed tinkiteb it-tieni u t-tielet lista, bil-prijorità tingħata lil dawk il-160 triq li qatt ma ngħatalhom wiċċ.

In-nies li jgħixu f'dawn it-toroq fix-xhur tas-sajf isibu ħafna trab għaliex it-triq tkun niexfa u fix-xhur tax-xitwa jsibu t-tajn għaliex it-triq tkun imċafalsa bl-ilma.

Naħseb li pajjiż li sejjer daqstant tajjeb ekonomikament, pajjiż li jaspira li jkollu l-aħjar infrastruttura, ma setax ikollu partit aħjar fil-gvern!

Aħna ngħatajna l-mandat biex bħala Gvern ninvestu mingħajr preċedent ħalli mhux biss ngħinu lil-lokalitajiet imma anke naraw kif l-infrastruttura tkun il-mutur ekonomiku li jkompli jsostni t-tkabbir u r-riżultati pożittivi li għandna.

Dawn ir-riżultati pożittivi ma ġewx minħabba l-infrastruttura tajba tagħna imma minkejja l-infrastruttura li kellna.

It-tieni lista se toħroġ minn hawn u ftit żmien ieħor u kull kuntrattur li jkun irid jinvesti f'dawn ix-xogħlijiet se jingħata ċans li jagħmel dan.

Jien nittama li jkollna players oħrajn internazzjonali sabiex inkomplu nżidu l-capacity ħalli niżguraw li x-xogħol ambizzjuż li għandna quddiemna jkun jista' jsir fiż-żmien relattivament qasir ta' seba' snin.

L-ISPEAKER: L-Onor.

Jason Azzopardi, mistoqsija supplimentari.

JASON AZZOPARDI: Sur President, il-Ministru ħarab kompletament mil-mistoqsija li għamiltlu u ma weġibx bl-aħjar mod dwar kif wieħed seta' jindirizza dak li ġara mhux ftit snin ilu, imma l-ġimgħa li għaddiet under his watch.

Huwa daqshekk diffiċli biex toffri apoloġija?

B'daqshekk ma tinfluwenzax l-investigazzjoni jew l-inkjesta li għaddejja!

It-tieni, għaliex data personali nżammet f'server ta' kumpanija privata?

Il-Ministru kien jaf b'dan?

B'daqshekk ukoll mhuwiex se jinfluwenza l-investigazzjoni.

It-tielet, il-Ministru jaqbel mad-definizzjoni perversa l-ġdida li ngħatat mill-Awtorità għal "subject to public inspection".

L-Awtorità qalet li ġaladarba l-pubbliku ta l-kunsens tiegħu, allura d-data privata tiegħu se tkun subject to public inspection, li tfisser li d-data tiegħu se tkun imperrċa fuq il-google biex kulħadd ikun jista' jara d-dettalji personali u l-korrispondenza!

Jaqbel il-Ministru ma' din id-definizzjoni ta' "subject to public inspection"?

L-ISPEAKER: Il-Ministru.

IAN BORG: Naħseb li l-poplu jkun jixtieq li jkun hemm aktar trasparenza u spezzjonijiet pubbliċi fuq skandli li seħħew fid-Dipartiment tal-Artijiet, inkluż dawk tal-Löwenbrau, tal-Fekruna u ta' Spinola.

Dak huwa l-mod li bih aħna ridna ninqatgħu mill-passat.

Nerġa' ngħid, m'iniex qiegħed hawnhekk biex ninfluwenza jew nippreġudika investigazzjoni li qed issir b'ħidma u koperazzjoni sħiħa mal-Kummissarju għall-Informazzjoni u l-Protezzjoni tad-Data.

L-Awtorità qiegħda tieħu dan il-każ b'serjetà kbira.

L-ISPEAKER: L-Onor.

Toni Bezzina, mistoqsija supplimentari.

TONI BEZZINA: Il-Ministru għamel referenza għall-pontijiet li se jsiru f'diversi toroq.

Jista' jgħid jekk dawn il-pontijiet hux se jkollhom lift?

Jekk iva, meta toħroġ it-tender se jkun hemm maintenance agreement biex dawn il-liftijiet ikunu spezzjonati b'mod regolari u nieħdu ħsieb li jkunu qed jaħdmu?

Dan biex ma jiġrix bħalma ġara fil-każ tal-pont ta' Ħal Qormi.

Rigward it-tender biex isiru ċerti toroq bi spiża ta' €50 miljun, jista' l-Ministru jikkonferma li l-maġġor parti ta' dawn it-toroq se jinbidlilhom il-wiċċ u mhux se jsiru mill-ġdid?

Jista' jgħid jekk fost dawk it-toroq li se jsiru mill-ġdid hemmx ammont sostanzjali ta' toroq arterjali u distributorji?

Jiġifieri jista' jikkonferma li bis-€700 miljun li se jinvesti l-Gvern f'seba' snin mhux se jsiru toroq residenzjali biss iżda se jsir ukoll xogħol fuq toroq arterjali u distributorji?

L-ISPEAKER: Il-Ministru.

IAN BORG: Ma naħsibx li aħna qatt għedna li s-€700 miljun huma esklussivament għat-toroq residenzjali.

B'€700 miljun se jkollna biżżejjed riżorsi biex nindirizzaw l-infrastruttura li għandha bżonn xogħol fuqha.

Rigward is-sejħiet li ħarġu nikkonferma li kien hemm taħlita ta' toroq, jiġifieri hemm toroq residenzjali, toroq li saru, toroq li qatt ma saru, toroq arterjali u toroq distributorji.

Rigward x'tip ta' intervent se jsir f'kull triq se nkun sinċier u ngħid li m'iniex intiż f'teknikalitajiet bħal dawn però nimmaġina li hemm taħlita u hemm toroq li għandhom bżonn jinbidlulhom is-servizzi, il-bankini u l-uċuħ tagħhom, u hemm oħrajn li għandu bżonn jinbidlilhom biss il-wiċċ.

Rigward l-ewwel mistoqsija, dak huwa kumment tajjeb ħafna.

Jien qed nifhem li se jkunu aċċessibbli permezz ta' lift li jkun jiffunzjona tajjeb.

Jekk le, inkun l-ewwel wieħed li niġbed l-attenzjoni lil Infrastructure Malta.

Grazzi.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-Mistoqsijiet issa għadda.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti u nsejjaħ lill-Prim Ministru.

TQEGĦID TA' KARTI

JOSEPH MUSCAT (Prim Ministru): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 401 tal2018 – Ordni tal-2018 li jwaqqaf l-Aġenzija tal-Programmi tal-Unjoni Ewropea; u

Tagħrif dwar in-nefqa fuq reklamar fuq ġurnali stampati u diġitali mid-dekasteru li għalih hu responsabbli l-Prim Ministru, minn wara Marzu 2013, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 5646.

L-ISPEAKER: Grazzi.

HELENA DALLI (Ministru għall-Affarijiet Ewropej u l-Ugwaljanza): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar in-nefqa fuq reklamar fuq Facebook mid-dekasteru li għalih hi responsabbli l-Ministru għall-Affarijiet Ewropej u l-Ugwaljanza, minn wara Ġunju 2017, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7526.

L-ISPEAKER: Grazzi.

IAN BORG: Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar ħlasijiet li saru lil avukati għal xogħol legali mogħti mill-Awtorità tal-Artijiet fl-2017 u l-2018, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 5478.

L-ISPEAKER: Grazzi.

JUSTYNE CARUANA (Ministru għal Għawdex): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar l-ammont ta' alka li nġabret mill-bajjiet f'Għawdex, minn wara Marzu 2013, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7846;

f'isem il-Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 397 tal-2018 – L-Ordinamenti tal-2018 skont ir-Regolamenti Ġenerali tal-2008 għar-Rikonoxximenti Universitarji ta' wara l-Ewwel Grad għall-Grad ta' Master of Science in Psychological Studies – M.Sc. - taħt il-patroċinju tal-Fakultà għat-Tisħiħ tas-Soċjetà;

Avviż Legali Nru 398 tal-2018 – Ir-Regolamenti tal-2018 tal-Kors għall-Grad ta' Master of Science in Surgical Skills – M.Sc. – taħt il-patroċinju tal-Fakultà tal-Mediċina u l-Kirurġija;

Avviż Legali Nru 399 tal-2018 – L-Ordinamenti tal-2018 skont ir-Regolamenti Ġenerali tal-2008 għar-Rikonoxximenti Universitarji ta' wara l-Ewwel Grad għall-Grad ta' Master of Arts in Human Rights Law and Practice – M.A. - taħt il-patroċinju tal-Fakultà tal-Liġi;

Avviż Legali Nru 400 tal-2018 – L-Ordinamenti tal-2018 biex jemendaw l-Ordinamenti tal-2014 skont ir-Regolamenti Ġenerali tal-2008 għar-Rikonoxximenti Universitarji ta' wara l-Ewwel Grad għall-Grad ta' Master of Music – M.Mus. - taħt il-patroċinju tal-Iskola tal-Arti Performattiva;

Tagħrif dwar in-nefqa fuq reklamar fuq Facebook mid-dekasteru li għalih hu responsabbli l-Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol, minn wara Ġunju 2017, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7524;

Tagħrif dwar l-użu ta' family friendly measures fid-dekasteru li għalih hu responsabbli l-Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol, minn wara Marzu 2013, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7848;

f'isem il-Ministru għall-Finanzi nqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar in-nefqa fuq reklamar fuq Twitter, Facebook u social media oħra mid-dekasteru li għalih hu responsabbli l-Ministru għall-Finanzi, minn wara Marzu 2013, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 5569; u

f'isem il-Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja tal-Memorandum of Understanding bejn Malta u ċ-Ċina ffirmat fil-5 ta' Novembru 2018 taħt il-qafas tal-One Belt One Road Initiative, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari numru 7941.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Mozzjonijiet?

Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA LIĠIJIET KRIMINALI DWAR

IT-TERRORIŻMU

L-Ordni għat-Tieni Qari ġie moqri.

Ikompli mis-26 ta' Novembru 2018.

Il-mistoqsija reġgħet tqiegħdet.

L-ISPEAKER: Rimarki?

L-Onor.

IVAN BARTOLO: Sur President, qabel l-elezzjoni tal-2013 kienu saru diversi punti li kienu validi u interessanti u bla dubju ta' xejn, il-poplu Malti kien beda jgħarbel il-proposti kollha, kien beda jisma' u ħareġ jivvota.

Ir-riżultat kien dak li kien.

Dak iż-żmien esponenti tal-Partit Laburista kien bdew iressqu proposti li jġegħluk taħseb li din l-art se tieħu r-ruħ imma esponent partikolari kellu ħolma ta' Malta oħra.

Dan ħassu kunfidenti dwar il-futur tal-pajjiż tagħna u kien jitkellem dwar bidliet legali, dwar futur li jgħaqqadna, dwar li nkunu progressivi, dwar li nkunu moderati u liberali u saħansitra dwar li nkunu l-aqwa fl-Ewropa.

Kważi kważi dak iż-żmien dan il-protagonista kien jgħid li kellu rabja anke għall-istituzzjonijiet.

Dan kellu ħolma ta' forza pożittiva u dan il-protagonista ħadem biex jibni l-fiduċja f'pajjiżna u fiduċja fih bħala persuna, b'mod li l-elettorat Malti jara fih il-bniedem li bis-saħħa tiegħu Malta se twarrad fjuri sbieħ.

F'kelma waħda, bdejna naraw diversi slogans politiċi li, fl-opinjoni tiegħi, kienu jagħmlu sens, għax jien dak li huwa abjad ngħid li huwa abjad, u dak li huwa iswed ngħid li huwa iswed.

Bla dubju ta' xejn dan il-protagonista ħadem għal ġenerazzjoni rebbieħa.

Dan is-slogan konna nisimgħuh kontinwament, bħalma fil-mument qegħdin nisimgħu li dan huwa Gvern li jisma' u bħalma fil-mument qegħdin nisimgħu li għandna surplus f'pajjiżna.

Din nisimgħuha kontinwament.

Nisimgħu wkoll li għandna suq eċċezzjonali.

Dan il-protagonista u sħabu emmnu li Malta se tkun meħlusa minn kull irbit.

Fid-diskors tiegħu kien jgħid ukoll li ried ifittex l-iżgħar fost iż-żgħar, jew l-iċken fost l-iċken.

Ried stat li jgħin l-individwi, b'mod speċjali dawk li jkunu għaddejjin minn problemi soċjali u problemi ta' faqar.

Ried stat li jmexxi lill-individwu 'l quddiem u mhux ikissru bi prezzijiet ogħla u forsi anke kontijiet li ma jagħmlux sens.

Ried stat responsabbli u li jpoġġi l-flus fil-bwiet tan-nies.

Dan il-protagonista mill-Partit Laburista ħolom li jgħin u mhux jagħfas.

Ma riedx jifga l-proprjetà ta' dak li jkun bil-bini u ried li verament uliedna jgawdu kampanja u arja li tassew u fil-veru sens tal-kelma għandhom dritt għaliha u għandhom bżonnha.

Dawn huma l-affarijiet li konna nisimgħu dak iż-żmien u m'għandix dubju li wara 25 sena ta' Gvern Nazzjonalista, l-elettorat stagħġeb meta sema' dawn it-tip ta' diskorsi.

Dan il-protagonista kien għamel ukoll madwar erba' snin fl-oppożizzjoni u bla dubju ta' xejn ħadem biex fil-veru sens tal-kelma, ikollna ġenerazzjoni ġdida u jkun hawn tassew dak l-għatx għat-tiġdid.

Mhux biss kellu ambizzjoni għal ġenerazzjoni ġdida imma ried li verament ipoġġi saqajh mal-art u jaħdem fuqha.

Sa hawnhekk ma jien qed nara xejn ħażin.

Però huwa ried ukoll li jitwemmen u kulħadd emmnu.

Fil-fatt, tant emmnuh li r-riżultat tal-elezzjoni tal-2013 kulħadd jaf x'kien.

Kien riżultat li prattikament jaqtagħlek nifsek għax rebaħ b'maġġoranza ta' 36,000!

L-istess fl-elezzjoni ta' wara għax rebaħ b'maġġoranza ta' 40,000.

Fost affarijiet oħra, dan il-protagonista kien spiss jikkwota lil Dr Eddie Fenech Adami u kien jgħid li min ma jiġġelidx il-korruzzjoni huwa korrott.

Il-protagonista tal-Partit Laburista kien tkellem ħafna anke qabel l-elezzjoni tal-2013 dwar il-korruzzjoni politika.

Kien jagħmel diskorsi li jqanqlu lil min iħobb iż-żgħir, il-fqir, lil min iħobb lid-diversi nies differenti u lil min iħobb lil dawk li baqgħu lura fis-soċjetà.

Kien jgħid ukoll li huwa jaċċetta anke lil min ikun ġej minn partit differenti minn tiegħu.

Kien jgħidilna li l-korruzzjoni tisraq liż-żgħir, u jien naqbel miegħu.

Imbagħad kien jgħidilna li l-korruzzjoni teqred anke lill-middle class u lill-kbir li hu onest u jaħdem u jħallas it-taxxi għax il-korruzzjoni hija bħas-susa, taqbad miegħek u teqirdek.

Meta dan il-protagonista kien Kap tal-Oppożizzjoni ried iwaqqaf lil min jixtri lill-politiċi u lil min jaħseb li bil-flus tista' tixtri lil kulħadd u li l-flus huma aktar b'saħħithom mill-ġustizzja.

Dak iż-żmien dan il-protagonista ma ridniex nagħlqu għajnejna u kien ippreżenta proposti konkreti.

Fil-fatt, min ra l-manifest elettorali ta' dak iż-żmien tal-Partit Laburista, u kull min segwa l-kampanja fina u tajba li kienet saret qabel l-2013, jaf li dan il-protagonista kellu pożizzjoni ċara u soda.

Fost l-oħrajn kienet soda anke fejn tidħol il-korruzzjoni politika.

Kien jgħid li f'dawk iż-żmenijiet kienu qed isiru ħafna ħniżrijiet u biex jeqred dan kollu ried l-appoġġ ta' kulħadd.

Kien ħabbat il-bieb ta' kulħadd u niftakar li kien anke mar għand negozjanti, trade unions u saħansitra tkellem ma' esponenti tal-Knisja ta' Malta.

Dik kienet kampanja ta' kap ta' partit li kien ilu snin twal fl-oppożizzjoni.

Kien hemm bidla fil-kap u dan ra n-nies x'jeħtieġu, ra n-nies x'kien qiegħed iweġġagħhom u kien jgħidilna li l-verità hi li min ma jiġġelidx il-korruzzjoni huwa korrott.

Imbagħad kien jiftaħar ukoll li l-ewwel sfida li kellu fl-ewwel erba' snin ta' tmexxija tiegħu kienet li jgħaqqad il-fazzjonijiet li kellu fil-Partit Laburista.

Din hija xi ħaġa ta' min nerġgħu nfakkruha għaliex fiż-żmien meta Joseph Muscat kien laħaq Kap, fil-Partit Laburista kien hemm diversi fazzjonijiet.

Sinjura President, jien kont seminarista u jekk kien jinbidel isqof jew kappillan ukoll kien ikun hemm xi kwestjonijiet, aħseb u ara f'partit politiku.

Aħna wkoll fil-Partit Nazzjonalista kien hemm mumenti fejn għaddejna minn dawn is-sitwazzjonijiet.

Xi ħaġa interessanti li għamel Joseph Muscat kienet li dan beda jgħaqqad il-fazzjonijiet flimkien biex ovvjament iżomm lil kulħadd kuntent, u hekk għandu jkun.

Sa ċertu punt hawn irnexxielu u l-idea li tikkomunika b'mod soċjali mad-deputati kollha tiegħek u anke toħroġ magħhom b'mod soċjali, f'ambjent li mhuwiex politiku, hija xi ħaġa tajba u xi ħaġa li kull kap għandu jagħmilha.

Huwa tajjeb li inti tara d-deputati tiegħek eżattament x'jixtiequ u ma jixtiqux.

Din kienet mossa tajba ta' Joseph Muscat, u biha rnexxielu jġib lil kulħadd taħtu.

Inżommok happy imma qies li ma titniffisx!

Irnexxielu jżomm spalla ma' spalla anke ma' min kien jimmilita kontra l-Partit Laburista dak iż-żmien.

Persuni li saħansitra qatt ma kienu fil-politika wkoll ressaqhom lejn il-Partit Laburista.

Jien xtaqt li nkun dubbiena biex nara x'kien jingħad f'dawn il-laqgħat!

Smajna diversi kummenti dwar x'kien jintqal fir-raba' sular però m'iniex beħsiebni nidħol fihom għaliex bla dubju ta' xejn, m'iniex interessat.

Ngħid biss li l-Prim Ministru Joseph Muscat wiret sistema li prattikament ħarbatha, u addio dak id-diskors li smajna qabel l-elezzjoni, dak id-diskors sabiħ u tajjeb, diskors li tista' tgħid li kien fih valuri purament insara.

Kienu diskorsi li liċ-ċittadin kienu jġiegħluh jaħseb li verament se nkunu gżira ta' Alice in Wonderland, gżira fejn jiffjorixxu fjuri minn dawk is-sbieħ!

Minkejja dan kollu, filwaqt li Joseph Muscat kien qed jieħu l-ġurament diġà kienu bdew il-pjanijiet biex l-għada jinfetħu l-kontijiet fil-Panama.

Wara l-ġurament jien u ommi konna ġejna mistiedna għand komunità ta' patrijiet u niftakar patri xwejjaħ kien qalli frażi li tant kienet tatni x'nomgħod u nixtarr.

Huwa kien qalli: Kun fid-dinja imma oqgħod attent li din id-dinja ma teħodlokx rasek, ma tgħerrilekx il-fwied bl-ikel, bix-xorb żejjed u bis-sokor; tħallix dawn l-eċċessi jmewtulek qalbek.

Ovvjament kien qed jikkwota silta mill-Bibbja u meta wieħed jistudja din is-silta jsib li tirreferi għall-korruzzjoni għaliex il-korruzzjoni verament tkissrek, teqirdek u tmewwitlek qalbek.

Bażikament dan kien parir biex ma naqax fin-nassa tal-korruzzjoni, parir biex ikolli għajnejja dejjem miftuħa, mhux biss biex nifhem is-sinjali taż-żmenijiet imma biex inkun konxju minni nnifsi u ma nsirx ilsir ta' xi vizzju jew inkella agħar minn hekk, korrott.

It-tama ta' politiku tiddependi mir-rieda tiegħu u kemm iżomm sod, mill-volontà li jkun viġilanti fuqu nniffsu, minn kemm iħobb bis-serjetà l-ambjent ta' madwaru u milli ma jibżax ixandar il-verità.

Trid tkun tħobb anke lin-nies ta' madwarek u n-nies ma tarahomx flus jew vot ġo garzella.

Mhux għax inti għamiltilhom pjaċir, titlobhom dik ix-xi ħaġa lura għaliex inti qiegħed fuq dak is-siġġu.

Dik l-awtorità ngħatat lilek mill-poplu demokratiku.

Wara kollox meta tieħu l-ġurament inti tgħid li inti se taqdi d-dmir tiegħek bl-onestà kollha.

Jien din il-ħaġa nieħu gost ngħidha, ma nibżax ngħidha u nista' ngħidha b'wiċċi minn quddiem.

Sfortunatament, il-politika f'pajjiżna tħammġet u allura kulħadd tefa' lil kulħadd fl-istess keffa.

Il-politika tidher imdensa u nkallata.

L-akbar suċċess li jista' jagħmel pajjiżna jkun kieku jirnexxilu jnaddaf ismu.

Malta tħammġet bit-tip ta' stejjer li nisimgħu waħda wara l-oħra u nafu kemm hawn stejjer.

