DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

L-Erbgħa, 29 ta' Mejju 2019

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

L-Erbgħa, 29 ta' Mejju 2019

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fis-Sala tal-Parlament,

il-Belt Valletta, fid-9.02 a.m.

L-Erbgħa, 29 ta' Mejju 2019

Il-Minuti tas-Seduta Nru 228, li saret fit-28 ta' Mejju 2019, ġew ikkonfermati.

L-ISPEAKER (Onor. Anġlu Farrugia): Ninforma lill-Kamra li llum ġejt mogħti ittra ta' riżenja bl-idejn mingħand il-Membru ta' din il-Kamra, l-Onor.

David Stellini, li taqra hekk:

"28 ta' Mejju 2019

Onor Anġlu Farrugia

Permezz ta' din l-ittra qiegħed nirriżenja minn Deputat elett biex nirrappreżenta t-13-il Distrett Elettorali, b'effett mill-31 ta' Mejju 2019.

Ħadt din id-deċiżjoni diffiċli fi sfond ta' klima politika li ma tagħmilx ġieħ lill-Maltin u 'l-Għawdxin fejn il-firda nazzjonali tirrenja fuq l-għaqda li tant hemm bżonn biex dan il-pajjiż jimxi 'l quddiem.

L-istess klima li ma tgħinx nies ġodda bħali sabiex jagħmlu d-differenza kemm fuq livell politiku, kif ukoll fuq livell personali.

Inrodd ħajr lill-Kap tal-Oppożizzjoni Dr Adrian Delia għall-fiduċja li wera fija u lil sħabi d-Deputati taż-żewġ naħat tal-Kamra għall-koperazzjoni tagħhom matul dawn l-aħħar sentejn.

Nixtieq nieħu din l-opportunità biex nirringrazzja lill-President tal-Kamra tal-koperazzjoni li dejjem sibt mingħandu u l-uffiċjali u l-ħaddiema kollha tal-Parlament.

Dejjem Tiegħek

Inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Ittra ffirmata mill-Onor.

David Stellini, datata 28 ta' Mejju 2019, fejn fiha ta r-riżenja tiegħu minn Membru Parlamentari b'effett mill-31 ta' Mejju 2019.

Nixtieq lill-Onor.

David Stellini dak kollu li tixtieq qalbu fil-futur.

L-Onor.

ROBERT CUTAJAR: Sur President, bil-permess tiegħek u tal-Kamra, f'isem l-Oppożizzjoni nirringrazzja lill-Onor.

David Stellini tal-ħidma li ta fi ħdan il-Grupp Parlamentari u f'din l-ogħla istituzzjoni tal-pajjiż.

Minn hawnhekk nawguralu u nirringrazzjah tal-ħidma tiegħu.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Sur President, għan-naħa tal-Gvern u f'ismi personali rrid ngħid li nħossni mdejjaq li nara li persuna valida ħafna f'din il-Kamra, l-Onor.

David Stellini, li kelli relazzjoni eċċellenti miegħu, qed iħoss li għandu jitlaq minn din il-Kamra.

Nawguralu ħafna fix-xogħol tiegħu, kemm f'pajjiżna u kemm lil hinn minnu.

L-ISPEAKER: Grazzi.

M'hemmx għalfejn ngħid li s-Sedja tingħaqad mal-ħsibijiet tagħkom.

L-Onor.

Stellini kien bniedem eżemplari f'dan il-Parlament.

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI

IN-NADUR GĦAWDEX – KORSA TAŻ-ŻWIEMEL F'TA' XĦAJMA –– XOGĦOL TA' SKAVAR

L-ONOR.

Chris Said) staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid x'inhuma r-raġunijiet li x-xogħol ta' skavar, jew xogħol ieħor simili, li kien ilu għaddej għal dawn l-aħħar ġimgħat ħdejn il-korsa taż-żwiemel f'Ta' Xħajma, limiti tan-Nadur, Għawdex, waqaf għal kollox fl-aħħar ġranet?

F'liema xahar tas-sena hu ppjanat li jitkompla x-xogħol ta' skavar f'dan is-sit?

OWEN BONNICI (Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali) (f'isem il-Ministru għal Għawdex): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li x-xogħol tal-iskavar qiegħed isir skont il-Permitted Development li toħroġ mis-SL552.08-Class 13i, u issa se jsir il-coring tas-sit.

GĦAWDEX – CONDITION REPORTS FUQ

L-ONOR.

Chris Said) staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid jekk sarux condition surveys u condition reports tat-toroq kollha li se jsir xogħol fuqhom mill-Ministeru għal Għawdex matul is-sena 2019?

F'dawn ir-rapporti ġie identifikat xi ħsarat għandhom dawn it-toroq, bħal rutting u crocodile cracks, x'ammont mit-triq hemm mibnija preżentement, eċċ?

Tista' l-Ministru tpoġġi dawn ir-rapporti fuq il-Mejda tal-Kamra?

OWEN BONNICI (f'isem il-Ministru għal Għawdex): Nitlob lill-Onor.

Interpellant jispeċifika fuq liema toroq irid l-informazzjoni.

GĦAWDEX – KERĊEM U SAN LAWRENZ – APPLIKAZZJONIJIET PENDENTI GĦAL BATCHING PLANTS

L-ONOR.

Chris Said) staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx applikazzjonijiet pendenti biex isiru Batching Plants (impjanti) tar-Ready Mix fl-irħula/areas ta' Kerċem u San Lawrenz, Għawdex, anke dawk li qegħdin fil-proċess ta' screening quddiem l-Awtorità tal-Ippjanar, u kemm ilhom pendenti jew fil-proċess ta' screening?

Jista' l-Ministru jqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra n-numru ta' applikazzjonijiet bid-dettalji tagħhom, bis-site plans ta' fejn qegħdin, u jindika jekk humiex fuq art privata jew inkella fuq art tal-Gvern?

OWEN BONNICI (f'isem il-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li skont ma ġie infurmat il-Ministru mill-Awtorità tal-Ippjanar, m'hemm l-ebda applikazzjoni jew talba għal screening fil-konfini tal-Kunsilli Lokali Ta' Kerċem jew San Lawrenz, Għawdex, li għandhom il-kliem "batching" jew "ready mix" fid-deskrizzjoni tal-proposta ta' żvilupp.

IX-XAGĦRA GĦAWDEX – PROĠETT TAL-GĦAR TA' CALYPSO

L-ONOR.

Chris Said) staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru taġġorna lill-Kamra dwar il-proġett tal-Għar ta' Calypso fix-Xagħra, Għawdex, u tgħid jekk tlestiex ix-xogħol ta' 3D scanning tas-sit u tal-għar u studji oħra, x'kienu l-konklużjonijiet, u f'liema xahar tas-sena 2019 hu ppjanat li jibda x-xogħol infrastrutturali?

OWEN BONNICI (f'isem il-Ministru għal Għawdex): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li peress li fi żmien Gvern Nazzjonalista ma sar xejn fuq dan is-sit, il-Ministeru kellu jibda kollox mill-bidu.

It-3D scanning tas-sit minn barra u tal-għar minn ġewwa tlesta.

Dan tal-aħħar għandu jiġi repetut minħabba li r-riżultati miksuba ma kinux dawk mistennija.

L-istudji l-oħra li hemm ippjanati mistennija jibdew meta jitlesta t-3D scanning.

Xogħlijiet ta' monitoraġġ fuq is-saff ta' tafal li hemm, u kif dan jaffettwa l-moviment tal-blat, irid isir fuq perijodu ta' erba' staġuni.

Ix-xogħlijiet se jiġu ppjanati meta jkollna l-istudji lesti.

IL-KUMPANIJA GOZO CHANNEL – POSTIJIET VAKANTI

L-ONOR.

Chris Said) staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid meta beħsiebha tawtorizza u tagħti l-approvazzjoni tagħha biex jimtlew il-postijiet vakanti fil-kumpanija Gozo Channel, peress li t-talba biex jimtlew dawn il-postijiet ilha li saret minn Settembru 2018 u sal-lum għadha ma ngħatatx l-approvazzjoni, bil-konsegwenza li ħafna ħaddiema qed jaħdmu 12-il siegħa kuljum għal sebat ijiem fil-ġimgħa?

Interpellant li llum l-HR plan qed isir skont l-HR audit li sar u mhux mingħajr pjan kif kien isir taħt Gvern Nazzjonalista.

IL-KUMPANIJA GOZO CHANNEL – ĦADDIEMA

L-ONOR.

Chris Said) staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid minn issa sal-aħħar tas-sena 2019 kemm-il ħaddiem tal-Gozo Channel hu mistenni li jirtira bl-età u x'inhu l-grad ta' kull wieħed minnhom?

Interpellant li t-tagħrif b'risposta għal din il-mistoqsija parlamentari qed titqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra.

RIFORMA KOSTITUZZJONALI TAL-QASAM TAL-ĠUSTIZZJA – MEMBRI TAL-ĠUDIKATURA DIXXIPLINATI

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il membru tal-ġudikatura ġie dixxiplinat minn meta għaddew ir-Riformi Kostituzzjonali tal-Qasam tal-Ġustizzja fl-Att tal-5 ta' Awwissu 2016?

Kemm minnhom ġew dixxiplinati mill-Kumitat għall-Imħallfin u l-Maġistrati?

X'kienu l-proċeduri jew il-kastig f'kull każ?

OWEN BONNICI: Nirreferi għat-tweġiba mogħtija għad-domanda parlamentari 13811 tal-Ħdax-il Leġiżlatura.

L-ISPEAKER: L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Sur President, fir-rigward tat-trust li tgawdi l-ġudikatura f'pajjiżna, ir-rapport tal-Eurobarometer juri li t-trust f'pajjiżna, minkejja kull attakk li seta' kien hemm fis-sistema ġudizzjarja tagħna, huwa wieħed għoli ħafna, speċjalment meta mqabbel ma' pajjiżi oħra Ewropej.

Jista' l-Ministru jgħid jekk għandux xi kummenti dwar dan u x'qed jagħmel hu, il-Ministeru tiegħu u l-amministrazzjoni tal-ġustizzja biex naraw li l-fiduċja li tgawdi l-ġudikatura tagħna f'pajjiżna tkun dejjem ogħla, aktar u aktar mal-Maltin u l-Għawdxin kollha u ma' dawk kollha li jgħixu f'pajjiżna?

OWEN BONNICI: Naħseb li l-iktar kejl importanti meta tiġi biex tanalizza jekk is-sistema tal-ġustizzja hijiex sejra 'l quddiem jew lura hija l-fiduċja li l-pubbliku jkollu f'dik is-sistema.

Wara x-xokk enormi li l-pajjiż kollu sofra meta kien hemm il-każ tal-korruzzjoni tal-ġudikanti, li naħseb li kien mument li kisser ħafna l-fiduċja tal-pubbliku fil-ġudikatura, ħadna nose dive qawwija fil-fiduċja u fis-sistema ġudizzjarja.

Jien kont avukat, bħalma kont inti, Sur President, u niftakar x'kienu jgħidu n-nies dwar il-Qorti qabel ma seħħ il-każ u xi bdew jgħidu n-nies dwar il-Qorti wara l-każ.

Kien mument diffiċli ħafna.

Illum, għall-grazzja t'Alla, fl-aħħar studju li ġie ppubblikat fil-Justice Scoreboard rajna li l-fiduċja fil-ġudikanti reġgħet qabżet il-maġġoranza tal-poplu.

Jiġifieri, f'pajjiżna għandna maġġoranza assoluta tal-pubbliku li jemmen li l-ġudikatura hija indipendenti u hija ħielsa minn kwalunkwe affarijiet li jistgħu jtappnu l-indipendenza tal-ġudikanti.

Jekk tara l-kumpaniji – mhux in-nies issa – terġa' l-fiduċja hija ikbar fis-sistema ġudizzjarja u fil-ġudikatura.

Naħseb li dan huwa pass fid-direzzjoni t-tajba.

Jekk tgħidli huwiex biżżejjed għalija maġġoranza assoluta, ngħid li kieku nista' nixtieq li tkun iktar, u nħoss li mexjin fid-direzzjoni li jkun hemm iktar l-fiduċja fis-sistema ġudizzjarja.

Irrid ngħid li anke fil-Korp tal-Pulizija, mis-surveys li saru – apparti l-Justice Scoreboard hemm surveys oħrajn li jsiru fuq livell Ewropew u anke lokali – jidher li l-fiduċja qed tiżdied.

Naħseb li wara l-Forzi Armati, l-iktar korp li għandu fiduċja fih il-pubbliku huwa l-Korp tal-Pulizija.

Dan qed ngħidu għax, minkejja li ssir kritika u jsir ħafna diskors fuq is-saltna tad-dritt minn uħud mill-Maltin, u anke mill-barranin wara li jisimgħu lill-Maltin, issib li, bħala stat ta' fatt, il-fiduċja fil-ġudikatura u fil-Pulizija qed tiżdied.

Dan qed ngħidu biex nirringrazzja minn qalbi lill-membri kollha tal-ġudikatura u tal-Korp tal-Pulizija li naf li jagħmlu ħafna sagrifiċċji.

Jekk tistaqsini jekk is-sistema hijiex perfetta, ngħid li mhijiex perfetta għax għad hemm fejn intejbu; però, li hu żgur huwa li dan il-vjaġġ ta' bidla jrid isir b'rispett sħiħ lejn ix-xogħol importanti li jagħmlu l-membri tal-ġudikatura u l-pulizija.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Nirreferi lill-Ministru għall-prosekuzzjoni li ssir fil-qrati, liema xogħol bħalissa qegħdin jagħmluh il-pulizija, fejn ikun hemm Spettur tal-Pulizija u jmexxi l-prosekuzzjoni.

Milli qrajna jidher li l-proposta tal-Gvern hija li dak ix-xogħol ma jibqgħux jagħmluh il-pulizija, u jibda jsir mill-Uffiċċju tal-Avukat Ġenerali.

Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra dwar kif se jitħaddem dan il-proċess il-ġdid li qed jipproponu?

OWEN BONNICI: Iva, għandna riforma li, jekk Alla jrid, se niddiskutuha dalwaqt fil-Parlament, u li għandha tliet aspetti.

L-ewwel aspett huwa li jinfatmu l-funzjonijiet tal-Avukat Ġenerali, fejn l-Avukat Ġenerali jżomm il-funzjonijiet kriminali, filwaqt li l-Avukat tal-Istat jieħu l-funzjonijiet ċivili.

It-tieni pass huwa li meta niġu għad-deċiżjoni whether to prosecute or not, din jeħodha l-Avukat Ġenerali.

Dan huwa pass importanti ħafna.

Illum, id-deċiżjoni to prosecute jeħodha l-Kummissarju tal-Pulizija u, bir-riforma li se nagħmlu, din se tgħaddi għand l-Avukat Ġenerali li, filwaqt li se jisvesti ruħu mill-funzjonijiet ċivili, se jingħata din il-funzjoni ġdida.

Issa, jekk aħna se nitilqu bl-idea li fuq kull każ, anke jekk ikun hemm żewġ ġirien li kellhom xi jgħidu għax wieħed tefa' l-ilma fuq il-bankina, se jidħol fiha l-Avukat Ġenerali, naħseb inkunu qegħdin naħlu r-riżorsi ta' dan il-pajjiż.

Jien naħseb li the sensible way forward hija li d-decision to prosecute tal-Avukat Ġenerali tkun tapplika fil-każijiet l-iktar serji.

Jiġifieri, f'dan il-Parlament irridu niftehmu u ngħidu li għar-reati li jattiraw ċertu ammont ta' priġunerija jieħu d-deċiżjoni l-Avukat Ġenerali, filwaqt li għal dawk li ma jkunux daqshekk serji tittieħed mill-Kummissarju tal-Pulizija.

Dawn huma affarijiet li rridu nitkellmu fuqhom fil-Parlament, jekk Alla jrid, kif jibda d-dibattitu.

It-tielet u l-aħħar pass huwa dan li qiegħed jgħid l-Onor.

Camilleri, li fiżikament il-prosekuzzjoni ssir mhux mill-Korp tal-Pulizija imma mill-Uffiċċju tal-Avukat Ġenerali.

Fil-jiem li ġejjin se nifirxu s-sodda biex dan ikun jista' jsir; però, ma nistgħux immorru with a big bang approach għax inti trid trawwem unit ta' prosekuzzjoni ġdid.

Però, se nfasslu dak kollu meħtieġ biex pajjiżna jiġi f'punt fejn il-prosekuzzjonijiet isiru kollha mill-Uffiċċju tal-Avukat Ġenerali.

Li se nagħmlu huwa li se jitwaqqaf Prosecution Unit bejn il-Ministeru tal-Ġustizzja u l-Ministeru tal-Intern, li jkun fih kemm avukati u anke nies fil-pulizija, li però jkunu ffokati fuq prosekuzzjoni.

L-idea hi li min jieħu ħsieb il-prosekuzzjonijiet ma jinvestigax, ħalli jkun hemm bidla bejn il-funzonijiet investigattivi u l-funzjonijiet prosekutorjali.

Li rrid ngħid hu li, biex ma jkunx hemm xi misinformation, l-esperti kollha li kellmuna, inkluż il-Kummissjoni ta' Venezja, m'għandhomx diffikultà li l-prosekuzzjoni ssir mill-pulizija.

Id-diffikultà kienet li the decision to prosecute tittieħed minn xi ħadd li ma jgawdix is-security of tenure.

Allura, din il-kwestjoni se tissolva u jien m'għandix dubju li b'dan ix-xogħol li se nagħmlu se niġu f'sitwazzjoni fejn, permezz ta' roll out fuq numru ta' snin, ikun hemm prosekuzzjoni li ma ssirx mill-pulizija fil-maġġoranza tal-każi, għax fil-każi tad-distrett naħseb li l-pulizija għandha tibqa' tipprosekwixxi, anke biex l-Ispettur ikun jaf x'qiegħed jiġri fid-distrett tiegħu.

Però, altrimenti, fil-każijiet l-iktar importanti, il-prosekuzzjoni għandha tkun magħmula minn nies speċjalizzati f'dawn il-ħiliet.

L-ISPEAKER: L-Onor.

Toni Bezzina, mistoqsija supplimentari.

TONI BEZZINA: Din mhijiex mistoqsija relatata mad-domanda oriġinali, però taqa' taħt id-dekasteru tiegħu.

Bħalma jaf il-Ministru, imferrxin ma' Malta u Għawdex hawn diversi siti storiċi, bħall-Katakombi Tal-Mintna fl-Imqabba.

Jista' l-Ministru jgħid jekk il-Gvern jistax jieħu xi inizjattiva biex dan il-post partikolari, li jinfetaħ darba fis-sena waqt Jum l-Imqabba, ikun jista' jinfetaħ aktar spiss, bħal darba fix-xahar, jew forsi tista' tingħata għajnuna lill-kunsilli lokali biex dawn is-siti jkunu miftuħin iktar ta' spiss għax, bħalma jaf, dawn is-siti jiġbdu interess kbir meta jinfetħu għall-pubbliku.

Naħseb li darba fis-sena huwa ftit wisq, għalhekk forsi tittieħed l-inizjattiva li jinfetħu iktar spiss.

Hemm diversi siti oħra ta' ċerta importanza, pereżempju, f'Ħal Millieri hemm diversi kappelli li forsi jibdew jiġu reklamati biex iktar turisti u Maltin imorru jżuruhom.

L-ISPEAKER: Il-Ministru.

OWEN BONNICI: Naqbel mal-Onor.

Bezzina li din hija d-direzzjoni li rridu nieħdu biex nivvalorizzaw is-siti storiċi li għandna fl-irħula tagħna.

Heritage Malta, bis-saħħa tal-emendi li se jgħaddu dalwaqt mill-Parlament – bħalissa qegħdin fi stadju ta' Kumitat – se tingħata poteri ġodda biex tkun tista' tiddikjara ċerti siti li huma ta' valur storiku.

Bis-saħħa t'hekk inkunu nistgħu nagħmlu skeda ta' meta wieħed ikun jista' jżur dawn is-siti.

Naqbel li t-triq 'il quddiem hija li jkun hemm iktar valorizzazzjoni tal-wirt storiku li hemm fl-irħula tagħna.

L-importanti huwa li l-aċċess għalihom jibqa' miftuħ kemm jista' jkun, u idealment ikun b'xejn għal dawk kollha li jkunu jridu jidħlu bis-saħħa tal-passaport għat-tfal u tal-passaport għall-anzjani li nehdejna.

B'hekk naħseb li nkun nistgħu nimxu iktar 'il quddiem f'din id-direzzjoni.

L-ISPEAKER: L-Onor.

EDWARD ZAMMIT LEWIS: Punt importanti għal dik li hija s-sistema tal-ġuztizzja hu li fl-aħħar il-konsumaturi huma t-telespettaturi kollha li qed jarawna llum, jiġifieri, il-poplu Malti u Għawdxi li f'xi mument ikun jixtieq – jew ġieli ma jixtieqx – ikollu aċċess għall-qrati.

Jista' l-Ministru jispjega lili u lil din il-Kamra kif għenu għall-aċċess tal-qrati u għal servizz itjeb, għan-nies li jmorru biex jieħdu dak li hu tagħhom bi dritt, l-avvanzi li saru fl-infrastruttura diġitali tal-Qorti?

Jista' jgħid ukoll kif qed tgħin il-ħatra ta' ġudikanti fil-qrati superjuri u inferjuri biex il-konsumatur ikollu aċċess aħjar għall-Qorti, jinqeda aħjar u jkollna dik li l-ġudikanti eminenti jgħidulha justice within a reasonable time?

L-ISPEAKER: Il-Ministru.

OWEN BONNICI: Nabqel kompletament ma' dak li qed jgħid l-Onor.

Zammit Lewis u, ironikament, kif dejjem ngħid, meta nitkellmu fuq is-saltna tad-dritt u jkun hemm xi kritika, nippreferi kieku nitkellmu fuq dawn l-affarijiet għax, jekk għandu jkun hemm kritika li hija ġustifikata, hija dwar kif nistgħu ntejbu s-servizz tal-Qorti biex dak li jkun jieħu ġustizzja f'ħin raġonevoli.

Jien kuntent immens li qed nara li fil-Justice Scoreboard, iż-żmien li wieħed jieħu biex tinqata' sentenza iktar milli naqas f'temp ta' seba' snin.

Jekk tara l-graph minn fejn tlaqna fl-2010 u fejn qegħdin fl-2017, issib li d-dewmien naqas b'iktar min-nofs.

Però, mhux f'kull qorti huwa hekk.

Jien meta l-Membri tal-Oppożizzjoni jitkellmu fuq is-saltna tad-dritt, nippretendi li jikkritikawni fuq id-dewmien tal-Qorti tal-Appell Superjuri, u jkollhom raġun għax hemm bżonn.

Minn hawn nagħmel appell biex il-ġudikanti jżommu f'moħħhom il-bżonn li anke fil-Qorti tal-Appell Superjuri l-ġustizzja tiġi servuta fi żmien qasir.

Aħna għenna billi ħloqna sessjoni oħra tal-Qorti tal-Appell Superjuri, u kemm il-Prim Imħallef u kif ukoll l-imħallfin jikkomponu fil-Qorti tal-Appell għal inizjattivi tekniċi – li huma diffiċli biex nispjegahom – li jgħinu biex ikun hemm iktar ħeffa.

Ftit ilu, ġie xi ħadd l-uffiċċju u qalli li ngħata sentenza u talabni biex infehemhielu għax ma tantx kien jifhem.

Jien ħadt gost naraha, għax kienet sentenza mogħtija mill-President tal-Qorti tal-Appell u mhux mill-Prim Imħallef tas-sessjoni l-oħra li għadna kemm ħloqna, u allura stajt nara li s-sistema qed taħdem.

Il-konsumatur huwa ta' diversi tipi.

Il-pubbliku in ġenerali jippretendi servizz ta' kwalità u li, jekk jiftaħ kawża, din tiġi servuta fil-ħin, u s-sentenza tingħata malajr bla dewmien.

Imbagħad, hemm ukoll klijenti oħrajn.

Illum qed nitkellmu ħafna fuq blockchain technology, u kumpaniji li jiġu Malta li, kif ikollhom tilwima, se jmorru l-Qorti.

Issa aħna irridu li dawn jingħataw servizz speċjalizzat, u allura bdejna t-triq tal-ispeċjalizzazzjoni.

Qbadna sessjoni tal-Qorti fil-Prim Awla tal-Qorti Ċivili u dawwarniha fil-Qorti tal-Kummerċ, għax pajjiżna naħseb li kien wieħed mill-ftit pajjiżi fid-dinja ċivilizzata u avvanzata li ma kellux Qorti tal-Kummerċ speċjalizzata.

Issa, din għamilniha u, jekk Alla jrid, se nagħmlu wkoll Taqsima Marittima biex, dawk il-kumpaniji li għandhom kummerċ fil-qasam marittimu, ikunu jafu li għandhom taqsima tal-Qorti tal-Kummerċ speċjalizzata għalihom.

Naħseb li dawn huma l-affarijiet li rridu nagħmlu.

Issa, biex tagħmel dawn l-affarijiet trid ir-riżorsi.

Trid iktar ġudikanti, imħallfin u maġistrati, trid iktar court attorneys u iktar ħaddiema.

Però, jekk meta niġu biex naħtru l-ġudikanti, ikollna min f'dan il-Parlament jipprova jżommhom milli jinħatru u joqgħod jagħmel il-kawżi u l-mandati – imbagħad jitlifhom kollha! – dan huwa kollu tfixkil.

Jiġifieri, jew irridu mmexxu s-sistema tal-ġustizzja 'l quddiem, jew se noqogħdu nagħmlu l-bsaten fir-roti biex dan l-avvanz ma jsirx.

Il-parir li nagħti jiena hu – issa min irid jieħdu jieħdu, u min ma jridx ma jeħdux – li n-nies fit-triq, meta jaraw li għandna Gvern li tajjeb jew ħażin qed jagħmel ħiltu biex itejjeb l-affarijiet, meta jaraw li ħaddieħor qed jipprova jfixkel u jara kif jagħmel biex iżomm milli jsir dan it-titjib, naturalment se jkollhom simpatija lejn min qed jipprova jtejjeb l-affarijiet.

Jien nappella li, wara r-riżultat elettorali li ħareġ nhar il-Ħadd – għax l-elezzjoni saret is-Sibt – ikun hemm ripensament minn uħud mill-Membri tal-Oppożizzjoni biex, fejn jidħlu s-saltna tad-dritt u l-qasam tal-ġustizzja, inbiddlu li hemm bżonn inbiddlu, però b'serenità, b'mod li jagħmel sens, b'mod kalm u b'diskussjoni studjata, ħalli nkomplu ntejbu l-qasam tal-ġustizzja, u għalhekk il-pubbliku, kif qal l-Onor.

