DIBATTITI TAL-KAMRA TAD-DEPUTATI

(Rapport Uffiċjali u Rivedut)

It-Tnejn, 14 ta' Jannar 2019

Stampat fl-Uffiċċju tal-Iskrivan

Prezz €2.50

It-Tnejn, 14 ta' Jannar 2019

Il-Kamra tad-Deputati ltaqgħet fis-Sala tal-Parlament,

il-Belt Valletta, fis-6.01 p.m.

It-Tnejn, 14 ta' Jannar 2019

Il-Minuti tas-Seduta Nru 181, li saret fit-12 ta' Diċembru 2018, ġew ikkonfermati.

L-ISPEAKER (Onor. Anġlu Farrugia): Ninforma lill-Kamra li l-President għoġobha tagħha l-kunsens tagħha għal:

Att Nru XLI tal-2018 - Att tal-2018 li jemenda l-Att dwar il-Logħob;

Att Nru XLII tal-2018 - Att tal-2018 li jemenda Liġijiet Kriminali dwar it-Terroriżmu;

Att Nru XLIII tal-2018 - Att tal-2018 li jemenda Diversi Liġijiet (Rilokazzjoni ta' Uffiċċji u Notifika b'mezzi Elettroniċi);

Att Nru XLIV tal-2018 - Att tal-2018 li jemenda Diversi Liġijiet dwar is-Servizzi Finanzjarji (Emenda Nru 2);

Att Nru XLV tal-2018 - Att tal-2018 dwar l-Approprjazzjoni (2019); u

Att Nru XLVI tal-2018 - Att tal-2018 dwar it-Tieni Approprjazzjoni (2018).

MISTOQSIJIET – TWEĠIBIET ORALI

KAŻIJIET TA' PERSUNI AFFETTWATI MINN PESTIĊIDI

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jelenka kemm iddaħħlu persuni fiċ-Ċentri tas-Saħħa jew l-Isptar isofru minn intossikazzjoni akuta jew kronika minħabba li kienu esposti għall-pestiċidi, inkluż residwi ta' pestiċidi preżenti fl-ikel matul il-perjodu li jibda minn Jannar 2013 sal-ġurnata tal-lum maqsuma separatament sena b'sena?

Sur President, ġentilment nixtieq ninformak ukoll li għandi mistoqsija supplimentari wara li tingħata t-tweġiba.

Nirringrazzjak.

CHRIS FEARNE (Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li minn tagħrif miġbur permezz tas-sistema tan-National Hospitals Information System (NHIS) jirriżulta li n-numru ta' każijiet li ddaħħlu fl-isptarijiet f'Malta u Għawdex jsofru minn intossikazzjoni akuta jew kronika minħabba li kienu esposti għall-pestiċidi bejn l-2013 u l-2017, huwa kif indikat fit-tabella t'hawn taħt:

Dawn il-każijiet kienu estratti mill-kodiċi ICD-10 kif ġej:

T60 Effett tossiku tal-pestiċidi.

X48 Avvelenament aċċidentali minn u esponiment għall-pestiċidi.

X68 Avvelenament intenzjonat minn u esponiment għall-pestiċidi.

Importanti li wieħed jgħid li dawn il-figuri ma jinkludux lil dawk il-pazjenti li jiġu invistati fid-Dipartiment tal-Emerġenza u għal xi raġuni jew oħra ma jidħlux bħala pazjenti fis-swali tal-isptar.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

BYRON CAMILLERI: Jidhirli li lbieraħ fil-ġurnali ġie rrapportat li fil-qasam tas-saħħa se jkun hemm l-involviment tar-Royal College tar-Renju Unit.

Jista' l-Ministru jispjega x'se jkun l-involviment ta' dan il-kulleġġ?

Hemm aktar kulleġġi barranin u internazzjonali li wrew l-interess jew diġà bdew jaħdmu ġewwa pajjiżna, sabiex joffru dan is-servizz fil-qasam tas-saħħa?

L-ISPEAKER: Id-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa.

CHRIS FEARNE: Sur President, il-kulleġġ li qed jirreferi għalih l-Onor.

F'pajjiżna, għal ħafna snin, is-sistema ta' edukazzjoni medika kienet ibbażata fuq is-sistema tar-Renju Unit.

Ħafna minna jiggradwaw bħala tobba mill-Università ta' Malta u llum hawn anke l-faċilità li wieħed jista' jidħol fl-Iskola Medika ta' Barts ġewwa pajjiżna, però wara li jiggradwaw ħafna mit-tobba jkunu jridu jkomplu jagħmlu l-ispeċjalizzazzjoni biex isiru min kirurgu, min tabib tal-għajnejn, min tabib tal-widnejn, min ġinekologu, min pedjatra u min tabib tal-familja fost l-oħrajn.

Waħda mis-sistemi ta' kif wieħed jispeċjalizza hija billi jagħmel l-eżamijiet, isir membru u mbagħad fellow ta' wieħed minn dawn ir-Royal Colleges li huma istituzzjonijiet fir-Renju Unit li jagħtu l-ispeċjalizzazzjoni lit-tobba.

F'dawn l-aħħar sentejn, anke b'ħidma li saret min-naħa tagħna bħala Gvern u min-naħa tal-kollegi tagħna fil-Post Graduate Medical Centre, numru minn dawn il-kulleġġi li joffru t-tagħlim u jagħmlu l-eżamijiet biex tobba jispeċjalizzaw u li s'issa dejjem kienu fl-Ingilterra, l-Iskozja jew l-Irlanda, bdew joffru korsijiet u jagħmlu l-eżamijiet ġewwa Malta.

Ovvjament, dan huwa sinjal ta' kemm il-livell tal-mediċina u t-tagħlim mediku għola ġewwa pajjiżna.

Hemm numru ta' kulleġġi, fosthom ir-Royal College of Obstetricians and Gynaecologists li f'Ġunju se jibda jagħmel l-eżamijiet għat-tobba Maltin li jixtiequ jispeċjalizzaw fil-ġinekoloġija, u anke għal tobba barranin li jiġu Malta biex jispeċjalizzaw u jagħmlu l-eżamijiet ġewwa pajjiżna.

Pajjiżna, minn pajjiż li sa ftit snin ilu kien jitlef it-tobba għax it-tobba Maltin li kienu jiggradwaw kienu jimorru jispeċjalizzaw barra l-pajjiż u ħafna minnhom ma jiġux lura, illum sar pajjiż li qed jara tobba Maltin jispeċjalizzaw f'pajjiżna u qed jattira tobba barranin li jiġu jispeċjalizzaw f'pajjiżna wkoll, b'uħud minnhom jibqgħu jagħtu s-servizz tagħhom lill-Maltin u l-Għawdxin.

Dan huwa possibbli peress li r-Royal Colleges tas-surgeons, tal-physicians u tal-għajnejn, fost l-oħrajn, mill-Irlanda, l-Iskozja u l-Ingilterra qed joffru din l-ispeċjalizzazzjoni f'pajjiżna.

Nerġa' ngħid li dan huwa sinjal sod ta' kemm is-sistema tas-saħħa Maltija hija b'saħħitha, tant li qed tattira dawn il-kulleġġi ta' fama mondjali li jiġu jagħmlu l-korsijiet u l-eżamijiet tagħhom f'Malta.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

HERMANN SCHIAVONE: Sur President, l-ewwel nett, f'din l-ewwel seduta tas-sena l-ġdida, nixtieq nieħu din l-okkażjoni biex nawgura lis-Sedja, lill-istaff tiegħek u lill-kollegi kollha taż-żewġ naħat tal-Kamra, is-sena t-tajba.

Fl-aħħar tas-sena l-oħra, infetħet il-poliklinika ta' Ħal Kirkop.

Jista' l-Ministru jinforma lil din il-Kamra jekk minn dakinhar sal-lum żdiedx l-apparat, partikolarment l-x-ray machine, li mill-ewwel konna ġbidna l-attenzjoni li kienet nieqsa?

Jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra dwar l-andament ta' din il-poliklinika?

CHRIS FEARNE: Sur President, nirreċiproka l-awgurju tal-ewwel sena, għax din hija l-ewwel seduta li qed niltaqgħu f'din is-sena ġdida.

Irrid ngħid li din hija seduta storika, għax hija l-aħħar seduta li hija skedata li se tibda fis-6.00 p.m. u tispiċċa fid-9.30 p.m. Minn għada, is-seduti kollha parlamentari se jibdew mill-4.00 p.m. sas-7.00 p.m., imbagħad se jkun hemm l-aġġornament sas-7.30 p.m. Għalhekk, din mhux biss hija l-ewwel seduta tas-sena, imma wkoll seduta storika, għax hija l-aħħar seduta li qiegħda tiltaqa' f'dawn il-ħinijiet.

Meta niġu għall-kura primarja, iċ-ċentri tas-saħħa tagħna huma parti mis-sistema tal-Gvern biex nagħtu servizz fil-komunità.

Naturalment, magħhom hemm it-tobba tal-familja, li huma s-sinsla tas-sistema tas-saħħa ta' pajjiżna, il-bereġ fejn qed nagħmlu sforz kbir anke ma' numru ta' kunsilli lokali biex nirranġaw il-bereġ tagħna u nista' ngħid li fl-2018 sar ħafna xogħol li se jkompli fl-2019 u ċ-ċentri tas-saħħa.

Jidhirli li l-berġa li jmiss tinfetaħ u tgħaddi lill-kunsill lokali fil-ġimgħat li ġejjin hija l-berġa' f'Tal-Pietà.

Interpellant, f'Settembru 2018 ftaħna ċentru tas-saħħa ġdid ġewwa Ħal Kirkop, wara nuqqas kbir ta' snin mingħajr ma jinfetħu ċentri tas-saħħa.

Illum kont qed nitkellem mal-Ministru għall-Għawdex Justyne Caruana, li qaltli li matul din il-ġimgħa se jibda x-xogħol fuq il-faċċata ta' barra ta' ċentru tas-saħħa ġdid li se jkollna ġewwa r-Rabat f'Għawdex.

Il-ħsieb hu li lejn l-aħħar kwart ta' din is-sena jkollna ċentru tas-saħħa ġdid fjamant u kbir ġewwa r-Rabat Għawdex biex il-pazjenti Għawdxin ikollhom servizz denju ta' kura primarja fil-qalba ta' Għawdex.

Sur President, nista' ngħid li f'Ħal Kirkop is-servizz intlaqa' tajjeb ħafna.

M'għandix il-figuri eżatti, però naf li fl-ewwel xahar kien hemm medja ta' 200 pazjent li kien qed jiffrekwenta dan iċ-ċentru tas-saħħa kuljum.

Nimmaġina li issa n-numru kompla jiżdied.

F'dan iċ-ċentru tas-saħħa mhux biss qed nagħtu servizz ta' tabib tal-familja, imma wkoll numru ta' servizzi oħrajn, fosthom servizz ta' saħħa mentali fil-komunità, servizz għall-pazjenti li jkollhom bżonn jarahom speċjalista tad-dijabete, servizz tal-ortopedija, tal-għajnejn u numru ta' servizzi oħrajn.

Mhux iċ-ċentri tas-saħħa kollha għandhom x-ray machine.

F'Ħal Kirkop m'hemmx x-ray machine, però waħda mill-affarijiet li ħadna ħsieb meta fassalna ċ-ċentru tas-saħħa ta' Ħal Kirkop kienet li jista' jkun il-każ li jekk 'il quddiem naraw li għandna aktar riżorsi biex inħaddmu anke x-ray machine, inkunu nistgħu nagħmlu dan ukoll.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

ROSIANNE CUTAJAR: Naf li d-Deputat Prim Minstru ħadem ħafna sabiex f'pajjiżna jkollna l-ewwel klinika għall-persuni transgender fejn fl-aħħar ġimgħat ġew riferuti 35 persuna għal din il-klinika.

Għall-benefiċċju ta' min qed isegwina, jista' l-Ministru jgħidilna x'tip ta' servizzi toffri din il-klinika?

L-ISPEAKER: Id-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa.

CHRIS FEARNE: Is-sena l-oħra, jidhirli bejn Marzu u April 2018, konna nidejna strateġija u pjan għall-konsultazzjoni dwar kif nistgħu noffru servizzi speċifiċi li jaqdu l-bżonnijiet mediċi għall-persuni li huma trans.

Ma jfissirx li persuni li huma trans ma kellhomx aċċess għas-servizzi mediċi li jkollhom il-persuni l-oħra kollha.

Huwa ovvju li kulħadd ġewwa pajjiżna għandu aċċess għas-servizzi mediċi kollha, hija x'inhija l-orjentazzjoni sesswali tiegħu.

Fil-fatt waħda mir-raġunijiet ewlenin għalfejn ridna nbiddlu l-Liġi tal-IVF kienet li kien hemm sezzjoni tal-poplu tagħna li ma setax jaċċessa s-servizz mediku tal-IVF minħabba l-orjentazzjoni sesswali tiegħu.

Bħala Gvern emendajna l-liġi u llum il-persuni kollha, hija x'inhija l-orjentazzjoni sesswali u l-ġeneru tagħhom, jistgħu jaċċessaw is-sistemi tas-saħħa f'pajjiżna mingħajr ħlas.

Però persuni trans jista' jkollhom ħtiġijiet mediċi li persuni li mhumiex transesswali ma jkollhomx, fosthom, pereżempju, il-bżonn ta' counselling, il-bżonn li jiġu eżaminati minn tim multidixxiplinarju, il-bżonn li jkollhom aċċess għall-mediċini ormonali, il-bżonn li jkollhom aċċess għal ċerti forom ta' kirurġija u servizzi oħrajn, bħalma huma speech therapy.

Fl-aħħar ġimgħat, wara li kienet għalqet il-konsultazzjoni, nidejna pjan defenittiv għas-servizzi mediċi għal nies transesswali.

Fil-fatt, ftaħna klinika fl-Imtarfa biex tkun 'il barra mill-Isptar Mater Dei, fejn tim multidixxiplinarju magħmul minn endokronoloġista, plastic surgeon, ġinekologu, uroloġist, infermiera, speech and language pathologist, occupational therapist, psikologu u family therapist jistgħu jagħtu pariri lill-persuni li jkollhom bżonn is-servizz tagħhom.

S'issa, kif qalet l-Onor.

Interpellant, kellna 'l fuq minn 35 persuna li ġew referuti għal dan is-servizz.

Persuna tista' tiġi referuta għal dan is-servizz mit-tabib tal-familja tagħha, minn speċjalista tal-isptar, minn psikologu jew minn social worker.

Dan ifisser li mhux neċessarjament li persuna tiġi riferuta minn tabib, għax jista' jkun li persuna transesswali ma tkunx qed tagħmel kuntatt inizjali ma' tabib.

Għalhekk, social worker jista' jirreferi lill-persuna, speċjalment għall-counselling jew għal pariri oħra ġewwa din il-klinika.

S'issa, din il-klinika ilha taħdem għal madwar tmien ġimgħat u jidher li s-servizzi ntlaqgħu tajjeb ħafna.

B'hekk imlejna n-nuqqas li kien hemm fis-sistema tas-saħħa tagħna, biex illum il-persuni kollha ġewwa Malta u Għawdex verament għandhom aċċess għal servizzi eċċellenti tas-saħħa mingħajr l-ebda diskriminazzjoni.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

Jason Azzopardi, mistoqsija supplimentari.

JASON AZZOPARDI: Jista' l-Ministru jgħid fejn wasal il-proċess tal-proċeduri legali f'arbitraġġ li l-Gvern kellu mas-soċjetà Skanska?

Rigward Raħal Ġdid, il-ġimgħa li għaddiet kont fl-akkwati ta' Pace Grasso u stajt nara li jidher li se jibda x-xogħol f'din l-akkwata.

Jista' l-Ministru jgħid meta se jibdew ix-xogħlijiet u kif jantiċipa li se jiżviluppaw?

L-ISPEAKER: Id-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa.

CHRIS FEARNE: Bħalma jaf l-Onor.

Interpellant u bħalma taf din il-Kamra u l-pajjiż kollu, il-binja tal-Isptar Mater Dei sfortunatament hija binja difettuża fuq tliet binarji.

L-ewwel, il-konkrit tagħha mhuwiex tal-livell li suppost kellu jkun biex iservi l-ammont ta' snin li suppost kien mibni għalih.

Biex nagħti idea, jekk kien maħsub li se jservina għal 50 sena, fil-verità se jservina għal 30 sena.

It-tieni, il-bini huwa difettuż u ma nistgħux nibnu fuqu għax litteralment ma jiflaħx li ntellgħu sulari oħra fuqu, meta nafu li għandna bżonn ta' iktar spazju f'dan l-isptar li nbena żgħir.

It-tielet, il-binja suppost li nbniet biex tkun tiflaħ għal terremot ta' ċertu livell, però nafu li jekk ikollna terremot qawwi, partijiet mill-isptar ma jkunux jistgħu jintużaw.

Dan ifisser li l-uniku sptar ġewwa Malta f'każ ta' terremot, fejn l-aktar li jkollok bżonn sptar, se jkollu problema.

Aħna nafu li din mhijiex xi ħaġa aċċettabbli u għalhekk mill-ewwel bdejna negozjati ma' Skanska, li kienet il-kumpanija inkarigata mid-disinn u mill-bini ta' dan l-isptar.

Mill-ewwel kellna l-problema tal-waiver li kien ta Gvern preċedenti, fejn kien qal li, jiġri x'jiġri, minn hemm 'il quddiem, Skanska mhijiex responsabbli.

Bħala Gvern, aħna m'aċċettajniex dak l-argument u ftaħna kawża fl-arbitraġġ.

Bħalissa, hemm diskussjonijiet għaddejjin bejn in-naħa tal-Gvern u Skanska fuq numru ta' proċeduri.

Ovvjament, hemm l-avukati involuti fiha.

F'dan l-istadju, aktar milli ngħid li l-kwestjoni tal-arbitraġġ infetħet, ma nixtieqx nidħol f'iżjed dettalji għax jidhirli li nkun qed nippreġudika l-pożizzjoni tal-Gvern u dan la jagħmel ġid lilna u lanqas lil min jiġi warajna.

Fir-rigward taċ-Ċentru tas-Saħħa ġdid Vincent Moran li se jkollna f'Raħal Ġdid, bi pjaċir nista' ngħid li t-tender il-kbir tad-disinn u l-bini ngħata s-sena li għaddiet u jidhirli li din il-ġimgħa stess il-kuntrattur se jieħu pussess tas-sit.

Jidhirli wkoll li l-ġimgħa li għaddiet, l-aħħar inkwilini li kien hemm fil-bar ħarġu, biex issa s-sit ingħata lill-kuntrattur.

Qed isir xogħol fuq id-disinni biex imbagħad ikun hemm qbil aħħari mal-Foundation for Medical Services (FMS).

Diġà ġie ingaġġat project management team u qegħdin fil-proċess li joħorġu t-tenders għall-għamara, l-apparat u l-IT.

Għalhekk, bi pjaċir nista' ngħid li l-proċess biex ikollna ċ-Ċentru tas-Saħħa Vincent Moran f'Raħal Ġdid miexi ġmielu u jidhirli li fix-xhur li ġejjin se nibdew naraw l-ewwel xogħlijiet isiru.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

ROSIANNE CUTAJAR: Jista' l-Ministru jgħid b'liema mod l-innovazzjoni teknoloġika qiegħda tgħin lill-qasam tas-saħħa f'pajjiżna?

Hemm xi ħsieb li l-innovazzjoni teknoloġika tiġi inkorporata fis-swali u t-teatri tal-isptarijiet tagħna?

L-ISPEAKER: Id-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa.

CHRIS FEARNE: Sur President, illum it-teknoloġija saret parti mill-kura tas-saħħa.

Ftit tal-ġimgħat ilu, il-Prim Ministru u jien kellna l-opportunità li mmorru ninawguraw żewġ swali ġodda tal-kardjoloġija.

Sa 30 sena ilu, jekk kien jagħtik attakk tal-qalb, kienu jagħtuk il-valium, toqgħod għaxart ijiem ġos-sodda u forsi jiġi l-qassis jitlob ħdejk!

Però llum, bit-teknoloġija li għandna nistgħu naraw saħansitra ġewwa l-vini ta' qalbek, mingħajr lanqas biss nagħmlulek inċiżjoni.

B'apparat apposta, jekk ikun hemm xi vina misduda, nistgħu niftħuha.

Illum it-teknoloġija daħlet b'mod qawwi u hija parti essenzjali mill-kura tas-saħħa.

Illum kważi ħadd ma jmur l-isptar u ma jitteħidlux MRI.

Fejn ħames snin ilu, konna nagħmlu 8,000 MRI fis-sena, illum qed nagħmlu madwar 40,000 u huwa proġettat li se nkunu qed nagħmlu sa 60,000 u 70,000 MRI fis-snin li ġejjin.

Fil-fatt għandna t-tielet magna tal-MRI ordnata u se tkun installata din is-sena.

Se noħorġu wkoll talba biex inkunu nistgħu nixtru servizz mill-privat ta' MRI li hu l-aktar MRI avvanzat.

F'dawn l-aħħar ġranet tkellimna wkoll fuq ir-robotika.

Fil-fatt, nixtieq insemmi żewġ istanzi fejn diġà bdejna nattwaw servizz ta' robotika ġewwa l-isptar Mater Dei.

L-ewwel proġett huwa l-proġett ta' robotika fl-imħażen u fl-ispiżeriji.

Hemmhekk diġà ġie aġġudikat u ngħata t-tender.

Din is-sena se jiġu installati numru ta' robots fis-swali, fl-iżpiżeriji u fl-imħażen ta' Mater Dei u se jkun hemm it-taħriġ tal-infermiera u tobba biex fi żmien sentejn jibda l-proċess u fi żmien tliet snin ikollna l-i sptar kollu taħt dan il-proċess.

Dan ifisser li meta tabib qed jara pazjent ħdejn is-sodda tiegħu, minflok jikteb mediċina u l-għada jtellgħuhielu fis-sala biex prattikament il-pazjent jibda jieħu l-mediċina mill-għada, minn fuq it-tablet, it-tabib jordna l-mediċina dak il-ħin stess, din l-ordni tmur fl-imħażen tal-ispiżerija, ir-robot jaqra x'ikun ordna t-tabib, jagħżel il-mediċini bid-doża eżatta, jibgħatha għand il-pazjent b'numru ta' pajpijiet li għandna apposta li jwasslu mill-ispiżerija għal kull sala, u fi żmien tliet minuti din il-mediċina tkun qiegħda għand il-pazjent bil-barcode biex l-infermier ikun jista' jaqra l-barcode tal-mediċina u tal-pazjent, u biex ikun jaf li l-pazjent jieħu d-doża eżatta, x'ħin ħadha u kemm ħa, fost dettalji oħrajn.

B'hekk, f'temp ta' tliet minuti, il-pazjent se jkun qed jieħu d-doża ta' mediċina li għandu bżonn.

Illum nista' ngħid ukoll li jumejn oħra se tagħlaq ir-request for proposal għal robots li se jkollna fis-swali tal-operazzjonijiet, biex naraw min huwa interessat li jissuplixxina b'robots biex jgħinu lill-kirurgu fl-operazzjoni.

Dan ma jfissirx li pazjent se jkun qed jiġi operat minn robot, imma jfisser li l-ispeċjalista, it-tabib jew il-kirurgu minflok ikun assistit minn persuna oħra li forsi ma jkunx daqshekk preċiż, għax wara ċertu ħin, ikun għejja jew ma jkunx jista' jidħol fid-dettall daqskemm jista' r-robot, se jkollu robot li qed jassistih.

B'hekk, l-operazzjonijiet ikunu jistgħu jsiru b'ħafna iżjed preċiżjoni u b'riżultati aħjar.

Hawnhekk mhux qed nivvintaw ir-rota, għax diġà hemm ftit ċentri madwar id-dinja li għandhom is-servizz ta' robot.

Fil-fatt, bħala pajjiż, diġà nibagħtu pazjenti Maltin lejn dawn l-isptarijiet biex isiru numru ta' operazzjonijiet fuqhom, anke permezz ta' robots.

Issa se naraw li nġibu dan is-servizz tar-robotika f'pajjiżna, biex b'hekk il-kirurgi jkunu jistgħu jagħmlu operazzjonijiet iżjed delikati, dettaljati u b'riżultati aħjar għall-pazjenti tagħna.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

BEPPE FENECH ADAMI: Bħalissa, fuq il-portal shiftnews.com hemm storja ta' kif il-Vitals Global Healthcare (VGH) biegħet lil Steward Health Care (SHC) tliet sptarijiet għall-valur ta' €1 biss, però mbagħad, b'kumbinazzjoni, hemm stejjer ukoll dwar kumpaniji f'Dubai li rċevew il-miljuni dwar trasferimenti ta' flus.

Naf li dan mhux xogħol il-Ministru Fearne, imma huwa xogħol il-preċedessur tiegħu, il-Ministru Konrad Mizzi.

Però jista' l-Ministru jinforma lill-Kamra jekk il-Ministeru tiegħu huwiex qed jieħu nota ta' dawn l-istejjer li għaddejjin?

Jidhirlu l-Ministru li għandha ssir investigazzjoni dwar dawn il-materji?

L-ISPEAKER: Id-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa.

CHRIS FEARNE: L-ewwel nett, nitlob lill-Onor.

Interpellant biex ipoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra dawn ir-rapporti li qed jikkwota minnhom sabiex inkunu nistgħu naraw eżatt fuq xiex qed jitkellem.

Però nista' ngħid li minn Frar sal-lum, SHC diġà investew 'il fuq minn €20 miljun fl-isptarijiet tagħna!

Ftit tal-ġranet ilu, il-Prim Ministru u jien kellna l-opportunità li nżuru Għawdex biex niftħu l-iskola tal-anatomija.

Jien li għamilt 30 sena naħdem ta' tabib kemm f'Malta kif ukoll f'numru ta' sptarijiet fl-Ewropa, ħafna minnhom fl-Ingilterra, nista' ngħid li ċentru tal-anatomija bħalma għandna ġewwa Għawdex ma rajt imkien!

In-nies li jaħdmu ma' Barts ġewwa Għawdex qed jgħidulna li qatt ma raw u immaġinaw li jista' jkollna ċentru ta' dan il-livell.

Ċertament li dan huwa wieħed mill-aqwa ċentri tal-anatomija li jeżistu fid-dinja!

Dan huwa l-livell li aħna kuntenti bih u b'xejn inqas!

Mal-investiment li sar fl-iskola tal-anatomija, qed isir investiment qawwi wkoll ġol-iskola medika ta' Barts.

Interpellant imur mawra sa Għawdex u jara dak li sa ftit ġimgħat ilu kienu jgħidulna li hija toqba; illum hemm skola medika b'erba' sulari, lesta biex tilqa' ġo fiha pazjenti.

Għall-Oppożizzjoni, din kienet ħolma!

Fil-ġimgħat li ġejjin, la dan ix-xogħol ikun lest, se jibda x-xogħol fuq l-isptar t'Għawdex, li Gvern Nazzjonalista ħalla bħala mandra!

L-affarijiet li rajna meta morna Għawdex madwar sitt snin ilu kienu tal-biża'!

Issa se jkollna l-Isptar t'Għawdex u l-Isptar San Luqa tal-aqwa livell, bħalma għandna ċentru tal-anatomija li huwa tal-aqwa livell mondjali!

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-ħin tal-Mistoqsijiet għadda.

Ngħaddu għal Tqegħed ta' Karti.

TQEGĦID TA' KARTI

CHRIS FEARNE: Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 448 tal-2018 – Regolamenti tal-2018 li jemendaw ir-Regolamenti dwar il-Kumitat għat-Trattament Mediċinali Eċċezzjonali; u

Tagħrif dwar il-moniteraġġ ta' pestiċidi li sar mid-Direttorat għas-Saħħa Ambjentali minn wara Jannar 2013, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 6836.

L-ISPEAKER: Grazzi.

EVARIST BARTOLO (Ministru għall-Edukazzjoni u x-Xogħol): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 1 tal-2019 – Ordinamenti tal-2019 biex jemendew l-Ordinamenti tal-2010 skont ir-Regolamenti Ġenerali tal-2008 għar-Rikonoxximenti Universitarji ta' wara l-Ewwel Grad għall-Grad ta' International Master of Arts in Conflict Resolution and Mediterranean Security – M.A. - taħt il-patroċinju tal-Mediterranean Academy of Diplomatic Studies.

L-ISPEAKER: Grazzi.

HELENA DALLI (Ministru għall-Affarijiet Ewropej u l-Ugwaljanza): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 439 tal-2018 – Regolamenti tal-2018 li jemendaw ir-Regolamenti dwar Payslip Dettaljata;

Avviż Legali Nru 440 tal-2018 – Ordni ta' Standard Nazzjonali tal-2018 li jemenda l-Ordni ta' Standard Nazzjonali tal-2018 dwar il-Leave Annwali;

Avviż Legali Nru 441 tal-2018 – Ordni tal-2018 dwar Standard Nazzjonali tal-Inqas Paga Nazzjonali;

Avviż Legali Nru 443 tal-2018 – Ordni tal-2018 dwar Standard Nazzjonali ta' Żieda fil-Paga għall-Impjegati; u

Avviż Legali Nru 444 tal-2018 – Regolamenti tal-2018 li jemendaw ir-Regolamenti dwar l-Organizzazzjoni tal-Ħin tax-Xogħol.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Il-Ministru Edward Scicluna.

EDWARD SCICLUNA (Ministru għall-Finanzi): Sur Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 433 tal-2018 – Avviż ta' bidu fis-seħħ tal-Ordni tal-2018 dwar Ħelsien minn Taxxa Doppja (Taxxi fuq l-Income) (Ir-Repubblika tal-Botswana) (A.L. 193 tal-2018) tal-Att dwar it-Taxxa fuq l-Income (Kap.123);

Avviż Legali Nru 434 tal-2018 – Regolamenti tal-2018 li jemendaw it-Tmien Skeda li tinsab mal-Att dwar it-Taxxa fuq il-Valur Miżjud;

Avviż Legali Nru 435 tal-2018 – Ordni tal-2018 dwar Dikjarazzjoni ta' Vaganzi tal-Banek; u

L-Estimi Finanzjarji għas-sena 2019.