Malta tħammġet u biex dan il-ħmieġ ngħattuh, nippontaw subgħajna lejn dak u lejn l-ieħor u ngħidu li l-Oppożizzjoni hija negattiva u li l-Membri Parlamentari Ewropej tal-Partit Nazzjonalista qegħdin joħorġu jxandru kontra Malta.

Ejjew inkunu aħna, kull wieħed u waħda minna, li neqirdu dan u mhux inkunu parteċipi f'ħafna u ħafna skandli.

Min qiegħed ibill subgħajh għandu jiftakar l-ewwel nett fir-reputazzjoni ta' pajjiżu.

Għandu jiftakar ukoll f'dawk in-nies li mhumiex ilaħħqu, f'dawk il-bnedmin li qegħdin jorqdu fil-garaxxijiet.

Dan kif semmejt fil-bidu u kif issemma anke fil-manifest elettorali tal-Partit Laburista li Joseph Muscat tant kien jiftaħar bih qabel l-elezzjoni tal-2013: min jidħol fil-korruzzjoni jkun qed jeqred liż-żgħir, lill-iċken u lill-fqir.

X'futur qed nipproponu għal pajjiżna?

Xi prinċipji u valuri qegħdin inwasslu aħna fil-pubbliku?

Hawnhekk qed inkun pulit, Sur President, biex ma nimbarazzax lil dawk l-awturi li ħadu sehem f'dawn l-iskandli, però b'dan il-ħmieġ u l-korruzzjoni n-nies hemm barra jgħidulek: Dawn iħawwdu huma li huma l-awtorità, allura għalfejn m'għandix inħawwad jien ukoll!

Dan apparti li qed inwasslu messaġġ li ma jagħmilx unur lil pajjiżna.

Jonathan Benton, l-eks kap tal-unit dwar il-korruzzjoni internazzjonali tal-Aġenzija kontra l-Kriminalità, kien qal li fl-aħħar snin Malta saret fost il-ftit pajjiżi Ewropej li spikkaw fil-livelli għolja ta' tixħim u ħasil ta' flus minn attivitajiet illegali.

Kien saħansitra qal lill-Gvern Ingliż li għandu jikkonsidra r-relazzjonijiet politiċi ma' Malta minħabba l-korruzzjoni.

Personalment ma naħsibx li Benton kien qiegħed jesaġera.

Min jinxtara għad jasal f'punt li saħansitra jispiċċa jixtri lilu nnifsu, ċjoè jixtri lil dak li jkun inxtara.

Mhux l-istess ġara għas-Sinjura Caruana Galizia.

Kulħadd jaf li l-assassinju tagħha kien qtil politiku.

Din il-mara kienet f'periklu u ma kienx hemm l-iskrutinju meħtieġ biex tkun protetta mill-istituzzjonijiet tal-istat.

Din hija mara li investigat il-kollass tal-istituzzjonijiet f'pajjiżna u ġiet assassinata biex vuċi essenzjali tintilef.

Din hija theddida oħra għad-demokrazija.

Sinjura President, ma nistgħux nibqgħu nittolleraw il-kollass tal-istituzzjonijiet.

Il-Gvern jibbaża wkoll il-politika tiegħu fuq ekonomija li tiddependi mill-bejgħ tal-passaporti u minn interessi ekonomiċi li n-nies hemm barra qed tiddubita dwarhom għaliex huma dubjużi, b'mod partikolari l-ħtif ta' setturi bħal dawk tal-enerġija, tas-saħħa u tal-kostruzzjoni, fost oħrajn.

Pajjiżna saħansitra spiċċa elenkat f'rapporti internazzjonali bħala ċentru ta' traffikar tal-bnedmin u huwa involut fi skandli internazzjonali.

Il-ħasil tal-flus, il-kriminalità organizzata u l-konnessjonijiet ma' gvernijiet korrotti xejn ma jagħmlu ġieħ lil dan il-pajjiż.

Jien għadni nasal mill-Portugall, fejn attendejt konferenza tal-European People's Party (EPP), u rrid ngħid li meta tippreżenta s-suġġett tiegħek u tgħidilhom li inti Membru Parlamentari minn Malta, il-Membri Parlamentari tal-pajjiżi l-oħra jibdew jistaqsuk: Imma x'inhi din is-sitwazzjoni f'Malta tal-każ Daphne Caruana Galizia?

X'inhi din il-korruzzjoni kollha li bla dubju ta' xejn għolliet rasha f'pajjiżkom?

X'inhu dan il-ħasil tal-flus?

Jibdew qishom jassoċjaw lilek ma' dan kollu u prattikament tispiċċa tistħi!

Il-politiċi barranin għandhom għajnejhom miftuħa fuq pajjiżna; għandhom għajnejhom miftuħa fuq Gvern li ħataf l-istituzzjonijiet li suppost huma indipendenti biex jimlihom b'nies li l-iskop ewlieni tagħhom hu li jaqdu l-interessi tal-oligarkija li tmexxi l-Partit Laburista.

Sadanittant il-Gvern Laburista adatta politika li tisseduċi lil bosta votanti permezz ta' korruzzjoni u pjaċiri, anke jekk din tkun ta' dannu soċjali jew ambjentali.

Dan hu Gvern li jippreferi jara n-nies imorru fil-customer care tal-kwartieri fil-Mile End jitolbu l-pjaċiri milli ċittadini edukati li m'għandhomx bżonn lill-politiku biex jimxi 'l quddiem!

Din hija xi ħaġa li tnikkitna.

Huwa għalhekk li Yana Mintoff, bint il-Perit Dominku Mintoff, tathom l-aqwa ċertifikat li jixirqilhom bħala Partit Laburista.

Meta tkellmet dwar ċerti aspetti soċjali u dwar White Paper partikolari qalet li dan huwa Gvern bla ruħ soċjali, Gvern mingħajr leġittimità morali, Gvern li jpoġġi l-alla tal-flus qabel id-dinjità umana.

Qabel l-2013 il-Partit Laburista kien fuq nett fejn jidħlu l-islogans politiċi u n-nies emmnitu.

Però min ma messux parti mill-kejk - għax il-bniedem jibqa' bniedem - issa qed joqmos u allura bis-sistema li għandna f'pajjiżna qisek jekk inti ma jmissekx parti minn dan il-kejk, tgħolli l-vuċi biex jisimgħek kulħadd, anke jekk forsi familja ġejja minn twemmin li llum forsi m'għadux daqshekk popolari.

Sur President, nagħlaq billi nappella lill-poplu tagħna biex ma jibqax iħares imma jieħu azzjoni għax fl-aħħar mill-aħħar kulħadd irid iwieġeb u jagħti kont ta' għemilu.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Toni Bezzina.

TONI BEZZINA: Sur President, illum għandna quddiemna Abbozz ta' Liġi li se jkun qiegħed jemenda l-Kodiċi Kriminali, l-Att kontra Money Laundering u l-Att dwar Vittmi tal-Kriminalità u fil-ħin li għandi għad-dispożizzjoni tiegħi nixtieq nagħmel ftit riflessjonijiet fuq suġġett li għal diversi raġunijiet ħżiena bħalissa jinstab fuq fomm kulħadd.

Qabelxejn nixtieq nagħmel referenza għall-Manifest Elettorali 2013 tal-partit li dak iż-żmien kien fl-oppożizzjoni, partit li ovvjament kien qiegħed jaspira li jieħu t-tmexxija ta' pajjiżna f'idejh.

Fis-sezzjoni 18 ta' dan il-manifest elettorali, bis-sottotitolu "Demokrazija u Trasparenza", il-Prim Ministru li għandna llum, dak iż-żmien Kap tal-Oppożizzjoni, kien qal hekk:

"Nemmnu f'politika u politiċi ta' responsabilità u kontabilità.

Politiċi li jirrispondu għal għemilhom u li jaraw li għemilhom ikun trasparenti."

Dik kienet dikjarazzjoni ġejja minn fomm dak li kellu jkun il-Prim Ministru ta' Malta u allura kienet dikjarazzjoni ta' ċertu piż għall-elettorat, tant li l-elettorat fdah u tellgħu t-taraġ ta' Kastilja bħala Prim Ministru ta' Malta.

Dan għaliex min kellu jgħidilna li wara biss tlett ijiem minn meta l-Onor.

Joseph Muscat mar il-Palazz tal-President biex jieħu l-ġurament tal-ħatra ta' Prim Ministru ta' Malta, f'Kastilja kienet diġà qed tinħema xibka ta' ħmieġ li f'perjodu ta' ħames snin kienet se tħammrilna wiċċna mad-dinja kollha!

Fl-istess manifest elettorali l-Prim Ministru Joseph Muscat kien wegħedna wkoll li kellu roadmap ċara ta' fejn irid jasal, però taf x'kienet din ir-roadmap, Sur President?

Din ir-roadmap kienet ħafna kumpaniji sigrieti u deals li ma jagħmlux ġieħ lil pajjiżna.

Dawn kienu ilhom jinħmew sa minn meta l-Prim Ministru Muscat u sħabu kienu għadhom fl-Oppożizzjoni.

Din ir-roadmap kienet l-ossessjoni ta' dan il-Gvern.

Akkost ta' kollox ried jibni power station ġdida, li hemm dubji kbar kemm fil-fatt pajjiżna kellu bżonnha.

Il-borma kompliet titħawwad meta ftit ġranet ilu sirna nafu li s-sid tal-kumpanija misterjuża 17 Black huwa wkoll direttur ta' kumpanija li hija parti mill-consortium li ntgħażel biex jibni l-istess power station u jħaddimha.

Mingħajr ma trid, tibda tinkwieta u taħseb ħażin, aktar u aktar meta ssir taf li l-aktar żewġ persuni qrib il-Prim Ministru ddikjaraw, permezz tal-accountants tagħhom, li kienu se jibdew jirċievu €5,000 fil-ġimgħa, li jiġu €150,000 fis-sena.

Dawn iddikjaraw li kienu se jirċievu total ta' kważi €3 miljun kull wieħed minn flus il-poplu għall-perjodu kollu tal-kuntratt mal-ElectroGas.

Huwa għalhekk li nhar il-Ħadd il-Kap tal-Partit Nazzjonalista, l-Onor.

Adrian Delia, staqsa min hu l-Prim Ministru ta' Malta, jekk huwiex l-Onor.

Joseph Muscat jew inkella ċ-Chief of Staff tiegħu!

Naħseb li t-taxpayer Malti, sew jekk Laburist, sew jekk Nazzjonalist u sew jekk ta' xi twemmin politiku ieħor, għandu dritt għal risposta.

U r-risposta trid tkun ċara, diretta u bla kantunieri.

Min hu l-veru Prim Ministru ta' Malta?

Għalkemm prima facia jidher li l-Prim Ministru ta' Malta hu l-Onor.

Joseph Muscat, jibqa' dubju min fil-fatt qed jagħti l-ordnijiet ġo Kastilja u min qiegħed preżentament imexxi lil dan il-pajjiż.

Joseph Muscat kien qalilna wkoll hekk:

"Kull kumpanija internazzjonali li tkun trid tidħol għal kuntratti jew tenders Governattivi trid tiddikjara jekk tkunx ġiet blacklisted jew instabet ħatja ta' korruzzjoni minn organizzazzjonijiet internazzjonali, bħall-Bank Dinji, l-Unjoni Ewropea u l-Bank għall-Investiment Ewropew, jew minn xi ġurisdizzjoni ta' xi pajjiżi ieħor."

Nistaqsi lill-Prim Ministru: Possibbli ma kellekx xi dubju li kumpanija bħas-SOCAR, li hija mdaħħla fid-deal tal-power station il-ġdida u li hija kumpanija statali tal-Ażerbajġan, pajjiż li hu magħruf għan-nuqqas ta' trasparenza, mhijiex se tikkomprometti waħda mill-wegħdiet prinċipali tal-manifest elettorali tiegħek stess?!

Xi due diligence sar fuq din il-kumpanija biex tara jekk id-deals li tagħmel għandhomx xamma ta' korruzzjoni?

Possibbli m'għorkitekx għajnejk minn din il-kumpanija?!

Deal ieħor jinten minn rasu sa saqajh ma' din il-kumpanija huwa dak tax-xiri tal-gass mill-Enemalta.

Dan id-deal sar wara żjara minn wara dahar kulħadd li l-Prim Ministru, flimkien maċ-Chief of Staff tiegħu u l-Ministru favorit tiegħu, għamel fl-Ażerbajġan.

Din iż-żjara saret mingħajr ma ħadu magħhom l-ebda uffiċjal miċ-Ċivil, jew mill-Enemalta, jew forsi xi ġurnalist kif iħobbu jagħmlu f'ċerti żjarat.

Żjara sigrieta li saret magħrufa biss għax kixifha l-ġurnal The Sunday Times.

Il-problema hi li din il-kumpanija ma tissuplixxix LNG iżda tixtrih mingħand il-kumpanija Shell.

Wara xi żmien sirna nafu li s-SOCAR qiegħda taqla' madwar €32 miljun fis-sena bħala intermedjarju biex jinxtara l-LNG mingħand ix-Shell.

Mela kieku l-Gvern Malti ħadem fl-interess ta' pajjiżna u xtara direttament mingħand ix-Shell, kieku pajjiżna kien jiffranka madwar €32 miljun fis-sena jew inkella jekk tieħu l-perjodu kollu tal-ftehim li l-Gvern għamel mal-ElectroGas għall-power station il-ġdida, kieku kien jiffranka madwar €576 miljun.

Dawn l-ispejjeż żejda qed nagħmlu tajjeb għalihom jien, int, Sur President, u kull min qiegħed jismagħna meta nimlew il-karozza bl-ogħla prezz tal-petrol u d-dijsil li hawn fl-Ewropa.

Deal ieħor jinten jirrigwarda l-ġenerazzjoni tad-dawl.

Il-Gvern tal-Prim Ministru Joseph Muscat iddeċieda li jixtri d-dawl kollu li tipproduċi l-power station il-ġdida f'Marsaxlokk għal 18-il sena sħaħ.

Għandna jew m'għandniex bżonnu, dan id-dawl irridu bilfors inħallsu għalih għaliex dan il-Gvern intrabat li jixtri mingħand din il-kumpanija l-produzzjoni tal-elettriku kollha, bi spiża li jaf tkun żejda.

Dan ifisser li l-Gvern se jixtri l-elettriku bi prezz li huwa d-doppju ta' dak li qed inħallsu biex jinxtara d-dawl bl-interconnector.

Mela t-taxpayer Malti u Għawdxi se jispiċċa jħallas id-doppju tal-prezz għall-elettriku mit-taxxa tiegħu.

Dawn huma flus li setgħu jintużaw għal diversi affarijiet oħra ta' bżonn.

Imbagħad xi ngħidu għall-garanzija bankarja mill-Gvern ta' €360 miljun għall-power station?

Li kieku m'għamilniex din il-garanzija bankarja mit-taxxi tagħna, kieku din il-power station ma kenitx issir.

Ta' min isemmi li fis-sejħa oriġinali qatt ma kien hemm imsemmi li din il-garanzija bankarja kien se jagħmel tajjeb għaliha l-Gvern.

Għalhekk ditti oħrajn li setgħu jittenderjaw għal din il-power station kienu żvantaġġjati, b'detriment għal pajjiżna għax seta' kien hemm ditti oħrajn li setgħu jissottomettu offerta aktar vantaġġjuża.

Imbagħad hemm l-iskandlu taż-Żonqor.

Spekulatur ta' art Ġordaniż ingħata art pubblika bix-xejn, bl-iskop li jibni skola faċċata tal-baħar u jagħmel irmiġġi għad-dgħajjes.

Barra li dan hu skandlu fih innifsu, huwa wkoll skandaluż li l-Gvern inqeda bl-edukazzjoni biex jagħti art fi prime location bis-soldi.

Imbagħad hemm id-deal tal-Cafè Premier.

F'dan il-każ il-Gvern ta aktar minn €4 miljun mit-taxxi tagħna lis-sidien ta' dan in-negozju, li kien iltaqa' magħhom qabel l-elezzjoni ġenerali tal-2013 u kompla jiltaqa' magħhom wara l-istess elezzjoni.

Dan mingħajr ma kien hemm preżenti xi ħadd miċ-Ċivil, jew inkella xi ħadd mid-Dipartiment tal-Artijiet, jew xi ħadd mid-Dipartiment tal-Finanzi.

Hemm ukoll l-iskandlu tal-privatizzazzjoni ta' tliet sptarijiet pubbliċi: l-Isptar Karin Grech; l-Isptar Sir Paul Boffa; u l-Isptar Ġenerali ta' Għawdex, li ngħataw lil kumpanija barranija li ma kellha l-ebda esperjenza fil-qasam tas-saħħa.

Qed nirreferi għall-kumpanija Vitals.

Dan il-ftehim sar mingħajr l-ebda diskussjoni u konsultazzjoni ma' ħadd.

Aktar ma bdew ħerġin dettalji, aktar beda jfeġġ li dan kien skandlu ieħor minn ta' dan il-Gvern, bil-Gvern jispiċċa jistqarr li kienu se jitħallsu madwar €55 miljun fis-sena għal 30 sena jew inkella madwar €1,650 miljun mit-taxxi tagħna.

Huwa għalhekk li l-Kap tal-Partit Nazzjonalista u tal-Oppożizzjoni, l-Onor.

Adrian Delia, wiegħed li l-Partit Nazzjonalista se jibqa' jiġġieled sabiex it-tliet sptarijiet li l-Gvern ta lill-Vitals jerġgħu jingħataw lura lin-nies.

Jekk taqbad isemmi l-iskandli sfortuntament ma tispiċċa qatt.

Pereżempju hemm ukoll l-iskandli li jirrigwardaw il-ħruġ ta' ammonti kbar ta' visas mediċi lil persuni barranin, l-aktar Libjani li kien hemm allegazzjoni li anke ntalbu jħallsu xi flus biex inħarġitilhom il-visa.

U xi ngħidu għall-ħruġ ta' 14,000 visa oħra u permessi ta' residenzi lil-Libjani?

Dan hu dell tqil u ikrah fuq l-aġenzija Identity Malta kif ukoll fuq pajjiżna.

Kien hemm ukoll skandlu ieħor li jirrigwarda l-ħruġ tal-visas, din id-darba ta' 7,000 visa lill-Alġerini maħruġin mill-Konsolat ġdid li dan il-Gvern fetaħ fl-Alġerija.

Dan barra numru konsiderevoli ta' Alġerini li minn Marzu 2014 'il quddiem ingħataw il-visa biex setgħu jidħlu f'Malta wara arranġamenti biex jiġu Malta daqslikieku se jitgħallmu l-Ingliż f'waħda mill-iskejjel privati li joffru dan is-servizz.

Imbagħad hemm l-iskandlu tal-Australia Hall.

Dan hu skandlu minn ta' "Malta Tagħna Lkoll għal-Labour biss"!

L-Onor.

Joseph Muscat dak iż-żmien kien il-Ministru responsabbli mill-artijiet u konsegwentement kien ta lill-Partit tiegħu stess €10 miljun minn ħwejjeġ il-poplu.

Dan għaliex tah l-Australia Hall, proprjetà li qabel kienet tagħna lkoll u issa ġiet tal-Labour biss.

Li kieku l-Gvern kien aktar għaqli u trasparenti f'għemilu, kieku konna niffrankaw minn tal-inqas €600 miljun.

Min jaf x'konna nagħmlu bihom dawn il-flus!

Biss biss jekk wieħed jirreferi għall-Manifest Elettorali 2013 tal-Partit Laburista wkoll jinduna li kienu jitwettqu diversi wegħdi minnu li kieku ġew iffrankati dawk il-flus.

Kieku dawn il-flus kienu jitqassmu b'mod ġust fost il-poplu kollu, però ċ-ċirkostanzi huma differenti.

Uħud minn dawn il-wegħdi kienu li jekk inti ħaddiem, ikollok xogħol li jixraqlek.

Dan hu li wegħedna l-Partit Laburista fl-2013 però x'inhu llum dan ix-xogħol li jixraqlek?

Li biex ħaddiem jifdallu l-flus biex jiekol irid jorqod f'garaxx?!

Li biex ikollu saqaf deċenti fuq rasu jrid jibqa' bil-ġuħ?!

Kienu wegħduna wkoll li jekk inti anzjan ikollok is-serħan il-moħħ.

X'serħan il-moħħ hu dan li biex ilaħħqu bil-pensjoni l-anzjani tagħna jridu jiddeċiedu jekk jixtrux il-mediċini jew jibqgħux bil-ġuħ?!

Kienu qalulna wkoll li se jagħtu prijorità lill-problema tat-traffiku però t-traffiku f'pajjiżna aktar żdied għaliex in-numru ta' vetturi fit-toroq tagħna qed jiżdied b'madwar 1,250 karozza fix-xahar.

Konsegwenza ta' hekk, illum qed nibilgħu madwar 12% aktar dħaħen tal-karozzi minn tliet snin ilu.

Dan apparti li n-nies qed jonfqu aktar flus fuq il-fuel, speċjalment meta jkunu mwaħħlin fit-traffiku.

In-nies minflok joqogħdu d-dar mal-familja għax jaslu d-dar f'ħin diċenti, jew minflok joqogħdu fuq ix-xogħol jagħmlu xi siegħa overtime, qed jispiċċaw jaħlu ħafna ħin fit-traffiku jipprovaw jaslu d-dar tagħhom.

Kienu qalulna wkoll li se jtejbu s-servizz tat-trasport pubbliku.

Kulħadd jaf f'liema sitwazzjoni jinsab it-trasport pubbliku llum f'pajjiżna!

Il-ħinijiet tat-traġitti ġieli jinbidlu mingħajr l-ebda preavviż, hemm passiġġieri li qed idumu siegħa jew aktar jistennew il-karozza tal-linja, hemm vjaġġi li mhux qed isiru u qisu ma ġara xejn, il-persuni li jużaw il-wheelchair jew motorised scooter m'għandhomx garanzija li jistgħu jitilgħu l-karozza tal-linja, għandna karozzi tal-linja li huma żgħar u allura fir-rush hour jispiċċaw joħorġu mill-venda mimlijin daqs bajda bil-konsegwenza li diversi nies li jkunu jridu jmorru għax-xogħol jibqgħu l-art u hemm diversi problemi oħra.