Zammit Lewis, ikun jista' jinqeda fil-ħin b'livell ta' ġustizzja li hu mixtieq fid-dinja tal-lum.

L-ISPEAKER: L-Onor.

BYRON CAMILLERI: F'dan il-Parlament konna approvajna riforma għall-Att dwar id-Dipendenza mid-Droga (Trattament Mhux Priġunerija) fejn ippreferejna li persuna, li tmiss mad-droga għall-ewwel darba fuq bażi li mhijiex ta' traffikar, tingħata ċans ieħor billi tingħata t-trattament u mhux tintbagħat il-ħabs.

Jien wieħed minn dawk li nemmen, bħall-Ministru, li bil-ħabs ħafna drabi ma jsirx ġid lis-soċjetà.

Jista' l-Ministru jispjega lil din il-kamra jekk hux qed jara affarijiet pożittivi ħerġin minn din il-ħaġa, u jekk jaħsibx li nistgħu nkomplu ntejbu dak li diġà sar?

L-ISPEAKER: Il-Ministru.

OWEN BONNICI: Iva, dan huwa qasam li juri li meta l-Parlament jiġbed ħabel wieħed, nagħmlu ħafna affarijiet għall-ġid tan-nies.

Meta bdejna b'din l-idea ambizzjuża, li tgħid lil traffikant tad-droga – għax essenzjalment jekk inti mressaq il-Qorti fuq pussess aggravat jew traffikar, anke ta' ammonti żgħar, inti traffikant – li jkun vittma tad-droga, se tagħtih ċans ieħor – anke jekk tgħidha biss – iżda politically se tesponi ruħek għall-kritika.

Mhux hekk?

Ejja nkunu onesti: però, f'dan il-Parlament, għax kien hawn il-maturità, qbilna, ġbidna ħabel wieħed u għedna: Ejja nwarrbu l-politika partiġjana, u lil dawn il-persuni li jbiegħu d-droga għax waqgħu fil-vizzju, jekk juru li jridu joħorġu mill-vizzju u li jridu jbiddlu l-istil ta' ħajja li jgħixu u jibdew paġna ġdida, nagħtuhom ċans ieħor.

Nirringrazzja liż-żewġ naħat tal-Kamra tal-fiduċja li kellhom f'din il-liġi li rranġajna.

Fejn kien hemm bżonn, saru xi emendi li qbilna fuqhom u għamilna liġi li qabel magħha kulħadd u vvota favur tagħha kulħadd.

Illum, qed naraw li min jinqabad bi ftit ammonti ta' droga, dan jersaq quddiem it-Tribunal f'Ħal Qormi – mela mhux il-Qorti – u jista' jeħel multa, imma l-kondotta ma tkunx iċċappsitlu.

Jekk dan jerġa' jinqabad it-tieni darba, nibagħtuh għall-għajnuna biex joħroġ mill-vizzju, u jekk ma jridx joħroġ mill-vizzju, ikun hemm konsegwenzi legali.

Lil dak l-individwu li jittraffika d-droga għax qiegħed fil-vizzju u jrid il-flus biex imantni l-vizzju, qed ngħidulu li jekk irid għandu inċentiv biex joħroġ mill-vizzju u in return il-Qorti tista' ma tibagħtux il-ħabs.

Dak tarah hi, imma qabel kien ħabs bilfors.

Jien ma ħdimtx fil-Kriminal daqskemm ħadmu avukati oħrajn; però, kelli min – Sur President, min jaf kemm konna nitkellmuha din fil-Qorti meta kont tipprattika l-professjoni! – irriforma, iżżewweġ, kellu t-tfal, sab xogħol, imbagħad jgħaddu tmien snin u jkollu jmur sitt xhur ħabs bilfors.

Hekk kienet is-sitwazzjoni.

Illum, jekk turi li tixtieq toħroġ mill-vizzju, tmur quddiem bord immexxi mill-Imħallef Giovanni Bonello bl-esperti kollha u bl-aħjar nies li għandu l-Gvern.

Il-Ministru Micheal Falzon tani nies verament bravissimi – l-istess il-Ministru Michael Farrugia – u għamilna biċċa xogħol tajba.

Jien kuntent immens li dawn in-nies qed jingħataw ċans ieħor f'ħajjithom.

Xorta jpattu għal għemilhom, għax jeħlu suspended sentence, imma mhux imorru l-ħabs.

Naħseb li din il-liġi tatna l-isbaħ tagħlima, dik li meta niġbdu ħabel wieħed f'dan il-Parlament, in-nies hemm barra jgawdu minn avvanzi fil-ħajja tagħhom.

Hawn nerġa' nappella li fejn jidħlu s-settur tal-ġustizzja u s-saltna tad-dritt, ejja niġbdu ħabel wieħed.

Ejja naħdmu flimkien u nbiddlu li hemm bżonn inbiddlu għall-ġid tal-poplu Malti u Għawdxi kollu.

Nirringrazzjak, Sur President.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Ngħaddu għal Tqegħid ta' Karti.

Insejjaħ lill-Ministru Joe Mizzi.

TQEGĦID TA' KARTI

JOE MIZZI (Ministru għall-Enerġija u l-Immaniġġar tal-Ilma): Sur President, f'isem il-Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tagħrif dwar nefqa fuq reklami u avviżi fuq kull mezz, inkluż social media, mill-Ministeru, entitajiet u dipartimenti li jaqgħu fid-dekasteru li għalih hu responsabbli l-Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol, bejn April u Mejju 2019, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 10239;

f'isem il-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabella li turi l-ammont f'tunellati ta' skart organiku li nġabar lokalità b'lokalità u xahar b'xahar bejn il-31 ta' Ottubru 2018 sal-15 ta' Mejju 2019, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 10135;

Tabella li turi persuni li nqabdu jarmu l-iskart fil-fatt minn uffiċjali tal-infurzar tal-ERA lokalità b'lokalità u xahar b'xahar bejn Novembru 2018 u Mejju 2019, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 10136;

f'isem il-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Kopja tal-pjanta tal-proġett ta' bini ta' erba' mini taħt l-art bejn is-Swieqi, Pembroke u Paceville f'San Ġiljan, kif proposta minn Infrastructure Malta, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 10134; u

Kopja ta' disinni li ntużaw minn Infrastructure Malta bħala kampanja ta' reklamar permezz ta' billboards bejn Jannar u Mejju 2019, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 10191.

PERMESS TAL-KAMRA

L-ISPEAKER: Grazzi.

Stqarrijiet Ministerjali?

Skont ftehim milħuq, il-Kamra se tgħaddi għall-ewwel tliet items fuq l-aġenda.

Ngħaddu għall-Ordnijiet tal-Ġurnata.

Insejjaħ lill-Ministru Owen Bonnici.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR ŻONI ĦIELSA F'MALTA

OWEN BONNICI: Sur President, f'isem il-Ministru għall-Ekonomija, l-Investiment u n-Negozji ż-Żgħar, nipproponi t-Tielet Qari tal-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jipprovdi għar-regolamentazzjoni u l-amministrazzjoni tal-affarijiet li jirrigwardaw Żoni Ħielsa f'Malta bil-għan li jinkoraġġixxi l-iżvilupp ekonomiku u jiġġenera impjiegi f'Malta, u sabiex jiddetermina u jirregola l-impriżi li huma awtorizzati jwettqu attivitajiet f'xi Żona Ħielsa, mingħajr preġudizzju għad-dispożizzjonijiet applikabbli tal-Att dwar id-Dazji ta' Importazzjoni u l-Kodiċi Doganali tal-Unjoni".

L-ISPEAKER: Min jissekonda?

L-ISPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi dwar Żoni Ħielsa f'Malta jkun moqri t-Tielet Darba.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri t-Tielet Darba u għadda.

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA

L-ATT DWAR IL-KOMPETIZZJONI U L-ATT DWAR L-AFFARIJIET TAL-KONSUMATUR U LIĠIJIET OĦRA

OWEN BONNICI: Sur President, nipproponi t-Tielet Qari tal-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda l-Att dwar il-Kompetizzjoni, Kap. 379, u l-Att dwar l-Affarijiet tal-Konsumatur, Kap. 378, u liġijiet oħra, sabiex jestendi l-kompetenza tal-Qorti Ċivili (Sezzjoni tal-Kummerċ) u sabiex jagħmel dispożizzjonijiet anċillari u konsegwenzjali għalihom".

L-ISPEAKER: Min jissekonda?

L-ISPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Kompetizzjoni u l-Att dwar l-Affarijiet tal-Konsumatur u liġijiet oħra jkun moqri t-Tielet Darba.

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR

IL-KREMAZZJONI

Rosianne Cutajar, nipproponi t-Tielet Qari tal-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jipprovdi dwar il-proċess ta' kremazzjoni ta' fdalijiet umani, inkluż il-proċessi relatati mal-liċenzjar ta' krematorji, kundizzjonijiet ta' kremazzjoni, reġistrazzjoni ta' kremazzjonijiet, u sabiex jipprovdi għall-affarijiet relatati u konnessi ma' dan".

L-ISPEAKER: Min jissekonda?

HELENA DALLI (Ministru għall-Affarijiet Ewropej u l-Ugwaljanza): Nissekonda.

L-ISPEAKER: Il-mistoqsija hi li Abbozz ta' Liġi dwar il-Kremazzjoni jkun moqri t-Tielet Darba.

L-ISPEAKER: Ngħaddu għall-Mozzjonijiet.

MOZZJONIJIET

ABBOZZ TA' LIĠI DWAR

IL-ĠESTJONI TAL-FINANZI PUBBLIĊI

OWEN BONNICI: Sur President, f'isem il-Ministru għall-Finanzi, nipproponi l-Ewwel Qari tal-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att dwar il-Ġestjoni tal-Finanzi Pubbliċi".

L-ISPEAKER: Min jissekonda?

L-ISPEAKER: Il-mistoqsija hi li l-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att dwar il-Ġestjoni tal-Finanzi Pubbliċi" ikun moqri l-Ewwel Darba.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri l-Ewwel Darba.

L-ISPEAKER: Il-Ministru Helena Dalli.

TAL-AWTORITÀ GĦAS-SAĦĦA U

S-SIGURTÀ FUQ IL-POST

TAX-XOGĦOL GĦASSENA 2019

Illi l-Kamra tapprova l-Estimi ta' dħul u nfiq tal-Awtorità għas-Saħħa u s-Sigurtà fuq il-Post tax-Xogħol għas-sena finanzjarja mill-1 ta' Jannar 2019 sal-31 ta' Diċembru 2019, skont l-Att dwar l-Awtorità għas-Saħħa u s-Sigurtà fuq il-Post tax-Xogħol, Kap. 424.

L-ISPEAKER: Min jissekonda?

L-ISPEAKER: Infakkar li d-diskussjoni fuq din il-Mozzjoni għandha tieħu seduta waħda, bil-ħin jinqasam indaqs bejn il-kelliema tal-gvern u l-kelliema tal-Oppożizzjoni, bl-introduzzjoni u l-winding up min-naħa tal-Gvern.

L-Onor.

EDWARD ZAMMIT LEWIS: Sur President, qabel xejn nixtieq nirringrazzja lill-Ministru Helena Dalli ta' din l-opportunità li nitkellem dwar din l-Awtorità li taqa' taħt ir-responsabbiltà politika tagħha.

Nirringrazzjaha wkoll għar-rapport li tqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra, li mhux biss juri l-figuri u l-Estimi Finanzjarji – għalkemm hawn qed nitkellmu fuq estimi finanzjarji, mill-figuri wieħed irid jiddeduċi x'inhuma l-prijoritajiet tal-Awtorità, u allura huwa importanti li naraw il-figuri – imma juri wkoll il-viżjoni tal-Awtorità.

Dan ir-rapport juri fejn sejra l-Awtorità, x'inhuma l-prijoritajiet tagħha u x'investiment qed isir fil-kapital uman tagħha, f'sitwazzjoni fejn id-dinja qed tinbidel u pajjiżna qed jinbidel u hemm sfidi ikbar fejn tidħol l-occupational health and safety u l-aspett preventiv tagħha, li huwa l-iktar importanti.

B'hekk wieħed jista' jieħu idea tal-viżjoni ta' din l-Awtorità.

Din l-Awtorità hija importanti għax, għalkemm qegħdin nitkellmu fuq il-postijiet tax-xogħol u fuq il-ħaddiem f'termini ta' kemm għandu salarju u kemm nistgħu nagħtuh iktar salarju biex itejjeb is-sitwazzjoni tiegħu, huwa ferm importanti l-ambjent fejn ikun qiegħed jaħdem il-ħaddiem.

Irrid inkun ċar li għal din in-naħa tal-Kamra, ċertament huwa ta' prijorità li mhux nitkellmu biss fuq il-flus li jaqla' l-ħaddiem, imma li nitkellmu wkoll fuq l-ambjent li jaħdem fih, fejn fuq kollox il-ħaddiem iqatta' parti kbira mill-ġurnata tiegħu u minn ħajtu.

Meta wieħed iħares lejn il-ħajja lavorativa tal-bniedem minn 18-il sena jew 20 sena sa 63 sena, isib li wieħed iqatta' parti kbira minn ħajtu fil-postijiet tax-xogħol.

Allura, id-dinjità tal-ħaddiem fejn tidħol l-occupational health and safety hija importanti; ergo, hija importanti din l-Awtorità, il-mansjonijiet tagħha u dak li tagħmel.

M'hemmx dubju li meta jkun hemm xi inċidenti fuq il-postijiet tax-xogħol – hawnhekk mhux qiegħed nitkellem fuq inċidenti gravi biss – iħallu impatt fuq il-familji u fuq in-nies li jkunu jiddependu minn dak il-ħaddiem partikolari, u allura huwa ferm importanti li nagħtu importanza u prijorità lil din l-Awtorità.

Hemm ukoll sitwazzjoni fejn ikollok politika b'saħħitha fejn tidħol l-occupational health and safety, u wieħed irid jgħid li hemm effetti pożittivi fuq l-ekonomija, għax ikollok tkabbir sostenibbli.

Issa, biex ikollok tkabbir sostenibbli, irid ikollok l-entitajiet li jħaddmu, li huma l-SMEs, il-micro enterprises, il-kumpaniji daqsxejn ikbar, flimkien mal-Gvern, li jimpjega wkoll.

Hemm ukoll il-vantaġġ li tkun qiegħed tippromwovi l-kwalità tal-impjieg, għax din ma titkejjilx biss bil-paga, kif forsi nagħmlu ħafna drabi, imma titkejjel bil-kwalità tax-xogħol u l-ambjent li l-ħaddiem jaħdem fih.

Vantaġġ ieħor hu li l-ħaddiem ikun kuntent, f'ambjent sigur u san, fejn ikollu occupational health and safety u policies tajbin, għax b'hekk lill-ħaddiem iżżidlu l-produttività tiegħu.

Fuq livell ta' pajjiż, jekk iżżid il-produttività, se jkollok pajjiż iktar kompetittiv, industrija iktar kompetittiva, u għandek vantaġġi ċari fejn tidħol l-occupational health and safety li mhux biss tagħmilha biex tagħti dinjità lill-ħaddiem u tipprovdilu ambjent tax-xogħol sigur, però hemm ukoll vantaġġi għall-ekonomija, għall-produttività tal-industriji u għall-kompetittività ta' pajjiżna fejn tidħol l-ekonomija.

Allura, dan is-suġġett huwa ferm importanti.

Xtaqt nibda billi nsemmi l-inċidenti għax, meta nitkellmu fuq occupational health and safety, ħafna drabi mill-ewwel jiġuna f'moħħna l-inċidenti fuq il-post tax-xogħol li jiġu koperti mill-midja.

Ovvjament, il-midja tkopri l-iktar inċidenti li jħallu effetti devastanti fuq il-post tax-xogħol; imma, huwa importanti li l-midja stess turi ċerta responsabbiltà ta' kif dawn jiġu rrapportati.

Ma nistgħux nagħtu l-impressjoni – u l-figuri juru dan, biex inkun ċar – li pajjiżna qisu xi pajjiż tat-tielet dinja fejn jidħol l-occupational health and safety.

Meta wieħed jara r-rati ta' inċidenti li qed ikollna, kbar u inqas kbar, huma komparabbli mal-iktar pajjiżi avvanzati fl-Ewropa, bħall-Ġermanja, u allura trid tħares lejn ir-rata tal-inċidenti versu l-working population tiegħek.

Irridu naraw ukoll li l-isfida qed tikber f'pajjiżna għax għandek ekonomija vibranti, u dan ifisser li għandek iktar ħaddiema qed jaħdmu, għax għandek il-mara li ħarġet fuq il-post tax-xogħol u għandek is-settur tal-kostruzzjoni li forsi l-iktar li jissemma, għax r-riskji fih huma iktar evidenti.

M'iniex ngħid li huma l-ikbar riskji, għax hemm riskji li rajna storikament kemm għamlu ħsara u kkaġunaw mard fuq persuni on a long-term basis.

Jiġifieri, għalkemm ma jkunx hemm inċidenti fuq il-post tax-xogħol f'jum u ħin partikolari, issib li bniedem – hawn se nagħti l-eżempju prattiku li kellna anke fil-qrati tagħna, Sur President, il-kwestjoni tal-asbestos exposure, pereżempju – wara 20 sena jagħmel l-istess xogħol fl-istess ambjent, jiżviluppa marda li fil-bidu ċertament ma konniex kapaċi nindunaw biha.

Irrid ngħid ukoll li dan il-Gvern, mill-2013 'l hawn, irrikonoxxa din il-problema u għamel kampanja ċara biex jitneħħa l-asbestos mill-fabbriki tagħna, u din hija inizjattiva li wieħed irid ifaħħarha.

Din l-isfida hija ikbar u n-numri jridu jiġu interpretati f'sitwazzjoni fejn għandna iktar ħaddiema barranin li qed jaħdmu fuq il-post tax-xogħol.

Jekk għandek ekonomija vibranti, għandek working population li hija ikbar u iktar diversifikata, għax għandek influss ta' ħaddiema barranin – li nerġa' ngħid qed jaħdmu f'postijiet partikolari tal-ekonomija tagħna – u allura l-figuri dejjem iridu jiġu interpretati f'dan ir-rigward.

Huwa tajjeb li nsemmu l-policy document li ħarġet l-Unjoni Ewropea, li fl-opinjoni tiegħi huwa importanti ħafna, u nemmen li dan id-dibattitu għandu jkun f'dan l-ambitu.

Dan id-dokument huwa komunikazzjoni mill-Kummissjoni Ewropea lill-istituzzjonijiet prinċipali, fosthom il-Parlament Ewropew, il-Kunsill Ewropew, il-European Economic and Social Committee u l-Committee of Regions.

Dan id-dokument, li ġie rilaxxat fis-6 ta' Ġunju 2014, jidentifika l-EU Strategic Framework mill-2014 sal-2020.

Dan id-dokument, li fl-opinjoni tiegħi huwa tant importanti li wieħed bilfors irid jirreferi għalih, isemmi tliet sfidi partikolari ta' dan is-settur fuq livell Ewropew, li huma sfidi tagħna wkoll għax aħna parti mill-Unjoni Ewropea.

Dawn l-isfidi li jolqtu lil pajjiżna huma fattwali, u allura nappella lill-Awtorità – m'għandix dubju li qed tagħmel hekk – li tħares lejhom bħala t-triq 'il quddiem għal dawk li huma sfidi.

L-ewwel hemm l-isfida fil-micro enterprises u s-small and medium enterprises, fejn qed nikkalkula li, bejn wieħed u ieħor, id-definizzjoni fuq livell ta' Unjoni Ewropea hija dawk li jħaddmu minn għaxar persuni 'l isfel.

Sur President, is-sinsla tal-ekonomija tagħna hija l-micro enterprises u s-small and medium enterprises.

Issa, dan l-istrategic document qed igħid li rrid ngħinu lill-SMEs u 'l-micro enterprises tagħna li – se nkun ċar – mill-baġit annwali tagħhom ma jaffordjawx jiddedikaw ammonti kbar ta' flus għall-occupational health and safety.

Minkejja li hemm l-argument li din se tgħinhom fil-kompetittività tagħhom, kif għedt qabel, hemm bżonn ngħinuhom ikollhom aċċess għal iktar funding.

Dan qed isir, imma rridu nagħmlu iktar fondi, fosthom mill-EFSI (European Fund for Strategic Investment) biex ngħinu lil dawk l-SMEs li mhumiex kumpaniji kbar li jistgħu jagħmlu iktar riċerka dwar health and safety.

Din hi l-ewwel sfida li hemm f'dan l-istrategic document, li hija sfida tagħna lkoll.

Kif għedt qabel, ħafna drabi l-enfasi tkun fuq l-inċidenti; però, il-work related diseases huma importanti ħafna għax jitfgħu burdens li jkissru d-dinjità tal-ħaddiema u l-familji tagħhom, kif ukoll jifnu lill-kumpaniji għax f'xi mument kumpanija tista' tiġi rinfaċċata fuq xi prattiċi li kienet qed tuża u sid il-kumpanija ma jkunx għamilha apposta.

Però, huwa importanti li jkollna mekkaniżmi li niftħu għajnejna minn kmieni biex lil dawn l- SMEs nagħtuhom il-mezzi u l-kapaċità biex jindunaw b'dawn il-work-related diseases.

It-tielet punt hu dwar il-burden li jitfgħu l-work-related diseases fuq is-sistemi tal-benefiċċji soċjali tagħna.

Allura, kif qiegħed jgħid tajjeb dan l-istrategic document, il-prevenzjoni hija importanti ħafna.

Problema oħra li rridu nindirizzaw dan id-dokument qed jiddefiniha bħala demographic change.

Il-verità hi li l-ħaddiema qed jikbru u qed jibqgħu jaħdmu, imma xogħlijiet, bħalma hu l-kostruzzjoni, mhumiex daqshekk kompatibbli ma' nies li jkunu kbar fl-età.

Mela, irridu nsibu prattiċi biex nimmobilizzaw lil dawn in-nies u, aktar ma jikbru, aktar ikollna xogħlijiet li nistgħu noffrulhom.

Dawn ix-xogħlijiet iridu jkunu siguri, u l-inċidenza tar-riskji trid tkun inqas minn meta dak li jkun kellu 25 sena għax, jekk dan illum għandu 60 sena, ma jistax jibqa' jagħmel l-istess xogħol fiżiku bħal meta kellu 25 sena.

Jiġifieri, il-labour market u l-postijiet tax-xogħol irridu ngħinuhom – din ħassejt li għandi nsemmiha għax hija sfida, biex ngħidu hekk, tagħna lkoll – jiffaċċjaw dawn l-isfidi li ħafna drabi għall-SMEs ifissru iktar spejjeż.

Id-dokument ippreżentat mll-Awtorità jitkellem tajjeb ħafna fuq ir-riżorsi umani, u r-rapport ippreżentat mill-Ministru Dalli jsemmi an HR plan.

Din hija xi ħaġa tajba li qed tagħmel l-Awtorità, li tara fejn għandha defiċjenzi ta' nies u mhux in-numru, għax xi kultant mhux kemm ikollok ħaddiema trid tara, imma l-kompetenzi tagħhom u x'qed jagħmlu.

Din hija inizjattiva tajba li ħadet l-Awtorità permezz ta' esperti li huma at arm's length mill-Awtorità, allura jistgħu jagħmlu audit ċar f'dan is-settur partikolari.

Però, mill-figuri nista' ninnota li l-Awtorità għall-ħaddiema nefqet – din hija xi ħaġa tajba – €1.2 miljun f'investiment, u din ċertament hija xi ħaġa pożittiva.

Immorru għas-settur tal-kostruzzjoni li jieħu relevanza partikolari u rridu ngħinuh.

Is-settur tal-kostruzzjoni qed inkabbruh, u rrid inkun ċar li jien ma naqbilx ma' min jgħid li hawn ħafna kostruzzjoni, għax il-kostruzzjoni hija importanti, qed tmexxi r-rota tal-ekonomija tagħna u qed ikun hawn il-ġid, u allura dan is-settur irid jibqa' jikber b'regolamentazzjoni u b'infurzar serju.

Hekk iva; però, ma jfissirx li biex nevitaw ir-riskji u l-inċidenti, għandna nwaqqfu niċċa ekonomika li qed tħalli l-ġid għal pajjiżna u li kienet wieħed mill-muturi li l-Prim Ministru u t-tmexxija tiegħu rnexxielu jġib f'pajjiżna mill-2013 'l hawn biex jerġa' jkollna settur tal-kostruzzjoni b'saħħtu.

Biex dan iseħħ, irid ikun razzjonalizzat, irid ikun hemm l-enforcement, u jrid ikun hemm is-serjetà fil-mod kif isiru l-affarijiet, u allura l-infurzar hu importanti.

Irrid nitkellem ukoll fuq il-ħaddiema barranin, li huwa suġġett li smajna ħafna dwaru.

Hemm min qed igħidilna li f'pajjiżna għandu jkollna intelligent migration.

Din smajtha xhur ilu u għadni ma nistax nifhem jekk riedx ifisser li se jagħmlilhom xi IQ test fuq il-border biex jara jidħlux f'pajjiżna!

Ma nistax nifhem kif, biex timmobilizza l-ħaddiema li jiġu f'pajjiżna bħala pajjiż membru tal-Unjoni Ewropea, għalfejn trid tagħmel l-intelligent migration.

Il-ħaddiema se jiġu, kif dejjem ġara minn ewl id-dinja, f'postijiet fejn hemm bżonn ix-xogħol u fejn il-Maltin mhumiex qegħdin jimlew dawk il-pockets.

Din mhijiex xi teorija kbira għax ġrat fl-Awstralja, ġrat fil-Kanada min-nies Maltin stess, u ġrat fl-Istati Uniti.

Pereżempju, jekk nieħu post bħal Detroit, hemm industrija awtomobilistika b'saħħitha u l-Maltin kienu jmorru jaħdmu f'setturi fejn kien hemm bżonn il-ħaddiema.

Jiġifieri, il-mobilità tal-ħaddiema mhijiex intelligenti, għax il-ħaddiema jmorru fejn hemm ix-xogħol.

Mela rridu naraw x'nistgħu nagħmlu, għax dawn se jibqgħu jiġu u ma nistgħux inżommuhom.

Nistgħu nżommu biss it-third country nationals, għax għan-nies li huma fl-Unjoni Ewropea dan hu wieħed mill-basic freedoms tal-internal market.

L-internal market mhuwiex għall-goods biss, imma anke għall-ħaddiema mill-Bulgarija, mir-Rumanija, eċċ, li għandhom dritt li jiġu jaħdmu f'pajjiżna.

Jiġifieri, dan huwa dritt sagrosant.

Li rridu nagħmlu hu li naraw li l-ħaddiem barrani jkun regolari, imma rridu nagħtuh l-istess dinjità fuq il-post tax-xogħol.

Dan huwa x-xogħol li trid tagħmel l-Awtorità.