L-ISPEAKER: Grazzi.

CARMELO ABELA (Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ): Sur President, f'isem il-Ministru għall-Enerġija u l-Immaniġġjar tal-Ilma, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 2 tal-2019 – Regolamenti tal-2019 li jemendaw ir-Regolamenti dwar Skema ta' Tariffi Feed-in (Elettriku Ġenerat minn Stallazzjonijiet Fotovoltajċi tax-Xemx).

F'isem il-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 438 tal-2018 – Regolamenti tal-2018 dwar Art Agrikola Proprjetà tal-Gvern;

Avviż Legali Nru 442 tal-2018 – Merchant Shipping (Ship Recycling) Regulations, 2018;

Avviż Legali Nru 447 tal-2018 – Regolamenti tal-2018 li jemendaw ir-Regolamenti dwar Liċenzi għas-Sewqan ta' Vetturi bil-Mutur (Emenda Nru 3);

Avviż Legali Nru 3 tal-2019 – Regolamenti tal-2019 li jemendaw ir-Regolamenti dwar Limiti ta' Responsabbiltà;

Tagħrif dwar bordijiet ta' inkjesta maħtura mill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali skont l-Att dwar l-Inkjesti (Kap. 273) bejn l-2013 u l-2018, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 7911.

F'isem il-Ministru għal Għawdex, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Tabelli li juru l-għadd ta' membri attivi fil-Gozo Sports Complex, kemm minnhom kienu Għawdxin, Maltin u barranin, il-flus miġbura f'miżati u kif intużaw fis-snin bejn l-2013 u l-2018, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 8167.

L-ISPEAKER: Grazzi.

OWEN BONNICI (Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 432 tal-2018 – Regolamenti tal-2018 dwar il-Preżentata ta' Atti permezz ta' Mekkaniżmu Elettroniku fil-Bord tal-Arbitraġġ dwar Artijiet;

Avviż Legali Nru 436 tal-2018 – Regolamenti tal-2018 li jemendaw ir-Regolamenti dwar Attivitajiet li jeħtieġu Permess mill-Kunsill Lokali (Emenda Nru 2);

Avviż Legali Nru 437 tal-2018 – Regolamenti tal-2018 li jemendaw ir-Regolamenti dwar il-Metodu ta' Notifika tal-Atti Ġudizzjarji (Emenda Nru 2);

K.L.B.L Nru 39/01/2019 - Bye-Laws tal-2019 dwar l-Użu ta' Faċilitajiet (Kunsill Lokali Mosta);

Rapporti awditjati u l-istqarrijiet finanzjarji għas-sena finanzjarja li għalqet fil-31 ta' Diċembru 2017 tal-kunsilli lokali kollha ħlief tal-lokalità tal-Belt Valletta;

Ir-rapport awditjat u l-istqarrijiet finanzjarji tal-Assoċjazzjoni tal-Kunsilli Lokali għas-sena finanzjarja li għalqet fil-31 ta' Diċembru 2017;

Ir-rapporti awditjati u l-istqarrijiet finanzjarji tal-Kumitati Reġjonali ta' Tramuntana, Nofsinhar, Xlokk u Ċentrali għas-sena finanzjarja li għalqet fil-31 ta' Diċembru 2017;

Ir-rapporti awditjati u l-istqarrijiet finanzjarji tal-Kunsilli Lokali ta' Ħal Għaxaq u tal-Kalkara għas-sena finanzjarja li għalqet fil-31 ta' Diċembru 2016;

Ir-rapporti awditjati u l-istqarrijiet finanzjarji tal-Kumitat Reġjonali ta' Għawdex għas-snin finanzjarji li għalqu fil-31 ta' Diċembru 2015 u fil-31 ta' Diċembru 2016; u

Ir-rapporti awditjati u l-istqarrijiet finanzjarji tal-Belt Valletta għas-snin finanzjarji li għalqu fil-31 ta' Diċembru 2015 u fil-31 ta' Diċembru 2016.

L-ISPEAKER: Grazzi.

MICHAEL FALZON (Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali): Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Avviż Legali Nru 445 tal-2018 – Regolamenti tal-2018 dwar Standards Soċjali Regolatorji fuq l-Adozzjoni tat-Tfal;

Avviż Legali Nru 446 tal-2018 – Avviż ta' bidu fis-seħħ li jistabbilixxi l-1 ta' Jannar 2019 bħala d-data li fiha d-dispożizzjonijiet tal-artikoli 20, 31 u 32 tal-Att tal-2018 dwar l-Awtorità ta' Standards ta' Ħarsien Soċjali (Att Nru XV tal-2018); u

Tagħrif dwar l-Iskema ta' Sussidju fuq il-Kera f'Residenzi Privati (PRS) 2018, bi tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 8200.

L-ISPEAKER: Ninforma lill-Kamra li skont paragrafu (4) tal-artikolu 120B tal-Ordnijiet Permanenti tal-Kamra, fil-laqgħat tal-Erbgħa, 16 ta' Jannar 2019 tal-Kumitat Permanenti dwar il-Kontijiet Pubbliċi, l-Onor.

Rosianne Cutajar se tissostitwixxi lill-Onor.

Robert Abela, u waqt il-Kumitat tal-Kontijiet dwar l-Uffiċċju Nazzjonali tal-Verifika, l-Onor.

Byron Camilleri se jissostitwixxi lill-Onor.

L-Onor.

GLENN BEDINGFIELD (President tal-Kumitat għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi Aġġunt): Sur President, bħala President tal-Kumitat għall-Konsiderazzjoni ta' Abbozzi ta' Liġi Aġġunt nirrapporta li l-Abbozz ta' Liġi dwar it-Trademarks, Abbozz Nru 60 għadda mill-istadju ta' Kumitat b'emendi.

STQARRIJIET MINISTERJALI

L-ISPEAKER: Stqarrijiet ministerjali?

Il-Prim Ministru.

JOSEPH MUSCAT (Prim Ministru): Sur President, nixtieq naġġorna lil din il-Kamra dwar il-kwestjoni li nħolqot fl-aħħar ġimgħat fil-każ ta' grupp ta' 49 immigrant li ġew interċettati minn żewġ bastimenti ta' għaqdiet mhux governattivi li jagħmlu operazzjoni ta' tiftix u salvataġġ fil-Mediterran.

Ħa nibda mill-ewwel punt kardinali f'dan il-każ: Malta ma kellha l-ebda rwol fil-ħin meta dawn l-immigranti nġabru mill-ibħra territorjali Libjani.

Fiż-żewġ każijiet, il-bastimenti tal-NGOs Seawatch 3 u Albrecht Penck ġabru immigranti qrib il-kosta Libjana.

Fl-aħħar ta' din l-istqarrija se nkun qed inpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra l-mappa ta' minn fejn saru dawn iż-żewġ interċettazzjonijiet.

Fuq dan m'hemmx dubji u saħansitra l-Kummissjoni Ewropea kkonfermat li Malta ma kellha l-ebda responsabbiltà fit-tiftix u s-salvataġġ ta' dawn l-immigranti.

L-eqreb portijiet fil-ħin tal-interċetazzjoni, apparti l-Libja, kienu t-Tuneżija u l-Italja.

Kemm is-Seawatch 3 u anke Albrecht Penck talbu lill-Italja biex jidħlu u ġew rifjutati.

B'hekk qabdu u resqu minn rajhom lejn Malta.

Sa dan il-punt kienu qed ibaħħru fis-Search and Rescue Region ta' Malta, imma barra l-ibħra territorjali tagħna.

Lanqas f'dan il-mument ma kellna xi responsabbiltà ħlief jekk jinqala' xi ħaġa lill-bastimenti.

B'hekk, xħin qam il-baħar u talbu kenn fl-ibħra territorjali Maltin, ma kellniex triq oħra – u hekk kellu jsir – ħlief li noffrulhom kenn.

Għamilnieha ċara li konna qed noffru biss kenn mill-baħar u mhux li jidħlu f'Malta.

Intant, bqajna ninsistu li dawn il-bastimenti ma jidħlux Malta u għamilnieha ċara li l-immigranti mhumiex responsabbiltà ta' Malta.

Għamilnieha ċara anke mal-Kummissjoni Ewropea li fehmet is-sitwazzjoni u bdiet taħdem fuq soluzzjoni Ewropea.

Fakkarna lill-Kummissjoni Ewropea żewġ affarijiet kruċjali: l-ewwel nett li dawn il-persuni mhux responsabbiltà ta' Malta.

It-tieni nett: li fl-aħħar jiem konna għamilna xogħol kbir fl-ibħra meta salvajna, permezz tal-Forzi Armati ta' Malta, 249 persuna minn għarqa ċerta u dan għamilnieh għax aħna żammejna mar-responsabbiltajiet legali tagħna.

Ma garrejniex u ma tlabniex għajnuna ta' ħadd għax kienu każijiet ċari ta' responsabbiltà Maltija.

L-argument tagħna kien li ħadd minn dawn id-49 persuna, li kienu fuq iż-żewġ bastimenti tal-NGOs ma jibqgħu Malta.

Kif ukoll tlabna li bħala ġest lejn l-isforzi ta' Malta, tlabna li l-pajjiżi li jidħlu f'dan l-isforz ta' rilokazzjoni għandhom jieħdu ammont ta' immigranti mill-249 persuna li salvajna fl-aħħar jiem.

L-argument li għamilna kien illi ma jagħmel l-ebda sens li l-mekkaniżmu ta' solidarjetà jintuża f'każ meta xi Membru Stat jiddeċiedi li jikser ir-regoli u jirrifjuta li joffri port, filwaqt li min jagħmel dmiru mingħajr daqq ta' trombi jiġi injorat.

Spjegajna li dan kien ifisser li l-Unjoni Ewropea u dawk l-Istati Membri li joffru soluzzjoni jkunu wkoll qed jibagħtu sinjal żbaljat politiku, legali u morali.

Sadanittant, ma injorajniex l-aspett uman.

Bqajna nsegwu s-sitwazzjoni abbord u offrejna li jekk ikun hemm bżonn ta' għajnuna, noffruha permezz ta' evakwazzjoni medika.

Fl-ebda ħin ma ntalbet din l-għajnuna medika.

Aktar ma beda jgħaddi l-ħin, aktar bdejna nagħmlu pressjoni biex pajjiżi jikkommettu ruħhom.

Finalment, il-Kumissjoni Ewropea waslet biex tmien pajjiżi Ewropej, minbarra Malta, jagħtu sinjal ċar ta' solidarjetà.

Il-Ġermanja, Franza, il-Portugall, l-Irlanda, ir-Rumanija, il-Lussemburgu, l-Olanda, l-Italja u l-għada, anke s-Slovenja, offrew li jidħlu f'dan il-mekkaniżmu.

Minħabba l-messaġġi kontrastanti li kienu qed jintbagħtu minn ċerti pajjiżi, tlabna li l-commitment isir bil-kitba.

Dan ġara mill-pajjiżi kollha li semmejt.

Ta' dan nixtieq nirringrazzja f'isem il-Gvern u f'ismi personali lill-President tal-Kummissjoni Ewropea Jean-Claude Juncker, lill-Kummissaru Dimitri Avramopolous responsabbli minn dan il-qasam u s-Segretarju Ġenerali tal-Kummissjoni Ewropea Martin Selmayer.

L-intervent tagħhom kien strumentali.

Huwa ta' konfort għalina li l-Kummissjoni Ewropea turi li tifhem is-sitwazzjoni tagħna.

Nirringrazzja wkoll lill-pajjiżi li taw sinjal, anke jekk żgħir ħafna, ta' solidarjetà Ewropea.

Finalment, tajna kenn lil dawn il-persuni li qattgħu jiem sħaħ fuq il-baħar.

Iżda ħadd mid-49 fuq Seawatch 3 u Albrecht Penck mhu se jibqa' Malta.

Ma' dawn se jkun hemm 171 persuna minn 249 li kienu responsabbiltà ta' Malta li se jkunu rilokati lejn pajjiżi Ewropej oħrajn.

44 minnhom li huma mill-Bangladesh se jirritornaw lura pajjiżhom bl-għajnuna tal-European Asylum Support Office (EASO).

Fil-proċess, intortament - u jien ngħid inġustament - bdiet tintefa' pressjoni kbira fuq Malta li ma kellha l-ebda responsabbiltà f'dan il-każ.

Għalhekk, fil-pożizzjoni tiegħi, ridt nibbilanċja sitwazzjoni delikata ħafna fejn mil-lat uman kont konxju ħafna, bħalma naħseb ikun konxju kull bniedem, li kien hemm tfal, ommijiet u missirijiet bejn sema u ilma, jaraw l-art u ma jistgħux jidħlu, f'kondizzonijiet tat-temp xejn sbieħ.

Min-naħa l-oħra, bħala Prim Ministru, ridt assigurazzjonijiet li ħadd ma jippretendi li għax il-portijiet madwarna magħluqin, Malta se tiftaħ il-portijiet tagħha beraħ għal kulħadd.

Din hija kwestjoni ta' sigurtà nazzjonali u interess nazzjonali.

Akkont kollox, Malta setgħet baqgħet b'249 immigrant li salvajna bir-resposabbiltà kollha u stajna spiċċajna b'49 oħra li ma kenux responsabbiltà ta' Malta, jiġifieri kważi 300 immigrant f'Malta.

Minflok, għax imxejna b'serjetà, urejna li m'aħniex pajjiż li kulħadd jista' jagħmel li jrid bih, iżda fl-istess ħin, bħala pajjiż ħanin, se nibqgħu responsabbli min-numru ferm anqas.

Biex ma jirriżultawx sitwazzjonijiet anomali bħal dawn, kulħadd għandu jimxi mar-regoli internazzjonali.

Kulħadd, inkluż l-għaqdiet nongovernattivi li jiddeċiedu li jagħmlu operazzjonijiet ta' salvataġġ fil-Mediterran.

Kieku ridt inkun popolari ma' naħa jew oħra, kelli żewġ options: jew naqbdu u ndaħħlu mingħajr assigurazzjonijiet mingħand ħadd u jkollna l-komunità internazzjonali u l-NGOs f'Malta jċapċpuli.

Jew inkella kont niddeċiedi li nagħlaq lil Malta u ma jidħlux dawn l-immigranti, ikunu xi jkunu l-konsegwenzi.

Għażilt li nerfa' din ir-responsabbiltà u għedt li nistenna ċerti assigurazzjonijiet u turija ta' solidarjetà ma' Malta, fl-istess waqt li ma nipperikolawx il-ħajja tal-immigranti fuq dawn iż-żewġ vapuri.

Mhi faċli xejn li jkollok din ir-responsabbiltà.

Imma jien qiegħed hawn biex nieħdu l-aħjar deċiżjonijiet fl-interess nazzjonali u fl-interess tal-ħajja umana.

Nixtieq nesprimi wkoll turija ta' apprezzament lill-Oppożizzjoni li matul din is-saga għarfet l-interess nazzjonali.

Sur President, inqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra:

Żewġ mapep li juru l-pożizzjoni taż-żewġ bastimenti, MV Seawatch 3 u MV Albrecht Penck, ta' għaqdiet non-governattivi meta ġabru lill-grupp ta' 49 immigranti fil-Baħar Mediterran.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-istqarrija tal-Prim Ministru ħadet tmien minuti.

Il-Kap tal-Oppożizzjoni.

ADRIAN DELIA (Kap tal-Oppożizzjoni): Sur President, mhu faċli xejn li jkun hemm pożizzjonijiet fejn it-tħaris tar-regoli internazzjonali jġibu f'bilanċ it-tħaris tal-interess nazzjonali u l-valur tal-ħajja li huwa valur lil hinn minn kull valur ieħor.

Nirringrazzja lill-Prim Ministru li kull meta staqsejt, u anke meta ma staqsejtx, żammni informat b'dak li kien għaddej.

Jien urejt preokkupazzjoni partikoalri fuq il-ħamest itfal li kienu qegħdin f'periklu kostanti u nista' ngħid li sibt il-konfort tal-informazzjoni kontinwa u r-riassigurazzjoni li pajjiżna kien qed jagħmel dak kollu possibbli fil-konfront ta' dawn l-immigranti kollha, għax apparti t-tfal, kulħadd huwa uman u l-ħajja m'għandhiex età.

Min-naħa tiegħi, nixtieq nagħmel kritika kostruttiva fil-konfront tal-perjodi biex jittieħdu ċerti pożizzjonijiet ta' stand-offs minn pajjiżi qribna, liema perjodi mhumiex biss fil-kontroll ta' pajjiżna.

Nistaqsi lill-Prim Ministru jekk huwiex antiċipat jew ippjanat li jsiru laqgħat, partikolarment mal-Prim Ministru Taljan.

Nixtieq ukoll ningħaqad mal-Prim Ministru fir-ringrazzjament lejn l-entitajiet u l-personaġġi mill-Unjoni Ewropea li għenu biex tinstab soluzzjoni għal din il-kwestjoni.

Naf li kemm il-Prim Ministru kif ukoll jien, f'diversi okkażjonijiet li kelli, għamilna pressjoni biex l-Unjoni Ewropea tintervjeni b'mod aktar immedjat u dirett u li tressaq 'il quddiem fuq l-aġenda Ewropea din is-sitwazzjoni partikolari fil-Mediterran, li mhijiex kwestjoni ta' Malta biss.

Sfortunatament, ladarba dawn it-traġitti qed isiru issa fix-xitwa, nantiċipaw li fix-xhur tas-sajf, meta t-temp jippermetti, se jkun hemm aktar immigranti li jbaħħru lejn l-Ewropa, speċjalment ladarba s-sitwazzjoni fil-pajjiżi fl-Afrika, bħall-Libja, ma jidhirx li s'issa ġiet stabbilizzata.

Nixtieq nistaqsi wkoll jekk meta l-Prim Ministru ltaqa' mal-Prim Ministru tal-Libja ġietx diskussa s-sitwazzjoni fil-Libja, li hu pajjiż qarib tagħna u jekk hemmx prospetti ta' xi tip ta' intervent li jimmitiga l-influss ta' persuni li jkunu qegħdin jitilqu mil-Libja.

Nixtieq nistaqsi wkoll dwar jekk kienx hemm żviluppi dwar il-kondizzjoni taċ-ċittadini barranin f'pajjiżna li diġà kellna okkażjoni li nikkummentaw dwarha fil-passat.

Naf li kien hemm diversi tweġibiet dwar dan, imma forsi l-Prim Ministru jista' jagħtina aktar dettalji.

Nagħlaq billi ngħid li kif diġà kelli l-okkażjoni ngħid pubblikament, il-pożizzjoni tal-Oppożizzjoni se tkun li tħares l-ewwel u qabel kollox l-interess tal-pajjiż, it-territorju nazzjonali u s-sigurtà ta' pajjiżna.

Se nibqgħu ninsistu li l-ħajja tiġi l-ewwel u qabel kollox u l-umanità li rridu nuru f'dawn iċ-ċirkostanzi tkun ta' eżempju li jkaxkar aktar milli obbligu li rridu nsegwu.

L-unika preokkupazzjoni li m'għandix kjarezza fuqha hija r-rwol tal-NGOs.

Bħala fatt, b'mod statistiku, jirriżulta li l-intervent tal-NGOs, partikolarment lil hinn mill-ibħra territorjali Libjani, salva eluf ta' ħajjiet ta' persuni.

Hawnhekk bl-ebda mod ma qed ngħid li dawn għandna naċċettawhom f'pajjiżna.

Naqbel mal-pożizzjoni li kulħadd huwa taħt il-liġi u jrid josserva l-liġi, inkluż l-NGOs u l-mod kif joperaw.

Naħseb li jrid ikun hemm aktar kjarezza f'dan ir-rigward u bħala pajjiż irridu nagħmlu dak kollu possibbli biex ikun hemm aktar għarfien u reġistrazzjoni ta' din il-kwestjoni, anke min-naħa tal-Unjoni Ewropea.

B'mod aktar wiesa', irridu naraw li l-liġi internazzjonali tiġi segwita fl-operat ta' dawn l-NGOs, huma min huma, inkluż biex dawk li verament qegħdin jagħmlu minn kollox biex isalvaw il-ħajjiet, jitħallew joperaw b'mod legali u dawk li ma jkunux qed isegwu l-liġi jitressqu taħt il-madmad tal-liġi.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki jew mistoqsijiet?

L-Onor.

DAVID STELLINI: Sur President, nirringrazzja lill-Kap tal-Oppożizzjoni u lill-Prim Ministru.

Naqbel perfettament mal-mod t' kif il-Gvern qed imexxi u jimmaniġġja dawn il-kriżijiet, però naħseb li l-Gvern jista' jieħu approċċ aktar Ewropew.

Pereżempju, f'Lulju li għadda, il-Kummissjoni Ewropea ħarġet press release fuq control centres u disembarkation platforms.

Nixtieq nistaqsi lill-Prim Ministru jekk il-Gvern Malti jaqbilx ma' din il-press release u ma' dan l-approċċ aktar Ewropew, jiġifieri inqas ad hoc.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

SIMON BUSUTTIL: Sur President, jien ukoll inħoss li l-linja li ħa l-Gvern f'dan il-każ kienet linja legalment korretta, però hemm żewġ affarijiet li jinkwetawni.

L-ewwel nett, kif nafu, f'dan il-każ kien hemm involuti t-tfal.

Għalkemm id-dgħajsa kienet fil-kenn fl-ibħra Maltin, jibqa' l-fatt li allaħares ġrat xi ħaġa.

Meta tqis li kien hemm it-tfal f'din id-dgħajsa, wieħed jinkwieta li forsi ma konniex qegħdin nibagħtu sinjal umanitarju biżżejjed, għall-inqas fil-konfront ta' dawn it-tfal.

Filwaqt li forsi legalment wieħed ikun korrett, fil-ħajja m'hemmx biss il-liġi, imma hemm ukoll il-mod kif tapplika l-liġi.

Jidhirlux il-Prim Ministru li kien ikun ġest umanitarju li kieku għall-inqas ġab f'Malta lil dawk it-tfal u lill-familjari immedjati tagħhom biex jibgħat sinjal li pajjiżna huwa pajjiż umanitarju?

It-tieni, nixtieq nagħmel rimarka fuq l-NGOs.

Filwaqt li nirrepeti li l-Gvern jidher li huwa korrett fil-mod kif qed jittratta din il-kwestjoni, ma jħossx li ladarba, kif qal il-Kap tal-Oppożizzjoni, dawn l-NGOs qed isalvaw ħajjet in-nies, l-approċċ tal-Gvern huwa kemmxejn goff wisq fil-konfront tagħhom?

Nixtieq li l-Prim Ministru jagħti aktar dettalji dwar l-approċċ ta' pajjiżna fir-rigward ta' dawn it-tfal u l-NGOs.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Aktar rimarki jew mistoqsijiet?

(Onor. Membri: No) Insejjaħ lill-Prim Ministru biex, jekk jogħġbu, jagħmel ir-rimarki konklużivi tiegħu.

JOSEPH MUSCAT: Sur President, nirringrazzja lill-Onor.

Membri li ħadu sehem billi staqsew il-mistoqsijiet li se nipprova nindirizzahom kollha.

L-ewwel nett, fir-rigward tad-diskussjonijiet mal-ġirien tagħna, nista' ngħid li minkejja dak kollu li jingħad u l-impressjoni li tista' tingħata, żgur li r-relazzjonijiet bejn Malta u l-Italja huma relazzjonijiet tajbin.

Bħala Gvern u min-naħa tiegħi bħala Prim Ministru, żgur li fid-diskors li nużaw, minkejja l-provokazzjoni li jista' jkun hemm minn elementi fi ħdan il-Gvern Taljan, mhux se nipprovaw nippożizzjonaw ruħna b'mod li qisu hemm xi tip ta' gwerra bejn Malta u l-Italja.

Anzi nista' ngħid - u nirrapporta minn dak li jgħiduli l-Ministri fil-Kabinett li jkollhom diskussjonijiet mal-counterparts tagħhom - li r-relazzjonijiet bejn iż-żewġ naħat huma kordjalissimi.

Min-naħa tiegħi, nista' ngħid li mal-Prim Ministru Taljan Conte qed nibnu relazzjoni tajba.

Naħseb li l-mod li aġixxa bih f'din il-kwestjoni kien korrett ħafna.

Naħseb li f'din il-kwestjoni tal-immigrazzjoni rridu nużaw il-poter tal-persważjoni u nibqa' ngħid li Malta u l-Italja jinsabu b'mod naturali fuq l-istess paġna u ma jagħmilx sens li nkunu mod ieħor.

Għalhekk, filwaqt li forsi aħna privileġġjati li nsegwu l-politika Taljana mill-mezzi tax-xandir Taljan u nifhmu aktar minn ħaddieħor in-nuances li jkunu qegħdin jingħadu fl-Italja, min ikun qed jgħidhom, kif u għaliex, ma naħsibx li għandna ninġarru minn din it-tip ta' narrattiva.

Nerġa' ngħid li r-relazzjonijiet bejn il-Gvern Malti u l-Gvern Taljan u bejn il-poplu Malti u l-poplu Taljan huma tajbin ħafna, u filwaqt li hemm diffikultajiet u ma nistgħux indaħħlu rasna fir-ramel, ma rridux inħallu dawn id-diffikultajiet jiżgwidaw it-tajjeb li hemm bejn iż-żewġ naħat.

Il-ġimgħa li għaddiet, kelli laqgħa ta' sagħtejn mal-Prim Ministru Libjan, liema laqgħa naħseb li kienet waħda mill-aktar kostruttivi li kellna fl-aħħar xhur.

Id-delegazzjoni Libjana ġiet f'pajjiżna b'sinjal b'saħħtu ħafna li jixtiequ li f'dan il-mument diffiċli għal-Libja, Malta ma tibqax gallarija.

Ma jixtiqux li fir-rigward ta' kwestjonijiet bħalma huma n-negozju, il-Maltin iħallu l-Libja, għax bħalissa hemm ambjent diffiċli.

Ma jixtiqux li ħaddieħor jieħu l-lead u aħna, bħala pajjiż, qisna nipprovaw noqogħdu pass lura.

Anzi l-Prim Ministru Libjan ta sinjal b'saħħtu ħafna li jixtieq li Malta tkun minn ta' quddiem f'żewġ deċiżjonijiet kbar li jridu jittieħdu u li qegħdin naħdmu dwarhom.

L-ewwel deċiżjoni li hija l-aktar kruċjali, hija l-bidu mill-ġdid ta' titjiriet bi skeda bejn iż-żewġ kapitali.

F'dan ir-rigward, il-Ministeru għat-Turiżmu u l-Air Malta għaddejjin b'ħidma intensiva biex naraw li l-kondizzjonijiet ikunu sodisfatti sabiex jibdew dawn it-titjiriet.

Ovvjament, bħala pajjiż irridu nassiguraw kwestjonijiet ta' sigurtà u li għandhom x'jaqsmu mal-assigurazzjoni, fost ħafna affarijiet oħrajn.

Irridu naraw ukoll kif il-ftuħ ta' din ir-rotta, li ninsabu impenjati li nagħmluha, tkun feasible u it doesn't jeopardise l-kumpanija nazzjonali tal-ajru, anzi jkun valur miżjud kbir għall-Air Malta.

Ninsabu għaddejjin b'taħditiet li bdew ftit tal-ġimgħat ilu u nista' ngħid li huma mexjin fid-direzzjoni t-tajba.

It-tieni deċiżjoni importanti li ħadna u li issa hija kwestjoni ta' meta, hija biex niftħu mill-ġdid l-ambaxxata Maltija fi Tripli.

Il-binja fejn hemm l-Ambaxxata Maltija fit-Tripli llum m'għadhiex feasible għar-raġunijiet ta' sigurtà ovvji.

Il-binja li hija proprjetà tal-Gvern Malti hija mdawra b'binjiet li jagħmluhiex post ta' sigurtà, anke f'sitwazzjoni fejn hemm sigurtà għolja fi Tripli.

Hawn mhux qegħdin ngħidu li se nneħħu jew inbigħu din il-binja, imma qed ngħidu li hemm bżonn ta' ambaxxata oħra, għall-inqas b'mod temporanju.

Fil-fatt, diġà identifikajna post fejn din l-ambaxxata tista' tkun rilokata.

Naħseb li l-ħatra u l-aċċettazzjoni miż-żewġ gvernijiet ta' ambaxxatur Malti u ambaxxatur Libjan kienet punt importanti ħafna.

Mill-ġdid, kif inkunu sodisfatti bi qbil mal-ambaxxatur mil-lat ta' sigurtà, l-ambaxxata se tinfetaħ.

Id-deċiżjoni politika ttieħdet u issa hija kwestjoni ta' meta se tkun qed issir.

Dawn iż-żewġ deċiżjonijiet jitfgħuna fuq quddiem nett fir-relazzjoni tagħna mal-Libja biex in-negozju, speċjalment dak Malti fil-Libja, jieħu mbottatura kbira 'l quddiem.

Bħala Gvern, ninsabu impenjati li nkomplu b'din il-ħidma.

Il-Ministru għall-Affarijiet Barranin jista' jgħid li jien kont diġà ħadt id-deċiżjoni li tinfetaħ l-ambaxxata u, fil-fatt, kellna anke data ta' meta se tinfetaħ.

Però, fil-ġurnata li ħadna dik id-deċiżjoni kien hemm splużjoni qawwija ħafna fi Tripli li minnha nnifisha, bagħtitna lura to the drawing board.

Dan għaliex aħna kien mingħalina li għamilna ċerta analiżi però, fil-verità, din ma kenitx kompluta.

F'sitwazzjonijiet bħal dawn hemm diversi caveats li jridu jittieħdu inkonsiderazzjoni.

Fil-laqgħa mal-Prim Ministru Libjan, irrid ngħid li semmejtlu żewġ affarijiet fir-rigward tal-immigrazzjoni.

L-ewwel punt, li bħala pajjiż ninsabu sodisfatti ħafna bl-operat tal-coastguard Libjana.