U jekk iċċempel u tilmenta tibqa' bla risposta!

Barra minn hekk, il-Maltin ma jridux jaħdmu mal-kumpanija li tipprovdi s-servizz tat-trasport pubbliku bħala xufiera għaliex din tiħallas biċ-ċiċri għal xogħol stressanti bħal dak.

Ara l-kumpanija Spanjola, dik marret tajjeb mal-Partit Laburista għax żidilha s-sussidju b'ħames darbiet, jiġifieri minn €6 miljun għal €30 miljun!

Imbagħad fl-elezzjoni ġenerali li għadha kemm għaddiet jiġi l-Prim Ministru Joseph Muscat jgħidilna li dan hu l-aqwa żmien!

L-aqwa żmien għal min?

Għal dawk l-anzjani li l-pensjoni ma sservihomx minn xahar għal ieħor?

Għal dawk li m'għandhomx saqaf fuq rashom u li filgħaxija jkollhom jorqdu fuq xi bank f'xi ġnien pubbliku?

Għal dawk li l-paga ma sservihomx sal-aħħar tax-xahar u jkollhom jiddejnu ma' tal-grocer biex jitimgħu lil uliedhom?

Għal min irid jaħdem xi tnejn jew tliet impjiegi biex ilaħħaq mal-bżonnijiet ta' familtu?

Mhux ta' b'xejn li qabel l-elezzjoni ġenerali tal-2013 il-Prim Ministru Joseph Muscat kien ħoloq moviment; kien ħoloq moviment għaliex kien jaf li l-partit immexxi minnu ma kienx għadu l-partit tal-ħaddiema.

Agħar minn hekk, dan il-Gvern, minflok ġie elett biex iservi u jirrappreżenta lill-poplu spiċċa jisserva hu mill-istat u jirrappreżenta l-interessi kummerċjali ta' dawk tal-qalba minflok tal-poplu Malti u Għawdxi kollu.

Sfortunatament dan il-Gvern m'għandux is-soluzzjoni għall-problemi li qed jitfaċċaw f'pajjiżna, bħan-nuqqas ta' housing, faqar dejjem jiżdied, anzjani ma jlaħħqux mal-ħajja, traffiku kullimkien, trasport pubbliku ineżistenti, istituzzjonijiet li jinsabu fi kriżi, l-oqsma finanzjarji ta' pajjiżna li għandhom diffikultajiet kbar ta' kredibilità, sparpaljar ta' finanzi tal-pajjiż u diversi problemi oħra.

Dan għaliex il-Gvern aktar moħħu biex jiddefendi l-iskandi li saru tul dawn l-aħħar sitt snin milli biex jara li l-ġid tal-pajjiż jinqasam b'mod ġust u ugwali bejn iċ-ċittadini kollha.

Sur President, il-Partit Nazzjonalista mill-Oppożizzjoni qiegħed jaħdem bla heda biex jiskrutinja lill-Gvern ħalli x-xejriet ħżiena li jinsab fihom pajjiżna jinbidlu f'xejriet tajbin u dawn in-nuqqasijiet ferm kbar f'pajjiż daqshekk żgħir jibdew jiġu indirizzati b'mod serju.

Jien nappella minn qalbi lill-Gvern biex ma nkomplux nilagħabu mal-ħobża ta' kuljum taċ-ċittadini tagħna.

Ejja ma nitilfux il-kredibilità ta' pajjiżna.

Ejja flimkien inreġġgħu lil pajjiżna fuq ir-rotta t-tajba.

Ejja nħallu lil uliedna u ulied uliedna pajjiż aħjar u mhux agħar milli sibna aħna.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

ROBERT ARRIGO: Sur President, il-ħasil tal-flus huwa att kriminali u nista' ngħid li n-nies li jaħdmu fin-negozju u li jħallsu t-taxxi, il-liċenzji u l-bolla jinsabu inkwetati.

Il-ħasil tal-flus huwa parti mill-ekonomija s-sewda.

Sfortunatament, Malta qed tissemma darba wara l-oħra fil-programm Reporter li jixxandar fuq l-istazzjoni televiżiv Rai Tre u issa anke ħareġ ktieb Carlo Bonini, ippubblikat minn Feltrinelli, li hija publishing house serja, fuq il-qtil ta' Daphne Caruana Galizia u fuq is-sitwazzjoni ta' Malta.

Dan il-ktieb jista' jinxtara onlajn.

L-istazzjon Retequattro nhar il-Ġimgħa se jerġa' jxandar xi ħaġa oħra wkoll b'rabta ma' dan.

Il-flus maħsula huma flus li wieħed ipoġġi fil-but u ma jiddikjarahomx għal fini ta' taxxa.

Dan huwa ħażin, avolja xi nies jgħidu li dan huwa tajjeb għall-ekonomija jekk il-flus maħsula jkunu f'ammonti żgħar.

Normalment però jkun hemm involuti somom kbar.

Il-ħasil ta' flus huwa industrija maħmuġa u huwa reat li jsir b'mod premeditat u iżjed ma jkun hemm ħasil ta' flus, iżjed issir ħsara.

Mela fuq naħa hemm il-ħasil tal-flus u fuq in-naħa l-oħra hemm in-negozji li jekk ma jħallsux il-VAT, jew jekk ma jeħdux il-VAT refunds fil-ħin, jispiċċaw jissallbu, u kellna 4,000 kumpanija li fil-fatt kellhom jagħlqu, imma kif jgħidu l-Ingliżi, who cares?!

Inżid ngħid li wara kull kumpanija involuta fil-ħasil tal-flus irid ikun hemm the ultimate beneficiary owner (UBO) għaliex il-kumpanija ma tistax tonfoq il-flus hi imma trid tonfoqhom persuna.

Ngħid ukoll li huwa diffiċli biex dawn jonfquhom għaliex biex inti taħsel il-flus huwa expensive.

Għalhekk għedt li s-somom ġeneralment ikunu kbar.

Illum jien lil Malta qed naraha li saret washing machine u forsi bl-istess prezz qed inkunu tumble dryer ukoll!

Anzi jista' jkun li t-tkabbir ekonomiku jinkludi parti minn dawn il-flus maħmuġin!

Hemm nies u kumpaniji li jistgħu jaħslu l-flus, probabbilment anke f'Malta, f'forom differenti u setturi differenti.

Pereżempju ġieli tara kumpaniji, barra minn Malta u anke f'Malta, li jikbru fi żmien qasir.

Dawn jista' jkun li jkunu qed idaħħlu fis-sistema flus maħmuġin sabiex jieħdu l-VAT fuqhom u fl-istess ħin iħallsu l-income tax u allura jinħaslu.

B'dan il-mod wieħed forsi jieħu n-nofs tal-flus li jkollu imma jekk l-ammonti jkunu kbar, vale la pena li jagħmel hekk!

Jista' jkun ukoll li ċerti kumpaniji saħansitra jirnexxilhom jinfiltraw fl-istock exchanges.

Din hija sitwazzjoni kumplessa ħafna u tinvolvi wkoll nies li jiftħu kumpaniji sigrieti, bħal dawk li ġew leaked fil-Panama Papers.

Dawn b'ċikka sirna nafu bihom u s-sabiħa hi li ħadd ma mar ifittxhom.

Dan huma nies importanti, bħal presidenti.

It-targets ta' dawn il-leakages huma big fish fid-dinja.

Fl-Ewropa, pereżempju, kien hemm prim ministri u ministri ta' gvernijiet li kellhom jirriżenjaw sempliċement għaliex isimhom kien fuq dik il-lista għaliex irraġunaw li l-intenzjoni li jpoġġu flus mhux iddikjarati f'kontijiet sigrieti, flus li forsi serqu mingħand il-poplu u li ma ħallsux it-taxxa fuqhom, hemm kienet.

Issa jista' jkun li n-nies jgħidu: Imma lili x'jimpurtani!

Dan se jbiddilli ħajti?!

Le, ma jbiddillekx ħajtek għax inti xorta trid tħallas il-bolla u t-taxxa imma ħaddieħor qiegħed jistagħna.

Apparti li effettivament kieku ma kienx għal dawk il-kuntratti li swew il-miljuni forsi ż-żejt kien jorħos ftit ieħor.

Forsi minflok €2.33, inti li qed tismagħna kont tieħu ftit iżjed.

Issa hawn qed nitkellmu fuq flus li nafu bihom imma min jaf x'hemm li ma nafux bihom!

Dawn il-flus li nstabu huma kollha jew jonqos?

Forsi jonqos u allura inti, Sur Ċittadin, stajt mort aħjar.

Taqbel li Malta għandu jkollha isem ħażin?

Dan norbtu mal-bejgħ tal-passaport Malti lil nies li llum jissejħu Maltin daqsi u daqsek.

Meta nitkellmu dwar kuntratti kbar li huma importanti għall-ħasil tal-flus wieħed malajr jiġih f'moħħu l-kuntratt tal-Vitals.

Mhux ta' b'xejn li bqajna bla kopja ta' dan il-kuntratt għax li tawna kellu ħafna mħassar.

U mhux ta' b'xejn li qed terġa' ssir diskussjoni fuq dak il-kuntratt.

Forsi għalhekk inġiebet l-American University of Malta li bilkemm għandha studenti biex tgħaqqad tim tal-futbol!

Qalulna li din hija investiment kbir.

L-aqwa li l-investiment ikun kbir!

L-aqwa li ma nkunux nafu n-nies.

L-aqwa li ma nkunux nafu fejn sejrin il-flus.

L-aqwa li ma nkunux nafu min hu l-UBO.

Irrid infakkar li fl-aħħar amministrazzjoni Nazzjonalista domna erba' snin nitkellmu fil-Parlament fuq iż-żieda taxxabbli ta' €500 fil-ġimgħa sakemm ma l-flus kienu ġew mogħtija lura minn tmien Ministri.

Damu erba' xhur jagħmlu l-propaganda b'dawn il-famużi €500.

Issa €500 komparati ma' dan li qiegħed jiġri huma peanuts, anzi inqas minn peanuts!

Għamlu plejtu fuq l-arloġġ ta' €150 u issa hawn dan il-ħasil tal-flus kollu u dan il-ħabi kollu!

Possibbli li Malta u Għawdex nieħdu gost b'dan kollu?

Meta nsemmu r-reputazzjoni ta' pajjiżna forsi jiġina f'moħħna s-settur finanzjarju imma hemm ukoll is-settur tal-gaming u tal-lukandi li jgħixu biss fuq il-fama li għandha Malta.

Hija ħasra li qed insiru hekk għax ma jistħoqqilniex.

Issa jiġi s-settur tal-blockchain u tal-cryptocurrency u nibdew anke naqbżu l-banek.

B'hekk, ikollna mudell ieħor għall-ħasil tal-flus għalkemm jingħad li l-flus tal-commissions diġà qed jgħaddu bħala cryptocurrency money.

Jgħidulna li fl-isptar jonqos żewġ Magnetic Resonance Imaging (MRI) scanners li jiswew €2 miljun kull wieħed u għalhekk hemm in-nies fuq il-waiting list.

Allura l-flus tal-money laundering il-Gvern ma setax jużahom biex jixtri dawn il-magni?

Qed jingħataw appuntamenti fis-1.00 a.m. u fis-2.00 a.m. għal MRI jew CT Scan u allura forsi nkunu iżjed komdi jekk nixtru dawn iż-żewġ magni.

Issa ħalliha li forsi xorta wieħed jista' jieħu xi commissions minnhom, imma almenu l-poplu jkun moqdi.

Sur President, dan il-ħasil ta' flus jaffettwa lil kulħadd.

Dan huwa ġid ġenerat għal Malta li ma jasalx lejn Malta.

Sfortunatament għandna istituzzjonijiet li huma assenti, fosthom l-Avukat Ġenerali, il-Pulizija u l-FIAU.

B'xi mod jew ieħor dawn kollha jinsabu siekta jew inkella jagħmlu xi ftit ħoss kultant.

Għaldaqstant l-Abbozz ta' Liġi li qed niddiskutu llum mhuwiex biss traspożizzjoni ta' Direttiva tal-Unjoni Ewropea, xi ħaġa li qegħdin tard fiha għax suppost saret f'Settembru, imma huwa intiż ukoll biex f'Malta ssir xi ħaġa sew.

Hawn Malta qed jiftħu negozji li ma nafux ta' min huma u jista' jkun li dawn ikollhom flus li jkunu jridu jaħslu.

Issa peress li l-banek huma ebsin ħafna biex jiftħulek kont, speċjalment jekk tkun politically exposed person, u allura ġabu bank apposta!

Kif għedt, il-ħasil tal-flus għandu bżonn outlets kbar u fil-fatt, fl-aħbarijiet tal-Italja qed nisimgħu stejjer dwar ħasil ta' flus li qed isir fil-casinos.

Każ tipiku żgħir huwa dak ta' assistent li kellu l-Ministru Evarist Bartolo, li bena blokka flats.

Jista' jkun li dan għamlu għax ġemma' l-paga?

Sur President, jgħidu li tista' tħallas u tixtri bil-Bitcoin ukoll.

Dan huwa metodu ġdid imma b'riskju kbir.

Fil-fatt f'dawn il-ġranet fl-aħbarijiet intqal li l-Bitcoin waqgħet sew.

Għal kull azzjon hemm vittma u f'dan il-każ il-vittmi min huma?

Il-vittmi huma n-negozji ż-żgħar, medji u kbar li huma serji.

Imbagħad hemm il-poplu, illi li kieku ma kienx għall-korruzzjoni kien imur aħjar.

Nirringrazzjak.

L-Onor.

EDWIN VASSALLO: Sinjura President, numru ta' kelliema min-naħa tal-Gvern qalu li aħna tal-Oppożizzjoni negattivi, u dan għaliex nitkellmu fuq dak li nkunu qegħdin naraw ħażin u fuq dak li anke barra minn Malta qegħdin jikkritikawna bih.

Fl-opinjoni tiegħi, in-negattività mhux minn din in-naħa ġejja imma minn min qiegħed iħammeġ lil pajjiżna.

Kif tista' tgħidli maħmuġ għax nitkellem fuq il-ħmieġ li qiegħed iħammeġ bih lil pajjiżna ħaddieħor?!

Bil-fatti, Malta hija l-aktar pajjiż maħmuġ fl-Unjoni Ewropea.

Dan tgħidulna l-Unjoni Ewropea stess.

U kif qal l-Onor.

Toni Bezzina, illum Malta hija l-aktar post maħmuġ fl-Unjoni Ewropea anke f'dik li hija arja, u tibqa' skantat meta taqra x'inhu wieħed mill-fatturi għaliex f'Malta żdied il-ħmieġ fl-arja.

Skont rapport li ġie ppubblikat nhar it-Tnejn, 8 ta' Ottubru:

Qabel l-elezzjoni Joseph Muscat kien jgħid li jrid ineħħiha l-power station tal-BWSC għax għalih kien skandlu li din taħdem bil-heavy fuel oil, tant li kien isejħilha l-fabbrika tal-kanċer.

Biss, biż-żewġ power stations li għamel hu u għaliex qiegħed juża aktar il-power stations u inqas l-interconnector, irriżulta li fl-2017 il-ħmieġ fl-arja minħabba l-emissjonijiet minn dawn iż-żewġ power stations żdied fuq l-2016!

Mela ried dawn il-power stations biex inaddaf l-arja u spiċċa qed iħammiġha aktar!

Sinjura President, Malta mhijiex biss l-aktar post ambjentalment maħmuġ fl-Unjoni Ewropea imma issa saret ukoll l-aktar post moralment maħmuġ.

Meta jisimgħuk titkellem hekk jibdew jikkritikawk.

U jien nistenna li jagħmlu hekk.

L-Onor.

Ivan Bartolo kien ħanin fid-diskors tiegħu u qal li kien qed ikun pulit biex ma jimbarazzax lil min wettaq il-ħażin.

Imma min għamel il-ħażin mhuwiex bħall-Onor.

Hemm Ministru min-naħa tal-Gvern li ma ddejjaq xejn jimbarazza lill-poplu Malti!

Ma ddejjaqx jimbarazza lilu nnifsu u lill-Partit tiegħu.

Anzi, qisu llum sar kulħadd bħalu u ħadd m'għadu jiddejjaq jimbarazza lill-poplu Malti.

Xi ħadd qalli li dan il-Gvern qisu għar tal-ħallelin.

Min jieħu pjaċir jisma' hekk fuq il-politika Maltija?

Aħna niġu hawn u wkoll nieħdu arja maħmuġa.

Meta titkellem faċċata tiegħek ġieli jkun hemm min jiddieħak bik.

Litterlament taraha l-arroganza.

Lanqas għad baqgħalhom żejt biex jistħu bil-ħażin li qed isir f'pajjiżna.

Illum l-akbar sfida li għandu pajjiżna huwa l-futur u l-akbar liability li għandu dan il-pajjiż huwa l-preżent b'dan il-Gvern u b'dawn il-ftit Ministri li hawn quddiemi li lanqas huma kapaċi jħossuhom imbarazzati bil-ħmieġ li qiegħed jgħix fih il-poplu tagħna.

Il-ħmieġ ambjentali huwa reali, m'għadux iktar fl-arja imma qiegħed fil-pulmun tagħna u as we live, we breathe cancer.

Imma min jimpurtah, Sinjura President?

(Interruzzjonijiet) Għalkemm hawn min ma jridx jismagħhom dawn l-affarijiet, il-fatti jitkellmu waħedhom.

Il-flus deħlin mhux għand in-nies tafux, imma għand min bħalissa qiegħed jitkellem minn taħt l-ilsien għax kull backbencher li hawn qed jitħallas tliet pagi differenti.

(Interruzzjonijiet)

ID-DEPUTY SPEAKER: L-Onor.

GLENN BEDINGFIELD: L-Onor.

Edwin Vassallo qed jagħmel referenza għalija għax jien għedt xi ħaġa.

(Interruzzjonijiet) Taf x'għedt jien?

Li jekk se ssemmi l-ħmieġ allura għandek issemmi l-iskandlu taż-żejt.

EDWIN VASSALLO: Jien ma semmejtux lil dan l-Onorevoli li qam.

Jekk qam sinjal li ħa għalih għax induna li kien hu.

U jekk hu hekk, allura nirringrazzjah talli għandu wiċċ jistħi.

U jekk iridni nitkellem fuq l-iskandlu taż-żejt ngħidlu li issa huma qegħdin fil-gvern u huma radmuh l-iskandlu taż-żejt għaliex ma jsemmuhx!

(Onor. Membri: Hear, hear) Fuq l-iskandlu taż-żejt riedu jkunu huma l-imħallfin meta kienu fl-oppożizzjoni.

(Interruzzjonijiet)

ID-DEPUTY SPEAKER: Nitlob li d-diskussjoni tkompli b'aktar kalma, Onor. Vassallo.

EDWIN VASSALLO: Sinjura President, dawn lilna jridu li nistħu?!

Dawn lanqas għandhom wiċċ biex jistħu!

Fuq l-iskandlu taż-żejt, Dr Lawrence Gonzi, dak iż-żmien Prim Ministru, kien mar mill-ewwel għand il-Pulizija u qiegħda on record li l-Kummissarju tal-Pulizija Rizzo qal li qatt ma kellu ndħil; on record li ttellgħu n-nies il-Qorti, u on record li aħna ma bżajniex.

(Onor. Membri: Hear, hear) (Interruzzjonijiet) Issa agħlaq ħalqek!

(Interruzzjonijiet)

ID-DEPUTY SPEAKER: Jekk jogħġbok, ikkontrolla lilek innifsek.

Onor. Farrugia, għadni kemm ikkoreġejtu u rtira dak li għadu kemm qal.

EDWIN VASSALLO: Sinjura President, meta dawn kienu fl-oppożizzjoni pprovaw jagħmluha ta' pulizija, ta' mħallfin u ta' investigaturi, imbagħad telgħu fil-gvern u m'għamlu xejn!

Fejn hu dan il-Gvern li ried iġib il-ġustizzja fl-iskandlu taż-żejt?

L-iskandlu taż-żejt lilna ma jħammrilniex wiċċna għax aħna ħadna azzjoni mhux bħalhom.

Mhux se se noqgħod insemmi l-iskandli kollha li saru fi żmien dan il-Gvern għax tkellem tajjeb fuqhom sieħbi l-Onor.

Toni Bezzina, però rrid ngħid li l-Ministri kollha li kienu responsabbli mill-Pulizija llum donnu xi ħadd għalqilhom ħalqhom, għalqilhom għajnejhom, għalqilhom widnejhom u ġabhom il-pupazzi tiegħu.

Din hi l-korruzzjoni f'dan il-pajjiż.

Il-korruzzjoni ġabet lill-Gvern kollu pupazz.

Kulħadd sar jibża' mill-verità.

Mhux ta' b'xejn li l-Prim Ministru jdejquh il-ġurnalisti.

Min iniggżek idejqek!

Fil-fatt, kien qalilhom: Morru tkellmu waħedkom; morru isimgħu lilkom infuskom.

Mela l-ewwel kellna l-Partit Laburista li sar moviment, dan il-moviment sar reġim u xi ħadd qalli li issa dan ir-reġim sar għar tal-ħallelin!

Dik sabiħa!

(Interruzzjonijiet) Però ħalli issa nagħti l-konfort lil min jaħseb li qed nitkellem fl-arja.

Meta kien hemm konferenza ta' Ernst & Young u f'din il-konferenza kien hemm nies li kienu …(Interruzzjonijiet)

ID-DEPUTY SPEAKER: Onor. Farrugia, jekk jogħġbok, ma nibqgħux sejrin biha.

L-Onor.

Vassallo jkompli bid-diskors tiegħu.