Li tagħti dinjità b'infurzar serju u b'iktar investiment fl-infurzar, u li tibqa' tara li dawn ikollhom l-istess protezzjoni u infurzar.

Trid tinqata' l-kultura li għax ħaddiem barrani, dak jista' jirriskja, filwaqt li ħaddiem Malti ma jirriskjax.

Din hija mentalità banali, addirittura razzista, li għax barrani nistgħu nesponuh għar-riskju u lill-Malti le.

Pajjiżna għandu jaċċetta ħaddiema barranin fil-pockets fejn hemm bżonnhom.

Meta jiġu f'pajjiżna rridu nagħtuhom id-dinjità u l-infurzar, u rridu naraw li jagħmlu xogħolhom kif jagħmel ħaddiem Malti, għax b'hekk nistgħu nsejħu lilna nfusna pajjiż modern li jabbraċċja l-valuri bażiċi soċjali li għandha l-Unjoni Ewropea.

L-istrategic document rilaxxat mill-Kummissjoni Europea, li huwa dokument importanti għax fi 15-il faċċata jikkristalizza l-kontenut kollu, l-istate of play u l-istrateġija li għandu jkollu kull pajjiż membru tal-Unjoni Ewropea, isemmi interplay importanti li nħeġġeġ lill-istess Awtorità li taqbad.

Naf li l-Awtorità tagħmel xogħol f'dak is-sens fuq livell Ewropew; però, fl-opinjoni tiegħi, hemm bżonn li tesponi ruħha iktar ma' entitajiet fuq livell Ewropew u fuq livell dinji bħal, pereżempju, il-Ġnus Maqgħuda u l-World Health Organisation, għax nistgħu nieħdu ħafna best practices minn hemm għal dak li huwa l-post tax-xogħol, u nemmen li wieħed għandu jinvesti iktar fil-politika barranija tal-Awtorità.

Nista' nsemmi wkoll l-International Labour Organisation li hu player importanti fl-occupational health and safety, u allura wieħed irid li jkun hemm dan id-djalogu fuq livell Ewropew u fuq livell dinji.

Xi ħaġa li qed tagħmel l-Awtorità u l-Ministeru mmexxi mill-Onor.

Helena Dalli huwa d-djalogu soċjali.

F'dan il-kamp, fejn jidħol l-occupational health and safety, is-social dialogue huwa importanti ħafna għax l-Awtorità mhux qiegħda hemm biss biex timponi r-regolamenti, għax ma tistax tieħu dak l-irwol jekk ma jkollokx il-koperazzjoni tal-ħaddiema – li huma l-protagonisti fejn jidħol l-occupational health and safety – u tal-entitajiet li jħaddmu, fosthom kumpaniji u SMEs.

Huwa importanti li nagħfsu iktar fuq id-djalogu soċjali.

Dan hu xi ħaġa li l-Ministru Dalli temmen ħafna fih u naf li fil-fora appożiti nagħfsu iktar fuqu billi r-regolamenti mhux jiġu imposti, imma jiġu maqbula mal-ħaddiema, mal-kumpaniji u mas-soċjetajiet li jimpjegaw.

Qed ngħid hekk għax, jekk ir-regoli jkun hemm qbil dwarhom, ikun ferm aktar faċli li wieħed jinforza.

L-inforzar ma jsirx biss b'impożizzjoni u bil-liġi li tirregola l-Awtorità – Kap. 442 tal-Liġijiet ta' Malta, li timponi sanzjonijiet iebsin u anke penali – għax jien nemmen li l-aħjar triq hija l-persważjoni tal-players li jgħinu f'dan is-settur.

Rajt li dan il-punt qed jitwettaq mill-Awtorità; però, huwa punt li dan l-istrategic document partikolari qed jagħmel enfasi kbira fuqu.

Qabel ma nagħlaq, xtaqt nagħmel tliet proposti konkreti dwar kif l-Awtorità tista' timxi 'l quddiem, filwaqt li nawguralhom.

Din hija kritika kostruttiva.

Nawgura lil Dr Mark Gauci, lis-Segretarju Permanenti, liċ-Chairperson tal-Awtorità, l-Onor.

Emanuel Mallia, kif ukoll lill-Ministru Helena Dalli tax-xogħol tajjeb li qed isir mill-Awtorità.

L-Awtorità miexja 'l quddiem, però baqa' ħafna xi jsir, u għandi tliet suġġerimenti li xtaqt nagħmel bil-għan li l-Awtorità u l-Ministru jikkonsidrawhom, ħalli f'każ li huma validi wieħed jibda jaħdem fuqhom.

Nemmen li f'dan is-settur għandna nħarsu wkoll lejn ir-repeat offenders.

Din il-ħaġa l-Gvern implimentaha fejn jidħol il-prekarjat.

Min jagħmel il-prekarjat, għalkemm ikun qed jimxi mal-liġi, huwa illegali, għax ikun qed isib loopholes biex lill-ħaddiem jagħtih inqas milli ħaqqu.

Il-blacklisting għandu japplika wkoll f'każ ta' repeat offenders fejn tidħol l-occupational health and safety.

Ħafna drabi jkunu l-istess nies, għax nemmen li l-maġġoranza tal-kumpaniji u l-micro enterprises jibżgħu għall-ħaddiema u jistabbilixxu relazzjoni familjari magħhom.

Hija ħaġa tajba li l-ħaddiem fis-small and medium enterprises jitqies bħala membru tal-familja, u din il-ħaġa għandna ngħożżuha.

Però, fl-opinjoni tiegħi, wieħed għandu jikkonsidra li tidħol sistema biex ir-repeat offenders jiġu blacklisted f'dak li għandu x'jaqsam ma' public procurement fil-kuntratti tal-Gvern.

Il-Gvern m'għandux jagħti refuġju lil min darba, tnejn, tlieta, ma ħax prekawzzjonijiet għall-ħaddiema tiegħu.

It-tieni proposta tiegħi hi li, għalkemm l-occupational health and safety hi inizjattiva ta' Ministeru partikolari, ħafna mis-sinerġija trid tkun politika nazzjonali u tal-Gvern, u allura l-Awtorità għandha ddaħħal il-policies tal-Ministeru li qed jagħmel championing ta' dan is-suġġett fejn tidħol l-edukazzjoni.

Fil-health and safety, il-prevenzjoni għandha tibda b'aktar edukazzjoni.

Qed isiru affarijiet, iva, imma nħoss li jista' jsir aktar, speċjalment fejn tidħol riċerka u innovazzjoni f'dak li għandu x'jaqsam ma' mard relatat mal-ambjent tax-xogħol, ħalli dan ikun jista' jiġi evitat.

Is-saħħa pubblika wkoll għandha aspett ta' health and safety li wieħed irid jarah fil-policies.

L-ambjent huwa importanti wkoll, għax kif nistgħu ngħidu li l-ambjent huwa tajjeb jekk ikollok ħaddiema li ma jkunux qed jaħdmu f'ambjent tajjeb?

L-ambjent ma jfissirx biss li nħawlu s-siġar u li ma nibnux fl-ODZ.

Dawn nitkellmu l-ħin kollu fuqhom: imma nitkellmu fuq l-ambjent li jaħdmu fih il-ħaddiema?

Dak huwa parti mill-ambjent.

M'għandniex xi ngħidu, m'hemmx dubju li ambjent sigur fuq il-post tax-xogħol u l-prevenzjoni ta' mard relatat max-xogħol għandhom ikunu fil-qalba tal-politika industrijali ta' pajjiżna.

Meta tissemma l-ugwaljanza – l-ugwaljanza mhijiex biss dik bejn ir-raġel u l-mara, li forsi dejjem nitkellmu fuqha, imma l-ugwaljanza għandha tkun ukoll fuq il-post tax-xogħol – lill-ħaddiema f'kumpaniji differenti rridu nagħtuhom ambjent sigur, mhux ma' kumpanija jista' jaħdem mod u ma' kumpanija oħra jaħdem mod ieħor.

Irid ikun hemm uniformità, ħalli l-ugwaljanza nippromwovuha anke fejn tidħol l-occupational health and safety.

L-aħħar punt li xtaqt nagħmel hu li nħoss li m'hemmx biżżejjed enfasi għal dawk li huma strutturi u fondi għar-riabilitazzjoni ta' ħaddiema li jkunu weġġgħu fuq il-post tax-xogħol, u li iżda ma jweġġgħux daqstant li jiġu totally disabled.

Fil-maġġoranza tal-work-related accidents, il-ħaddiem ma jmutx fuq il-post tax-xogħol – allaħares jiġri hekk – imma jkollu permanent disability ta' 5% jew 10%.

Mhux se ngħid li jsir hekk min-naħa tal-Awtoorità, imma l-mentalità hi li ħafna drabi dawk il-ħaddiema jmorru għand xi politiku, jew imorru l-Ministeru mmexxi mill-Onor.

Michael Falzon biex jgħaddu Board.

Hemm ħafna każijiet li huma borderline li jekk ikollna strutturi biex nirriabilitaw ikunu jistgħu jerġgħu jidħlu f'xi post tax-xogħol.

Mhux neċessarjament fil-post tax-xogħol li kienu jaħdmu fih qabel, imma tista' ssir riabilitazzjoni ta' dak il-ħaddiem biex jaħdem f'settur li jkun jkomdu għalih, ħalli jkun jista' jibqa' jagħti kontribut.

Il-benefiċċju ta' dan huwa ċar.

Li ma jkollokx persuna oħra fuq il-benefiċċji soċjali.

Nemmen li hawnhekk nistgħu nagħmlu aktar u, biex forsi nażżarda aktar, il-multi li niġbru – dawn huma msemmijin fil-figuri – meta jkun hemm breaches ċari fuq il-post tax-xogħol u jitilgħu l-Qorti u jeħlu multi, jew jeħlu multi amministrattivi, għandhom jibdew jidħlu f'fond partikolari li jgħin fir-riabilitazzjoni ta' dawn il-ħaddiema.

Din l-idea qed irressaqha 'l quddiem b'umiltà, għax naħseb li hija inizjattiva tajba.

Sur President, min-naħa tiegħi ma baqagħli xejn xi ngħid ħlief li nirringrazzja lill-Ministru, lis-Segretarju Permanenti, lil Dr Gauci, lill-Onor.

Mallia bħala ċ-Chairperson u lill-ħaddiema kollha tal-Awtorità u nawguralhom aktar xogħol f'dan is-settur ta' sfida.

Nawgura li fix-xhur li ġejjin ikollna inċidenti mill-inqas fuq il-post tax-xogħol billi nbiddlu l-kultura li kollox jgħaddi u nibdew nieħdu aktar prevenzjoni, għax kif igħidu bl-Ingliż, prevention is better than cure.

Nirringrazzjak, Sur President.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

CLAUDETTE BUTTIGIEG: Sur President, quddiemna għandna Awtorità importanti ħafna għal pajjiżna.

Qgħadt nisma' b'attenzjoni lill-Onor.

Edward Zammit Lewis u naqbel miegħu fuq parti kbira tal-affarijiet li semma f'din id-diskussjoni.

Ovvjament, ċerti affarijiet ma tistax ma taqbilx magħhom, għax hu tkellem fuq il-prevenzjoni, fuq l-effett ekonomiku u l-produttività.

Tkellem ukoll fuq aspetti daqsxejn aktar iffokati, bħall-exposure għall-asbestos u l-prevenzjoni ta' dawk li jissejħu work-related diseases, u jien naqbel miegħu mija fil-mija li din il-protezzjoni għandna noffruha lil kull ħaddiem.

Naħseb li ma nagħmlux ħażin jekk nibdew naraw id-differenza bejn dawk li jweġġgħu fuq il-postijiet tax-xogħol.

Hawn ma rridx ninftiehem ħażin.

M'iniex ngħid li rrid inkun naf kemm minnhom huma Maltin u kemm minnhom huma barranin, imma sempliċiment irrid inkun naf jekk lill-barranin aħniex qegħdin noffrulhom l-istess protezzjoni, jew aħniex ninsistu li jkunu protetti bħalma jkunu l-Maltin.

Naħseb li dan huwa punt validu.

Lejn l-aħħar tad-diskors tiegħu, l-Onor.

Zammit Lewis għamel tliet suġġerimenti għal dan is-settur.

Jien naqbel miegħu fuq il-kwestjoni tar-repeat offenders u naħseb li dan huwa punt validu ħafna, għax hemm nies f'kull settur – u mhux biss f'dan is-settur – li jikkalkulaw parti mill-expenditure tagħhom qishom qalgħu multa fuq xi ħaġa u jgħodduhom mal-ispejjeż.

Allura, naħseb li l-punt tar-repeat offenders li qed jagħmel l-Onor.

Zammit Lewis huwa validu ħafna.

Rigward il-punt li l-OHSA tkun involuta across the board, se nitkellem fuqu aktar tard għax hu daqsxejn ironiku fil-kuntest ta' dak li qed jiġri fl-OHSA bħalissa, almenu mill-punto di vista ta' kif qed nifhmu jien, u mbagħad forsi l-Ministru tkun tista' tikkoreġini aktar tard.

L-Onor.

Zammit Lewis semma wkoll l-istrutturi u l-fondi, li se nkun qed nirreferi għalihom jien ukoll, u semma punt validu ieħor f'dak li għandu x'jaqsm mal-istrutturi u l-fondi għall-persuni li jkunu weġġgħu fuq il-post tax-xogħol.

Naħseb li, bħalma se nkun qed insemmi aktar tard, il-fondi li jidħlu mill-multi, almenu minn kif fhimt mir-rapport annwali li għandna quddiemna, huma fundamentali għall-eżistenza tal-OHSA.

Ikun sabiħ kieku mill-multi jitwarrbu flus biex inkunu nistgħu ngħinu lill-persuni li jweġġgħu fuq il-post tax-xogħol – ma nistax ma naqbilx ma' dan – imma jien qed nifhem li dawn huma essenzjali biex tkun tista' timxi 'l quddiem l-istess OHSA.

Sur President, aktar kmieni dalgħodu, waqt il-ħin tal-mistoqsijiet parlamentari, reġa' ssemma punt importanti fuq dak li għandu x'jaqsam mal-governanza tajba, mal-Kummisssjoni ta' Venezja eċċ. Meta nsemmu r-rapport tal-Kummissjoni ta' Venezja, jiġuna f'moħħna strutturi fi ħdan is-soċjetà tagħna, fejn hemm entitajiet u pożizzjonijiet kostituzzjonali, bħalma huma l-Uffiċċju tal-Avukat Ġenerali, il-Korp tal-Pulizija, il-Kummissarju tal-Pulizija, il-ġudikatura eċċ. Imma forsi rari jiġina f'moħħna li din l-istess Awtorità li qed nitkellmu fuqha llum tista' tkun waħda minn dawk l-entitajiet li qiegħda ssofri minn dak li ġibditilna l-attenzjoni fuqu l-Kummissjoni ta' Venezja u għamlet ir-rakkomandazzjonijiet tagħha fuqu.

Niżbaljaw jekk naħsbu li meta qegħdin nitkellmu fuq il-qasma bejn il-Gvern u min qed jirregolarizza aspetti differenti fis-soċjetà f'dan il-pajjiż, ma ninkludux lill-istess OHSA.

L-OHSA hija maħsuba bħala entità li jkollha l-poter separat mill-Gvern, li tkun il-watchdog u r-regolatur u li tagħmel ħafna xogħol siewi.

Zammit Lewis li din hija Awtorità fundamentali f'pajjiżna.

Hu semma wkoll l-aspett ekonomiku – u għandu raġun – għax bħala soċjetà għandna bżonn dan it-tip ta' awtoritajiet, għax il-bqija kulħadd jimxi b'mod laxk.

Ovvjament, irridu nifhmu eżattament meta twaqqfet din l-Awtorità x'kapaċitajiet u x'poteri ngħatat, ħalli nifhmu kif illum dawn l-istess poteri qegħdin inċajpruhom.

Illum f'dan il-pajjiż tant sar għandna affarijiet li mhumiex ċari dwar min hu min u x'inhu xiex, li anke dan l-istess aspett tal-OHSA huwa inkwetanti, u se nispjega għalfejn.

Jekk inħarsu lejn artiklu 3 tal-Att dwar l-OHSA li jitkellem dwar l-applikabilità, insibu dan il-kliem:

"Dan l-Att japplika għall-postijiet tax-xogħol kollha, għas-setturi kollha ta' kull attività, kemm pubbliċi kif ukoll privati, …"

L-Onor.

Zammit Lewis għamel aċċenn li għandu jkun hemm ġustizzja fuq kulħadd, u qed igħid sew.

Imma jien irrid inżid li anke fuq l-istess Gvern, anke fuq l-istess entitajiet differenti li jaqgħu taħt il-Gvern, għax fi kliem ieħor l-Att huwa intiż li japplika anke fir-rigward tas-servizzi u tas-settur pubbliku.

Qed insemmi dan għax, biex ikun hemm serħan il-moħħ li dan l-Att ikun applikat kif suppost, bla biża' jew favuri, huwa essenzjali li kull ħatra f'din l-Awtorità ssir b'mod li ma tagħtix lok għal suspetti li jista' jkun hemm xi ħadd li, minħabba l-pożizzjoni li jkollu f'din l-Awtorità, jkun qed jaħdem biex dan l-Att ma jkunx applikat kif suppost, jew li jagħlaq għajn għal ħaġa jew għal oħra.

Sur President, qed ngħid hekk għax nitkellmu ħafna fuq is-saltna tad-dritt u hemm diversi definizzjonijiet.

Pereżempju, is-Segretarju Ġenerali tan-Nazzjonijiet Uniti qalilna li s-saltna tad-dritt tirreferi għall-prinċipji ta' governanza fejn kull persuna, istituzzjoni u entità, kemm pubblika kif ukoll privata, inkluż l-Istat innifsu, jinżammu soġġetti għal-liġijiet li jinġiebu fis-seħħ b'mod pubbliku u li huma inforzati ugwalment – kif kien qed igħid l-Onor.

Zammit Lewis m'estendihiex għall-istess Gvern, u jien naħseb li anke hu jaqbel li għandu jkun hekk – imma jrid ikollna konsistenza, u jien naħseb li din il-konsistenza f'din l-Awtorità qiegħda tixxekkel.

Niġi issa għal dak li rrid ngħid b'mod dirett.

Ma jistax ikollok Awtorità bħalma hi l-OHSA li tkun immexxija minn Membru ta' din il-Kamra min-naħa tal-Gvern.

Din ilni ngħidha għal sena wara sena u se nibqa' ngħidha għax, anke jekk il-persuna li tkun qed tmexxi din l-Awtorità jkollha l-fiduċja ta' kulħadd, jista' jinħoloq xi dubju.

Illum stess, waqt il-ħin tal-mistoqsijiet parlamentari, smajna li l-ġustizzja trid tidher li qiegħda ssir.

Imma, kif jista' jkollok ġustizzja li tidher li qiegħda ssir meta din l-Awtorità hi mmexxija minn Membru Parlamentari min-naħa tal-Gvern?

X'garanziji għandna li meta niksru regolamenti u liġijiet marbuta mal-OHSA, jittieħdu l-passi neċessarji?

Nixtieq li l-Ministru tgħidilna eżattament b'liema mod dawn il-garanziji tista' tippreżentahomlna hawnhekk illum.

Is-saltna tad-dritt trid tiġi b'miżuri li jiżguraw l-aderenza mal-prinċipji tas-supremazija tal-liġi, l-ugwaljanza quddiem il-liġi, ir-responsabilità lejn il-liġi, il-ġustizzja fl-applikazzjoni tal-liġi u s-separazzjoni tal-poter.

Hawnhekk għandna ksur ikrah.

F'din l-Awtorità m'għandniex is-separazzjoni tal-poter għax hija mmexxija minn Membru ta' din il-Kamra min-naħa tal-Gvern.

Jista' jkollok kull rispett lejn dan il-Membru, imma d-dubju se jinħoloq, Sur President.

Irid ikun hemm parteċipazzjoni fit-teħid tad-deċiżjonijiet, ċertezza legali, evitar ta' arbitrarjetà, kif ukoll trasparenza proċedurali u legali.

Il-fatt li dan l-Att japplika għas-settur pubbliku ifisser li japplika għall-ikbar employer li jeżisti f'Malta, li hu l-Gvern innifsu.

Issa, meta naraw li dan l-istess Gvern appunta bħala Chairperson lil persuna li tifforma parti mill-Gvern, l-Onor.

Emanuel Mallia, jiġik dak id-dubju.

Dan huwa punt li diġà ġbidt l-attenzjoni fuqu s-sena li għaddiet, imma dak li kien ħażin f'għajnejja u f'għajnejn ħafna nies sena ilu, għadu ħażin u se jibqa' ħażin, għax din hija sitwazzjoni li tagħti lok għal kunflitt ta' interess.

Kif jista' l-Gvern qatt jimplimentaha fuqu nnifsu, jekk min qed imexxi din l-entità jifforma parti mill-istess Gvern?

Fejn se tkun il-lealtà tal-istess chairperson jekk jinqalgħu ċirkostanzi li jesiġu li l-OHSA tinvestiga lill-Gvern fil-kapaċità tiegħu ta' employer?

L-Onor.

Zammit Lewis semmielna sitwazzjonijiet fuq il-post tax-xogħol fejn forsi l-istress ikun ta' livell għoli li jwassal għall-problemi.

L-OHSA kif tista' tinvestiga dan?

Inkella ċ-Chairperson, waqt li jkun qiegħed hawn ġew, imur ifesfes f'widnejn il-Ministru u jgħidlu: 'Ħu paċenzja, qabel ma ninvestigawkom, irranġaha dik is-sitwazzjoni.'

Ma jistax ikollna dan it-tip ta' ċpar bejn min imexxi l-pajjiż u min qiegħed hemm biex jissorvelja li t-tmexxija miexja kif suppost.

Dan il-kunflitt ta' interess dirett inħoloq mill-istess Gvern meta appunta lill-Onor.

Emanuel Mallia bħala chairperson ta' din l-entità.

Sur President, hemm aktar minn hekk.

F'dak li għandu x'jaqsam mal-ħatra tal-Bord ta' din l-Awtorità, l-Att jaħseb biex jekk ikun hemm persuna li jkollha interess finanzjarju jew xi interess ieħor f'xi impriża jew xi attività li tista' b'xi mod taffettwa t-twettiq tal-funzjonijiet tagħha bħala membru tal-Awtorità, għandha tkun meqjusa bħala li ma tkunx kwalifikata għall-kariga ta' membru tal-Awtorità.

L-Att jaħseb ukoll biex l-iskwalifika ta' persuna tkun tista' tiġi rrinunzjata mill-Ministru jekk l-interess jiġi ddikjarat u d-dikjarazzjoni tiġi ppubblikata fil-Gazzetta tal-Gvern.

Nixtieq nistaqsi lill-Ministru Helena Dalli, li hija l-Ministru responsabbli minn dan is-settur, jekk l-Onor.

Emanuel Mallia għamilx xi tip ta' dikjarazzjoni ta' kunflitt ta' interess u, jekk iva, meta ġiet ippubblikata fil-Gazzetta tal-Gvern kif titlob l-istess Awtorità.

F'dan l-istess spirtu, nistaqsi wkoll x'garanziji jistgħu jingħataw li ċ-Chairperson ma kienx diġà deher f'xi kawżi li m'għandhomx x'jaqsmu mal-liġijiet dwar is-saħħa u s-sigurtà fuq il-post tax-xogħol għal persuni jew entitajiet li bħalissa jistgħu jkunu qegħdin taħt skrutinju mill-istess Awtorità.

Din hija serja, u llum nixtieq li jkolli risposti fuqha.

Pereżempju, kien hemm kumpaniji li fil-karriera tiegħu l-Onor.

Emanuel Mallia seta' kien qed jaħdem għalihom, jew jiddefendihom, jew kien b'retainer magħhom, u issa dawn għandhom każijiet quddiem l-OHSA?

Araw x'kunflitt ta' interess enormi qegħdin nitkellmu fuqu!

L-Oppożizzjoni ilha ħafna tesiġi fuq dan l-aspett ta' governanza, u dan ġie rrapportat fid-dettall f'ħafna gazzetti fejn ingħataw diversi opinjonijiet.

Bħalma għedt aktar kmieni, il-ġustizzja mhux biss trid issir, imma trid tidher li qed issir, u Awtorità bħall-OHSA għandha poter b'saħħtu ħafna.

Din hi Awtorità li ttella' n-nies il-Qorti, mhijiex ċajta!

L-Onor.

Jekk ir-repeat offender huwa l-Gvern, x'se nagħmlu?

Inħalluha għaddejja għax iċ-Chairperson huwa parti mill-Gvern?!

Jekk ma nkunux qegħdin nuru li l-ġustizzja qiegħda ssir, jibdew deħlin ħafna suspetti li ma tkunx qed issir ġustizzja l-istess ma' kulħadd.

Għal din ir-raġuni nixtieq li l-Ministru tinforma lil din il-Kamra jekk qattx irċeviet xi avviż mingħand iċ-Chairperson, bħalma staqsejt aktar kmieni, jew saħansitra mingħand xi membru ieħor tal-Awtorità, dwar interessi finanzjarji jew ta' natura oħra li fi kliem il-liġi tista' taffettwa t-twettiq tal-funzjoni tagħhom bħala membri tal-Awtorità.

L-ironija hi li aħna waqafna għal ftit ġranet mill-Parlament u inzerta li llum għandna din id-diskussjoni, u proprju waqt li qegħdin niddiskutu, illum hija l-ewwel darba li l-Onor.

Emanuel Mallia mhux qiegħed hawn biex jitkellem bħalma għamel fil-passat, għax qiegħed jiddefendi lill-istess Gvern quddiem il-Kunsill tal-Ewropa f'dak li għandu x'jaqsam mas-saltna tad-dritt!

Ara l-ironija!

Dan hu l-istess bniedem li messu mar quddiem il-Kunsill tal-Ewropa u qalilhom: Illum jien ġejt hawnhekk niddefendi dak li jien stess qed nikser.

Mela kif jista' l-poplu hemm barra jkollu fiduċja li l-affarijiet qegħdin jimxu sew?!

Issa naf x'se jiġri.

Se tqum il-Ministru, u tgħidli: Dażgur li għandu fiduċja fina l-poplu, ara x'rebħa tana!

Prosit, għax verament tkun qiegħda titwettaq inġustizzja ferm akbar, jekk dak ikun ir-raġunament.

Li jkollok l-istess chairperson li llum stess, jew ilbieraħ, jew f'dawn l-aħħar sigħat qiegħed jiddefendi pożizzjonijiet simili għal tiegħu quddiem il-Kunsill tal-Ewropa hija ironika għall-aħħar.

Niġu f'din il-Kamra u, bħalma għedt, illum hi waħda mill-ftit okkażjonijiet fejn l-istess chairperson ma qamx biex jitkellem.

Però, meta niġu biex nieħdu l-vot, hija ironija ikbar li l-istess chairperson ta' din l-Awtorità se jieħu l-vot fuq xogħlu stess.