Illum il-ġurnata il-coastguard Libjana hija prattikament iffinanzjata mill-Unjoni Eworpea u mħarrġa minn pajjiżi individwali tal-Unjoni Ewropea, b'mod partikolari l-Italja u l-Olanda li qegħdin jagħmlu biċċa xogħol tajba ħafna.

Il-UNHCR ħarġet statistika li turi li madwar 14,000 persuna ġew salvati f'sitt xhur min-naħa tal-coastguard Libjana.

Issa, ladarba għandna coastguard Libjana li qiegħda tiġi ffinanzjata mill-Unjoni Ewropea biex topera, trid titħalla taħdem.

Nasal għal dan il-punt minn hawn u ftit ieħor.

It-tieni punt li semmejt lill-Prim Ministru Libjan huwa li mingħajr ma noqogħdu nidħlu fil-merti etiċi u morali tas-sitwazzjoni fil-Libja, huwa ċar li l-kondizzjonijiet tal-immigranti li jkunu qegħdin jinżammu f'ċentri ta' detenzjoni jew mod ieħor fil-Libja jridu jitjiebu b'mod drastiku.

Għedtlu wkoll li l-Kummissjoni Ewropea u entitajiet internazzjonali ġieli jkunu kritiċi - kultant bir-raġun - tal-kondizzjonijiet li Malta, il-Ġermanja, l-Italja u l-Greċja qegħdin inżommu fihom lill-immigranti.

Għedtlu dan il-kliem biex mhux qisna qed nipprietkaw li aħna perfetti u l-Libja mhijiex.

Għandna dawn il-problemi u sfidi, però huwa ċar li l-Libja needs to step up fir-rigward tal-kondizzjonijiet u d-drittijiet umani f'dawn il-postijiet.

Dan kien punt ċar li għamilt lill-Prim Ministru Libjan.

Niġi issa għall-kwestjoni tal-NGOs li ssemmiet f'din il-Kamra.

Bħala Gvern, irrid nagħmilha ċara li m'għandna l-ebda tip ta' problema li l-NGOs jgħinu fis-salvataġġ tal-persuni.

Aħna m'aħniex kontra li l-NGOs ikunu qegħdin hemmhekk biex jissupplimentaw ix-xogħol li jsir mill-Forzi Armati ta' Malta.

Però, aħna qed nadvokaw li kulħadd irid jimxi mar-regoli.

Forsi se ninstema' kontroversjali, imma numru ta' kwestjonijiet inħolqu għax ikollok kwestjoni ta' interċettazzjoni ta' persuni li mhux bilfors ikunu qegħdin f'sitwazzjoni prekarja u li jkunu se joħorġu għalihom il-coastguard Libjan għax ikunu fis-sovranità u l-ibħra tagħhom biex joperaw.

Il-coastguard Libjan jgħidlek li jkun qed jikkordina biex joħroġ għall-immigranti, imma jkollhom bħal tellieqa kontra l-ħin min-naħa ta' NGOs li biex jagħmlu punt politiku, li jista' jkun validissimu, jaslu qabel il-coastguard Libjana.

Hemmhekk tinħoloq sitwazzjoni fejn l-NGO jgħidu li mhux se jeħduhom il-Libja għax ma jafdawx is-sitwazzjoni fil-Libja, imbagħad jgħidu li se jidħlu l-Italja, imma t-Taljani jgħidulhom le għax marru hemm bi ksur tal-ordnijiet u jagħlqulhom il-portijiet.

Dan iwassal biex jiġu lejn Malta fejn tinħoloq kwestjoni għax ma ġewx osservati r-regolamenti u r-regoli, li qegħdin hemm għal kulħadd.

Kif diġà għedt, aħna salvajna 250 persuna, mingħajr ma qgħadna ngħidu jekk huwiex ġust jew le li nsalvawhom aħna.

Bħala pajjiż, dejjem insegwu r-regoli internazzjonali u għalhekk salvajna lil dawn il-persuni u daħħalniehom fil-pajjiż.

Però ma nistgħux niġu f'sitwazzjoni li jkollok pożizzjoni ta' kważi tiġrija fl-ibħra Libjani!

Hemm bżonn li kulħadd isegwi r-regoli.

Forsi jkun hawn min jgħidli: Hemm ħafna NGOs li jaħdmu b'dan il-mod?

Naħseb li l-maġġoranza tal-NGOs ma joperawx b'dan il-mod, imma hemm numru li mhux qed isegwu r-regoli.

Jekk hemm xi ħadd li qed jegħreq u bħala NGO qiegħed eqreb u mort biex issalvah, m'għandi l-ebda kwestjoni dwar dan, anzi f'dak il-każ, l-NGO ħaqqha kull rikonoxximent.

Però rajna informazzjoni online, jiġifieri kienet fid-dominju pubbliku, dwar kif isiru ċerti affarijiet.

Kien hemm bastiment ta' NGO fil-Mediterran li poġġa fuq Facebook u Twitter il-coordinates tiegħu u jgħid li mhu impenjat fl-ebda tip ta' salvataġġ, però jgħid il-post fejn qiegħed.

F'daqqa waħda tara fuq ir-radar dgħajsa tat-traffikanti ħierġa li qed tmur direttament fuq il-vapur tal-NGO.

Issa jkun hemm min jagħmel conspiracy theory u jgħidlek li t-tnejn huma miftehmin, u li din hija parti minn organizzazzjoni kriminali.

Dik hija a conspiracy theory li jien ma naqbilx magħha!

Però llum il-ġurnata kulħadd juża l-midja soċjali u għalhekk għandek persuni fil-Libja li jkunu qed isegwu kollox, jaraw il-pożizzjoni tal-NGOs u jimmiraw għalihom.

Għalija, din is-sitwazzjoni hija inaċċettabbli, għax f'dan il-każ mhijiex kwestjoni fejn qed issalva nies mill-periklu tal-mewt, imma qed toħloq sitwazzjoni li naħseb ħadd ma jista' jaqbel magħha.

Forsi din hija verità skomda li ngħidu, imma rridu nispjegaw is-sitwazzjoni għaliex xi kultant inkunu kritiċi ta' wħud mill-NGOs.

Nemmnu li hemm bżonn ta' sistema ta' governanza sħiħa, mhux biss mill-istati membri, imma wkoll mill-għaqdiet mhux governattivi.

Nerġa' ngħid li jekk kulħadd isegwi r-regoli, bħala pajjiż, m'għandna l-ebda tip ta' issue f'dan ir-rigward.

Fuq il-punt jekk il-Gvern Malti setax għamel xi ġest umanitarju aktar kmieni fir-rigward tat-tfal u l-ġenituri tagħhom, iva, stajna għamilna dan.

Fil-verità, nassigura lil din il-Kamra li f'kull ħin u f'kull mumemt, l-inkwiet at the back of my mind dejjem ikun li tista' tiġri xi ħaġa li forsi ma tkunx qed tara u jmut xi ħadd.

Fl-aħħar mill-aħħar, bħala Prim Ministru, jien responsabbli ta' kull deċiżjoni li jieħu l-pajjiż, għax dik hija l-ħajja ta' min jokkupa dan is-siġġu.

Li nista' ngħid huwa li jien kont qed niġi assigurat mill-awtoritajiet tagħna li kienu f'kuntatt kontinwu dwar is-sitwazzjoni abbord il-vapur sal-mument li daħħalna lil dawn il-persuni fil-port li ma kien hemm l-ebda tip ta' periklu imminenti.

Fil-fatt, staqsejna u rajna wkoll jekk kienx hemm bżonn ta' evakwazzjoni medika li semma l-Onor.

Membru, u kieku dan kien il-każ, din kienet se tingħata.

Fir-rigward tal-punt jekk Malta taqbilx mal-proposta ta' controlled centres u disembarkation centre, jien għad irrid insib lil xi ħadd li jfehemni x'inhu controlled centre.

Qed ngħid dan mingħajr ma nkun ironiku.

Però, jien għadni ma fhimtx jekk controlled centre hux isem ieħor għal ċentru ta' detenzjoni jew jekk din hijiex kwestjoni ta' loġistika.

Meta tkellimt mal-Olanda li huwa l-pajjiż li ħareġ b'dan il-kontest bqajt ma sibtx x'inhi dik id-definizzjoni eżatta.

Għalhekk, ma nistax ngħid jekk naqbilx jew le ma' dan il-konċett għax mhux ċar x'inhuma r-responsabbiltajiet marbuta miegħu.

Jien ma naqbilx li Malta ssir il-Lampedusa l-ġdida.

Bħala Gvern ma naqblux ma' xi sistema fejn Malta tispiċċa t-target għat-traffikanti li, wara kollox, imexxu din l-operazzjoni.

Ma rridux li jkun hemm xi sistema Ewropea li tirrikonoxxi lil Malta bħala disembarkation centre jew punt ta' attrazzjoni għal dan l-operat.

Parti mid-deċiżjonijiet li ħadna fl-aħħar jiem u n-negozjar li għamilna kien biex nibagħtu sinjal hemm barra, mhux biss lill-istati membri l-oħra biss, imma anke lill-kriminali li jmexxu dan it-tip ta' racket, li Malta mhux se taqbad u ċċedi.

Mhux se naċċettaw sitwazzjoni fejn l-immigranti jintbagħtu lejn Malta u mbagħad, b'xi mod jew ieħor, pajjiżna jsib is-soluzzjoni.

Bħala pajjiż ridna nibagħtu dan it-tip ta' sinjal.

Mill-ġdid, din hija kwestjoni xejn faċli, fejn hemm a very fine line.

Ma naħsibx li hemm soluzzjoni tajba u oħra ħażina, però nassigura lil din il-Kamra li se nkompli naħdem flimkien mal-Membri kollha tal-Gvern fl-aħjar interess għall-pajjiż.

Nerġa' nirringrazzja lill-Oppożizzjoni għall-attitudni li ħadet f'din il-kwestjoni.

Nemmen li jekk inkomplu nimxu flimkien b'dan il-mod nistgħu nġibu l-aħjar tip ta' soluzzjonijiet għal pajjiżna.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Mozzjonijiet?

MOZZJONIJIET

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA

L-KODIĊI TAL-LIĠIJIET

TAL-PULIZIJA (KAP.

MICHAEL FARRUGIA (Ministru għall-Intern u s-Sigurtà Nazzjonali): Sur President, nipproponi l-Ewwel Qari tal-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda l-Kodiċi tal-Liġijiet tal-Pulizija (Kap. 10).

L-ISPEAKER: Min jissekonda?

L-ISPEAKER: Il-mistoqsija hija li l-Abbozz ta' Liġi biex jemenda l-Kodiċi tal-Liġijiet tal-Pulizija, ikun moqri l-Ewwel Darba.

Il-mozzjoni għaddiet nem. con. u l-Abbozz ta' Liġi ġie moqri l-Ewwel Darba.

L-ISPEAKER: Ngħaddu għall-Ordnijiet tal-Ġurnata.

ORDNIJIET TAL-ĠURNATA

ABBOZZ TA' LIĠI LI JEMENDA

L-ORDINANZA DWAR

IL-PROFESSJONI MEDIKA U

L-PROFESSJONIJIET LI GĦANDHOM X'JAQSMU MAGĦHA U

L-ORDINANZA DWAR IL-MEDIĊINI PERIKOLUŻI

L-ISPEAKER: Id-Deputat Prim Ministru.

CHRIS FEARNE: Sur President, nipproponi t-Tieni Qari tal-Abbozz ta' Liġi msejjaħ "Att biex jemenda l-Ordinanza dwar il-Professjoni Medika u Professjonijiet li Għandhom X'jaqsmu Magħha u l-Ordinanza Dwar il-Mediċini Perikolużi".

L-ISPEAKER: Min jissekonda?

L-ISPEAKER: Rimarki?

CHRIS FEARNE: Sur President, din l-emenda għal dawn iż-żewġ liġijiet, jiġifieri l-Att li jemenda l-Ordinanza dwar il-Professjoni Medika u l-Professjonijiet li Għandhom X'jaqsmu Magħha u l-Ordinanza dwar Mediċini Perikolużi għandha l-għan li ssaħħaħ idejn il-forzi tal-ordni meta jiġu għall-ħarsien tas-saħħa ta' wliedna f'dak li għandu x'jaqsam ma' abbuż ta' mediċini u drogi, speċjalment dawk il-mediċini msejħin drogi sintetiċi.

Ħa nagħti daqsxejn background fil-qosor dwar din l-emenda, li jidhirli li għandha ssib l-appoġġ unanimu ta' din il-Kamra għax, fuq kollox, qegħdin nemendaw il-liġi biex insaħħu idejn il-forzi tal-ordni.

F'pajjiżna, bħall-kumplament tal-pajjiżi Ewropej u bħal ħafna pajjiżi fid-dinja, sustanza, hi x'inhi, tista' tkun iċċertifikata u reġistrata bħala mediċina u għalhekk tkun tista' tiġi importata u mqassma jew mibjugħa fil-pajjiż.

Ovvjament, il-mediċina hija regolata mill-Awtorità tal-Mediċini u trid tiġi manifatturata taħt ċerti standards, fejn wieħed ikun jaf eżatt id-doża li fiha u l-prorjetajiet kimiċi tagħha kollha.

F'dan il-każ, is-sustanza tkun mediċina, għax hija iċċertifikata mill-Awtorità tal-Mediċini u għandha l-liċenzja mis-Supritendent tas-Saħħa Pubblika biex tkun tista' tiġi importata u mibjugħa jew imqassma f'Malta.

Hemm mediċini li għandhom proprjetajiet differenti, bħal proprjetajiet narkotiċi jew psikotropiċi, jiġifieri mediċini li jistgħu jagħmlu xi tibdil u alterazzjoni fil-mod ta' kif persuna taġixxi u taħseb fl-istat mentali tagħha.

Dawk huma blokk ta' sustanzi li aħna nafuhom u nirregolawhom bħala mediċini.

Imbagħad għandna sustanzi oħrajn li jista' jkollhom effett fuq l-istat mentali ta' persuna, bħalma hija kafeina li tinstab fil-kafè, fit-te u f'ħafna xarbiet, fost prodotti oħrajn.

Dawn is-sustanzi huma regolati f'pajjiżna bħala foodstuffs.

Issa f'Malta għandna l-Malta Competition and Consumer Affairs Authority (MCCAA) li hija l-awtorità li tirregola l-istandards ta' affarijiet li jistgħu jiġu importati u jinbiegħu bħala sustanzi ta' ikel ikklassifikati bħala foodstuffs.

Għalhekk, kull min hu ġenwin u jrid jimporta mediċina jew sustanza oħra li tista' tiġi kkonsmata bħala forma ta' ikel, xorb, jew forma oħra, irid japplika għal-liċenzja jew taħt forma ta' mediċina jew taħt forma ta' sustanza tal-ikel.

Din hija sistema li ilha taħdem b'dan il-mod u bħala Gvern nixtiequ li tkompli taħdem.

Però, jeżistu sustanzi oħrajn li la huma mediċini u lanqas huma kklassifikati bħala foodstuffs, imma huma sustanzi ta' abbuż bħal, pereżempju, il-kokaina, li huma illegali li jiġu importati, miżmuma, mibjugħin jew ittraffikati b'xi mod f'pajjiżna.

Għal dawn it-tip ta' sustanzi hemm ir-regolamenti, il-liġijiet u l-penali.

Il-Pulizija tagħmel xogħolha biex tara li dawn is-sustanzi ma jkunux importati, ittraffikati u prevalenti f'pajjiżna biex b'hekk inkunu qegħdin inħarsu s-saħħa tal-poplu tagħna, inkluż ta' wliedna li jistgħu jaqgħu vittma ta' min hu bla skrupli.

Kif nafu, f'dawn l-aħħar snin u xhur, rajna suċċessi kbar tal-Pulizija fil-ħidma tagħha biex tintervjeni ħalli dawn is-sustanzi ma jiġux importati u ttraffikati f'pajjiżna.

Dawn huma drogi li kienu se jispiċċaw għand iż-żgħażagħ tagħna.

Mela qed ngħidu li għandna sustanzi li huma regolati bħala mediċini u sustanzi li huma regolati bħala ikel u anke dawn jistgħu jkollhom effett narkotiku ġej, pereżempju, mill-kafeina.

Din il-kategorija tinkludi wkoll l-alkoħol u t-tabakk li għandhom ir-regoli għalihom u kollha jkunu reġistrati u jeħtieġu liċenzja għall-importazzjoni u t-tqassim tagħhom.

Imbagħad, hemm dik il-kategorija ta' sustanzi li huma illegali u jagħmlu ħsara lill-persuna.

F'dan il-każ, il-Pulizija taġixxi biex twaqqafhom milli jiġu importati, imqassma, ittraffikati u kkonsmati f'pajjiżna.

Sfortunatament, f'dawn l-aħħar snin tfaċċa fenomenu ġdid.

Hawn qed nitkellem dwar traffikanti bla skruplu li qegħdin jaqbdu prodotti li jixbhu lil dawn il-mediċini jew sustanzi ta' ikel, imma huma klassifikati bħala sustanzi illegali.

Issa, pajjiżna għandu skeda li ilha ġejja mill-1961 fejn hemm elenkat dawk is-sustanzi li huma ta' ħsara għall-bniedem u li mhumiex mediċina jew regolati bħala sustanza ta' ikel u allura, il-Pulizija taġixxi biex twaqqafhom milli jidħlu f'pajjiżna, jitqassmu, jiġu ttraffikati u kkonsmati.

Sfortunatament f'dawn l-aħħar snin tfaċċaw nies bla skruplu li bdew jipproduċu drogi sintetiċi li għalkemm l-effett tagħhom jixbah lil dal tal-kokaina, il-kannabis u sustanzi oħrajn li huma illegali, peress li jkun hemm xi tibdil żgħir fis-sustanza, il-Pulizija qed tiltaqa' ma' ċerti diffikultajiet.

Meta l-Pulizija tiġi biex taġixxi u twaqqaf milli dawn is-sustanzi jiġu importati u kkonsmati u tressaq lil xi ħadd il-Qorti li għandu fil-pussess tiegħu dawn is-sustanzi sintetiċi li jagħmlu ħsara kbira liż-żgħażagħ tagħna, hemm din id-diffikultà li għax dawn is-sustanzi mhumiex elenkati fl-iskeda li għandna tas-sustanzi li huma illegali, il-Pulizija ma tistax tipproċedi kontra min ikun abbuża b'dan il-mod.

Hawn qed ngħidu li kellna organizzazzjonijiet kriminali li fuq bażi kontinwa kienu qed jipproduċu sustanzi ġodda b'tibdil żgħir fihom, fejn l-effett fuq iż-żgħażagħ huwa l-istess jew saħansitra agħar, imma għax il-molekola tkun ftit differenti, meta l-Pulizija jiġu biex jaġixxu, isibu li ma jistgħux għax dawn is-sustanzi mhumiex elenkati fl-iskeda ta' sustanzi li huma illegali.

Pereżempju, xi sentejn ilu, f'pajjiżna u mad-dinja kollha, tfaċċat dik li ħafna nies jafuha bħala flakka.

Il-flakka hija sustanza sintetika li tixbah id-drogi illegali u li min jeħodha jista' jara l-anġli jiżfnu, imma ħafna drabi jista' jkollu wkoll effetti kbar u serji fuq saħħtu, li anke wasslu għall-imwiet.

Issa aħna nifhmu li bħala pajjiż m'għandniex inħallu l-flakka tkun importata, ittraffikata, imqassma u kkonsmata biex issir din il-ħsara liż-żgħażagħ u liċ-ċittadini tagħna.

Però, għax kien hemm tibdil żgħir fl-għamla tagħha u ma kenitx fl-iskeda ta' sustanzi li huma illegali, il-Pulizija, għal numru ta' ġimgħat, ma setgħux jaġixxu anke jekk jaqbdu lil xi ħadd bil-flakka f'idu.

Bħala Gvern, aġixxejna malajr u fl-2017 daħħalna avviżż legali fejn il-flakka kienet ikklassifikata bħala sustanza illegali li ma tistax tiġi mportata, ikkonsmata u ttraffikata u daħħalnieha fl-iskeda tas-sustanzi li huma illegali.

Issa, bħall-flakka, joħorġu sustanzi ġodda kull ġimgħa, jiġifieri inti taqbad is-sustanzi li jkun hemm fis-suq u tagħmilhom illegali biex il-Pulizija tkun tista' taġixxi, imma l-ġimgħa ta' wara, dawn l-għaqdiet kriminali joħroġu b'sustanza ġdida.

Ir-realtà hi li sakemm tkun taf x'hemm fis-suq u teżaminah, jgħaddi l-avviż legali u jidħol fis-seħħ, xi kultant jilħqu jgħaddu l-ġimgħat jew ix-xhur, u jkollna ż-żgħażagħ li qegħdin jaqgħu vittma ta' din il-kriminalità.

Is-sena li għaddiet daħħalna seba' avviżi legali, kważi wieħed kull sitt jew seba' ġimgħat, fejn kull darba naraw x'hemm fis-suq, naqbdu tlieta jew ħames sustanzi li jkunu għadhom kemm ħarġu fis-suq u nagħmluhom illegali biex il-Pulizija jkunu jistgħu jaġixxu.

Però, dakinhar li nkunu daħħalna l-avviż legali, jibdew ħerġin sustanzi ġodda li ma jkunux fuq l-iskeda.

Kif il-kriminali jaraw avviż legali jaqilbu mill-ewwel fuq sustanza oħra biex dejjem jibqa' għaddej it-traffikar ta' dawn is-sustanzi llegali.

Ovvjament sakemm nanalizzaw x'inhu jiġri u nerġgħu noħorġu avviż legali, ikunu għaddew ftit ġimgħat u jkollna aktar żgħażagħ li qegħdin jaqgħu vittma ta' dawn in-nies bla skruplu.

Mela hemm din il-proċedura kontinwa, fejn aħna niġru wara sustanzi illegali ġodda, nagħmlu l-liġijiet biex inwaqqfuhom u kull darba toħroġ sustanza ġdida, bir-riżultat li meta l-Pulizija jaqbduhom, sakemm din is-sustanza ma tkunx fuq l-iskeda, ma jistgħu jagħmlu xejn.

Ħafna drabi l-Pulizija ttellagħhom il-Qorti u l-Qorti tilliberahom.

Din l-emenda li qegħdin nipproponu llum se tibdel dan kollu.

Din l-emenda se tagħmel din il-proċedura tassattiva, għax s'issa ma kenitx fil-liġi, għalkemm is-sena l-oħra konna qed nagħmluha kull sitt ġimgħat.

Permezz ta' din l-emenda, kull sustanza ġdida li nindunaw biha fis-suq fi żmien sitt xhur trid tiġi elenkata fl-iskeda ta' dawk il-mediċini li huma illegali, ħalli l-Pulizija jkunu jistgħu jaġixxu.

Però sitt xhur huwa perjodu wisq twil u għalhekk qegħdin ngħidu li kif tgħaddi din l-emenda, kull sustanza li nafu li mhijiex mediċina u li mhijiex irreġistrata bħala ikel, imma li jista' jkollha effett narkotiku jew psikotropiku, anke jekk mhijiex fl-iskeda, se tkun illegali u l-Pulizija jistgħu jaġixxu mill-ewwel.

Qed ngħidu wkoll li sa sitt xhur, jew ħafna drabi qabel, kull sustanza illegali trid tiddaħħal fl-iskeda u sadanittant, matul dan il-perjodu, kull sustanza, anke jekk mhijiex qiegħda fl-iskeda, li mhijiex irreġistrata bħala mediċina jew bħala ikel u li jista' jkollha effett ħażin fuq iċ-ċittadini, se tkun illegali u l-Pulizija jistgħu jaġixxu kontra min idaħħal, jittraffika, ibigħ jew juża dik is-sustanza, daqslikieku qiegħda fuq l-iskeda.

Sinjura President, dan ifisser li ladarba tgħaddi din il-liġi – u qed nifhem li se jkun hawn qbil dwar din il-liġi u se tgħaddi – se nkunu qegħdin insaħħu l-pożizzjoni tal-Pulizija biex dawn il-kriminali jitressqu quddiem il-ġustizzja.

Kif għedt, kull darba li ndaħħlu sustanza ġdida fl-iskeda ta' sustanzi illegali, il-kriminali joħroġu b'sustanza ġdida u kull darba noqogħdu niġru warajhom, jgħaddu l-ġimgħat bejn avviż legali u ieħor, imma dejjem għandhom xi jbigħu mingħajr biża' li l-Pulizija jistgħu jagħmlulhom xi ħaġa.

Issa, permezz ta' din l-emenda, din is-sitwazzjoni se tispiċċa darba għal dejjem!

Kif sustanza tispiċċa fis-suq, minn dakinhar stess se tkun illegali sakemm mhijiex mediċina jew sustanza ta' ikel.

Dan ifisser li se nkunu qegħdin nipproteġu aktar liċ-ċittadini u liż-żgħażagħ tagħna kontra dawn in-nies bla skruplu li qegħdin jirrovinaw is-saħħa ta' ħafna nies.

Jekk tkellem lit-tobba tal-psikjatrija jgħidulek kemm jaraw problemi ta' saħħa mentali li ħafna minnhom huma relatati ma' abbuż ta' droga.

Id-droga hi fuq l-iskedi u mhijiex dejjem ħażina.

Però, fir-rigward ta' sustanzi illegali, il-Pulizija jistgħu jaġixxu mill-ewwel.

Hawn irrid nirringrazzja u nifraħ lill-Korp tal-Pulizija u l-forzi tal-ordni li f'dawn l-aħħar xhur kellhom riżultati b'saħħithom ħafna fejn jidħol il-kontroll tad-drogi illegali f'pajjiżna.

Però, issa b'din l-emenda se nkunu qegħdin insaħħu aktar idejn il-Pulizija u s-saħħa ta' wliedna u ċ-ċittadini tagħna, għax jekk xi ħadd jipprova jdaħħal sustanza li mhijiex fuq l-iskeda f'pajjiżna, ikun fejn ikun fl-Ewropa, se tkun illegali u allura l-Pulizija jistgħu jaġixxu u jieħdu passi kontra l-kriminali tad-droga, daqslikieku dik is-sustanza qiegħda diġà elenkata fl-iskeda.

Sinjura President, din l-emenda se tkun qiegħda tagħti daqqa qawwija lit-traffikanti tad-droga f'pajjiżna u għalhekk nifhem li din hija miżura importanti ħafna favur il-forzi tal-ordni f'pajjiżna u, fuq kollox, favur is-saħħa taż-żgħażagħ tagħna.

Kif diġà għedt, qed nistenna li jkun hawn appoġġ sħiħ minn din il-Kamra biex ngħaddu din l-emenda kemm jista' jkun malajr ħalli nkunu nistgħu nħarsu s-saħħa taċ-ċittadini tagħna.

Nirringrazzjak.

ID-DEPUTY SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

STEPHEN SPITERI: Sinjura President, nibda billi ngħid li bħala kelliem tal-Oppożizzjoni għas-Saħħa naqbel mad-Deputat Prim Ministru li din l-emenda se toffri aktar sigurtà f'pajjiżna u se tnaqqas l-abbuż ta' sustanzi li pajjiżna kontinwament qed jesperjenza.

Għalhekk, l-Oppożizzjoni se tkun qed tivvota favur din l-emenda fil-liġi ħalli f'pajjiżna tirrenja aktar is-saħħa u nevitaw il-ħsara li ssir fis-soċjetà bl-abbuż tad-drogi u sustanzi illeċiti.

Dan l-Abbozz se jkun qiegħed jemenda l-Ordinanza dwar il-Professjoni Medika u l-Professjonijiet relatati Magħha, Kap. 31, u l-Ordinanza dwar Mediċini Perikolużi, Kap. 101 sabiex tiġi implimentata d-Direttiva tal-Unjoni Ewropea tal-2017.

Tajjeb ngħid li dawn l-emendi qegħdin ikunu xprunati minn Direttiva tal-Unjoni Ewropea li qed tħeġġeġ lill-pajjiżi membri biex jallinjaw ruħhom ma' din id-Direttiva.

Wara li saru studji u riċerki dwar l-abbuż bid-drogi sintetiċi, l-Unjoni Ewropea ħarġet din id-Direttiva.

Dawn id-drogi mhumiex mediċina, jiġifieri ma jintużawx biex professjonist jgħin, ifejjaq u jtejjeb is-saħħa tal-pazjent għall-aħjar, iżda huma sustanzi li jagħmlu ħsara kbira kemm lil min qed jabbuża, kif ukoll lis-soċjetà inġenerali.

Hawn irrid insemmi ż-żieda qawwija ta' persuni li qegħdin jidħlu fl-Isptar Monte Carmeli jsofru mill-effett ta' dawn is-sustanzi.

Dan qed iwassal biex ħafna drabi jkun hemm overload tas-sodod f'dawn l-isptarijiet, b'konsegwenza li tista' titnaqqar jew titnaqqas il-kwalità tas-servizz għal pazjenti oħrajn li forsi jeħtieġu kura u attenzjoni aktar mill-qrib.

Meta wieħed iħares lejn l-għan ta' dan l-Abbozz ta' Liġi li se jkun qed jemenda l-Ordinanza dwar il-Professjoni Medika jsib li qegħdin niffokaw fuq id-definizzjoni tad-droga biex tkun tinkludi sustanzi psikoattivi ġodda u tħassar id-deċiżjoni tal-Kunsill tal-2005.

B'hekk, min għandu intenzjoni ħażina u skop kriminali u jrid jagħmel negozju minn fuq dahar ħaddieħor, anke jekk se jagħmel ħsara lill-persuni li jabbużaw minn dawn is-sustanzi, se jsib liġijiet aktar b'saħħithom.

Permezz ta' dawn l-emendi se jkollna aktar kontrolli u sigurtà kontra dawk li jridu joħolqu tensjoni fis-soċjetà ta' pajjiżna, speċjalment fost iż-żgħażagħ tagħna.