EDWIN VASSALLO: Sinjura President, kieku l-Whip tal-Gvern jgħidli biex inħares fil-mera nbaxxi rasi għax għadu żagħżugħ, imma min qed jgħidli biex inħares fil-mera ma tantx għandu xi hairstyle aħjar minn tiegħi!

Kont qed nitkellem dwar il-konferenza li kienu għamlu Ernst & Young fuq l-attractiveness survey.

F'dan l-istħarriġ jingħad hekk:

Mela fl-2016 dan il-Gvern kien laħaq il-quċċata tal-attractiveness għall-investituri barranin iżda fl-2017 din l-attractiveness beda jitlifha.

Hawn mhux qed inkejjel Gvern Laburista ma' Gvern Nazzjonalista.

Dan huwa l-istess Gvern!

Minħabba l-istejjer tal-korruzzjoni Malta ma baqgħetx sabiħa u erbat ijiem oħra, minħabba l-ħmieġ fl-arja, lanqas għat-turisti mhu se tibqa' sabiħa.

Fil-fatt, fil-ħarġa tal-MaltaToday tas-26 ta' Novembru deher rapport li jgħid hekk:

Il-morsa tal-korruzzjoni bdiet tagħfas fuq dan il-pajjiż u m'għadhiex storja fl-ajru.

M'għadhiex storja ta' Alice in Wonderland imma issa saret esperjenza li qegħdin jgħixuha nies bil-wiċċ uman.

Fl-istess konferenza li rreferejt għaliha ġie ppreżentat ukoll rapport li jgħid hekk:

L-investituri lilna l-politiċi qed jgħidulna: Get your house in order!

Issa llum il-Gvern qed iressaq Abbozz ta' Liġi biex jittrasponi fil-liġijiet tagħna Direttiva tal-Unjoni Ewropea u dan qed jagħmlu xahrejn tard.

Qed naqgħu lura biex nadottaw mekkaniżmu ħalli verament nuru li rridu li jkollna l-indafa f'dan il-pajjiż.

Fit-tellieqa biex inħammġu dan il-pajjiż niġu l-ewwel imma biex innaddfu l-arja m'aħniex minn tal-ewwel!

Niġi issa għall-Abbozz ta' Liġi nnifsu.

Fi klawsola 14 qed jingħad hekk:

"(1) Fit-twettiq tal-funzjonijiet tiegħu taħt l-artikolu 16(1)(k)(i), il-Korp jista' jiskambja kull informazzjoni li tista' tkun rilevanti fl-ipproċessar jew l-analisi ta' informazzjoni jew f'investigazzjonijiet …"

Hawnhekk qed ngħidu "il-Korp jista' jiskambja" imma jien ngħid li l-Korp u min imexxi l-Korp għandu u mhux jista' jiskambja.

Dan il-Gvern li qed iressaq quddiem il-poplu dawn l-emendi għax talbitu jagħmel hekk l-Unjoni Ewropea, bħalma talbet lil pajjiżi oħrajn, għandu r-rieda li din l-għodda verament jużaha għall-benefiċċju ta' dawk kollha li jgħixu Malta, huma min huma, Maltin jew barranin?

Għandu r-rieda li juża din il-liġi jekk għadu jemmen fil-ġid komuni?

L-Onor.

Robert Arrigo għamel punt tajjeb dwar il-cryptocurrency.

F'Malta t-tellieqa għandha tkun biex inkunu minn tal-ewwel fil-liġijiet ħalli nsaħħu dan is-settur daqshekk importanti fil-qasam finanzjarju u mhux biex bil-cryptocurrency jkollna mekkaniżmu fejn il-ħasil tal-flus jista' jsir b'aktar effiċjenza u b'aktar ħabi għax il-banek konvenzjonali ma jkunux jistgħu jindaħlu!

Meta s-Segretarju Parlamentari Silvio Schembri ressaq il-liġijiet f'dan ir-rigward ma kenitx tgħaddili minn moħħi li ngħid dan il-kliem imma llum sirt niddubita minn kollox f'dan il-pajjiż.

Issa dan mhux il-Ministru għall-Finanzi, li kultant ma jkunx jaf x'inhu jiġri madwaru u jinħasad għax taxi driver xi mkien fis-South America jaf ukoll bl-istejjer tal-korruzzjoni!

Illum tmur fejn tmur jistaqsuk dwar fejn hi l-Mafja u dwar il-ħasil tal-flus, tant li tibda tgħid: Dawn jafu l-aħbarijiet aktar milli nafhom jien!

Illum hawn il-biżgħa li xħin niġu biex nitkellmu fuq il-cryptocurrency jgħidulna li m'għandniex arja nadifa.

Il-korruzzjoni, kif qalu l-kelliema ta' qabli, m'għadhiex issue fl-arja.

Illum saret xi ħaġa tanġibbli, saret relevanti, saret tmiss ħajjet in-nies.

U ħalli ngħidilkom x'qed jgħidu fuq pajjiżna:

Oqogħdu 'l bogħod minn Malta!

Dan hu li qed jgħidu fuq dan il-pajjiż.

Qegħdin inlaqqtuha minn kullimkien.

Jekk jitkellmu fuq l-arja nadifa jgħidulna li għandna l-aktar arja maħmuġa u issa qed jgħidulna wkoll li aħna pajjiż li trid toqgħod attent u tibża' minnu!

Fil-fatt, f'artiklu maħruġ mir-Reuters, intitolat 'ECB steps up checks of banks at high risk of laundering money' qed jingħad hekk:

Għaliex m'għandniex nissemmew mal-aħjar?

Għaliex għandna nissemmew mal-agħar?

Għaliex għandna nissemmew ma' min qed iħammeġ minflok ma' min qed inaddaf?

Għaliex dan il-Gvern għereq daqshekk fil-ħmieġ?

Dan ir-rapport ikompli jgħid hekk:

Sinjura President, lill-Ministri li qed jipprovaw jirredikolawna ngħidilhom kif qalilhom tant tajjeb l-aħħar kelliemi min-naħa tal-Oppożizzjoni lbieraħ: Min jipprova jirredikolana, min jipprova jidħak bina, min jipprova jsikkitna jagħmel hekk għax għandu x'jaħbi u mhux għax ifuħ, jew għax nadif!

Ilbieraħ l-Onor.

Edward Zammit Lewis tkellem wara l-Kap tal-Oppożizzjoni u kważi daħak - għax saret l-ordni tal-ġurnata li jidħku bina – u rredikola l-fatt li l-Kap tal-Oppożizzjoni semma l-black list.

Ħalli ngħidlu x'qal il-ġurnal The Guardian fuq il-black list!

Dan qal hekk:

L-Onor.

Zammit Lewis ilbieraħ staqsa wkoll x'inhi l-policy tal-Oppożizzjoni fuq il-bejgħ tal-passaporti.

Infakkru li bħala Oppożizzjoni aħna konna ressaqna tliet emendi għal-liġi tal-bejgħ tal-passaporti u kien grazzi għalihom li l-Unjoni Ewropea aċċettat il-bejgħ tal-passaporti bħala skema!

Minkejja dan, xorta għadha skema maħmuġa għax m'hemmx trasparenza fiha.

It-tajjeb ħammġuh.

M'hemmx trasparenza.

Bħala Oppożizzjoni aħna dejjem tlabna t-trasparenza u mhux il-ħabi.

Imma ħalli nkompli ngħidlu dwar il-blacklist, u nikkwota:

Imbagħad jiġi l-Prim Ministru jiftaħar li huwa salesman tal-passaporti, ta' prodott difettuż, ta' prodott meqjus maħmuġ, ta' prodott meqjus perikoluż!

Salesman tajjeb, imma ta' prodott li llum kulħadd għajnejh fuqu għax huwa prodott maħmuġ!

Int tixtieq tbigħu prodott maħmuġ, Sinjura President?

Tbigħu prodott perikoluż?

X'jgħidulek jekk tbigħ prodott perikoluż jew maħmuġ?

Xi jsejħulek jekk tbigħ prodott li jdejjaq lin-nies għax m'hemmx trasparenza fih?

Mela aħna qegħdin nitkellmu fuq fatti.

M'aħniex qegħdin nitkellmu fuq xi ħaġa fl-arja.

Imbagħad hemm l-artiklu miktub minn Jacob Borg li deher fil-ġurnal The Times of Malta ta' nhar it-Tlieta, 6 ta' Novembru 2018.

F'dan l-artiklu nsibu hekk:

Jien semmejtu kemm-il darba dan ir-rapport u reġa' semmieh ilbieraħ il-Kap tal-Oppożizzjoni.

Taf x'inhi s-sabiħa, Sinjura President?

Taf x'jakkomodana bil-ħasil tal-flus?

Taf x'jakkomodana meta nbigħu affarijiet li jidhru perikolużi f'għajnejn ħaddieħor?

Taf x'jakkomodana bħala pajjiż meta jkollna x'naqsmu f'suq illeċtu?

Biex nagħti eżempju sempliċi, dan qisu bniedem li jkollu ħanut u jiġi xi ħadd u jgħidlu: Għandi affarijiet misruqin, trid inbigħhomlok biex tbigħhom?

Jekk tkun serju inti tgħidlu: Le, għax dwak misruqin u jekk inbigħhom inkun kompliċi miegħek.

Però l-Gvern bħalissa mhux hekk qed jagħmel.

Dan il-Gvern daħħal il-kultura ta' xejn mhu xejn biex il-poplu ma jkunx jista' jkejjel il-ħażen tiegħu.

Ġab kollox xejn mhu xejn biex il-poplu jgħix kultura fejn jaħseb li ma baqax aktar ħażin ħalli l-ħażin li jagħmel ma jitkejjilx.

Hekk sewwa!

Dan il-Gvern sar komdu jagħmel il-flus minn negozju illeċitu.

Ħadd min-naħa tal-Gvern ma qal li mhux veru li 1.4% tal-introjtu tal-Gvern Malti ġej minn dan is-suq maħmuġ.

Xi ftit black economy f'kull pajjiż ikun hemm però sa 0.9% tal-GDP hu kkonsidrat bħala aċċettabbli.

F'Malta dan qbiżnieh u qiegħed 1.4% tal-GDP.

Sinjura President, fil-ħarġa tal-ġurnal The Times of Malta ta' nhar l-Erbgħa, 10 ta' Ottubru 2018, deher artiklu bit-titlu "'Malta has become a crossroad of illegal trafficking' – Italian police".

Imbagħad ikun hawn min jiġi jgħid li l-kriminalità f'Malta naqset!

Naqset imma għax il-Gvern irranġa l-metodu ta' kif isiru r-rapporti dwar il-pickpocketing u s-serq!

Jiġu l-barranin u jgħidulna li l-kriminalità f'Malta hija organizzata.

Aħna m'aħniex organizzati imma l-kriminalità f'Malta hija organizzata!

Il-gideb iġib il-gideb, il-korruzzjoni ġġib aktar korruzzjoni u t-taħwid iġib aktar taħwid, u jiddispjaċini li f'dan il-pajjiż kellna naslu s'hawn, fejn għandna Gvern li l-valur tal-ġid komuni ġabu fix-xejn.

L-importanti għalih x'qed idaħħal hu u x'qegħdin idaħħlu ta' madwaru.

Liema kwalità ta' ħajja qegħdin ngħixu llum il-ġurnata bħala poplu, għal dan il-Gvern saret bla ebda relevanza.

Nirringrazzjak.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

THERESE COMODINI CACHIA: Sinjura President, illum qegħdin niddiskutu emendi għall-Att kontra Money Laundering.

Il-ħasil ta' flus huwa reat serju u kriminali.

Snin ilu dan il-Parlament diġà kien illeġiżla u rrikonoxxa dan l-aġir bħala att kriminali serju li għandu jiġi investigat mill-Pulizija, jitressaq quddiem il-Qorti u jkollu marbuta miegħu piena ta' ħabs.

Saħansitra kien iddeċieda li għandu jkun hemm piena ta' ħabs mhux biss meta l-Qorti ssib lil dak li jkun ħati li wettaq money laundering imma anke jekk issibu ħati li sempliċement ipprova jaħsel il-flus.

Dan il-Parlament tant jiddeplora dan l-att li mhux biss min ikun ħati ta' ħasil ta' flus jintbagħat il-ħabs, imma anke min jagħmel attentat biex jaħsel il-flus.

Forsi jkun aħjar għal min qed isegwina li jifhem x'inhu l-ħasil tal-flus u għalfejn huwa aġir tant ħażin għas-soċjetà li jġorr piena ta' ħabs ta' numru sostanzjali ta' snin.

Il-ħasil tal-flus jisraq madwar 5% tal-GDP globali kull sena, jiġifieri jisraq triljuni ta' flus mill-pajjiżi kollha kull sena.

Bħal kull serq, u bħal kull frodi, il-ħasil tal-flus iħalli l-vittmi warajh.

In-numru ta' vittmi mill-ħasil tal-flus huwa wieħed konsiderevoli u jista' jkollok vittmi diretti u vittmi indiretti għax ma jkunux involuti fl-aġir huma stess imma jiġu milquta mill-konsegwenzi li jinħolqu mill-persuni li jkunu qegħdin jaħslu l-flus maħmuġin.

Hekk kif nużaw il-washing machine biex naħslu l-ħwejjeġ meta jkunu maħmuġa, bl-istess mod il-kriminali jsibu mezz kif jaħslu l-flus li huma maħmuġin.

Dawn ikunu flus li ma jistgħux jinkixfu u min ikun involut jipprova jara kif iwassalhom fis-sistema tas-servizzi finanzjarji biex ikun jista' jużahom.

Il-flus jissejħu maħmuġin għax ikunu akkwistati minn attivitajiet illegali u kriminali.

L-akkwist ta' flus maħmuġa jħalli effett negattiv fuq is-soċjetà, fuq l-ekonomija u anke fuq is-sigurtà f'dik is-soċjetà.

Dan għaliex il-flus maħmuġa jiġu akkwistati minn aġir kriminali, bħal pereżempju l-bejgħ tad-droga, it-tixħim u l-korruzzjoni, l-operat ta' negozji bla permessi u kontra l-liġi, jew l-operat ta' negozji barra l-parametri permessi mil-liġi.

Il-flus maħmuġa huma flus li jiġu akkwistati bil-moħbi u dak li takkwista bil-moħbi fil-bidu żżommu f'kumpaniji jew fi strutturi sigrieti sabiex tipprova taħbi l-konnessjoni bejn dawk il-flus u ismek.

Min għandu flus maħmuġin ma jistax jippermetti li l-pajjiż minn fejn ikun qiegħed jagħmel dawk il-flus jinduna bihom.

Huwa għalhekk li flus maħmuġin jgħaddu minn u bejn kumpaniji sigrieti.

Il-flus maħmuġin ikunu ġejjin minn aġir kriminali, fosthom il-bejgħ ta' droga u l-bejgħ ta' kwalunkwe oġġett fuq il-black market, inkluż bejgħ taż-żejt jew fuel akkwistat b'mod illegali.

Il-flus maħmuġin jiġu wkoll minn tixħim u kummissjonijiet mhux legali mgħoddija minn persuni li jixtru lil min għandu l-poter sabiex jgħaddilhom xi kuntratt jew jagħtihom xi protezzjoni.

Dawn ikollhom bżonn jaħslu l-flus għaliex ikunu pparteċipaw f'attività illegali, il-bqija ma jkollhomx għalfejn isibu mezzi kif jaħbu l-konnessjoni bejn isimhom u l-flus li jkunu akkwistaw.

Kull ħaddiem li joħroġ jaqla' l-għajxien tiegħu b'mod legali ma jipprovax jaħbi l-konnessjoni bejn il-paga ta' xogħlu u ismu, anzi kull ħaddiem ikun kburi hekk kif tidħol il-paga fil-kont bankarju tiegħu.

L-effetti ta' flus maħmuġa minn attivitajiet kriminali huma magħrufa mad-dinja kollha.

Hemm relazzjoni bejn l-ammont ta' flus maħmuġa li jkun hemm f'pajjiż u r-rata ta' kriminalità li jkun hemm fl-istess pajjiż.

Pereżempju f'pajjiż fejn huwa faċli biex issib id-droga jew oġġett illegali jkun hemm ukoll rata għolja ta' flus maħmuġa iżda bħal kull frodi, il-flus akkwistati minn aġir kriminali jħallu warajhom numru ta' vittmi.

Jekk il-flus maħmuġa ġejjin mid-droga faċli nifhmu kemm iħallu vittmi diretti, bħal, pereżempju, dawk il-persuni li jidħlu fil-problema tal-vizzju tad-droga.

Min-naħa l-oħra jekk il-flus maħmuġa jkunu ġejjin minn korruzzjoni jew minn frodi wkoll iħallu warajhom numru konsiderevoli ta' vittmi imma ħafna drabi dawn lanqas biss ikunu involuti f'dak l-aġir kriminali.

Se nagħti eżempju li ssemma fil-ġurnal MaltaToday ta' nhar il-Ħadd.

Ilna nisimgħu għal diversi ġranet id-diffikultajiet finanzjarji li għaddej minnhom kull min kellu kont fis-Satabank.

Kellna familji li ma setgħux iħallsu għal trattamenti mediċi li kienu taħthom u oħrajn li ma setgħux jirċievu l-paga tagħhom u sfaw iltima minn flushom stess.

Rajna wkoll kif kumpaniji ma setgħux iħallsu lill-ħaddiema tagħhom jew jgħaddu l-ħlasijiet lil dawk li pprovdewlhom servizzi.

Għaliex?

Għalfejn dawn il-ħaddiema u dawn il-familji qegħdin jiġu mċaħħda minn flushom?

Skont il-ġurnal MaltaToday, dan kollu ġara għaliex xi ħadd kien irnexxielu jaħsel flus li kienu ġejjin minn attività illegali fis-Satabank.

Familji onesti u ħaddiema li jaħdmu b'mod legali biex jaqilgħu l-għajxien tagħhom spiċċaw mingħajr flushom għaliex xi ħadd li fetaħ kont bankarju fis-Satabank huwa suspettat li ddepożita flus maħmuġin!

Il-flus maħmuġin, flus akkwistati minn attività kriminali bħal tixħim u kummissjonijiet illegali, iħallu warajhom effetti soċjali negattivi u jħallu warajhom il-vittmi, liema vittmi ħafna drabi jkunu familji onesti.

Hemm imbagħad tip ta' vittmi oħrajn.

Pereżempju inti topera negozju skont il-liġi, xi ħaddieħor jiftaħ l-istess negozju tiegħek iżda jopera bit-tixħim u mhux skont il-liġi.

Mela lilek qed jisirqulek il-kompetizzjoni xierqa.

Inti issa m'intix tikkompeti fuq il-kapaċità tiegħek fin-negozju u qiegħed fi żvantaġġ.

Fil-fatt huwa magħruf li l-effett ekonomiku tal-ħasil tal-flus jinħass l-aktar min-negozji ż-żgħar għaliex huma jkunu qegħdin jikkompetu ma' min għandu inqas obbligi xi jġorr u ma' min qiegħed jabbuża.

Kull studju li taqra dwar il-ħasil tal-flus jgħidlek li fejn ikun hemm il-ħasil ta' flus is-soċjetà tasal għall-kultura ta' xejn mhu xejn.

Aktar minn hekk, f'pajjiżi bħal dawn il-kriminalità togħla u r-riżorsi tal-Pulizija ma jlaħħqux magħha, bil-konsegwenza li l-banek jispiċċaw jikkollassaw u jħallu familji onesti mingħajr aċċess għal flushom.

Dawn l-istudji jgħidulna wkoll li min ikollu flus maħmuġin għaliex ġejjin minn attività kriminali bħall-korruzzjoni, tixħim jew kummissjonijiet illegali, ħafna drabi jiftaħ kumpaniji sigrieti f'ġurisdizzjonijiet bħal tal-Panama.

L-istess studji jgħidulek li dawn l-istrutturi jinżammu sigrieti, jiġifieri dawk li jiftħu kumpaniji fil-Panama ma jkunux informaw lil pajjiżhom li għandhom dawk il-kumpaniji.

Min ikun qiegħed idaħħal flus maħmuġin jipprova wkoll isib bank li jaċċettalu flusu ħalli jnaddafhom.

Il-kriminali jnaddfu flushom billi jipprovaw jiftħu kontijiet bankarji ħalli b'hekk ikunu jistgħu jgħidu li flushom issa ġew vetted mill-bank.

Meta jinfetħu kumpaniji li jinżammu sigrieti u meta jinfetħu dawn il-kontijiet bankarji, l-awtoritajiet jitolbuk dokumentazzjoni biex jaraw jekk intix xi każ li tqajjem suspett.

Madanakollu mhux il-pajjiżi kollha jżommu standards għoljin f'dan ir-rigward u hemm pajjiżi li jieħdu riskji kbar.

Pereżempju l-Panama huwa magħruf għall-ftuħ ta' kumpaniji li jirċievu flus maħmuġin.

Filwaqt li dan il-Gvern qiegħed iressaq dawn l-emendi dwar il-ħasil tal-flus, l-istess Gvern qiegħed jaħbi lil żewġ persuni importanti tiegħu, u ċjoè lill-Ministru Konrad Mizzi u liċ-Chief of Staff tal-Prim Ministru, is-Sur Keith Schembri.

Jien għadni kif għedt li l-Panama tintuża biex jinfetħu kumpaniji sigrieti li jirċievu flus minn attività kriminali u hekk jidher li kien il-ħsieb ta' dawn iż-żewġ persuni, li żgur se jitniżżlu fl-istorja politika ta' Malta bħala l-akbar żewġ imbruljuni tar-reat tal-money laundering!

Id-dokumenti tagħhom stess jgħidu biċ-ċar li fetħu kumpaniji sigrieti fil-Panama.

Id-dokumenti jgħidu wkoll li wieħed minn dawk li l-poplu Malti se jkun qiegħed jixtri l-elettirku mingħandu għal 18-il sena se jkun l-akbar klijent tagħhom.