Mank iqum u jgħid: Jien għandi kunflitt ta' interess u fuq din m'iniex se nivvota.

Mank igħid: Għandi kunflitt ta' interess u fuq din m'iniex se nitkellem.

Iġġudikawni intom.

Almenu dak huwa the bare minimum: imma ma fadalx żejt f'wiċċna f'din il-Kamra, Sur President!

Niġbed l-attenzjoni ta' din il-Kamra li hemm entitajiet oħra li ċ-chairperson tagħhom ma jpoġġix fuq siġġu ta' Membru Parlamentari, imma jpoġġi fil-ġnub ta' din il-Kamra jagħti l-pariri lill-Ministru konċernat.

Ilbieraħ konna qegħdin nitkellmu fuq l-MTA u ċ-chairperson tal-MTA ma kienx bilqiegħda bħala Membru Parlamentari – għalkemm darba kien, u nsellimlu – imma almenu bħalissa mhuwiex Membru Parlamentari.

Huwa privileġġ li tkun Membru ta' din il-Kamra; imma, ma jistax ikollok dan il-kunflitt daqshekk ikrah u sfaċċat, u daqslikieku xejn mhu xejn.

Hemm xi deċiżjonijiet li ttieħdu taħt it-tmexxija ta' dan iċ-chairperson li mingħajr ma trid jiġik is-suspett.

L-ewwel l-Onor.

Zammit Lewis beda jsemmi fuq il-figuri, u f'ħin minnhom qisu aċċenna li żdiedu xi nies fl-Awtorità.

Nixtiequ jgħidli fejn żdiedu għax, mill-informazzjoni li għandi, żdiedet il-paga li jieħu ċ-Chairperson – żied il-paga lilu nnifsu! – u żdiedu żewġ persuni in a position of trust biex jaħdmu miegħu, imma – hawn se nerġa' nirrepeti dak li għedt is-sena li għaddiet, jekk mhux ta' qabel – ma żdiedx l-istaff li hu tant importanti.

Imbagħad, kulħadd jiġi jgħid: 'Fejn kienu qegħdin tal-OHSA meta nqala' dak l-inċident?'

Irid ikollok in-nies u dawn iridu jkunu qegħdin jiġru ma' Malta kollha, apparti li aħna bħala ċittadini għandna r-responsabilità li nkunu viġilanti u nikkuntattjaw lill-OHSA meta naraw xi ħaġa, għax f'dan il-pajjiż għandna l-vizzju li nwaħħlu fl-Awtorità u ngħidu li suppost għamlet xi ħaġa, imma meta naraw xi ħaġa mhux f'postha, ngħidu li aħjar ma nindaħlux.

Imbagħad, issib ukoll lil min jiġri wara ħalliel u jiffilmjah it-triq kollha u jispiċċaw jarrestawh.

Jidhirli li r-risposta li ngħatajt is-sena li għaddiet hi li ma kienx hemm fondi biżżejjed biex jiżdied l-istaff eċċ; imma, biex tiżdied il-paga taċ-Chairperson kien hemm, u biex ikollu żewġ persuni in a position of trust kien hemm!

Issa dan mhux ma kienx hemm staff tal-OHSA li setgħu ħadu dan ix-xogħol biex ikunu qed jassistu liċ-Chairperson.

Jien nemmen li ċ-Chairperson għandu bżonn l-assistenza, mela le, imma seta' ħa staff mill-istess Awtorità u l-flus li ntefqu biex żdiedu dawn il-persons in a position of trust setgħu żdiedu uffiċjali on the ground li tant għandna bżonnhom.

Dawn mhux se jiġu billi tfaqqa' subgħajk u ssibhom kif ġieb u laħaq, għax dawn in-nies iridu jkunu ta' integrità u ta' stoffa, għax meta jkunu fuq il-post tax-xogħol, l-awtorità tagħhom trid tinħass.

Sur President, ir-reklutaġġ fi ħdan l-OHSA ilu ffriżat, u allura naħseb li, mingħajr ma toqgħod tidħol f'ħafna dettall, bilfors jiġik suspett f'dan ir-rigward.

Issa ħalli naqleb fuq l-operat innifsu tal-Awtorità.

Din l-Awtorità, bħalma qalilna l-Onor.

Zammit Lewis, hi essenzjali, hi fundamentali, u hija rispettata ħafna għax għandha staff ta' veru.

Imma għandha bżonn aktar nies!

Nerġa' ngħidha u nibqa' ngħidha, forsi xi darba xi ħadd jisma': Għandha bżonn aktar staff!

Sur President, ngħid bla tlaqliq li l-Awtorità hija ħabrieka ħafna u, fis-snin li ilha mwaqqfa, irnexxielha tagħmel ħafna f'pajjiżna.

Illum nistgħu ngħidu li hawn kultura favur livelli għoljin ta' saħħa u sigurtà fuq il-post tax-xogħol grazzi għal din l-Awtorità.

Forsi ma naqbilx mal-Onor.

Zammit Lewis fir-rigward ta' dak li qal fuq l-edukazzjoni – imma mbagħad ikkoreġa lilu nnifsu – għax fil-qasam edukattiv tagħmel ħafna xogħol din l-Awtorità.

Din tmur iddur l-iskejjel biex teduka lit-tfal u aħna nafu li t-tfal iġorru l-messaġġ magħhom meta jmorru d-dar ikellmu lill-ġenituri tagħhom fuq kemm hu importanti li tkun safe fuq il-post tax-xogħol.

Zammit Lewis li rridu nagħmlu aktar: imma, biex tagħmel hekk ma tridx iżżid il-paga taċ-Chairperson u żżid żewġ persuni in a position of trust!

Trid taħtar nies biex imorru jagħmlu dak ix-xogħol biex tifrex aktar, għax anke biex teduka n-nies trid tibgħat the right people.

Sur President, bħalma nafu, ix-xogħol marbut mal-kostruzzjoni sploda f'pajjiżna.

Fil-fatt, ir-rapport jidħol fid-dettall fuq l-aspett ta' liema huma l-aktar xogħlijiet riskjużi, u bla dubju dak tal-kostruzzjoni hu assoċjat ma' riskju għoli.

Imma, minkejja dan, ir-riżorsi tal-OHSA baqgħu l-istess.

Mhux hekk biss, imma reċenteement waqt konferenza stampa li ġiet msejħa biex tiġi mnehdija skema ġdida msejħa Considerate Construction Scheme, issemmew l-Ministeru tat-Trasport, il-Ministeru tat-Turiżmu, il-Building Industry Consultative Council, l-Awtorità Maltija għat-Turiżmu u l-Malta Developers Association, li ffirmaw Memorandum of Understanding.

U hawn se nerġa' nirrepeti dak li qal l-Onor.

Zammit Lewis: hu qal li rridu nifirxu aktar il-preżenza tal-OHSA fis-settur kollu tas-soċjetà.

Imbagħad, tiġi opportunità lill-Gvern li jgħaqqad entitajiet differenti, u xi jkun hemm nieqes?

L-OHSA!

Għalfejn l-OHSA ma kenitx involuta fil-Considerate Construction Scheme?!

Forsi l-Ministru tkun tista' tispjegalna aktar tard.

Saret ħafna referenza għall-awtorità l-ġdida li għad trid titwaqqaf biex tirregolarizza aspetti differenti tas-settur tal-kostruzzjoni.

Intqal ukoll li l-awtorità li se titwaqqaf u l-iskema li għad trid tiġi żviluppata se jikkonsidraw aspetti relatati mas-saħħa u s-sigurtà fuq il-post tax-xogħol, li, jekk m'iniex sejra żball, kienet immexxija mill-Onor.

Chris Agius bħala s-Segretarju Parlamentari responsabbli mill-ippjanar: imma, bħalma diġà għedt, l-OHSA ma kenitx involuta.

F'dan l-istadju, nistaqsi jekk hemmx xi pjan li lill-OHSA titneħħielha r-responsabilità f'dak li għandu x'jaqsam mal-kostruzzjoni għax, fil-konferenza stampa li għamel l-Onor.

Chris Agius – ta l-impressjoni li se titwaqqaf xi entità kompletament differenti mill-OHSA, u allura qed nifhmu sew li l-OHSA mhux se tibqa' responsabbli minn dan is-settur?

Jekk dan se jsir, x'valur miżjud se jkollha tali deċiżjoni, speċjalment meta nżommu quddiem għajnejna l-kumplessità tal-korp leġiżlattiv fejn tidħol is-saħħa u s-sigurtà fuq il-post tax-xogħol?

Hawnhekk għandna tim ta' nies li, bħalma għedt, huma esperti sew f'dan il-qasam.

Ladarba l-OHSA għandha esperjenza vasta u twila, ma kienx jagħmel aktar sens kieku ngħatat ir-riżorsi li verament għandha bżonn ħalli tkun tista' tkompli fil-ħidma siewja tagħha u forsi tassoċja ruħha ma' dan il-proġett li jidher li se jitwettaq?

Il-fatt li teżisti l-OHSA jfisser biss li l-Gvern kultant jista' jużaha bħala tarka biex jitgħatta warajha fuq ċerti affarijiet; imma, naħseb li l-OHSA hija attrezzata b'nies biex dan tkun kapaċi tagħmlu.

Iżda, nerġa' nirrepeti li f'dan l-aspett ta' proġetti ta' kostruzzjoni hemm bżonn attenzjoni kbira.

Din semmiha wkoll l-Onor.

Zammit Lewis, u naqbel miegħu; però, trid ir-riżorsi umani u l-flus biex tagħmel dan.

Jien għamilt kalkolu sempliċi u sibt li, minflok iż-żieda fl-onorarja li ta lilu nnifsu ċ-Chairperson u l-ingaġġ ta' żewġ persuni miegħu, kienu jdaħħlu ħames spetturi ġodda fl-OHSA.

Taf x'qed ngħidu?

Nofs l-ammont li diġà hemm.

Immaġina!

Mhux hekk biss, iżda ninsab informata li xi ħadd ta struzzjonijiet biex il-membri osservaturi fuq il-Bord jitħallsu bl-istess onorarja bħall-membri l-oħrajn.

Issa, l-Att li jirregolarizza l-OHSA lanqas biss jikkontempla membri tal-Bord li għandhom status ta' osservatur, aħseb u ara kemm l-istess membri jingħataw onorarja!

Allura, hawn nistaqsi min awtorizza dan l-ingaġġ u min awtorizza li dawn l-osservaturi jitħallsu?

Se nibda nagħlaq billi nsemmi punt ieħor importanti.

Wara ħafna tkaxkir tas-saqajn, is-sena li għaddiet inġab fis-seħħ l-Att dwar is-Sigurtà Nukleari u l-Protezzjoni kontra r-Radjazzjoni.

Dan l-Att inġab fis-seħħ tard, u Malta kienet qed tirriskja bil-kbir il-possibilità li jibdew proċeduri kontriha mill-Kummissjoni Ewropea; iżda, min-naħa l-oħra, baqa' ma sar xejn f'dak li għandu x'jaqsam mar-reklutaġġ.

Jiġifieri għandna sitwazzjoni ta' Att li ma jistax ikun implimentat.

Mela qed nidħku bin-nies f'wiċċhom.

L-aqwa li morna ngħidu lill-Ewropa li l-Att dwar is-Sigurtà Nukleari u l-Protezzjoni kontra r-Radjazzjoni għaddejnieh, imma fil-veritá m'aħniex qed inwettquh.

Ladarba qed insemmi l-Ewropa, irrid insemmi wkoll il-pass pożittiv li l-Att dwar is-Saħħa u s-Sigurtà se jibda japplika wkoll għas-suldati, għall-Pulizija, u għall-ħaddiema li jaħdmu fis-settur tal-protezzjoni ċivili.

Min-naħa l-oħra, kellna għalfejn nistennew sitt snin biex dan isir?

Nixtieq niġbed l-attenzjoni ta' din il-Kamra li l-proċess biex il-Pulizija, is-suldati u l-Protezzjoni Ċivili jkunu taħt il-protezzjoni tal-OHSA kien beda qabel l-elezzjoni tal-2013, u mbagħad ġie abbandunat kompletament u hawnhekk qegħdin nitkellmu fuq ħaddiema min-naħa tal-Gvern.

Araw daqsxejn fejn hu l-kunflitt li semmejt aktar kmieni, għax chairperson li m'għandux sieq mal-Gvern u sieq fl-Awtorità kien jiġbed l-attenzjoni tal-Gvern biex imexxi fuq dan ukoll!

Nixtieq nagħmel ftit punti oħrajn qabel ma nikkonkludi dan id-diskors.

L-ewwel l-Onor.

Zammit Lewis semma l-prevenzjoni fejn jidħlu l-work-related diseases, u fir-rapport hawn aċċenn importanti ħafna fuq is-saħħa mentali, li naħseb li għandu jingħata importanza minn din il-Kamra b'mod partikolari.

Naf li l-OHSA fir-rapport urietna ċar li qiegħda tinteressa ruħha f'dan is-settur, u r-Richmond Foundation qiegħda tagħmel xogħol importanti ħafna f'dan is-settur.

Naħseb li hawnhekk irridu nitfgħu lenti qawwija fuq dan l-aspett, fosthom l-istress fuq il-post tax-xogħol, in-nuqqas ta' sodisfazzjon fuq il-post tax-xogħol, u ħafna aspetti oħra, fosthom il-bullying, li jista' jwasslek biex ikollok problemi ta' saħħa mentali fuq il-post tax-xogħol.

Naħseb li dan l-aspett għandna nħarsu lejh sew.

Naf li ħarġet l-istrateġija dwar is-saħħa mentali u, kif jidher fir-rapport, l-OHSA kkontribwixxiet ukoll f'dan l-aspett u nirringrazzjaha talli għamlet dan.

L-ewwel issemmew il-multi u, bħalma għedt, jien naħseb li, skont kif inhi s-sitwazzjoni, l-OHSA għandna bżonnhom għaliha nnifisha.

Però jkun tajjeb jekk nieħdu s-suġġeriment tal-Onor.

Nixtieq nistaqsi xi ħaġa dwar il-multi.

Fid-dokument hemm miktub li għadhom ma nġabrux il-multi kollha tal-2017 u tal-2018, u hemm spjega li jista' jkun minħabba l-proċeduri f'dak li għandu x'jaqsam mal-Qorti: però, ma fhimtx għalfejn tal-2017.

Forsi dan jista' jiġi spjegat.

Jista' jkun li hi l-istess ħaġa, però huwa tajjeb li nkunu nafu.

Nixtieq nieħu l-opportunità biex għal darb'oħra nsellem lill-ħaddiema kollha, fosthom lil Dr Gauci, li jinsab preżenti hawnhekk f'isem din l-Awtorità tant importanti għal pajjiżna.

Huwa ta' dieqa meta nisimgħu b'xi fatalitajiet.

Ma naħsibx li hemm xi gvern jew xi awtorità li jixtiequ li jkollna l-fatalitajiet, u allura bla dubju ta' xejn ma nistgħux nippolitiċizzaw dan l-aspett.

Ir-rapport jindika li mill-2002 'l hawn dejjem kien hemm it-trend 'l isfel; imma mbagħad fl-2004 qisu ġara xi ħaġa u n-numri reġgħu kienu daqsxejn għoljin.

Imbagħad kien hemm xi peaks rari 'l hemm u 'l hawn.

Però bħala trend irridu ndaħħlu l-aspett li semma l-Onor.

Zammit Lewis, li żdiedu l-ħaddiema u naqsu l-inċidenti.

Jiġifieri l-equation hija ħafna ikbar milli qegħdin ngħidu, u allura rridu nkunu iktar kburin.

Dan jurina kemm irridu nagħtu iktar riżorsi lil din l-Awtorità biex tagħmel iktar ġid f'dan il-qasam.

Nappella biex il-ħaddiema, min iħaddem u l-pubbliku inġenerali jkunu iktar viġilanti f'dak li għandu x'jaqsam ma' attenzjoni fuq il-post tax-xogħol.

Kultant ir-riskju jiġi minn kunfidenza żejda, għax ikun hemm li nies jaħsbu li they can do it mingħajr ma jieħdu ċerti prekawzjonijiet, u mbagħad meta ssir it-traġedja nippuntaw subgħajna lejn min hu responsabbli minn dan il-qasam.

Nirringrazzja ħafna lill-Awtorità, u nispera li l-Ministru tirrispondi l-mistoqsijiet tiegħi.

Nirringrazzjak, Sur President.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

KARL GOUDER: Sur President, fil-ftit ħin li għandi għad-dispożizzjoni tiegħi biex nitkellem dwar din l-Awtorità nixtieq inwassal żewġ messaġġi relatati mas-saħħa u s-sigurtà fuq il-post tax-xogħol li forsi jinstemgħu xi ftit konfliġġenti.

Qed ngħid hekk fis-sens li l-ewwel wieħed xtaqtu jkun messaġġ ta' apprezzament u ta' ringrazzjament lill-ħaddiema u lill-uffiċjali tal-OHSA.

Ftit snin ilu, fir-rwol tiegħi ta' sindku, kemm-il darba kelli kuntatt u kelli bżonn affarijiet mill-OHSA, u rrid ngħid li r-responsabbiltà u d-diliġenza li juru l-ħaddiema f'din l-Awtorità hija xi ħaġa, kif ngħidu bl-Ingliż, to be commended.

Għidt li ż-żewġ messaġġi jistgħu jinstemgħu li huma konfliġġenti, għax il-kumment l-ieħor hu li l-isfortuna hi li hemm il-feeling – għalkemm naħseb li hija verità – li f'pajjiżna qegħdin naraw iktar inċidenti fuq il-postijiet tax-xogħol u sfortunatament aktar persuni qegħdin jitilfu ħajjithom.

Dan ma jfissirx li qed jiġri hekk għax l-OHSA jew il-ħaddiema tagħha mhumiex jagħmlu xogħolhom.

F'dawn l-aħħar xhur, b'mod partikolari – nerġa' ngħid li b'daqshekk m'iniex qed nikkritika lill-qasam tal-kostruzzjoni per se u lil min hu involut fil-kostruzzjoni – rajna numru ta' nies jitilfu ħajjithom minħabba li kienu involuti f'inċidenti gravi fuq il-post tax-xogħol.

Fejn tidħol il-kostruzzjoni, ix-xogħol qiegħed jiżdied u naħseb li bħala pajjiż irridu nħarsu ftit lejn x'hemm bżonn isir u lejn fejn sejrin l-affarijiet biex dan ma jibqax iseħħ.

Jien ngħid li anke jekk tmut persuna waħda biss fuq il-post tax-xogħol għandna għalfejn ninkwetaw, aħseb u ara meta f'din l-aħħar sena rajna żieda fin-numru ta' nies li tilfu ħajjithom.

Għalhekk il-messaġġ hu konfliġġenti, għax m'hemmx dubju li rridu nkomplu nżidu r-riżorsi lill-OHSA, kemm fejn jidħlu flus u anke fejn jidħlu nies.

Hemm nies li huma tajbin u tinduna għax is-servizz li jagħtu huwa tajjeb ħafna.

Naf li meta jsiru rapporti fi kwalunkwe post tax-xogħol, dawn jieħdu x-xogħol tagħhom bis-serjetà ħafna; imma, il-probabbiltà hi li għandhom backlog enormi u huwa umanament impossibbli li jkunu jistgħu jlaħħqu ma' dan ix-xogħol kollu.

Allura xogħolna l-politiċi, l-ewwel u qabel kollox, hu li naraw li nagħtuhom ir-riżorsi neċessarji.

Jien dejjem ngħid li meta tidħol is-saħħa u s-sigurtà fuq il-post tax-xogħol, ir-responsabbiltà hija tripartite.

Hija responsabbiltà tal-Gvern u tagħna l-politiċi li nirregolaw u ninforzaw, għax huwa inutli li jkollok l-aħjar regoli fid-dinja jekk imbagħad ma tagħtix ir-riżorsi neċessarji biex ikun jista' jsir l-infurzar.

Naturalment, ma nistgħux inwaħħlu biss fil-politiċi u fil-Gvern meta l-affarijiet imorru ħażin, imma irridu nifhmu wkoll li hemm ir-responsabbiltà tal-employer u tal-ħaddiema nfushom.

Għalhekk għidt li r-responsabbiltà taqa' fuq tliet partijiet li jaraw li kemm jista' jkun naslu f'punt – naturalment huwa impossibbli, imma we have to keep on striving – li ħadd ma jweġġa' fuq il-post tax-xogħol.

Naf li huwa ovvju li xi ħadd se jweġġa' fuq il-post tax-xogħol, imma l-għan prinċipali tagħna hu li nagħmlu kull ma nistgħu biex dan nevitawh.

Ejja nkunu onesti magħna nfusna u nifhmu li għandna liġijiet tajbin, imma bħala politiċi rridu nżidu r-riżorsi lil din l-Awtorità biex tkun tista' tara li l-infurzar qiegħed isir u li kulħadd qiegħed iżomm mal-liġi.

Fl-aħħar mill-aħħar, dawn huma liġijiet li saru u li se jibqgħu jsiru fil-futur biex jipproteġu lin-nies, imma ma nistgħux ninsew ir-responsabbiltà li għandhom l-employers u l-ħaddiema.

Jien ħdimt fil-manifattura u kont niltaqa' ma' diversi ħaddiema, u l-verità hi li għad hawn sidien ta' kumpaniji li ma jattrezzawx il-fabbrika tagħhom kif suppost.

Għad hawn sidien ta' kumpaniji li jipprovaw jieħdu shortcuts, u li qed jiġri hu li min jagħmel l-affarijiet kif suppost – m'hemmx dubju li biex tagħmel l-affarijiet kif suppost trid tinvesti l-flus – jibda jinduna li l-ispejjeż qegħdin jiżdidulu b'mod inġust għax il-kompetitur tiegħu mhux qed jagħmel dak li suppost jagħmel biex jipproteġi l-ħaddiema tiegħu, u allura hu ma jistax jikkompeti daqsu.

Mela xogħolna hu li naraw li hu jibqa' jagħmel l-affarijiet kif suppost, jibqa' jinvesti u jara li kull ħaddiem għandu dak kollu li hemm bżonn biex jipproteġi lilu nnifsu, u mbagħad min-naħa l-oħra naraw li dak l-employer li jkun qed jieħu x-shortcuts u ma jinvestix kif suppost jibda jagħmel l-affarijiet sew.

Madwar 15-il sena ilu kont naħdem f'fabbrika tal-istampar, kont għadni fil-mid-20s, u niftakar li ridna nixtru giljottina.

Id-differenza fil-prezz ta' bejn il-giljottina li kienet skont is-safety standards – dak iż-żmien ma kienx hemm daqshekk awareness fuq safety standards – u l-oħra li ma kenitx up to standard, kien id-doppju, għax it-tajba kienet tiswa madwar Lm40,000 iktar.

Niftakar id-diskussjoni li kien hemm f'livell ta' management fejn intqal: Jien se nonfoq Lm40,000 iktar fuq din il-makna, meta l-kompetitur tiegħi għandu makna orħos u jista' jgħaddi l-prodotti bi prezz ħafna inqas?

Id-deċiżjoni li konna ħadna kienet li nagħmlu l-affarijiet kif suppost u nonfqu dawk l-Lm40,000.

Imma tifhem id-dilemma li jkollu l-investitur.

Għalhekk huwa importanti li naraw li jkun hemm level playing field u kulħadd jagħmel l-investiment kif suppost.

Ovvjament, l-argument fl-aħħar mill-aħħar kien li aħjar nonfqu Lm40,000 iktar at this point in time u naraw kif nibqgħu kompetittivi, milli allaħares qatt iweġġgħalna xi ħaddiem fuq il-post tax-xogħol.

Il-kumpanija dak iż-żmien kienet diġà timpjega madwar 100 ruħ u ma ridniex nimmaġinaw li jweġġgħalna xi ħadd.

Id-deċiżjoni li ħadna dak iż-żmien kienet tajba u in the long run kienet worth it; imma tifhem din id-dilemma.

Għalhekk huwa importanti li naraw li kulħadd iżomm mal-istess safety standards.

Mhux qed nitkellem biss fuq l-aspett uman - fl-aħħar mill-aħħar dawn l-istandards isiru biex jipproteġu lilna u lill-ħaddiema - imma anke fejn jidħol l-aspett ekonomiku, huwa importanti li jkun hemm dawn l-istandards.

Ir-responsabbiltà hija wkoll tal-ħaddiem innifsu.

Ejjew inkunu onesti, għax jien naf b'kumpaniji fejn l-employer jagħti s-safety gear meħtieġ lill-ħaddiema tiegħu, u għal xi raġuni l-ħaddiema jiddeċiedu li ma jużawhx.

L-Onor.

Buttigieg fid-diskors tagħha semmiet li qisu hemm il-mentalità li it will happen to everybody, but it won't happen to me.

Din taraha fuq il-postijiet tax-xogħol fejn l-employers jagħtu l-gear neċessarju, il-ħaddiema jużawh għal ftit ġimgħat, u mbagħad bil-mod il-mod jibdew jinsew is-safety shoes id-dar, jibdew jinsew il-harnesses xi mkien, u għax se nitla' għal ħames minuti biss, eċċ. Allura, filwaqt li nesiġu li l-ħaddiem jagħmel il-pressjoni kollha fuq l-employer li jara li jagħtih is-safety gear neċessarju, u fejn dan ma jsirx għandu jirrikorri għand l-OHSA biex tara li dan isir, fl-istess ħin il-ħaddiem għandu r-responsabbiltà li meta jkollu s-safety gear neċessarju għad-dispożizzjoni tiegħu, jużah.

Dik hi r-responsabbiltà tripartite li għidt li bħala politiċi u bħala Gvern, kemm jista' ikun bir-riżorsi li għandna, inkomplu naraw li kull kumpanija żżomm mal-istandards neċessarji, imma fl-istess ħin il-ħaddiem u l-employer iridu jifhmu r-responsabbiltajiet li għandhom u jżommu magħhom.

Xtaqt inħares ftit lejn ir-rapport annwali li ħareġ, u hemm diversi kwestjonijiet li naħseb li huma interessanti.

Jien bdejt id-diskors tiegħi billi għidt li waħda mir-raġunijiet għalfejn għandi rispett lejn din l-Awtorità hi minħabba li l-esperjenza li kelli fil-Kunsill Lokali kienet xi ftit diffiċli.

Qed ngħid hekk fis-sens li fil-lokalità ta' San Ġiljan kulħadd jaf kemm hemm xogħol ta' kostruzzjoni.

Hija waħda mill-iktar bliet f'Malta u Għawdex fejn hemm kostruzzjoni, u allura lment li kienu l-ħin kollu jkellmuni fuqu n-nies kien jirrigwarda l-kostruzzjoni.