Il-Pulizija u l-Qrati se jkollhom aktar għodda biex tkun tista' tittieħed azzjoni immedjata kontra kull abbuż b'sustanzi llegali.

Irrid ngħid li meta wieħed iħares lejn il-mediċini narkotiċi jew psikoattivi li jaħdmu fuq is-sistema nervuża u fuq il-moħħ, wieħed isib mediċini li għandhom użu tajjeb u bżonjuż.

Bħala tabib, fil-professjoni tiegħi jien nuża dawn il-mediċini b'għan tajjeb, biex nagħmel il-ġid, pereżempju, biex ngħin persuni li qegħdin ibatu b'ansjetà, minn insomnja – jiġifieri diffikultà biex wieħed jorqod - problemi fil-burdata u fl-azzjonijiet tagħhom, fost l-oħrajn.

Fil-fatt, fil-professjoni medika għandna regolamenti ċari marbutin bi preskrizzjoni partikolari, dik li nafuha bħala l-karta l-ħadra.

Il-professjonisti huma obbligati li jiktbu numru ta' mediċini, b'mod partikolari dawk narkotiċi jew psikoattivi, fuq din il-karta l-ħadra u b'hekk hemm element ta' kontroll.

Fil-fatt hemm control card li wieħed jużaha biex jikteb dawn il-mediċini li l-permess tagħha jinħareġ mis-Superintendent tas-Saħħa.

Dan ifisser li hemm ċerta regola dwar kif wieħed għandu juża dawn il-mediċini biex nevitaw abbuż minn pazjenti li forsi jkunu jridu jużaw doża akbar ta' dawn il-mediċini.

Fl-istess ħin qegħdin nirregolaw il-professjoni medika meta tiġi biex tagħmel preskrizzjoni ta' dawn il-mediċini.

Kif nafu, l-abbuż ta' dawn il-mediċini jista' joħloq ċerti diffikultajiet, fosthom dipendenza, morbidità, jiġifieri ħsara lill-ġisem u overdose li tista' twassal ukoll għall-mortalità.

Hawn irrid nirrimarka li f'pajjiżna, issa li minn dan il-Parlament għaddejna l-liġi għall-użu mediċinali ta' prodotti mill-kannabis, dawn il-prodotti qegħdin ikunu regolati wkoll b'din il-control card u l-karta l-ħadra li ilna nużaw għal snin twal.

B'hekk il-professjoni medika tista' tagħmel preskrizzjoni għal dawn is-sustanzi u mediċini li jwasslu għal għajnuna medika għal min jeħtieġ.

Meta nħarsu lejn il-mod kif din il-liġi se tkun emendata, naraw li qegħdin niftħu d-definizzjoni tal-kelma "droga" biex tkun tinkludi mediċini u sustanzi li xi drabi jkunu ta' natura sintetika.

B'hekk, id-definizzjoni se tkun wiesgħa biżżejjed biex tinkludi dawn id-drogi u sustanzi li huma maħluqin litteralment għall-abbuż, biex jintużaw b'mod illeċitu u kriminali.

Dawn is-sustanzi psikoattivi ġodda, li ħafna drabi jimitaw l-effetti ta' drogi li diġà huma eżistenti fis-suq, fosthom il-kokaina, il-kannabis, l-eroina u mediċini oħrajn, bħall-amphetamine li hija mediċina li nużaw fil-qasam tas-saħħa, qegħdin jintużaw bħala party drugs.

Issa, il-kelma "party" ma naħsibx li hija wisq flokha meta nafu li kellna diversi mwiet b'riżultat ta' abbuż minn dawn is-sustanzi.

Hawn żgħażagħ li fl-aħjar età tagħhom, jinsabu rikoverati fl-Isptar Monte Carmeli wara abbuż ta' dawn is-sustanzi.

Hawn diversi problemi soċjali li qegħdin jinħolqu bl-abbuż ta' dawn is-sustanzi.

Hawn żgħażagħ li tilfu l-interess fil-ħajja, tilfu l-ħbieb u m'għadux jinteressahom ix-xogħol.

Huwa għalhekk li qed inressqu dawn l-emendi fil-liġi, għaliex bħala membri ta' dan il-Parlament obbligati li naħdmu biex ikollna soċjetà b'saħħitha anke minn dan il-lat.

Meta qegħdin naraw li għandna sustanzi li huma skedati skont il-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti u qed ikun hemm sustanzi oħrajn li qegħdin jinfirxu b'mod rapidu, speċjalment f'pajjiżi tal-Unjoni Ewropea, inkluż f'Malta, għandu jkollna sistemi biex innaqqsu r-riskji gravi għas-saħħa pubblika li, kif semmejt, jistgħu jwasslu għal tant diffikultajiet, inkluż fil-qasam soċjali.

Dan huwa l-għan ta' dawn l-emendi f'dan l-Abbozz ta' Liġi.

Kif spjega l-Ministru għas-Saħħa, dawn l-emendi se jgħinu biex innaqqsu jew inwaqqfu t-traffikar ta' dawn is-sustanzi u l-involviment ta' organizzazzjonijiet kriminali li ħafna drabi huma underground u jaħdmu b'mod kontinwu biex jimminaċċjaw dak li nkunu qegħdin infasslu fil-liġijiet tal-pajjiż.

Ħafna drabi jiġri li llum taqbad sustanza sintetika li tagħraf li hija perikoluża u li ġejja mid-dinja tal-kriminalità, għalhekk tiskedaha, imma l-pitgħada toħroġlok droga oħra sintetika li ma tkunx skedata.

F'dak il-każ, s'issa, ma hemmx il-faċilità bil-liġi li l-forzi tal-ordni jistgħu jressqu lil dawk li qegħdin jabbużaw u dawk li qegħdin jittraffikaw jew huma involuti f'dan iċ-ċirku.

Huwa proprju għalhekk li dawn l-emendi huma bżonnjużi u għandhom jiddaħħlu fil-liġi b'mod immedjat.

Bħala Parlament se nkunu qegħdin nivvotaw b'mod unanimu favur dawn l-emendi biex mill-aktar fis jiddaħħlu fil-liġijiet tal-pajjiż.

Nerġa' ngħid li l-għan huwa li nnaqqsu l-użu ta' dawn is-sustanzi u l-abbużi kriminali.

Sinjura President, hija ħasra li tara dawn l-affarijiet iseħħu quddiem għajnejk u ma tiħux azzjoni.

Huwa għalhekk li bħala Parlament qegħdin nieħdu din l-azzjoni ispirati mid-Direttiva tal-Unjoni Ewropea.

Dan l-abbuż qed jitwettaq anke f'pajjiżna.

Fil-fatt, dan l-aħħar, fl-aħbarijiet smajna li l-użu tas-sustanzi f'pajjiżna, speċjalment il-kokaina, qed jiżdied b'mod allarmanti fl-istrati kollha tas-soċjetà tagħna.

L-għan ta' dawn l-emendi huwa li jkun hawn aktar kontroll kontra l-abbuż, kif ukoll li nagħtu aktar poteri lil dawk li qegħdin jaħdmu f'dan il-qasam tal-abbuż tad-droga.

Is-sustanzi psikoattivi ġodda, inkluż fid-definizzjoni ta' droga, se jkunu koperti mid-dispożizzjonijiet tal-Liġi Kriminali tal-Unjoni Ewropea dwar it-Traffikar tad-Drogi Illeċiti.

Kif spjegajt, dawn huma drogi li ġejjin minn attività kriminali u qegħdin jintużaw għal skop biex jagħmlu l-ħsara kemm fis-saħħa tal-individwu kif ukoll ħsara lis-soċjetà b'mod inġenerali.

Dan se jgħin ukoll biex il-qafas legali tal-Unjoni Ewropea jkun konformi u jiġi ċċarat, hekk li l-istess dispożizzjonijiet tal-Liġi Kriminali japplikaw għas-sustanzi koperti mill-Konvenzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti u għas-sustanzi psikoattivi ġodda.

Kif spjegajt, dawn huma sustanzi sintetiċi li qegħdin jinħadmu bla kontroll ta' kwalità biex jiġu ttraffikati mingħajr l-ebda skruplu kontra l-ħsara li tista' ssir, inkluż mortalità għal dawk li qegħdin jabbużaw minnhom.

Għaldaqstant inħasset l-importanza u l-bżonn li jkun hemm skambjar ta' informazzjoni bejn il-pajjiżi membri tal-Unjoni Ewropea biex tinstab it-trend ta' kif qed jintużaw dawn is-sustanzi u biex jinstab aktar malajr x'hemm fis-suq.

Din 'l-intelliġenza' li hemm f'pajjiżi tal-Unjoni Ewropea tista' tagħti aktar għajnuna lil pajjiżna.

Kif għedt, l-objettiv ta' din id-Direttiva huwa li tiġi estiża l-applikazzjoni tad-dispożizzjoni tal-Liġi Kriminali biex ikun hemm firxa aktar wiesgħa tad-definizzjoni tad-droga illeċta.

B'hekk inkunu nistgħu ninkludu dawn is-sustanzi li sal-lum il-ġurnata għadhom mhumiex skedati fuq reġistru jew forsi għad ma nafux bihom jew ma qbadniex eżattament x'inhuma.

Dawn l-emendi se jkunu qed isaħħu l-ħidma tal-forzi tal-ordni li se jkunu jistgħu jieħdu azzjoni meħtieġa mill-ewwel, u mhux ikun hemm window period ta' xhur fejn wieħed ma jistax jaġixxi b'detriment li ssir aktar ħsara.

Irrid nenfasizza li f'pajjiżna l-abbuż tad-droga huwa realtà.

Għalhekk, hemm bżonn li nkomplu naħdmu, anke fil-qafas edukattiv biex inwasslu messaġġ kontra l-abbuż tad-droga kemm jista' jkun kmieni liż-żgħażagħ u lill-adoloxxenti tagħna.

Irridu nwasslu messaġġ b'saħħtu li l-abbuż tad-droga jġib biss qerda, ħsara u tant diffikultajiet, fosthom ta' saħħa, finanzjarji u soċjali.

Ħafna drabi, jekk ikollok ċerti problemi, minflok jiċkienu, ikomplu jikbru.

Għalhekk irridu ninvestu fl-edukazzjoni fl-iskejjel u l-kulleġġi tagħna, kemm privati kif ukoll dawk tal-Istat biex inwasslu messaġġ wieħed, li d-droga toqtlok, ma tħallikx tgħix b'saħħtek, iġġibek f'sitwazzjoni fejn ma tirraġunax, titlef is-sensi tiegħek, tibda timmaġina, tibda tisma' l-ħsejjes u tara l-affarijiet, u minflok tqum filgħodu u tkun kuntent b'ħajtek, tibda tagħli li sebaħ.

F'isem l-Oppożizzjoni, irrid inwassal messaġġ li b'dak li qegħdin nagħmlu f'din il-Kamra b'mod unanimu, fejn qegħdin nimxu fuq Direttiva tal-Unjoni Ewropea, b'unjoni bejn il-pajjiżi membri biex niġġieldu din il-kriminalità, qed noħolqu struttura biex nassiguraw li f'pajjiżna jkollna sistema legali aħjar li tista' toffri protezzjoni lill-ordni tal-liġi u lill-Qrati tagħna biex jiġġieldu lil dan l-abbuż u l-ħsara li jġib miegħu.

B'hekk, bħala pajjiż, qed niġġieldu l-abbuż tad-droga, anke permezz tal-ogħla istituzzjoni, li huwa dan il-Parlament.

Irrid ngħid li ħadt gost nitkellem ma' membri fuq iż-żewġ naħat tal-Kamra dwar dan l-Abbozz; rajna li hawn qbil unanimu fl-ideat tagħna, biex dawn l-emendi jidħlu fis-seħħ.

Imbagħad, fi Stadju ta' Kumitat wara dan id-dibattitu, jekk ikun hemm bżonn, nirfinaw xi dettalji ħalli nassiguraw li ma jaqbżilna xejn fil-ġlieda tagħna kontra l-abbuż tad-drogi.

Sinjura President, irridu nkomplu nsaħħu s-sistema ta' kura għal min jabbuża mid-droga.

Ejja niftakru li ħafna drabi dawn huma vittmi li daħlu f'ċirku vizzjuż u għalhekk ma jkunx ġust li nitkellmu biss fuq il-ħsara u l-kriminalità assoċjata mad-droga u ninsew il-vittmi tad-droga li jsibu ruħhom f'mina mingħajr tmiem, b'konsegwenzi ta' saħħa u konsegwenzi oħra soċjali għalihom u anke għall-familji tagħhom.

Ejja nkomplu nsaħħu l-istruttura ta' prevenzjoni li nemmen li għandha tkun il-pilastru ewlieni, mil-lat edukattiv.

Ejja nkomplu nsaħħu wkoll il-kura tal-vittmi li jinsabu fl-isptarijiet mentali tagħna.

Ejja naraw li s-swali fl-Isptar Monte Carmeli jkunu attrezzati biex jieħdu ħsieb lil dawk li qegħdin isofru mill-vizzju tad-droga.

Ejja nieħdu ħsieb li dawk li jmorru l-Isptar Mater Dei għall-kura jsibu s-sapport adegwat, anke jekk jidħlu mid-Dipartiment tal-Emerġenza.

Ejja ngħinu lill-NGOs li qegħdin jaħdmu fil-kamp soċjali fost dawk li waqgħu f'dan il-vizzju.

Ejja nkomplu nsaħħu u nagħtu l-għodda lil dawk li huma qrib dawn il-vittmi, inkluż lill-familji tagħhom.

B'hekk inkunu qegħdin nolqtu dan is-suġġett minn diversi angoli, kemm f'dik li hija prevenzjoni, kemm f'dak li huwa abbuż, kif ukoll f'dik li hija kura u attenzjoni meħtieġa.

Sinjura President, nikkonkludi billi ngħid li bħala kelliem għas-saħħa f'isem l-Oppożizzjoni ninsab sodisfatt li qegħdin nemendaw din il-liġi biex tkun aktar b'saħħitha, tgħin biex jitnaqqas l-abbuż u, in the long-term, nassiguraw li f'pajjiżna jkollna soċjetà aktar b'saħħitha u qasam tas-saħħa li joffri aktar sigurtà u effiċjenza fil-kura ta' dawk li jaqgħu fil-vizzju tad-droga.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

MICHAEL FARRUGIA: Sur President, huwa ta' pjaċir għalija li nara li ż-żewġ naħat tal-Kamra qed jaqblu ma' dan l-Abbozz ta' Liġi.

Jien persuna li ilni naħdem fil-qasam tal-politika soċjali għal snin twal u nista' ngħid li rajt ħafna bidliet fil-liġijiet li għandhom x'jaqsmu mas-settur tad-droga.

Rajt ukoll numru ta' statistiċi li filwaqt li wieħed jifhem li dawn huma riżultat ta' riċerka li tkun qiegħda ssir, huwa importanti li wieħed jagħmel evalwazzjoni tagħhom.

Importanti li nħarsu lejn ir-riċerka mhux biss dwar dawk il-persuni li issa kibru u għandhom ċerta età, imma anke dwar it-tendenzi li qegħdin jiżviluppaw fost it-tfal tagħna.

Pereżempju, riċerka skont il-European School Survey Project on Alcohol and Drugs (ESPAD) tagħti rendikont tat-tendenzi fost l-istudenti li qegħdin fl-aħħar tas-sena sekondarja, inkluż tendenzi relatati mad-droga, biex jiġi identifikat jekk dawn it-tendenzi hux qed jonqsu jew jiżdiedu.

Niftakar li l-aħħar rapport li ġie f'idejja kien juri b'mod ċar li filwaqt li għal ċerta droga, fosthom l-eroina u l-kokaina, wieħed seta' jara ċertu tnaqqis, ma kienx l-istess fejn tidħol il-kannabis, fejn l-użu żdied.

Apparti minn hekk, wieħed irid isemmi wkoll vizzji oħrajn, fosthom id-droga u x-xorb li ħafna drabi ninjorawhom, imma joffru wkoll ċerta sfida u perikli, anke jekk ma tantx nitkellmu dwarhom.

Naħseb li huwa importanti li meta nitkellmu dwar dan is-settur, nagħmlu dan b'moħħ miftuħ.

Ħafna drabi, meta titkellem ma' numru ta' persuni, dawn iħarsu lejn il-vittmi tad-droga b'mod negattiv u jgħidulek li dawn għandek taqbadhom u titfagħhom il-ħabs.

Fir-realtà, kien għalhekk li madwar erba' snin ilu, f'dan il-Parlament konna ddibattejna l-konċett li wieħed jingħata trattament minflok jintefa' l-ħabs.

Qabel ma għaddejna din il-liġi, Maġistrat kien marbut li, anke għal ammonti żgħar ta' droga għall-użu personali, jibgħat lill-persuna l-ħabs.

Però l-maġistratura nnifisha bdiet tħares b'lenti differenti lejn dawn il-vittmi tad-droga u, eventwalment, il-liġijiet ta' pajjiżna ġew emendati biex jinbidel il-mod kif l-Istat iħares lejn il-vittmi tad-droga, li għandhom bżonn aktar li jingħataw it-trattament meħtieġ milli jintefgħu l-ħabs.

Matul iż-żmien iddiskutejt, anke barra minn pajjiżna, ma' diversi entitajiet u gvernijiet ta' pajjiżi oħrajn dwar il-mod kif nistgħu nbiddlu l-konċett.

S'issa, il-konċett legali hu li jekk għandek sustanza, sakemm mhijiex fl-iskeda ta' mediċini illeċiti, din tista' tinbiegħ.

Issa dan kien qed jagħti opportunità lis-settur tal-kriminalità fl-isfera tad-droga li jbiddel daqsxejn il-kimika f'dik il-mediċina partikolari, u b'bidliet żgħar 'l hemm u 'l hawn, issir mediċina kompletament differenti u tissejjaħ b'isem differenti minn dawk id-drogi li qegħdin fl-iskeda, biex ma tibqax aktar illegali.

Mhux qed ngħid li ssir legali, imma ma tkunx illegali.

Bit-tibdil li kien qiegħed isir fil-kimika ta' dawn is-sustanzi, kienet qed tinħoloq mediċina perikoluża daqs, u ħafna drabi aktar, minn dawk is-sustanzi li kienu qegħdin fl-iskeda bħala mediċini illeċti u illegali.

Ħafna drabi, dawn is-sustanzi kienu jiġu interċettati, imma minkejja dan, xorta ma setgħux jittieħdu l-passi neċessarji kontra l-persuni li jkollhom dawn il-mediċini fuqhom, li jkunu qed jipprovaw ibigħuha jew li jipprovaw idaħħluha f'istituzzjonijiet li mhux suppost jiddaħħlu mediċini illeċti fihom.

Sinjura President, se nsemmi postijiet partikolari biex nuri li din hija sitwazzjoni reali f'pajjiżna.

Ejja nieħdu, pereżempju, x'jiġri fil-ħabs prinċipali tagħna, fejn waħda mill-affarijiet li identifikajna matul iż-żmien kienet li qed jiddaħħlu ċerti sustanzi.

Kemm qabel, imma b'mod partikolari wara, il-bidla fl-amministrazzjoni, bdejna naqbdu aktar nies li kienu qegħdin jipprovaw idaħħlu sustanzi fil-ħabs.

Dawn kienu qed jinqabdu qabel ma jidħlu fil-ħabs u mhux wara.

Jalla bit-teknoloġija li se nkunu qegħdin indaħħlu fil-ġimgħat li ġejjin fil-Faċilità Korrettiva ta' Kordin neliminaw kull possibbiltà li tiddaħħal droga fil-ħabs.

Fil-fatt se ndaħħlu sistemi fejn permezz ta' scanners, wieħed se jkun jista' jara xi jkollha l-persuna fil-kavitajiet tagħhha, bħal fl-istonku jekk tkun belgħet xi kapsoli.

Dan l-iċċekkjar se jsir fuq kull persuna, mill-ogħla wieħed sal-iċken wieħed, inkluż jien bħala l-Ministru responsabbli, inkluż id-Direttur Ġenerali, il-ħaddiema, il-qraba u l-inmates stess meta joħorġu u jidħlu mill-Faċilità.

Kulħadd irid jgħaddi mill-iscanners biex inkunu ċerti li d-droga tkun ikkontrollata u affarijiet li huma illeċiti ma jkunux qegħdin jiddaħħlu fil-Faċilità.

Bl-istess mod, se jkun hemm X-ray machines li jassessjaw l-affarijiet, inkluż l-ikel, li jkunu qed jiddaħħlu fil-Faċilità biex naqbdu kull oġġett illeċitu li jkun se jiddaħħal fil-Faċilità.

Irrid ngħid li sal-lum, minħabba li hawn ħafna mediċina sintetika li mhijiex fl-iskeda, jiġri li meta ndaħħluha fl-iskeda kważi kull sitt xhur, il-kriminali jkunu diġà għamlu pass wieħed jew tnejn qabel dak li nkunu qegħdin nagħmlu bħala Gvern u jkunu qegħdin jimportaw mediċina li tkun għadha kif ġiet manifatturata b'kimika mibdula b'mod verament żgħir, biex tiġi mediċina kompletament ġdida.

Permezz tal-Abbozz ta' Liġi li qegħdin inressqu, din is-sitwazzjoni se tkun qed tispiċċa, għax biddilna l-konċett kollu.

Sal-lum, il-konċett kien li kull droga hija legali sakemm mhijiex illegali.

Issa, permezz ta' din il-liġi, kull droga hija illegali sakemm mhijiex qiegħda mniżżla bħala mediċina li hija legali, liċenzjata li tista' tintuża, tinbiegħ u tingħata lill-individwu biex ikun jista' jeħodha.

B'hekk qed nagħlqu tieqa, ventilatur jew bieb, fejn konna qegħdin nagħtu l-possibbiltà li wieħed jittraffika d-droga u ma tistax tieħu passi kontrih.

Ħafna drabi, il-Pulizija kienu jispiċċaw f'pożizzjoni fejn ma jistgħux jieħdu l-passi meħtieġa.

Ġibt l-eżempju tal-ħabs, għax dan huwa post klassiku fejn wieħed jipprova jdaħħal droga sintetika biex min qiegħed jipprova jdaħħalha, żgur ma jkunux jistgħu jittieħdu passi kontrih.

Dan l-Abbozz ta' Liġi se jkun qiegħed jibdel kompletament il-mod kif naħdmu.

Kif spjegajt, il-persuni li jipprovaw idaħħlu affarijiet illeċti, se jittieħdu passi kontra tagħhom biex nassiguraw li l-kriminalità tad-dħul tad-droga fil-Faċililtà tinqata' darba għal dejjem.

Se ngħid xi ħaġa oħra dwar il-Faċilità Korrettiva u nagħlaq fuq din l-issue ħalli ndur għal affarijiet oħrajn.

Sal-lum, fil-mod kif nittrattaw lir-residenti tal-Faċilità, qisna qed neħduha for granted li fil-ħabs hemm id-droga.

Din hija xi ħaġa li tweġġagħni, aktar u aktar meta r-residenti jintbagħtu għall-kura.

Hawnhekk irrid insellem lill-Caritas u lill-OASI li qed jagħmlu xogħol kbir u li naħdmu magħhom fir-riabilitazzjoni tal-persuni li jkunu waqgħu fil-vizzju tad-droga.

Ħafna drabi, sal-lum, konna qed nibagħtu lill-inmates bil-vizzju tad-droga biex jirriabilitaw ruħhom mill-vizzju tad-droga lejn l-aħħar tas-sentenza.

Il-proċedura kienet li l-persuna mhux tirriabilitaha kif tidħol fil-Faċilità mal-ewwel ġimgħat ħalli żżommha u taċċerta ruħek illi din ma tersaqx lejn id-droga imma kienet kompletament bil-kontra.

Issa, dan il-mod ta' ħsieb qed jinbidel kompletament.

Sal-lum, bħal konna qed naċċettaw li hemm d-droga ġewwa l-ħabs, imbagħad lejn l-aħħar tas-sentenza, il-persuna tingħata r-riabilitazzjoni qabel toħroġ fil-komunità.

Dan huwa konċett kompletament ħażin u għal din ir-raġuni, il-pjan fix-xhur li ġejjin hu li kull inmate li jidħol fil-Faċilità jrid jingħata pjan ta' kif jimxi 'l quddiem fir-riabilitazzjoni tiegħu.

L-ewwel parti tal-pjan hi li jekk għandu l-vizzju tad-droga, mill-ewwel jingħata l-possibbiltà ta' riabilitazzjoni.

B'hekk, waqt li qegħdin nagħlqu d-dħul ta' affarijiet illeċti ġewwa l-ħabs, inkunu diġà qegħdin nassiguraw li l-persuna li għandu l-vizzju mhux jitħalla jgħaddi mill-effetti ta' withdrawals u problemi oħrajn, imma nagħtuh iċ-ċans li jqum fuq saqajh u r-riabilitazzjoni mid-droga tkun fil-bidu li jidħol iservi s-sentenza tiegħu fil-Faċilità.

Qed ngħid dan biex nuri li hemm istanzi fejn il-kriminal huwa qabel l-awtoritajiet.

Hemm qraba, ħbieb u individwi li jipprovaw idaħħlu d-droga fil-Faċilità, imma issa li se jkollna l-apparat, l-awtoritajiet se jkunu aktar effiċjenti.

B'din il-liġi se nkunu nistgħu nieħdu l-passi mill-ewwel u mhux jaqbżulna ċerti każijiet għax is-sustanzi mhumiex parti mil-lista mniżżla fl-iskeda li għandna fil-liġijiet tal-lum.

Naħseb tajjeb li ngħid li barra minn Malta kien hemm eluf ta' persuni mietu b'riżultat ta' sustanzi relatati ma' overdose.

Pereżempju, fl-Amerika, is-sena li għaddiet kien hemm 50,000 imwiet relatati ma' overdose, b'ħafna minnhom kienu kawża ta' oppjati sintetiċi relatati mal-anfetamina.

Nafu li diversi strati vulnerabbli tas-soċjetà, speċjalment żgħażagħ, spiċċaw esposti għal dan it-tip ta' riskju.

Irrid nirrikonoxxi wkoll li tul il-Presidenza ta' Malta tal-Unjoni Ewropea tressqu 'l quddiem definizzjonijiet ġodda fejn jidħlu sustanzi psikoattivi.

Fil-fatt, dawk il-bidliet qegħdin jiddaħħlu bħala parti minn din il-liġi.

Jien kont ressaqt ukoll proposti abbażi tal-liġi li nbiddlu dan il-konċett kollu li kull oġġett huwa illegali sakemm mhux legali.

Imbagħad rajna wkoll kif liġijiet li konna qed inressqu min-naħa tal-Ministeru għall-Intern u mill-Ministeru għas-Saħħa ngħaqqduhom flimkien biex nibdlu Kapitlu 31 ħalli jkollna liġi waħda li tkun effettiva u mhux ħafna liġijiet differenti.

Hawnhekk irrid insellem lill-Korp tal-Pulizija li jagħmel xogħol bla heda, flimkien mas-Servizzi tas-Sigurtà, mad-Dwana u bl-għajnuna ta' diversi entitajiet oħrajn lokalment u barra minn Malta, fil-ġlieda kontra d-dħul tad-droga ġewwa pajjiżna u kontra li d-droga tgħaddi minn pajjiżna.

Jekk tippermettili, irrid insemmi ftit statistika relatata mad-droga li ġiet maqbuda f'pajjiżna matul is-sena li għaddiet.

Nista' ngħid li kellna rekord fil-ġlieda kontra d-droga u l-kriminalità organizzata lokalment u internazzjonalment.

Bejn il-qbid tad-droga mid-Dwana ta' Malta u l-ġlieda li l-Pulizija qiegħda tagħmel kontra t-traffikar tad-droga ġewwa pajjiżna, qed nitkellmu dwar ammonti sostanzjali.

Pereżempju, matul is-sena li għaddiet, id-Dwana ta' Malta u l-Pulizija qabdu aktar minn 187 kilo droga kokaina u aktar minn 4.8 kilo droga eroina.

Fir-rigward tar-raża tal-kannabis, inqabdu 15,366 kilo li fil-maġġorparti tagħhom inqabdu mid-Dwana ta' Malta li kienu in transit minn pajjiż barrani għal pajjiż barrani ieħor.

Bil-faċilitajiet u t-teknoloġija, id-Dwana rnexxielhom jidentifikaw u jinterċettaw din id-droga.

Minn din id-droga li kienet sekwestrata mid-Dwana ta' Malta, 15-il tunnellata ma kenux għal pajjiżna.

Fir-rigward tal-pjanta kannabis, kollha jew parti minnha, inqabdu 594 kilo, li 150 kilo minnhom inqabdu mid-Dwana.

Hawn qed nitkellmu fuq għexieren ta' miljuni!

Fir-rigward ta' droga li kienet in transit minn pajjiż għall-ieħor, l-ammonti kienu sostanzjali ħafna.

Id-Dwana ta' Malta qabdu 184 kilo kokaina, li huwa ammont sostanzjali.

Inqabdu wkoll 22 gramma crack kokaina, 400 pillola tal-ecstasy, 115 joints tal-pjanta kannabis, 50 ml żejt tal-kannabis, 2 pjanti tal-kannabis, 97 gramma MDA powder, 88 pillola LSD, 24 gramma ketamina, 20 gramma magic mushroom, 3.5 gramma amfetamina u 20 gramma droga sintetika mhix skedata.

Fl-2018 kienu 483 persuna li ġew imressqa quddiem it-tribunal tal-Qorti dwar id-droga.

Kien hemm 22 persuna li ġew imressqa quddiem il-Qorti tal-Maġistrati fuq pussess ta' droga li ma jaqgħux taħt il-Kapitlu 537 tal-Liġijiet ta' Malta.

Kien hemm persuna waħda li tressqet quddiem il-Qorti tal-Maġistrati Għawdex fuq pussess ta' droga li ma jaqgħux taħt il-Kapitlu 537 tal-Liġijiet ta' Malta.

Irrid insemmi li tul dawn l-aħħar ftit ġimgħat, anke wara ċerta riċerka li konna qegħdin nagħmlu, ġiet imsaħħa s-sezzjoni tad-droga.