Hekk jgħidu d-dokumenti tal-Onor.

Mizzi u tas-Sur Schembri.

Dan għaliex il-kumpanija 17 Black hija klijent tagħhom.

Jgħidu wkoll li minn din il-kumpanija se jkunu qegħdin idaħħlu l-flus, flus li ħassew il-bżonn li jaħbu u li jieħdu 'l barra minn pajjiżhom.

Mela filwaqt li dan il-Gvern illum qed jiġi hawnhekk jipproponi dawn l-emendi, probabbilment kontra qalbu u għaliex imposti mill-Unjoni Ewropea, qiegħed ukoll iżomm milli tibda kull investigazzjoni fuq l-aġir tal-Ministru Mizzi u tas-Sur Schembri.

Dan huwa Gvern li vera kapaċi jidħak b'kulħadd iżda llum hemm dokumenti li jispjegaw b'mod ċar kif dawn it-tnejn għażlu li jaħbu flushom barra minn pajjiżna.

Sinjura President, minħabba dawn it-tnejn pajjiżna tilef ir-reputazzjoni tajba li kellu.

Il-Membri tal-Gvern kollha jġorru responsabbiltà kollettiva iżda minħabba l-aġir ta' dawn it-tnejn, hemm nies u familji onesti li qegħdin ibatu l-konsegwenzi, hekk kif qegħdin ibatu l-konsegwenzi l-klijenti tas-Satabank.

Allura vera li dan il-Gvern m'għandux żejt f'wiċċu.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

GLENN BEDINGFIELD: Sur President, jien diffiċli nispiċċa bla kliem imma wara li smajt ħafna mill-argumenti li saru bejn ilbieraħ u llum bqajt iċċassat!

Jitkellmu qisu waslet l-aħħar tad-dinja, qisu f'Malta kollox huwa ħażin!

Isemmu biss fejn qegħdin l-aħħar fl-istatistika Ewropea.

Veru li hemm ċerti oqsma li fihom qegħdin l-aħħar fl-istatistika Ewropea però d-differenza ċara bejnna u n-naħa tal-Oppożizzjoni hi li aħna nirrikonoxxu u nammettu li hemm oqsma fejn fl-istatistika Ewropea qegħdin ma' ta' isfel.

Imma mbagħad nieħdu pjaċir insemmu fejn qegħdin ma' ta' fuq ukoll.

Aħna ma nsemmux biss l-affarijiet il-ħżiena.

Mela m'hemmx fejn sejrin tajjeb f'dan il-pajjiż!

Mela ma nitkellmux ma' istituzzjonijiet barranin!

Fil-fatt kien hawn il-Venice Commission ukoll biex naraw kif nistgħu nkomplu ntejbu s-sistemi tal-governanza tagħna.

Sur President, jien niskanta kif wasalna biex f'dan il-Parlament ikun hawn Membru tal-Oppożizzjoni li tgħajjar imbruljuni lill-membri tan-naħa tal-Gvern.

Issa din jekk iddawwar għonqha u tħares fuq il-bankijiet tal-Oppożizzjoni ssib deputati investigati mill-FIAU.

Issib ukoll deputati investigati mill-Pulizija.

Aħna qatt għajjarniehom imbruljuni lil dawn?

Jekk tmur sa Brussell imbagħad issib deputat investigat mill-OLAF, li hija l-Aġenzija Ewropea li tinvestiga l-affarijiet finanzjarji.

Aħna lil dan m'għajjarniehx imbruljun, anzi għedna li … (Interruzzjonijiet).

L-ISPEAKER: Ippermettili ftit, Onor. Bedingfield.

L-Onor.

ROBERT CUTAJAR: Kien hemm ċaħda mill-OLAF u mhuwiex minnu li ġiet investigata l-persuna li qed jirreferi għaliha l-Onor.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Tista' tkompli bid-diskors tiegħek Onor. Bedingfield.

GLENN BEDINGFIELD: Sur President, dawn mhux firem foloz.

Kien hemm allegazzjoni ġuramentata.

Hawn mhux qed ngħidu li xi ħadd mar għand xi ħadd ieħor bil-moħbi, b'firem foloz u dokumenti foloz.

Kien hemm dikjarazzjoni ġuramentata ta' persuna li kienet fdata sew mill-Partit Nazzjonalista għaliex kellha diversi karigi.

(Interruzzjonijiet) Kien hawn xi ħadd allega li ħallasnieh aħna.

Jien ma jidhirlix li rċieva xi flus.

Ma nafx imma, għax lanqas magħna ma jitkellem!

Dawn l-affarijiet kienu fil-ġurnali.

Kompli bid-diskors tiegħek.

GLENN BEDINGFIELD: Issa jekk dawn li jitkellmu dwar il-freedom of expression minn filgħodu sa billejl iridu jagħlqu ħalq il-ġurnali, allura storja oħra.

Għax dawn hekk jagħmlu, jitkellmu dwar il-freedom of expression minn filgħodu sa billejl però l-freedom of expression fejn jaqbel lilhom biss!

Jekk issir dikjarazzjoni ġuramentata ma jagħtuhiex piż!

Jgħidu li dik għamilha għax ħallasnieh, jew għax għandu grudge, imma l-allegazzjoni xorta hemm qiegħda.

Aħna dan m'għajjarniehx imbruljun.

Imma l-Oppożizzjoni tuża kejl differenti.

Ċerti organizzazzjonijiet jużaw kejl differenti skont min ikunu l-persuni.

Jekk xi persuna minn din in-naħa tkun investigata kriminalment, ħoll xagħrek u ġib iż-żejt!

Issa nafu li hemm investigazzjoni kriminali għaddejja fuq esproprju ta' art meta kien hemm kollega tal-Oppożizzjoni responsabbli minn dipartiment imma dan ħadd ma talab ir-riżenja tiegħu.

Ħadd ma qallu korrott.

Ħadd ma mar iħabbat fuq sidru Triq ir-Repubblika l-Belt Valletta.

Ħadd ma mar jagħmel konferenza tal-aħbarijiet.

L-istess fuq l-Eks Viċi Kap tal-Partit Nazzjonalista.

Kien hemm inkjesta minn tlett imħallfin u r-rapport ta' din l-inkjesta ntbagħat kemm lill-Pulizija, biex jinvestigaw, kif ukoll lill-FIAU.

Kif diġà ntqal, anke mill-kollegi tal-Oppożizzjoni, il-ħasil ta' flus li jkunu ġejjin mit-traffikar tad-droga huwa ħażin.

Il-kumpanija li kienet investigata mill-awtoritajiet Olandiżi fuq ħasil ta' flus li kienu ġejjin mit-traffikar tad-droga kienet klijenta tiegħu mhux hu kien klijent tagħhom.

Din l-investigazzjoni però waqfet ħesrem f'Malta dak iż-żmien u ħadd ma mar iħabbat fuq sidru l-Belt Valletta.

Ħadd ma mar jitlob ir-riżenja ta' ħadd.

Dan għaliex il-persuna involuta ma kenitx minn din in-naħa.

Dan iġibni għall-prinċipju ġdid li l-Kap tal-Oppożizzjoni donnu pprova jdaħħal ilbieraħ meta tkellem: meta jkollok kumpanija investigata, kull min għandu relazzjoni magħha huwa ħati qabel tintemm l-investigazzjoni!

F'dak il-każ, l-Onor.

Jason Azzopardi huma ħatja.

Però dawn ħadd ma talab ir-riżenja tagħhom.

Ħadd ma semmiehom f'dan il-Parlament.

Il-kelliema tal-Oppożizzjoni komdi bihom.

Biex jippontaw subgħajhom lejna u jgħajruna korrotti, maħmuġin u imbruljuni iva, imma li sħabhom li jpoġġuhom bilqiegħda ħdejhom qed jiġu investigati ma jimpurtax.

Ħafna mill-kelliema tkellmu fuq il-money laundering li ġej mis-settur tal-gaming.

X'għaġeb!

U dan meta kull ħin u kull mument jiftaħru li s-settur tal-gaming ġabuh huma f'Malta!

Xi ħadd minnhom semma xi rapporti li dehru fil-ġurnal Times of Malta, inkluż rapport li deher fil-ħarġa tal-lum dwar 29 kumpanija, li waħda minnhom ingħalqet.

Mela qiegħda tittieħed azzjoni!

Għalhekk nistaqsi: Il-kumpaniji l-ħżiena f'dawn l-aħħar ħames snin biss ġew?

Jiftaħru tant li ġabu s-settur tal-gaming f'Malta u jgħajruna li aħna ma ġibniex settur ekonomiċi ġodda!

Ma nippretendix li ma jikkritikawx, imma talinqas ikunu onesti magħhom infushom u mal-poplu Malti.

Nafu li diffiċli, għax l-onestà u l-Partit Nazzjonalista ma jmorrux flimkien.

L-istess dwar l-Individual Investor Programme (IIP).

Jgħidu mod u jagħmlu mod ieħor.

Ħażin dan?

Tajjeb?

X'se jagħmlu huma f'din is-soċjetà li jgħidu li jridu li jimpurtaha minn kollox u minn kulħadd?

Jagħmlu mod u jgħidu mod ieħor.

Jgħidu li xi ħaġa hija ħażina, jikkritikawha, imbagħad issib li ħafna avukati involuti fil-Partit Nazzjonalista jbiegħu l-passaporti, biex nuża kliemhom stess għax l-IIP huma jirreferu għalih bħala bejgħ tal-passaporti.

Imma allura jekk hu ħażin, għalfejn jieħdu sehem fih?

Anzi, mhux talli jieħdu sehem fih, talli eks deputat ta' dan il-Parlament saħansitra ried idaħħalna l-Qorti għax ma ħadux hu l-kuntratt minflok Henley & Partners!

Daqshekk jemmen fis-servizz tal-IIP!

Jien nippretendi li meta jitkellmu, il-membri tal-Oppożizzjoni jkunu onesti magħhom infushom qabel ikunu onesti mal-poplu Malti u Għawdxi.

Tan-naħa l-oħra jipprofessaw ukoll li huma l-allat tar-rule of law f'Malta.

Dawn li r-rule of law suppost jirrispettawha minn filgħodu sa filgħaxija, billejl b'kollox, anke meta jkunu reqdin, iriduna nindaħlu fil-każ skandaluż tax-xiri taż-żejt.

Rigward żejt jien m'għandix minn xiex nistħi għax kien dan il-Gvern li waqqaf l-użu tal-heavy fuel oil f'Malta.

M'għandix għalfejn nistħi li jien parti minn dan il-Gvern li neħħa dik il-fabbrika tal-kanċer li kienet tuża l-aktar fuel li jħammeġ biex tagħtina l-elettriku.

M'għandi xejn x'nistħi u ħadd minn din in-naħa m'għandu għalfejn jistħi li kien parti minn dik id-deċiżjoni.

Wasalna biex ikollna arja nadifa?

Nixtiequ li nkunu aħjar, imma nirrikonoxxu dan bħalma nirrikonoxxu li f'Malta hawn il-faqar u allura rridu naħdmu aktar.

Dik hi d-differenza bejn din in-naħa u n-naħa tal-Oppożizzjoni; aħna nirrikonoxxu li għandna ċerti problemi u b'hekk nistgħu nindirizzawhom.

Dwar l-iskandlu taż-żejt jiddispjaċini li ħadu daqshekk fit-tul.

Nirrabja li kien hemm nies li tressqu l-Qorti u li llum għadhom bil-kawżi pendenti.

Però ħadd minna, lanqas il-Ministru għall-Ġustizzja, ma jista' jaqbad it-telefon u jċempel lill-maġistrat jew l-imħallef u jistaqsi fiex waslu dawn il-kawżi.

Mur ġibna nagħmlu hekk, nindaħlu lill-Qorti!

Hekk kien hawn min qisu ssuġġerixxa llejla.

Qalilna li m'għamilna xejn fuq dan il-każ.

Ir-realtà hi li tressqu l-Qorti – u sewwa għamlu li ressquhom il-Qorti għax dan kien skandlu oxxen – wara li saru l-investigazzjonijiet u kien hemm provi biżżejjed biex jitressqu l-Qorti.

Għalhekk saret l-investigazzjoni, biex jaraw jekk hemmx provi biżżejjed biex ikunu jistgħu jitressqu n-nies il-Qorti.

Dawn tressqu l-Qorti u x'ġara mbagħad?

Dawn in-nies, bid-drittijiet kollha li tagħtihom il-liġi, fetħu kawża kontra kawża fil-Qorti u dan il-proċess jew waqaf jew qed jieħu fit-tul.

Jien anke għamilt mistoqsija parlamentari f'dan il-Parlament ftit tax-xhur ilu biex nara fiex waslu.

Nixtieq nara li min għamel il-ħażin jieħu dak li ħaqqu.

Nixtieq li dawn il-kawżi ma jibqgħux jitwalu aktar.

Jiddispjaċini ngħid li kellna Prim Imħallef li kien jitkellem ħafna dwar ir-rule of law però ma kienx jitkellem dwar id-dewmien esaġerat fuq dawn il-każi.

Issa probabbilment se jgħidu li qed nattakka l-Ġudikatura.

Mela minn banda jriduna nindaħlu lill-Ġudikatura u mbagħad kif insemmu l-Ġudikatura jgħidu li qegħdin nattakkawha!

Nafu x'kapaċi jagħmlu u fejn imorru biex jibqgħu jgħidu ċerti affarijiet li mhumiex veru.

Il-poplu għandu għatx għall-ġustizzja f'kull każ fejn ikun hemm korruzzjoni u dan il-Prim Ministru qatt ma ħares lejn wiċċ ħadd meta ġie biex jieħu d-deċiżjonijiet.

Il-membri tal-Oppożizzjoni jgħidu li qed jistennew l-investigazzjonijiet kollha.

Imma x'qed jagħmel ħażin il-Prim Ministru billi jistenna l-eżitu tal-investigazzjonijiet li hemm biex jieħu deċiżjoni?

Messna qgħadna fuq il-parir li tawna qabel l-elezzjoni u neħħejna lil Joseph Muscat minn Prim Ministru!

Hekk kien imissna wkoll!

Qabel l-elezzjoni qalulna biex inneħħu l-Prim Ministru jekk ma jridx jitlaq hu.

Biex issa sirna nafu li ħarġu dokument li hu falz, b'firem falsifikati.

Kulħadd jafha l-istorja tal-Egrant.

(Interruzzjonijiet) Jiġifieri għandkom id-dubju jekk tlabtux ir-riżenja tal-Prim Ministru qabel l-elezzjoni?!

L-ISPEAKER: Onor. Bedingfield, jekk jogħġbok kompli bid-diskors tiegħek.

GLENN BEDINGFIELD: Iva, Sur President, imma donnu hawn min għandu dubju jekk hux veru ntalbet ir-riżenja tal-Prim Ministru.

Dawn jekk titla' x-xemx filgħodu jew tagħmel ix-xita bħalissa, probabbilment jgħidu li huwa t-tort tal-Gvern u jitolbu r-riżenja ta' xi ħadd!

Pereżempju lbieraħ seħħ inċident sfortunat, fejn waqgħet persuna, u kien hemm kandidat tal-Partit Nazzjonalista li waħħal fil-Gvern li seħħ dan l-inċident!

Fejn nistgħu naslu aktar?!

Il-Partit Laburista jeħel ta' kollox f'dan il-pajjiż, kemm meta jkun fil-gvern u anke meta jkun fl-oppożizzjoni, għaliex il-ġurnali jattakkaw lill-Partit Laburista anke meta jkun fl-Oppożizzjoni.

Aħna konna fl-oppożizzjoni għal 25 sena u qatt m'għedna li nistħu li aħna Maltin.

Smajtha llum, naħseb l-Onor.

Le, jien ma nistħix li jien Malti, la stħajt taħt in-Nazzjonalisti u wisq inqas nistħi issa taħt il-Labour.

Qatt m'għandek tistħi tgħid li inti Malti.

Għandek tgħid fejn ma taqbilx, mela le, allaħares naqblu f'kollox.

Hemm ħafna affarijiet li naqblu fuqhom f'dan il-Parlament imma hemm affarijiet oħrajn fejn hemm baħar jaqsam bejnietna.

Xi ħadd semma n-negozji ż-żgħar u l-ħlasijiet tal-VAT.

Sa ftit taż-żmien ilu negozji żgħar li kien ikollhom problemi mad-Dipartiment tal-VAT kienu jibagħtuhom il-ħabs.

Mela mhux talli għollewlhom il-kontijiet tad-dawl u tal-ilma u tefgħu fuqhom balla spejjeż, talli ġabuhom f'pożizzjoni li jekk ma jkunux jistgħu jħallsu t-taxxi jibagħtuhom il-ħabs.

Dak imisshom jgħidu dwar in-negozji ż-żgħar!

Sur President, huwa kollox ward u żahar f'dan il-pajjiż illum?

U ara kemm jgħidu li jiltaqgħu ma' nies li qed jgħixu fil-garaxxijiet, u jitkellmu qishom huma biss jiltaqgħu man-nies f'dan il-pajjiż, anke jien niltaqa' ma' nies li jgħixu fil-garaxxijiet.

U jgħidu li jiltaqgħu ma' negozjanti, anke jien niltaqa' ma' negozjanti żgħar u kbar, imma jridu jirrikonoxxu li għandna sitwazzjoni ekonomika li qatt ma kien hawn bħalha.

Ma nafx liema negozjant żgħir jew kbir jiltaqa' magħhom u jgħidilhom li m'hawnx xogħol fil-pajjiż.

Anzi ħafna minnhom jgħidulek li Alla jbierek hawn pajjiż mifqugħ bix-xogħol.

Għal min irid jaħdem illum hawn ix-xogħol.

Din mhux qed ngħidha għax hawn il-Partit Laburista fil-gvern, imma huma inkredibbli ċerti kummenti u ċerti dikjarazzjonijiet li smajna llejla.

Issa qabdu oħra.

Qegħdin jgħidu li lill-Prim Ministru m'għadu jemmnu ħadd.

Minn fejn iġibuhom dawn l-affarijiet?

Kif jistgħu qatt jibnu relazzjoni onesta mal-poplu Malti?

Dawn jgħidu hekk minkejja li fi stħarriġ tal-opinjoni pubblika kien hemm madwar 30% differenza bejn min jemmen lil Joseph Muscat u lil Adrian Delia.

Mela l-poplu Malti ta vot ta' fiduċja darba wara l-oħra lil dan il-Prim Ministru, f'kull stħarriġ tal-opinjoni pubblika li sar, il-fiduċja li għandu l-Prim Ministru dejjem tiżboq bil-kbir il-fiduċja tan-nies fl-Oppożizzjoni u xorta jiġu jgħidulna li l-Prim Ministru m'għadu jemmnu ħadd!

Imbagħad iridu min jemminhom meta jgħidu li jridu soċjetà li jimpurtaha!

Kif jistgħu jitwemmnu li jimpurtahom minn kulħadd meta ġew f'dan il-Parlament jivvotaw kontra l-vittmi tal-vjolenza domestika li huma minoranza f'pajjiżna?

Kif jistgħu jgħidu li jridu soċjetà li jimpurtaha minn kulħadd meta f'dan il-Parlament ġew jaqgħu u jqumu minn koppji li għandhom problemi ta' fertilità?

Kif jistgħu jgħidu li huma jridu soċjetà li jimpurtaha minn kulħadd meta ma kinux favur il-libertajiet ċivili li tajna lil nies li għandhom orjentazzjonijiet sesswali differenti minn tal-maġġoranza?

Saħansitra vvotaw kontra l-Baġit ta' din is-sena, li huwa l-aktar baġit soċjali li qatt kellna.

Reġgħu vvotaw kontra baġit li se jkompli jagħti għajnuniet lil dawk li għandhom bżonn l-aktar għajnuna.

Allura kif jistgħu jittieħdu bis-serjetà meta jgħidu mod imbagħad jagħmlu mod ieħor fil-qasam tal-korruzzjoni, fil-qasam soċjali, fil-qasam tal-libertajiet ċivili, fejn tidħol il-vjolenza domestika u f'ħafna affarijiet oħra?

Jgħidu mod imbagħad jagħmlu mod ieħor.

Sur President, il-ftit kelliema tal-Oppożizzjoni li tkellmu dwar dan l-Abbozz ta' Liġi kienu negattivi.

Ħadd minnhom ma tkellem dwar il-fatt li dan se jkompli jsaħħaħ il-ġlieda kontra l-ħasil tal-flus f'pajjiżna.

Dak li għamel dan il-Gvern biex niġġieldu l-korruzzjoni l-ebda Gvern Nazzjonalista m'għamlu.

Dak li għamel dan il-Gvern u dak li se jkun qed jagħmel fil-ġlieda kontra l-ħasil tal-flus l-ebda Gvern ieħor ma għamlu.

Qalu li l-poplu huwa vittma tal-korruzzjoni.

Issa se jgħiduha din?

Kien tant vittma l-poplu Malti u ġew jaqgħu u jqumu minnu meta kienu jiġu fil-Parlament u jivvotaw bil-qalb biex jgħollu l-kontijiet tad-dawl u tal-ilma!

Hemmhekk kien vittma l-poplu!

Kien vittma tal-arroganza tagħhom il-poplu!

Anke l-Prim Ministru kien vittma; kien vittma tal-gideb tal-Oppożizzjoni.

U hawn ħafna aktar nies li forsi l-każ tagħhom ma ġiex fil-pubbliku li kienu vittmi tal-gideb f'25 sena sħaħ li damu jiggvernaw.

Illum aħna vittmi tas-suċċess tagħna stess, u meta qed ngħid "tagħna" mhux qed nirreferi għall-Gvern imma għall-pajjiż għax il-Gvern mhu xejn.

Jekk qed jinħoloq ix-xogħol, dan qed joħolqu l-pajjiż.