Fejn kien hemm xi inkwiet dwar saħħa u sigurtà fuq il-post tax-xogħol, bħala kunsill lokali – u kultant anke jien personali – konna nitkellmu mal-OHSA biex jidħlu fis-sitwazzjoni u jaraw x'jistgħu jagħmlu biex isolvuha.

Mill-esperjenza tiegħi, nista' ngħid li fil-biċċa l-kbira tal-każi, is-sitwazzjoni ssolviet b'mod intelliġenti, mingħajr ħafna daqq ta' trombi.

Dejjem iltqajt ma' uffiċjali li kienu jafu xogħolhom, kienu jafu kif imorru man-nies, kienu jafu x'jgħidu l-liġijiet, ma kienux jużaw saħħa żejda – naħseb li dik hija xi ħaġa importanti mhux biss fejn tidħol l-OHSA, imma fejn jidħol kull korp li għandu r-responsabbiltà li jinforza xi ħaġa – u ħafna drabi l-kwestjoni kienet tissolva u r-residenti kienu jindunaw li l-affarijiet setgħu jissolvew.

Imma huwa importanti li tibqa' kemm jista' jkun viċin tal-kunsilli lokali.

Mir-rapport annwali naf li l-OHSA qed tieħu inizjattivi f'dan ir-rigward u rridu nkomplu neħduhom, għax il-verità hi li, fil-maġġornaza tal-lokalitajiet tagħna, għandna kunsilli lokali effiċjenti, sindki u kunsilliera li verament iħobbu l-lokalità tagħhom u, fejn għandek kunsilliera u sindki li verament iħobbu l-lokalità tagħhom, bla ma jafu jkollhom feel brillanti tal-lokalità tagħhom, tant li jistgħu jwasslu informazzjoni utli ħafna lil din l-Awtorità, speċjalment meta din ma jkollhiex ir-riżorsi.

Biżżejjed għandha problemi biex tlaħħaq max-xogħol li għandha, u allura żgur li wieħed ma jistenniex li toqgħod tmur tfittex fejn hemm il-problemi.

Għalhekk, il-kunsilli qed iservu ta' għodod u ta' informazzjoni għal din l-Awtorità, u fejn jistgħu jindikawlha fejn hemm il-problemi.

Xtaqt ngħaddi kumment dwar il-qasam tal-kostruzzjoni, għax fil-midja l-iktar li jiġu rrapportati inċidenti fuq il-postijiet tax-xogħol hu fil-qasam tal-kostruzzjoni.

Bl-ebda mod ma rrid ngħid li dan hu xi qasam li m'għandniex bżonnu, jew nipprova npinġih b'mod iswed, għax naħseb li hija industrija li pajjiżna ma jistax jgħaddi mingħajrha.

Imma, m'hemmx dubju li għandna bżonn nirregolaw dan il-qasam u ninforzaw ħafna iktar ir-regoli.

Jekk tħares lejn il-mod kif jiġu mmaniġġati s-siti ta' kostruzzjoni f'pajjiżna u f'pajjiżi ċivilizzati Ewropej oħra – kif suppost li jsir f'pajjiżna wkoll – naħseb li tara differenza enormi.

Allura, id-dmir tagħna l-politiċi, bla dubju, għandu jkun li naraw x'qed isir f'dan il-qasam, inħarsu ftit lejn il-work practices u naraw li sseħħ bidla radikali.

M'iniex ngħid li din l-industrija għandha tieqaf u li m'għandux ikollna kostruzzjoni f'pajjiżna, imma rridu nbiddlu l-mod kif issir il-kostruzzjoni f'pajjiżna.

Naħseb li lkoll kemm aħna sifirna.

F'postijiet oħrajn, kultant tkun qiegħed viċin post ta' kostruzzjoni kbir u bilkemm tinduna, għax bl-istandards li jużaw fejn jidħol ix-xogħol u l-ambjent ta' madwarhom, jirrispettaw lin-nies li jgħixu fil-viċinanzi u jirnexxilhom iżommu l-post ta' madwarhom nadif.

Naħseb li f'pajjiżna dan għandu jkun il-pass li jmiss fejn jidħol dan il-qasam, għax ma jistax ikun li fejn ikun hemm sit ta' kostruzzjoni, kull min jgħix 100 metru madwaru jrid ibati t-trabijiet, il-ħmieġ u l-istorbju.

Dan meta fil-pajjiżi kollha ċivilizzati jeżistu modi kif dawn l-inkonvenjenti tista' tnaqqashom.

Qed ngħid dan għax, fejn tidħol is-saħħa u sigurtà fuq il-post tax-xogħol, jien konvint li jekk dan it-tripartite li tkellimt dwaru – jiġifieri l-politiċi, il-kuntratturi u l-ħaddiema – jeħduha bis-serjetà, m'għandix dubju li nibdew naraw ħafna inqas injuries fuq il-postijiet tax-xogħol.

Apparti minn hekk, ovvjament ikun hemm ħafna inqas skariġġ għal kull min jgħix fil-viċin, ħafna inqas ħmieġ fl-ambjent u inqas trakkijiet deħlin u ħerġin.

Tkun għadek kif għamilt trid ġdida, wara xahrejn tibda tisfronda, għax prattikament qed niġu naqgħu u nqumu mill-istandards.

Bħalissa għaddejjin minn boom ta' kostruzzjoni, u allura kulħadd irid jara kif jagħmel biex jaqta' l-kantunieri u nagħmlu kollox full speed, għax kif jispiċċaw dan ix-xogħol iridu jibdew ieħor, bir-riżultat li qegħdin iweġġgħu l-ħaddiema u sfortunatament anke jitilfu ħajjithom u n-nies li joqogħdu fil-madwar qegħdin ibatu.

Dan apparti t-trabijiet li dawn jiġġeneraw u n-nies jibdew jimirdu bl-ażma, eċċ. Il-lista ma tispiċċa qatt.

Issa dan mhux eżattament kompitu tal-OHSA, imma jien konvint li għal dawn il-problemi hemm is-soluzzjonijiet u, jekk aħna l-politiċi, flimkien mar-rappreżentanti tal-għaqdiet tal-kostruzzjoni, inpoġġu bilqegħda u nipprovaw naslu għal dak li hu s-sens komun.

M'għandix dubju li minn hawn u minn hemm inkunu kapaċi naslu.

Kif għedt fil-bidu, l-esperjenza tiegħi ma' din l-Awtorità hi li din tagħmel ħafna xogħol mingħajr daqq ta' trombi – naħseb li dan huwa pożittiv, almenu kif naħsibha jien – imma naħseb li kultant ikun hemm bżonn xi ftit daqq ta' trombi, għax naħseb li hemm bżonn ikollna ftit iktar għarfien ta' x'tagħmel jew x'tista' tagħmel din l-Awtorità.

Mir-rapport annwali naf li l-Awtorità qed tagħmel awareness raising among stakeholders; imma, naħseb li, għal raġuni jew oħra, jew forsi xi ftit tort tal-Awtorità, il-pubbliku inġenerali ma jafx li hemm din l-Awtorità u x'inhi tagħmel.

Forsi tgħidli li jekk dawn joħorġu b'awareness campaign, iktar se jiżdidilhom ix-xogħol u iktar se jkollhom backlog.

Jien nibqa' ngħid li waħda mill-affarijiet li hemm bżonn nagħmlu llum qabel għada hi li nżidu r-riżorsi kemm jista' jkun malajr, għax l-esperjenza tan-nies li kienu joqogħdu viċin xi sit ta' kostruzzjoni hi li raw affarijiet xi kultant tal-waħx – bħal ħaddiema mdendlin li taf li jekk allaħares qatt iqum ir-riħ jaqgħu – u dawn għamlu kuntatt mal-OHSA u raw lil din l-Awtorità taħdem u ssalva n-nies.

Ħafna min-nies li messew mal-Awtorità fehmu li f'pajjiżna almenu hemm min jagħti kas, u allura naħseb li hemm bżonn ikun hemm kampanja ta' marketing u għarfien mhux biss mal-istakeholders, imma mal-pubbliku inġenerali.

Qabel ma nikkonkludi dan id-diskors, nixtieq ngħid xi ħaġa dwar l-asbestos.

Naf li l-Awtorità dan tieħdu bis-serjetà ħafna.

Bħala pajjiż ilna naħdmu biex neradikaw l-asbestos darba għal dejjem minn pajjiż li kien prattikament jibni bl-asbestos biss, wara li snin ilu ndunajna li dan qed jagħmel ħafna deni lin-nies.

Xtaqt li forsi l-Ministru taġġornana ftit dwar fejn wasalna, għax fil-verità r-rapport annwali ftit jagħti informazzjoni dwar x'sar fl-aħħar sena fil-qasam tal-asbestos.

Naf li din hija xi ħaġa ongoing ta' din l-Awtorità, imma jkun tajjeb li l-Ministru tkellimna ftit dwar fejn qegħdin u, matul l-aħħar xhur, kemm irnexxielna neradikaw l-asbestos mill-bini tagħna, b'mod speċjali mis-soqfa tagħna, x'fadal xi jsir, ir-rata tan-nies li qegħdin ibatu minħabba mard relatat mal-asbestos, kemm qegħdin innaqqsuh u xi progress qed isir.

Sur President, se nikkonkludi dan id-diskors kif ftaħt, billi nagħti ħajr lil kull min hu involut f'din l-Awtorità, li forsi mingħajr ma nafu tippreveni milli n-nies iweġġgħu jew imutu fuq il-post tax-xogħol.

Però hemm bżonn li nagħtuhom ir-riżorsi neċessarji biex dan ikunu jistgħu jagħmluh aħjar.

Hemm bżonn ukoll li jkollna iktar għarfien, speċjalment fost il-ħaddiema u l-employers, li s-saħħa u s-sigurtà fuq il-post tax-xogħol mhijiex biss responsabbiltà tal-Gvern, tal-politiċi u tal-OHSA, imma tal-ħaddiema u tal-employers ukoll.

Jekk naħdmu flimkien, jien konvint li nkunu nistgħu niksbu riżultati ħafna aħjar.

Nirringrazzjak, Sur President.

ID-DEPUTY SPEAKER (Onor. Claudette Buttigieg): Jekk m'hemms iktar rimarki, insejjaħ lill-Ministru Helena Dalli biex, jekk jogħġobha, tikkonkludi dan id-dibattitu.

HELENA DALLI: Sinjura President, se nibda b'kumment politiku għax sar kumment politiku, imbagħad se nkompli fuq dak li hu tekniku, għax dan huwa suġġett tekniku.

Peress li l-Onor.

Buttigieg qed tippresiedi l-Kamra, ma nafx jekk skont il-proċedura għandix nindirizzaha fl-ewwel persuna.

Għandi daqsxejn dilemma.

Hekk aħjar għax solvejtli dilemma, Sur President.

Ridt nindirizza lill-kollega tiegħi u peress li kienet fis-Sedja, kelli diffikultà jekk nindirizzahiex fl-ewwel persuna.

L-ISPEAKER: Ministru, tista' tkompli bid-diskors tiegħek.

Buttigieg ħasbet li l-Partit Nazzjonalista għadu fil-gvern u wżat l-istess ton arroganti li kien jintuża dak iż-żmien, u qalet: Jiena naf kif se twieġeb il-Ministru.

Se tgħidli: La għandna maġġoranza bħal dik, nagħmlu li rridu.

Infakkar lill-Onor.

Buttigieg li kien Gvern Nazzjonalista li qal: Aħna għandna maġġoranza ta' ħames siġġijiet u nagħmlu li rridu.

Mela titfixkilx, taħsibx li għad hemm il-Partit Nazzjonalista fil-gvern, għax il-Partit Laburista ma jitkellimx hekk!

Dan li qed ngħid li qal il-Partit Nazzjonalista fil-gvern qiegħed on record, jiġifieri tista' ssibu u tara li qegħda nikkwotah preċiż.

Sur President, hija l-umiltà mhux l-arroganza li tmexxina 'l quddiem.

Il-poplu Malti baqa' jżid l-appoġġ tiegħu lejn il-Partit u l-Gvern Laburista għax aħna naħdmu għall-pajjiż kollu bis-serjetà u bl-integrità.

Però, iżjed minn kollox, naħdmu għal dan il-poplu bl-umiltà.

Allura meta tiġi kollega f'din il-Kamra u tgħidli li diġà taf x'se ngħid, dik hija l-arroganza tal-Partit Nazzjonalista li ma jridx jitgħallem u ma jridx ibiddel il-mod kif jagħmel il-politika.

Aħna nimxu bis-serjetà u bl-umiltà f'kull ħaġa li nagħmlu, u dan qed jiġi apprezzat mill-poplu Malti bit-tweġiba li qed jagħti għax-xogħol ta' dan il-Gvern billi mill-2013 'l hawn dejjem żied l-appoġġ lejn dan il-Gvern.

Naħseb li xi ħaġa tajba qegħdin nagħmlu, anzi qegħdin nagħmlu ħafna tajjeb.

Hemm fejn nirranġaw u rridu nisimgħu aktar lil min għandu kritika lejn dan il-Gvern, però żgur li ma tistax tiġi hawnhekk u b'arroganza tgħidli li taf kif se nwieġeb.

Jiena naf kif wieġbu gvernijiet Nazzjonalisti għax kont preżenti, imma ma tistax tgħid li taf kif se nwieġeb jien.

M'għandekx dritt tgħid hekk, u din l-umiltà u din is-serjetà urejnieha wkoll fl-operat ta' din l-entità.

Irrid nirringrazzja lill-ħaddiema ta' din l-entità, minn fuq nett s'isfel nett, għax-xogħol kbir li qegħdin jagħmlu.

Ngħaddi għal dak li qal l-Onor.

Jiddispjaċini ngħid li niġu f'din il-Kamra biex niddiskutu rapport ta' entità, u min jitkellem dwaru lanqas biss ikun qrah.

Qed ngħid hekk għax kieku ndenja ruħu jaqra r-rapport ma kienx jiġi jgħid li l-korrimenti u l-imwiet qegħdin jiżdiedu, meta f'dan ir-rapport hawn ċar u tond li qegħdin jonqsu.

Ma nistax nifhem kif tiġu f'dan il-Parlament b'dan in-nuqqas ta' serjetà.

Ma tistmawhx lill-Parlament!

Jien lanqas jgħaddili minn moħħi li mmur nitkellem fuq rapport li lanqas biss inkun qrajtu!

L-affarijiet mhumiex isiru bis-serjetà.

Ridt nibda d-diskors tiegħi b'dan il-bracket politiku, għax kif diġà semmejt, sar kumment politiku.

Però issa se ngħaddi għal dak li hu tekniku.

Għal din l-Awtorità, għas-sena finanzjarja li bdiet fl-1 ta' Jannar ta' din is-sena u li tagħlaq fl-aħħar ta' Diċembru, qegħdin nipproponu nefqa ta' €1.683 miljun.

Parti sostanzjali minn din in-nefqa se tintefaq f'salarji tal-impjegati u l-uffiċjali tal-Awtorità, fosthom allowances, kontribuzzjonijiet tas-Sigurtà Soċjali u onorarja lill-membri tal-Awtorità, filwaqt li l-ispiża operattiva tammonta għal €287,179.

L-Awtorità qed tinkludi kontinġenza ta' €1,165 li jintużaw jekk ikun hemm appell jew appelli kontra deċiżjonijiet ta' Uffiċjali għas-Saħħa u s-Sigurtà fuq il-Post tax-Xogħol, skont kif previst fl-Att innifsu.

Matul l-2019, l-Awtorità mistennija tiġġenera €162,262 f'fondi, jiġiferi €150,000 f'multi amministrattivi, €100,000 minn kampanji ta' natura promozzjonali u €2,262 minn miżati relatati maż-żamma tar-reġistru ta' persuni kompetenti.

Meta jkun ikkonsidrat is-surplus li għamlet l-OHSA matul l-2018, li qed ikun trasferit għall-2019, din l-entità se tagħlaq is-sena finanzjarja 2019 b'deficit proġettat ta' €270,744.

Dan jinkludi żidiet f'salarji u benefiċċji oħra li joħorġu mill-ftehim kollettiv attwali, kif ukoll iż-żieda mistennija fin-nefqa operazzjonali.

Dan l-ammont se jkun kopert mill-Fond Akkumulat tal-OHSA li, sal-aħħar tas-sena 2018, kien jammonta għal €879,916.

Ir-rapport ta' ħidma qed jiġi ppreżentat għad-diskussjoni f'din il-Kamra skont kif inhu mitlub li jsir fl-Att li jwaqqaf din l-Awtorità.

Irrid nieħu l-opportunità biex nerġa' nirringrazzja lill-OHSA għax-xogħol siewi li qiegħda tagħmel biex inkomplu nkattru kultura ta' prevenzjoni u protezzjoni biex b'hekk inkomplu nnaqqsu l-inċidenti u l-mard relatat max-xogħol.

L-għan aħħari tagħna bħala pajjiż hu li jkollna postijiet tax-xogħol li jħarsu lejn il-kunċett tas-saħħa u s-sigurtà bħala fattur kruċjali fil-kwalità tal-ħajja tal-persuni, u biex jintlaħaq dan l-għan jeħtieġ li jkun hemm impenn kollettiv.

Ma jistax ikollna postijiet tax-xogħol siguri u li jirrispettaw is-saħħa tal-individwi jekk ma naħdmux flimkien.

Hawn qed nirreferi għas-social partners – is-soċjetà ċivili, il-Gvern, min iħaddem u l-ħaddiema nfushom – għax, minkejja li aħna nagħmlu l-qafas leġiżlattiv, il-ħaddiema jridu jsegwu l-istruzzjonijiet li jingħataw fuq il-post tax-xogħol tagħhom.

Jekk hemm xi affarijiet li jridu jilbsu bħala protezzjoni bħal, pereżempju, safety shoes u hard hats, iridu jsegwu l-ordnijiet biex is-saħħa tagħhom tiġi mħarsa.

Dan ma japplikax biss għas-siti ta' kostruzzjoni; jekk taħdem fuq computer trid tara kif għandek toqgħod bilqiegħda u l-għamara li taħdem fuqha għandha tgħinek biex taħdem komdu.

Irid isir dan l-isforz kollettiv biex kulħadd ikun konxju tad-diffikultajiet li jistgħu jinqalgħu waqt li jkun qiegħed jagħmel xogħlu.

Is-sena li għaddiet kellna erba' mwiet fuq il-post tax-xogħol u, bħalma dejjem ngħid, erba' imwiet huma wisq.

Jekk jista' jkun lanqas mewt ta' persuna waħda m'għandu jkollna.

Għalhekk irridu nkomplu naħdmu u nibqgħu nqajmu din il-kuxjenza dwar il-prevenzjoni.

Bħalma dejjem nagħmel, se nieħu din l-okkażjoni biex insellem il-memorja ta' dawk il-ħaddiema li tilfu ħajjithom fuq il-post tax-xogħol.

Nappella u nfakkar li l-fatt li toħroġ għax-xogħol u tidħol lura qawwi u sħiħ mhuwiex xi privileġġ, iżda huwa dritt fundamentali li hu salvagwardat mill-Kostituzzjoni tagħna, mill-Konvenzjoni Ewropea dwar id-Drittijiet tal-Bniedem u b'regolamenti speċifiċi li jirregolaw il-qasam tas-saħħa u s-sigurtà fuq il-post tax-xogħol.

Id-dritt li taħdem f'ambjent li jissalvagwarda s-saħħa u s-sigurtà tal-bniedem għandu jkun fuq quddiem nett fl-aspetti kollha tax-xogħol, għax ħdejn is-saħħa m'hemm xejn.

Taħdem kemm taħdem, jekk m'intix b'saħħtek, dak li tagħmel jisfa fix-xejn.

Allura ma rridux inħallu li l-fatt li tmur taħdem biex taqla' l-għajxien tiegħek ikun is-sors biex timrad jew titlef ħajtek.

Qatt ma nistgħu ngħidu biżżejjed kemm hu importanti dan il-ħarsien.

Hemm tendenza li ċerti nies joqogħdu jistennew lill-OHSA biex jieħdu l-miżuri meħtieġa, miżuri li fl-aħħar mill-aħħar huma obbligati li jieħdu skont ir-regolamenti.

Qed nenfasizza dan il-punt minħabba l-fatt li mhux biss hu realistikament impossibbli li l-Ispettorat tal-Awtorità jkun preżenti fuq kull post tax-xogħol, imma lanqas huwa mistenni li jkun hekk.

Hemm ir-regolamenti, u kull min iħaddem u kull ħaddiem għandhom jimxu magħhom.

L-ispezzjonijiet isiru u jeħtieġ li jkomplu jsiru; però, min iħaddem m'għandux jistenna l-ispezzjoni biex jiġi in order fejn jidħol il-ħarsien tas-saħħa tal-ħaddiema tiegħu.

L-istess, min jaħdem ma jridx joqgħod jistenna l-inspector biex jgħidlu li jrid jilbes is-safety boots, għax hu jaf li għandu jilbes is-safety boots li ġie pprovdut lilu.

Il-qafas leġiżlattiv jagħmilha ċara li r-riskju dejjem għandu jkun indirizzat mill-persuna li tkun qiegħda toħloq dak ir-riskju.

Fil-każ tagħna, ir-regolamenti jpoġġu diversi obbligi onerużi fuq min iħaddem biex jiżgura li jipprovdi ambjent tax-xogħol sigur u li jirrispetta d-dinjità tal-ħaddiema.

Dan ma jfissirx li l-obbligi legali qegħdin biss fuq min iħaddem.

Anzi, dawn ir-regolamenti jagħmluha ċara li kulħadd hu obbligat li jieħu ħsieb is-saħħa u s-sigurtà tiegħu u ta' min jista' jiġi affettwat bl-ommissjonijiet jew bl-azzjonijiet tagħhom.

Fil-fatt, il-qafas leġiżlattiv dwar is-saħħa u s-sigurtà fuq il-post tax-xogħol jipprovdi d-duty holders li jikkonsistu f'min iħaddem, il-persuna li taħdem għal rasha, il-ħaddiema, kif ukoll il-klijent u s-supervisor tal-proġett f'każ ta' xogħol ta' kostruzzjoni.

Infakkar li l-qafas leġiżlattiv Malti huwa bbażat fuq il-prinċipju tal-prevenzjoni.

Dan ifisser li l-miżuri li għandhom jittieħdu minn min iħaddem biex jiġi evitat dannu fiżiku u psikoloġiku, korriment jew imwiet fuq il-postijiet tax-xogħol għandhom ikunu bbażati fuq il-prinċipji ġenerali ta' prevenzjoni, fejn l-evitar tar-riskju u l-kontroll mill-bidu ta' riskji li ma jistgħux jiġu evitati għandhom jingħataw prijorità f'kull deċiżjoni li tittieħed.

Kif diġà għedt, anke korriment wieħed huwa ħafna, aħseb u ara mewt; però, fl-istess ħin trid issir referenza għall-fatt li mill-aspett ta' statistika, ir-rati ta' korrimenti u mwiet fuq il-post tax-xogħol qegħdin ikomplu jonqsu, għal min qara r-rapport.

Bħala Gvern ninsabu kommessi li nibqgħu naħdmu u nsaħħu dan il-qasam fl-aħjar interess tal-ħaddiema, tan-nazzjon, tas-soċjetà, tal-ekonomija u ta' min iħaddem.

Ta' spiss nisimgħu b'diversi interpretazzjonijiet li ma jagħtux stampa ċara tal-fatti, u għalhekk għandha tintwera kawtela meta jkun hemm analiżi tal-istatistika.

Huwa importanti li, meta nħarsu lejn l-istatistika, inħarsu lejn ix-xejriet matul perijodu ta' żmien, għax iktar ma jkun twil iż-żmien iktar ikun possibbli li ssir analiżi serja u statistikament valida.

L-istatistika tinġabar mill-OHSA u tiddistingwi bejn is-setturi ekonomiċi differenti.

Dan jgħin biex ikun jista' jiġi identifikat is-settur assoċjat mal-ogħla rata ta' inċidenti fuq il-post tax-xogħol.

L-istatistika turi li, għar-raba' sena konsekuttiva, fis-sena 2018 is-settur assoċjat mal-ogħla rata ta' korrimenti fuq il-post tax-xogħol kien dak tat-trasport u l-ħażna, u warajh jiġu l-kostruzzjoni u l-manifattura.

L-analiżi tal-istatistika tgħin lill-OHSA biex tidentifika dawk is-setturi li jkunu jeħtieġu aktar attenzjoni minn oħrajn.

Dan ma jfissirx li s-setturi l-oħrajn ma jingħatawx l-attenzjoni li hemm bżonn, għax fil-verità kull xogħol għandu r-riskju tiegħu – din hija xi ħaġa li l-OHSA dejjem tgħid – però f'ċerti oqsma jrid isir iktar xogħol u trid titqajjem iktar kuxjenza minn oqsma oħrajn, anke permezz ta' edukazzjoni li tingħata f'diversi setturi.

Il-fatt li f'ċerti oqsma hemm iktar riskju mhuwiex xi ħaġa esperjenzata hawn Malta biss, iżda huwa esperjenzat f'diversi pajjiżi oħrajn.

Fil-fatt, settur partikolari li jġib diversi riskji miegħu huwa dak tal-kostruzzjoni, minħabba l-fatt li l-ambjent tax-xogħol jinbidel minn mument għall-ieħor, u għandek diversi attivitajiet u fatturi li faċilment iżidu r-riskju ta' xi inċident jew mard relatat max-xogħol.

Riskju komuni ħafna f'dan is-settur huwa dak tal-waqgħat mill-għoli, u ħafna mill-inċidenti fatali li jseħħu f'siti ta' kostruzzjoni jsiru għal din ir-raġuni.

Minkejja l-attivitajiet kontinwi tal-OHSA, partikolarment f'dan is-settur, xorta jkun hawn min ma jindirizzax dawn ir-riskji kbar li huma tant evidenti, li tarahom meta tkun għaddej fit-triq, u li faċilment iwasslu għal korrimenti serji u saħansitra mwiet.

Hemm fatturi oħrajn li jżidu r-riskju tal-inċidenti fuq il-post tax-xogħol, fosthom in-nuqqas ta' komunikazzjoni, partikolarment fejn ikun hemm ħaddiema mhux Maltin li xi kultant ikun diffiċli għalihom li jikkomunikaw bil-Malti.

Hawn se nagħmel daqsxejn ta' parentesi u se nilbes il-kappell ta' Ministru għall-Integrazzjoni, u ngħid li qegħdin norganizzaw dawn il-korsijiet tal-Ingliż u l-Malti għall-ħaddiema li mhumiex Maltin biex, fis-settur tax-xogħol tagħhom, kemm jekk huma waiters u kemm jekk jaħdmu fil-kostruzzjoni, ikunu jistgħu jikkomunikaw aħjar mal-kollegi tagħhom u mal-klijenti.

Il-lingwa hija essenzjali wkoll fil-postijiet tax-xogħol li huma high risk, għax il-komunikazzjoni tgħin.