Irrid ngħid li f'Għawdex ma kienx hemm sezzjoni relatata mad-droga fi ħdan il-Korp tal-Pulizija, imma kienu jaħdmu mill-għassa tal-Belt Victoria.

Issa d-Drug Squad għandhom skwadra speċjali għal Għawdex u l-persuni jinbidlu skont iċ-ċirkostanzi u l-bżonn, ħalli nkunu aktar effettivi.

Fil-fatt, fl-aħħar ftit ġimgħat diġà kellna erba' suċċessi ġewwa Għawdex fejn inqabdet droga differenti.

Hawn irrid nirringrazzja lis-sezzjoni u lill-persuni responsabbli mid-diviżjoni ta' kontra d-droga fil-Korp tal-Pulizija għall-impenn tagħhom u għad-diversi rakkmandazzjonijiet li jagħmlu fil-ġlieda kontra t-traffikar tad-droga ġewwa pajjiżna li qed twassal għal aktar suċċessi, bħalma kellna lbieraħ filgħaxija ġewwa l-Marsa.

Irrid ngħid li x-xogħol ta' din l-iskwadra mhux faċli.

Ħafna drabi, il-postijiet fejn jiġu ttraffikati d-drogi huma perikolużi.

Il-membri f'din l-iskwadra spjegawli ċerti ċirkostanzi li jsibu ruħhom fihom, meta jsibu t-traffikanti red handed u jkunu jridu jieħdu l-passi kontra tagħhom.

Minn hawn irrid insellem lilhom u lill-familji tagħhom għall-periklu serju li jaħdmu fih.

Nafu li llum il-ġurnata, it-traffikanti, speċjalment f'postijiet li huma magħrufa għat-traffikar, ikunu ppreparati sew biex jeqirdu d-droga f'każ li jinnotaw li se jkunu attakkati.

Apparti li l-persuni fl-akkwati jkollhom l-informazzjoni biex jekk jidentifikaw xi karozzi mhux tas-soltu jieħdu l-passi mill-ewwel biex jeqirdu d-droga li huma jkollhom.

Ħafna drabi jkollhom containers tal-aċtu biex jekk jindunaw b'xi moviment min-naħa tal-Pulizija, jaqbdu d-droga u jarmuha fl-aċtu biex jeqirdu kull traċċi li jista' jkun hemm fuq il-post.

Ovvjament, dejjem ikun hemm kordinazzjoni sħiħa biex jittieħdu l-azzjonijiet neċessarji kollha.

Irrid ngħid ukoll li ċerti inizjattivi li jittieħdu ma jkunux xi show għall-Pulizija biex jinġibdu l-filmati u jittieħdu r-ritratti, imma jsiru għax verament ikun hemm periklu ċar għal persuni li jkunu qed jipproteġu s-soċjetà tagħna.

Se ngħaddi għal ftit statistika għall-interess pubbliku.

Matul l-2018, kien hemm total ta' 506 persuni li ġew imressqa fuq pussess sempliċi tad-droga kemm fit-Tribunal u fil-Qorti tal-Maġistrati.

Kien hemm 109 persuni li ġew imressqa fuq traffikar u pussess aggravat ta' droga.

Kien hemm sitt persuni li ġew imressqa fuq akkużi oħrajn.

Kien hemm 676 persuni li ġew arrestati u eventwalment kien hemm 531 persuna misjuba ħatja.

B'kollox saru 191 tfittxija.

Dan ix-xogħol mhux se jieqaf hawnhekk, imma se jkompli għaddej.

Se jkollna teknoloġiji ġodda li se jkunu qegħdin jiddaħħlu ġewwa pajjiżna biex isaħħu l-ġlieda kontra d-droga u kontra l-kriminalità organizzata.

Napprezza l-fatt li anke l-Oppożizzjoni qed tagħti s-sapport tagħha għal dan l-Abbozz ta' Liġi.

Huwa ferm importanti li fil-ġlieda kontra l-kriminalità organizzata, inkunu magħqudin flimkien ħalli nkunu solidali mal-korpi dixxiplinati fil-ħidma tagħhom li, kif għedt, mhijiex ħidma daqshekk faċli.

Għal darba oħra, nixtieq nuri l-apprezzament tiegħi għax-xogħol li qegħdin jagħmlu d-diversi entitajiet differenti tal-korpi dixxiplinati u rrid nirringrazzja lill-NGOs li qed jagħmlu xogħol imprezzabbli fil-ġlieda kontra d-droga mill-att ta' edukazzjoni, li hu importanti ħafna.

Però, l-edukazzjoni fl-iskejjel biss mhijiex biżżejjed.

L-edukazzjoni fid-djar hija ta' importanza kbira, speċjalment meta nafu li l-peer pressure tista' tkun kbira u t-tentazzjonijiet huma ħafna.

Għalhekk huwa importanti li apparti li nedukaw lit-tfal u liż-żgħażagħ tagħna, irridu nedukaw ukoll lill-familjari.

B'hekk, jekk il-ġenituri jindunaw li l-imġiba ta' wliedhom tkun differenti jew jekk jaraw li xi affarijiet qed jonqsu mid-dar u f'daqqa waħda m'hemmx spjegazzjoni għal dan, huwa importanti li jiġbdu l-attenzjoni tal-professjonisti li kapaċi jagħtuhom il-pariri neċessarji.

B'hekk inkunu qegħdin ngħinu lil dawk li waqgħu vittmi tad-droga kmieni u mhux meta l-affarijiet ikunu avvanzaw.

Huwa importanti li nneħħu ċerti konċetti żbaljati u ma nipprovawx inwasslu messaġġi li mhumiex reali li jwasslu għal min jidħak bina u jeħodna biċ-ċajt.

Fl-istess ħin, irridu nispjegaw ukoll il-periklu tat-teħid ta' ċerti drogi u s-sewqan taħt l-influwenza tad-droga.

Sur President, nagħlaq billi nirringrazzja lill-Kamra kollha għall-fatt li jidher li hawn qbil unanimu fuq dan l-Abbozz ta' Liġi.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

MARIA DEGUARA: Sur President, qabel nibda, nixtieq nagħti l-isbaħ xewqat għas-sena l-ġdida lilek, lid-Deputy Speaker, lill-membri f'din il-Kamra u lit-telespettaturi Maltin u l-Għawdxin kollha.

Illum, qed niddiskutu Abbozz ta' Liġi li qed jimplimenta d-Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill sabiex id-definizzjoni tad-droga tiġi estiża biex tinkludi sustanzi psikoattivi ġodda fuq is-suq u li tħassar id-deċiżjoni tal-Kunsill tal-2005.

Dan l-Att għandu żewġ għanijiet, l-ewwel wieħed biex bħala pajjiż, kif ukoll bħala professjoni medika Maltija, iġġibna konformi mal-liġijiet fil-pajjiżi Ewropej oħra bħalna.

It-tieni għan huwa dak li waqt li nkomplu nipprovdu l-aħjar u l-aktar mediċini ġodda għall-kura lill-pazjenti morda tagħna, niżguraw li neliminaw safejn nistgħu l-abbuż minn kull użu ħażin ta' sustanzi psikotropiċi.

Tul dawn l-aħħar 50 sena l-mediċina għamlet skoperti kbar fejn tidħol il-kura tal-mard.

Kif nafu, ġew skoperti mezzi ta' kif nistgħu nipprevjenu l-mard permezz ta' tilqim li wassal biex jiġu evitati mijiet ta' eluf ta' mwiet, speċjalment fejn jidħlu t-tfal żgħar.

Sa ftit żmien wara t-tieni gwerra dinjija, ir-rata ta' mwiet fit-tfal taħt il-ħames snin kienet tkexkxek.

Jgħiduli li f'dawk iż-żmenijiet kienu komuni ħafna funerali bi twiebet bojod merfugħin minn tfal abbatini.

Matul dak iż-żmien, kważi kull familja numeruża għaddiet minn dan id-dulur.

Minkejja li n-numru ta' tfal f'kull familja kien kbir komparat mal-lum, ftit li xejn kienu jwasslu lil uliedhom kollha sal-adoloxxenza, l-aktar minħabba l-mard tal-imsaren.

Maż-żmien, l-edukazzjoni wasslet biex sirna aktar konxji dwar dawk il-fatturi ġenetiċi, ambjentali u oħrajn dovuti għall-abbuż fl-istil tal-ħajja li ngħixu, li jwassluna biex nimirdu.

Bħala poplu, sirna aktar konxji dwar ir-responsabbiltajiet li kull wieħed u waħda minna għandu jerfa' favur il-protezzjoni ta' saħħtu.

Dan l-għarfien wassalna biex, fost l-oħrajn, stajna nniedu kampanji aggressivi ta' tagħrif dwar kif għandna nieħdu ħsieb aħjar ta' saħħitna.

Barra minn hekk, ma ninsewx l-iskoperti ta' modilitajiet ġodda ta' investigazzjoni li ssarrfu biex il-professjoni medika saret aktar kapaċi tidentifika l-mard minn kmieni u b'hekk tikkurah aħjar.

Saru skoperti dwar kif jittieħed jew jiġi trasmess ċertu mard u kif nistgħu nipprevenuh qabel ma jitfaċċa.

Bil-mod il-mod, tbegħedna minn sistema ta' mediċina kurattiva favur waħda preventiva.

Dan kollu ma jfissirx li rbaħna l-ġlieda kontra l-mard li jaħkimna.

Però, irridu nirrikonoxxu l-fatt li qridna minn pajjiżna mard bħal deni rqiq, il-polio u l-ġidri, u naqqasna l-inċidenza tat-tuberkolożi, tat-tetnu u difteria, fost l-oħrajn.

Dan huwa kollu mertu ta' Gvern wara l-ieħor li taw importanza lill-iżvilupp tas-servizzi tas-saħħa ġewwa Malta.

L-istil tal-ħajja li ngħixu jġegħelna nitbiegħdu minn ikel ġenwin u naturali għal wieħed artifiċjali u proċessat.

Għażilna teknoloġija li wasslitna għal ħajja aktar sedentarja li ġabet splużjoni fl-inċidenza tad-dijabete fid-dinja żviluppata kollha.

Lokalment sirna fost l-aktar popolazzjoni b'piż eċċessiv.

Qed jiżdied mard fostna bħall-AIDS, kaġun ta' stil ta' ħajja fejn kulħadd donnu lest jieħu dejjem aktar riskju basta jħossu padrun tiegħu nnifsu u ta' għemilu.

Dan kollu nsejħulu progress!

Dan huwa l-istess progress li wassal biex jibdel l-istil tal-ħajja li ngħixu u li qed jikkaġuna tip ta' mard ġdid minħabba l-ħajja mgħaġġla u l-istress li ġġib magħha.

Tant inbdilna sforz tal-hekk imsejjaħ progress, li fil-kamp mediku l-akbar theddida fil-futur mhux se tkun ġejja mid-dijabete jew minn mard kardjovaskulari bħall-pressjoni jew xaħam fid-demm, imma l-akbar theddida għal saħħitna hija prevista li se tiġi miż-żieda qawwija fl-inċidenza ta' mard mentali u dipressjoni, primarjament ikkawżata mill-ħajja mgħaġġla li qegħdin ngħixu fiha.

Biex nittrattaw dan il-mard, ħafna drabi, jeħtieġ li nużaw mediċini li fihom issib komponenti li għandhom effetti sedattivi, narkotiċi u psikotropiċi.

Meta dawn il-mediċini jintużaw b'mod tajjeb, jikkontrollaw mard bħal dipressjoni u mard mentali ieħor.

Però, meta jintużaw b'mod ħażin u abbużiv, iwasslu biex persuna tħossha ferħana u tinsa d-dwejjaq u l-problemi li tkun għaddejja minnhom għal ftit ħin.

Fi ftit kliem, dawn is-sustanzi jbegħduk mir-realtà tal-ħajja billi jnessuk għal ftit tal-ħin l-għawġ li jkollok.

Wara li jgħaddi l-effett ta' tali abbuż, il-problemi mhux biss jibqgħu hemm, imma jiżdiedu għax il-persuna tispiċċa f'ċirku vizzjuż ta' abbuż, bil-problemi kollha li tali ċirkostanzi jġibu magħhom.

Il-problema reali hi li ħafna minn dawn il-mediċini, jekk jiġu abbużati, jistgħu jwasslu għal dipendenza patoloġika.

Bl-avvanz tal-mediċina u farmakoloġija, dawn il-prodotti llum jistgħu jinħadmu sintetikament.

Dan qed iwassal biex insibuhom fis-suq b'mod aktar faċli.

Bħall-prodott oriġinali, dawn għandhom l-istess effett narkotiku u psikotropiku.

Ħafna minn dawn il-prodotti jifformaw il-parti l-kbira tal-konsum tad-drogi illeċti.

Huwa hawn fejn jidħol il-bżonn ta' dan l-Att li għandna quddiemna llum biex waqt li niżguraw li l-pazjenti tagħna jkollhom l-aħjar kura, nagħmlu minn kollox biex naraw li l-mediċini psikotropiċi jaslu biss għand min għandu verament bżonnhom u b'mod ikkontrollat.

Dan jagħmel sens l-aktar għaliex, kif nafu, tgħallimna mill-iżbalji li għamilna żmien ilu u li għadna qegħdin insofru l-konsegwenzi ta' dawk id-deċiżjonijiet sal-lum.

Mingħajr ma ndunajna fil-waqt, fallejna milli nikkontrollaw l-aktar żewġ drogi addettivi u li llum saru jikkawżaw ħsara enormi.

Hawn qed nirreferi għas-sigaretti u x-xorb alkoħoliku.

Kien biss wara ħafna żmien li pprovajna nikkontrollawhom billi għaddejna leġiżlazzjonijiet li ma jippermettux l-użu tagħhom taħt ċerta età u f'numru ta' postijiet pubbliċi.

Dawn iż-żewġ sustanzi legali jwasslu biex iħajru liż-żgħażagħ jesperimentaw b'sustanzi oħrajn li meta jkunu wżati bl-addoċċ, iwasslu għal ħsara soċjali, fiżika kif ukoll mentali fuq min jużahom u fuq il-familji tagħhom.

Illum il-ġurnata għandna theddida ġdida fejn jidħlu l-akkwisti tal-mediċini jew aħjar sustanzi li jwasslu għal ħsara kbira.

Dan huwa wkoll riżultat tal-hekk imsejjaħ progress.

Hawn qed nirreferi għad-drawwa l-ġdida fejn persuna tista' tixtri mediċini minn fuq l-internet fil-privatezza ta' darha u timpurtahom ġewwa pajjiżna.

Fil-verità hemm diġà ċertu kontroll biex mediċina jew kwalunkwe sustanza li tintuża għall-użu mediku tidħol bil-posta.

Il-problema li qed niffaċċjaw hi li l-liġijiet fis-seħħ jikkontrollaw l-importazzjoni tal-mediċini skont il-kompożizzjoni u l-ingredjenti li jkollhom u jekk dawn humiex inklużi fuq il-lista ta' mediċini li jistgħu jiġu importati.

Kif semmejt qabel, ir-rata ta' prodotti ġodda fis-suq kibret ħafna.

Min sal-lum ried idur mal-liġi seta' jbigħ prodotti b'ingredjenti sintetiċi li minkejja li għandhom l-istess effetti psikotropiċi, għandhom formula ta' kimika differenti u b'hekk seta' jiskappa l-kontroll.

Huwa hawn fejn din l-emenda li għandna quddiemna tagħmel ħafna sens, għax qed tagħmilha aktar diffiċli li jiġu importati tali prodotti illegalment li jispiċċaw fis-suq u f'idejn dawk l-aktar suxxettibbli.

Din l-emenda se twassal biex ikollna aktar kontroll fuq l-importazzjoni ta' prodotti mediċinali.

Fi ftit kliem, illum ġew żviluppati ingredjenti ġodda li isimhom ma jidhirx fuq il-lista eżistenti, però li għandhom l-istess effett psikotropiku u jwasslu għal vizzju daqs dak, jekk mhux akbar, tal-prodotti oriġinali u speċifikati fil-listi eżistenti.

Fid-dinja li qed ngħixu llum, is-sustanzi psikoattivi tant żdiedu f'taħlitiet varjati, li apparti s-sustanzi puri, dejjem qed jitfasslu prodotti sintetiċi li jikkawżaw l-istess effett tal-prodott oriġinali, jekk mhux aktar.

Peress li dawn il-prodotti jiġu maħduma artifiċjalment, il-prezz ikun fil-biċċa l-kbira ferm inqas mis-sustanza pura.

Issa kif nafu, meta prodott jitbaxxa fil-prezz, ikun aktar faċli li jiġi akkwistat.

Għalkemm il-kumpaniji farmaċewtiċi jipproduċu mediċina ġdida biex itejbu s-saħħa ta' min għandu bżonnha, il-mutur li jinċentiva lil dawn il-kumpaniji biex jagħmlu r-riċerka huwa primarjament il-profitt, jiġfieri dak li jagħmlu qligħ sostanzjali.

Fattur ieħor importanti tal-produzzjoni hu l-fatt li numru ta' sustanzi, hekk msejħa drogi sintetiċi, illum faċilment jistgħu jinħadmu minn kull min għandu edukazzjoni u taħriġ fil-farmaċewtika.

Peress li l-ispejjeż tal-produzzjoni ta' sustanzi psikotropiċi huwa wieħed żgħir meta mqabbel mal-qligħ, tikber it-tentazzjoni li jipproduċu dawn il-prodotti bi kwantitajiet kbar u għal skopjiet żbaljati.

Dawn huma r-raġunijiet primarji għaliex illum il-ġurnata għandna numru ta' individwi li saru jiddependu mid-droga.

In-numru ta' sejbiet mill-forzi tal-ordni jixhdu kemm din il-pjaga kibret f'pajjiżna.

Bħala pajjiż ma nistgħux nittamaw li neqirduha għalkollox, għaliex hemm numru ta' fatturi li m'għandniex kontroll fuqhom.

Sal-lum, l-użu ta' dawn is-sustanzi għal skopijiet ta' divertiment, ħlief f'ammonti żgħar u għall-użu personali, huwa illegali.

Huwa xogħol l-awtoritajiet responsabbli għaż-żamma tal-ordni li jagħmlu l-almu tagħhom biex ixejnu kemm l-importazzjoni kif ukoll l-użu illegali tagħhom.

Minn hawn, għal darba oħra rrid nirringrazzja lil dawk kollha involuti fil-ħidma kontra d-droga għas-suċċessi kbar li kellhom is-sena l-oħra f'dak li għandu x'jaqsam mal-konfiska ta' ammonti kbar ta' droga importata illegalment ġo pajjiżna.

Prosit tassew, għax b'dawn is-sejbiet, l-awtoritajiet qegħdin jissalvagwardjaw lil uliedna mill-użu tad-droga li hija waħda mill-ikbar pjagi ta' żmienna, mhux biss f'pajjiżna, imma wkoll mad-dinja kollha.

Min-naħa l-oħra, il-kwantitajiet maqbuda, anke fil-forma ta' pilloli, jirriflettu kemm hi mifruxa u kbira din il-problema f'pajjiżna.

F'dan il-Parlament saru diskussjonijiet twal fuq il-benefiċċji kif ukoll fuq l-effetti koroh ta' sustanzi psikotropiċi meta dawn jiġu abbużati.

Irridu nammettu li l-effetti tajba li jingħad li dawn is-sustanzi għandhom medikament mhux kollha ġew ipprovati xjentifikament.

Però, personalment, xorta waħda tkellimt f'dan il-Parlament u għedt li jekk hemm faxxa ta' nies li jħossu li s-sustanza psikoattiva tista' tgħinhom u tnaqqsilhom it-tbatija tagħhom, dejjem bil-parir mediku, għandu jkollhom aċċess għaliha b'mod ikkontrollat u bi prezz ġust u raġonevoli biex kulħadd ikun jista' jibbenefika minnha.

Kien għalhekk li kull meta tkellimt fuq dan il-qasam, dejjem qbilt u approvajt l-użu mediċinali kkontrollat ta' dawn is-sustanzi.

Bħala Oppożizzjoni ma qbilniex mal-kultivazzjoni legali tal-kannabis ġewwa pajjiżna meta konna mwiegħda li kellna nimportaw il-prodott lest.

Nistgħu ngħidu li l-preskrizzjoni ta' mediċini b'effett psikotropiku min-naħa tal-professjoni medika hija kkontrollata sew.

Forsi ftit jafu li f'pajjiżna mhux kull tabib ikkwalifikat u reġistrat jista' jippreskrivi kull mediċina jew sustanza li għandha effetti psikotropiċi.

Jeżistu mediċini, bħall-morfina, fejn tabib jeħtieġlu jġib permess speċjali mid-Diviżjoni tas-Saħħa biex ikun jista' jagħmel il-preskrizzjoni tagħha.

L-għan hu biex dejjem ikun hemm kontroll aħjar u titnaqqas il-possibbiltà ta' abbuż.

Is-sistema preżenti hija waħda li fl-istess ħin toffri serħan tal-moħħ li ma jkunx hemm abbuż mill-professjoni medika.

Meta tabib jidhirlu li għall-ewwel darba pazjent ikun jeħtieġlu jieħu sustanza psikotropika bħala parti mill-kura, jista' jippreskrivi ammont jew kwantità żgħira ta' ftit ġranet, sakemm japplikalu għall-permess biex ikun jista' jixtri din il-mediċina aktar fit-tul.

Tali permessi jingħataw fuq bażi individwali.

Barra minn hekk, il-liġi titlob li meta t-tabib jippreskrivi dawn il-mediċini b'urġenza u f'ammont żgħir għal ġimgħa jeħtieġ li javża lid-Dipartment tas-Saħħa fi żmien 24 siegħa li jkun ħareġ tali riċetta.

Mhux biss, imma din ir-riċetta trid tinħareġ fuq il-karta l-ħadra u meta l-pazjent imur fl-ispiżerija biex jixtriha, l-ispiżjar iżommha, jirreġistra l-karta tal-identità tal-pazjent u jikteb l-ammont mixtri fuq reġistru apposta li regolarment jiġi spezzjonat mid-Dipartiment.

Wara ftit jiem, il-pazjent jirċievi l-permess fuq l-hekk imsejħa control card li jkun validu għal massimu ta' sena.

Meta l-pazjent jirċievi l-permess meħtieġ, irid jerġa' jmur għand it-tabib biex ikompli joħroġlu l-ammonti li għandu bżonn sa massimu ta' xahar.

Din il-proċedura tirrepeti ruħha xahar wara xahar, dejjem sakemm it-tabib jidhirlu li l-pazjent għad għandu bżonn il-mediċina preskritta.

Kull xahar, it-tabib irid joħroġ riċetta ħadra u jiffirma fuq il-control card tal-pazjent id-data, id-doża u l-ammont preskritt.

Il-pazjent jista' jmur jimla dawn ir-riċetti ta' kull xahar għand it-tobba tal-Gvern, però billi t-tobba tal-Gvern ma jkunux jafu lill-pazjenti u jekk verament għandhomx bżonn dawn il-mediċini jew le, jitolbu li jkollhom informazzjoni bil-miktub mingħand it-tabib tal-familja tal-pazjent qabel ma jkunu jistgħu jirrepetu dawn ir-riċetti.

Minkejja dan il-kontroll strett, xorta waħda dejjem se ssib persuni li jipprovaw jabbużaw mis-sistema billi jduru numru ta' tobba fejn jitolbuhom riċetta urġenti.

Il-moniteraġġ tas-sistema li teżisti jippermetti li l-awtoritajiet jidentifikaw mill-ewwel lil dawn il-persuni u li jinformaw lit-tobba kollha ta' Malta u Għawdex b'mod kunfidenzjali bl-isem u d-dettalji tal-persuna li tun qiegħda tabbuża.

L-esperjenza għallmitna li dawn il-persuni ma jagħmlux hekk għax ikollhom bżonn il-mediċina għalihom infushom, imma fil-maġġorparti tagħhom ikunu jridu jiksbu dawn is-sustanzi biex ibigħuhom fuq il-black market.

Kif diġà spjegajt, dawn it-tip ta' mediċinali psikoattivi żdiedu fis-suq għal numru ta' raġunijiet.

Nirrepeti li l-għan wara din il-leġiżlazzjoni huwa wieħed tajjeb, għax waqt li nipprovdu u niffaċilitaw l-użu ta' mediċinali ġodda għal min verament għandu bżonnhom, se neliminaw safejn nistgħu l-abbuż tagħhom.

Għaldaqsant, naqblu dwar il-ħtieġa li jsiru emendi fil-liġi biex niffaċilitaw iż-żieda ta' mediċini psikoattivi ġodda mal-lista ta' mediċini preżenti li jistgħu jiġu preskritti legalment lil dawk il-pazjenti li jeħtiġuhom u, fl-istess ħin, nikkontrollaw safejn hu possibbli s-sustanzi illeċti li jidħlu f'pajjiżna.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

SILVIO GRIXTI: Sur President, nixtieq ningħaqad mal-kollegi tiegħi u nagħti l-awgurju lis-Sedja, lil din il-Kamra u lit-telespettaturi li jkunu qegħdin jarawna f'dan il-ħin.

L-Abbozz ta' Liġi li għandna quddiemna llum se jddaħħal fis-seħħ direttiva tal-Unjoni Ewropea, imma għandha wkoll importanza speċjali fil-ġlieda ta' pajjiżna kontra l-użu illeċtu ta' sustanzi perikolużi li nafu xi ħsara kbira jagħmlu lis-soċjetà tagħna u lill-popli madwar id-dinja kollha.

B'dawn l-emendi se nkunu qegħdin nemendaw l-Ordinanza dwar il-Professjoni Medika u l-professjonijiet li għandhom x'jaqsmu magħha u anke l-Ordinanza dwar il-Mediċini Perikolużi ħalli d-Direttiva Ewropea 2103 tal-2017 tal-Parlament Ewropew u dik tal-Kunsill Ewropew tal-15 ta' Novembru, 2017 isiru parti integrali mil-liġijiet tagħna.

B'dawn l-emendi se tkun qiegħda tinbidel id-definizzjoni ta' x'inhi droga, ħalli minn issa 'l quddiem tkun tinkludi sustanzi psikoattivi ġodda jew dawk li f'ħafna każi huma magħrufa bħala drogi sintetiċi.

Biex nifhmu aħjar dwar xiex qed nitkellmu, tajjeb li nispjega kif wasalna għal dawn id-direttivi.

Dawk imsejħa new psychoactive substances (NPS) li dwarhom qed nilleġiżlaw f'din il-Kamra huma drogi li ma jaqgħux fl-elenku tad-droga tal-Konvenzjonijiet tal-Ġnus Maqgħuda dwar il-kontroll tat-tixrid tad-drogi tal-1961 u l-1971, liema drogi madankollu xorta waħda huma ta' periklu kbir għas-saħħa pubblika.

Ħafna minn dawn id-drogi li huma msejħa psikoattivi jinbiegħu bħala sostitut legali għal drogi li huma illegali bħall-kannabis, eroina, kokaina, id-drogi kklassifikati bħala benzodiazepines u anke l-amphetamines.

Bil-globalizzazzjoni fil-kummerċ dinji u fil-każ ta' Malta bil-ftuħ tal-fruntieri mal-Unjoni Ewropea u l-moviment ħieles tal-persuni u l-kummerċ, il-provvista ta' dawn id-drogi psikoattivi splodiet mhux biss fl-Ewropa imma fid-dinja kollha.

Ma' din iż-żieda fil-provvista ta' dawn id-drogi żdiedu wkoll ħafna problemi ta' saħħa b'riżultat tal-użu ta' dawn is-sustanzi.

L-Unjoni Ewropea għandha sistema ta' moniteraġġ partikolari dwar it-tixrid tad-drogi kollha fl-Ewropa applikata mill-European Monitoring Centre for Drugs and Drug Addiction (EMCDDA) li issa ilu għal bosta snin isegwi l-iżviluppi kollha dwar il-vizzju tad-droga fil-kontinent tagħna u lil hinn minnu.

Dan iċ-Ċentru Ewropew jistma li fl-aħħar 20 sena, fis-suq tad-drogi Ewropej tfaċċaw madwar 670 sustanza ġdida psikoattiva u li 90% minnhom bdew jinbiegħu fis-suq Ewropej fl-aħħar għaxar snin.

Dan iċ-Ċentru Ewropew qed jgħid li minkejja li l-miżuri li ttieħdu minn diversi pajjiżi kontra l-bejgħ ta' dawn id-drogi ġodda bdew jagħtu xi riżultati, l-Ewropa qed tiffaċċja sfidi ġodda f'dan il-qasam.

Minbarra l-fatt li ċerti sustanzi li minnhom jinħadmu drogi sintetiċi jinsabu fi ħwienet u tista' tixtrihom anke online, teżisti lista ta' madwar 180 synthetic cannabinoid receptor agonist u 28 fentanyls li huma ta' periklu kbir għas-saħħa tal-bniedem.

Minn żmien għal żmien jitfaċċaw fis-suq ukoll drogi sintetiċi maħduma minn dawn is-sustanzi li joħolqu bħal splużjoni fl-użu tagħhom, ovvjament b'periklu kbir għas-saħħa ta' min ikun qiegħed jabbuża minnhom.

Fid-dawl ta' dan kollu, iċ-Ċentru Ewropew qiegħed jaħdem fuq tliet binarji ewlenin biex jiġġieled lil din il-pjaga tas-soċjetà tagħna.

L-ewwel għan tal-ħidma tiegħu huwa l-early warning system għal dak li jkun qed jiġri fis-suq tad-droga Ewropew.

L-EMCDDA jieħu ħsieb li mal-ewwel informazzjoni li tasallu, jinforma lill-gvernijiet Ewropej kollha ħalli min-naħa tagħhom jieħdu l-miżuri amministrattivi meħtieġa biex jilqgħu għal dan it-tixrid.