Jekk hawn l-ekonomija, din qed joħloqha l-pajjiż.

Il-ġid mhux qed joħolqu l-Gvern.

Il-Gvern jixpruna lill-pajjiż, imbagħad iħalli lill-pajjiż imexxi.

Għalhekk aħna vittmi tas-suċċess tagħna.

Illum wieħed mill-Membru tal-Oppożizzjoni talab lill-Ministru Ian Borg jagħmel apoloġija.

Issa dawn qatt m'għamlu apoloġija għal xejn!

Għamlu affarijiet tajbin meta kienu fil-gvern, mela le, u dawk l-affarijiet tajbin aħna rridu nkomplu nibnu fuqhom, imma għamlu ħniżrijiet ukoll.

Kienu responsabbli għal ħafna skandli iżda xorta jibqgħu jiġu hawnhekk u bil-wiċċ tost kollu jippontaw subgħajhom lejna!

Tista' ma taqbilx magħna, imma ma tistax tgħid li ma mexxejniex b'mod rett.

Aħna noqogħdu fuq l-investigazzjonijiet li jkun hemm, imbagħad jiddeċiedi l-Prim Ministru wara.

Dejjem hekk sar.

Anke l-istess membri tal-Oppożizzjoni hekk iridu u hekk qegħdin jagħmlu u hekk hu sew.

Sur President, nappella lin-naħa tal-Oppożizzjoni biex jipprovaw jibnu relazzjoni onesta mal-poplu Malti u mhux jgħidu li kollox huwa ikrah.

Hawn affarijiet li mhumiex sbieħ fil-pajjiż, ibda minni l-ewwel wieħed, imma hawn affarijiet tajbin ukoll.

Aħna onesti u għalhekk il-poplu għandu fiduċja f'dan il-partit, f'dan il-Gvern u f'dan il-Prim Ministru.

Aħna ngħidu fejn niżbaljaw u nkunu dejjem onesti mal-poplu Malti.

Bnejna miegħu relazzjoni onesta tul iż-żmien.

Dak li ngħidu nagħmluh u dak li nwiegħdu nwettquh.

Saħansitra wettaqna l-wegħdi li għamlet l-Oppożizzjoni stess, bħall-wegħda li se jnaqqsu l-income tax.

Kien dan il-Gvern li niżżel l-income tax.

L-istess il-liġi tal-whistleblower.

Qalu li se jagħmluha imma baqgħu qatt ma daħħluha.

Kien dan il-Gvern li daħħalha.

Hemm ħafna affarijiet li pproponiehom il-Partit Nazzjonalista meta kien fil-gvern u qatt m'għamilhom.

Tan-naħa l-oħra ma kellhomx ir-rieda politika li jagħmluhom u dan il-Gvern għandu r-rieda politika li jmexxi.

Mhux jamministra, imma jmexxi.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Insejjaħ lill-Ministru Owen Bonnici biex, jekk jogħġbu, jipproponi l-Aġġornament tal-Kamra.

Fis-6.55 p.m. id-diskussjoni ġiet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

OWEN BONNICI (Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali): Sur President, nipproponi l-aġġornament tal-Kamra għal għada l-Erbgħa, 28 ta' Novembru 2018, fl-4.00 p.m. b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Kunsilli Lokali – Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda Liġijiet Kriminali dwar it-Terroriżmu – Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi biex jemenda l-Att dwar il-Patrimonju Kulturali – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Amministrazzjoni Pubblika – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda Diversi Liġijiet dwar is-Servizzi Finanzjarji (Emenda Nru 2) – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda Diversi Liġijiet dwar il-Ħarsien Soċjali – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi dwar il-Liġijiet tal-Pulizija – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Professjoni Medika u l-Professjonijiet li għandhom x'jaqsmu magħha u l-Ordinanza dwar Mediċini Perikolużi – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Impiegi u r-Relazzjonijiet Industrijali – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li Jimplimenta Miżuri tal-Estimi – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar Żoni Ħielsa f'Malta – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Awtorità għall-Iżvilupp Reġjonali ta' Għawdex – Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar Awtorità għas-Servizzi Finanzjarji ta' Malta (Emenda Nru 2) – Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Swieq Finanzjarji – Tielet Qari; u

Estimi Ġenerali 2019 - Kumitat ta' Provvista:

Votazzjonijiet fuq l-emendi u l-voti mressqa taħt kull Ministeru;

Approprjazzjoni għas-sena 2019 u Tieni Approprjazzjoni għas-sena 2018.

Abbozz ta' Liġi li jemenda Diversi Liġijiet (Rilokazzjoni ta' Uffiċċji u Notifika b'mezzi Elettroniċi) – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili u l-Kodiċi Kriminali – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar it-Trademarks – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Iżvilupp Sostenibbli – Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi biex jemenda Diversi Liġijiet (Riforma dwar il-Pensjonijiet) – Kumitat Permanenti.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

GODFREY FARRUGIA: Sur President, l-alla l-ġdid saru l-flus, u f'pajjiżna hawn bosta nies li għandhom rgħiba għall-flus, jew li għalihom xejn mhu xejn.

Spiċċajna nissagrifikaw il-ħajja fuq l-artal tal-qligħ.

Biżżejjed insemmi l-inċident ta' dak il-missier li tilef ħajtu waqt ħidmietu.

Il-mewt tiegħu setgħet tkun evitata u din hija kundanna għalina wkoll.

Ilkoll kemm aħna għandna responsabbiltà.

Dan l-inċident huwa tal-waħx.

Lil hinn mit-traskuraġni li wasslet għal din it-traġedja, hemm ukoll il-mod kif ċerta midja xandret il-video clip tal-inċident mingħajr ħsieb ta' xejn, basta jkunu minn tal-ewwel li jxandru l-istorja u jagħtuha xeħta sensazzjonali.

Meta se nitgħallmu f'dan il-pajjiż biex inħarsu s-saħħa tal-ħaddiem fuq il-lant tax-xogħol?

Nispera li tal-inqas min ġibed il-vidjo ċempel 112 qabel ma qabad il-mowbajl u beda jiġbed.

Nittama li għamel hekk.

Ninnota li f'dawn l-aħħar għaxar snin ir-rapporti dwar inċidenti fuq il-post tax-xogħol f'pajjiżna żdiedu ġmielhom.

Issa rridu niftakru li minbarra dawk imniżżla fl-istatistika jkun hemm inċidenti li ma jiġux rapportati, jew għax forsi dak li jkun jibża' jew inkella għax ikun mingħajr ktieb tax-xogħol.

L-istatistika tal-Eurostat turi li r-rata tal-imwiet f'Malta hija ta' tlieta għal kull 1,000 ħaddiem, meta l-medja hija ta' 1.8% għal kull 100,000 ħaddiem.

Dan juri li għandna xi ħaġa ħażina.

Għandna xi ħaġa – u qed ngħidha b'ċerta responsabilità bħala l-mexxej tal-Partit Demokratiku – li rridu nindirizzawha lkoll flimkien.

Ħalli ndawwar il-lenti fuq l-Occupational Health & Safety Authority (OHSA).

Nifhem li saru kambjamenti għall-aħjar però nagħmlu kemm nagħmlu qatt mhu biżżejjed.

Ejjew niftakru li l-OHSA hija nieqsa mir-riżors uman, u hawnhekk fejn jidħol il-Gvern.

Anke ċ-chairperson tal-OHSA stess, li huwa Membru ta' din il-Kamra, stqarr li n-numru ta' ħaddiema f'pajjiżna żdiedu u allura hemm bżonn inżidu anke n-numru ta' spetturi.

Hemm ħaġa oħra li jien naraha t-tort tagħna wkoll.

L-OHSA hija nieqsa mill-infurzar.

Ngħiduha kif inhi, meta jkun hemm kontravvenzjoni tat-traffiku, gwardjan lokali jagħtik ċitazzjoni u jwaħħlek il-multa fuq il-post.

L-ispettur tal-OHSA m'għandux dan il-jedd; irid itella' lill-imputat quddiem il-Qorti u l-kawża tispiċċa ddum biex tinqata'.

Mhux hekk biss, imma dawn l-ispetturi jaħlu l-ħin il-Qorti meta suppost ikunu fuq il-lant tax-xogħol.

Hemmhekk hija l-problema.

Il-ftit spetturi li għandha l-OHSA jispiċċaw aktar iqattgħu ħin il-Qorti milli fuq il-lant tax-xogħol.

Meta se nbiddlu dan l-operat?

Meta se jkollna sistema li taħdem kif inhu mistenni?

Dan ir-regolatur għandu jkollu wkoll l-obbligu li jilħaq kull saff u kull kategorija ta' ħaddiema.

Ma naħsibx li dan qiegħed jagħmlu.

Kieku m'għandniex ħaddiema li għadhom jaħdmu fuq il-pont meta kulħadd jaf li dan huwa irregolari.

Kieku l-ħaddiema fuq il-post tax-xogħol kollha jilbsu l-ilbies protettiv.

Jeħtieġ li jkun hawn aktar edukazzjoni u aktar empowerment.

Irid ikun hemm approċċ proattiv.

Is-siti tal-kostruzzjoni mhumiex kollha huma l-istess però hawn din l-attitudni fost l-iżviluppaturi li kollox jgħaddi.

Barra minn hekk, jirraġunaw li l-ewwel huma u mbagħad huma.

Me, myself and I u x'jimpurtani minn ħaddieħor!

Dik hija l-attitudni, però mhux biss.

Bosta ħaddiema barranin li mhumiex tas-sengħa jispiċċaw jaħdmu magħhom b'mod prekarju.

Dik hija d-dinjità tal-ħaddiem fuq il-post tax-xogħol?

Lill-Malta Developers Association ngħidilhom: Tajjeb tagħmlu programm televiżiv biex tippromwovu l-edukazzjoni f'dan is-settur, imma hemm bżonn ukoll tħarsu lejn dawk li mhumiex membri tagħkom jew dawk li huma membri tagħkom u kultant imorru jieħdu falza stikka, u taraw li lkoll niġbdu ħabel wieħed.

Dak li qed jiġri jirrifletti lilkom.

Il-qligħ u l-flus qegħdin tispiċċaw iġġibuhom qabel is-saħħa tal-ħaddiem.

Dak hu l-għajb, u dan ġej minn ċerti żviluppaturi.

In-nies hemm barra qegħdin jarawkom qiskom the untouchables u kapaċi tagħmlu toroq fil-baħar!

Hawnhekk nistaqsi: It-trade unions fejn huma f'dan kollu?

X'qegħdin jagħmlu?

Emminni, Sur President, illum lanqas naf ngħidlek x'inhu l-veru interess ta' wħud minnhom.

Nisimgħu ukoll ħafna dwar ir-risk assessments fuq il-lant tax-xogħol u li l-Awtorità dwar l-Ippjanar teżerċita ċerta dixxiplina.

Fil-fehma tiegħi, l-enforcement officers ta' din l-Awtorità, apparti li jwettqu l-obbligi tagħhom, meta jaraw affarijiet mhux kif suppost fejn jidħol il-ħarsien tas-saħħa u s-sigurtà tal-ħaddiem, għandhom jitkellmu ma' sħabhom tal-Ispettorat tal-OHSA.

Jekk le, għall-inqas għandu jkollhom ċerti poteri minn dan l-aspett.

It-team approach huwa importanti biex insolvu din il-problema u dan hu nieqes.

Irrid nirreferi wkoll għall-attitudni ta' ċerti nies meta jseħħu l-inċidenti.

Jgħidulek "miskin korra", jew "miskin miet", jew "issa li hemm hemm"!

Araw il-midja soċjali.

Dik hija l-attitudni.

Issa li hemm hemm, m'hemmx x'tagħmel!

Din l-attitudni, Sur President, ma narawhiex biss fis-saħħa u s-sigurtà fuq il-post tax-xogħol imma narawha wkoll fl-inċidenti tat-traffiku.

Taf x'jgħidulek?

Din rajtha miktuba fil-midja soċjali: Why screw up someone's life?

Hekk jgħidulek.

Bħallikieku għall-Maltin ħaj ma' ħaj, mejjet ma' mejjet.

Dak li huwa ħaj inkomplu, imma dak li huwa mejjet ejja ninsewh.

Meta se nitgħallmu?

Hemm bżonn azzjoni b'saħħitha.

Jekk hemm bżonn anke naraw il-liġi tal-OHSA u nbiddluha mill-qiegħ biex żgur inħarsu s-saħħa tal-ħaddiem fuq il-post tax-xogħol.

Sur President, fl-aħħar nett nixtieq nitkellem ftit fuq xi ħaġa oħra li ftit minn din il-Kamra se jitkellmu dwarha.

Qed nirreferi għal dak is-suldat li tkeċċa mix-xogħol.

Nifhem li ma felaħx ma jgħidx dak li hu u kixef l-għawwar dwar din ix-xatba li ma kellhiex ħajt.

Nifhem li mhux dekor u rispett li jitkellem b'dak il-mod, anke lejn l-uniformi li jilbes, b'mod partikolari li jżeblaħ isem Alla.

Għal dak l-għemil fuq il-lant tax-xogħol m'hemmx simpatija min-naħa tiegħi, imma ninnota ħaġa.

Ilkoll kemm aħna responsabbli imma jidher li f'pajjiżna għandna sistema fejn is-saħħa tintuża kontra ż-żgħir u l-impunità tintuża favur il-kbir.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

CLAUDETTE BUTTIGIEG: Sur President, se nitkellem dwar żewġ suġġetti li huma għal qalbi ferm u li bla dubju ta' xejn f'dawn il-ġranet se nkunu qegħdin nirriflettu dwarhom.

Min jinnotani fil-Parlament jaf li jien kważi dejjem ikolli badge mwaħħla mal-pavru tiegħi li tfakkar f'kondizzjoni li tolqot lill-familja tiegħi b'mod dirett, ċjoè d-dijabete.

Dan ix-xahar huwa ddedikat għad-dijabete u l-14 ta' Novembru huwa l-Jum Dinji kontra d-Dijabete.

Sur President, b'sodisfazzjon ngħid li fuq il-parir li kont tajtni inti stess, jien kont tlabt lill-Kumitat Permanenti dwar is-Saħħa biex iwaqqaf sottokumitat biex ikun jista' jiffoka b'mod aktar permanenti fuq id-dijabete.

Ninsab verament kuntenta li dan is-sottokumitat se jibda jiltaqa' minn għada u nirringrazzja lill-membri tal-Oppożizzjoni li tawni l-possibilità li nkun fuq dan il-kumitat flimkien mal-kollega tiegħi l-Onor.

Mario Galea, li huwa l-kelliem ewlieni għal dan is-settur.

Jien ma nħobbx ninħeba wara subgħajja.

Niddikjara mill-bidu nett li għandi interess personali minħabba li t-tifla tiegħi għandha din il-kondizzjoni u ngħid dan pubblikament, bil-permess tagħha wkoll, imma ngħid dan ħalli meta n-nies isegwu dak li se jkun qed jiġri f'dan il-kumitat ikunu jistgħu jifhmu wkoll għalfejn jien nitkellem b'ċertu passjoni.

Dan speċjalment meta jkun hemm il-preżenza ta' ġenituri bħali li mhux għandhom tfajla jew ġuvni li għandhom din il-kondizzjoni, imma għandhom tfal ċkejknin ħafna.

Dawn jien niltaqa' magħhom spiss għaliex aħna nifformaw parti mill-Assoċjazzjoni tad-Dijabete f'pajjiżna u għall-grazzja t'Alla din l-assoċjazzjoni, li hija attiva ħafna, turi solidarjetà kbira ma' nies li qegħdin iġarrbu għall-ewwel darba din il-kondizzjoni.

Il-kondizzjoni li qed nitkellem dwarha jien hija d-Dijabete Type 1, li tolqot lit-tfal żgħar u liż-żgħażagħ.

Però l-aktar dijabete komuni li għandna f'pajjiżna hija dik li tissejjaħ Type 2.

Din tiġi minn stil ta' ħajja, mill-età, min-nuqqas ta' kura ta' ċerti sitwazzjonijiet imma anke għaliex tkun fil-ġenetika tiegħek.

Kif diġà għedt, jien sodisfatta ħafna li fl-aħħar dan il-Parlament se jkollu dan is-sottokumitat.

Bħalma taf inti, Sur President, kont ġejt nitolbok parir fuq kif għandna nagħmlu dan is-sottokumitat u konna fil-preżenza tal-Onor.

Hawn irrid ngħid li dan is-sottokumitat se jkun qed isegwi ħidma li kienet straordinarja f'dan il-Parlament għaliex meta konna għadna fil-Parlament l-antik, l-Onor.

Simon Busuttil kienet ġietu l-idea li jitwaqqaf kumitat li jkun fih membri miż-żewġ naħat tal-Kamra, imma kien kumitat li ma kienx imwaqqaf b'mod formali.

Dak iż-żmien kien l-Onor.

Godfrey Farrugia li mexxa dan il-kumitat b'mod abbli ħafna u konna għamilna ħafna ġid.

Ikellmuni professjonisti u jgħiduli kemm konna għamilna ġid f'dak il-kumitat.

Għaldaqstant l-ewwel ħaġa li nixtieq nawgura lill-kumitat li se jiltaqa' għada għall-ewwel darba hi li mhux biss jagħmel ġid daqskemm għamel l-ieħor, imma ħafna u ħafna aktar għaliex huwa kumitat bżonjuż immens.

Għandu ħafna x'jagħmel dan il-kumitat.

Ma rridx ninstema' qisu mhu qed jiġri xejn f'pajjiżna imma bħala omm nixtieq li pajjiżna jkun l-għira ta' ħaddieħor fil-kura tad-dijabete għax s'issa żgur li m'aħniex.

Biex nagħti eżempju żgħir, it-tfal tagħna sa ftit snin ilu kienu għadhom jieħdu insulina li kienet antikwata.

Konna ngħidu: Imma kif qegħdin jingħataw dik it-tip ta' insulina?

Illum l-insulina li qegħdin jieħdu t-tfal tagħna diġà hemm insulina ħafna aħjar minnha.

Jien, bħala omm, nixtieq l-aqwa għal binti, però din mhijiex il-prijorità bħalissa.

Ġejt informata mill-President tal-Assoċjazzjoni tad-Dijabete, is-Sur Chris Delicata, li nsellimlu minn hawnhekk, li huma diġà avviċinaw lill-Ministru tas-Saħħa Chris Fearne u hu wegħedhom li l-Continuous Glucose Monitor (CGM) suppost se jidħol f'din il-leġiżlatura.

Hawn se nispjega daqsxejn x'jiġri b'mod normali f'ġurnata ta' tfajla jew ġuvni li għandhom din il-kondizzjoni tad-dijabete.

Prattikament dawn it-tfal jeħdulek madwar ħames jew sitt injezzjonijiet kuljum.

Kull darba li jkunu se jittaqqbu jridu jiċċekkjaw id-demm tagħhom u allura dawn it-tfal litteralment lanqas għandhom sense of touch f'idejhom għaliex il-ħin kollu jridu jtaqqbu subgħajhom.

Mhux qed ngħidu li din issir darba jew tnejn, qed ngħidu li ssir sitt darbiet kuljum jekk iridu jikkuraw lilhom infushom sew.

Għaldaqstant l-ispeċjalisti, b'mod partikolari t-tobba li qegħdin jikkuraw lil dawn it-tfal u l-infermiera li jħobbuhom b'tant għożża u b'tant dedikazzjoni, qegħdin jinsistu fuq dan is-CGM.

Dan huwa monitor sempliċi li jkun qiegħed imwaħħal mal-ġilda u jaqra l-livell taz-zokkor fid-demm mingħajr ma toqgħod tittaqqab kull darba.

Kemm hi xi ħaġa sabiħa li niffrankawlhom daqsxejn żgħira mill-iskariġġ ta' kuljum!

Bla dubju ta' xejn waħda mill-affarijiet li se nkun qed nipproponi lill-kumitat hija li naqbdu daqsxejn l-istrateġija li kienet bdiet fl-2016 u li se teħodna għall-2020 u naraw fiex wasalna u fejn sejrin u nagħtu rendikont.

Semmejt it-Type 1 imma l-istess jista' jingħad rigward it-Type 2.

Jien nikkorrispondi ma' diversi kollegi Membri Parlamentari minn parlamenti oħra dwar dan is-suġġett u nista' ngħid li kultant nissorprendi ruħi bis-servizzi li għandhom.

Meta jkollok xi ħadd fil-Parlament li jkun involut direttament f'din il-kondizzjoni tiskanta xi privileġġ jinħoloq f'dak il-pajjiż.

Pereżempju fir-Renju Unit il-Prim Ministru Theresa May ma taħbix li għandha din il-kondizzjoni u fil-fatt, jekk taraw ritratti tagħha liebsa għal xi okkażjoni speċjali, ħafna drabi taraw ċirku fuq idejha.

Il-Prim Minitru Theresa May apposta ma tilbisx ilbiesi bi kmiem f'okkażjonijiet importanti biex turi lil kulħadd li hi għandha dak il-monitor u li jagħmel differenza kbira fil-ħajja tal-pazjenti.

Jien nammira l-fatt li tagħmel dan il-punt b'mod kważi sfaċċat u nispera li jien ukoll inkompli b'dan it-tip ta' messaġġ.

Assolutament m'għandniex nistħu u ninħbew.

Id-dijabete hija kondizzjoni li tolqot aktar minn 10% tal-popolazzjoni tagħna u għandna l-obbligu mhux li noqogħdu nagħmlu biss l-affarijiet għall-voti imma li nagħmlu l-affarijiet għall-ġid tas-soċjetà f'dan il-Parlament.

Ladarba qed nitkellem fuq il-ġid tas-soċjetà u fuq it-tfal, irrid ngħid li llum attendejt konferenza li jiddispjaċini ma stajtx noqgħod għaliha sal-aħħar, però din verament fetħitli moħħi dwar aspett ieħor li tant huwa sabiħ.