Meta jseħħu dawn l-inċidenti fejn ikun hemm nuqqas ta' komunikazzjoni, il-ħaddiema ma jkunux ingħataw l-istruzzjonijiet meħtieġa biex ikunu informati dwar il-metodoloġija tax-xogħol u l-miżuri ta' prevenzjoni u protezzjoni li għandhom jittieħdu biex jitnaqqsu l-problemi, jew ġieli jkunu ngħataw l-istruzzjonijiet u forsi ma jkunux fehmuhom.

Dan l-aħħar ittieħdu diversi inizjattivi li jħarsu l-ħaddiema mhux Maltin, partikolarment fejn jidħlu kundizzjonijiet tax-xogħol u fatturi oħrajn relatati mas-saħħa u s-sigurtà.

Naturalment, iktar ma jkollna ħaddiema mhux Maltin jaħdmu f'Malta u f'Għawdex, iktar irridu nżidu l-għarfien ta' dan is-settur lil dawn in-nies u naraw li l-messaġġ jaslilhom.

Il-ħaddiema, kemm jekk huma Maltin u anke jekk huma barranin, huma importanti, bħalma huwa importanti dak li s'issa wassalna b'suċċess lill-ħaddiema biex jifhmu l-kultura, jifhmu l-ilsien Malti u l-Ingliż ħalli nkunu nistgħu nkellmuhom fuq dak li jeħtieġ ikunu jafu biex ikunu protetti fuq il-post tax-xogħol.

Dan diġà bdejna nagħmluh ma' dawk il-persuni li għandhom inqas għarfien tal-lingwa Ingliża u Maltija, u għandhom inqas għarfien tal-kultura tagħna.

Hemm ukoll il-kultura tax-xogħol u huwa tajjeb li dik il-kultura jkollhom għarfien tagħha ħalli jkollhom iktar sigurtà u serenità fuq il-post tax-xogħol.

Ħafna drabi ma jkunx hemm serenità għax ma jkunx qed jinftiehem x'inhu l-work ethic ta' dak il-post tax-xogħol u dan jista' jqabbdek id-dwejjaq u jista' jdaħħlek f'dipressjoni, u allura filgħodu jibdew jaqbduk id-dwejjaq għax tkun sejjer ix-xogħol.

Dawn huma kollha affarijiet li rridu nkomplu nidħlu fihom b'mod iktar speċifiku issa li għandna din is-sitwazzjoni fejn għandna ħafna ħaddiema li mhumiex Maltin.

Fil-fatt, fil-kors li qegħdin nagħmlu fejn ngħallmu l-Ingliż u l-Malti, qegħdin ngħallmuhom il-kultura Maltija u l-liġijiet Maltin, speċjalment fejn jidħlu s-saħħa u s-sigurtà fuq il-post tax-xogħol, għax huwa essenzjali li jkollhom għarfien tad-drittijiet u l-obbligi rikjesti minnhom fuq il-post tax-xogħol.

Fil-verità, Malta ilha diversi snin tesperjenza l-ingaġġ ta' ħaddiema mhux Maltin, partikolarment fl-industrija tat-turiżmu u tal-kostruzzjoni.

Irrid ngħid li fi żmien meta Malta kellha l-Presidenza tal-Unjoni Ewropea, l-OHSA kienet organizzat konferenza internazzjonali fuq il-ħaddiema vulnerabbli, fosthom ħaddiema li mhumiex Maltin.

Il-Kummissjoni Ewropea u l-Aġenzija Ewropea għas-Sigurtà u s-Saħħa fuq il-Post tax-Xogħol kienu rrikonoxxew l-importanza ta' din l-inizjattiva li ħadet l-OHSA biex tindirizza din ir-realtà.

Ovvjament, ir-realtà ta' ħaddiema li mhumiex Maltin mhijiex realtà tagħna biss, imma hija realtà tal-membri stati tal-Unjoni Ewropea li komplew ħadmu fuq l-inizjattiva li bdiet l-OHSA ta' Malta.

Irrid nenfasizza li l-ħaddiema barranin – din lanqas għandi għalfejn ngħidha, imma kultant nara sitwazzjonijiet fejn naħseb li jkolli ngħidha – għandhom jingħataw l-istess protezzjoni li jingħataw il-ħaddiema Maltin.

Aħna nitkellmu ħafna kontra d-diskriminazzjoni.

Ħaddiem huwa ħaddiem, u allura, ġej minn liema pajjiż ġej u għandu liema kulur għandu, id-dinjità tiegħu trid tkun rispettata meta dan imur fuq il-post tax-xogħol biex jaqla' l-għajxien tiegħu.

Assolutament m'għandha tiġi aċċettata l-ebda forma ta' diskriminazzjoni bejn il-ħaddiema.

Mill-aspett ta' saħħa u sigurtà fuq il-post tax-xogħol, il-protezzjoni tal-ħaddiema li mhumiex Maltin hija miktuba fir-regolamenti tad-Dispożizzjonijiet Ġenerali dwar is-Saħħa u s-Sigurtà fuq il-Post tax-Xogħol, fejn jingħad b'mod speċifiku li għandu jkun id-dmir ta' min iħaddem li jieħu l-miżuri u l-prekawzjonijiet kollha biex jipproteġi gruppi partikolarment sensittivi għal xi riskju, jew li huma vulnerabbli kontra l-perikli li jaffettwawhom speċifikament.

Ir-regolamenti jkomplu joffru iktar protezzjoni billi jesiġu li min iħaddem jiżgura li l-ħaddiema temporanji jingħataw l-istess livell ta' protezzjoni tas-saħħa u sigurtà fuq il-post tax-xogħol bħal dak ta' ħaddiema oħrajn fl-impriża.

Il-fatt li ħaddiem ikun ġie impjegat b'mod temporanju m'għandux jiġġustifika trattament differenti fejn jidħlu l-kundizzjonijiet tax-xogħol.

Taħdem sagħtejn u taħdem tmien sigħat ma tagħmilx differenza fil-protezzjoni li għandu jkollok fuq il-post tax-xogħol.

Jekk għandek l-obbligu li tilbes il-hard hat, ma tridx toqgħod tgħid li se taħdem siegħa jew sagħtejn biss, għax tista' taqla' daqqa fuq rasek f'sekonda, aħseb u ara f'siegħa.

Jiġifieri, it goes both ways li tieħu ħsieb saħħtek u tuża l-protezzjoni, kemm jekk qed taħdem għal ftit sigħat u anke jekk qed taħdem il-ġurnata kollha.

Hemm dawn l-obbligi min-naħa tal-ħaddiema u min-naħa ta' min iħaddem li jieħdu ħsieb il-kundizzjonijiet tax-xogħol.

Dan narawh permezz tad-Department of Industrial and Employment Relations (DIER) – u hawnhekk nilbes kappell ieħor – li hija area oħra li taqa' taħt id-dekasteru tiegħi.

Hawn irrid insemmi diskriminazzjoni li kienet qiegħda ssir ma' grupp ta' ħaddiema Indjani fejn, proprju l-ġimgħa l-oħra, wara investigazzjoni li saret mid-DIER, ħadu eluf ta' ewro f'arretrati wara li ġie rrapportat minn xi ħadd minnhom li kienu qegħdin jitħallsu inqas milli suppost.

Saru diskussjonijiet twal ma' min iħaddem lil dawn in-nies – l-employer inzerta mhux Malti, però, kif għedt fil-bidu, il-ħaddiema huma ħaddiema u employers huma employers, kemm jekk huma Maltin u anke jekk mhumiex – u wara din l-investigazzjoni, li jidhirli li ġiet imħabbra fil-ġurnali jumejn ilu, dawn il-ħaddiema mhux biss inbidlulhom il-kundizzjonijiet tax-xogħol mil-lum 'il quddiem, imma ħadu mijiet ta' eluf ta' ewro f'arretrati ta' meta kienu qegħdin jitħallsu mhux kif suppost.

Dawn kienet qed issir diskriminazzjoni magħhom u, wara li investigajna, qed jingħataw kumpens mingħand l-employer tagħhom.

Nieħu din l-opportunità biex inħeġġeġ li min ikollu kundizzjonijiet tax-xogħol mhux kif suppost biex jirrapporta lid-DIER, u dan jagħmel spezzjoni minnufih.

Kien għalhekk li s-sena l-oħra konna qassamna fid-djar kollha ta' Malta u Għawdex charter miktub b'mod sempliċi dwar id-drittijiet tal-ħaddiema, biex kull ħaddiem ikun jista' jirreferi għalih u jkun jaf jekk hux qiegħed jitħallas kemm suppost u jekk il-kundizzjonijiet tax-xogħol tiegħu humiex skont il-liġi.

Naħseb li dan għen, għax saru iktar rapporti lid-DIER.

Però, nafu wkoll li għad hemm min joqgħod lura milli jirrapporta.

Dawk li rrapportaw ħadu dak li ħaqqhom mhux biss mil-lum 'il quddiem, imma anke b'lura.

Irrid ngħid li huwa importanti li meta l-employers ikunu investigati, jikkoperaw.

Ovvjament, dawn raw li ma kellhomx raġun u rrimedjaw is-sitwazzjoni.

Qed insemmi din is-sitwazzjoni għax kont qed nitkellem dwar ħaddiema mhux Maltin li qegħdin jaħdmu f'pajjiżna – f'dan il-każ il-ħaddiema u l-employers ma kenux Maltin – u l-kunċett li ma tistax tiddiskrimina kontra ħaddiema sempliċement għax mhumiex Maltin.

Il-liġijiet qegħdin hemmhekk għal kulħadd u għalhekk, jekk qed taħdem f'Malta, trid timxi mal-liġijiet ta' Malta.

Hemm diversi miżuri ta' prevenzjoni u protezzjoni li għandhom jittieħdu f'dawn il-każijiet, bl-iktar miżura importanti tkun dik tal-evalwazzjoni tar-riskju li bħala eżerċizzju għandu jieħu in konsiderazzjoni l-ħaddiema kollha, inkluż dawk li mhumiex Maltin u dawk temporanji.

Nittama li għad niġi f'din il-Kamra u ma jkollix għalfejn ngħid li l-ħaddiema mhux Maltin u l-ħaddiema temporanji għandu jkollhom l-istess kundizzjonijiet tax-xogħol, għax it goes without saying li kull bniedem għandu d-dinjità tiegħu u kull ħaddiem qed imur għax-xogħol biex jaqla' l-ġurnata tax-xogħol tiegħu, u allura għandu jkun rispettat u jieħu dak li huwa dovut lilu bi dritt u mingħajr l-ebda diskriminazzjoni, hu min hu.

Min iħaddem għandu jiżgura wkoll li l-ħaddiema barranin u dawk temporanji jiġu kkonsultati fuq il-miżuri li qegħdin jittieħdu biex jiġu evitati r-riskji u l-perikli fuq il-post tax-xogħol.

Qasam ieħor importanti ħafna huwa dak tat-taħriġ.

Il-ħaddiema jridu jkunu mħarrġin biex ikunu jafu x'għandhom jagħmlu meta jiltaqgħu mar-riskji u l-perikli fuq il-post tax-xogħol.

Dan it-taħriġ għandu jkun adattat biex jieħu inkonsiderazzjoni riskji ġodda jew riskji li ġew mibdula, u fejn ikun meħtieġ għandu jkun repetut.

Ma' dawn l-aspetti hemm ukoll dawk tas-superviżjoni.

Is-superviżjoni tal-ħaddiema hija meħtieġa biex jiġi żgurat li qegħdin jimxu mar-regoli dwar is-saħħa u s-sigurtà, kif ukoll biex ma jiġux esposti għal riskji u perikli li ma jkunux ikkontrollati.

Huwa biss b'dawn il-miżuri ta' prevenzjoni u protezzjoni li nkunu nistgħu noffru postijiet tax-xogħol li jirrispettaw id-dinjità u l-ħajja tal-ħaddiema.

Ovvjament, dan ma jfissirx li qed nistennew li l-postijiet tax-xogħol ma jkollhom l-ebda riskju, għax anke jekk toħroġ barra u taqsam it-triq għandek riskju.

Il-ħajja hija kollha riskji, però huwa mistenni minn min iħaddem li jagħmel l-arranġamenti meħtieġa għal ippjanar effettiv, organizzazzjoni, kontroll, monitoraġġ u reviżjoni tal-miżuri preventivi u protettivi.

Isiru l-inċidenti wara li jsiru dawn l-affarijiet kollha, aħseb u ara li kieku ma jsirux!

Is-saħħa u s-sigurtà fuq il-post tax-xogħol, ovvjament, hija xi ħaġa li tinteressana lkoll.

Ilkoll irridu naħdmu flimkien sabiex inkattru dik il-kultura pożittiva fejn is-saħħa u s-sigurtà mhux biss jingħataw l-attenzjoni meħtieġa, iżda jsiru aspetti intrinsiċi fl-operat ta' kull kumpanija.

L-OHSA dejjem tisħaq fuq din il-ħaġa, u għalhekk tgħallem u tagħmel is-seminars biex dan is-suġġett ikun parti intrinsika fl-operat ta' kull post tax-xogħol.

Kif nafu lkoll, ħafna mill-inċidenti jseħħu minħabba negliġenza, u f'ħafna każijiet issib li l-inċidenti setgħu faċilment ġew evitati b'daqsxejn attenzjoni.

Kif għedt, inċident iseħħ f'sekonda u, jekk ma joqtlokx, jista' jbiddillek ħajtek għal dejjem.

Irridu nżommu f'moħħna li l-effetti tal-inċidenti ma jinħassux mill-vittmi biss, imma wkoll mill-familjari tagħhom, għax ħajjithom tinbidel u jkollhom jiffaċċjaw dawn ir-realtajiet.

Għalhekk, bħala soċjetà għandna d-dmir li nieħdu ħsieb is-saħħa u s-sigurtà tagħna u ta' min jista' jiġi affettwat minn azzjonijiet jew minn ommissjonijiet.

Inċident jista' iseħħ mhux biss għax tagħmel xi ħaġa ħażina, imma jista' iseħħ ukoll għax ma tkunx għamilt xi ħaġa biex tevita li jseħħ inċident.

Waħda mid-diversi funzjonijiet li għandha l-OHSA hija dik li twassal informazzjoni dwar is-saħħa u s-sigurtà u dwar il-metodi meħtieġa biex jiġu evitati l-korrimenti, il-ħsara għas-saħħa, jew il-mewt fuq il-post tax-xogħol.

Għal dan l-għan, l-OHSA torganizza diversi attivitajiet b'temi differenti biex tkompli twassal din l-informazzjoni.

Nagħmlu kemm nagħmlu u ngħidu kemm ngħidu, il-fatt li għad għandna l-inċidenti u l-imwiet, minkejja li naqsu, ifisser li xi ħadd mhux qed jimxi mar-regoli, u li xi ħadd mhux qed jieħu l-prekawzjonijiet neċessarji biex l-inċidenti ma jseħħux.

Allura, huwa importanti li x-xogħol tal-OHSA jkompli jsir u li din tkompli tissaħħaħ bir-riżorsi finanzjarji u bir-riżorsi umani biex inkomplu nkattru din il-kultura ta' saħħa u sigurtà.

Sar il-ħin biex nikkonkludi dan id-diskors.

Kelli ħafna iżjed xi ngħid għax ridt nitkellem dwar ir-radiation protection, li hija xi ħaġa importanti.

Issa għandna l-Awtorità u l-liġi li tipproteġina mir-radjazzjoni, u qed isir ħafna xogħol ieħor.

Nittama li darb'oħra jkolli l-okkażjoni li nitkellem dwar ix-xogħol importanti li qed tagħmel din l-awtorità.

Nerġa' nagħti ħajr liċ-Chairperson, lis-CEO u lill-ħaddiema kollha li jaħdmu f'din l-awtorità, u nittama li jkollna iktar nies li jkomplu jkattru din il-kuxjenza biex naraw li l-istatistika tkompli tonqos, mhux l-inqas bil-prevenzjoni u bl-edukazzjoni f'dan il-qasam.

Nirringrazzjak, Sur President.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-mistoqsija hi l-mozzjoni kif imressqa mill-Ministru Helena Dalli.

Skont il-ftehim milħuq fil-Kumitat Permanenti dwar ix-Xogħol tal-Kamra, din se tittieħed fid-19 ta' Ġunju.

Sar il-ħin.

Insejjaħ lill-Ministru Helena Dalli biex, jekk jogħġobha, tressaq l-aġġornament.

AĠĠORNAMENT

HELENA DALLI: Sur President, nipproponi l-Aġġornament tal-Kamra għal nhar it-Tnejn, 3 ta' Ġunju 2019 fid-9.00 a.m. b'din l-aġenda:

Mozzjonijiet

Estimi ta' dħul u nfiq tal-Awtorità dwar il-Protezzjoni ta' Embrijuni għas-sena 2019.

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi biex jemenda l-Att dwar it-Trattament Xieraq tal-Annimali – Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi dwar l-Avukat tal-Istat – Tieni Qari;

Estimi ta' dħul u nfiq ta' Jobsplus għas-sena 2019 – Votazzjoni;

Estimi ta' dħul u nfiq tal-Korporazzjoni għas-Servizzi tal-Ilma għas-sena 2019 – Votazzjoni;

Estimi ta' dħul u nfiq tal-Awtorità tad-Djar għas-sena 2019 – Votazzjoni;

Estimi ta' dħul u nfiq tal-Awtorità Maltija tal-Artijiet għassena 2019 – Votazzjoni;

Estimi ta' dħul u nfiq tal-Awtorità Maltija għat-Turiżmu għas-sena 2019 – Votazzjoni;

Estimi ta' dħul u nfiq tal-Awtorità għas-Saħħa u s-Sigurtà fq il-Post tax-Xogħol għas-sena 2019 – Votazzjoni;

Jew xi aġenda oħra li tista' tiġi kkomunikata aktar tard.

Abbozz ta' Liġi dwar l-Awtorità għall-Iżvilupp Reġjonali ta' Għawdex – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili u l-Kodiċi Kriminali – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar il-Protezzjoni tal-Minuri (Ħarsien Alternattiv) – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar il-Patrimonju Kulturali – Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi biex jemenda Diversi Liġijiet (Riforma dwar il-Pensjonijiet) – Kumitat Permanenti.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

ROBERT CUTAJAR: Sur President, l-ewwel parti ta' dan l-intervent se niddedikah għall-kunsilli lokali.

Bħala kelliem tal-Oppożizzjoni ħassejt li fl-ewwel okkażjoni li jkolli ngħid kelmtejn dwar dak li seħħ nhar is-Sibt li għadda meta ninsabu biss ftit sigħat 'il bogħod mill-proċess tal-għadd tal-voti b'rabta mal-kunsilli lokali.

Qabelxejn, f'isem l-Oppożizzjoni nixtieq nirringrazzja lill-poplu Malti għall-parteċipazzjoni tiegħu f'dan il-proċess demokratiku ta' nhar is-Sibt li għadda, kemm fl-elezzjonijiet tal-Parlament Ewropew u mhux b'inqas f'dawk tal-kunsilli lokali.

Ir-ringrazzjament imur ukoll għall-kandidati kollha li taw il-ħin tagħhom u mpenjaw ruħhom b'rabta mal-kandidatura tagħhom.

Se nkun qiegħed niffoka dwar il-kunsilli lokali għax, kif diġà għedt, ninsabu biss ftit sigħat 'il bogħod milli jibda l-għadd tal-voti fejn il-lokalitajiet se jkunu qegħdin jinqasmu fuq tlett ijiem – illum, għada u l-Ġimgħa.

Naħseb li jkun tajjeb li nuru l-gratitudni tagħna lejn dawk li ma kkontestawx fl-elezzjonijiet ta' nhar is-Sibt li għadda imma li fl-aħħar leġiżlatura taw il-kontribut tagħhom fil-kunsilli lokali madwar Malta u Għawdex.

Dan il-ħsieb iwassalni biex nirringrazzja wkoll lil dawk il-mijiet ta' individwi li għall-ħames snin li ġejjin qed joffru s-servizz tagħhom b'risq il-lokalitajiet tagħna.

Irrid ngħid li jiġri x'jiġri abbażi ta' min jitla' u ma jitlax, ir-ringrazzjament għandu jkun b'mod globali għal dawk kollha li ħadu sehem.

Huwa tajjeb li wieħed jirrikonoxxi s-sagrifiċċji li kull kandidat jasal biex jagħmel meta jkun iddeċieda li jikkontesta, iktar u iktar meta tiskatta l-kampanja elettorali.

Naħseb li minn din l-ogħla istituzzjoni tal-pajjiż irridu nirrikonoxxu l-ħin li huma jnaqqsu minn prioritajiet oħrajn fil-ħajja, fosthom il-familja, għax għalkemm hija l-għażla ta' kull kandidat li jagħti kontribut lil-lokalità tiegħu, naħseb li l-fatt li dak li jkun għandu japprezza l-appoġġ li jingħata minn tal-familja, għax bla dubju ta' xejn, mill-esperjenza ta' kull wieħed u waħda minna f'din il-Kamra, nafu li xi kultant inkunu qegħdin nonqsu mill-prioritajiet li suppost niffokaw fuqhom.

L-iktar li tiġini f'moħħi hija l-familja, u allura tweġġa' meta tara kummenti fis-social media u f'media oħra fejn ipoġġu lill-kandidati f'keffa waħda.

Nirrikonoxxu li minn żmien għal żmien isiru żbalji minn xi kandidati, għax huma umani bħalna d-deputati; però, meta n-nies li jiddeċiedu li jidħlu fil-politika jintefgħu f'keffa waħda taħt sħaba sewda, tweġġa' lil dawk li jkunu ddeċidew li jibdew jagħtu l-ħin tagħhom biex jagħtu servizz b'intenzjonijiet tajbin.

Inħoss li aħna obbligati li f'kull kumment li ngħaddu fuq is-social media, jew b'kull mod ieħor, għandna nkunu kawteli.

Meta lil dawk iż-żgħażagħ li għall-ewwel darba jiddeċiedu li joffru s-servizz tagħhom fuq livell ta' kunsill lokali nibdew nittimbrawhom intortament, jekk ikun hemm min għadu qed jaħsibha – għax jien iltqajt ma' dawn l-individwi – jaf jerga' jibdielu.

Inħoss li lil kull min qed ikun ta' servizz għar-residenti tal-lokal għandna nirringrazzjawh u nawgurawlu, anke jekk wara l-għadd tal-voti ma jiġix elett, għax dawn in-nies, ġejjin minn liema partit ġejjin, il-fatt li offrew li jagħtu l-ħin tagħhom b'risq ir-residenti u l-lokalitajiet għandna nieħdu ħsiebhom u mhux ninsewhom wara li tgħaddi l-elezzjoni.

L-appell tiegħi lill-partiti kollha li se jkunu qegħdin jipparteċipaw hu li, jekk kien hemm min offra s-servizz tiegħu u ma jiġix elett, għandna naraw li jibqa' jikkontribwixxi għax, kif nafu, llum mhuwiex faċli biex issib kandidati addattati u validi biex ikunu jistgħu jmexxu 'l quddiem il-politika tal-ġid komuni, li taħseb fin-nies ta' madwarek u li tkun dħalt għaliha b'intenzjoni tajba biex tagħmel ġid lill-proxxmu ta' madwarek u tkun it-tarka li tissalvagwarda l-interessi tal-lokal tiegħek.

B'dan il-ħsieb nibda biex nagħlaq dan l-intervent qasir, għax il-Viċi Kap irid jagħmel l-intervent tiegħu wkoll.

Wara li kellna dawn il-ġimgħat ta' kampanja, irridu naraw li jitla' min jitla' huwa importanti li mill-1 ta' Lulju, għall-ħames snin li ġejjin, ninsew l-interessi partiġjani u nkunu aħna l-partiti politiċi li nibagħtu messaġġ ċar, ħalli jkunu l-kandidati li l-partiti rispettivi fdawhom biex ikunu kandidati li jiddeċiedu dak li verament hu ta' interess għar-residenti u għal-lokalitajiet rispettivi.

L-appell tiegħi lil kull kandidat li se jiġi elett bejn illum u nhar il-Ġimgħa hu biex meta jkunu madwar il-mejda fl-uffiċċju tal-kunsill iħarsu dejjem l-ewwel u qabel kollox l-interess tal-ġid komuni, tar-residenti u tal-lokalità qabel kull interess partiġjan ieħor.

Nirringrazzjak, Sur President.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

DAVID AGIUS: Sur President, se nkompli fuq dak li għadu kif qal l-Onor.

Nirringrazzja lil dawk kollha – huma ta' liema partit huma, u anke dawk indipendenti – li f'dawn l-aħħar sigħat, f'dawn l-aħħar ġranet u f'dawn l-aħħar ġimgħat taw ħinhom għal pajjiżna u kkontestaw l-elezzjonijiet tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsilli Lokali.

Dan hu servizz lejn pajjiżna; dan hu l-mod kif inħaddmu d-demokrazija bil-parteċipazzjoni tagħna bħala kandidati u bil-vot tal-poplu.

Issa għandna sitt Membri Parlamentari Ewropej eletti, li tlieta minnhom huma nisa u mingħajr kwota.

Il-poplu kapaċi jagħżel u naħseb li r-rispett tagħna lejn id-deċiżjonijiet tal-poplu Malti u Għawdxi rridu nifhmuhom u nirrispettawhom.

L-ewwel appell tiegħi hu li dawn is-sitt membri parlamentari flimkien jaħdmu għal pajjiżna u għal-lingwa Maltija konkretament biex iħarsu l-ilsien Malti anke fl-istituzzjonijiet Ewropej.

Sur President, ippermettili nikkwota rapport li deher fil-ġurnal MaltaToday fit-23 ta' April.

Dan jgħid hekk:

Jidher li dawn is-sitt Membri Parlamentari Ewropej li se jmorru fil-Parlament Ewropew mhux se jkollhom il-full translation service for the Maltese language.

Dan skont kif ġie kkwotat f'dan l-artiklu, li fl-aħħar tad-diskors tiegħi se nqiegħdu fuq il-Mejda tal-Kamra biex kulħadd ikun jista' jarah u nibdew naħdmu fuqu.

L-appell tiegħi hu li flimkien għandna nħarsu u nużaw l-ilsien Malti fil-Parlament Ewropew.

Ejjew inkunu kburin b'ilsien art twelidna, nagħtuh l-istatus li jixraqlu u nħarsuh flimkien.

Irridu nħarsu wkoll is-sistema ta' tassazzjoni f'pajjiżna u naraw li ma jkunx hemm min ibiddel din is-sistema biex iweġġa' lill-poplu Malti.

Irridu nħarsu wkoll il-ħajja tal-bniedem u nipproteġuha mill-konċepiment sal-mewt.

Nixtieq nirringrazzja lil dawk kollha li ħadu sehem fl-elezzjonijiet tal-Parlament Ewropew.