It-tieni, dan iċ-Ċentru Ewropew għandu wkoll sistema ta' risk assessment ta' dak li jkun għaddej u t-tielet, jirrakkomanda huwa stess x'miżuri ta' kontroll għandhom jittieħdu fl-Ewropa kollha biex fl-iqsar żmien possibbli l-pajjiżi rispettivi jirrispondu għat-theddida li jkunu qed jiffaċċjaw mit-tixrid ta' dawn is-sustanzi.

Sur President, id-Direttiva Ewropea li qed indaħħlu fil-liġijiet tagħna tkompli ssaħħaħ din l-early warning system għaliex permezz tagħha issa hemm obbligu legali li kull informazzjoni minn kull pajjiż Ewropew dwar sustanzi ġodda li jitfaċċaw fis-suq trid tgħaddi għand dan iċ-Ċentru u titqassam fost il-pajjiżi membri kollha.

Ta' min jinnota li bis-saħħa tal-early warning system li kienet qed taħdem saħansitra qabel id-dħul fis-seħħ tad-Direttiva Ewropea fl-2016, dan iċ-Ċentru sar jaf b'mhux inqas minn 66 droga ġdid ta' tip psikoattiva.

Fost dawn, kien hemm 24 sustanza ġdida fil-kategorija ta' fentanyls li min hu midħla ta' dan il-qasam jaf li doża tassew żgħira tagħha tista' ġġib tossiċità li tkun ta' theddida għall-ħajja.

Fil-fatt, dan iċ-Ċentru rrapporta żieda sostanzjali fl-għadd ta' mwiet fl-Ewropa li ġew ikkaġunati mill-użu ħażin tad-drogi li kien fihom din is-sustanza.

Id-Direttiva Ewropea ġdida hija bbażata fuq id-direttiva ta' qabel li kienet stabbiliet regoli komuni minimi dwar id-definizzjoni ta' reati u anke dwar il-pieni għat-traffikar tad-droga ħalli jiġi evitat li jinqalgħu problemi fil-koperazzjoni bejn l-awtoritajiet ġudizzjarji u l-aġenziji tal-infurzar tal-liġi tal-istati membri tal-Unjoni Ewropea.

Bis-saħħa tad-Direttiva Ewropea l-ġdida, minn issa 'l quddiem, anke f'pajjiżna, kwalunkwe sustanza elenkata fl-anness tad-Direttiva l-ġdida li tinkludi s-sustanzi li mhumiex inklużi fil-Konvenzjoni tal-Ġnus Maqgħuda dwar id-drogi lleċiti, issa se titqies bħala waħda li tista' toħloq riskji għas-saħħa pubblika u, fejn ikun applikabbli, riskji gravi soċjali fuq livell tal-Unjoni Ewropea u li għaldaqstant ikunu meqjusa fid-definizzjoni tad-droga.

Dan ifisser li l-użu, il-bejgħ jew it-traffikar ta' dawn is-sustanzi psikoattivi jibda jġorr miegħu dawk il-pieni kollha li bħalissa japplikaw għall-atti kriminali li fil-liġijiet tagħna jaqgħu taħt id-definizzjoni ta' użu illeċitu jew traffikar ta' droga.

Minħabba li d-Direttiva Ewropea ġdida tobbliga lill-istati membri jgħaddu informazzjoni dwar dawn is-sustanzi lill-awtoritajiet Ewropej, min-naħa tagħha, il-Kummissjoni Ewropea ntrabtet li kull meta tirċievi rapporti dwar xi sustanza ġdida li tkun daħlet fis-suq u li tkun qed tikkaġuna ħsara lis-soċjetà, trid immedjatament taddotta dak kollu meħtieġ biex is-sustanza tkun iddikjarata illegali minnufih.

Fil-konsiderazzjoni ta' dan kollu, il-Kummissjoni Ewropea tkun qiegħda tqis f'kull każ partikolari jekk il-ħsara fil-livell soċjali kkawżata mis-sustanza psikoattiva ġdida lill-individwi u lis-soċjetà hijiex gravi u, b'mod partikolari, jekk l-impatt tas-sustanza fuq l-ordni pubblika huwiex tali li jfixkel l-istess ordni fis-soċjetà.

Il-Kummissjoni Ewropea se tkun qed tara wkoll jekk is-sustanza tkunx qed iġġib imġiba vjolenti jew antisoċjali, attivitajiet kriminali, inkluż kriminalità organizzata jew jekk it-tixrid ta' din is-sustanza psikoattiva ġdida jkunx qed iġib xi profitti llegali sinifikanti.

Fl-aħħar nett, id-Direttiva Ewropea ġdida qed tħalli f'idejn il-pajjiżi membri kollha biex huma wkoll idaħħlu fis-seħħ kwalunkwe miżura nazzjonali ta' kontroll li jqisu xierqa ħalli jitrażżan kemm jista' jkun l-użu u t-tixrid ta' dawn id-drogi sintetiċi jew psikoattivi ġodda.

Sur President, jista' jkun li din kienet spjegazzjoni xi ftit teknika ta' din il-liġi li għandna quddiemna, iżda ridt nagħti stampa fil-qosor tal-importanza tagħha.

L-ISPEAKER: Onor. Grixti, sar il-ħin.

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: L-Onor.

Silvio Grixti jibqa' in possession.

Grazzi.

Ngħaddu għall-Aġġornament.

L-Onor.

Fid-9.00 p.m. id-diskussjoni ġiet interrotta u baqgħet aġġornata.

AĠĠORNAMENT

JULIA FARRUGIA PORTELLI: Sur President, nipproponi l-Aġġornamnet tal-Kamra għal għada it-Tlieta, 15 ta' Jannar 2019, fl-4.00 p.m. b'din l-aġenda:

Ordnijiet tal-Ġurnata

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Ordinanza dwar il-Professjoni Medika u l-Professjonijiet li għandhom x'jaqsmu magħha u l-Ordinanza dwar Mediċini Perikolużi – it-Tieni Qari (Kont.);

Abbozz ta' Liġi biex jemenda l-Att dwar il-Patrimonju Kulturali – it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda diversi Liġijiet dwar Ħarsien Soċjali – it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jimplimenta Miżuri tal-Estimi – it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi dwar Liġijiet tal-Pulizija – it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar Żoni Ħielsa f'Malta – it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Awtorità għall-lżvilupp Reġjonali ta' Għawdex – it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Impjiegi u Relazzjonijiet Industrijali – it-Tieni Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Awtorità għas-Servizzi Finanzjarji ta' Malta (Emenda Nru. 2) – it-Tielet Qari;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar is-Swieq Finanzjarji – it-Tielet Qari; u

Abbozz ta' Liġi dwar it-Trademarks – it-Tielet Qari.

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Att dwar l-Iżvilupp Sostenibbli – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi li jemenda l-Kodiċi Ċivili u l-Kodiċi Kriminali – Kumitat Permanenti;

Abbozz ta' Liġi dwar l-Amministrazzjoni Pubblika – Kumitat Permanenti; u

Abbozz ta' Liġi li jemenda diversi Liġijiet, Riforma dwar il-Pensjonijiet – Kumitat Permanenti.

MR SPEAKER: Grazzi.

L-Onor.

ROBERT CUTAJAR: Sur President, f'dan l-ewwel diskors tiegħi għal din is-sena, jien ukoll nibda billi nawgura lill-poplu Malti u Għawdxi sena mimlija ġid, hena u fuq kollox, saħħa.

Nawgura wkoll lil din il-Kamra, lill-membri tal-Oppożizzjoni kif ukoll lill-membri tal-Gvern li jkollna sena ta' ħidma b'risq il-ġid komuni u l-poplu Malti u Għawdxi.

Huwa l-obbligu tagħna l-membri ta' din il-Kamra li nitkellmu anke dwar l-issues iż-żgħar li jaffettwaw il-ħajja tan-nies.

Huwa tajjeb li niddiskutu, nikkritikaw u fejn hemm il-bżonn, li naqblu, però għandna l-obbligu wkoll li nressqu 'l quddiem f'din il-Kamra l-issues iż-żgħar tan-nies li nirrappreżentaw.

Kull deputat jirrappreżenta distrett u fil-fehma tiegħi għandna l-obbligu u d-dover li kultant żmien, nirriflettu fuq fejn jinsabu r-residenti li tawna dan is-siġġu biex nirrappreżentawhom f'din il-Kamra.

Pereżempju, jien tlajt mit-12-il distrett u għalhekk għandi l-obbligu li nsegwi dak li jkun għaddej f'dan id-distrett.

Id-distrett tiegħi jinkorpora l-Mellieħa, il-Manikata, ix-Xemxija, San Pawl il-Baħar, il-Qawra, Buġibba, Burmarrad, is-Salini u n-Naxxar.

Huwa l-obbligu tiegħi li ma nħallix il-festi tal-Milied u l-Ewwel tas-Sena jaljenawna meta jkunu għaddejjin numru ta' manuvri li jistgħu jħallu effett ħażin fuq il-poplu Malti, inkluż fuq il-kostitwenti li jien nirrappreżenta f'din il-Kamra.

Sur President, ippermettili nibda biex nitkellem dwar il-lokalità tan-Naxxar.

Fiż-żona magħrufa bħala t-Trade Fair Grounds fin-Naxxar hemm proġett partikolari għal 500 appartament u binjiet oħrajn li l-applikazzjoni tiegħu tinsab quddiem l-awtoritajiet ikkonċernati, però s'issa għadu ħadd ma serraħ ras il-komunità Naxxarija dwar l-impatt tat-traffiku u l-impatt soċjali.

Għalhekk huwa l-obbligu tiegħi li nerġa' nitlob lill-awtoritajiet ikkonċernati biex iħarsu l-interess tar-residenti u tal-karatteristiċi ta' din il-lokalità.

Nibqa' ninsisti li għandu jsir social impact assessment, għaliex meta inti għandek binja li se jkun fiha 'l fuq minn 500 appartament, bilfors li se tkun qed tbiddel il-mod ta' kif qed jgħixu dawn ir-residenti sal-lum.

Tajjeb li jkun hemm l-iżvilupp, però importanti wkoll li nsibu bilanċ.

Irridu naraw li l-iżviluppi li għaddejjin bħalissa bl-addoċċ f'pajjiżna jkunu verament sostenibbli f'dak li għandu x'jaqsam mal-futur tat-tradizzjonijiet u l-karatteristiċi tal-ibliet u l-irħula tagħna.

Irrid nerġa' nixgħel bozza biex inkun ċert li l-Gvern ikun jaf x'inhu għaddej f'din il-lokalità.

L-awtoritajiet huma obbligati li jaraw li l-interess tar-residenti ma jiġix injorat u mormi.

Irrid ngħid li filwaqt li hemm din l-applikazzjoni għal dan l-iżvilupp kbir, ma smajna xejn aktar dwar il-grawnd tal-futbol fin-Naxxar, li suppost kellu jsir f'żona li hi ftit passi bogħod minn fejn se jinbena dan il-proġett.

Taħt l-amministrazzjoni tal-Eks Prim Ministru Lawrence Gonzi, f'Ottubru tal-2012, dan il-Parlament kien għadda avviż legali biex din l-art tintuża għal faċilitajiet sportivi, xi ħaġa li r-residenti tan-Naxxar għandhom dritt għaliha.

Gvern Nazzjonalista kien qed jittama li din il-ħolma tal-poplu Naxxari titwettaq.

Dan kien se jkun grawnd tal-futbol li jintuża mit-tfal u ż-żgħażagħ Naxxarin li, fost l-oħrajn, jifformaw parti mill-klabb ta' Naxxar Lions.

Issa għaddew sitt snin u l-komunità Naxxarija għadha qed tistenna dan il-kumpless sportiv li kien se jinbena fuq art li kienet tliet darbiet akbar.

Hija ħasra li llum in-Naxxar hija forsi l-unika lokalità f'pajjiżna li m'għandiex faċilità sportiva adegwata.

Hawn qed nitkellmu fuq klabb tal-premier li, bħall-klabb ta' Valletta, għadhom bla grawnd fejn jistgħu jippratikaw l-isport favorit tagħhom.

Hemm kuntrast kbir fil-mod ta' kif jimxu ċerti applikazzjonijiet.

Filwaqt li, fejn irid, dan il-Gvern iħaffef l-applikazzjonijiet kemm jiflaħ, għal proġetti li jolqtu l-ġid komuni u l-interess tal-komunitajiet il-Gvern jibqa' jkaxkar saqajh.

Nerġa' ngħid li sitt snin ilu dan il-Parlament għadda avviż legali biex tittieħed din l-art għal dan il-proġett sportiv.

Kien hemm kuntratt iffirmat bejn il-Kunsill Malti għall-Isports u l-Klabb Naxxari, li kien irrappreżentat mill-uffiċjali ewlenin ta' dakinhar, fosthom il-President u s-Segretarju li kienu waslu fi qbil li jieħdu dik l-art.

Dakinhar il-Malta Football Association kienet diġà kkommettiet is-somma ta' 'l fuq minn €400,000 biex tgħin lill-klabb Naxxari jwettaq il-ħolma tiegħu.

Nittama li dan il-Gvern jgħin bis-serjetà lill-klabb Naxxari biex dak li kien diġà mogħti lilhom, narawh isir realtà.

Niġi issa għal-lokalità ta' San Pawl il-Baħar għax għandi l-obbligu li nitkellem f'isem dawn ir-residenti wkoll.

Sur President, nistiednek tgħaddi mit-triq li tagħti mix-Xemxija għal San Pawl il-Baħar u tibki bl-istat li tinsab fih din it-triq.

Filwaqt li l-Gvern ipprova jgħidilna li wettaq proġett fil-parti tax-Xemxija, ma kellux il-ħila li jibqa' għaddej bit-tarmak fuq it-triq kollha, imma għamel biss partijiet bit-tarmak.

L-aqwa żmien, u l-Gvern qed jixxaħħaħ biex nagħmlu t-triq li jgħaddu minnha eluf ta' nies kuljum, fosthom l-Għawdxin, il-Maltin u t-turisti li jkunu se jiffrekwentaw iż-żona tal-Mellieħa jew sejrin lejn jew ġejjin minn Għawdex!

Niftaħru li kellna eluf ta' Maltin li marru Għawdex fi żmien il-Milied, imbagħad nixxaħħu fuq it-tarmak!

Naħseb li bħali għaddejtu minn din it-triq li qed insemmi!

Hawn irrid insemmi triq oħra fejn hemm il-pont tal-Mistra, fejn intefqu viċin il-€100,000.

Dan meta llum nistgħu nikkonfermaw li x-xogħol ma sarx sew b'mod li jista' jiggarantixxi serħan il-moħħ.

Infakkar li filwaqt li kellna Ministru li fl-amministrazzjoni preċedenti qalilna li m'hemmx urġenza biex isir ix-xogħol fuq il-pont tal-Mistra, matul din il-Leġiżlatura rajna li x-xogħol sar, u anke jekk dam għaddej ġimgħat, ix-xogħol ma sarx sew.

Pereżempju, quddiem l-uniku bus stop li hemm fuq dan il-pont, toqgħod ġemgħa ilma u povru min ikun qiegħed jistenna hemmhekk, speċjalment meta, bħal-lum, tagħmel ix-xita.

Ikollok turisti li jmorru mixja lejn l-Imġiebaħ jew Selmun u meta jkunu qed jistennew tal-linja fuq dan il-bus stop, jinħaslu bl-ilma għaliex ix-xogħol ma sarx kif suppost.

Ta' min jistaqsi jekk ix-xogħol ġiex iċċertifikat mill-esperti.

Wieħed jista' jgħaddi minn fuq dan il-pont tal-Mistra u jikkonferma dan li qed ngħid.

Ix-xogħol sar b'ħafna pompa, u għalhekk wieħed kien jistenna li se jsir skont il-livelli li titlob is-sengħa tax-xogħol.

Insemmi wkoll il-bankina li tgħaddi minn fuq l-istess pont, bankina li minn fuqha ma tgħaddix koppja b'pushchair.

Meta saret il-bankina u sar barrier, ma ħadniex inkonsiderazzjoni li jista' jkun hemm nies bi problema ta' mobilità għax ma tħalliex biżżejjed spazju bejn il-barrier u ċ-ċint li hemm fuq il-pont.

Dawn huma punti żgħar li jaffettwaw lin-nies.

Għalhekk nappella lill-Gvern biex meta jagħmel biċċa xogħol, jara li ssir sew!

Ejja ma ninsulentawx l-intelliġenza tan-nies!

Dan l-aħħar reġa' feġġ il-proġett tal-Mistra, fuq iż-żona fejn qabel kien hemm Mistra Village, proprju ftit passi bogħod mill-pont tal-Mistra.

Minn hawn irrid niddikjara li jien se nkun qed nitkellem f'isem ir-residenti u f'isem min għandu għal qalbu l-ambjent ta' pajjiżna.

Jien m'għandi l-ebda sarima ma' ħalqi u għalhekk mhux se niġi hawn u niddefendi l-ebda proġett jekk ma jkunx qed jissalvagwardja l-ambjent ta' madwarna.

Kull wieħed u waħda minna f'din il-Kamra ninsabu obbligati li naraw li nħallu l-ambjent ta' pajjiżna aħjar milli sibnieh, għaliex fil-futur irridu nagħtu kont lill-ġenerazzjoni ta' warajna.

Filwaqt li hu tajjeb li jsiru proġetti, nappella biex ma nitħanżrux!

Ejja nsibu bilanċ bejn l-iżvilupp u l-ambjent, għaliex hekk huwa sewwa u hekk jixirqilha din id-daqsxejn ta' gżira f'nofs il-Mediterran.

Irrid insemmi wkoll li San Pawl il-Baħar għaddej minn theddida.

Hawnhekk insellem lill-Kap u lill-għalliema li jaħdmu fl-iskola ta' San Pawl il-Baħar fejn hemm numru ta' problemi.

Illum, San Pawl il-Baħar hija l-ikbar lokalità f'pajjiżna.

Għalhekk nappella lill-Gvern biex iwettaq il-pjan li kien hemm fl-amministrazzjoni Nazzjonalista li tinbena skola ġdida għal din iż-żona.

Dan il-Gvern stess wiegħed il-bini ta' din l-iskola f'diversi baġits u għalhekk nistaqsi: X'qed nistennew biex tinbena din l-iskola ġdida?

Nafu wkoll bl-impatt qawwi li qed tħalli din il-mewġa ta' popolazzjoni dejjem tikber f'San Pawl il-Baħar.

Hemm bżonn li naraw li fil-qasam edukattiv, li huwa wieħed mill-aktar oqsma importanti f'pajjiżna, it-tfal tagħna u l-għalliema jkollhom skola adegwata għaż-żmien tal-lum.

Ladarba l-Gvern qed jgħidilna li qed ngħixu fl-aqwa żmien u għandna l-aqwa ekonomija, mela ejja nsibu l-fondi adegwati biex malajr kemm jista' jkun tinbena din l-iskola li tant għandha bżonnha l-komunità ta' San Pawl il-Baħar, il-Qawra u Buġibba.

Niġi issa biex nitkellem dwar il-Mellieħa li fl-aħħar snin rajnieha għaddejja minn daqqa wara l-oħra.

Jididspjaċini li hawn se nkun kritiku mhux biss lejn il-Gvern imma anke lejn il-kunsill lokali ta' din il-lokalità li fl-aħħar sitt snin seta' għamel ħafna aktar biex jiddefendi l-interessi tal-poplu Mellieħi.

Fir-rigward ta' diversi proġetti fil-Mellieħa, il-Kunsill Lokali jew kien kompliċi fl-isfreġju li sar jew qagħad sieket.

Insemmmi, pereżempju, id-daħla tal-Mellieħa fejn fl-aħħar ġranet rajna din l-art partikolari li qiegħda ħdejn ir-roundabout kif tasal fil-Mellieħa, titnaddaf, u hawn xegħlet bozza!

Jien tkellimt f'din il-Kamra u staqsejt jekk il-Gvern hux qed jikkonsidra li jħalli binja ta' tmien sulari li tinkludi lukanda tinbena fuq din l-art, bl-iskuża li qed induru mal-policies li hemm.

Dan il-Gvern qed jaġixxi b'mod irresponsabbli.

L-Awtorità tal-Ippjanar, b'mod irresponsabbli, biddlet il-policy biex ħalliet binja ta' tmien sulari titla' ftit 'il bogħod minn din l-art.

Illum qegħdin naraw nies li m'għandhomx għal qalbhom l-ambjent u ma jinteressahomx mill-interess tal-ġid komuni.

Għalhekk qed nistaqsi lill-Gvern jekk it-tindif li sar fuq din l-art ifissirx li se nibqgħu għaddejjin b'dan il-proġett!

Proprju hawn li nikkritika lill-Kunsill Lokali, għax issa inutli li joġġezzjona.

Il-Kunsill Lokali kellu dik l-art b'titlu ta' encroachment.

Huwa minnu li m'hemm l-ebda saħħa b'dan it-titlu, però meta jien kont sindku ta' din il-lokalità, matul l-amministrazzjoni immexxija mill-eks Prim Ministru Lawrence Gonzi, sal-2013, kellna pjanijiet oħrajn għal din l-art.

Dakinhar kellna proġett sostenibbli għall-komunità, għall-għaqdiet volontarji u għal niċċa ġdida ta' turiżmu sportiv.

Però, matul dawn l-aħħar snin, kellna kunsill lokali mmexxi minn maġġoranza Laburista li baqa' sieket, ċass u rieqed, u ħalla tinħareġ tender għal din l-art!

Dan wassal biex illum hemm applikazzjoni biex tinbena binja ta' madwar 120 appartament u lukanda ta' madwar tmien sulari.

Għidli inti li qed issegwina fil-kumdità ta' darek, irrispettivament jekk toqgħodx il-Mellieħa jew le, jekk huwiex aċċettabbli li fid-daħla tal-Mellieħa, li sa ftit ilu konna niftaħru bil-ġmiel naturali tagħha, issib quddiemek mostru ta' bini!

Biżżejjed illum għandna mostru ta' bini fil-bypass tal-Mellieħa, fuq art li nsterqet minn parti mill-bypass, bir-riżultat li llum qed ikollna inċidenti b'mod regolari!

Dan sar għaliex il-Gvern ma rax l-interess tal-ġid komuni.

Il-bypass kellha tibqa' kif kienet bl-istess wisa' u mhux noħolqu triq biex nakkomodaw lil ftit!

Sur President, jiena ma niddejjaqx li niġi hawn u nitkellem b'responsabbiltà, għax għandi l-obbligu li nkun il-vuċi u t-tarka ta' min afdali dan is-siġġu f'din il-Kamra.

Forsi mhux kulħadd jarani sabiħ, imma ma jimpurtax!

Fid-dinja, aktar u aktar fil-politika, ma tista' togħġob lil Alla u lix-xitan!

Fil-politika trid tipprova tgħin biex jittieħdu l-aħjar deċiżjonijiet.

Għalhekk nerġa' nikkritika lill-Kunsill Lokali li ħalla waħda mill-ftit artijiet fil-Mellieħa tingħata għal dan il-proġett ta' aktar bini, meta stajna nibnu proġett kapitali li jrendi għall-komunità tal-Mellieħa kif kienu l-pjanijiet sal-2013.

Però, kif għedt, il-Kunsill Lokali ddeċieda li jagħlaq għajnejh biex illum, meta huwa tard wisq, qed imur joġġezzjona għal din il-binja.

Irrid nistaqsi: Hemm bżonn li fil-Mellieħa jkollna 120 appartament ieħor?

Din hija art li kienet tal-poplu u li ngħatat b'tender - irrelevanti kemm ħareġ flus min ħa t-tender - għal dan il-proġett, meta din il-biċċa art setgħet intużat b'mod aħjar.

Sur President, illum hemm dubji mhux żgħar ukoll dwar il-policy li qed tiġi attwata.

Għaldaqstant nittama li tal-inqas, wara din il-pastażata li saret, l-Awtorità tal-Ippjanar tirrikonoxxi li dak li sar ma kienx fl-aħjar interess tal-ambjent fil-Mellieħa.

Ta' dan nibqa' nitfa' t-tort fuq il-Kunsill Lokali li seta' għamel aktar.

Illum, fil-ħin tal-mistoqsijiet parlamentari tkellimt dwar l-iskola primarja tal-Mellieħa.

Filwaqt li nirrikonoxxi li wara li tkellimt f'din il-Kamra, il-pjanti nbidlu biex fuq l-art li għandna biswit l-iskola, fejn se ssir l-estensjoni, għandu jsir parkeġġ li ma jkunx ta' żewġ sulari, irrid infakkar li qabel l-aħħar elezzjoni, min jgħix f'din iż-żona u forsi kien fl-inħawi fejn hemm il-kunsill lokali jew l-uffiċċju tal-posta, ra żewġ billboards, wieħed fi Triq Qasam Barrani u l-ieħor fi Triq il-Mitħna l-Ġdida, li kienu juru li dik iż-żona partikolari ma kenitx se tiġi immassimizzata fl-interess tal-lokalità.

Però, wara laqgħa li kelli mal-Ministru Evarist Bartolo, il-Ministru rrikonoxxa li għandna nagħmlu użu bl-aħjar mod minn dik iż-żona u qabel mal-ħsebijiet li qsamt miegħu u mal-Fondazzjoni tal-Iskejjel ta' Għada.

Irrid nirrikonoxxi wkoll li l-Kunsill Lokali qed jappoġġja s-suġġerimenti tiegħi.

Però jiddispjaċini ngħid li filwaqt li nirrikonoxxi li ngħatajt widen mill-Ministru li l-aħjar parti ta' din iż-żona għandha tintuża bl-aħjar mod possibbli, jibqa' l-fatt li qegħdin sitt snin tard!

Il-popolazzjoni tal-Mellieħa kompliet tikber u llum m'għandniex spazju fil-binja eżistenti.

Għaliex stennejna sitt snin biex daħħalna l-pjanijiet quddiem l-Awtorità tal-Ippjanar?

Illum qed ikollna nagħmlu użu minn annex ta' faċilità sportiva li tinsab ftit metri 'l bogħod.

Qed nitkellem dwar dan għax kellmuni l-ġenituri u għalliema li wrew ukoll it-tħassib tagħhom.

Jien għamilt mistoqsijiet lill-Ministru Evarist Bartolo biex iserraħ ras il-ġenituri.

Fil-fatt, fil-ġimgħat li ġejjin se jidħlu aktar tfal f'dan l-annex, għaliex tajjeb nispjega li filwaqt li joħorġu ammont ta' tfal kull sena meta jispiċċaw il-primarja, jidħlu aktar tfal fil-kinder.

Il-Gvern ma kellux viżjoni għal din is-sitwazzjoni.

Din il-binja kellha ssir qabel u mhux illum.

Irridu nistennew tal-inqas sentejn oħra biex naraw li din il-binja tiġi approvata u tibda tilqa' fiha l-ewwel studenti.

Illum għandna l-annex li huwa parti mill-grawnd tal-futbol tal-Mellieħa.

Jien kellmuni ġenituri li wrew it-tħassib tagħhom jekk hemmx arja u ventilazzjoni tajba u adegwata għat-tfal tagħna, jekk it-turġien ta' din iż-żona partikolari humiex skont ir-regolamenti tas-saħħa u s-sigurtà għall-ġid tat-tfal u tal-għalliema, u jekk il-faċilitajiet sanitarji humiex adegwati għat-tfal tal-kinder jew le.

Staqsejt ukoll jekk hemmx għalliema biżżejjed f'din l-iskola.

Irrid nirrikonoxxi li l-Ministru rrisponda għal dawn il-mistoqsijiet u fit-tweġiba tiegħu qal li fir-rigward tas-saħħa u s-sigurtà sar risk assessment minn uffiċjali tas-saħħa u s-sigurtà fejn saru numru ta' rakkmandazzjonijiet li se jkunu qed jiġu implimentati qabel jibda jintuża l-post.

Il-ħsieb hu li aktar 'il quddiem jerġa' jsir risk assessment biex jikkonferma dan.

Hekk huwa meħtieġ li jsir, però wieħed jittama li x-xogħol isir malajr kemm jista' jkun, għaliex fadal biss ftit ġimgħat biex immissu x-xahar ta' Frar, meta jkun hemm tfal ġodda li deħlin l-iskola.

Nawgura li l-Gvern jagħti kas tal-aktar affarijiet bażiċi li hemm bżonn f'kull lokalità, inkluż l-iskejjel.

Ejja nkomplu bil-pjanijiet li kellna matul amministrazzjonijiet Nazzjonalista fejn kienet tinbena skola fis-sena.

Għaliex dan il-Gvern rema dan il-pjan?

Huwa minnu li qed isir xogħol ta' manutenzjoni u tisbiħ, però dan mhuwiex biżżejjed!

Il-popolazzjoni tagħna qegħda tikber f'kull belt u raħal.

Għalhekk huwa importanti li kif qed titlob l-Oppożizzjoni, permezz tal-kunsilli lokali u bl-għajnuna mill-Gvern ċentrali, għandu jsir social impact assessment f'kull lokalità biex nieħdu ritratt ta' fejn sejrin il-lokalitajiet tagħna.

Apparti mill-fatt li ftit qed nibnu skejjel ġodda, irridu naraw jekk l-iskejjel li qegħdin nibnu jew nirranġaw hux se jkunu qed ilaħħqu mad-domanda, mhux biss għas-sena d-dieħla, imma għall-ħames u l-għaxar snin li ġejjin.

Dik hija l-viżjoni tal-Oppożizzjoni.

Nittama li l-Gvern qed jagħmel dan l-eżerċizzju.

F'San Pawl il-Baħar u fil-Mellieħa qegħdin tard wisq, u nispera li ma nkunux tard ukoll fin-Naxxar!

Żieda ta' 500 appartament se ġġib magħha żieda fil-popolazzjoni li se jkollha wkoll impatt fuq l-iskola primarja tan-Naxxar.

Għalhekk irridu naraw li filwaqt li jinħarġu l-permessi għall-bini, isiru wkoll l-istudji neċessarji biex naraw l-effett ta' żieda fil-popolazzjoni u l-effett fuq il-ftit ambjent li fadlilna.

Sur President, nixtieq insemmi żewġ issues oħrajn dwar il-Mellieħa.