Aħna xi kultant ma nirrealizzawx li bħala Parlament qegħdin nagħmlu pass verament sabiħ li nlaqqgħu l-Parlament tat-Tfal u l-Parlament taż-Żgħażagħ.

Madanakollu naħseb li dan m'aħniex qegħdin nagħmluh biex nagħtuhom privileġġ imma għaliex l-artikolu 12 taċ-Charter of Children's Rights jgħid li t-tfal għandhom dritt isemmgħu leħinhom.

L-adulti għandhom l-obbligu li jisimgħu leħen it-tfal u importanti ħafna li jeħduh bis-serjetà.

Hawnhekk għandi dokument li m'għandix dubju li l-President's Foundation for the Wellbeing of Society se tibagħtu anke lill-Parlament.

Huwa affaxxinanti l-fatt li bħalissa għaddejjin proġetti, anke bl-għajnuna tal-Kunsill tal-Ewropa, biex jinħoloq makkinarju ħalli jkun jista' jkejjel kemm verament fid-deċiżjonijiet politiċi, anke deċiżjonijiet fuq liġijiet, qegħdin ninvolvu lit-tfal u qegħdin verament nagħtu kashom.

Nerġa' ngħid, l-artiklu 12 taċ-Charter of Children's Rights tan-Nazzjonijiet Uniti ipoġġilna dan l-obbligu.

Dan mhux qed jgħidilna biex nagħmlulhom seduta fil-Parlament, fejn nagħmlu ftit ħin nisimgħuhom, u daqshekk.

Mhux suppost nagħmlu hekk.

Suppost qegħdin nagħtuhom widen u jkunu parti mill-konsultazzjoni.

Irrid ngħid ukoll li l-keynote speaker f'din il-konferenza kien il-Prof.

Huwa għamel preżentazzjoni bit-tema 'Rethinking Children's Rights: From Resistance to agendas for change'.

Prof. Jones għamel eżerċizzju affaxxinanti ma' żgħażagħ u tfal fl-Ingilterra, liema eżerċizzju rrepetieh ma' tfal Maltin, fejn sema' l-opinjonijiet tagħhom fuq suġġetti li tant huma adulti li lanqas jgħaddilek mill-kuritur ta' moħħok li dawn it-tfal iridu jiddiskutuhom.

Eżempju wieħed huwa l-effett tal-qgħad fuq il-familja.

Il-Professur sema' l-opinjonijiet tat-tfal dwar dan is-suġġett u l-mod kif jirrelatawh mal-ħajja tagħhom.

Pereżempju jgħid kif jallaċċjaw familja li għandha problemi finanzjarji ma' bullying l-iskola għaliex it-tfal ma jkunux jistgħu jistiednu ħbieb tagħhom id-dar għax jistħu juruhom li huma m'għandhomx daqshekk affarijiet fid-dar tagħhom.

Jew inkella għax il-ġenituri ma jkunux jistgħu jixtrulhom xi affarijiet, huma joqogħdu lura minn ċerti affarijiet u din tikkondizzjonahom fil-ħajja tagħhom.

Fatt ieħor interessanti huwa li attendew ukoll żewġ rappreżentanti tal-Kunsill tal-Ewropa, Dr Anne Crowley u Ms Gerison Lansdown, li huma esperti f'dan il-qasam.

Dawn ġew biex jispjegaw kif se taħdem l-għodda li biha se titkejjel il-parteċipazzjoni tat-tfal b'mod regolari.

Xi ħaġa li ġibdu l-attenzjoni għaliha hija li meta nieħdu l-opinjoni tat-tfal, ħafna drabi nieħdu l-opinjoni ta' dawk li jkunu l-aktar avvanzati fl-iskola, jew ta' dawk li jkunu l-aktar kapaċi jitkellmu pubblikament u ma nisimgħux lil dawk li qegħdin lura jew lil dawk li l-aktar li għandna bżonn nisimgħu leħinhom

Prof. Jones għamel eżerċizzju interessanti ħafna f'żoni ta' Leeds u ta' Liverpool u llum, fil-preżentazzjoni tiegħu, semmgħalna recordings ta' tfal li kienu involuti fil-proġetti tiegħu jitkellmu direttament fuq x'qegħdin jistennew minn dan il-proġett li qegħdin jaħdmu fuqu anke fl-Ingilterra.

Nappella biex aħna wkoll nużaw din l-għodda li se tkun għad-dispożizzjoni tal-President's Foundation for the Wellbeing of Society.

Minn hawnhekk nixtieq insellem minn qalbi lil Dr Ruth Farrugia, li hija d-Direttur Ġenerali ta' din il-Fondazzjoni.

Illum kumbinazzjoni kellimtha u ħeġġiġtha biex il-Fondazzjoni tagħmel preżentazzjonijiet lill-kumitati tal-Parlament.

F'dan il-Parlament kemm-il darba nikkwotaw riċerka tal-Amerka u riċerka tal-Ingilterra.

Però dawn qegħdin jagħmlu riċerka fuq Malta, diġà għandhom in-numri f'idejhom u jistgħu jgħidulna s-soċjetà tagħna fejn hi sejra.

Imma kieku qatt nisma' lil xi ħadd jikkwotahom!

Jien, l-ewwel waħda, ma nikkwotahomx.

Allura naħseb li jkun tajjeb ħafna li dan il-Parlament jisma' aktar x'għandha xi tgħid din il-Fondazzjoni.

Din il-Fondazzjoni qed tinvesti ħin u flus biex issir riċerka verament tajba u naħseb li dan l-għatx biex insiru nafu lis-soċjetà tagħna aħjar se jkun wieħed mil-legati importanti li l-President attwali tagħna se tħallilna.

Naħseb dan huwa messaġġ importantissimu u mingħajr ma nirrepeti ruħi nħoss li verament dan għandna nagħmluh.

Kif qiegħed hawnhekk l-Onor.

Silvio Grixti, nixtieq nirringrazzjah talli bħala Chairperson tal-Kumitat Permanenti dwar is-Saħħa, aċċetta t-talba tiegħi li nwaqqfu s-sottokumitat li semmejt dwar id-dijabete.

Nispera li dan il-kumitat ma jattendux għalih biss il-ħames membri uffiċjali iżda jattendu għalih membri oħrajn, bħalma kien jiġri fil-passat, għaliex flimkien nistgħu noħolqu ħafna ġid.

Hawnhekk nixtieq infakkar f'meta kienu jiġu ideat dwar kif se nġibu fondi mill-Unjoni Ewropea biex issir ċerta riċerka u mbagħad niskopru li din ir-riċerka kienet diġà bdiet issir u konna nisimgħu lill-professjonisti li jaħdmu f'dan il-qasam, lill-familji u lill-persuni li għandhom il-kondizzjoni.

Allura huwa importanti li f'dan il-Parlament niftħu aktar moħħna għal dak li nistgħu nassorbu.

L-aħħar appell tiegħi huwa għal min qed isegwina.

Bħalma taf inti, Sur President, ir-rwol li ġejt fdata bih bħala viċi tiegħek qed nieħu gost ħafna nagħmlu.

Kull fejn immur qed nipprova nwassal il-messaġġ lin-nies hemm barra li dan il-Parlament huwa tagħhom.

Inti ftaħt il-bibien biex isiru diversi wirjiet u attivitajiet f'dan il-Parlament, imma jien nixtieq li n-nies jagħmlu pass oltre.

Nixtieq li jikkuntattjawna direttament u jgħidulna x'suġġetti għandna niddiskutu fuq livell ta' kumitat.

Naħseb li n-nies iridu jifhmu ħafna u ħafna aktar li aħna hawn ġew qegħdin għas-servizz tagħhom.

Meta n-nies hemm barra jifhmu dan, l-ewwel nett innaqqsu mis-sens ta' privileġġ li forsi xi wħud minna jista' jkun li għandna, għalkemm fil-fehma tiegħi dan ma jiswa assolutament xejn għaliex fl-aħħar mill-aħħar ilkoll kemm aħna niddependu fuq in-nies, u t-tieni, il-fatt li bħala Membri Parlamentari niddiskutu xi ħaġa li jixtiquna niddiskutu n-nies iġegħelna nħossuna utili.

Nagħlaq billi nirringrazzja ħafna lilek, Sur President, tal-opportunitajiet li qed tagħtini fil-ħidma parlamentari.

Għal darb'oħra nerġa' nagħmel appell biex min jixtieq li fil-kumitati tagħna niddiskutu ċerti kwestjonijiet, m'għandux jistħi imma għandu jikteb u għandu jagħmel l-appell.

Ma ninsewx li issa għandna wkoll il-Kumitat Permanenti dwar il-Petizzjonijiet.

Jiġifieri hemm ħafna affarijiet x'wieħed jista' jagħmel.

Kważi kważi l-Parlament illum jista' jmexxih il-poplu ħafna aktar milli jmexxuh il-Membri Parlamentari.

Ovvjament jibqgħu r-regoli tal-Kamra li jmexxu l-affarijiet l-oħrajn kollha, jiġifieri ma naħsbux li se nillaxkaw u se nagħmlu dan il-Parlament xi każin jew xi klabb, però naħseb li l-messaġġ tiegħi nftiehem.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada l-Erbgħa, 28 ta' Novembru 2018, fl-4.00 p.m. bl-aġenda kif komunikata mill-Ministru.

Fis-7.30 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

AWTORITÀ TAL-ARTIJIET – XOGĦLIJIET LEGALI – ĦLAS LILL-AVUKATI

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għat-Trasport, l-Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jagħti rendikont ta' kemm qegħdin jitħallsu individwalment l-avukati li lilhom ġie farmed out ix-xogħol legali tal-Awtorità tal-Artijiet għal kull xahar?

Jista' jagħti l-ismijiet ta' dawn l-avukati u jagħti l-informazzjoni mitluba, xahar b'xahar għas-snin 2017 u 2018?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li d-dettalji mitluba tpoġġew fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-Ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

MINISTERU GĦALL-FINANZI – NEFQA FUQ REKLAMAR FUQ MEZZI TAL-MIDJA SOĊJALI

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Finanzi: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 245 u jgħid kemm nefaq flus l-Uffiċċju tiegħu, inkluż kull entità taħtu, għall-promotions fuq Twitter, Faceboook u midja soċjali oħra, minn Marzu 2013 sal-lum, xahar b'xahar?

EDWARD SCICLUNA (Ministru għall-Finanzi): Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

MINISTERU GĦALL-FAMILJA, DRITTIJIET TAT-TFAL U SOLIDARJETÀ SOĊJALI – INFIQ FUQ REKLAMAR

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 2314 u jgħid u jelenka kemm intefqu flus minn kull entità u dipartiment li jaqa' taħtu, fuq TV advertising minn Marzu 2013 sal-jum li fih din l-interpellanza tkun imwieġba, maqsuma sena b'sena?

MICHAEL FALZON (Ministu għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali): Ġentilment ninforma lill-Onor.

Interpellant li r-risposta se tingħata f'seduta oħra.

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il direct order ordna li tingħata s-Segretarju Parlamentari mill-ħatra ta' dan tal-aħħar lill-individwu li d-dettalji dwaru qed jingħataw separatament u għal liema ammonti u għal liema raġunijiet, u d-data f'kull każ?

Jista' f'kull każ jgħid għaliex is-Segretarju Parlamentari ma ordnax li tinħareġ sejħa pubblika?

EVARIST BARTOLO (Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol): Infurmat li s-Segretarju Parlamentari ma tax direct order lill-individwu li d-dettalji tiegħu ngħataw separatament.

Jekk l-Onor.

Interpellant qiegħed jirreferi għal xogħol f'entità pubblika partikolari, ġentilment nitolbu jirreferi għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari 4303.

UFFIĊĊJU TAL-PRIM MINISTRU – INFIQ FUQ REKLAMAR FIL-GAZZETTI

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 2330 u jgħid u jelenka kemm intefqu flus minn kull entità u dipartiment li jaqa' taħtu, fuq newspaper advertising, maqsuma skont digital advertising u print advertising, minn Marzu 2013 sal-jum li fih din l-interpellanza tkun imwieġba, maqsuma sena b'sena?

JOSEPH MUSCAT: It-tagħrif mitlub tpoġġa fuq l-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

AWTORITÀ MALTIJA DWAR IL-LOGĦOB – KWALIFIKI AKKADEMIĊI TA' INDIVIDWU

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid x'inhuma l-kwalifiki akkademiċi tal-individwu li d-dettalji dwaru qed jingħataw separatament, apparti d-diploma fil-food handling li għandu, bħala anti-money laundering officer fl-Awtorità Maltija dwar il-Logħob?

JOSEPH MUSCAT: Ninsab infurmat li l-individwu kkonċernat huwa kkwalifikat fi Project Management (Prince 2) u għandu wkoll Diploma f'Digital Marketing.

Bħalissa huwa wkoll jinsab għaddej bl-istudji tiegħu f'Bachelors of Arts in Criminology mal-Università ta' Malta.

Huwa għandu wkoll aktar minn tliet snin u nofs esperjenza fi ħdan l-Awtorità Maltija dwar il-Logħob.

MINISTERU GĦALL-EDUKAZZJONI U X-XOGĦOL – INFIQ FUQ REKLAMAR FUQ FACEBOOK

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet in-nefqa mill-Ministeru tiegħu u mill-entitajiet kollha li jaqgħu taħtu f'reklamar fuq is-sit soċjali Facebook, xahar b'xahar, mit-3 ta' Ġunju 2017 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari?

Jista' jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-imsemmija reklami?

EVARIST BARTOLO: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba hi kif murija fit-tabelli li tpoġġew fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-Ħin ta' Tqegħid ta' Karti, kif se nsemmi:

Tabella 'B' - Entitajiet fi ħdan il-Ministeru għall-Edukazzjoni u Xogħol

Infurmat ukoll li l-entitajiet l-oħra fi ħdan il-Ministeru ma kellhomx reklamar fuq Facebook fil-perjodu indikat fil-mistoqsija.

MINISTERU GĦALL-ENERĠIJA U L-IMMANIĠĠJAR TAL-ILMA – INFIQ FUQ REKLAMAR FUQ FACEBOOK

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Enerġija u l-Immaniġġjar tal-Ilma: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet in-nefqa mill-Ministeru tiegħu u mill-entitajiet kollha li jaqgħu taħtu f'reklamar fuq is-sit soċjali Facebook, xahar b'xahar, mit-3 ta' Ġunju 2017 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari?

JOE MIZZI (Ministru għall-Enerġija u l-Immaniġġjar tal-Ilma): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li n-nefqa f'reklamar fuq is-sit soċjali Facebook hija skont is-segwenti tabella:

L-informazzjoni mitluba għandha valur kummerċjali għall-Enemalta plc u għall-Enemed Co. Ltd.

Minħabba f'hekk, l-iżvelar tat-tagħrif mitlub jista' jippreġudika n-negozju tal-istess kumpaniji.

MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET EWROPEJ U L-UGWALJANZA – INFIQ FUQ REKLAMAR FUQ FACEBOOK

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Ewropej u l-Ugwaljanza: Tista' l-Ministru tgħid kemm kienet in-nefqa mill-Ministeru tagħha u mill-entitajiet kollha li jaqgħu taħtha f'reklamar fuq is-sit soċjali Facebook, xahar b'xahar, mit-3 ta' Ġunju 2017 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari?

Tista' tpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-imsemmija reklami?

HELENA DALLI: L-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-Ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

MINISTERU GĦALL-FINANZI – INFIQ FUQ REKLAMAR FUQ FACEBOOK

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet in-nefqa mill-Ministeru tiegħu u mill-entitajiet kollha li jaqgħu taħtu f'reklamar fuq is-sit soċjali Facebook, xahar b'xahar, mit-3 ta' Ġunju 2017 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari?

Jista' jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-imsemmija reklami?

EDWARD SCICLUNA: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari 5569.

MINISTERU GĦAT-TURIŻMU – INFIQ FUQ REKLAMAR FUQ FACEBOOK

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet in-nefqa mill-Ministeru tiegħu u mill-entitajiet kollha li jaqgħu taħtu f'reklamar fuq is-sit soċjali Facebook, xahar b'xahar, mit-3 ta' Ġunju 2017 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari?

KONRAD MIZZI (Ministru għat-Turiżmu): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li n-nefqa medja fix-xahar għal promozzjoni fuq il-midja soċjali mill-Ministeru u mill-entitajiet li jiffurmaw parti minnha hija ta' ftit inqas minn €20,000.

Dan imur kważi kollu għall-Awtorità Maltija għat-Turiżmu li tagħmel marketing biex tippromwovi lil Malta bħala destinazzjoni għat-turisti.

Din il-promozzjoni tinkludi wkoll l-ITS, li tippromwovi l-korsijiet/kurrikulu tagħha għal studenti ġodda u prospettivi; Dar il-Mediterran għall-Konferenzi u l-Malta Film Commission li jippromwovu l-faċilitajiet tagħhom fuq skopijiet kummerċjali; u l-Ministeru.

MINISTERU GĦALL-INTERN U S-SIGURTÀ NAZZJONALI – INFIQ FUQ REKLAMAR FUQ FACEBOOK

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet in-nefqa mill-Ministeru tiegħu u mill-entitajiet kollha li jaqgħu taħtu f'reklamar fuq is-sit soċjali Facebook, xahar b'xahar, mit-3 ta' Ġunju 2017 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari?

MICHAEL FARRUGIA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fil-perjodu indikat ma sarx reklamar fuq is-sit soċjali Facebook, la minn dan il-Ministeru u lanqas mill-entitajiet li jaqgħu taħtu.

GĦAWDEX – ĠBIR TA' ALKA MILL-BAJJIET

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid kemm-il tunnellata ta' alka nġabret mill-bajjiet ta' Għawdex minn Marzu 2013 sal-lum?

Mil-liema bajjiet inġabret din l-alka u kemm kienet l-ispiża xahar b'xahar u sena b'sena biex inġabret l-alka?

Tista' tgħid ukoll xi jsir mill-alka wara li tinġabar?

Interpellant li l-informazzjoni mitluba hija kif murija fit-tabella li tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-Ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

GĦAWDEX - TWESSIGĦ TA' TOROQ – ĦLASIJIET

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għat-Trasport, l-Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid x'kien il-ħlas li sar mill-Ministeru tiegħu jew entitajiet li jaqgħu taħtu għal kull xogħol li sar mill-Ministru fil-proġett ta' twessigħ ta' toroq ġewwa Għawdex, fejn dan il-proġett ta' twessigħ ta' toroq beda mill-aħħar elezzjoni ġenerali sal-lum?

Jista' jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra lista ta' toroq li kienu u li qed ikunu parti minn dan il-proġett?

Min kienu l-kuntratturi li ħadmu fuq kull twessigħ ta' triq?

Jista' jgħid kull kemm sar il-ħlas, jekk ingħatax b'direct order jew kienx magħżul b'tender?

IAN BORG: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari 7812 fis-Seduta 170.

MINISTERU GĦALL-EDUKAZZJONI U X-XOGĦOL – DIPARTIMENTI U ENTITAJIET – PERSUNI LI BBENEFIKAW MINN MIŻURI FAMILY-FRIENDLY

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm uffiċjali f'Dipartimenti u entitajiet li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu li bbenefikaw minn xi miżura family-friendly minn Marzu 2013 sal-lum, maqsuma sena b'sena?

F'kull każ, jista' jagħti s-sess tal-persuna kif ukoll l-età ta' kull uffiċjal?

X'tip ta' miżuri kienu u f'liema grad huma l-uffiċjali li bbenefikaw minnhom?

EVARIST BARTOLO: Ninsab infurmat li n-numru ta' uffiċjali fi ħdan id-Direttorati/Dipartiment tal-Ministeru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol li bbenefikaw minn xi miżura family-friendly minn Marzu 2013 'l hawn, maqsuma sena b'sena, huwa kif muri fit-tabella li tinstab fl-aħħar ta' dan id-dokument.

L-impjegati jinkludu kemm teaching grades kif ukoll gradi fis-servizz ġenerali.

L-etajiet tal-impjegati jvarjaw kif ġej:

Maternity/Parental Leave bejn 20 u 41 sena

Reduced Hours bejn 32 u 61 sena

Teleworking bejn 20 u 62 sena

Flexi-Time bejn 20 u 61 sena

Ngħarraf l-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni dwar l-entitajiet li jaqgħu taħt il-Ministeru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

IL-MELLIEĦA – BYPASS – TESTIJIET U ĊERTIFIKAZZJONI TAX-XOGĦOL

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għat-Trasport, l-Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Peress li l-bypass tal-Mellieħa hija lesta u ilha xhur lesta, jista' l-Ministru jgħid x'tip ta' testijiet saru, minn min saru u min iċċertifika x-xogħol?

Jista' jpoġġi kopja tat-testijiet u taċ-ċertifikazzjoni tax-xogħol fuq il-Mejda tal-Kamra, u jgħid x'kien l-eżitu tat-testijiet kollha li saru?

Jista' jgħid ukoll jekk Infrastruttura Malta u l-Ministeru tiegħu humiex kuntenti bl-eżitu tat-testijiet u bil-kwalità tax-xogħol?

IAN BORG: Hekk kif indikat fit-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 6735, it-testijiet tekniċi meħtieġa sabiex janalizzaw il-kwalità tax-xogħol fit-triq imsemmija twettqu u t-tagħrif miġbur qed jiġi pproċessat sabiex jiġu konklużi r-riżultati finali.

It-testijiet imsemmija jsiru minn entitajiet indipendenti minn Transport Malta u Infrastruttura Malta.

Filwaqt li r-rapporti finali għadhom qed jiġu ffinalizzati, mit-tagħrif tekniku disponibbli jidher li se jkun meħtieġ isiru xi tiswijiet sabiex it-triq tilħaq il-livelli ta' kwalità rikjesti minn Infrastruttura Malta.