Illejla se nibdew il-proċess f'dak li għandu x'jaqsam mal-kunsilli lokali; imma qabel ma nibda nitkellem dwar il-kunsilli lokali, nixtieq insellem lil David Stellini li kien membru ta' dan il-Parlament u, ftit tas-sigħat ilu, Sur President, ħabbartilna r-riżenja tiegħu minn dan il-Parlament.

David Stellini huwa bniedem ġentlom u ħabrieki li ninsab ċert li se jkompli jaħdem fil-qasam politiku, u allura minn qalbi nawguralu fix-xogħol tiegħu fl-Ewropa fi ħdan il-Partit Popolari Ewropew.

Jien ċert li l-ħabib tagħna David Stellini se jibqa' għaddej bil-ħidma tiegħu lejn dan il-pajjiż, lejn il-ħajja Ewropea u lejn il-politika Ewropea, għax hekk hu xieraq.

Illejla jibda jkollna r-riżultati tal-kunsilli lokali.

Kif diġà qal l-Onor.

Robert Cutajar, li hu l-kelliem tal-Oppożizzjoni għal dan is-settur, aħna nawguraw lil kull min se jiġi elett u anke lil dawk li ma jkunux eletti, li nafu li se jibqgħu impenjati fil-politika, għax il-politika hija sabiħa u minnha tista' tagħmel il-ġid u tibdel l-attitudnijiet ta' dan il-pajjiż.

Hemm dawn it-tliet livelli differenti: aħna li nirrappreżentaw il-Parlament, il-kunsilli lokali fuq livell lokali u reġjonali, u l-qasam Ewropew.

Fil-Parlament Malti għandna żewġ persuni maħturin b'unanimità ta' dan il-Parlament, għax huma uffiċjali ta' dan il-Parlament.

Qed nirreferi għall-Ombudsman u l-Awditur Ġenerali, u allura huwa d-dover tagħna li nisimgħu x'qegħdin jgħidulna dawn l-uffiċjali.

Dan l-aħħar kellimna lill-Ombudsman Parlamentari s-Sur Anthony Mifsud li kiteb ktieb li ġie ppreżentat lill-Parlament, intitolat 'Każijiet fil-Qosor 2018, mill-Uffiċċju tal-Ombudsman ta' Malta', u naħseb li dak li kiteb ma nistgħux inħalluh għaddej qisu ma nkitibx.

Fih ma ntqalux xi affarijiet li ma nistgħux nieħdu azzjoni dwarhom.

L-Ombudsman, is-Sur Anthony Mifsud, qal li jeħtieġ jiġi enfasizzat punt wieħed, u ejja nifhmu x'inhu.

Li numru mill-opinjonijiet finali tiegħu jgħaddu lill-Ispeaker biex iqegħidhom fuq il-Mejda tal-Kamra wara li jirċievi tweġiba negattiva mill-awtoritajiet pubbliċi għat-talbiet tiegħu biex jiġu implimentati rakkomandazzjonijiet.

Mela hawnhekk għandna sitwazzjoni fejn l-Ombudsman, maħtur minn dan il-Parlament b'unanimità u allura naqblu fuqu, jagħmel rakkomandazzjonijiet lill-Gvern preżenti, bħalma kien jagħmel fil-passat, u t-talbiet tiegħu biex jiġu implimentati rakkomandazzjonijiet jingħataw tweġiba negattiva mill-Gvern.

L-Ombudsman jgħid ukoll:

"Ġie indikat ukoll illi sal-lum ebda wieħed minn dawn il-każijiet li ġew referuti ma ġew ikkunsidrati b'mod attiv mill-Kamra."

Hawnhekk l-Ombudsman qed jitfa' l-piż fuqna d-Deputati ta' din il-Kamra.

Hu kompla jgħid hekk:

"Ma kien hemm assolutament l-ebda reazzjoni.

Għaldaqstant, wieħed jista' jasal għall-konklużjoni li din il-proċedura statutorja fl-Att dwar l-Ombudsman, maħsuba sabiex tassigura li jingħata rimedju kontra l-inġustizzja liċ-ċittadini li jintlaqtu ħażin, mhijiex qed tkun effettiva.

Għalhekk jeħtieġ li tiġi rimedjata."

Dan id-diskors li qal l-Ombudsman ma nistgħux inħalluh għaddej.

Kif taf inti, Sur President, jien diġà qajjimt dan is-suġġett fil-Kumitat Permanenti dwar ix-Xogħol tal-Kamra, u rridu nkomplu nitkellmu fuqu.

Jien nemmen li fil-ġranet li ġejjin dan il-Parlament irid isib is-soluzzjoni, fejn niddiskutu u naraw li kulħadd jifhem ir-raġuni għalfejn il-persuna ngħatat raġun mill-Ombudsman u l-Gvern mhux qed jimplimenta tali rakkomandazzjoni.

Forsi jista' jkun - għax ħadd mhu infallibbli - li m'għandux raġun l-Ombudsman.

Aħna nifhmuha dik, u hemmhekk ngħidu li għandu raġun il-Gvern li ma jagħtix rimedju.

Però jekk f'din l-ogħla istituzzjoni tal-pajjiż naqblu mar-rakkomandazzjoni tal-Ombudsman, allura verament irridu nsibu s-soluzzjonijiet.

Jiena ċert li, jekk f'dan il-pajjiż verament irridu t-trasparenza u rridu d-diskussjoni ħalli naħdmu lkoll flimkien, għandna nsibu mezz biex jingħata rimedju kontra l-inġustizzji fejn iċ-ċittadini jintlaqtu ħażin.

Issa se nibda nasal iktar dwar fejn naħseb li rridu mmorru.

F'dan il-Parlament għandna wkoll il-Kumitat dwar il-Kontijiet Pubbliċi, li jagħmel ħafna xogħol tajjeb mal-uffiċċju ta' Uffiċjal ta' dan il-Parlament, l-Awditur Ġenerali.

Hekk ukoll irridu nagħmlu dwar ix-xogħol tal-Ombudsman.

Ejjew niftiehmu.

Qegħdin nagħmlu dan l-appell min-naħa tagħna bħala Oppożizzjoni serja u kostruttiva f'dan il-pajjiż.

Ejjew insibu t-triq 'il quddiem flimkien f'dan il-Parlament, biex ix-xogħol tal-Ombudsman jibda jħalli l-frott u niddiskutu dan f'kumitat parlamentari li nistgħu naqblu fuqu.

Nistgħu naraw liema għandu jkun, m'għandix diffikultà, għax min-naħa tal-Oppożizzjoni miftuħin għad-diskussjoni.

Naf li din hija sfida għall-Gvern u għalina l-Membri Parlamentari, għax irridu nsibu bilanċ bejn dak li qed jgħid il-Gvern u dak li qed jgħid l-Uffiċjal ta' dan il-Parlament, li huwa l-Ombudsman, u allura rridu nifhmu li jista' jkollok ċerti diffikultajiet.

Naf li rridu nkunu kapaċi li b'intelliġenza naraw min verament għandu raġun u nimxu 'l quddiem.

Imma rridu nagħmlu xi ħaġa!

Aħna mill-Oppożizzjoni lesti li naħdmu flimkien miegħek, Sur President, u mal-Gvern biex nagħtu l-importanza neċessarja lid-deċiżjonijiet tal-Ombudsman.

Naħseb li dan huwa appell pożittiv u kostruttiv min-naħa tal-Oppożizzjoni, għax aħna nemmnu fid-deċiżjonijiet tal-Ombudsman ukoll.

Kien hemm maġġoranza ta' nies li ngħataw raġun u naħseb li l-Ombudsman qed jaħdem b'libertà biex jagħti d-deċiżjonijiet tiegħu, bħalma dan l-aħħar ta d-deċiżjoni tiegħu u stieden lill-poplu Malti u Għawdxi biex min għandu problemi amministrattivi fil-kontijiet tad-dawl u l-ilma jmur għandu.

Kemm ilna ngħidu li hemm problemi fil-kontijiet tad-dawl u l-ilma u l-Gvern mhu qed jagħmel xejn.

Illum, l-Ombudsman qed jilqa' fl-uffiċċju tiegħu lill-poplu Malti biex imur b'kontijiet li jkunu esaġerati jew li ma jagħmlux sens.

Aħna min-naħa tal-Oppożizzjoni diġà qegħdin nidderieġu lin-nies kif għandhom jagħmlu dan u, bil-mod il-mod, in-nies qed jifhmu din id-deċiżjoni tal-Ombudsman.

Qed jifhmu li min għandu raġun irid jieħdu, u allura għandna t-tarka tal-Ombudsman li hemm bżonn nużawha għax minbarra l-Ombudsman u l-Awditur Ġenerali, dan il-Parlament irid jiffunzjona b'mod tajjeb.

Sur President, inti wkoll għandek funzjoni importanti f'dan il-pajjiż u f'dan il-Parlament.

Ilbieraħ, fil-Kumitat tax-Xogħol tal-Kamra inti għedt – u minn hawnhekk insellimlek għax b'rispett irrid nagħmel dan – li rridu nżommu ma' dak li jkun ġie miftiehem f'dan il-kumitat.

Dan hu messaġġ ieħor ċar li l-ebda gvern ma jista' jirrombla minn fuq il-Parlament.

Jekk il-Gvern ma jirromblax minn fuq il-Parlament, ikollok demokrazija li tiffunzjona, bil-kontra ta' meta l-Gvern jagħmel affarijiet mingħajr konsultazzjoni u mingħajr rispett lejn din l-ogħla istituzzjoni tal-pajjiż.

Jien ħadt pjaċir li issa għandna deċiżjoni importanti oħra, li inti tkellimt dwarha, Sur President, li dak li jkun miftiehem fil-Kumitat Permanenti dwar ix-Xogħol tal-Kamra jrid jiġi applikat f'din il-plenarja.

Jiena ċert li int se tibqa' ma' dik id-deċiżjoni, għax hekk hu xieraq, għax dak li jkun miftiehem m'għandux ibiddlu l-Gvern waħdu mingħajr ma jikkonsulta.

Quddiemi hawn l-Onor.

Robert Cutajar li naf kemm jitkellem mal-Whip tal-Gvern, u hekk għandhom isiru l-affarijiet.

Jiena kont Whip ukoll u naf kemm isiru taħditiet, u allura naf li jistgħu jinbidlu ċ-ċirkostanzi, imma bi ftehim.

Allura l-Oppożizzjoni se tkun hemm, megħjuna minnek, Sur President, u l-istaff kollu tiegħek, inkluż l-Iskrivan tal-Kamra, biex dak li jkun miftiehem fil-Kumitat Permanenti dwar ix-Xogħol tal-Kamra u bejn iż-żewġ Whips narawh iseħħ fil-Parlament.

Huwa importanti wkoll li nagħmlu pass ieħor 'il quddiem f'dik li hi riforma Kostituzzjonali.

Hemm bżonn li dan il-pajjiż jibda jieħu d-deċiżjonijiet, issa li jkunu għaddew l-elezzjonijiet tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsilli Lokali.

Se nibdew naraw il-ħidma tal-President il-ġdid George Vella – li minn hawnhekk insellimlu tax-xogħol li beda jwettaq – u nħeġġu biex iżid ir-ritmu tiegħu f'dak li għandu x'jaqsam mar-riforma Kostituzzjonali.

Il-President ta' Malta huwa wkoll President ta' din il-Kamra, u allura aħna bħala Membri ta' din il-Kamra rridu naraw li fir-riforma Kostituzzjonali jittieħdu deċiżjonijiet li jagħmlu sens għall-ġid tal-poplu Malti u Għawdxi.

Irridu naraw kif intejbu l-Kostituzzjoni ta' pajjiżna.

Irridu naraw kif b'mod pożittiv nagħtu aktar setgħat lill-awtoritajiet u l-istituzzjonijiet fil-mod kif nagħżlu l-ogħla mexxejja f'dan il-pajjiż u dawk li jaħdmu f'awtoritajiet partikolari.

Allura, min-naħa tagħna bħala Oppożizzjoni se nkomplu nagħtu importanza lir-riforma Kostituzzjonali taħt il-Presidenza tal-President George Vella.

Aħna bħala Oppożizzjoni – aħna Oppożizzjoni b'ammont kbir ta' voti, għax li jkollok 100,000 persuna u aktar li jappoġġjawk, tkun partit b'responsabbiltà kbira – irridu mhux biss nitkellmu fuq dak li għandu x'jaqsam mal-affarijiet nazzjonali, imma nibdew naħsbu aktar fuq kwestjonijiet lokali u nazzjonali 'l bogħod mill-Parlament.

Pereżempju, hemm bżonn naħdmu iktar għall-protezzjoni tal-ambjent f'pajjiżna.

Hemm bżonn naraw li lil pajjiżna nħalluh sabiħ u nadif.

Irridu naraw li ma jibqax ikun hemm min jiddeċiedi li ġewwa huwa tiegħu u barra mhuwiex.

Irridu naraw li nżommu lil pajjiżna nadif, bħalma nżommu d-djar tagħna.

Hemm bżonn li jkollna kampanja ta' edukazzjoni.

Hemm żewġ setturi li nixtieq li fil-ġranet li ġejjin niffokaw iktar fuqhom b'rabta ma' din il-kampanja, fejn kien hemm ħafna kandidati li bagħtu bil-posta dak li jissejjaħ junk mail.

Ejjew naħsbu ftit dwar din is-sitwazzjoni u npoġġu madwar mejda biex insibu mezz kif jekk hemm min jixtieq jagħmel avviżi u jwassalhom fid-djar tan-nies, jagħmel dan b'mod differenti milli jintbagħat junk mail bl-addoċċ f'kull dar, inkluż dawk li forsi ma jitqassmux u jibqgħu jitqattgħu barra.

Ejjew naħsbu ftit.

Jien għandi soluzzjonijiet, għax dawn in-nies qegħdin jużaw il-flus biex iqassmu dawn l-affarijiet.

Ejjew insibu mezz kif bħala poplu Malti nagħtu servizz differenti lil dawn in-nies, imma nagħmluh b'iktar intelliġenza, għax il-messaġġ xorta jasal għand il-poplu Malti u Għawdxi.

Hemm xi ħaġa oħra li laqtitni u li hemm bżonn nitkellmu dwarha bi ftit edukazzjoni ħalli naraw li ma nagħmlux iktar ħsara, mhux biss lil pajjiżna imma anke lis-sistema tad-drenaġġ tagħna.

Fil-ġurnal Times of Malta kien hemm artiklu ta' Vanessa Macdonald, li fl-aħħar tad-diskors tiegħi se nqiegħdu fuq il-Mejda tal-Kamra, li jgħid hekk:

Aħna li nużaw il-wet wipes għalina, għat-tfal tagħna, jew biex inneħħu l-make-up, m'għandniex nitfgħuhom fis-sistema tad-drenaġġ.

Għandna sitwazzjoni fejn is-Sur Richard Bilocca, is-CEO tal-Korporazzjoni għas-Servizzi tal-Ilma – jiena kelliem għal dan is-settur ukoll – ġie kkwotat li qal hekk:

Is-Sur Bilocca kompla jgħid hekk:

Allura ejjew nieħdu ħsieb l-ambjent tagħna u naraw li jkollna sistema ta' edukazzjoni dwar kif dawn l-affarijiet ma nagħmluhomx, bħalma hemm bżonn nieħdu ħsieb ix-xogħlijiet li jsiru madwar pajjiżna.

Jien għadni kif irċevejt ritratti, li wkoll se nqegħidhom fuq il-Mejda tal-Kamra, dwar sitwazzjoni diżastruża fit-toroq ta' Ħal Balzan fejn, minħabba ċerti xogħlijiet li qed isiru bl-addoċċ, in-nies ma tistax tidħol, ma tistax taħdem u ma tistax tmur fil-ħwienet tal-inħawi.

Dan ix-xogħol suppost li tlesta f'Settembru li għadda, imma llum qegħdin fix-xahar ta' Mejju u n-nies ta' Ħal Balzan għadhom f'din is-sitwazzjoni.

Aħna, bħala Oppożizzjoni, mhux biss nitkellmu fuq affarijiet nazzjonali li jkunu qed isiru madwar Malta u Għawdex, imma wkoll fuq dawk li jsiru fil-lokalitajiet tagħna.

L-ewwel semmejt Ħal Balzan u issa se nsemmi Ħal Farruġ li għandhom it-tankijiet tal-fuel viċin tagħhom u meta mar hemm il-Prim Ministru qalilhom li ma kienx jaf b'dan.

X'se nagħmlu għan-nies ta' Ħal Farruġ?

X'se nagħmlu għall-bdiewa tagħna fil-lokalitajiet ta' Ħ'Attard li dan il-Gvern se jodħilhom l-art fil-ġranet li ġejjin?

The Attard Residents Environmental Network qed jaħdem biex insibu s-soluzzjonijiet.

Mela tajjeb, Santa Venera l-Gvern irid isaqqafha biex lir-residenti jagħtihom ħajja aħjar mill-gassijiet u mid-dħaħen tal-karozzi, imbagħad ġo Ħ'Attard se tinfetaħ triq biex jgħaddu l-karozzi minn ġo fiha b'dawk id-dħaħen kollha!

Se nkunu hemm man-nies, kif se nkunu wkoll man-nies f'Marsaskala fejn diġà għandhom pixxina u l-Gvern irid jagħti dik iż-żona lil ta' Sadeen biex jużawha għall-Università Amerikana ta' Malta.

Ejjew naħsbu ftit dwar kif nistgħu nużaw il-ħajja tagħna aħjar.

Ejjew inkunu wkoll mal-isportivi.

Bħalissa għandna min qed jipparteċipa fil-Logħob tal-Pajjiżi ż-Żgħar f'Montenegro, u minn hawnhekk nawguralhom li jmorru tajjeb.

Għandu jkollna kultura sportiva fil-ħajja tal-Maltin.

Inħeġġeġ lill-Gvern biex ma jkunx qed jaħdem waħdu fil-qasam tal-isport, għax l-isport m'għandniex nagħmluh ballun politiku.

Min-naħa tal-Oppożizzjoni tajna 32 proposta għal sport professjonali biex nilħqu livelli ġodda u nibnu kultura sportiva fil-ħajja tal-Maltin.

Aħna se nkomplu nitkellmu dwar dan is-settur, bħalma se nkomplu nitkellmu b'vuċi soda biex naraw li l-faqar f'pajjiżna ma jkomplix, biex naraw li ma jkollniex xogħol ta' prekarjat f'pajjiżna, biex naraw li jkollna housing diċenti għan-nies, biex ħadd f'dan il-pajjiż ma jgħix f'karozza jew f'garaxx, u biex naraw li l-pensjonanti u ż-żgħażagħ ikollhom ħajja aħjar.

Allura mill-Oppożizzjoni – għax aħna wkoll partit kbir li għandna ħafna nies jappoġġjaw il-politika tagħna – se nibqgħu naħdmu biex ikollna sistema f'pajjiżna fejn il-poplu jgħix aħjar.

Però dak li għandna nwettqu, inwettquh billi nżommu dejjem f'moħħna li dak li hu tajjeb m'għandna problema qatt ngħidu li hu tajjeb, imma dak li hu ħażin irridu ngħidu li hu ħażin u nagħmlu dak kollu possibbli biex intejbuh.

Nirringrazzjak, Sur President.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-Kamra hija aġġornata għal nhar it-Tnejn, 3 ta' Ġunju 2019 fid-9.00 a.m., bl-aġenda kif ikkomunikata mill-Ministru Helena Dalli.

F'12.23 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

KUMITAT TAL-GĦAŻLA TAL-ĠUDIKANTI – KRITERJI

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid x'inhuma l-kriterji li bihom il-Kumitat tal-Għażla tal-Ġudikanti jiddetermina min hu idoneu biex jinħatar Maġistrat jew Imħallef?

OWEN BONNICI: Ninsab infurmat li l-kriterji li l-Kumitat dwar il-Ħatriet tal-Ġudikatura addotta hu stess b'mod awtonomu mill-Gvern għal skop ta' evalwazzjoni ai termini tal-Art.

96 A tal-Kostituzzjoni dwar l-eliġibilità u l-mertu għal ħatriet fil-Ġudikatura huma pubbliċi.

Jistgħu jiġu aċċessati minn hawn:

u qed jiġu riprodotti hawn taħt:

Rekwiżiti ta' Eliġibilità

Numru ta' snin ta' prattika tal-professjoni ta' avukat f'Malta kif stabbilit fil-Kostituzzjoni;

Fiż-żmien tal-evalwazzjoni, il-persuna jrid ikollha warrant validu biex tipprattika ta' avukat f'Malta u ma tridx tkun soġġetta għal divjet legali milli tieħu l-kariga fil-Ġudikatura.

Kriterji ta' Evalwazzjoni:

Kapaċità li l-persuna tesprimi ruħha bil-lingwa Maltija u bil-lingwa Ingliża, u li tikkommunika b'mod ċar u suċċinċt;

Integrità, rettezza u onestà fil-ħajja pubblika u privata;

Għarfien tal-liġi, tal-prattika tal-Qrati, u esperjenza professjonali;

Bżulija, kapaċità ta' ħidma taħt pressjoni ta' xogħol, diliġenza, kapaċità analitika u li tiddeċiedi;

Imparzjalità u indipendenza;

Assenza ta' involviment f'attività kummerċjali jew ta' negozju jew ta' sitwazzjoni finanzjarja li tqanqal dubbji dwar il-kapaċità tal-persuna li twettaq id-dmirijiet ġudizzjarji b'mod xieraq;

Kapaċità li l-persuna taħdem f'ambjent ta' ħidma kolleġġjali;

Għarfien tal-Kodiċi ta' Etika għall-Membri tal-Ġudikatura u disponibilità għal żvilupp professjonali u kontinwu.

L-GĦAMMIERI – KLIEB MIŻMUMA TAĦT IL-KUSTODJA

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jgħid, fil-ħin li tiġi mwieġba din il-mistoqsija, kemm hemm klieb taħt il-kustodja fl-Għammieri?

Kemm hemm ħaddiema li jieħdu ħsieb dawn il-klieb?

JOSÉ HERRERA (Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li preżentament in-numru ta' klieb taħt il-kustodja fl-Għammieri huwa ta' 32, filwaqt li hemm disa' ħaddiema jieħdu ħsieb dawn il-klieb matul il-ġurnata.

Dawn il-ħaddiema jaħdmu bix-xift, u għalhekk matul il-ġurnata jkun hemm ħames ħaddiema li jaħdmu direttament ma' dawn il-klieb.

Barra minn hekk, hemm ukoll uffiċjal veterinarju li huwa responsabbli direttament għall-benesseri ta' dawn l-annimali.

L-GĦAMMIERI: KLIEB MIŻMUMA TAĦT IL-KUSTODJA – EŻERĊIZZJU FIŻIKU

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jgħid kull kelb li hemm taħt il-kustodja fl-Għammieri għal kemm ħin jinħareġ jimxi kull jum?

Interpellant li kull kelb li hemm taħt il-kustodja tad-Direttorat għat-Trattament Xieraq tal-Annimali, il-Promozzjoni u s-Servizzi fl-Għammieri jiġi allokat madwar siegħa kuljum għall-mixi u eżerċizzju fiżiku.

GĦASES TAL-PULIZIJA – RINOVAZZJONI

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għall-Intern u Sigurtà Nazzjonali: B'referenza għar-risposta għall-mistoqsija parlamentari 9867, jista' l-Ministru jgħid, ġaladarba l-għases imsemmija minnu fir-risposta għall-mistoqsija parlamentari 9634 ma ġewx rinovati biex ikunu konformi mal-Konvenzjoni ta' Istanbul, dan ifisser li ebda għassa f'Malta u f'Għawdex ma sarilhom xogħol biex ikunu konformi mal-istess konvenzjoni kif titlob il-liġi?

MICHAEL FARRUGIA (Ministru għall-Intern u Sigurtà Nazzjonali): Ninsab infurmat li l-pulizija f'kull każ jieħdu dawk il-miżuri kollha possibbli biex jipproteġu l-privatezza tal-vittmi waqt l-investigazzjonijiet.

TFAL TAĦT KURA VOLONTARJA

L-ONOR.

CLAUDETTE BUTTIGIEG staqsiet lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: B'referenza għar-risposti għall-mistoqsijiet parlamentari 9497 u 9866, jista' l-Ministru jgħid kemm hemm tfal taħt voluntary care?

MICHAEL FALZON (Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali): Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-Appoġġ, taħt il-kappa tal-Fondazzjoni għas-Servizzi ta' Ħarsien Soċjali, għandha 107 minuri taħt kura volontarja.

SAN ĠILJAN/PEMBROKE – BUNKER TAĦT ST GEORGE'S BARRACKS

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid x'passi ħa jew beħsiebu jieħu s-Sovrintendent tal-Patrimonju Kulturali dwar it-talba ta' tmien għaqdiet sabiex jinħareġ ordni ta' emerġenza għall-konservazzjoni tal-bunker ta' żmien il-Gwerra l-Bierda li jinsab taħt l-art ta' St George's Barracks f'San Ġiljan u/jew Pembroke u sabiex isir assessjar komprensiv tal-istess bunker bil-għan li jiġi salvat dak li għad fadal mill-imsemmi sit?

OWEN BONNICI: Ninsab infurmat li s-Sovrintendent tal-Patrimonju Kulturali qed jindaga dwar is-suġġett tat-talba u sabiex isir assessjar komprensiv tas-sit in kwestjoni.

PROĠETT PEMBROKE-ST JULIAN'S CONNECTIONS – PJANTI

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra pjanta dettaljata li turi l-proposta tal-Aġenzija Infrastruttura Malta għall-bini ta' erba' mini taħt l-art u l-bini mill-ġdid ta' Triq Sant Andrija bejn is-Swieqi, Pembroke u Paceville f'San Ġiljan?

IAN BORG (Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li Pembroke-St Julian's Connections huwa proġett ġdid li jestendi minn Triq il-Kosta sa Triq Reġjonali, qabel id-daħliet tat-tramuntana tal-mini f'Ta' Giorni.

Infrastructure Malta ppreżentat l-applikazzjonijiet inizjali biex tkun tista' tiġi varata l-konsultazzjoni pubblika dwar dan il-proġett u jinkisbu l-permessi tal-iżvilupp meħtieġa, skont il-proċeduri tal-Awtorità tal-Ippjanar.

Dan il-proġett jinkludi l-bini mill-ġdid ta' Triq Sant Andrija u parti minn Triq il-Kosta b'erba' korsiji, it-tneħħija ta' diversi sistemi ta' traffic lights u djuq oħrajn li hemm fit-toroq tul din ir-rotta, kif ukoll erba' mini ġodda biex jiffaċilitaw l-aċċess b'mod aktar sigur u mgħaġġel minn u lejn Pembroke, Paceville, San Ġiljan u s-Swieqi.