Jien tlabt kemm-il darba lill-Ministru Konrad Mizzi biex ipoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra d-dokumenti relatati mal-istudji li suppost saru dwar l-estensjoni tal-Bajja tal-Għadira.

Mill-informazzjoni li għandi jidher li l-NGOs li jmissu mal-ambjent qegħdin jixegħlu bozza ħamra dwar dan il-proġett li ħolom bih il-Ministru Konrad Mizzi.

Jidher li l-Ministru m'għamilx il-pjanijiet tiegħu meħtieġa qabel mar u xandar li se jagħmel dan il-proġett.

Nistaqsi wkoll: Għaliex l-istess Ministru qed ikaxkar saqajh fuq il-proġett tal-eks lukanda ta' Selmun?

Għaliex il-Ministru qed iħalli l-Palazz ta' Selmun, li huwa parti mill-patrimonju tal-poplu Malti, ikompli jiddeterjora?

X'għandu f'moħħu dan il-Gvern għal din iż-żona fil-Mellieħa?

Għaliex il-Gvern ma kompliex bil-pjanijiet li kien hemm snin ilu dwar din il-lukanda?

Għaliex il-Palazz ta' Selmun ma jerġax jingħata lill-poplu Malti biex ikun attrazzjoni mal-kumplament ta' Selmun?

Sal-2013, il-Kunsill Lokali Mellieħi kien ippjana li dik iż-żona partikolari tintuża biex tattira niċeċ ta' turiżmu relatat mal-qasam ambjentali, reliġjuż u storiku.

Il-Mellieħa, li tinkorpora magħha l-Aħrax, Selmun u l-Manikata, tista' tikkontribwixxi ħafna għal dawn in-niċeċ ta' turiżmu.

Dawn iż-żewġ proġetti qed iqajmu dubji kbar!

Għaliex hemm din in-nuqqas ta' trasparenza min-naħa tal-Gvern?

X'inhu għaddej dwar il-Palazz ta' Selmun u l-eks lukanda ta' Selmun?

X'qed jaħmi l-Gvern dwar il-Bajja tal-Għadira?

Għaliex il-Ministru ma jridx ipoġġi l-istudji li qed jgħid li għamel fuq il-Mejda tal-Kamra?

Filwaqt li f'dan il-pajjiż huwa tajjeb li nibqgħu nitkellmu li qed ngħixu fl-aqwa żmien, irrid nistaqsi lir-residenti tat-12-il distrett, jien inkluż, jekk hux veru li qed ngħixu fl-aqwa żmien fejn jidħol l-ambjent, il-wirt storiku u r-rispett lejn il-ġid komuni.

Ir-risposta nħalliha f'idejn min qiegħed isegwina.

Però, min-naħa tiegħi ma niddejjaqx ngħid b'responsabbiltà li dan mhux l-aqwa żmien għal-lokalitajiet tal-Mellieħa, in-Naxxar u San Pawl il-Barħar, għax sfortunatament fl-aħħar snin morna l-baħar.

F'dawn il-lokalitajiet li jifformaw it-12-il distrett qed naraw sfreġju ambjentali u sfreġju fil-binjiet storiċi.

Nittama, Sur President, li l-poplu Malti jirrikonoxxi li aħna għandna l-obbligu li nipproteġu dak li ħallewlna missirijietna għal min se jiġi warajna.

Meta qed naraw l-ambjent u l-bini storiku f'din iż-żona jiġi mnaqqar u mkasbar, we have to stand up to be counted.

Ejja nitkellmu u nappellaw lill-Gvern li aħna għandna għal qalbna l-ambjent ta' madwarna!

Ejja nuru dan mhux biss bil-kliem imma bil-fatti, ħalli nagħmlu d-differenza!

Nirringrazzjak.

L-ISPEAKER: Grazzi.

Sar il-ħin.

Il-Kamra hija aġġornata għal għada, it-Tlieta 15 ta' Jannar 2019, fl-4.00 p.m. bl-aġenda kif ġiet ikkomunikata mis-Segretarju Parlamentari Julia Farrugia Portelli.

Fid-9.27 p.m. il-Kamra aġġornat mingħajr ma saret il-mistoqsija.

MISTOQSIJIET GĦAL TWEĠIBIET ORALI MWIEĠBA BIL-MIKTUB

PRODOTTI MSEJĦA LURA MIS-SUQ MINĦABBA KONTAMINAZZJONI

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jelenka kemm ġew imsejħa lura minn fuq is-suq prodotti alimentari li kienu kkontaminati minn residwi ta' pestiċidi matul il-perjodu li jibda minn Jannar 2013 sal-ġurnata tal-lum maqsuma separatament sena b'sena, kif ukoll jelenka x'kienu l-prodotti u minn liema tipi ta' residwi ta' pestiċidi kienu kkontaminati?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li għalkemm d-Direttorat għas-Saħħa Ambjentali mhuwiex l-Awtorità Kompetenti primarja għall-moniteraġġ ta' pestiċidi, il-lista ta' moniteraġġ li sar mill-istess imsemmi Direttorat tpoġġiet fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

Ma' dan, nitlob lill-Onor.

Interpellant biex għall-informazzjoni addizzjonali jirreferi l-mistoqsija tiegħu lill-Ministru kkonċernat.

WASTESERV – IMPJANT TAL-MAGĦTAB – MONITERAĠĠ AMBJENTALI

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: Jista' l-Ministru jgħid wara li fl-impjant tal-Wasteserv fil-Magħtab infirex in-nar, x'miżuri qed jittieħdu biex isir moniteraġġ ambjentali, inkluż moniteraġġ tal-emissjoniet kif ukoll ta' kontaminazzjoni tal-madwar, fosthom għal dioxins, polychlorinated biphenyl (PCB), Dioxin-like PCBs, polycyclic aromatic hydrocarbon (PAH), sulphur dioxide, nitrogen oxide, carbon monoxide, carbon dioxide, hydrogen chloride, ċomb, arseniku, kadmju, merkurju u persistent organic pollutants (POPs) oħra?

JOSÈ HERRERA (Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-moniteraġġ tal-kumpless ambjentali jitwettaq fuq frekwenza trimestrali/biannwali/annwali skont il-permess tal-IPPC.

SALINI, IL-QAWRA, U BAĦAR IĊ-ĊAGĦAQ: TRIQ IL-KOSTA – GĦAWM

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jgħid jekk iż-żona tal-baħar viċin Triq il-Kosta fis-Salini, il-Qawra, u Baħar iċ-Ċagħaq hijiex tajba għall-għawm wara nar li nfirex fil-Faċilità tat-Trattament tal-Iskart fil-Magħtab?

Sar moniteraġġ tal-kwalità tal-ilma għal kontaminazzjoni u għal liema tip ta' kontaminanti?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-aħħar monitoraġġ tal-ilma baħar fiż-żoni ta' Baħar iċ-Ċagħaq, bin-numru tas-Sit B01 kif ukoll fiż-żona ta' quddiem is-Salini Resort, bin-numru tas-sit C32, l-aħħar li sar kien fit-tielet ġimgħa t'Ottubru peress li l-istaġun uffiċjali tal-għawm kien jispiċċa fil-21 t'Ottubru, 2018.

Kemm is-sit B01 kif ukoll is-sit C32 ikkwalifikaw bħala eċċellenti u dan wara li jkunu ġew ittestjati għall-parametri mikrobioloġiċi hekk kif rikjest fir-Regolamenti dwar il-ManiġġJar tal-Kwalità tal-Ilma tajjeb għall-Għawm.

KORP TAL-PULIZIJA – TAĦRIĠ FUQ CROWD CONTROL

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għall-Intern u Sigurtà Nazzjonali: Jista' l-Ministru jispjega dettaljatament it-taħriġ li jingħata, u minn min, u kull meta, lill-membri tal-Korp tal-Pulizija dwar crowd control?

MICHAEL FARRUGIA (Ministru għall-Intern u Sigurtà Nazzjonali): Ninsab infurmat li taħriġ fuq crowd control qed jingħata f'forma ta' teorija kif ukoll prattika fuq diversi modules.

It-taħriġ lill-units partikolari jingħata taħt l-awspiċi tal-Akkademja għall-Forzi Dixxiplinati u jitmexxa mill-instructors tal-istess Akkademja kif ukoll minn żewġ instructors in-house.

AWTORITÀ TAL-ARTIJIET – ITTRI UFFIĊJALI FUQ QBIELA TA' ART

L-ONOR.

JASON AZZOPARDI staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jqiegħed fuq il-Mejda tal-Kamra kopja tal-ittri uffiċjali li l-Awtorità tal-Artijiet ippreżentat fil-Qorti biex jintemmu l-qbiela tal-art milquta bil-proġett tat-twessigħ tat-triq f'Tal-Balal?

IAN BORG (Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li dan il-Gvern b'rispett sħiħ lejn il-liġijiet tal-pajjiż u d-diversi oqsma rispettivi għandu programm ċar u pjan fit-tul sabiex jindirizza l-infrastruttura fuq it-toroq ta' pajjiżna.

Apparti l-interventi fuq l-uċuħ tat-toroq, fosthom residenzjali, qed issir ħidma kontinwa sabiex jiġu indirizzati numru ta' bottlenecks fuq toroq arterjali u distributorji.

Dan huwa l-każ ukoll fuq it-Triq tal-Balal.

Infurmat mill-Awtorità tal-Artijiet u Infrastruttura Malta kif ir-regolamenti u liġijiet li japplikaw fil-każ ta' esproprji qed ikunu rispettati fl-intier tagħhom.

Dan jinvolvi l-approvazzjoni tal-istimi tal-periti fir-rigward tal-kumpens dovut lis-sidien tal-artijiet privati, terminazzjoni ta' qbiela fejn applikabbli u l-pubblikazzjoni tal-Gazzetta tal-Gvern.

Infurmat li dan huwa proċess li jinsab għaddej.

MINISTERU GĦALL-FAMILJA, DRITTJIET TAT-TFAL U SOLIDARJETÀ – TRASFERIMENTI/PAGAMENTI F'BANK

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jgħid jekk sarux trasferimenti u/jew pagamenti, inkluż iżda mhux biss, ta' pagi, f'kontijiet li jinsabu fil-bank li l-isem u d-dettalji tiegħu qegħdin jingħataw separatament, mill-Ministeru u/jew mill-entitajiet kollha li jaqgħu taħtu mis-sena 2013 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari?

Jekk iva, jista' jgħid dwar xiex kienu dawn it-trasferimenti u/jew pagi u kemm kien it-total tal-ammont li ġie trasferit?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-Ministeru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali, kif ukoll id-dipartimenti, entitajiet u awtoritajiet li jaqgħu taħtu, qatt ma għamlu xi trasferimenti u/jew pagamenti lill-kumpanija li d-dettalji dwarha qed jingħataw b'mod separat.

MINISTERU GĦAT-TRASPORT, INFRASTRUTTURA U PROĠETTI KAPITALI – ĦATRA TA' BORDIJIET TA' INKJESTA

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 7506 u ċjoè: Jista' l-Ministru jgħid, mis-sena 2013 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari, kemm-il bord ta' inkjesta ġie maħtur minnu bħala Ministru skont dak li jipprovdi l-Att dwar l-Inkjesti (Kap. 273 tal-Liġijiet ta' Malta)?

Jista' l-Ministru jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra lista tal-imsemmija Bordijiet ta' Inkjesta li ġew maħtura minnu u għal kull wieħed minnhom jindika s-suġġett u l-għan tal-inkjesta, it-termini tal-ħatra tal-inkjesta, l-isem, il-kunjom u l-kariga u/jew professjoni tal-persuni li ġew maħtura bħala Chairman u/jew Membri tal-Bord, id-data ta' meta ġie/ġew maħtur/a ċ-Chairman u l-Membri tal-Bord u d-data ta' meta ġie ppreżentat ir-rapport finali?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li d-dokumenti mitluba tpoġġew fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

MINISTERU GĦALL-FAMILJA, DRITTIJIET TAT-TFAL U SOLIDARJETÀ SOĊJALI – ĦATRA TA' BORDIJIET TA' INKJESTA

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 7508 u ċjoe: Jista' l-Ministru jgħid, mis-sena 2013 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari, kemm-il Bord ta' Inkjesta ġie maħtur minnu bħala Ministru skont dak li jipprovdi l-Att dwar l-Inkjesti (Kap. 273 tal-Liġijiet ta' Malta)?

MICHAEL FALZON: Ġentilment nitlob lill-Onor.

Interpellant ikun aktar speċifiku fil-mistoqsija tiegħu.

KORPORAZZJONI GĦAS-SERVIZZI TAL-ILMA - KAŻ TA' DIXXIPLINA TA' ĦADDIEM

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Enerġija u Immaniġġjar tal-Ilma: Jista' l-Ministru jgħid f'liema stadju wasal il-każ ta' dixxiplina fil-konfront ta' ħaddiem tal-Korporazzjoni għas-Servizzi tal-Ilma li nhar il-21 ta' April 2017 aggredixxa ġurnalist tat-Times of Malta?

JOE MIZZI (Ministru għall-Enerġija u Immaniġġjar tal-Ilma): Peress li l-uffiċjal inkarigat m'għadux mal-Korporazzjoni għas-Servizzi tal-Ilma m'għandix informazzjoni dwar it-tip ta' dixxiplina li ttieħdet.

MINISTERU GĦAT-TRASPORT, INFRASTRUTTURA U PROĠETTI KAPITALI – KUNTRATT TA' INDIVIDWU

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid, x'impjieg, servizzi ta' konsulenza jew xorta oħra kellu jew għad għandu l-individwu li d-dettalji dwaru qed jingħataw separatament mal-Ministeru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali u mal-entitajiet kollha li jaqgħu taħtu sena b'sena, mis-sena 2013 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari?

Jista' jgħid, kemm tħallas għas-servizzi tiegħu l-individwu msemmi, sena b'sena?

Jista' jpoġġi fuq il-Mejda tal-Kamra kopja ta' kwalunkwe kuntratt iffirmat bejn il-Ministeru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali u l-entitajiet kollha li jaqgħu taħtu u l-individwu msemmi?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li skont ma jien infurmat mill-Awtorità tat-Trasport, l-individwu msemmi ġie mħallas is-somma ta' €1,770 sa ma tiġi mwieġba din il-mistoqsija.

Dan l-ammont jinkludi l-VAT.

L-EMIRATI GĦARAB MAGĦQUDA – ITTRI ROGATORJI

L-ONOR.

KAROL AQUILINA staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid, sena b'sena, kemm-il ittra rogatorja ġiet ippreżentata lill-Qrati jew awtoritajiet tal-Emirati Għarab Magħquda mill-Qrati jew awtoritajiet ta' pajjiżna, mis-sena 2013 sad-data li tiġi mwieġba din il-mistoqsija parlamentari?

Jista' jgħid kemm minn dawn l-ittri rogatorji ġew esegwiti, kemm ġew rifjutati u kemm għadhom pendenti?

OWEN BONNICI: Nattira l-attenzjoni għall-fatt li l-mistoqsija mhijiex ċara għal jekk l-Onor.

Interpellant hux qed jirreferi għar-rikjesti mibgħuta lill-Emirati Għarab Magħquda mill-Awtoritajiet ta' Malta jew viċiversa.

Nitlob lill-Onor.

Interpellant jiċċara d-domanda.

IL-BAJJA TAX-XWEJNI – XOGĦOL TA' EMERĠENZA

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid x'inhi r-raġuni li għadu ma sar ebda tip ta' xogħol ta' emerġenza f'parti mill-ħajt tat-triq tal-Bajja tax-Xwejni peress li jinsab fi stat ħażin ħafna u ta' periklu kbir għan-nies u turisti li jiffrekwentaw din il-bajja matul is-sena?

JUSTYNE CARUANA (Ministru għal Għawdex): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li t-tender biex isiru x-xogħlijiet meħtieġa ġiet ippubblikata.

Il-ħruġ tat-tender kien meħtieġ minħabba li l-ħsara hija pjuttost estensiva.

IX-XAGĦRA – AZZJONIJIET FI TRIQ MARGA U TRIQ GĦAJN DAMM

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid fl-immedjat, x'azzjoni qed tieħu rigward Triq Marga u Triq Għajn Damma, fix-Xagħra, Għawdex peress li dawn qed iċedu u hemm periklu għan-nies, sewwieqa u għal bdiewa li għandom l-għelieqi fl-inħawi?

Interpellant li d-Direttorat tal-Proġetti u Żvilupp beda ħidma estensiva fejn qed jindirizza toroq bħal dawn u anke oħrajn li jinsabu fi stat agħar, li għal snin twal qatt ma saret manutenzjoni fuqhom.

ĦAL FAR INDUSTRIAL ESTATE - TENDER TA' SKAVAR FI PLOT

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għall-Ekonomija, Investiment u Negozji Żgħar: Jista' l-Ministru jgħid x'inhi r-raġuni li l-Malta Industrial Parks, fis-6 ta' Diċembru 2018 ħarġet tender għal skavar fi plot 039 f'Ħal Far Industrial Estate?

Jista' jagħti aktar dettalji fuq dan il-proġett u min se jiffinanzja l-proġett kollu fuq din l-art?

CHRIS CARDONA (Ministru għall-Ekonomija, Investiment u Negozji Żgħar): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li dan il-proġett jirrigwarda plot HHF 039 li ħa tiġi diviża fi skema ta' plots iżgħar sabiex dawn jiġu eventwalment żviluppati mill-fondi tal-inkwilini.

Għaldaqstant, it-tender li nħareġ mill-MIP jirrigwarda l-preparamenti għall-infrastruttura komuni u ċjoè, site clearance sal-livelli tat-triq, service ducts, bankini u toroq komuni.

GOZO SPORTS COMPLEX - ĦLAS TA' MIŻATI

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Tista' l-Ministru tgħid sena b'sena u xahar b'xahar, mis-sena 2013 sal-lum, kemm kien hemm membri attivi li jħallsu l-miżata fi ħdan il-Gozo Sports Complex?

X'nazzjonalità huma u x'etajiet għandhom?

X'kien l-ammont ta' flus li nġabru sena b'sena mis-sena 2013 sal-lum u għalxiex intużaw dawn il-flus miġbura mill-miżati tal-Gozo Sports Complex?

Interpellant li l-informazzjoni mitluba hija kif murija fit-tabelli li tpoġġew fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

MALTA INVESTMENTS - PROĠETTI

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għall-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid xi proġetti saru minn Malta Investments ġewwa Għawdex sena b'sena mis-sena 2013 sal-lum?

Jista' jgħid xi proġetti hemm ippjanati li ser isiru matul is-sena 2019 ġewwa Għawdex?

EDWARD SCICLUNA: Nitlob lill-Onor.

Interpellant biex jiċċara sew għal liema entità qed jirreferi fil-mistoqsija.

GĦAWDEX – FILMS/PRODUZZJONIJIET ĠODDA

L-ONOR.

CHRIS SAID staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid x'films/produzzjonijiet ġodda nġibdu ġewwa Għawdex u x'impatt ħallew fuq l-ekonomija Għawdxija matul is-sena 2017 u 2018 u xi produzzjonijiet/films hemm ippjanati li jinġibdu ġewwa Għawdex matul is-sena 2019 u kemm hu l-valur fi flus ta' dawn il-produzzjonijiet/films?

KONRAD MIZZI (Ministru għat-Turiżmu): Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fis-sena 2017 inġibdet il-produzzjoni Head ġewwa San Lawrenz u fis-sena 2018 inġibdet il-produzzjoni One Breath ġewwa r-Ramla l-Ħamra, id-Dwejra u x-Xatt l-Aħmar.

Għas-sena 2019, il-Kummissjoni tal-Films għaddejja b'diskussjonijiet ma' producers u studios barranin sabiex dawn jiġu jiffilmjaw f'pajjiżna, inkluż f'Għawdex.

SPTAR MATER DEI U SIR ANTHONY MAMO ONCOLOGY CENTRE – OPERATURI TAL-PARKEĠĠ

L-ONOR.

CLAUDIO GRECH staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jagħti d-dettalji ta' kif ingħataw l-kuntratti/ftehim li hemm illum fis-seħħ tal-operat tal-parkeġġi bi ħlas fl-Isptar Mater Dei u Sir Anthony Mamo Oncology Centre?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-kuntratt li hemm illum fis-seħħ tal-operat tal-parkeġġi bi ħlas fl-Isptar Mater Dei u Sir Anthony Mamo Oncology Centre ngħata permezz ta' sejħa għall-offerti.

SPTAR MATER DEI U SIR ANTHONY MAMO ONCOLOGY CENTRE: PARKEĠĠ – KAROZZI CLAMPED

L-ONOR.

CLAUDIO GRECH staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa: Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jgħid kemm ġew clamped vetturi fil-parkeġġi bi ħlas fl-Isptar Mater Dei u Sir Anthony Mamo Oncology Centre minn Jannar 2018 sal-lum u jagħti l-informazzjoni xahar b'xahar?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li n-numru ta' vetturi clamped fil-parkeġġi bi ħlas fl-Isptar Mater Dei u Sir Anthony Mamo Oncology Centre minn Jannar 2018 sal-aħħar ta' Diċembru kien kif indikat fit-tabella t'hawn taħt:

L-ONOR.

CLAUDIO GRECH staqsa lill-Ministru għall-Finanzi: B'referenza għat-tweġiba mogħtija għall-mistoqsija parlamentari 8071, jista' l-Ministru jgħid jekk Malta hijiex l-uniku pajjiż Membru Stat tal-Unjoni Ewropea li tneħħa kompletament mill-Whitelist (jiġifieri lanqas fil-Whitelist b'eċċezzjonijiet kif qegħdin pajjiżi oħra)?

EDWARD SCICLUNA: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni kollha dwar Malta ngħatat fil-mistoqsija parlamentari 8071.

L-interess tal-Ministeru hu ta' pajjiżna u se naraw li dawn l-interessi jiġu mħarsa f'diskussjonijiet li se jsiru fil-ħin opportun.

L-ONOR.

SIMON BUSUTTIL staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: Jista' l-Ministru jgħid x'inhu r-rwol tad-ditta u tal-individwu li d-dettalji dwarhom qed jingħataw separatament fil-Malta India Film Festival?

Fuq liema bażi ntgħażel dan l-individwu/ditta sabiex imexxi workshop dwar l-inċentivi f'Malta fil-qasam tal-films?

X'esperjenza għandu/ha fil-qasam tal-films?

Saret sejħa jew kompetizzjoni biex j/tintgħażel qabel sar dan l-avveniment?

KONRAD MIZZI: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-Malta India Film Festival ġie organizzat minn kumpanija privata u mhux mill-Ministeru.

UN GLOBAL COMPACT FOR MIGRATION – LAQGĦA GĦALL-IFFIRMAR TAD-DOKUMENT

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid hux ser imur Marrakesh il-Marokk bejn l-10 u l-11 ta' Diċembru 2018 u jekk hux ser jiffirma l-UN Global Compact for Migration Document?

JOSEPH MUSCAT: Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li kif inhu magħruf pubblikament Malta kienet rappreżentata mill-Ministru tal-Affarijiet Barranin għal-laqgħa li qed jirreferi għaliha.

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Ministru għall-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ: B'referenza għall-UN Global Compact for Migration Document, minkejja li dan id-dokument fil-preżent għadu mhux legally binding, jista' l-Ministru jgħid jekk il-Gvern Malti hux biħsiebu joqgħod għall-klawsoli kollha tad-dokument?

Hemm minnhom li l-gvern oġġezzjona għalihom u għaldaqstant mhux ser jirratifikahom?

CARMELO ABELA: Tajjeb wieħed jinnota li d-deċiżjoni dwar il-ftuħ tan-negozjati dwar il-Global Compact kienet maqbula unanimament bejn il-pajjiżi kollha fl-Assemblea Ġenerali tan-Nazzjonijiet Magħquda ta' sentejn ilu ġewwa New York.

Tul dawn is-sentejn, il-pajjiżi kollha tad-dinja għajr wieħed innegozjaw fuq livell tekniku dwar abbozz komuni li ġie maqbul minn kulħadd.

Dan id-dokument li ġie ppreżentat mill-Assemblea fil-laqgħa ta' Marrakesh mhux vinkolanti u allura mhux kwistjoni ta' xi ratifika kif qed isostni l-Onor.

Nixtieq niċċara wkoll li f'Marrakesh dan ġie adottat u mhux iffirmat, u qed nenfasizza dan għax l-abozz kien diġà maqbul bejn il-pajjiżi kollha tad-dinja għajr wieħed kif semmejt iktar 'il fuq fin-negozjati ġewwa New York.

Tajjeb insemmu li f'Marrakesh, 164 pajjiż kienu preżenti fil-konferenza li addottat il-Global Compact, u fid-19 ta' Diċembru fi New York ittieħed vot fl-Assemblea Ġenerali tal-Ġnus Maqgħuda fuq riżoluzzjoni dwar il-Compact li għadda b'152 vot favur, ħames voti kontra u 12-il astensjoni.

Il-migrazzjoni hija sfida globali u għalhekk trid tittieħed azzjoni globali biex tindirizzaha.

Dan huwa l-ħsieb ewlieni wara dan il-Compact.

Malta pparteċipajna b'mod attiv fin-negozjati sabiex jiġi mħares l-interess nazzjonali.

Malta u l-Unjoni kienu prekursur ta' dan il-Ftehim meta f'Novembru tal-2015 sar il-Valletta Summit fuq il-migrazzjoni.

Hemmhekk iddikjarajna li l-migrazzjoni kienet sfida komuni u li kien jeħtiġilha soluzzjonijiet komuni.

Il-Compact iħaddan l-istess prinċipji, iżda fuq livell globali.

Huwa stat ta' fatt li f'dinja globalizzata huwa fl-interess ta' kull pajjiż li sfidi li pajjiż ikun qed jaffaċċja mill-viċinat jindirizzhom flimkien mal-pajjiżi sieħba sabiex is-soluzzjoni tkun waħda li tagħti l-frott.

Il-pajjiżi waħedhom ftit jistgħu jagħmlu jekk mhux maqgħudin ma' oħrajn.

Aħna ngħidu li rigward il-migrazzjoni ftit jista' jsir jekk pajjiżi msejħa tal-oriġini, tat-transitu u ta' destinazzjoni ma jaħdmux flimkien.

Ta' min jgħid li fost il-23 proposta fil-Compact, uħud minnhom diġà qed jiġu implimentati bħala riżultat tal-liġi Ewropea (Acquis).

Malta se tieħu kull opportunità sabiex taħdem u tippromwovi dawk l-inizjattivi dwar l-implimentazzjoni tal-proposti fejn jaqbel l-interess nazzjonali.

XIRI TA' KAROZZI TAL-LINJA LI JINTUŻAW GĦAT-TRASPORT PUBBLIKU

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jgħid min jixtri u jħallas għall-karozzi tal-linja l-ġodda li jintużaw għat-trasport pubbliku?

Jista' jgħid x'monitoraġġ tagħmel Transport Malta dwar il-Health and Safety Standards biex jitħarsu l-passiġġieri?

Għandha dritt Transport Malta iġġiegħel lill-kumpanija tixtri karozzi tal-linja?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-karozzi tal-linja li jinxtraw mill-operatur privat tat-trasport pubbliku sabiex tiġi mġedda l-flotta tal-karozzi tal-linja jiġu mixtrija u mħallsa mill-istess operatur, jiġifieri Malta Public Transport Services Limited

Ta' kuljum uffiċjali ta' Transport Malta jwettqu spezzjonijiet fuq il-vetturi li jkunu qegħdin joperaw fuq is-servizz tat-trasport pubbliku bi skeda.

Bħala parti mill-ispezzjonijiet li jsiru hemm dawk li jirrigwardaw is-saħħa u s-sigurtà kif ukoll fuq obbligi kuntrattwali oħra.

F'każi fejn, bi qbil bejn l-Awtorità tat-Trasport u l-operatur privat tat-trasport pubbliku, tinħass il-ħtieġa li jiġu introdotti rotot ġodda jew inkella tiżdied il-frekwenza fuq xi rotot, liema tibdil ikun jesiġi li l-flotta tal-karozzi tal-linja tiżdied, f'każi bħal dawn l-operatur jiġi kkumpensat skont il-provvedimenti li hemm fil-kuntratt.

GĦAWDEX – SKARSEZZA TA' ĦRIEQI GĦALL-ADULTI

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Ministru għal Għawdex: Peress li qed ikun hemm perjodi fejn qed ikun hemm skarsezza ta' ħrieqi għall-adulti f'Għawdex, tista' l-Ministru tgħid x'rimedji qed jittieħdu biex dan ma jerġax iseħħ?

Interpellant li d-Direttorat tal-Customer Services ma rċieva l-ebda ilment dwar dan.

Jekk l-Interpellant għandu xi informazzjoni, jista' jgħaddiha b'mod kunfidenzjali ħalli tkun tista' tiġi indirizzata.

TA' QALI - RIMI TA' SKART TAL-KOSTRUZZJONI

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: B'referenza għar-rimi tal-iskart tal-kostruzzjoni f'post privat ġewwa Ta' Qali, fejn ġie nnotat li l-Awtorità tal-Ippjanar ħadet azzjoni immedjata, jista' l-Ministru jgħid x'passi ser jittieħdu fuq sid il-post?

IAN BORG: Nixtieq ninforma lill-Onor.

Interpellant li kif qed jgħid hu stess, dan is-sit ġie milqut b'żewġ azzjonijiet ta' infurzar, bl-aħħar waħda nħarġet f'nofs is-sena 2018.

Tajjeb li jkun infurmat ukoll li kif id-Direttorat tal-Konformità u l-Infurzar tal-Awtorità tal-Ippjanar daħlitlu l-informazjoni li kien hemm abbuż permezz ta' tfigħ ta' materjal inert, mill-ewwel ġew issiġillati l-aċċessi permezz ta' blokok tal-konkrit.

Mhux biss, iżda qed isiru l-arranġamenti biex jiġu installati cameras tas-sigurtà fuq il-post biex ikun hemm sorveljanza kontinwa.