Minkejja li dawn in-nuqqasijiet m'għandhomx impatt fuq is-sigurtà ta' dawk li jużaw din it-triq, Infrastruttura Malta diġà tkellmet mal-kuntrattur konċernat sabiex jieħu l-azzjonijiet kollha neċessarji ħalli jintlaħqu l-livelli ta' kwalità mixtieqa.

Infrastruttura Malta se tkompli taħdem sabiex ittejjeb il-kwalità, l-effiċjenza, is-sigurtà u s-sostenibilità tal-infrastruttura tat-toroq f'pajjiżna.

IL-MARSA – DEEP WATER QUAY – XOGĦLIJIET INFRASTRUTTURALI

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għat-Trasport, l-Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid x'inhuma r-raġunijet li aktar minn 14-il xahar wara li nħarġet it-tender għal Refurbishment and Upgrading Works (Phase 2) fid-Deep Water Quay Marsa għadu ma sar xejn?

F'liema xahar tas-sena 2019 hu ppjanat li jibda x-xogħol infrastrutturali fuq dan il-proġett?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li skont l-informazzjoni mogħtija lili minn Transport Malta, il-proċess tal-evalwazzjoni tat-tender CT2039/2017 twal minħabba diversi appelli li issa ntemmu wara l-aħħar deċizjoni tal-Bord tal-Appelli (PCRB).

Il-perjodu tal-appell ingħalaq f'Ottubru.

Issa qiegħed jiġi inizjat proċess ieħor ta' tender għal dan ix-xogħol.

Hemm ippjanat li jibda x-xogħol infrastrutturali fit-tieni kwart ta' 2019, ċjoè wara li jiġu allokati l-fondi fl-2019 għal dan il-proġett u jintemm il-proċess tat-tender il-ġdid.

GOZO SPORTS COMPLEX – PIXXINA – XOGĦLIJIET

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid f'liema xahar tas-sena 2018 hu ppjanat li jibda x-xogħol ta' skavar għall-pixxina ġewwa ż-żona tal-Gozo Sports Complex?

Tista' tgħid liema kuntrattur ħa dan ix-xogħol u kemm se jiġi jiswa x-xogħol ta' skavar?

Tista' tgħid x'sar minnu l-Public Private Partnership (PPP) li kien ġie ffirmat mill-Ministru ta' qabilha dwar dan il-proġett?

Interpellant li l-proċess tat-tendering bħalissa qiegħed sospiż peress li ġiet sottomessa oġġezzjoni quddiem il-PCRB.

Għaldaqstant ix-xogħol ta' skavar għall-pixxina ġewwa ż-żona tal-Gozo Sports Complex jibda ladarba jintemm dan il-proċess.

RAĦAL IL-ĠDID – SKOLA PRIMARJA – STUDENTI

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm studenti jattendu l-Iskola Primarja ta' Raħal Ġdid maqsuma skont il-livell li jinsabu fih?

EVARIST BARTOLO: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li n-numru ta' studenti li jattendu l-Iskejjel Primarji ta' Raħal Ġdid (Paola A u Paola B), maqsuma skont il-livell li jinsabu fih, huwa kif jidher fit-tabella ta' hawn taħt:

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm studenti jattendu l-Iskola Primarja tal-Gudja, maqsuma skont il-livell li jinsabu fih?

EVARIST BARTOLO: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li n-numru ta' studenti li jattendu l-Iskola Primarja tal-Gudja, maqsuma skont il-livell li jinsabu fih, huwa kif jidher fit-tabella ta' hawn taħt:

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid kemm hemm studenti jattendu l-Iskola Primarja ta' Ħal Tarxien, maqsuma skont il-livell li jinsabu fih?

EVARIST BARTOLO: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li n-numru ta' studenti li jattendu l-Iskola Primarja ta' Ħal Tarxien, maqsuma skont il-livell li jinsabu fih, huwa kif jidher fit-tabella ta' hawn taħt:

ADOZZJONIJIET MINN PAJJIŻI ESTERNI

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jagħti elenku ta' kemm saru adozzjonijiet minn pajjiżi esterni mis-sena 2008 sal-lum, maqsuma sena b'sena, u skont il-pajjiż?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li r-risposta se tingħata f'seduta oħra.

ADOZZJONIJIET – PERSUNI LI GAWDEW MILL-GĦOTJA TA' €10,000

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm familji/persuni li gawdew mill-għotja ta' massimu ta' €10,000 għal adozzjoni?

MICHAEL FALZON: Ġentilment ninforma lill-Onor.

Interpellant illi s'issa diġà kien hemm 29 koppja li bbenefikaw minn din l-għotja għal adozzjonijiet.

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid jekk hux ippjanat li jkun restawrat is-swar li jħares lejn Triq Valperga l-Fgura, speċjalment il-parti ta' fejn hemm il-grawnd tal-futbol?

OWEN BONNICI: Ninsab infurmat li d-Direttorat tar-Restawr bħalissa qiegħed iħejji pjanti dettaljati tal-kundizzjoni tas-swar ta' San Nikola, San Ġwann, u San Pawl li jagħmlu parti mis-swar li jdawru l-Kottonera, magħrufa bħala l-Cottonera Lines.

Saret ukoll talba għal permess quddiem l-Awtorità tal-Ippjanar.

Dan il-permess huwa mistenni li jkun approvat fil-bidu tal-2019.

Huwa ppjanat li jinħargu l-ewwel tenders għal xogħol ta' restawr tal-faċċati tas-sur ta' San Ġwann li jidher minn Triq Valperga il-Fgura, u ċjoè s-swar biswit il-grawnd tal-Fgura, lejn nofs is-sena id-dieħla.

Xogħlijiet oħra ta' restawr huma ppjanati ġewwa s-sur ta' San Ġwann u fuq is-swar ta' San Nikola u ta' San Pawl.

AĠENZIJA INFRASTRUTTURA MALTA – IMPJEGATI

L-ONOR.

TONI BEZZINA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, l-Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Minn meta ġiet imwaqqfa l-Aġenzija Infrastruttura Malta, jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm persuni li ġew impjegati magħha u li ma kenux impjegati tal-Gvern jew ma' Transport Malta?

F'liema gradi ġew impjegati dawn il-persuni?

Ħarġet call for application għal dawn l-impjiegi?

Jekk saru l-interviews, minn min kien iffurmat il-bord tal-interviews?

Xi kwalifiki kellu kull membru fil-bord tal-interviews relatati max-xogħol tal-Aġenzija Infrastruttura Malta?

Minn min ħarġet l-ordni biex jiġu maħluqa dawn il-vacancies?

IAN BORG: Fil-perjodu msemmi ġiet impjegata persuna waħda li ma kinitx diġà impjegata tal-Gvern, tal-entitajiet tiegħu, jew ta' Trasport Malta.

Din il-persuna ġiet impjegata wara sejħa għall-applikazzjonijiet skont it-termini applikabbli.

AĠENZIJA INFRASTRUTTURA MALTA – KAP EŻEKUTTIV

L-ONOR.

TONI BEZZINA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, l-Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid min hu l-Kap Eżekuttiv tal-Aġenzija Infrastruttura Malta?

Jista' l-Ministru jgħid kemm hu l-pakkett finanzjarju, inkluż paga, allowances u perkaċċi oħra, li qiegħed jieħu l-Kap Eżekuttiv ta' Infrastruttura Malta?

Jista' jgħid xi kwalifiki akkademiċi u kemm-il sena ta' esperjenza prattika għandu l-Kap Eżekuttiv ta' Infrastruttura Malta direttament relatati ma' bini ta' toroq?

Jista' jgħid jekk ħarġitx call for application għall-kariga ta' Kap Eżekuttiv ta' Infrastruttura Malta?

Jekk fl-affermattiv, kemm kienu dawk il-persuni li applikaw għal din il-kariga?

Jista' jpoġġi l-kuntratt ta' din il-persuna fuq il-Mejda tal-Kamra peress li din il-persuna qiegħda titħallas mit-taxxi tal-poplu?

IAN BORG: Il-Kap Eżekuttiv ta' Infrastruttura Malta huwa l-Inġ.

Frederick Azzopardi, li kien diġà impjegat ma' entità governattiva fl-istess kariga qabel ma ntalab jiġi trasferit ma' din l-aġenzija ġdida, sabiex ikollha l-aħjar riżorsi ta' tmexxija biex twettaq l-impenn tagħha li fis-snin li ġejjin pajjiżna jagħmel qabża kbira 'l quddiem fil-kwalità u s-sostenibilità tal-infrastruttura tat-trasport.

L-Inġ.

Azzopardi kien Uffiċjal Kap Eżekuttiv, jiġifieri l-istess kariga li għandu bħalissa, mal-Korporazzjoni għas-Servizzi tal-Ilma u mal-Enemalta plc.

Ma' din tal-aħħar, f'din il-kariga u fil-kariga ta' Chairman huwa mexxa t-trasformazzjoni biex din il-kumpanija mhux biss biddlet snin twal ta' telf fi tliet snin konsekuttivi ta' profitti ta' miljuni ta' ewro, iżda wettqet ukoll fost l-akbar proġetti infrastrutturali fil-ġenerazzjoni u d-distribuzzjoni tal-elettriku li qatt saru f'pajjiżna.

Fost dawn l-investimenti infrastrutturali kbar hemm investiment ta' madwar €100 miljun fis-sistema tad-distribuzzjoni tal-elettriku, bil-bini ta' ċentri tad-distribuzzjoni ġodda u mijiet ta' kilometri ta' cables tal-elettriku ta' vultaġġ għoli taħt l-art fit-toroq, it-twettiq tal-Malta-Italy Interconnector u ż-żarmar tal-power stations tal-heavy fuel oil tal-Marsa u Marsaxlokk.

L-Inġ.

Azzopardi kien ukoll chairman ta' żewġ entitajiet oħra tal-Gvern.

Fis-snin ta' qabel, l-istess uffiċjal kap eżekuttiv ħadem ukoll bħala chief engineer fid-Dipartiment tax-Xogħlijiet u l-Infrastruttura tal-Gvern, b'responsabbiltà ta' diversi proġetti infrastrutturali nazzjonali, u fejn ħadem ukoll mal-Onor.

Interpellant għal diversi snin.

AĠENZIJA INFRASTRUTTURA MALTA – PROMOZZJONIJIET

L-ONOR.

TONI BEZZINA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, l-Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid kemm ilha mwaqqfa l-Aġenzija Infrastruttura Malta?

Jista' jgħid ukoll kemm ħarġu promotions f'din l-Aġenzija u min ħa dawn il-promotions?

F'liema gradi ħarġu dawn il-promotions?

Min ħa promotion, jista' jgħid f'liema grad kien qabel ma ħa din il-promotion u f'liema grad qiegħed issa wara li ħa din il-promotion?

Jista' jgħid ukoll jekk kienx hemm min ħa aktar minn promozzjoni waħda kemm ilha mwaqqfa din l-Aġenzija?

IAN BORG: Fil-perjodu msemmi ma ngħatawx promozzjonjiet.

Għalhekk, lanqas ma kien hemm min ħa aktar minn promozzjoni waħda.

GROUND HANDLING – ĦADDIEMA FULL-TIME U PART-TIME

L-ONOR.

TONI BEZZINA staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid kemm żdiedu l-impjegati full-time u part-time fil-ground handling separatament, sena b'sena, fis-snin 2013, 2014, 2015, 2016, 2017 u 2018 sakemm tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari?

KONRAD MIZZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni għadha qed tinġabar.

AIR MALTA – ĦADDIEMA FULL-TIME

L-ONOR.

TONI BEZZINA staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid kemm żdiedu l-impjegati fl-Air Malta fuq bażi full-time fis-snin 2013, 2014, 2015, 2016, 2017 u 2018 sakemm tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari u f'liema dipartiment tal-Air Malta?

Kemm żdiedet l-ispiża għall-Air Malta, sena b'sena, biex ġew ingaġġati dawn l-impjegati fuq bażi full-time?

KONRAD MIZZI: Ninforma lill-Onor.

KUMMISSJONI EWROPEA – KORRISPONDENZA

L-ONOR.

TONI BEZZINA staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid jekk irċeviex korrispondenza mill-Kummisjoni Ewropea dwar l-Air Malta fis-snin 2016, 2017 u 2018 sakemm tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari u jpoġġi l-istess korrispondenza u tweġibiet għaliha fuq il-Mejda tal-Kamra?

(Din għandha tinkludi anke korrispondenza li rċevew Ministeri oħra u li ġew mgħoddija lill-Ministeru responsabbli politikament mil-linja tal-ajru l-Air Malta)

KONRAD MIZZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-Gvern dejjem wieġeb kull mistoqsija mibgħuta mill-Kummissjoni Ewropea dwar l-Air Malta.

Nikkonferma li m'hemm l-ebda mistoqsijiet pendenti.

GĦAWDEX - XOGĦLIJIET FUQ KLINIKA

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Peress li x-xogħol fuq il-Klinika ta' Għawdex ilu wieqaf aktar minn sena u ċ-ċentru preżenti joffri lok li mhux idoneu, jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jgħid x'inhu l-ħsieb u meta ser jitlesta x-xogħol?

CHRIS FEARNE (Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li bħalissa qed jiġi ffinalizzat ix-xogħol preparatorju sabiex ikunu jistgħu jinħarġu l-permessi neċessarji mill-Awtorità tal-Ippjanar.

FTEHIM MALTA-ĊINA

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ: Jista' l-Ministru jgħid x'hemm ġdid fil-ftehim Malta-Ċina?

Jista' jqiegħed kopja tiegħu fuq il-Mejda tal-Kamra?

CARMELO ABELA (Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-memorandum of understanding bejn Malta u ċ-Ċina taħt il-qafas tal-One Belt One Road Initiative, li ġie ffirmat f'Shanghai nhar il-5 ta' Novembru 2018, jipprovdi qafas bejn iż-żewġ pajjiżi biex isiru proġetti, investimenti u koperazzjoni f'oqsma bħall-kummerċ, is-servizzi finanzjarji u t-turiżmu.

L-iskop tal-inizjattiva hu li tiġbor ftehimiet differenti u tipprovdi qafas li jagħti sinjal lill-kumpaniji Ċiniżi li għall-Gvern Ċiniż, Malta hi pajjiż tajjeb fejn isir investiment, b'rispett għar-regoli tal-Unjoni Ewropea.

Malta hi fost l-ewwel pajjiżi Ewropej li ċ-Ċina qed tiffirma magħhom dan it-tip ta' ftehim.

Il-One Belt One Road Initiative hi inizjattiva ewlenija tal-President Ċiniż Xi Jinping u dan l-iffirmar jindika tisħiħ tar-relazzjonijiet bejn iż-żewġ pajjiżi fil-preżent kif ukoll fil-ġejjieni.

Il-ftehim (memorandum of understanding) tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

LIMITI TAR-RABAT - TRIQ WIED RINI – PROPRJETÀ TAL-GVERN OKKUPATA MILL-PRIVAT

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, l-Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Peress li l-bini tal-eks Telemalta Maltacom u Maritime Radio Station u Department of Civil Aviation wireless telegraphy station fi Triq Wied Rini bejn il-Baħrija u l-Imtaħleb (Kunċizzjoni) limiti tar-Rabat, li possibbilment huwa mogħti minn art tal-Gvern, inbnew xi għerejjex fil-perimetru u l-garaxxijiet ta' taħt it-triq huma okkupati wkoll, jista' l-Ministru jgħid jekk din l-art ġietx mgħoddija lil terzi jew jekk ġietx okkupata?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-Awtorità tal-Artijiet diġà għamlet l-ispezzjonijiet neċessarji fejn is-sezzjoni tal-infurzar waħħlet notifiki mal-proprjetajiet li potenzjalment qed jiġu okkupati mingħajr titlu.

L-Awtorità se tkompli tieħu l-passi neċessarji fiż-żmien li ġej.

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jgħid liema huma s-swali li mhumiex speciality oriented għax huma mixed?

Jista' jgħid x'se jsir bħala rimedju?

CHRIS FEARNE: Nitlob lill-Onor.

Interpellant biex jispeċifika għal liema sptar qed jirreferi.

LISTA' TA' STENNIJA GĦAL KULL SPEĊJALITÀ

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jgħid kemm hu ż-żmien li pazjent irid jistenna għal kull speċjalità?

Jista' jgħid kemm hu n-numru ta' pazjenti fil-lista ta' stennija għal kull speċjalità?

CHRIS FEARNE: Nitlob lill-Onor.

Interpellant sabiex jispeċifika għal liema stennija qed jirreferi.

MALTA ENTERPRISE – PRODUZZJONI TAL-KANNABIS GĦAL SKOPIJIET MEDIĊINALI - LETTER OF INTENT GĦALL-KUMPANIJI INTERESSATI

L-ONOR.

CLAUDIO GRECH staqsa lill-Ministru għall-Ekonomija, l-Investiment u n-Negozji ż-Żgħar: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-lista sħiħa ta' dawk il-kumpaniji kollha li ngħataw letter of intent mill-Malta Enterprise skont kif provdut f'Artikolu 4.

(2b) tal-Att dwar il-Produzzjoni tal-Kannabis għal Skopijiet Mediċinali u ta' Riċerka, Kap. 578?

F'kull każ, jista' jgħid ukoll fejn hi l-faċilità li minnha kull kumpanija se tkun qed topera?

CHRIS CARDONA (Ministru għall-Ekonomija, l-Investiment u n-Negozji ż-Żgħar): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-Malta Enterprise koperta bil-kunfidenzjalità imposta skont l-artikolu 21(5) tal-Att dwar l-Intrapriża ta' Malta (Malta Enterprise Act) u l-artikolu 33 tal-Att dwar il-Promozzjoni ta' Negozji (Business Promotion Act) u għalhekk ma tistax telenka l-ismijiet tal-kumpaniji li huma approvati għajr dawk li huma diġà pubbliċi, li jinkludu MGC Pharma; Affinity Energy & Health; Wayland; Aurora; Alvit LCS Pharma; Aphria u Columbia Care.

MALTA INDUSTRIAL PARKS – PRODUZZJONI TAL-KANNABIS GĦAL SKOPIJIET MEDIĊINALI - ŻONI IDENTIFIKATI GĦAL AZJENDI

L-ONOR.

CLAUDIO GRECH staqsa lill-Ministru għall-Ekonomija, l-Investiment u n-Negozji ż-Żgħar: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-pjanti ta' dawk iż-żoni li l-Malta Industrial Parks identifikat bħala żoni li fihom jistgħu jsiru l-faċilitajiet li minnhom joperaw l-azjendi li se jkunu qed jipproduċu l-kannabis għal skopijiet mediċinali?

CHRIS CARDONA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li bħalissa għaddejjin b'ħidma biex jiġu identifikati żoni/faċilitajiet għal dawn l-ażjendi.

Il-probabbiltà hi li l-maġġor parti tagħhom ikunu bbażati f'Ħal Far.

PRODUZZJONI TAL-KANNABIS GĦAL SKOPIJIET MEDIĊINALI - REGOLAMENTI

L-ONOR.

CLAUDIO GRECH staqsa lill-Ministru għall-Ekonomija, l-Investiment u n-Negozji ż-Żgħar: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra r-regolamenti li jirregolaw il-faċilitajiet li jipproduċu l-kannabis għal skopijiet mediċinali skont kif provdut fl-artikolu 11 tal-Att dwar il-Produzzjoni tal-Kannabis għal Skopijiet Mediċinali u ta' Riċerka, Kap. 578?

CHRIS CARDONA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li filwaqt li l-Malta Enterprise tagħmel due dilgence fuq l-applikazzjonijiet li tirċievi biex tassigura li l-proġetti approvati huma ta' kwalità, il-Medicines Authority hija responsabbli għar-regolamenti li jirregolaw dawn il-facilitajiet.

AWTORITÀ TAL-MEDIĊINI –PRODUZZJONI TAL-KANNABIS GĦAL SKOPIJIET MEDIĊINALI - LIĊENZJI LIL KUMPANIJI

L-ONOR.

CLAUDIO GRECH staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Ewropej u l-Ugwaljanza: Tista' l-Ministru tpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-lista sħiħa ta' dawk il-kumpaniji kollha li ngħataw liċenzja mill-Awtorità tal-Mediċini għall-produzzjoni tal-kannabis għal skopijiet mediċinali skont kif provdut fl-artikolu 4 (2b) tal-Att dwar il-Produzzjoni tal-Kannabis għal Skopijiet Mediċinali u ta' Riċerka, Kap. 578?

F'kull każ tista' tgħid fejn hi l-faċilità li minnha kull kumpanija se tkun qed topera?

HELENA DALLI: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jirreferi l-mistoqsija lill-Ministru kkonċernat.

VALLETTA FC – ART BIEX JINBENA STADIUM U FAĊILITAJIET OĦRA

L-ONOR.

CLAUDIO GRECH staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid fiex wasal il-proċess biex Valletta FC jingħataw art biex jibnu l-istadium u l-faċilitajiet tagħhom?

EVARIST BARTOLO: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li x-xogħol bażiku relatat mal-allokazzjoni potenzjali tal-art sar.

Il-Ministeri involuti bħalissa qed jaħdmu b'mod kollettiv sabiex jassiguraw l-aħjar prattiki kemm għall-użu tal-art kif ukoll għal-linji gwida ta' żvilupp relatat.

GĦAQDIET SPORTIVI – KUNTRATTI / FTEHIM DWAR PROPRJETÀ

L-ONOR.

CLAUDIO GRECH staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopji tal-kuntratti/memorandum of understanding li daħal fihom ma' għaqdiet sportivi fl-2017 u din is-sena biex jgħaddilhom art u/jew proprjetà pubblika?

EVARIST BARTOLO: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li ntalbu kopji tad-dokumentazzjoni mitluba f'din il-mistoqsija mingħand SportMalta.

Dan it-tagħrif ikun jista' jitqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra hekk kif tingħatali din l-informazzjoni.

Tabella b'informazzjoni għall-mistoqsija parlamentari 7848