B'dan it-titjib, Infrastructure Malta se ttejjeb il-kapaċità ta' din il-ħolqa ta' toroq arterjali biex jonqos it-traffiku li bħalissa jgħaddi minn għadd ta' toroq residenzjali fl-inħawi ta' Pembroke, is-Swieqi u San Ġiljan, kif ukoll it-tniġġis fl-arja u r-riskji ta' aċċidenti li dan iġib miegħu.

Fl-istess waqt, il-proġett qed joħloq ukoll l-infrastruttura ġdida meħtieġa biex jilqa' għall-ħtiġijiet tat-trasport ta' din iż-żona fil-ġejjieni.

L-itwal mina mill-erbgħa li se jsiru se tgħaqqad it-tarf tan-nofsinhar ta' Triq il-Kosta (in-naħa ta' High Ridge) mal-Bajja ta' San Ġorġ.

Din il-mina taħt l-art se tkun twila 1.5 kilometri u se jkollha żewġ korsiji, waħda f'kull direzzjoni.

B'hekk se tipprovdi aċċess aktar mgħaġġel lejn l-inħawi ta' max-xatt ta' Paceville u San Ġiljan meta tkun ġej min-naħa ta' fuq ta' Malta, mingħajr ma tgħaddi mill-inħawi residenzjali ta' Pembroke u s-Swieqi.

Kuntrarjament għal proposti li saru qabel għal dawn l-inħawi, din l-infrastruttura ġdida se ttejjeb l-aċċess pubbliku għal bosta nħawi f'Paceville u San Ġiljan, u mhux se twassal biss għal xi żvilupp speċifiku.

Mina oħra ta' nofs kilometru se tgħaqqad il-karreġġjata tan-nofsinhar ta' Triq Reġjonali, qabel ma tasal fil-junction tat-traffic lights ta' Paceville, direttament ma' Pembroke (Triq Walter Ganado), biex tipprovdi aċċess eħfef għal din il-lokalità meta tkun ġej min-naħa t'isfel tal-pajjiż.

It-tielet mina se tgħaqqad l-istess karreġġjata ta' Triq Reġjonali mal-Bajja ta' San Ġorġ biex tagħti daħla alternattiva għall-junction tat-traffic lights ta' Paceville.

Ir-raba' mina taħt l-art, twila 115-il metru, se tibda minn Triq il-Knisja (fejn hemm il-Millennium Chapel) u tiżbokka fil-Bajja ta' Spinola (Triq San Ġorġ).

Din il-konnessjoni se tipprovdi ħruġ ġdid minn Paceville u tnaqqas id-diffikultajiet li jinħolqu bil-konġestjoni f'diversi junctions u toroq f'dawn l-inħawi.

Ħruġ ieħor ġdid minn San Ġiljan se jsir minn Triq iż-Żebbuġ, mill-inħawi ta' The Gardens, lejn il-karreġġjata tan-nofsinhar ta' Triq Reġjonali, ftit qabel il-Pont Manwel Dimech.

Dan se jagħmilha aktar faċli għar-residenti ta' dawn l-inħawi biex imorru minn u lejn djarhom mingħajr ma' jgħaddu mill-junctions ewlenin ta' Paceville u Spinola.

Element ieħor importanti ta' dan il-proġett huwa l-bini mill-ġdid ta' Triq Sant Andrija u t-tarf tan-nofsinhar ta' Triq il-Kosta biex jiġu eliminati diversi partijiet minn dawn it-toroq tas-sistema Ewropea TEN-T li bħalissa jidjiequ għal korsija waħda f'kull direzzjoni.

Il-proġett Pembroke-St Julian's Connections se jwessa' dawn it-toroq għal erba' korsiji, waqt li jelimina djuq ieħor li hemm fihom bħalissa.

Fl-istess waqt, se jtejjeb il-junctions ta' Paceville u dik ta' Pembroke kantuniera ma' Triq Walter Ganado, kif ukoll il-junction tas-Swieqi faċċata tal-Luxol Grounds.

Dan it-titjib se jwassal biex ikun hemm tnaqqis sinifikanti fil-ħin tal-ivvjaġġar f'din ir-rotta ewlenija, waqt li jnaqqas it-tniġġis tal-arja u r-riskji ta' aċċidenti f'diversi toroq residenzjali fl-inħawi, speċjalment f'Pembroke u San Ġiljan.

Infrastructure Malta se tkompli tiltaqa' u tikkonsulta ma' dawk kollha interessati, inkluż il-Kunsilli Lokali, li l-lokalitajiet tagħhom se jibbenefikaw minn dan il-proġett, biex tirfina l-pjanijiet u tiżgura li din il-ħolqa importanti fis-sistema tat-toroq arterjali tiġi msaħħa bl-aħjar mod biex tibqa' tilqa' għall-ħtiġijiet tat-trasport ta' pajjiżna, kemm t'issa kif ukoll dawk futuri.

Il-pjanti tal-proġett ġew sottomessi lill-Awtorità tal-Ippjanar u kopja tagħhom tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

SKART ORGANIKU MIĠBUR

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien l-ammont ta' skart organiku li nġabar f'Malta u f'Għawdex min-nhar il-31 ta' Ottubru 2018 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari, xahar b'xahar u lokalità b'lokalità?

Interpellant li t-tabella bl-informazzjoni mitluba tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

KAŻIJIET TA' SKART MAĦRUĠ FIL-ĠURNATA/ĦIN ŻBALJATI

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jgħid kemm-il persuna nqabdet li ħarġet jew iddepożitat skart fi triq jew spazju pubbliku f'jum u/jew f'ħin li dak l-iskart partikolari ma jkunx imissu jinġabar, lokalità b'lokalità u xahar b'xahar, min-nhar il-31 ta' Ottubru 2018 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari?

Skont ir-records li nżammu mid-Direttorat tal-Konformità u l-Infurzar fi ħdan l-ERA, l-informazzjoni mitluba mill-Onor.

Interpellant li hi murija fit-tabella turi każijiet ta' ksur ta' regolamenti li nqabdu mill-uffiċjali tal-ERA jseħħu fil-fatt fuq il-post.

Kif kien diġà aċċennat, sal-aħħar tas-sena 2018, l-uffiċjali tal-infurzar tal-ERA kienu qegħdin biss jinfurmaw lin-nies li kienu qed jinqabdu joħorġu l-borża l-ħażina bil-provvedimenti legali l-ġodda.

Kienet tħarrket biss persuna li kisret provvedimenti legali li kienu diġà ilhom jeżistu.

L-istatistika turi s-sitwazzjoni sal-15 ta' Mejju 2019.

Ninforma ukoll lill-Onor.

Interpellant li r-Regolamenti dwar l-Abbandun, ir-Rimi u t-Tneħħija ta' Skart fit-Toroq u f'Postijiet jew Żoni Pubbliċi, il-L.S. 549.40, jistgħu jiġu nfurzati mill-Awtorità għall-Ambjent u r-Riżorsi, kif ukoll il-LESA u l-Pulizija.

L-informazzjoni mogħtija tkopri biss l-infurzar li sar mill-uffiċjali tal-ERA.

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid liema huma l-kunsilli lokali li, mis-sena 2013 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari, ippreżentaw talba lill-Awtorità għat-Trasport f'Malta sabiex fil-lokalità tagħhom tiġi implimentata skema ta' pparkjar kontrollat favur ir-residenti (Controlled Residents Parking Scheme)?

Jista' jgħid dwar liema toroq kienu jirreferu dawn it-talbiet, liema minn dawn it-talbiet ġew aċċettati, liema ġew miċħuda u liema għadhom pendenti?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li, skont ma jien infurmat mill-Awtorità tat-Trasport, hija qed tevalwa ċ-ċirkustanzi kollha f'dan ir-rigward.

CPPS - STUDJI MILL-AWTORITÀ TAT-TRASPORT

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jindika l-isem, il-kunjom u l-kariga tal-persuna jew persuni fi ħdan l-Awtorità għat-Trasport f'Malta li ġew inkarigati mill-istess Awtorità sabiex iwettqu "studju intern sabiex jinħolqu miżuri favur aktar parkeġġ madwar Malta" u b'mod partikolari, iżda mhux biss, dwar l-iskema ta' pparkjar kontrollat favur ir-residenti (Controlled Residents Parking Scheme)?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li għandu jirreferi għat-twegiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari 10137 tal-istess Seduta.

KUMPANIJA LI TOFFRI S-SERVIZZ TAL-IT FL-ISPTAR MATER DEI

L-ONOR.

SIMON BUSUTTIL staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: B'referenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 9725, jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru tas-Saħħa jirrispondi iva jew le, jekk hemmx xi ħadd li jaħdem fis-segretarjat tiegħu li għandu parentela mas-sidien tal-kumpanija li toffri servizzi ta' IT fl-Isptar Mater Dei?

U, jekk fl-affermattiv, jista' jgħid min?

CHRIS FEARNE (Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa): Nerġa' nitlob lill-Onor.

Interpellant sabiex speċifikament jindika għal liema persuna/persuni qed jirreferi.

MINISTERU GĦAS-SAĦĦA – KUNTRATTI GĦAL SERVIZZI RELATATI MAL-IT

L-ONOR.

SIMON BUSUTTIL staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 9720, u ċjoè: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jagħti lista ta' kuntratti ta' servizzi ta' IT, inkluż manutenzjoni, bħalissa viġenti, fil-Ministeru tiegħu, kif ukoll l-entitajiet pubbliċi kollha li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu, mill-2013 sad-data ta' din il-mistoqsija, flimkien ma' dettalji f'kull każ ta' min huma l-entitajiet jew persuni fiżiċi u/jew legali li joffri dan is-servizz, id-data tal-bidu u t-tmiem tal-kuntratt viġenti, u kemm qed jitħallsu kull sena, sena b'sena, għas-servizz li joffru?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni qed tinġabar.

L-ONOR.

SIMON BUSUTTIL staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid liema, minn fost l-entitajiet pubbliċi li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħu, qed jagħmlu kampanja ta' reklamar permezz ta' billboards mill-1 ta' Jannar ta' din is-sena sad-data ta' din il-mistoqsija?

F'dak il-każ, jista' l-Ministeru jagħti wkoll tagħrif dwar:

(i) liema huma l-entitajiet;

(ii) il-perjodu tal-kampanja, mill-bidu sat-tmien tagħha;

(iii) l-ammont ta' flus li qed jintefqu;

(iv) kopja tar-reklami li ntużaw fuq il-billboards sad-data ta' din il-mistoqsija;

(v) il-kumpanija li mingħandha nxtara s-servizz ta' użu ta' billboards; u

(vi) il-kumpanija li mingħandha nxtara s-servizz ta' disinn tal-billboard?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant, skont ma jien infurmat mill-entitajiet pubbliċi li jaqgħu taħt id-dekasteru tiegħi, li l-informazzjoni mitluba qiegħda annessa hawn taħt, filwaqt li kopja tad-disinni li ntużaw fuq l-imsemmija billboards tpoġġew fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

MINISTERU GĦAT-TRASPORT, INFRASTRUTTURA U PROĠETTI KAPITALI – KUNTRATTI PUBBLIĊI

L-ONOR.

SIMON BUSUTTIL staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jagħti tagħrif dwar kemm inħarġu u ġew assenjati kuntratti pubbliċi minn kull entità li taqa' taħt id-dekasteru tiegħu minn Ġunju 2017 sad-data ta' din il-mistoqsija?

Jista' f'kull każ jgħid (i) min rebaħ il-kuntratt; (ii) l-ammont totali tal-kuntratt; (iii) jekk il-kuntratt kienx kompetittiv jew b'direct order; u (iv) l-oġġett tal-kuntratt (x'tip ta' xogħol jew servizz ieħor qed jinxtara)?

IAN BORG: L-Informazzjoni għadha qed tinġabar.

L-ONOR.

SIMON BUSUTTIL staqsa lill-Ministru għall-Intern u Sigurtà Nazzjonali: B'referenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 9714, jista' l-Ministru jgħid jekk l-investigazzjoni tal-Independent Police Complaints Board intemmitx?

Jekk iva, x'kien l-eżitu tagħha u jekk le, meta mistennija tintemm?

MICHAEL FARRUGIA: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-Independent Police Complaints Board wasal fl-aħħar tal-investigazzjoni tiegħu u mistenni li jibgħat ir-rapport tiegħu.

MINISTRU GĦAT-TURIŻMU – ŻJARAT F'DUBAJ

L-ONOR.

SIMON BUSUTTIL staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsijiet parlamentari 9513 u 9712, u ċjoè: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari 9237 li fiha l-Ministru għat-Turiżmu ammetta li żar Dubaj fil-leġiżlatura li għaddiet, jista' l-Ministru jgħid meta żar Dubaj, bid-dati preċiżi taż-żjarat, għal liema raġuni mar, kemm dam, jekk kienx akkumpanjat minn uffiċjali u, f'dak il-każ, minn min kien akkumpanjat jew jekk kienx hu li akkumpanja lil ħaddieħor, u f'dak il-każ lil min akkumpanja?

Jista' jgħid ukoll kemm ġiet tiswa ż-żjara tiegħu, maqsuma fi spejjeż li jirriflettu l-ispejjeż tal-vjaġġ, tal-lukanda, tal-ikel u spejjeż oħra?

KONRAD MIZZI (Ministru għat-Turiżmu): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li żort Dubaj tliet darbiet fuq xogħol tal-Gvern: f'Awwissu 2015, fi Frar 2016 u f'Novembru 2016.

KORSA TAT-TLIELAQ TAL-KAROZZI

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: B'referenza għar-risposta għall-mistoqsija parlamentari 9637, peress li l-mistoqsija oriġinali 9398 kienet dwar l-istqarrija mis-Segretarjat Parlamentari għall-Ippjanar u s-Simplifikazzjoni Amministrattiva tat-18 ta' Diċembru 2013, Press Release 2841, fejn fost il-21 proġett kien hemm "Race track":

, jista' l-Ministru jgħid għaliex il-proġett tar-Race Track ta' aktar minn ħames snin ilu qatt ma sar, minkejja s-sejħa għall-offerti?

Peress li s-sejħa għall-espressjoni ta' interess għal Motor Recreation and Education Park huwa proċess differenti, u dan ukoll jidher li weħel, jista' jgħid x'inhi s-sitwazzjoni llum?

EVARIST BARTOLO (Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol): Ninforma l-Onor.

Interpellant li għaddejja ħidma kontinwa sabiex il-proġett tal-Motor Recreation and Education Park jitwettaq bħalma twettqu l-proġetti sportivi l-oħra ta' pajjiżna.

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jgħid ma' kemm-il tunellata ta' skart organiku jlaħħaq l-impjant ta' anaerobic digestion?

Fil-preżent qed jaħdem at full capacity?

Kemm minn dak li qed jinġabar mill-iskema tal-ġbir tal-iskart mhux qed fil-fatt jintefa' fl-impjant, iżda minflok jintefa' fil-landfill?

Interpellant li l-informazzjoni qed tinġabar.

PERSUNI INTITOLATI GĦAL SERVIZZI TA' SAĦĦA BLA ĦLAS

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: B'referenza għall-barranin li jużaw is-servizzi tas-saħħa, jiġifieri persuni Ewropej, Svizzeri, dawk ġejjin barra l-EU u refuġjati, jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jgħid min hu intitolat għal servizz bla ħlas?

Xi proċedura qed tintuża?

X'miżuri jittieħdu dwar dawk iċ-ċittadini tal-EU li jaħdmu f'Malta u jkollhom membri tal-familja jgħixu f'Malta, imma s-sistema tagħhom hi waħda li ma tipproduċix ċertifikat tat-twelid?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li skont il-Leġiżlazzjoni Sussidjarja 35.28, Ir-Regolamenti dwar Drittijiet għall-Kura tas-Saħħa (Avviż Legali 201 tal-2004, kif emendat bl-Avviż Legali 407 tal-2007), il-kategoriji differenti ta' persuni li huma intitolati għal servizz bla ħlas huma:

Kull persuna li hija ċittadin jew nazzjonal ta' pajjiż barra l-Unjoni Ewropea u li jkollha liċenzja għax-xoghol skont l-artikolu 11 tal-Att dwar l-Immigrazzjoni u li tkun qiegħda tħallas il-kontribuzzjoni preskritta;

Ċittadin ta' pajjiż barrani li għandu ftehim reċiproku ma' Malta dwar il-kura tas-saħħa;

Kull persuna li hija ċittadin jew nazzjonal ta' pajjiż barra l-Unjoni Ewropea li tgawdi l-libertà ta' moviment skont l-artikolu 44 tal-Kostituzzjoni ta' Malta;

Kull persuna li hija ċittadin jew nazzjonal ta' pajjiż barra mill-Unjoni Ewropea li tkun f'Malta fuq stedina tal-Gvern f'kapaċità konsultattiva, jew li tagħti parir lill-istess Gvern;

Kull persuna li hija ċittadin jew nazzjonal ta' pajjiż barra mill-Unjoni Ewropea li tkun qegħda tagħmel kors ta' studji fl-Università ta' Malta, l-MCAST jew l-ITS;

Persuni li jipproduċu d-dokumentazzjoni meħtieġa mid-Dipartiment tas-Saħħa skont ir-Regolamenti tal-Komunità Ewropea li jkunu fis-seħħ dwar l-applikazzjoni ta' skemi tas-sigurtà soċjali;

Persuni li jgawdu minn Protezzjoni Internazzjonali: Skont l-artiklu 20(1)(c) tal-Leġiżlazzjoni Sussidjarja 420.07 'Regolamenti dwar l-iStandards ta' Proċedura għall-Għoti u l-Irtirar tal-Protezzjoni Internazzjonali' (Avviż Legali 416 tal-2015), f'Malta, persuna ddikjarata bħala benefiċjarja ta' protezzjoni internazzjonali (status ta' refuġjat jew status ta' protezzjoni sussidjarja) għandha tkun intitolata li tirċievi l-kura medika tal-Istat.

Id-dokumenti uffiċjali li jinħarġilhom juru li huma jgawdu minn dan l-istatus u li b'hekk huma jkunu intitolati.

Persuna/Persuni kkonċernati jkunu mitluba d-dokumentazzjoni uffiċjali li biha jkun ikkonfermat l-intitolament.

Iċ-ċertifikat tat-twelid hu importanti sabiex jiġi aċċertat li jkun hemm rapport/ relazzjoni u li bih ikun ikkonfermat l-intitolament.

MOSTA – SIT F'TAL-QARES – PREKAWZJONIJIET MIS-SOVRINTENDENZA TAL-PATRIMONJU KULTURALI

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: B'referenza għal Tal-Qares il-Mosta, jista' l-Ministru jgħid xi prekawzjoni ħadet is-Sovrintendenza tal-Patrimonju Kulturali u x'monitoraġġ qed isir fuq is-sit li qed jinbena?

OWEN BONNICI: Ninsab infurmat li s-Sovrintendenza tal-Patrimonju Kulturali imponiet kundizzjonijiet għall-monitoraġġ arkeoloġiku, li qed isir b'mod kontinwu.

PROĠETT TA' MANOEL ISLAND – TNEĦĦIJA TAL-ISKALL U FAĊILITAJIET ANĊILLARI

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 9800 u jikkonferma għaliex l-iskall pubbliku u l-faċilitajiet anċillari fejn wieħed jerfa' d-dgħajjes u t-tenders se jispiċċa, b'dannu għal għadd kbir ta' dilettanti tas-sajd u dgħajjes żgħar?

Jikkonferma li fil-pjan l-antik PA 2135/94, dan l-iskall kien previst li jsir fuq Manoel Island u għaliex dan tneħħa mill-pjan il-ġdid?

Fejn se jkun il-post alternattiv għall-iskall u faċilitajiet anċillari?

Peress li l-post imsemmi mhux adegwat għax jagħti ġo main road u m'hemmx il-faċilitajiet anċillari għall-parkeġġ ta' karozzi, trailers u tenders, jista' l-Ministru jagħti garanzija li l-faċilitajiet se jkunu daqs dawk li se jintilfu?

Jista' jagħmel mezz biex biċċa mill-art reklamata mill-baħar tingħata għall-iskall u faċilitajiet anċillari minflok tingħata kollha lill-Manoel Island Yacht Yard?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li, skont ma jien infurmat mill-Awtorità tal-Ippjanar, li fil-pjan il-ġdid (PA9407/17) qiegħed jiġi previst li minflok skall jinħoloq spazju miftuħ li jkun jista' jitgawda mill-poplu inġenerali.

Skont il-pjan preċedenti (PA2135/94) l-iskall, fil-prinċipju, kien previst li jsir fuq Manoel Island.

Minn aspett ta' ppjanar, dettalji dwar id-daqs u pożizzjoni tal-iskall għandhom jiġu indirizzati fl-eventwali proċess ta' Full Development Application, b'konsultazzjoni sħiħa mal-Awtoritajiet ikkonċernati.

PROĠETT TA' MANOEL ISLAND – TELF TA' RMIĠĠ

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 9801 u jgħid jekk il-kanal madwar Manoel Island hux se jkun navigabbli wara li titqatta' t-tarf ta' Manoel Island u jsir pont għoli 6 metri minn wiċċ il-baħar?

Jekk dan se jsir navigabbli, jista' jgħid jekk hux se jiġi estiż il-fairway?

Jekk iva, kemm se jkun wiesa' u kemm se jintilfu postijiet ta' rmiġġ għad-dilettanti?

Jista' jgħid jekk hux se jitneħħew l-irmiġġi biex il-baħar jiġi riżervat lill-Manoel Island Yacht Yard b'telf ta' rmiġġi għad-dilettanti?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li, skont ma jien infurmat mill-Awtorità tal-Ippjanar, l-ipproċessar tal-pjan il-ġdid tal-Outline Development Permit PA9407/17 kien jinvolvi konsultazzjoni sħiħa mal-Awtorità dwar it-Trasport, fejn l-istess Awtorità approvat l-emendi li kienu qed jintalbu f'dak li hu trasport tal-baħar.

F'dan il-pjan ġie approvat il-prinċipju, u għalhekk dettalji għall-immaniġġjar ta' rmiġġ legali u rekwiżiti għan-navigazzjoni sikura għandhom jigu indirizzati fl-eventwali proċess ta' Full Development Application, b'konsultazzjoni sħiħa mal-awtoritajiet ikkonċernati.

L-ONOR.

THERESE COMODINI CACHIA staqsiet lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jagħti data meta se jitneħħa l-hoarding li bħalissa jinsab idawwar spazju fi Pjazza Jean de Valette fil-Belt Valletta, liema hoarding huwa marbut ma' xogħol li qed isir fuq il-MUŻA?

OWEN BONNICI: Dan huwa proġett innovattiv tal-Pjazza Jean De Valette li ċertament se jintgħoġob u jiġi apprezzat mill-pubbliku ġaladarba x-xogħlijiet ikunu ffinalizzati sa tmiem is-sajf li ġej.

UFFIĊĊJU TAL-PRIM MINISTRU: SEGRETARJAT PARLAMENTARI GĦAS-SERVIZZI FINANZJARJI, EKONOMIJA DIĠITALI U INNOVAZZJONI - INFIQ FUQ REKLAMAR

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru, permezz tas-Segretarjat Parlamentari għas-Servizzi Finanzjarji, Ekonomija Diġitali u Innovazzjoni, jgħid kemm kienet in-nefqa fuq reklami u avviżi fuq kull mezz, inkluż social media, minn kull entità li hija fid-dekasteru tiegħu fix-xahar t'April u Mejju 2019?

JOSEPH MUSCAT (Prim Ministru): It-tagħrif għadu qed jinġabar.

MINISTERU GĦALL-EKONOMIJA, INVESTIMENT U NEGOZJI ŻGĦAR – REKLAMAR

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Ekonomija, Investiment u Negozji Żgħar: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet in-nefqa fuq reklami u avviżi fuq kull mezz, inkluż social media, minn kull entità li hija fid-dekasteru tiegħu fix-xahar t'April u Mejju 2019?

CHRIS CARDONA (Ministru għall-Ekonomija, Investiment u Negozji Żgħar): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li t-tagħrif għadu qed jinġabar.

MINISTERU GĦALL-EDUKAZZJONI U X-XOGĦOL – INFIQ FUQ REKLAMAR

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet in-nefqa fuq reklami u avviżi fuq kull mezz, inkluż social media, minn kull entità li hija fid-dekasteru tiegħu fix-xahar t'April u Mejju 2019?

EVARIST BARTOLO: Ninsab infurmat li t-tagħrif mitlub mill-Onor.

Interpellant dwar l-entitajiet li jaqgħu taħt il-Ministeru tiegħi, inklużi dawk taħt is-Segretarjat Parlamentari għaż-Żgħażagħ, Sport u Għaqdiet Volontarji, huwa kif muri fil-lista li tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

It-tweġiba mogħtija mill-entitajiet l-oħra f'dan il-Ministeru kienet 'xejn'.

MINISTERU GĦALL-EDUKAZZJONI U X-XOGĦOL: SEGRETARJAT PARLAMENTARI GĦAŻ-ŻGĦAŻAGĦ, SPORT U GĦAQDIET VOLONTARJI – INFIQ FUQ REKLAMAR

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru, permezz tas-Segretarjat Parlamentari għaż-Żgħażagħ, Sport u Għaqdiet Volontarji, jgħid kemm kienet in-nefqa fuq reklami u avviżi fuq kull mezz, inkluż social media, minn kull entità li hija fid-dekasteru tiegħu fix-xahar t'April u Mejju 2019?

EVARIST BARTOLO: Nirreferi lill-Onor.

Interpellant għat-tweġiba li għadha kif ingħatat għall-mistoqsija parlamentari 10239.

MINISTERU GĦALL-ENERĠIJA U IMMANIĠĠAR TAL-ILMA – INFIQ FUQ REKLAMAR

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Enerġija u Immaniġġar tal-Ilma: Jista' l-Ministru jgħid kemm kienet in-nefqa fuq reklami u avviżi fuq kull mezz, inkluż social media, minn kull entità li hija fid-dekasteru tiegħu fix-xahar t'April u Mejju 2019?

JOE MIZZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni mitluba hija skont is-segwenti tabella:

Fir-rigward tal-Enemalta, l-informazzjoni mitluba għandha valur kummerċjali għall-kumpanija.

Minħabba f'hekk, l-iżvelar tat-tagħrif mitlub jista' jippreġudika n-negozju tal-istess kumpanija.

MINISTERU GĦALL-AFFARIJIET EWROPEJ U UGWALJANZA – INFIQ FUQ REKLAMAR

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Ewropej u Ugwaljanza: Tista' l-Ministru tgħid kemm kienet in-nefqa fuq reklami u avviżi fuq kull mezz, inkluż social media, minn kull entità li hija fid-dekasteru tagħha fix-xahar t'April u Mejju 2019?

HELENA DALLI: Infurmata li l-European Union Programmes Agency (EUPA) nefqet €1,469.49 (eskluż VAT) f'reklamar u avviżi fuq kull mezz, inkluż social media, fil-perjodu.