L-Awtorità għadha qiegħda tinvestiga l-każ biex tistabbilixxi min kienet il-persuna li tefgħet tali materjal.

ĦAŻ-ŻEBBUĠ: TRIQ LURET CUTAJAR – OUTLINE DEVELOPMENT PLAN

L-ONOR.

GODFREY FARRUGIA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: B'referenza għall-mistoqsija parlamentari 8022 dwar l-Outline Development Plan li qed isir f'art ODZ fi Triq Luret Cutajar Ħaż-Żebbuġ, fejn qed jiġi nnotat li qed isir bdil fl-użu f'art agrikola b'rimi ta' skart u karozzi abbandunati biex l-art tidher żdingata, għaldaqstant jista' l-Ministru jgħid x'infurzar sar mill-Awtorità tal-Ippjanar?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li, skont ma jien infurmat mill-Awtorità tal-Ippjanar, wara spezzjoni li saret minn uffiċjali tad-Direttorat tal-Konformità u l-Infurzar tal-Awtorità tal-Ippjanar, ma jirriżultax li fuq is-sit imsemmi qed isir xi tip ta' bdil fl-użu minn dak oriġinali.

POST TA' MESSAĠĠIER ANZJAN

L-ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jinforma lill-Kamra u jgħid kemm kien in-numru ta' impjegati li kienu resqu għall-aħħar eżami li sar għall-post ta' Messaġġier Anzjan fis-Settur Pubbliku?

Jista' jgħid:

a) kemm minnhom għaddew?

b) kemm kienu dawk li diġà ġew appuntati f'dan il-grad?

c) sa meta hu validu r-riżultat? u

d) jekk hemmx il-ħsieb li dawk kollha li għaddew jiġu appuntati sa meta jiskadi ż-żmien tar-riżultat?

JOSEPH MUSCAT: Ninsab infurmat li n-numru ta' applikanti li resqu għall-eżami tal-post ta' Messaġġier Anzjan fis-Settur Pubbliku kien ta' 21 li minn dawn għaddew 20.

Ġew appuntati 14.

Ir-riżultat skada.

Il-vakanzi jimtlew skont il-ħtieġa tas-Servizz Pubbliku.

POST TA' MESSAĠĠIER ANZJAN

L-ONOR.

FREDERICK AZZOPARDI staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jgħid kemm fil-preżent jeżistu postijiet fil-grad ta' Messaġġier Anzjan f'kull Dipartiment tal-Gvern separatament?

Jista' jgħid ukoll:

a) jekk hemmx postijiet vakanti f'dan il-grad f'kull dipartiment? u

b) jekk fl-affermattiv jgħid x'kienet ir-raġuni li wasslet għal din il-vakanza?

JOSEPH MUSCAT: Anness hawn taħt jinsab it-tagħrif mitlub:

Fil-preżent, fl-Uffiċċju tal-Prim Ministru m'hemmx vakanzi ta' Messaġġier Anzjan.

GĦAWDEX: TRIQ FORTUNATO MIZZI - INĊIDENT

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru għall-Intern u Sigurtà Nazzjonali: B'referenza għall-inċident li ġara fid-9 ta' Lulju 2018 fir-Rabat, Għawdex għal ħabta tal-10.30 p.m. fi Triq Fortunato Mizzi, ir-Rabat, Għawdex waqt tiġrija ta' żwiemel, eċċetra, meta numru ta' persuni li kienu jaraw it-tiġrija sofrew diversi feriti, u wieħed minnhom saħansitra ġarrab feriti gravi meta żiemel li kien qiegħed jinstaq fl-istess tiġrija daħal addirittura għal fuq in-nies li kienu qed jaraw l-istess tiġrija mal-ħajt fuq il-bankina, x'inhi r-raġuni li ma saritx inkjesta maġisterjali, aktar u aktar meta persuna li kienet tara l-istess tiġrija sofriet feriti gravi per durata biż-żiemel jitla' saħansitra għal fuqha?

F'liema stadju waslu dawn l-investigazzjonijiet, jekk saru?

Meta se jiġu konklużi dawn l-investigazzjonijiet biex l-allegat ħati jew ħatjin, speċjalment min naqas milli jipprovdi sistema ta' sigurtà għall-persuni li kienu qed jaraw l-istess tiġrija, jiffaċċja proċess kriminali?

MICHAEL FARRUGIA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-investigazzjonijiet tal-Pulizija ġew konklużi u huwa mistenni li persuna titressaq il-Qorti fil-jiem li ġejjin b'akkużi relatati ma' feriti fuq persuni.

AWTORITÀ TAD-DJAR - SUSSIDJU TAL-KERA

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jagħti elenku tad-diversi għajnuniet offruti bħala sussidju tal-kera?

Min jista' japplika/jgawdi minn dan is-sussidju?

X'tip ta' dokumentazzjoni jeħtieġ li tiġi pprovduta?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li fl-2017 l-Awtorità tad-Djar varat skema li permezz tagħha inkwilini f'postijiet residenzjali mikrija mill-privat jistgħu jibbenefikaw minn sussidju li jlaħħaq sa massimu ta' €2,000 fis-sena.

Meta persuna tissottometti applikazzjoni għas-sussidju tal-kera jkunu mitluba dawn id-dokumenti:

· Kopja tal-Karta tal-Identità valida ta' kull applikant u tal-ulied li jgħixu miegħu li għandhom taħt it-tmintax-il sena;

· F'każ ta' persuna separata/divorzjata/annullata, għandha tipprovdi kopja tad-deċiżjoni finali tal-Qorti kompetenti li tippronunzja l-firda jew kopja tal-att pubbliku li jagħti effett lill-firda bil-kunsens tal-miżżewġin jew żewġ persuni imsieħba f'unjoni ċivili bl-awtorità tal-qorti kompetenti;

· F'każ ta' applikant bona fide de facto separat għandhom jinġiebu dawk il-provi dokumentati jew provi ta' xorta oħra li jippruvaw il-pożizzjoni tagħhom bħala persuni bona fide de facto separati.

L-Awtorità jkollha d-diskrezzjoni sabiex tiddeciedi jekk il-prova ta' separazzjoni de facto ġietx attenuta;

· FS3 tal-applikant tas-sena preċedenti.

F'każ ta' applikant pensjonant, ikun mitlub jipproduċi dokument li juri l-ammont kollu ta' pensjoni, u f'każ ta'applikant self-employed, ikun mitlub Profit and Loss Account/Income Statement iffirmat minnu u Balance Sheet/Statement of Financial Position jekk applikabbli flimkien ma' kopja tal-Formola tat-Taxxa tas-sena kalendarja preċedenti d-data tal-applikazzjoni jekk applikabbli;

· Kuntratt tal-kera u ktieb tal-kera jew kuntratt ta' enfitewsi tar-residenza tal-applikant u kopja tal-aħħar irċevuta;

· Kopja tal-karta tal-identità speċjali maħruġa mill-Kummissjoni Nazzjonali għad-Drittijiet ta' Persuni b'Diżabilità, f'każ li l-applikant jew xi ħadd minn uliedu li jgħixu miegħu għandu diżabilità;

· F'każ li l-applikant qiegħed jagħmel fostering tat-tfal, kien huwa/hija stess fostered, kien jgħix f'istituzzjoni, temm programm ta' riabilitazzjoni, jew ħareġ mill-Faċilità Korrettiva ta' Kordin, għandhom jipproduċu dokument uffiċjali li jindika dan;

· Work Book Entries aġġornat maħruġ mill-Jobsplus (Sezzjoni Work Book) ta' kull applikant;

Id-dokument li jinkludi d-dettalji u l-kriterja tal-eliġibbiltà tas-sussidju tal-kera tpoġġa fuq il-Mejda tal-Kamra waqt il-ħin ta' Tqegħid ta' Karti.

Kif tħabbar fil-Baġit għall-2019, is-sussidju fuq il-kera se jkun qiegħed jinbidel sabiex ikun qiegħed jiġi kkunsidrat mhux biss id-dħul gross tal-familja iżda anke n-nefqa tagħhom fuq il-kera.

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jagħti elenku ta' għajnuna li tingħata fil-forma ta' in-work benefits?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-benfiċċju tal-In-Work jingħata lil tliet kategoriji differenti ta' benefiċjarji li għandhom tfal taħt it-23 sena u li għadhom jgħixu fl-istess dar.

Dawn il-kategoriji huma koppji fejn it-tnejn ikunu jaħdmu, fejn xi ħadd biss mill-koppja jkun f'impjieg, kif ukoll lill-persuni waħedhom li jkunu jaħdmu.

Ir-rati tal-In-Work Benefit huma mqassmin skont id-dħul nett mill-impjieg li jkollhom il-benefiċjarji.

Fil-każ ta' koppja fejn it-tnejn jaħdmu, irid ikollhom dħul nett bejniethom ta' bejn l-€10,000 u l-€24,630 fis-sena, fejn xi ħadd minnhom għall-inqas ikollu jew ikollha dħul ta' aktar minn €3,000 fis-sena.

Ir-rata massima li tista' titħallas hija dik ta' €1,300 fis-sena għal kull wild għal min għandu dħul nett minn impjieg ta' bejn €12,530 u €17,729.

Din il-kategorija fejn il-koppja qegħdin it-tnejn f'impjieg kellhom żieda massima ta' €100 fis-sena għal kull wild.

Diversi rati oħra huma applikabbli għal dħul li mhuwiex f'din il-faxxa.

Fil-każ ta' koppja fejn xi ħadd minnhom biss jaħdem, id-dħul nett irid ikun bejn €6,600 u €17,130, fejn l-ogħla rata hi ta' €550 għal min għandu d-dħul nett ta' bejn is-€6,600 u l-€10,130.

Din il-kategorija ta' persuni kellhom żieda massima ta' €100 fis-sena għal kull wild.

Hawnhekk ukoll hemm rati oħra applikabbli għal min għandu dħul ta' aktar minn €10,131 iżda li ma jeċċedix is-€17,130.

Fil-każ fejn persuna waħedha li hija f'imjieg u għandha dħul nett ta' bejn €6,600 u €17,130 bi tfal taħt it-23 sena li joqogħdu fl-istess dar, din ukoll hija intitolata għall-In-Work Benefit.

Ir-rata massima li tista' titħallas hija ta' €1,350 fis-sena għal kull wild għal min għandu dħul nett ta' bejn €8,830 u €9,729.

Din ir-rata tiżdied bi €80 oħra fis-sena għall-ewwel wild eleġibbli.

Din il-kategorija ta' benefiċjarji kellhom żieda massima ta' €100 fis-sena għal kull wild.

Biex persuna jew persuni jikkwalifikaw għal dan il-benefiċċju jridu japplikaw fuq formola apposta li tinkiseb mill-uffiċċji distrettwali jew inkella minn fuq il-website u jkunu jridu jippreżentaw dokument uffiċjali (FS3 jew Profit and Loss Account) tad-dħul li kellhom matul is-sena ta' qabel.

Il-pagamenti għal din is-sena jibdew joħorġu f'April, kull tliet xhur b'lura.

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: Jista' l-Ministru jagħti elenku ta' għajnuna li tingħata fil-forma ta' allowance tat-tfal?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-allowance tat-tfal tingħata lill-ġenituri li għandhom tfal taħt is-16-il sena u li għandhom il-kura u l-kustodja tagħhom.

Sabiex wieħed ikun eliġibbli għall-allowance tat-tfal, it-twelid tal-wild irid ikun reġistrat fir-Reġistru Pubbliku ta' Malta.

Fejn il-familja għandha dħul nett ta' aktar minn €25,045 fis-sena, ir-rata applikabbli hija dik minima, li hija ta' €8.66 fil-ġimgħa, filwaqt li r-rata massima li tista' titħallas hija dik ta' €24.08 fil-ġimgħa għal min għandu dħul nett daqs il-Paga Minima Nazzjonali.

Id-dħul li jiġi kkalkulat għall-allowance tat-tfal, mhuwiex biss id-dħul li ġej mill-impjieg biss iżda d-dħul kollu li jista' jkollha dik il-familja.

Għal min għandu rata ta' aktar minn dik minima, fl-2019 l-allowance tat-tfal żdiedet minn 6% għal 6.5% tad-differenza bejn id-dħul massimu applikabbli ta' €25,045 u d-dħul nett li l-familja kellha.

Bħalissa, id-dħul li jiġi kkalkolat huwa dak tas-sena 2017.

Għal min, skont il-komputazzjoni li ssir, ir-rata tiġi anqas minn dik minima, ir-rata li titħallas lil individwu/familja, tkun ir-rata minima stabbilita.

Ir-rata massima din is-sena żdiedet minn €22.23 għal €24.08 fil-ġimgħa.

Meta tarbija tiġi reġistrata, jibda l-proċess biex isir il-pagament, fejn l-ewwel titħallas ir-rata minima applikabbli jekk il-ġenituri ma jkunux diġà qed jirċievu l-allowance tat-tfal u tintbagħat notifika biex jekk id-dħul ta' dik il-familja jkun anqas minn €25,045, għandha issir applikazzjoni u jintbagħtu d-dokumenti meħtieġa biex, jekk ikun il-każ, tiżdied ir-rata applikabbli.

Jekk il-ġenituri jkunu qegħdin diġà jirċievu rata ta' allowance skont id-dħul nett tagħhom, allura l-pagament tal-wild il-ġdid isir skont dik ir-rata mingħajr il-ħtieġa ta' applikazzjoni.

Wieħed irid ifakkar li kull tibdil fiċ-ċirkostanzi għandu jiġi kkomunikat lid-Dipartiment tas-Sigurtà Soċjali fi żmien sitt xhur, inkella tista' tintilef parti mill-allowance dovuta.

RAĦAL IL-ĠDID: KNISJA TA' SANTA UBALDESCA - RESTAWR

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' jgħid jekk hemmx ippjanat restawr tal-Knisja ta' Santa Ubaldesca f'Raħal il-Ġdid?

OWEN BONNICI: Ninsab infurmat li fil-preżent id-Direttorat tar-Restawr m'għandux ippjanat xogħol ta' restawr għall-knisja ta' Santa Ubaldeska.

Intant nfurmat mill-Kunsill Lokali Paola li din l-Knisja mhix proprjetà tal-Kunsill Lokali u għaldaqstant ma għandu l-ebda jedd fuqha.

KUMPANIJI LIKWIDATI

L-ONOR.

CLAUDIO GRECH staqsa lill-Prim Ministru: Jista' l-Prim Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 8074 li oriġinarjament saret lill-Ministeru għall-Finanzi u li issa ġiet riferuta lilu u ċjoè: Jista' l-Ministru jgħid kemm ġew likwidati kumpaniji matul l-2017 u l-2018, xahar b'xahar?

JOSEPH MUSCAT: It-tagħrif għadu qed jinġabar.

SPIŻA TA' INKJESTA MAĠISTERJALI U SEDUTI TAL-QORTI

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: B'referenza għat-tweġiba għall-mistoqsija parlamentari 7632, jista' l-Ministru jagħti elenku tal-esperti li kienu mqabbdin mill-Maġistrat fi kwalunkwe punt tal-Inkjesta Maġisterjali?

Kien hemm persuni oħra, apparti dawn l-esperti, li kellhom aċċess għall-indaġni Maġisterjali in toto jew in parte?

Jekk iva, min kienu u għal liema skop?

OWEN BONNICI: Ninsab informat li d-Dipartiment tal-Qrati ma jkunx informat bl-esperti li jitqabbdu mill-maġistrati fl-inkjesta u lanqas ikun infurmat jekk ikunx hemm persuni oħra li qed jgħinu lill-Maġistrat fl-inkjesta.

L-esperti li sal-lum ippreżentaw vouchers għal ħlas inkonnessjoni mal-inkjesta jammontaw għal 29 u huma kif muri fil-lista ta' hawn taħt:

L-ONOR.

HERMANN SCHIAVONE staqsa lill-Ministru għat-Turiżmu: B'referenza għat-tweġiba tal-Ministru għall-mistoqsija parlamentari 8168, jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija oriġinali u ċjoè jekk il-Port Ħieles hux se jistalla x-shore to vessel supply?

KONRAD MIZZI: Ġejt informat li l-Malta Freeport Corporation qed taġġorna ruħha fuq żviluppi li jista' jkun hemm fuq ix-shore to vessel supply permezz tal-MedPorts Association li tagħha hija membru.

DJAR TAL-ANZJANI U PERSUNI B'DIŻABILITÀ –AMMINISTRAZZJONI TA' MEDIĊINI

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għall-Familja, Drittijiet tat-Tfal u Solidarjetà Soċjali: B'referenza għar-risposta tal-mistoqsija parlamentari 8083, jista' l-Ministru jgħid min qiegħed jamministra u jagħti l-mediċini lir-residenti tad-Djar Residenzjali, jekk hux infermiera kwalifikati jew le?

MICHAEL FALZON: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-amministrazzjoni u l-għoti tal-mediċini fid-djar residenzjali għall-anzjani kif ukoll ġewwa r-Residenza San Vinċenz de Paul isir minn infermiera kwalifikati.

Ngħarraf lill-Onor.

Interpellant li l-mediċina li tingħata fid-djar residenzjali għal persuni b'diżabilità tal-Aġenzija Sapport tiġi amministrata minn Support Workers illi jaħdmu fl-istess residenzi.

Din il-mediċina tiġi ppreparata minn farmaċisti kwalifikati skont il-preskrizzjoni tal-psikjatra jew it-tabib.

SAN ĠWANN: ĠNIEN KARIN GRECH – PROĠETT TA' BANDLI

L-ONOR.

KRISTY DEBONO staqsiet lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: B'referenza għall-mistoqsijiet parlamentari 3748, 1367, 296, 18274 u 20780 tat-12-il Leġiżlatura fejn matul dawn l-aħħar żewġ leġiżlaturi dejjem kellna l-konferma mill-Gvern li l-proġett ta' quddiem il-knisja se jsir skont kif ippjanat u mwiegħed mill-Gvern Laburista, jista' l-Ministru jikkonferma jekk hux minnu li l-Gvern se jmur lura minn kelmtu u se jabbanduna l-proġett tal-bandli ta' Ġnien Karin Grech għax issa nduna li m'hemmx biżżejjed flus allokati għall-familji u t-tfal tal-lokalità ta' San Ġwann?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li skont ma jien infurmat, dan il-proġett għadu maħsub li jiġi implimentat skont id-disinji approvati mill-Awtorità tal-Ippjanar.

Filwaqt li l-ħtieġa ta' dan il-proġett hija rikonoxxuta, qegħdin isiru taħditiet bejn Ministeri rispettivi biex dan il-proġett jiġi mwettaq bl-aħjar mod għall-ġid tal-lokalità u r-residenti tagħha.

L-ONOR.

KRISTY DEBONO staqsiet lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: B'referenza għall-mistoqsijiet parlamentari 3748, 1367, 296, 18274 u 20780 tat-12-il Leġiżlatura fejn matul dawn l-aħħar żewġ leġiżlaturi dejjem kellna l-konferma mill-Gvern li l-proġett ta' quddiem il-knisja se jsir skont kif ippjanat u mwiegħed mill-Gvern Laburista, jista' l-Ministru jikkonferma jekk hux minnu li l-Gvern se jmur lura minn kelmtu u se jabbanduna l-proġett tal-bandli ta' Ġnien Karin Grech għax issa nduna li m'hemmx biżżejjed flus allokati għall-familji u t-tfal tal-lokalità ta' San Ġwann?

OWEN BONNICI: Nitlob lill-Onor.

Interpellant tirreferi l-mistoqsija tagħha lill-Ministru kkonċernat.

IL-MELLIEĦA: WIED TA' ĠNIEN INGRAW – FDALIJIET TA' BLATA KBIRA

L-ONOR.

ROBERT CUTAJAR staqsa lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima: B'referenza għall-aħbar li kienet irrapportata fis-7 ta' Diċembru fuq l-istazzjon nazzjonali, bl-isem 'Bdiewa Melliħin jitolbu l-għajnuna biex jitneħħew fdalijiet ta' blata kbira', jista' l-Ministru jgħid jekk id-dipartimenti konċernati humiex se jkunu qed jagħtu l-għajnuna mitluba mill-bdiewa Melliħin konċernati sabiex jitneħħew fdalijiet ta' blata li waqgħet fiż-żona magħrufa bħala l-Wied ta' Ġnien Ingraw fil-Mellieħa?

JOSÈ HERRERA: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li tajt struzzjonijiet lill-Ambjent Malta li peress li ġie impattat perkors ta' ilma naturali li jintuża għall-biedja, għandha tara kif tista' tgħin biex tkun riżolta din il-problema.

AWTORITÀ TAX-XANDIR – REKLAMI JEW FILMATI KUMMERĊJALI MWAQQFA

L-ONOR.

BYRON CAMILLERI staqsa lill-Ministru għall-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Jista' l-Ministru jgħid kemm kien hemm reklami jew filmati kummerċjali li ġew imwaqqfa jew mitluba li jiġu emendati mill-Awtorità tax-Xandir, mis-sena 2008 sas-sena 2018 maqsuma sena b'sena?

Jista' jagħti elenku ta' dawn?

OWEN BONNICI: Ninsab infurmat li kien hemm żewġ istanzi fejn reklami jew filmati kummerċjali ġew imwaqqfa jew mitluba li jiġu emendati mill-Awtorità tax-Xandir.

Hawn taħt hawn tabella b'informazzjoni dettaljata.

IŻ-ŻEJTUN: TRIQ SAN DUMINKU – ART TA' PERSUNA

L-ONOR.

MARIO GALEA staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: B referenza għall-mistoqsija parlamentari 7874, jista' l-Ministru ġentilment jara li jiġu finalizzati l-preparamenti meħtieġa biex titħallas il-familja li kienet itteħditilha proprjetà mill-Gvern u din il-familja rebħet kawża u appell fil-qorti fejn il-qorti iddeċidiet fiż-żewġ stanzi li din il-familja għandha tingħata kumpens li ġie stabbilit mill-qorti?

Jista' ġentilment jara li tiġi onorata d-deċiżjoni tal-Qorti mingħajr aktar dewmien fid-dawl tal-prinċipju legali li justice delayed is justice denied?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li skont ma jien infurmat, l-Awtorità tal-Artijiet talbet dokumenti ulterjuri sabiex tkompli bl-ivvettjar abbażi tal-istess dokumenti sabiex isir il-kuntratt li permezz tiegħu jkun jista' jingħata l-kumpens xieraq.

MEDIĊINA TRUSOPT BRENDIT

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lid-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa:

Jista' d-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa jgħid għaliex il-qtar tal-għajnejn Trusopt Brendit m'għadux fil-lista tal-Ispiżerija tal-Għażla Tiegħek?

CHRIS FEARNE: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li Trusopt hija ditta partikolari ta' dorzolamide li ġieli tinxtara skont it-tender.

Id-dipartiment jixtri il-mediċini bl-isem ġeneriku, f'dan il-każ dorzolamide jew brinzolamide eye drops.

UFFIĊĊJU KONĠUNT – SKEMA TA' FIDI TA' ĊENS

L-ONOR.

DAVID STELLINI staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: B'referenza għat-tweġibiet għall-mistoqsijiet parlamentari 6468 u 3535, jista' l-Ministru jgħid jekk l-iskema għal fidi ta' ċens temporanju tal-Uffiċċju Konġunt hux se tiftaħ, peress li l-aħħar darba li fetħet din l-iskema kien fl-2013 taħt Gvern Nazzjonalista?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-ħsieb tal-Gvern jibqa' dak li ngħinu kemm nistgħu persuni jsiru sidien ta' darhom.

Ninsabu avvanzati ferm biex dawk li jgħixu fi djar b'ċens li skada jew se jiskadi jkollhom is-serħan il-moħħ meħtieġ permezz ta' ħruġ ta' skema li tindirizza dan.

Għall-fini ta' korrettezza, l-aħħar skema ta' fidi ta' ċnus, kienet inħarġet fl-2012.

L-ONOR.

MARTHESE PORTELLI staqsiet lill-Ministru għall-Finanzi: B'referenza għal dak li kien ġie rrapportat fl-artiklu bit-titlu Malta Islamic Finance Association backed by Maltese Government li deher on-line fil-ġurnal The Malta Independent datat 26 ta' Ġunju 2018, jista' l-Ministru jgħid xi żviluppi saru minn dakinhar sad-data li fiha qed issir din il-mistoqsija parlamentari?

EDWARD SCICLUNA: Nitlob lill-Onor.

Interpellant biex jirreferi l-mistoqsija lill-Ministru kkonċernat.

MFSA – APPLIKAZZJONIJIET MINN ISTITUZZJONIJIET FINANZJARJI ISLAMIĊI

L-ONOR.

MARTHESE PORTELLI staqsiet lill-Ministru għall-Finanzi: Jista' l-Ministru jgħid jekk sarux xi applikazzjonijiet mal-Awtorità għas-Servizzi Finanzjarji ta' Malta (MFSA) matul l-2018 fejn jidħlu istituzzjonijiet finanzjarji Islamiċi?

Jekk iva, kemm daħlu u kemm minnhom ġew approvati?

EDWARD SCICLUNA: Nitlob lill-Onor.

Interpellant biex tirreferi l-mistoqsija lill-Ministru kkonċernat.

ĊENTRU ĊIVIKU TAL-MOSTA – KUNTRATTI TA' DAWK LI JOKKUPAW IL-BINJA

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jipprovdi l-kuntratti ta' dawk kollha li jokkupaw il-binja taċ-Ċentru Ċiviku tal-Mosta?

Jista' jagħti informazzjoni tal-obbligi li għandu d-Dipartiment tal-Artijiet, kif ukoll tal-okkupanti tal-istess binja, fejn tidħol il-manutenzjoni tal-uffiċini, il-partijiet komuni u tal-faċċata?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-informazzjoni għadha qed tinġabar.

Bħalissa d-Dipartiment tal-Artijiet qed jagħmel eżerċizzju biex jaġġorna r-rekords kollha.

SKEMA TA' REGOLARIZZAR FIL-BINI TAD-DAR

L-ONOR.

IVAN BARTOLO staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jwieġeb il-mistoqsija parlamentari 6720 li oriġinarjament saret lill-Ministru għall-Ambjent, Żvilupp Sostenibbli u Tibdil fil-Klima u li issa ġiet riferuta lilu u jgħid meta se toħroġ l-iskema ta' regolarizzar fil-bini tad-djar, liema bini u rranġar fid-dar bla permess fil-hamlets?

IAN BORG: Nitlob lill-Onor.

Interpellant jispeċifika jekk hux qed jirreferi għal xi skemi simili li saru fil-passat jew jekk hux qed jissuġġerixxi skema ġdida għal dawn iċ-ċirkostanzi.

L-ONOR.

ANTON REFALO staqsa lill-Ministru għat-Trasport, Infrastruttura u Proġetti Kapitali: Jista' l-Ministru jara li s-sidien tal-art li ġiet esproprjata (dettalji dwarha qed jingħataw separatament) jiġu kkumpensati mill-Awtorità tal-Artijiet, u dan meta il-kumpens dovut ilu li nħadem mis-17 ta' Settembru 2013 u huma kienu ġew diġà infurmati dwar l-ammont lilhom dovut bl-imgħaxijiet?

X'inhu jżomm li dawn jiġu mħallsa dak li legalment huwa lilhom dovut?

IAN BORG: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li skont ma jien infurmat, dan il-każ għadu qed jiġi diskuss internament fi ħdan l-Awtorità tal-Artijiet.

SKOLA PRIMARJA TAL-MELLIEĦA – ANNEX

L-ONOR.

ROBERT CUTAJAR staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jara u jaċċerta li l-post li se jintuża bħala estensjoni għall-annex għall-Iskola Primarja tal-Mellieha (fil-kumpless tal-faċilità sportiva li jinsab metri bogħod mill-iskola) huwiex wieħed aċċettabbli u li jilħaq il-livelli kollha xierqa u bla perikli fejn tidħol saħħa u sigurtà kemm għall-istudenti kif ukoll għall-għalliema (dawn jinkludu fost l-oħrajn użu ta' faċilitajiet sanitarji, ventilazzjoni adegwata fil-kmamar li se jintużaw bħala klassijiet kif ukoll turġien wieqfa u dojoq)?

EVARIST BARTOLO: Ngħarraf l-Onor.

Interpellant li rigward saħħa u sigurtà sar risk assessment minn uffiċjal tas-Saħħa u s-Sigurtà fejn saru numru ta' rakkomandazzjonijiet.

Ir-rakkomandazzjonijiet magħmula se jkunu implimentati qabel jintuża l-post, u wara jsir risk assessment ieħor li jikkonferma dan.

SKOLA PRIMARJA TAL-MELLIEĦA – MIŻURI GĦAL STUDENTI BI PROBLEMI TA' MOBILITÀ

L-ONOR.

ROBERT CUTAJAR staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid x'miżuri se jittieħdu għal tfal/studenti bi problemi ta' mobilità li se jkunu qed jattendu fil-parti li se tkun qed tintuża bħala annex għall-Iskola Primarja tal-Mellieħa fil-ġimgħat li ġejjin (il-parti li tinsab fil-kumpless sportiv)?

EVARIST BARTOLO: Ninforma lill-Onor.

Interpellant li l-amministrazzjoni tal-iskola tiżgura li t-tfal/studenti kollha bi problemi ta' mobilità li jattendu l-iskola Primarja tal-Mellieħa jkollhom aċċess għaż-żoni meħtieġa għat-tagħlim tagħhom billi jintużaw żoni aċċessibbli eżistenti.

SKOLA PRIMARJA TAL-MELLIEĦA – NUQQAS TA' GĦALLIEMA

L-ONOR.

ROBERT CUTAJAR staqsa lill-Ministru għall-Edukazzjoni u Xogħol: Jista' l-Ministru jgħid jekk hemmx nuqqas ta' għalliema fl-Iskola Primarja tal-Mellieħa?

EVARIST BARTOLO: Infurmat li fil-preżent ma hemm l-ebda nuqqas ta' għalliema fl-Iskola Primarja tal-Mellieħa.